Issuu on Google+

№99 (2903) Вторник, 13 декабря 2016 г.

www.top-news.kz

gazeta@top-news.kz

WhatsApp «НК» +7-776-000-66-77

ПОЛИКЛИНИКА, КОТОРУЮ ЖДАЛИ

ЯРМАРКА СМЕНИЛА ПРОПИСКУ

ӨМІРІН ӨНЕРІМЕН ӨРНЕКТЕГЕН

В новом медучреждении будут обслуживаться порядка 14 тыс. костанайцев из разных районов

Аким области поручил провести анализ и сравнить цены и качество яиц в магазинах города

Талантты домбырашы, әнші Наурызбай Әмірхамзин жайында

стр. 2

стр. 3

5 бет

Хорошая новость

Знания с комфортом

В Костанае после капитального ремонта открылась средняя школа №115 За 78 лет существования здание впервые подверглось столь масштабной реконструкции. На капитальный ремонт школы по государственной программе «Дорожная карта занятости» было выделено 567 млн тенге. Его провели быстро - за четыре месяца. - Техническое оснащение школы является одним из лучших в области, - говорит директор школы Жанторе Искаков. - В каждом классе будет интерактивная доска, имеются лингафонный и мультимедийный кабинеты, обновлены актовый и спортивный залы. Появилось совершенно новое оборудование, даже стол для настольного тенниса в фойе школы новый. В течение первой четверти ученики с 1 по 7 класс учились в средней школе №8, остальные - в школе №5. Трудности, которые выпали на долю всех 568 учеников и их родителей, уже позади. - Мы очень рады, что наш подрядчик смог в кратчайшие сроки закончить ремонт, создать детям комфортные условия для получения образования, - отметила руководитель городского отдела образования Данагуль Сюндикова. - СШ №115 уже 78 лет и с момента ее постройки такого ремонта еще не было.

В разные годы делались к школе пристройки, проводились текущие ремонты, но такой масштабной реконструкции здание еще не подвергалось. Выделенные средства оправдали себя: школа сегодня очень теплая, светлая, обновлены библиотека, кухонная зона и детям в этих условиях будет комфортно, - сказала Сюндикова. Кроме того, что в этом году по программе «ДКЗ» были отремонтированы две школы, по ул. Каирбекова отстроили новый детский сад №17 на 280 мест. - Сегодня этот сад уже функционирует, мы набрали в группы детей младшего возраста и очередность по микрорайону КСК практически закрыли. 2016 год в этом плане мы заканчиваем удачно. Бюджет на следующий год уже сформирован, у нас есть несколько проектов, готовы ПСД. Мы ожидаем, что в будущем году капитальный ремонт будет проведен в основной школе №27 и я/с №3, - подытожила Сюндикова. Торжественное открытие школы №115 проходило в обновленном актовом зале. В завершение праздника заместитель акима Костаная по социальным вопросам Бибигуль Аккужина вручила директору школы сертификат на 2 млн тенге для приобретения музыкального оборудования. Дарья ЩЕРБАКОВА

Подарочный сертификат вручает замакима Костаная по соцвопросам Бибигуль Аккужина | Фото Алексея КРАСНОВА

Коммуналка

В перспективе

Технопарк снежного периода

И состязаться, и расслабляться

Аким области проинспектировал состояние снегоуборочной техники города

Строительство универсального спорткомплекса с бассейном начнется в 2017 году

На площадке, расположенной на правом берегу Тобола, состоялась демонстрация новой техники подрядных организаций, занимающихся очисткой городских улиц от снега. Было выставлено 26 единиц техники для уборки снега с дорожного покрытия, оснащенных ножами-отвалами и специальными щетками, для погрузки снега, для обработки дорог специальными смесями, препятствующими скольжению. Часть этой техники недавно

пополнила парки снегоуборочных машин ТОО «Таза жол АТ», ТОО «АБЗ плюс» и ТОО «Вескор». Проверка готовности снегоуборочных машин к зимнему содержанию дорог была проведена городским акиматом еще в октябре. Новую спецтехнику лично проинспектировал аким области Архимед Мухамбетов, отметивший, что ситуация с техникой значительно улучшилась, если учесть, что в прошлом году ее не хватало:

- Зима в этом году прогнозируется сложной, однако техникой город обеспечен. К 20 декабря поступят еще 11 единиц. Кроме этого, мною дано поручение руководству «АгромашХолдинга» по разработке спецтехники на базе автомобилей «МАЗ», так как «КамАЗы» дороже. Это поливомоечные и подметально-уборочные машины, оснащенные пылесборниками.

Один из крупных объектов - спортивный комплекс решено возвести в новом микрорайоне «Аэропорт». По заверению властей, здание вместительностью свыше 500 человек будет универсальным. В основном его планируют использовать для проведения соревнований среди школьников по различным видам спорта, а при необходимости помещение можно будет преобразовать в концертный зал для праздОкончание на стр. 2 ничных мероприятий.

К разработке проектносметной документации специалисты приступят в следующем году. Однако уже известно, что внутри спортивного комплекса расположится 50-метровый бассейн. - Я поставил задачу построить спорткомплекс в кратчайшие сроки. У нас не должно быть переходящих объектов и долгостроев. Как это было, к примеру, с теннисным центром, который возво-

дили три года и потратили 800 млн тенге. Это невыгодно. Хотя бы потому, что стройматериалы постоянно дорожают и потом приходится отправлять проекты на согласование. Поэтому объект необходимо начать и завершить в следующем году. Крайний срок - первый квартал 2018 года, - сказал аким Костанайской области Архимед Мухамбетов. Валентина МЕЛЕХОВА


2 СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

Вторник, 13 декабря 2016 г.�

�№99 (2903)

Факты налицо

Здравоохранение

Положительная динамика

КЛАССическое лечение

Число краж за 3 года снизилось на 29,2% Такая статистика была озвучена на заседании межведомственной комиссии по профилактике правонарушений при акимате региона. Вел совещание аким области Архимед Мухамбетов. - Число краж чужого имущества по сравнению с прошлым годом снизилось на 12% и составило 19 тыс. 575, - отметил глава региона. - Из них 12 тыс. 381 квартирные кражи (63%). - За три года в рамках технического укрепления объектов и жилья по региону было установлено более 3 тыс. камер видеонаблюдения, 7900 домофонов, под охрану взято 339 коммерческих объектов, открыты 34 охраняемые автостоянки, - проинформировал прокурор области Марат Кайбжанов. Отмечен рост раскрыва-

емости краж в крупном и особо крупном размере - с 16% в 2013 г. до 43% в 2016 г., 207 краж раскрыто с участием общественных формирований правоохранительной направленности. Всего за 3 года в рамках реализации межведомственного плана удалось снизить число краж на 29,2%, в два раза сократилось число краж скота, сотовых телефонов и автотранспорта, на 19% снизилось число квартирных краж. За три года общая преступность по области снижена на 23,5%. Межведомственный план нашего региона стал образцовым и послужил базой для разработки подобного документа на уровне республики.

Новая поликлиника откроется в Костанае в 2017 году Это первое медучреждение не только в области, но и в РК с электронной очередью и релаксирующим дизайном интерьера.

Поликлиника на 250 посещений в смену откроется в Костанае в районе Дома печати в рамках государственно-частного партнерства. Здесь будут оказывать в первую очередь гарантированный объем бесплатных медуслуг населению, которое успело прикрепиться в кампанию, традиционно проходившую с октября по ноябрь. Таким образом, в новой поликлинике будут обслуживаться порядка 14 тыс. костанайцев из разных районов города. Максим СУШКО Инвестиции на реконструкцию здания, оснащеКоммуналка ние и закуп оборудования составили 520 млн тенге, что позволило создать современный медцентр. Здесь впервые в Казахстане внедрена информационная система без бумаг, а обслуживание в Окончание. организациях должен быть регистратуре составит максимум три минуты. Начало на стр.1 запас и горюче-смазочных - Имеется специальная материалов, и песчаной Перед подрядными орга- смеси, и инертных матери- зона для ожидания посетителей. Мы проводили анализ алов, добавив: низациями аким области и пришли к выводу, что люди - В целом я удовлетворен поставил задачу быть максостоянием дел в плане симально мобильными: очистки города - подряд- Необходимо разрабоные организации выполтать график дежурства, каждый тракторист и води- нили все обязательства и тель должны быть постоян- готовы к выполнению соответствующих задач. но на связи. Архимед Бегежанович обСергей БИРКЛЕ ратил внимание на то, что в В ДК «Мирас» прошло собрание с участием акима области Архимеда Мухамбетова, посвященное Международному Дню борьбы с коррупцией. - В 2003 году представители более чем 100 стран подписали Конвенцию ООН против коррупции. В их числе был и Казахстан, который первым на пост-

Технопарк снежного периода

Современное оборудование для новой поликлиники завезено из Америки, Бельгии и Японии | Фото Алексея КРАСНОВА выходят из регистратуры злые. Ждут там по 30 минут, все возбужденные, а чтобы этого не было, мы создали зону для ожидания посетителей, выполненную в специальном дизайне - подобрали цветовое решение, вызывающее релаксацию. Здесь у нас лето, а на втором этаже - весна. Помимо этого, для пациентов будет играть классическая музыка. Нигде в РК таких вещей нет, - проводя экскурсию, сказал президент консорциума «Стомед» Владимир Клименко.

Особый интерес вызвали современное американское, бельгийское и японское оборудование, а также детское отделение, выполненное в оригинальном дизайне, мало чем напоминающее больницу. - Многие услуги будут предоставляться жителям на бесплатной основе, предусмотрен социальный пакет для пенсионеров. Также здесь можно пройти курс лечения на платной основе. Если раньше за некоторыми консультациями приходи-

лось ездить в Астану или в РФ, то сегодня, благодаря современному оборудованию, это можно сделать в Костанае, - сказал во время своего визита аким Костанайской области Архимед Мухамбетов. К слову, для удобства горожан акиматом введены дополнительные автобусные маршруты. Теперь, помимо «пятерки», на этом направлении будут ходить «тройка» и «22». Валентина МЕЛЕХОВА

Официально

Нарушил - ответишь по закону

В областном центре обсудили практику борьбы с коррупцией

Аким города Базыл Жакупов знакомится со спецтехникой | Фото Алексея КРАСНОВА

Круг вопросов

Культура в плюсе

государственной службы и противодействию коррупции, председатель Совета по этике Берик Бекжанов отметил, что чаще всего коррупционные правонарушения выявляются при проведении госзакупок. В ходе проведения мероприятия глава региона вручил наиболее отличившимся сотрудникам департамента

Агентства РК по делам государственной службы и противодействию коррупции почетные грамоты. За активное освещение деятельности антикоррупционных органов были вручены грамоты и журналистам печатных и электронных СМИ. Александр КУЗЬМИЧЕВ

Подготовка

Много елок не бывает

В центре города установили главную красавицу

А тем временем елочные базары в Костанае только начали свою работу. Самый ходовой новогодний товар продают пока не везде, зато цены не Более 6 млрд тенге было ис- участвуют в конкурсах и кусаются. пользовано на капитальные и фестивалях. Только в этом году 40 талантливых предНа импровизированных текущие ремонты объектов. ставителей и 10 коллективов предновогодних рынках Эти данные в региональобласти выступили на 22 торгуют исключительно ной Службе коммуникамеждународных и 12 респуроссийскими хвойными ций озвучил руководитель бликанских мероприятиях. деревьями. В основном управления культуры Ерлан По итогам этих конкурсов завозят из Челябинской Калмаков. костанайцы завоевали 33 и Пермской областей. - На укрепление материСтоимость живых зеленых ально-технической базы объ- призовых места. – В этом году кадровый красавиц варьируется от ектов культуры за последние три года выделено и освоено состав областного казахского 1500 до 7000 тенге, в завиболее 743 млн тенге, - напом- театра драмы им. И. Омарова симости от высоты деревпополнился 10 молодыми ак- ца и его вида. нил Калмаков. терами. Все они задействоваКак рассказала «НК» В библиотеках успешно ны в премьерном спектакле предпринимательница внедряются современные «Қасірет», - отметил руковоМарина Алимбаева, непроекты, одним из популярдитель управления культуры. смотря на приемлемые ных и долгожданных стала цены, местные жители не«Библионочь». Валерия ВАХНЕНКО охотно приобретают ели, Костанайские артисты

За 25 лет бюджет этой сферы увеличился в девять раз

советском пространстве в 1998 году принял Закон «О борьбе с коррупцией», - подчеркнул Архимед Мухамбетов. - Благодаря принятым мерам борьба стала носить системный характер, да и само общество стало более ответственным. В своем выступлении руководитель областного департамента по делам

предпочитая украшать свой дом традиционной сосной, которая стоит немного дешевле. - Люди плохо покупают ели ввиду цены и сложившегося мнения о том, что она простоит намного меньше. Но это далеко не так… Ель может прослужить дольше, если ее поставить в воду или мокрый песок, - поясняет Марина. – И сосна, и ель могут простоять одинаковое время. Только первое дерево пожелтеет, а второе – осыплется. За сосну в 1,5 метра просят 1500-2000 тенге, за ель – 4500-5000 тенге. Двухметровые зеленые красавицы стоят 2500-3000 тенге и 6000-7000 тенге соответственно.

Между тем главную елку области уже установили в центре Костаная - на площади перед областным акиматом. В этом году ее украсят 25 000 светодиодов, 4 000 разноцветных пикселей, около 1000 м светодиодной низковольтной гирлянды. Примечательно, что наряд новогодней красавицы будет соответствовать двум важным событиям страны - 25-летию Независимости и международной выставке «ЭКСПО-2017». Искусственная 14-метровая елка появилась и на набережной «Шагала», сияние огоньков которой будет видно проезжающим по Символично и Большому мосту. по-новогоднему | Валерия ВАХНЕНКО Фото Максима СУШКО


№99 (2903)�

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ 3

�Вторник, 13 декабря 2016 г.

Рынок

Не простые, а золотые

Цены на яйца на сельхозярмарках, возможно, снизят Для этого специалисты проведут анализ: сравнят стоимость и качество продукта в супермаркетах города. В минувшую субботу сельскохозяйственная ярмарка прошла в Костанае на новом месте - в ТД «Емшан». Торговля развернулась на территории крытого павильона научноисследовательского института и на площади возле здания. Товаропроизводители из 12 регионов области завезли порядка 100 тонн продукции. Прилавки ломились от разнообразия, но, пожалуй, самым востребованным товаром, как и прежде, оказалось куриное яйцо, за которым выстраивались самые длинные очереди. Люди скупали яйца лотками и даже коробками. Впрочем, нашлись и недовольные. - Яйца больно дорогие, обратилась к посетившему ярмарку акиму области одна из покупательниц. - У нас в КЖБИ десяток стоит 300 тенге, а здесь по 280 продают. - А в «Астыкжане» цены еще дешевле - 260 тенге за десяток, - подхватила раз-

Коротко • Впервые АО «Баян Сулу» в канун Нового года порадовало сладкоежек новинкой. Уже в продаже два вида праздничных коробок конфет. В одной 180 г ассорти с тремя видами начинки, в другой представлены конфеты с 4 видами начинки, ее вес - 256 г. Также кондитерская фабрика подготовила к любимому празднику 55 различных наименований сладких наборов для детей. Вес новогодних кульков варьируется от 200 г до 2 кг. Два вида новогодних лакомств выполнены в виде символа наступающего года. • За 2016 г. в ПК «Больше-

вичка» пошили более 10 тыс. комплектов единой школьной формы. Помимо учеников столичной гимназии №32, сотрудницы костанайской швейной фабрики одели школьников затобольской и зареченской гимназий, начальной школы Карабалыкского района, а также школ №5, 7, 8 и 23 г.Костаная. По рекомендации Министерства образования вся форма имеет темно-синий цвет, каждое учебное заведение выбирает отличительные особенности на свой вкус: цвет клетки, галстука, эмблему школы.

Профориентация

Для удачного старта «Город мастеров» собрал молодых профи

строителей, полиграфистов, В Костанае в рамках пожарных, автослесарей, акции «Ұлы дала елi - 25 медиков… основ независимости» Примечательно, что эта мастера производственного выставка профессий соЯйца и сахар традиционно пользовались повышенным спросом у покупателей | обучения и преподаватели стоялась в посвященный Фото Алексея КРАСНОВА спецдисциплин колледжей юбилею Независимости областного центра, а также готовлено 500 тонн картопродукцию и продавать на день под названием «Нұрлы говор другая женщина. студенты-старшекурсники феля. Однако если этого не ярмарках по 260 тенге. болашак». Ведь для успешАким области поручил провели мастер-классы для будет хватать, в хозяйствах в учащихся общеобразователь- ного претворения в жизнь Большим спросом своим заместителям прорадиусе 100 км от Костаная пользовался и сахар. Его новой экономической повести анализ и сравнить ных школ. есть овощехранилища, отпродавали по 216 тенге за литики государства, Плана стоимость, вес и качество - По заказу управления куда всегда можно оператив- внутренней политики акикилограмм. Сладкий товар нации «100 конкретных яиц в магазинах города. но привезти овощи, - сказал шагов» необходимы кон- Вот, посмотрите, по пять костанайцы расхватывали мата Костанайской области Архимед Мухамбетов. лотков берут. Почему тогда мешками. и облсовпрофа мы реализуем курентоспособные квалиСледующую сельскоВ целом, по заверениям фицированные рабочие не покупают в «Астыкжапроект по профориентации хозяйственную ярмарку акима области, дешевой не», раз там дешевле? - застаршеклассников, - говорит кадры, которые прежде планируется провести 24 продукции в резерве еще дался вопросом Архимед директор ОФ «Келешек-2050» всего готовятся в системе декабря и приурочить ее к Мухамбетов. - Обязательно предостаточно. Руслан Смаилов. - Специали- ТиПО страны. Сегодня в - Сегодня в стабфонде име- наступающим новогодним стов рабочих профессий в го- колледжах региона идет акнужно съездить, проверить, праздникам. ется 544 тонны сахара, 200 тивное внедрение дуальнопосмотреть разницу по роде не хватает. Сегодня мы тонн подсолнечного масла, го обучения, трехъязычия в ценам и по качеству яиц. пригласили девятиклассниВалентина МЕЛЕХОВА ков из трех городских школ, преподавании технических Возможно, стоит удешевить 90 тонн говядины. Также задисциплин, подготовка чтобы они определились с Ориентиры выбором профессии, узнали, к новому проекту «Бесплатное профессиональнопо каким специальностям техническое образование можно устроиться сразу подля всех», старт которого сле получения диплома. Школьников больше всего намечен на 2017 год. Форум сельской молодежи объединил представителей различных специальностей интересовали специальАлександр КУЗЬМИЧЕВ ности поваров, кондитеров, молодежи, а их трудолюбию Жундубаев вручил грамоты Грамоты и ценные подар- роприятия, направленные и патриотизму нужно учить- и планшеты. ки от главы региона вручили на воспитание патриотиз- Я работаю четыре года ся. Такие люди должны быть ма и посвящены они Дню 25 лучшим молодым специпекарем в селе Денисовка. в каждом поколении. Независимости. Президент алистам. В день мы выпекаем 2500 В свою очередь директор страны подчеркивает, что В мероприятии, посвябулок хлеба, а также более щенном 25-летию Независи- будущее республики – моло- одного из процветающих и успешных ТОО «Алтынсари- 200 батонов и булочек. Всю дежь. Но молодые люди не мости Казахстана и проэту мучную продукцию но» Борис Князев воспольдолжны забывать о вкладе шедшем в рамках проекта зовался возможностью и дал поставляют в магазины старшего поколения. Мно«25 звездных дней», приДенисовского района, наставления присутствуюгие из них прославили наш няли участие 450 сельских рассказала 27-летняя Юлия щим. край, например, Алевтина лидеров, представлявших Васильковская. – Мне - Хочу сказать, что я сам Кузьмина, Борис Князев, рабочие профессии. Форум от пяток до кончиков волос очень приятно получить был организован ОФ «ГрИн» Камшат Доненбаева, - отЧтобы в кулинарном полку прибыло... | Фото Нуржана СМАИЛОВА высокую награду. Теперь сельский житель… И этим метил заместитель акима при поддержке областного буду работать еще больше и горжусь, - заметил Князев. Костанайской области по управления по вопросам Экология усерднее. На Форуме сельской молосоциальным вопросам Мамолодежной политики. дежи 25 лидерам заместират Жундубаев. - Эти люди - Сегодня по всей стране Валерия ВАХНЕНКО тель акима области Марат являются ориентиром для проходят масштабные ме-

Профессии нового поколения

К дате

На струнах о независимости

Рыбные места

С начала года пользователи зарыбили 35 водоемов области

В них выпустили почти 6 млн штук молоди карпа, сазана и других пород рыб. задумана впервые, - коммен- По словам главного специФлешмоб, посвященный тирует замдиректора по вос- алиста областного управле25-летию Независимости Репитательной работе школы- ния лесного и охотничьего спублики Казахстан, прошел интерната для одаренных хозяйства Мади Мухамедв ТРЦ MART. детей им. Ы. Алтынсарина жанова, наиболее активно Участие в нем приняли Нургуль Садвакасова. – Для эта работа ведется в Костадомбристы областной филарфлешмоба выбрано произнайском, Мендыкаринском монии имени Е.Умурзакова, ведение «Сарыарка», так как и Тарановском районах. школы-интерната им. оно рассказывает о величии Зарыбляют в основном Ы.Алтынсарина, музыкальказахской степи. озера, которые пользуютной школы. Массовое исполнение ся популярностью среди - Акция проводилась в Музыкальный флешмоб прошел по всей стране | рыбаков. Среди них озеро рамках проекта «25 звездных Фото Нуржана СМАИЛОВА известного кюя в торговоразвлекательном центре со- Колесниково (Чистое) и озедней», - рассказывает главбрало большое количество спубликанской акции «Ұлы ро Попово. Первое закреный специалист управления ного колледжа в Аркалыке, дала елі» проводятся сегодня случайных зрителей, многие плено за собственниками культуры акимата Костанай- Рудненского музыкального из которых даже сделали колледжа, Костанайского го- по всей стране. В каждом - ОФ «Сайгак и дрофа», КХ ской области Азиза Мустасударственного университе- городе домбристы исполни- памятные фото и видео с «Самошкин С.А.», которые фина. – Участниками стали местными артистами. активно занимаются охраи студенты колледжей, кото- та исполнили кюй на местах, ли кюй Курмангазы. - Заранее репетиции не в своих учебных заведениях. ной и воспроизводством рые не могут к нам выехать. Алина СУШКО рыбных ресурсов. Только в проводились, такая акция Флешмобы в рамках реНапример, из гуманитар-

80 костанайцев сыграли на домбре кюй «Сарыарка»

этом году было запущено 40 тыс. сеголеток карпа, а уже весной следующего года любителей посидеть с удочкой будет ждать богатый улов. Большой популярностью у любителей-рыболовов пользуется и озеро Попово. Это большой водоем, площадь которого превышает 230 гектаров. Летом на удочку здесь активно клюет желтый и серебристый карась, попадаются крупные окуни и щуки. В этом году ТОО «Мастер-РОСС» зарыбили водоем новыми породами рыб. А уже весной «новоселов» станет еще больше - самки дадут свое первое потомство. Александр КУЗЬМИЧЕВ


4 ИНФОРМАЦИОННЫЙ ОТДЕЛ

Вторник, 13 декабря 2016 г.�

Почет ветеранам труда

В рамках мероприятий, посвященных празднованию Дня Первого Президента и Дня Независимости Республики Казахстан, департаментом внутреннего государственного аудита по Костанайской области организовано чествование ветеранов труда. В рамках акции «25 звездных дней» ветераны труда департамента в преддверии празднования Дня Независимости Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл) были приглашены в Костанайский областной казахский театр драмы имени Ильяса Омарова на торжественное мероприятие, посвященное Дню национальной валюты - профессиональному празднику работников финансовой системы, где

за безупречный труд в сфере государственного финансового контроля и в связи с 25-летием Независимости Республики Казахстан ветеранам труда Алхалиеву Е.А., Абирову Т.К. и Балгину К.К. в торжественной обстановке были вручены почетные грамоты акима Костанайской области. Высоко оценила работу финансистов и поблагодарила их за вклад в развитие экономики региона заместитель акима области Роза Кемалова. Кроме того, руководитель отдела аудита государственного сектора №2 департамента Мегильбаев Д.Т. принял участие в работе круглого стола со стейкхолдерами Костанайского инженерно-экономического университета имени М. Дулатова на тему «Сегодня

Мониторинг своевременности представления финансовой отчетности в депозитарий организациями публичного интереса

о главном» - по обсуждению актуальных проблем и путях их решения в учетно-финансовой системе Республики Казахстан. Данное мероприятие также было приурочено ко Дню Независимости Республики Казахстан. Мероприятие вызвало неподдельный интерес к деятельности департамента. Было задано много вопросов, в частности, об основных положениях Закона Республики Казахстан «О государственном аудите и финансовом контроле», о порядке проведения внутреннего государственного аудита и финансового контроля, на которые были даны квалифицированные ответы. Департамент внутреннего государственного аудита по Костанайской области

Қостанай қаласы әкімінің 2014 жылғы 10 ақпандағы №2 «Қостанай қаласының аумағында сайлау учаскелерін құру туралы» шешіміне өзгерістер енгізу туралы жоба «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Конституциялық заңының 23-бабына сәйкес, қалалық сайлау комиссиясының келісімі бойынша ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ: 1. 2014 жылғы 10 ақпандағы № 2 «Қостанай қаласының аумағында сайлау учаскелерін құру туралы» шешіміне

(нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №4493 болып тіркелген, «Наш Костанай» газетінде 2014 жылғы 27 наурызда жарияланған), келесі өзгерістер енгізілсін: көрсетілген шешімнің қосымшасындағы № 15, № 18 сайлау учаскелері осы шешімнің қосымшасына сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.

2. Осы шешімнің орындалуын бақылау «Қостанай қаласы әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесінің басшысына жүктелсін. 3. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Б. ЖАҚЫПОВ

Қостанай қаласы әкімінің 2016 жылғы «__»_________ №_____ шешіміне қосымша Қостанай қаласы әкімінің 2014 жылғы 10 ақпандағы № 2 шешіміне қосымша

№15 сайлау учаскесі Шекаралары: Баймағамбетов көшесінен Әл-Фараби даңғылы бойынша (жұп жағы № 88-ден №92-ге дейін) 1 Май көшесіне дейін, 1 Май көшесі бойынша (жұп жағы) Таран көшесіне дейін, Таран көшесі бойынша (жұп жағы №116-дан №118а-ға дейін) Чехов көшесіне дейін, Чехов көшесі бойынша (жұп жағы) №86 кварталының аумағы арқылы 1 Май көшесіне дейін, 1 Май көшесі бойынша (жұп жағы №148-дан №178-ге дейін) Победа көшесіне дейін, Победа көшесі бойынша (тақ жағы №109-дан №139ға дейін) Баймағамбетов көшесіне дейін, Баймағамбетов көшесі бойынша (тақ жағы №193-тен №

231-ге дейін) Әл-Фараби даңғылына дейін. Кіретін үйлер: 1 май көшесі бойынша №126, 126а, 148, 150, 152, 154, 156, 158, 160, 162, 164, 166, 166а, 168, 170, 170а, 172, 174, 174а, 176, 176а, 178; Әл-Фараби даңғылы бойынша №88, 92; Амангелді көшесі бойынша №111, 113, 114, 115, 115а, 116, 117, 118, 119, 119а, 120, 122, 122а, 123, 124, 124а, 125, 126, 126а, 127, 128, 128а, 129, 130; Баймағамбетов көшесі бойынша №193, 199а, 201, 203, 203а, 207, 207а, 211, 215, 217, 219, 219а, 221, 221/2а, 223, 223а, 225, 225а, 227, 229, 231; Қозыбаев көшесі бойынша №96, 98, 107, 111, 113,

175-тен №191-ге дейін) Шайсұлтан Шаяхметов көшесіне дейін, Шайсұлтан Шаяхметов көшесі бойынша (тақ жағы) Таран көшесіне дейін, Таран көшесі бойы��ша (тақ жағы №133-тен №135-ке дейін) Летунов көшесіне дейін, Летунов көшесі бойынша (тақ жағы 77, 79) Әл-Фараби даңғылына дейін. Кіретін үйлер: Әл-Фараби даңғылы бойынша №126, 130, 132, 134, 136, 138; Бородин көшесі бойынша №80, 82, 107; Дзержинский көшесі бойынша №48, 50, 52, 54; Железнодорожная №1, 3; 1 темір жол өткелі

В соответствии с Правилами представления финансовой отчетности в депозитарий, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 14 октября 2011 года №1173, организации публичного интереса (далее - организации) ежегодно не позднее 31 августа года, следующего за отчетным, представляют в организацию, определенную уполномоченным органом на осуществление деятельности по ведению депозитария, утвержденную в установленном законодательством порядке годовую финансовую отчетность, составленную в соответствии с перечнем и формами, утвержденными уполномоченным органом. Организации, для которых аудит является обязательным в соответствии с требованиями законодательства РК, представляют также аудиторский отчет в электронном формате. По состоянию на 1 сентября

2016 года по данным уполномоченного органа по ведению депозитария АО «Информационный-учетный центр» 22 организации Костанайской области не представили годовую финансовую отчетность. В исполнение поручений Комитета внутреннего государственного аудита МФ РК и проведения анализа сведений департаментом внутреннего государственного аудита по Костанайской области (далее - департамент) приняты следующие меры к организациям, так, из поступивших 22 организаций, указанных в перечне, по 11 организациям возбуждены административные производства по п.п.2 ч.1 и ч.2 ст.239 и ст.250 Кодекса об административных правонарушениях Республики Казахстан (далее - КоАП РК). Из них, по состоянию на 6 декабря 2016 года, департаментом рассмотрено 6 административных дел и вынесено 6 постановлений по п.п.2 ч.1 и ч.2 ст.239 КоАП

В соответствии со статьей 23 Конституционного закона Республики Казахстан от 28 сентября 1995 года «О выборах в Республике Казахстан» по согласованию с городской избирательной комиссией РЕШИЛ: 1. Внести в решение от 10 февраля 2014 года №2 «Об образовании избирательных участков на территории города Костаная» (зарегистрировано

в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под №4493, опубликовано 27 марта 2014 года в газете «Наш Костанай») следующие изменения: в приложении к указанному решению избирательные участки №15, №18 изложить в новой редакции, согласно приложению к настоящему решению. 2. Контроль за исполнением

www.top-news.kz WhatsApp «НК» +7-776-000-66-77

Д. САПОБЕКОВ, руководитель отдела аудита квазигосударственного сектора департамента внутреннего государственного аудита по Костанайской области КВГА МФ РК

настоящего решения возложить на руководителя государственного учреждения «Аппарат акима города Костаная». 3. Настоящее решение вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования. Б. ЖАК УПОВ

Приложение к решению акима города Костаная от «__» _______2016 года №___ Приложение к решению акима города Костаная от 10 февраля 2014 года №2

Избирательный участок №15 В границах: от улицы Баймагамбетова по проспекту Аль-Фараби (четная сторона с №88 по №92) до улицы 1 Мая, по  улице 1 Мая (четная сторона) до улицы Тарана, по улице Тарана (четная сторона с №116 по №118а) до улицы Чехова, по улице Чехова (четная сторона) через территорию квартала №86 до улицы 1 Мая, по улице 1 Мая (четная сторона с  №148 по №178) до улицы Победы, по улице Победы (нечетная сторона с №109 по №139) до улицы Баймагамбетова, по улице Баймагамбетова (нечетная сторона с №193 по №231) до проспек-

бойынша №3/2; Майлин көшесі бойынша №10, 12, 49, 49а, 51, 51а, 53; Шайсұлтан Шаяхметов көшесі бойынша №83, 83а; Пушкин көшесі бойынша №175, 181, 183, 187, 189, 191; Таран көшесі бойынша №135, 135/1, 141, 143, 145, 149, 161, 162, 163, 164, 165, 168, 170, 184, 186, 188, 190, 192, 194; Урицкий көшесі бойынша №4, 9. Учаскенің орналасқан жері: Қостанай қ., Таран көш., 144, «Ілияс Омаров атындағы Қостанай облыстық қазақ драма театры» КМКК.

В границах: от улицы Летунова по проспекту Аль-Фараби (четная сторона с №116 по №124) до улицы Бородина, по улице Бородина (нечетная сторона) через территорию микрорайона до улицы Майлина, по улице Майлина (четная сторона с №2 по №6) до улицы Тарана, по улице Тарана (четная сторона с №190 по №194) до улицы Дзержинского, по улице Дзержинского (четная сторона с №48 по №54) до улицы Пушкина, по улице

та Аль-Фараби. Входят дома: по улице 1 Мая №126, 126а, 148, 150, 152, 154, 156, 158, 160, 162, 164, 166, 166а, 168, 170, 170а, 172, 174, 174а, 176, 176а, 178; по проспекту Аль-Фараби №88, 92; по улице Амангельды №111, 113, 114, 115, 115а, 116, 117, 118, 119, 119а, 120, 122, 122а, 123, 124, 124а, 125, 126, 126а, 127, 128, 128а, 129, 130; по улице Баймагамбетова №193, 199а, 201, 203, 203а, 207, 207а, 211, 215, 217, 219, 219а, 221, 221/2а, 223, 223а, 225, 225а, 227, 229, 231; по улице Козыбаева №96, 98, 107, 111, 113, 115, 117, 125, 125/1, 125/2,

125/3, 125/6, 125/8, 125/10, 125/18, 127, 129, 133, 134, 135, 135а, 136, 137, 137а, 138, 138а, 139а, 140, 140а, 141а, 142, 143, 145, 147, 148, 149, 150, 150а, 151, 153, 152, 152а, 154, 156, 156а, 158, 158а, 160, 162, 164; по улице Победы №109, 119, 119а, 121, 123а, 125, 127, 129, 131, 133, 135, 137, 139, 143/2; по улице Пушкина №118А, 122, 126, 130, 130/1, 132, 134; по улице Тарана №89, 105, 107, 111, 112, 116. Местонахождение участка: г. Костанай, ул. Тарана, 118б, здание Костанайского социальнотехнического колледжа.

Избирательный участок №18 Пушкина (нечетная сторона №175 по №191) до улицы Шайсұлтана Шаяхметова, по улице Шайсұлтана Шаяхметова (нечетная сторона) до улицы Тарана, по улице Тарана (нечетная сторона №133, 135) до улицы Летунова, по улице Летунова (нечетная сторона 77, 79) до проспекта Аль-Фараби. Входят дома: по проспекту Аль-Фараби №126, 130, 132, 134, 136, 138; по улице Бородина №80, 82, 107; по улице Дзержинского №48, 50, 52, 54; Железнодорожная №1, 3;

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон/факс приемной директора 8 (7142) 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Главный редактор: О. А. Лукаш. Тел. 54-27-53.

РК со штрафом на общую сумму 1,9 млн тенге, по одной организации административное производство прекращено по ст.741 КоАП РК. Направлены по ходатайству для рассмотрения в судебные инстанции по месту регистрации организаций 4 административных дела, по 3 организациям вынесены решения суда на сумму 0,8 млн тенге, по одной организации административное производство прекращено по ст.741 КоАП РК. На 7 декабря 2016 года организациями публичного интереса перечислено административных штрафов в бюджет на сумму 1,9 млн тенге.

Проект решения о внесении изменений в решение акима города Костаная от 10 февраля 2014 года №2 «Об образовании избирательных участков на территории города Костаная»

115, 117, 125, 125/1, 125/2, 125/3, 125/6, 125/8, 125/10, 125/18, 127, 129, 133, 134, 135, 135а, 136, 137, 137а, 138, 138а, 139а, 140, 140а, 141а, 142, 143, 145, 147, 148, 149, 150, 150а, 151, 153, 152, 152а, 154, 156, 156а, 158, 158а, 160, 162, 164; Победа көшесі бойынша №109, 119, 119а, 121, 123а, 125, 127, 129, 131, 133, 135, 137, 139, 143/2; Пушкин көшесі бойынша №118А, 122, 126, 130, 130/1, 132, 134, Таран көшесі бойынша №89, 105, 107, 111, 112, 116. Учаскенің орналасқан жері: Қостанай қ., Таран көш., 118б, Қостанай әлеуметтік-техникалық колледжінің ғимараты.

№18 сайлау учаскесі Шекаралары: Летунов көшесінен Әл-Фараби даңғылы бойынша (жұп жағы №116-дан №124-ке дейін) Бородин көшесіне дейін, Бородин көшесі бойынша (тақ жағы) шағын аудан аумағы арқылы Майлин көшесіне дейін, Майлин көшесі бойынша (жұп жағы № 2-ден № 6-ға дейін) Таран көшесіне дейін, Таран көшесі бойынша (жұп жағы №190-нан №194-ке дейін) Дзержинский көшесіне дейін, Дзержинский көшесі бойынша (жұп жағы №48-ден №54-ке дейін) Пушкин көшесіне дейін, Пушкин көшесі бойынша (тақ жағы №

�№99 (2903)

Шеф-редакторы: Куляш Турубаева. Тел. 54-37-58. Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-75. Ответственный секретарь: Максим Сушко. Тел. 54-62-46. Дежурный редактор: Александр Кузьмичев. Корреспонденты: 54-05-75, 39-41-13, 39-26-83.

Бухгалтер: 54-69-71. Отдел подписки: 53-39-31. Отдел рекламы: 54-03-01. Верстка и дизайн: Алина Сушко, Виталий Клец. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайполиграфия», г. Костанай, ул. Мауленова, 16. Объем - 2 печатных листа. Тираж номера - 3610. Заказ №2521.

по 1 проезду Железнодорожный №3/2; улице Майлина №10, 12, 49, 49а, 51, 51а, 53; по улице Шайсұлтана Шаяхметова №83, 83а; по улице Пушкина №175, 181, 183, 187, 189, 191; по улице Тарана №135, 135/1, 141, 143, 145, 149, 161, 162, 163, 164, 165, 168, 170, 184, 186, 188, 190, 192, 194; по улице по улице Урицкого №4, 9. Местонахождение участка: г. Костанай, ул. Тарана, 144, КГКП «Костанайский областной казахский театр драмы имени Ильяса Омарова».

gazeta@top-news.kz При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область. Газета выходит 2 раза в неделю. Подписной индекс: К-315. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


ТӘУЕЛСІЗДІК ЖЕМІСТЕРІ Осыдан 25 жыл бұрын ата-бабаларымыз ғасырлар бойы армандаған тәуелсіздікке қол жеткізген болатынбыз

Сейсенбі, 13 желтоқсан 2016 ж.

6 бет

gazeta@top-news.kz

top-news.kz

ҒЫЛЫМДА ӨЗІНДІК ҚОЛТАҢБАСЫ БАР

ҰЯДА НЕ КӨРСЕҢ, ҰШҚАНДА СОНЫ ІЛЕСІҢ

Өзім облыс орталығындағы мемлекеттік тілде оқытатын Ыбырай Алтынсарин атындағы дарынды балалар арналған мектеп интернатта жиі боламын

Ата-ана үшін баланың бәрі жақсы, бәрі бірдей. Ешкім баласын жаман болсын демейді. Оларды өсіріп, тәрбиелеу үшін бар білгендерін, тәлім-тәрбиелерін аямайды

7 бет

8 бет

Тәуелсіздіктің құрдасы

Өмірін өнерімен өрнектеген Талантты домбырашы, әнші Наурызбай Әмірхамзин жайында

Еліміз егемендік алып, өз алдына тәуелсіз ел болған жылы дүниеге келген сәбилер бүгінде 25 -ке толды. Демек, тәуелсіздігіміздің құрдасы деген сөз. Олар әрине, жауапкершілік жүгін түсінеді. Әртүрлі салаларда қызмет атқарып жатыр. Солардың бірі менің бүгінгі кейіпкерім Наурызбай Әмірхамзин өзін бақытты сезінеді. Тәуелсіздіктің ширек ғасырлық мерекесін лайықты табыстармен қарсы алды. Ол бүгінде облыс орталығындағы Қостанай мемлекеттік педагогикалық институттың өнер кафедрасының оқытушысы. Күнделікті болашағынан үлкен үміт күттіретін талантты жастарға домбырадан дәріс беріп, олардың тағылымды тәлімгеріне айналған. Енді оның оқырмандарға таныстыру барысында сонау сағымдай бұлдырап артта қалған балалық балғын шағына да тоқтала кеткеніміз жөн секілді. Алдына үлкен мақсат қойған бозбала Қостанай облысы Аманкелді ауданы Үрпек ауылында дүниеге келген. Өздеріне кішкентайынан тәлім-тәрбие берген әкесі Қасенғали мен анасы Нұржамалдың шаңырақтарындағы кенжелері. Алайда ол еркелікке салынбады. Бала кезінен өнерге жақын болды. Әкесі Қасенғалиға еліктеді. Өйткені, ол да ән күй десе

ішкен асын жерге қоятын азамат. Күмбірлете күй шертіп, қоңыр дауысымен әндеткенде айналасындағылардың бәрі де оған шексіз тәнті болатын. Міне, осының бәрін де зерек ұл көзбен көріп, көңіліне тоқып өсті. Мұның бойындағы барлық руханиятқа деген сүйіспеншілік отағасынан жұқты деп толық сеніммен айта аламыз.

«Болар бала бесігінде бұлқынар» дейді қазақ. Үйдің кенжесі Наурызбай 6 жасынан бастап ұлтымыздың қара домбырасын қолына алып, қос шекті аспапты тарта бастады. Өнерге деген ынтызарлық жылдар өткен сайын үдей түсті. Қолы бос кездері бар ықыласын соған аударып, ата-бабамыздан мирас болып келе жатқан

Содан бері де екі жылдан астам уақыт өтті. Талапты жігіттер мен қыздарға музыкадан сабақ беріп, олардың бойындағы дарынды барынша ұштауға барын салып келеді. Студенттер ұстаздарын құрметтейді. Өйткені, мұның әрбір дәрісі қызықты әрі тартымды өтеді. Парасатты жігіт өзінің білімін тереңдетіп, біліктілігін жоғарлатуға да жеткілікті көңіл бөледі. Бұл сөзіміздің нақты дәлелі ретінде Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінде педагогика және психология мамандығы бойынша магистратураны тәмәмдады. Жалпы, Наурызбай сегіз қырлы, бір сырлы азамат деуге болады. Ол қазақтың ұлы күйшісі Құрманғазының «Серпер» күйін беріле орындағанда айналасындағылар оны ерекше бір ықыласпен ұйып тыңдайды. Бұл күйдің айрықша құдіреті емес пе. Репертуар таңдағанда өте талғампаз. Өзіне ұнамаған туындыны сахнаға алып шықпайды. Оның әншілік Талантты жас Наурызбай | Суретті түсірген автор талантын да жерлестеріміз мойындады. Жас жігіттің кәсіби стулып табылатын Қостанай күйлерді үйренді. дияда жаздырған «Гүлдей мемлекеттік педагогикаБертін олардың отбаару қыз» деп аталатын әнін лық иститутына құжатын сы Қостанай шаһарынан тапсырып, студент атанды. көрермендер жергілікті шалғай жатқан Үрпек ауылынан облыс орталығы- Осындағы білікті ұстаздар- телеарналардан тыңдап, ризашылықтарын білдірді. дан дәріс алып, шеберлігін на көшіп келді. Сөйтіп ол Ол барлық құрдасташыңдады. қаладағы Ыбырай Алтынрын алда келе жатқан Дарынды жігіт мұндағысарин атындағы дарынды тәуелсіздік күнімен құтлардың назарын аударып, балаларға арналған мектықтайды. Оларға отбатеп-интернатын ойдағыдай жоғары оқу орнындағы сында бақыт, ел игілігі өнер кафедрасында оқытәмәмдады. жолындағы қызметтерінде тушы болып өзінің сүйікті Содан кейін ол бала жұмысына құлшына кірісті. толағай табыс тілейді. кезден үлкен арманы бо-

Тәуелсіздік күні қарсаңында

Тілге құрмет-елге құрмет

«Әнім саған арналады Қазақстан!»

екендігі кеште жан-жақты айтылды

атты концерт болашақ заңгерлердің көңілінен шықты

Жуырда Қостанай қаласы орталықтандырылған кітапхана жүйесінің «Западный» филиалында «Тілі басқа-тілегі бір, жүзі басқа — жүрегі бір» деген тақырыпта кеш ұйымдастырылды. Жиынға жас айтыскер ақындар, әншілер және шаһарымыздың №17 орта мектебінің 9-10 сынып оқушылары қатысты. Осынау жүздесудің басты мақсаты-оқушыларды тіл тазалығын сақтауға, мәде-

ниетті сөйлеуге, оның мәртебесін асқақтатуға баулу. Кітапхана қызметкерлері бұл тағылымы мол басқосуға жан-жақты дайындалды. Залға қойылған бейнебаяндар, тіл туралы ұлағатты сөздер, мазмұны терең кітаптар мен журналдар осы сөзіміздің жарқын дәлелі. Парасат ордасындағы «Туған тілім — тірлігімнің айғағы» атты тақырыптық сөреде де көп жайлар қамтылған. Оның жастарға берер ғибраттық, тәлім-тәр-

биелік мәні ерекше. Кездесуде мемлекеттік тілге байланысты баяндама жасалып, оның қоғамда алатын орны жайлы тілге тиек етілді. Кеште құлақтан кіріп бойды алар әсем ән орындалды. Жоғарыда аталған кітапхананың аға кітапханашысы, осынау кешті ұйымдастыруға ұйытқы болған Айнагүл Өтебаеваның айтуына қарағанда, жастармен мұндай кездесулер өткізудің маңызы зор.

Жақында облыс орталығындағы «Мирас» мәдениет сарайы ұжымының ұйымдастыруымен Қостанай заң академиясында «Әнім саған арналады Қазақстан!» деп аталатын концерт болып өтті. Онда ән әлемінде өздерінің қолтаңбаларын қалыптастырған дарынды әншілер Ботагөз Дүбірбаева, Қалибек Деріпсалдин, Наталья Пикулева, Күнсұлу Жақаева, Владимир Пыжевский, Асқар Шамған және басқалар

асқақтата ән шырқады. Бұл есімдері аталған сахна шеберлерінің орындауындағы «Саржайлау», «Айлы түнде», «Земля Казахстана», «Сәлем саған туған жер», «Город мой», «Өз елім» секілді әсем әндер жиналғандардың көңілінен шықты. Жоғарыда аталған „Мирас» мәдениет сарайының жауапты қызметкері әрі Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Әбдібек Божақовтың шырқауындағы «Аққу-арман»

туындысы да академия ұстаздары мен таңдаушыларының ыстық ықыласына бөленді. -Заң академиясының оқытушылары мен тыңдаушылары мерекеге арналған бағдарламаны өте жылы қабылдады. Біздің әншілеріміз де оған тиянақты дайындалды,- дейді Әбдібек Баяхметұлы бізбен әңгімесінде. Бетті дайындаған Аягөз КӘКІМЖАНОВА


6 ТӘУЕЛСІЗДІК ТАҒЫЛЫМЫ

Сейсенбі, 13 желтоқсан 2016 ж.�

�№99 (2903)

Сауалнама

Тәуелсіздік жемістері

Немесе жерлестеріміздің егемендік жайлы ой-толғаныстары

Кенжегүл Есіркепова | Суретті түсірген автор

Осыдан 25 жыл бұрын ата-бабаларымыз ғасырлар бойы армандаған тәуелсіздікке қол жеткізген болатынбыз. Өз алдымызға егемен ел атанғалы бері барлық қиындықтарды жеңдік. Қазақстанды күллі әлем мойындады. Мұның бәрі Елбасының көрегендігі мен салиқалы саясатының арқасында жүзеге асқандығы белгілі. Мемлекет басшысының кемеңгерлігі мен қайраткерлігін дүниежүзінің халқы да жоғары бағалайды.

Тәуелсіздік мерекесі қарсаңында біз облыс орталығындағы зиялы қауым өкілдері және жастармен сауалнама жүргізген едік. Төменде соны жұртшылық назарына ұсынып отырмыз. Кенжегүл Есіркепова, Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты филология факультетінің деканы: -Еліміз тәуелсіздік алғаннан бері мемлекетімізде қаншама игі өзгерістер болды. Ең бастысы, Қазақстан өз алдына жеке мемлекет ретінде бар байлыққа ие. Мұны халқымыз айқын сезініп, экономикамызды өркендетуге өздерінің лайықты үлестерін қосуды.

Ардана Балабеков | Суретті түсірген автор Мемлекетімізде тек экономика ғана емес, барша жұртышылық үшін өмірлік маңызы бар мәдениет, білім беру, денсаулық салаларына да айрықша назар аударылуда. Осы салаларда қызмет атқаратын білікті мамандардың қатары да жыл сайын өсіп келеді. Әсіресе, талантты жастардың қатары толыға түсуде. Өткен жылдарда ата-бабамыздан келе жатқан ұлттық құндылықтарымыз бен мәдени мұраларымыз барынша жандана түсті. Алаш ардақтыларының есімдері халыққа кеңінен танылды. Өзім басқаратын фило-

логия факультетінің барша ғалымдары мен оқытушылары егемен еліміздің мәртебесінің өсе түсуіне өздерінің қомақты үлестерін қоса беретіндігіне нық сенімдімін. Бұл айтулы мереке әр шаңыраққа ырыс-береке алып келсін. Ардана Балабеков, өнер кафедрасының 2-курс студенті: -Тәуелсіздік біздің елімізге үлкен қуаныш алып келді. Мемлекеттік рәміздеріміз мақтанышымыз болып табылады. Төл теңгеміз өмірге енді. Бұдан артық қандай бақыт болады? Жастар «Болашақ» бағдарламасы бойынша шет елдерде білім алуда. Олар жоғары

Дариға Әкімова | Суретті түсірген автор оқу орындарын аяқтаған соң туған елге оралып, түрлі салаларда ел мүддесі үшін аянбай еңбек етуде. Қазіргі таңда мемлекетіміз дүние жүзіндегі дамыған 30 елдің қатарына енуге ұмтылыс жасап жатқаны баршаға аян. Оны жүзеге асыру баршамызға әбден байланысты. Спорт-денсаулық кепілі. Үстіміздегі жылы Бразилияда өткен Рио-де Жанейро олмпиадасында қостанайлық қос былғары қолғап шебері Василий Левид пен Иван Дычко жоғары шеберлік көрсетіп, еліміздің намысын қорғады. Дариға Әкімова, Қостанай қаласының тұрғыны:

-Мен өзімді егеменді елде ғұмыр кешіп жатқаным үшін бақытты сезінемін. Өйткені, қазіргі таңда халқымыздың алаңсыз өмір сүруіне барлық жағдайлар жасалған. Өзге жақты айтпағанның өзінде, Қостанайда қаншама игі өзгерістер болды. Жастар жағы жаңа пәтерлердің кілтін алып, қуанышқа кенелуде. Қолайлы баспанаға ие болған жас отбасылары тәуелсіз еліміздің гүлдене түсуіне де өздерінің тікелей ықпалын тигізуде. Ширек ғасырда қол жеткен табыстарымыз да өте мол. Олардың бәріне жан-жақты тоқталу да мүмкін емес.

Желтоқсан оқиғасына – 30 жыл

Қазақ жастарының биік намысы немесе 1986 жылы желтоқсанда ұлтымыздың жігіттері мен қыздары өктемшілікке төзе алмайтындығын көрсетті Кеңестік Коммунистік партия билігі тұсында Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік-экономикалық мәселелер қордаланып, жылдар бойы шешімін таппай келген болатын. Сол кездегі ел астанасы Алматының өзінде әлеуметтік жайлар, ауылдан үлкен қалаға оқу және жұмыс іздеп келген жастардың қалаға тіркелу де оңай емес-ті. Орталықтың басты саяси қателігі – Қазақстанды негізгі ұлты қазақ егеменді республика екендігін мойындамай, қарапайым әкімшілік-территориялық аймақ деп, республиканың дербес коммунистік партиясын бастауыш ұйым ретінде қарауы-тын. Сол кеңестік қызыл империя билігі тұсындағы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып Г.В.Колбиннің Мәскеудің шешімімен бір жақты әміршіл әдіспен тағайындалуы республика халқының ұлттық теңдік демократиялық мүдделеріне қайшы еді. Орталықтың мұндай өрескел саясаты

желтоқсан оқиғасына тікелей себеп болды. Сондықтан Мәскеудегі Кеңестік өктемшіл биліктің шешіміне наразылық білдірген Алматы қаласының жұмысшылары мен студент жастары бейбіт түрдегі саяси шеруге шыққан-ды. Осы шеруге шыққан жастар Орталық Коммунистік партия Комитетінің пленумының шешімдерімен келспейтіндіктерін және биліктің бұл мәселе жөнінде түсінік берулерін талап етті. Елімізде қайта құру жаңа қарқын алып, демократия мен жариялылық өмірімізге етене араласа қоймаған кезеңде әміршілдік-бюрократиялық басқару аппараты оны ескі тәсілмен күштеп басып-жаншуды ғана көздеді. Билік бейбіт шерушілердің талабын тыңдап, тең құқылы сөйлесудің орнына, республика азаматтарының конститутциялық демократиялық құқықтарын аяққа басып қоймай, армияның әскери күшін пайдаланып, бейбіт шерушілерді басып-жаншып жазалау арқылы күш көрсетуге шешім қабылдады.

Барлық сұралған ресми адамдардың куәлік етуінше, республикалық жағдаймен таныс болмағандықтан, Колбин өз бетімен шешім қабылдай алмайтын болған. Ол Орталық Комитеттің екінші хатшысы О.С.Мирошхин, республика Ішкі істер министрі Князев пен Мирошниковтердің кеңестеріне сүйеніп отырып, шешім қабылдайтын. Ал, 18 желтоқсанның кешінен бастап, саяси және жалпы басшылықты М.С.Соломенцев өз қолына алды. Колбин бастаған республика басшыларының өтініші бойынша Орталықтың ішкі арнаулы әскери жасақ бөлімдері Алматыға әкелінді. Желтоқсан қаһармандары өздерін жаппай соққыға жығып, қақаған аязда мұздай су шашқанына, сапер күректері мен шоқпарлармен қаруланған милицияның ерекше отрядтарының әрекеттеріне төзімділік танытып, республиканың дербестігіне, еркіндігіне және тәуелсіздігіне қол жеткізу жолындағы күресті жалғастыра берді.

Бейбіт шеру күшпен басылғаннан кейін, аса қатігездікпен және мейірімсіздікпен жаппай жазалау басталды. Прокурордың санкциясынсыз ұсталған адамдар тергеу изоляторлары мен уақытша ұстау орындарында бірнеше тәулік бойы аш-сусыз ұсталды. Сол ұмытылмас Желтоқсан оқиғасы құрбандарының қатарында Е.Сыпатаев, С.Мұхаметжанова, К.Молданазарова, Қ.Рысқұлбеков, М.Әбдіқұлов, сынды каһарман қазақ жастары болды. Олардың аты-жөндері қандастарымыздың есінде мәңгі сақталды. Шеруге шыққандардан ұсталғандардың саны Ішкі Істер министрлігінің мәліметі бойынша – 2336, мемлекеттік қауіпсіздік комитетінде – 2221, прокуратурада – 2401. Комиссия жұмысы мына деректерді анықтады. Сол кезеңдерде арнайы қабылдау орындарына, тергеу изоляторына апарылған, сондай-ақ «автозак» машиналары мен автобустармен қала сыртына апарып тасталған 6000-ға жуық адам

есепке енгізілмей жасырылып қалған. Сонымен, комиссияның бағалауы бойынша, ұсталғандардың жалпы саны 8500 адам. Ал 1,7 мыңнан астам кісі дене жарақатын алған. 99-зы сотталды, 2 адам өлім жазасына кесілді, 246 студент оқудан шығарылды. Жоғары оқу орындарының 12 ректоры орнынан алынды. 1200 адам жұмыстан қуылды. Желтоқсан оқиғасы кезіндегі орын алған заңсыздықтарға байланысты жиналған материалдар Қазақстан Республикасының Конститутциялық сотына жіберілді. Мәскеудегі Орталықтан республикаға арнайы келген М.С.Соломенцев бастаған комиссиялар жұмыс істеп, Қазақстандағы жоғары оқу орындарында және ішкі істер бөлімінде оқитын қазақ жастарының пайыздық көрсеткіші өзге ұлттармен салыстырғанда жоғары және олар «ұлтшылдар» деген айдар тағылды. Өкінішке орай, Қазақстан Республикасының

негізгі ұлты қазақ болғандықтан қазақ жастарының көпшілікті құрауы заңды екендігі назарға алынбады. Әміршіл билік өзінің өктемдігін осылайда көрсеткен болатын. Шерушілерге «қазақ ұлтшылдығы» деген жалған жала айыптаулар орынсыз еді. Себебі 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы ұлтшылдық емес, шын мәнінде, осы елдегі намысты жастардың биліктің рұқсатынсыз жасалған ең алғашқы бейресми қозғалысы еді. 1989 жылғы 6 маусымда өткен КСРО халық депутаттары сьезінің мінбесінен Қазақстанның халық жазушысы Мұхтар Шаханов 1986 жылғы желтоқсан оқиғасына әділ баға беру үшін халық депутаттары комиссия құрамын құру туралы батыл түрде ұсынды. Көп ұзамай М. Шаханов төрағалық еткен комиссия құрылды. Өтеген ИСЕНОВ, тарих ғылымдарының кандидаты Бетті дайындаған А.ҚАЙРАТҚЫЗЫ


№99 (2903)�

�Сейсенбі, 13 желтоқсан 2016 ж.

БІЗДІҢ ДАҢҚТЫ ЖЕРЛЕСТЕРІМІЗ 7

Ғылымда өзіндік қолтаңбасы бар Академик Темірбай Дарханбаевтың ғұмыры кейінгілерге өнеге

Өзім облыс орталығындағы мемлекеттік тілде оқытатын Ыбырай Алтынсарин атындағы дарынды балалар арналған мектеп интернатта жиі боламын.

жылдары ректор болып қызмет атқарған жылдардың жөні бөлек. Ол мұндай лауазымды қызметті биік мансап емес, елі мен халыққа адал қызмет ету, қазақ еліне аса қажетті білікті кадрлар даярлау деп түсінді. Осы мақсатқа барлық қажыр-қайраты мен білімін, тәжірибесін арнады. Төккен маңдай тер мен тынымсыз еңбек, биолоҰЛЫ ТҰЛҒАНЫҢ гия ғылымын өркендетуҚЫЗЫМЕН ТАНЫСУ дегі жанқиярлық жұмыс өз жемісін берді. Ұлттық Осы биыл аталған білім ғылым академиясының ордасында оның атақты академигі атанды. 1972 жытүлектерінің бірі ретінде лы Қазақстандағы ұлттық академик Темірбай Дарханғылым академиясының баевқа арналып зертхана президиумының мүшесі ашылды. және биология ғылымы Осы кезде менің көз бөлімшесінің академик алдыма осыдан біраз хатшысы болды. жыл бұрын ол кісі туралы Оның айналысқан деректер іздеген сәттерім ғылым саласы қиын да елестеді. күрделі сала еді. Дегенмен, Қостанайдағы мұражайда ол осы саланың шыңына істейтін бір қарындасымкөтерілді. Төрт мононан оның мекен-жайы мен графияның, 250 ғылыми үйінің телефонын алған мақалалардың авторы. Ол соң, Алматы қаласына іс 12 томдық Қазақ совет энсапарға аттанған едім. циклопедиясының жарық Әрине, ол қалаға жеткенше көруіне де септігін тигізді. пойыз ішінде неше түрМАҒЫНАЛЫ ҒҰМЫР Бас редакцияның мүшесі, лі ойға беріліп, қиялым биология жөніндегі редакқияндарға шарықтады. Қалың оқырмандар Академик Темірбай Дарханбаев | Сурет кейіпкер архивінен циялық кеңестің төрағасы Шынында да біз күнделікті үшін жерлесіміз Темірбай дәрежесіне көтерілді. күйбең тіршіліктің қамыБайбосынұлы ДарқанбаевБіртуар ғалым көптететінің оқу ісі жөніндегі мен жүріп көп жайларға тың өткен ғұмыры да өнеге ерекше назар аударып, ген халықаралық биоөсімдіктің биохимиясына проректоры болып жауонша мән бермейміз. Осы болса керек. Сондықтан, химия конгрестеріне өңірден қаншама ірі тұлғаағамыздың өмір соқпақта- шындап ден қойды. Ондағы апты қызметке тағайынқатысты. Оның тікелей көрнекті ғалымдар мен далды. лар шығып, ұлтымыздың рына тоқтала кетуді де бастамасымен 1966 жылы курстастарының арасында Дәл осы оқу орнында мәртебесін көтеріпті. Аға жөн көрдік. Ол сонау 1910 Алматы қаласында Орбеделге ие болды. ғылымға шындап кіріскен ұрпақ өкілдерінен Теміржылы Қостанай облысы та Азия және Қазақстан Ол 1938 жылы беделді азаматтың оқу-тәрбие бай Бекбосынұлы қандай Орджоникидзе ауданы биохимиктерінің бірінші және ғылыми жұмыс лауазымды қызмет атқарса (қазіргі Қарабалық) Арша- оқу орнын аяқтаған соң конференциясы өтті. Онда өзінің туған қазақ елінжөніндегі басқа да қырлада өте қарапайым жан еді лы деп аталатын елді-меол астықтың биохимия дегі С.М.Киров атындағы ры жарқырап көрініп, өзі деп естуші едім. кенде қарапайым ғана мәселесінің өзекті жайлаСодан пойыздан түскен кісінің отбасында дүниеге мемлекеттік университетте де кемелдене түсті. Сонда ры жөнінде баяндама ботаника кафедрасында жаңадан биохимия және соң бұл кісінің қызы келді. Ол алғаш оқуды Қожасады. Сондай-ақ, бір аса Галинамен телефон арқыстанаймен іргелес жатқан асисстент болып еңбек жо- физиологиялық өсімдік маңызды республикалық лын бастады. Содан кейін деп аталатын кафедра лы хабарласып, кездесу Ресейдің Челябі облысы ғылыми конференцияны көп өтпей КСРО Ғылым ашты. уақытын белгіледік. Оның Новогородищенск селоөзінің туып-өскен жері академиясының А.Н.Баха Осы кафедраны ширек дауысынан өте мәдениетті, сындағы бастауыш орыс Қостанайда да өткізді. Біратындағы биохимия инсти- ғасыр басқарып, өзінің сабырлы, ашық-жарқын кісі мектебінде бастады. Ал неше рет АҚШ, Германия, тутының аспирантурасына қайталанбас дарын екенекендігін сезу қиын емес-ті. 1925-1930 жылдары ҚостаҚытайдағы халықаралық түсті. дігін әріптестеріне мойАйтқаным дәл келді. най қаласындағы толық конгресстерде әлемнің ындатты. Оның ғылыми Міне, мен қазақтың ұлы емес мектепте білім алды. мықты ғалымдарының ізденістері өзгелерді перзенті Дінмұхаммед Ол кезде талапты жастар БИІККЕ БАСТАҒАН ЖОЛ алдында лекция оқыды. таңқалдырды. 1953 жылы Қонаев атындағы көшемен дегеніне жетпей қойАйта берсек, оның аса көрнекті академик жоғары көтеріліп келемін. майтын. Білімге құштар Кешегі баланы жетім, ғылымда сіңірген еңбегі А.И.Опариннің үлкен Талай ғұламалар еңбек жас жігіт Темірбай 1931 ананы жесір еткен сұм шексіз. Ол қазақ ғылымы үміт күткен шәкірті, яғни еткен Ұлттық Ғылым Акажылы дайындық курсын соғыс қайсы шаңырақты мен педагогикалық кадрқазақ азаматы 33 жасындемиясына да жақындап аяқтағаннан кейін комсошайқалтпады дейсің. ларын дайындауға да көп да «Қазақстандағы дәнді қалдым. Өзім іздеп келе молдық жолдама бойынМәскеу қаласының үлес қосты. Ширек ғасырға бидайдың биохимияжатқан көшедегі, 158/160 ша бес мыңыншылардың тұрғындары да оның шет жуық докторлық және үйге таяғанда сол жаққа қа- қатарында Мәскеуге сапар жағасын көрді. Сондықтан, лық сипаттамасы» деген кандидаттық диссертацитақырыпта докторлық рай бұрылдым. Көп қабатты шекті. Сөйтіп, көптеген өзі ол майданға аттану үшін яларды қорғау жөніндегі диссертациясын өте сәтті тұрғын үй болғандықтан, секілді дарынды жастарға еріктілер қатарында қорғады. Ізденімпаз ғалым кеңеске басшылық етті. қаланың нағыз орталығын- арман болған Ломоносов әскери комиссариатқа Темірбай аға отыз ғылым Темірбай Байбосынұлы да орналасқан екен. Кейін атындағы Мәскеу мемлежазылды. Алайда, оның кандидатын дайындады. Дарқанбаевтың ғылыми білсем, бұл жерде ылғи кеттік университетінің ғылымдағы аса таланты Оның дарынды шәкіртзерттеулерінде егін шаруесімдері елімізге танымал биология факультетіне ескерілген болар, сол ашылығы мәселесі ерекше терінің бірқатары акаазаматтар, яғни ғұлама қабылданды. уақыттағы КСРО Ғылым демик дәрежесіне жетті. ғалымдар тұратын болып Мәскеу үлкен қала. Онакадемиясының президен- орын алды. Ол өзінің профессорлық, Олардың қатарында өзінің шықты. дағы әлгі оқу орнындағы ті, академик В.Л. Комарокүйеу баласы М.Айтқожин, оқытушылық жұмысында Подъезден ішке енген көптеген есімдері әлемге втың арнайы шешімімен профессорлар М.Фурсов, республикамызда биохисоң сыртқы қоңырау түйәйгілі академиктер мен бұл сол ғылым академиямиктер, өсімдік физиолог- Ж.Жатқанбаев, Е.Никитимесін басуым мұң екен, профессорлар Темірбай сының Алматыдағы қазақ на және Т.Шестаковалар тары және микробиологорта жастан асқан әдеміше секілді бұрынғы Одақтың филиалына қызметке бар. тар саласы мамандарын келген қазақ қызы есікті түкпір-түкпірінен келген жіберілді. Содан ол 1941Даңқты жерлесіміз көзі даярлауға айтарлықтай ашты. Ол да мені асыға бозбалалар мен бойжет1943 жылдар аралығында тірі кезінде республикүтіп отыр екен. Ар жағы кендерге дәріс берді. аталған филиалдың биохи- үлес қосты. Көрнекті ка өміріндегі қоғамдық белгілі, екеуміз жағдай Солардың дуалы аузынан мия лобораториясында аға ғалым отыз жылдан астам университет студенттеріне жұмыстарға да белсене сұрастық. Ол да әкесінің шыққан лекцияларды ғылыми қызметкер болып араласты. Басқалардың жалпы биохимия және туған жері Қостанай жайлы тыңдау бақытына ие болжұмыс істеді. бәрін моншақтай тізіп айтэнзимология курстары сұрап, біраз мағлұматтар ды. Ұйымдастырушылық пағанның өзінде, ІҮ және бойынша лекция оқыды. алды. Өзін көрнекті ғалым, Темекең өте намысшыл қабілеті мол, кісілермен Қазақстан Республикасы әрі жігерлі жігіт-ті. Қазақ тез тіл табыса жұмыс істей Ол қазақ тілінде биохимия Ү шақырылған Қазақ ССР курсын тұңғыш рет енгізді. Жоғарғы Кеңесінің депутаұлттық ғылым академиядеген халықтың талантты білетін білікті маман Сол жылы оған профессор ты болды. Аталған жоғарғы сының академигі Темірбай ұрпағы екендігін мұнда басшылардың назарын кеңестегі білім беру және атағы берілді. Дарқанбаевтың тұңғыш жүріп те айналасындағыөзіне аудара білді. Оған Оның өмірінде жоғарыда мәдениет саласындағы қызы Галина боламын деп ларға зеректілігі және үлкен сенім артылып, таныстырды. зейінділігімен жан-жақты С.М.Киров атындағы қазақ аталған Қазақ мемлекеттік тұрақты комиссияға университетінде 1955-1960 төрағалық етті. Алматы қаӘңгіме арасында оның көрсете білді. Ғылымға мемлекеттік универсикезінде аталған ұлттық академияның президенті болған, аса талантты ғалым, Лениндік сыйлықтың лауреаты Мұрат Айтқожиннің сүйікті жары екендігін де білдім. Оның күйеуі де еліміздің ғылымын өркендетуге сүбелі үлес қосқан азамат. Өзі Қостанаймен көршілес жатқан Солтүстік Қазақстан облысының жігіті екен. Екеуінің қос аққудай жараса, ұзақ жылдар бірге жарасымды ғұмыр кешіпті. Кім де болсын өз әкесі жайлы көпшіліктің білгенін жақсы көреді ғой. Сондықтан, ол менің алдыма Темірбай Байбосынұлы жайлы біраз кітаптар мен құжаттарды қойды. Оның суреттерін көрсетті. Бұл деректер мен дәйектердің бәрі де қазақтың біртуар көрнекті ғалымы жайлы сыр шертеді. Қиялыңа қанат бітіреді. Онымен болған екі-үш сағаттың ішінде даңқты жерлесіміз жайлы өзіме беймәлім жайларға әбден қанықтым.

лалық партия комитетіне мүше, қалалық кеңестің депутаты болып сайланды. Оның өткен жылдардағы биология ғылымына кадрлар дайындау жөніндегі сіңірген орасан зор еңбегі тиісті орындар тарапынан жоғары бағаланды. Екі рет Ленин, қос «Құрмет белгісі», Еңбек Қызыл Ту ордендері және медальдармен, Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталды. Оған 1954 жылы «Қазақ ССР ғылымына еңбек сіңірген қайраткер» құрметті атағы берілді. Қостанай топырағында дүниеге келіп, Алматы қаласында өмірінің соңғы күндеріне дейін мағыналы ғұмыр кешкен ағамыз зиялы қауымның айтуы бойынша, ой-өрісі кең, сырбаз да сымбатты, ғылымға шын берілген, ғылымның айтулы ұйымдастырушысы болыпты. Темірбай ағамызды шын мәнінде бақытты адам болды деп айтуға толық негіз бар. Өйткені, қазір оның тірі кезінде орындай алмаған асыл армандарын артында қалған ұрпағы ойдағыдай жүзеге асырып жатыр. Бұған біздің осы Алматыда болған сапарымызда да көзіміз әбден жетті. Көрнекті академиктің сүйген жары Елена Михайловна орыс қызы еді. Олар Мәскеу мемлекеттік университетінде оқып жүргенде бір-бірін шын сүйіп қосылды. Темекеңнің аяулы жары сол үлкен қаланың қызы болатын. Елена күйеуі Темірбайды ұнатқан соң онымен бірге сол кездегі Қазақстанның астанасы Алматыға келді. Содан олар 47 жыл бойы тату-тәтті ғұмыр кешті. Мәскеу қаласының қызы Елена Михайловнаның ұлты орыс болса да қазақтың салт-дәстүрін қазақтан кем білген жоқ. Қазақтың қашан да қонағы көп болатыны белгілі. Оларды әрдайым қабақ шытпай қарсы алып, барын дастарғанға қойып, әп-сәтті бұрқыратып ет асып, әзіл-қалжыңын араластыра отырып күрең шайын да құйып жататын. Дарқанбаевтар әулетінде үш қыз өсті. Тұңғыштары Галина қазір құрметті демалыста. Одан кейінгі перзенттері Елена мен Иринаның ғұмыры қысқа болды. Олар дүниеден ерте өтті. Қазір Елена Михайловна да араларында жоқ. Осы үш қыздарынан алты немере, жеті шөбере сүйді. Олардың бәрі де даңқты аталарының өткен өмірін өздеріне өнеге тұтып, оның атына кір келтірмеуге тырысып келеді. Темекеңнің күйеу баласы Мұрат Айтқожин шын мәнінде аса дарынды ғалым болатын. Ол да еліміздің ғылымына көп еңбек сіңірді. Кезінде КСРО Жоғарғы Кеңесіне депутат болды. Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8 САЛТ-ДӘСТҮРЛЕР

Сейсенбі, 13 желтоқсан 2016 ж.�

�№99 (2903)

Бала бауыр етің

Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің немесе бала тәрбиесіндегі ата-ананың рөлі жөнінде

Отбасының көз қуанышы – бала. Жанұядағы жас ұрпақтың тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына ата-ананың, отбасы мүшелерінің қарым-қатынасындағы мейірімділік пен махаббат әсер етеді. Ата-ана үшін баланың бәрі жақсы, бәрі бірдей. Ешкім баласын жаман болсын демейді. Оларды өсіріп, тәрбиелеу үшін бар білгендерін, тәлімтәрбиелерін аямайды. Жас шыбық иілгіш болса, бала да сондай, жақсыға да жаманға да бірдей бейімделгіш. Қазақта «Баланың бас ұстазы – ата-ана» деген сөз бар. Ата-аналар бала мәселесіне күнделікті назар аударып, қадағалап отыру керек. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» деген нақыл сөз тегін айтылмаған. Өнегесі мол отбасы тәрбиесіне ештеңе тең келмейді. Жас ұрпақты дұрыс тәрбиелеуге адалдықпен, асқан жауаптылықпен атсалысу ата-ана мен ұстаздардың парызы.

Өмір болған соң кейде бала бір сәтсіздіктерге ұрынауы да мүмкін. Ата-ана қатты уайымдап, баланың еш нәрсеге икемі жоқ, қабілетсіз деген асығыс қорытындыға ке��еді. Осыдан бала өзіне деген сенімін күрт жоғалтады. Мұндай жағдайда атаана баласының талпынысына үнемі қолдау көрсетуі қажет. Ең бастысы, бала біздің оны қалай бағалайтынымызды және одан не күтетінімізді сезінуі және түсінуі тиіс. Қазіргі кезде отбасындағы бала тәрбиесінде атаананың жауапкершілігінің төмендеуінің салдарынан балаларымыз көше кезіп, қыздарымыз кезбелікке салынып, қаңғыбас бала саны көбейе түсуде. Бала қашанда балалығын көрсетпей тұрмайды, сондықтан оларға ата-ана тарапынан қамқорлық пен түсіністік қажет. Оны тәрбиелеудегі қолданылатын басты әдістер, үлгі-өнеге, бірлікті еңбек, баланы қолдау және қорғау. Бала отбасы ішіндегі жағдайларға, барша отбасылық іс-

әрекеттерге аса мән береді. Сондықтан да баланы тәрбиелеу үшін арнайы шарт, жағдайлар жасаудың тіпті де қажеті жоқ. Отбасындағы инабаттылық, адамгершілік әдеп сақталса онда сол жанұяда тәрбиеленген бала болашақта осы қасиеттерді басты ұстаным етіп алары баршаға мәлім. Қазақ „Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің„ дейді. Түсінген адамға оның астарында үлкен мән жатыр. Өйткені, қай шаңырақтағы болсын ұл мен қыздар жастайынан әке-шешесіне еліктеп өседі. Өскенде солардай болғысы келеді. Сондықтан да бұл мәселеге ерекше назар аударған абзал дер едім. Жасыратын несі бар, кейбір ата-аналар ұл мен қыздарын киіндіріп, оларға қолайлы тұрмыс үшін жағдай жасасақ болды деп түсінеді. Бұл түбірімен дұрыс емес. Олардың ең басты тәрбиешісі өздері екендігін ешқашан да ұмытпағандары жөн. Балабақша немесе басқа Нұргүл Шайхыстанова | Сурет автор архивінен да тәрбие орындарында

мұндағы қызметкерлер мен ата-аналар тығыз байланыста жұмыс істегенде ғана нәтиже болады. Мұнда „Келісіп пішкен тон келте болмас„ деген қағиданы берік ұстанған жөн. Міне, тәуелсіздігіміздің ширек ғасыр тойын тойлайтын күн де жақындап қалды. Осы кезең ішінде біз қай салада болсын үлкен жетістіктерге жеттік. Білім саласында да игі өзгерістер аз емес. Тәрбие орындарында да талап күшейді. Сол биіктен көріну баршаның міндеті дер едім. Еліміз бұдан да мықты болу үшін ұл мен қыздарымыз терең білім алып, олардың бойына тек ізгіліктерді сіңіре білуіміз керек. Ендеше бала тәрбиесі аса маңызды мәселе. Әрбір бала отбасының бақыты, ертеңгі еліміздің тірегі екендігі белгілі. Олай болса, өз бақытымызды бағалай білейік. Әрбір күніміз адал еңбек етіп, маңдай тер төгумен, ұрпақтарымызға ерекше назар аударумен өткені жөн дер едім. Нұргүл ШАЙХЫСТАНОВА

Ой салар

Есім де ұлттығымыздың бір көрінісі немесе бұл мәселе барша қауымды ойландыруға тиіс АДАМ ҰРПАҒЫМЕН БАҚЫТТЫ

қазақтардың ғана емес, кешегі Кеңес Одағына да белгілі тұлға. Оның сонау Алайда осы дүниеге келіп, Ұлы Отан соғысындағы жазған „Ленинградтық өмірімізді жалғастырып өренім„ деп аталатын өлеңі жатқан ұл мен қыздарымызға ұлтымыздың барлық де қоршауда қалған үлкен шаһарды жаудан азат етуде қадір-қасиеті, болмысы қаншама жауынгерлерге көрініп тұратын ат қойып рух берді. Оларды жеңістержүрміз бе? Өзімді бүгін ге жетеледі. Тіпті, ол қалада қолыма еріксіз қалам алосы ұлы ақынға арналған дырған да осы жай. көше де бар. Өзінің ана тілі мен Сонымен қатар, ұлтыруханиятына жете көңіл мызда Бауыржан есімді ұл бөлетін жан төл әдебибалалар да жеткілікті. Бұл етімізді оқымай тұра алөте орынды да. Ардақты майтындығы белгілі. Онда есім Кеңес Одағының баршаның рухын көтеріп, Батыры, қанды майданда мақтанышын тудыратын Алпамыс, Қобыланды, Абай, дивизияны басқарған ұлы атамыздың рухына арнаБауыржан, Ғабит, Мұхтар лып берілген. Егер барлық секілді есімдер кімді болқазақ балалары осы Бауырсын елең еткізері сөзсіз. жан Момышұлындай болса, Жалпы, қазақ — ырымнұр үстіне нұр емес пе? шыл халық. Жарық дүние Өзім жақсы танитын есігін жаңадан ашқан сәбизиялы азаматтардың араге азан шақырып, ат қойсында ұлдарына ұлы ақын дырар кезде өскенде еліне Мұқағали Мақатаевтың пайдасын тигізер парасатты азамат болсын дегендей құрметіне өскенде сондай қазақтың даңқты перзенті ниетпен Абай есімін жиі қояды. Өйткені, ол ұлтымы- болсын деген ізгі тілекпен Мұқағали деп қойғандарды здың бас ақыны ғана емес, да білемін. ұлылықтың, даналықтың Сондай-ақ жаңадан жарқын бейнесі. туылған сәбилеріне қаКешегі нәубет жылдары зақтың аяулы қыздары елім деп еңіреп өткен ұлы Күләш Байсейітова, Роза тұлғалар — Сәкен, Бейімбет, Ахмет, Мағжан, Жүсіп- Бағланова, Бибігүл Төлегеновалардың құрметіне орай бек, Міржақып секілді берілген әдемі есімдерді Алаш ардақтыларын да пір естіп те, көріп те жүрміз. тұтады. Сондықтан халық Осы аталғандармен қатар, арасында Сәкен, Ахмет, сонау бір жылдары қазақ Мағжан секілді есімдер де аруларының арасынан өте көп. темір тұлпарды тізгіндеп, Сондай-ақ жас кезімізде аты барша әлемге танылған Жамбыл, Сүйінбай сияқты Социалистік Еңбек Ері Кәмқайталанбас аталарымышат Дөненбаевадай болсын здың да аты-жөндерін пір деген ырыммен Кәмшат тұтатын едік. Өйткені, есімді қыздар да көбейген Жамбыл атамыз тек қана

болатын. Айта берсек, өміріміздің көркі — ұл мен қыздарымызға қоятын есімдер ұлтымызда жеткілікті. Олардың арасында Шоқан, Ыбырай, Әлихан, Дінмұхаммед, Әлия, Мәншүк сияқты әбден лайықты аттар да бар. Әрине, мұның бәрі де жақсы. Алайда дүниеге келген ұрпақ өсе келе өздеріне берілген ұлы тұлғалардың есімдеріне лайықты болып жүр ме? Барлық гәп осында жатыр. Сондықтан ниет жақсы болғанмен, ұл мен қыздарының ертеңіне де көңіл бөлген дұрыс секілді.

қаласың. Олардың түрі қазақ, жан дүниесі еуропаша. Сонда біз әлгілерді қалай ғана біздің ұлттың өкілдері деп атай аламыз? Сондықтан балаларымызға есім берер кезде оның мәні мен мазмұнына ерекше назар аударғанымыз жөн шығар. „Қазақ — қазақ емес, нағыз қазақ — домбыра„ демекші, қанша жерден есіміміз өзге жұртқа еліктеушіліктен туса да, өзіміздің алдымен қазақ екенімізді және қазаққа тек қазақтың ғана жаны ашитындығын бір сәт те ұмытуға болмайды. Бұл, әсіресе, қазіргідей жаһандануға бет алған кезде ұлттығымызды, атадан балаға НАМЫС ПЕН БІЛІМ мирас болып келе жатқан ҰШТАССА құндылықтарымызды сақтап қалуда аса маңызды. Ана Қазір әлем мойындаған тіліміз ұлтымыздың тірегі өркениетті елміз. Бұған енді ешкім де дау туғыза алмайды. дейтін болсақ, аты-жөндерімізден де өзіміздің Бірақ өзімнің пайымдауым ерекшеліктеріміз барынша бойынша, қандастарымыкөрініп тұруға тиіс. здың арасында өзгелерге Әрине, көп тіл білгеннің еліктеушілік көп секілді қашанда зияны жоқ. Ол көрінеді. қайта ой-өрісімізді кеңейтіп, Осы арада сөзіміз жалаң болмас үшін нақты мысалдар білімімізді тереңдетеді. Өзгелерді тануға, әлем халқын келтіре кеткеніміз де орынжан-жақты білуге итермеды болар. Бұған сіздер де қосыларсыздар деген үмітім лейді. Бірақ та бұл түпкі тамырымыздан ажырап қалу де жоқ емес. деген сөз емес. Бұл күндері еуропаСол себептен әлгіндей лықтарға еліктегеніміз есімдерді ойланбай орынсыз соншалықты — Ангелина, қоя берудің шегі мен жөні София, Стефани, Джуэль, бар. Янислав, Нурислан, Инсар, Самир, Яромир, Айлана, Рамина, Салидат, Энхар, Айлин, ҚАТЕЛЕСУГЕ Генриетта, Сагдиана сияқты БОЛМАЙТЫН ЖАЙЛАР есімдер жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтардай қаптап Жасыратын несі бар, кетті. кешегі Кеңес Одағы кезінде Бұл аттарды естіген кезде арамыздағы өзге ұлттарға олар қай елдің ұл мен қызда- ұқсаймыз деп, балаларыры екен деген де терең ойда мызға есімдерді қоюда да

қателіктерге бой ұрдық. Оның ішінде басқаларға жалпақтап, жарамсақтану да жоқ емес. Соны да әңгіменің орайы келгенде айтып өткенім жөн болар. Өзіміз кәсібіміз журналист болған соң, ел арасында жиі боламыз. Қаншама тағдыр иелерімен жүздесуге тура келеді. Мысалы, мен талай рет Совхозбек, Колхозбек, Петр, Маркс, Карл секілді есімдерді көп кездестірдім. Олардан «Аттарыңыздың бұлай қойылғанына намыстанбайсыздар ма?» деп сұрасаң, бәрі де: «Ата-анадан артып қайда барамыз? Бізге есімді қоятын солар емес пе?» деседі. Оларға бірдеңе деу де қиын. Әке-шешелерінің таным-түсінігі солай болған соң, не істерсің? Мұны айтасыз, арамызда қаншама Света, Галя, Танялар да жүр. Бұлардың арасында, әрине, көршілес Ресейден көшіп келгендер де бар. Бәлкім, оларға әлгі есімдерді көрші-көлемдері де қоюы әбден мүмкін ғой. Бірақ соның бәрін де әу баста ата-аналары кішкене де болса, ақыл таразысына салуы керек емес пе еді? Бәрі де ұлтымыз ырымшыл дегеннен шығады. Кешегі өткен уақытта біздің ата-әжелеріміз де ұл мен қыздарына Қойшыбай, Тоқымбай, Көтібар, Майкөт, Күшікбай секілді есімдерді де қойды. Сонымен қатар, қыздарымызға Пістегүл, Өрікгүл, Жидегүл, Пимагүл, Күлшәйім сынды аттар да берілді. Бүгінгі күннің тұрғысынан

қарағанда, оның бәрі де құлаққа түрпі, сырт көзге біртүрлі көрінуі де әбден мүмкін. Бірақ онда да сол кезеңдердегі өмір жатыр. Егер таратып айта беретін болсақ, перзенттерімізге ат қоюға келгенде өте сақ болуымыз керек. Ең бастысы, ұл мен қыздарымыз өздерінің есімдеріне кейін өскенде ұялып, құрбы-құрдастарының арасында ыңғайсыз жағдайда болмау жағын да ойлағанымыз жөн шығар. Қазір уақыт басқа, заман басқа. „Дәстүрдің озығы бар, тозығы бар„ демекші, соның ішінде інжу-маржандай естігенде құлаққа жағымды, жаның жадырайтындай мәнді де мағыналыларын алғанымыз дұрыс емес пе? Өткен жылдардағы біртуар тұлғалардың есімдері уақыт өте жаңғыра түскендері де жеткілікті. Ол — халқымыздың тарихы. Мысалы, жаңадан дүние есігін ашқан нәрестелерге Абылайхан, Шоқан, Шәмші, Әбілқайыр, Айбар, Қайсар, Сара, Дина, Баян, Тоты сияқты есімдерді берсек артық емес. Ұзын сөздің қысқасы, ұлт боламыз десек, өзіміздің өткенімізге бір сәт назар аударып, өміріміздің сәні де, мәні де болып табылатын ұрпақтарымызға тәрбиелік-тағылымдық мәні ерекше есім қоюды әрқашан жадымызда ұстап, өзіміздің қазақ деген атымызға кір келтірмейік, ағайын! Бетті дайындаған О. ОТЫНБАЙҰЛЫ


№99 (2903)