Page 1

Валютный рынок. Колебания доллара.

Знай наших. Костанаец в киноэпопее.

2

Подробности. Микрорайону «Кунай» быть.

3

gazeta@top-news.kz

4 Основана в августе 1990 г.

Қостанай көріктеніп келеді. Вторник, 10 ноября 2015 г. №89 (2789)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

ЦЕНТР ВНИМАНИЯ

Авиастоп для страны фараонов

5

«Ислам бақытқа апаратын баспалдақ».

7

Өзгеге еліктеудің де жөні бар.

8

В Казахстане пока не отменены чартерные рейсы на Египет. Между тем Президент Российской Федерации Владимир Путин поддержал предложение директора ФСБ России Александра Бортникова приостановить полеты российской авиации в Египет до выяснения точных причин крушения самолета А321 на полуострове Синай.

Это, в свою очередь, отразится на туристах северного региона Казахстана, в том числе костанайцах, которым было удобно летать в страну фараонов из Челябинска и Екатеринбурга. При этом, по словам директора костанайской туристической фирмы «Magic tour» Юлии Ан, изза последних трагических событий местные туристы переориентируют свой от-

дых на другие страны, предпочитая взамен Египту Турцию и Таиланд. Как пояснила «НК» заместитель директора Казахстанской туристской ассоциации Шакира Адильбекова, у казахстанцев все же есть вариант улететь в Египет. - В нашей стране на такие направления, как Египет, Гоа, Таиланд, действуют чартерные рейсы. Самоле-

ты вылетают из Алматы по данным направлениям каждые 10 дней. Один из таких чартерных рейсов на Египет был осуществлен 7 ноября, - говорит Адильбекова. - Конечно, жителям северного региона Казахстана было удобнее и выгоднее летать из Челябинска и Екатеринбурга, меньше времени уходило на дорогу, меньше затрат. Будет ли закрыт чартерный рейс

на Египет в связи с трагедией в России - покажет время, пока же авиарейсы осуществляются в прежнем режиме. А вообще в связи с экономическим кризисом потребительский спрос в сфере туризма упал на 6070%. Да и Египет в нынешнее время не самая топовая по посещаемости страна среди казахстанских туристов. (Окончание на 2-й стр.)

Өмірдің мәні – сыйластықта.

9


2

Вторник, 10 ноября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

ХОРОШАЯ НОВОСТЬ

БУКВА ЗАКОНА

Нуждающимся помогут В случае нового повышения цены на хлеб количество получателей адресной соцпомощи увеличится. Напомним, в конце октября булка социального хлеба в Костанайской области подорожала на пять тенге. Стоимость в 51 тенге должна продержаться до нового года. С 1 января 2016 года в Казахстане будет введена рыночная цена на хлеб. Ожидается, что к тому времени буханка подорожает в среднем на 10 тенге. В связи с этим граждане, уровень жизни которых снизится из-за подорожания продукта первой необходимости, могут рассчитывать на получение адресной соцпомощи. - В Казахстане в случае повышения цены на хлеб будет изменена величина прожиточного минимума, что позволит увеличить количество получателей адресной социальной помощи, - сообщает пресс-служба Министерства здравоохранения и социального развития РК. В сообщении ведомства также говорится, что с 1 января 2018 года в Казахстане будет внедрен новый порядок оказания адресной соцпомощи. Предполагается выделение компенсации семьям, доходы которых ниже 50% прожиточного минимума (сейчас - 40%) на каждого члена семьи, с условием обязательного участия трудоспособных членов семьи в активных мерах содействия занятости, которая будет предоставляться взамен ныне действующих: специальных государственных пособий (СГП) многодетным семьям; государственных детских пособий до 18 лет для малообеспеченных семей; адресной социальной помощи, предоставляемой малообеспеченным домохозяйствам. Наталья МАРУЩЕНКО

ЦЕНТР ВНИМАНИЯ

СИМВОЛичное безобразие

Костанайские чиновники неуважительно относятся к государственным символам РК. Изучив ситуацию в трех городах и десяти районах, специальная областная комиссия выявила 442 нарушения законодательства. В

Авиастоп для страны фараонов (Окончание. Начало на 1-й стр.) К слову, общее горе сплотило не только туристов, но и все постсоветское пространство, где 8 ноября поминали жертв авиакатастрофы. В Костанае акцию памяти организовали Карина Мишарина и Диана Раскопова. Акция памяти жертв авиакатастрофы над Египтом состоялась 8 ноября в 12.00 на территории Константино-Еленинского собора. К намеченному времени возле храма собралось более 50 человек, все они принесли воздушные шары белого, синего и красного цвета – в тон российского триколора, гвоздики, а также мягкие игрушки. - 8 ноября исполнилось девять дней с момента авиакатастрофы в Египте. Мы скорбим вместе с Россией, - сказала одна из инициаторов акции Карина Мишарина. По словам Дианы Раскоповой, ни она, ни ее подруга не ожидали, что их предложение о проведении данной акции, распространенное в социальной сети, найдет такой отклик. Поминальная акция прошла без громких речей и лозунгов. Как пояснили «НК» в Константино-Еленинском соборе, после завершения панихиды свечи, иконки и цветы были занесены в храм, а мягкие игрушки собраны. Служители церкви передадут их в самое ближайшее время в детские дома Костаная. Валерия ВАХНЕНКО Фото Александра ОТКИНА

Прокуратура области выступила с инициативой блокировать 26 интернет-групп в социальной сети «ВКонтакте». Эти интернет-сообщества пропагандируют порнографию, педофилию и сексуальное насилие. В ходе мониторинга сотрудники надзорного ведомства выявили, что в них состоят 32 000 казахстанцев, из них 2900 детей в возрасте от 14 до 18 лет. - Зачастую в такие сообщества вступают дети из неблагополучных семей, а подобные интернет-ресурсы - поле деятельности для потенциальных преступников, педофилов, которые напрямую находят контакт со своими будущими жертвами, - подчеркивает старший помощник прокурора Костанайской области Ринат Каримов. – Сейчас по республике наметился рост преступлений против половой неприкосновенности в отношении несовершеннолетних. И мы начали профилактическую работу с блокировки интернет-ресурсов. Совсем недавно в РГУ «Центр информатизации при областном акимате» был принят специалист, который отслеживает и мониторит интернет-пространства по выявлению потенциально опасных групп, представляющих угрозу обществу. Он будет напрямую сотрудничать с управлением образования и передавать туда выявленную информацию. Мадина РАМАЗАНОВА

стандартам, а в 13 школах вообще отсутствовали стенды в кабинетах истории и начальной военной подготовки. Кроме того, с 28 сентября по 2 октября в Костанайской области работала уже инспекционная группа республиканской комиссии по государственным символам, которая промониторила 67 госучреждений. Среди прочих нарушений было установлено, что на зданиях Костанайского областного суда, а также департамента Комитета технического регулирования и метрологии Костанайской области флаги оказались порванными. Также в замене нуждались государственные гербы в кабинетах должностных лиц Инспекции транспортного контроля и Инспекции информатизации и связи. Как отметил Маканов, все нарушения, выявленные в ходе республиканской проверки, устранены в установленные сроки. Валентина МЕЛЕХОВА

СИТУАЦИЯ

Зарплата в «конвертах» Почти половина работодателей в Костанайской области скрывает реальную зарплату своих работников. По информации Департамента государственных доходов, 42% работодателей отражают в ведомостях минимальную заработную плату, или зарплату менее 30 тысяч тенге. В то же время, по данным налоговой отчет-

ности, в среднем ежемесячный заработок костанайцев должен составлять не менее 55 тысяч тенге. - Конечно, можно сослаться на сезонность работы в аграрном секторе, но тот факт, что свыше 60% работодателей зарегистрированы в городах Костанае и Рудном и по ним показатели намного ниже среднестатистических, свидетельствует о занижении реальной заработной платы. Другими словами, в бизнесе продолжается устой-

чивая практика выплаты зарплаты в «конвертах», - пояснил руководитель Департамента госдоходов Костанайской области Айбек Паяев. В основном реальную зарплату своих работников занижают руководители предприятий, которые занимаются торговлей. К примеру, обороты ТОО «Меркурий-2030», ТОО «ТС ТОТ», ТОО «РЭВ-1», ТОО «Планета-59» за шесть месяцев составляют от 500 млн до трех млрд тенге, а ежемесячные

доходы сотрудников не превышают 28 тысяч тенге. В результате сокрытия реальной заработной платы потери бюджета оцениваются почти в 500 млн тенге за полугодие. Кроме того, зачастую, чтобы не платить налоги, работодатели не оформляют трудовые отношения с работниками. В Костанайской области без договоров работают 16% населения, или 141 тысяча человек. Валентина МЕЛЕХОВА

ФИНАНСЫ

И это все не миражи

НА КОНТРОЛЕ

16 со знаком «плюс»

ходе мониторинга выяснилось, что на вывесках 242 государственных органов не был размещен государственный герб в объемном виде. Множество нарушений допущено при использовании изображений госсимволики. На фирменных бланках 54 госорганизаций цветовая гамма графического изо-

бражения герба не соответствовала утвержденным стандартам. Кроме того, в 49 учреждениях госсимволы не соответствовали утвержденным стандартам, а в 27 организациях государственный флаг и герб РК и вовсе отсутствовали. - Вопиющим нарушением является установление государственного флага РК снизу вверх в кабинете руководителя отдела сельского хозяйства Мендыкаринского района. Данный факт является недопустимым не только с правовой точки зрения, но и с позиции уважительного отношения к государственным символам Республики Казахстан, - отметил руководитель управления внутренней политики Жандильда Маканов. Анализ также показал, что систематические нарушения выявлены в общеобразовательных учреждениях области. Так, в 23 школах региона изображения государственных символов на стендах не соответствовали

Курс доллара демонстрирует неустойчивость на валютном рынке РК. В понедельник, 9 ноября, американская валюта сначала подорожала более чем на 2 тенге, а потом подешевела на пять тенге относительно результатов пятницы. По итогам утренней сессии на Казахстанской фондовой бирже нацвалюта РК вновь достигла своего исторического минимума - 312, 65 тенге за доллар. В последний раз рекорд был установлен вечером 6 ноября, когда курс американской валюты составил 310,85 тенге, показав рост сразу почти на 12 тенге по сравнению с результатами четверга. В целом за прошедшую неделю национальная валюта Казахстана ослабла на 10%. Однако уже к вечеру

понедельника курс доллара стал падать. На дневной сессии он торговался по 307,12 тенге. Напомним, в минувший четверг Нацбанк объявил о сокращении своего присутствия на валютном рынке в целях экономии золотовалютных резервов. Это заявление способствовало изменению обменного курса тенге к доллару сразу на 5%. Меж тем руководство костанайского филиала финансового регулятора воздерживается от какихлибо комментариев до официального выступления главы Нацбанка. Ожидается, что в грядущую среду новый председатель регулятора во время рассмотрения законопроекта «О республиканском бюджете на 2016-18 гг.» даст оценку сложившейся ситуации на валютном рынке РК.

Тем временем в обменных пунктах Костаная, несмотря на резкие колебания доллара, ажиотажа среди населения не наблюдается. В то же время если раньше костанайцы покупали в основном рубли, то сейчас спрос на российскую и американскую валюту уравнялся.

- Я не скажу, что появился огромный спрос на доллары. В принципе, ситуация стабильна. Единственное, увеличился оборот куплипродажи где-то на треть, пояснила кассир ТОО «Азия» Ирина Лозовская. Валентина АНАТОЛЬЕВА Фото Александра ОТКИНА


Вторник, 10 ноября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ПРОБЛЕМА

ГОРОДСКИЕ ПОДРОБНОСТИ

Автомобили все вокруг заполонили Загруженные парковки в Костанае мешают коммунальным службам вести уборку улиц. Подрядные организации областного центра, убирающие улицы, стали жаловаться на загруженные в ночное время парковки вдоль дорог, около гостиниц, кафе, государственных учреждений. Жители бросают свой транспорт, что мешает производить качественную очистку снега на дорогах. - За нашей подрядной организацией закреплена южная часть города, - говорит главный инженер ТОО «АБЗ+» Валерий Марьенко. - В зимний период очистку улиц мы проводим в ночное время. Нам необходимо убирать снег вдоль бордюрного камня и на парковках около гостиниц, предприятий, ма-

газинов и других общественных мест, но уборке мешают автомобили. Люди бросают их ночью там без присмотра. В результате наша техника не может подъехать, снег убирается только вокруг

транспорта и запечатывает его. Мы пытались предупреждать водителей, но около каждой машины не напишешь же объявление. На этот вопрос обратил внимание глава города Ба-

3

зыл Жакупов. - Для парковок есть специальные места и дворы, где люди могут оставлять свой транспорт, - отметил на аппаратном совещании аким Костаная. - Управлению внутренних дел по Костанаю необходимо проинспектировать общественные места и парковки в городе. По возможности установить знаки, которые бы указывали на то, что стоянка на определенных парковках в ночное время запрещена. Подрядчики отмечают, что если появятся соответствующие знаки, то у полицейских будут основания, чтобы привлечь нарушителей к ответственности, следовательно, это позволит разгрузить улицы и парковки в ночное время. Ольга ГОРАЙ Фото Александра ОТКИНА

Ждут по новому адресу Поликлиника №1 с 9 ноября принимает пациентов в капитально отремонтированном корпусе областной больницы. В новое здание поликлиника №1 Костаная переехала 7-8 ноября. А уже с 9 ноября стала принимать всех пациентов в корпусе областной больницы по адресу: ул. 1 Мая, 151. Напомним, это самая большая поликлиника в Костанае, в ней обслуживаются более 70 тысяч человек. Старое здание уже не соответствовало нормам и стандартам, не вмещала в себя большое количество пациентов. Чтобы улучшить ситуацию, для капитального ремонта корпуса, где располагалось хирургическое отделение облбольницы, из местного бюджета было выделено 934 млн тенге. С нынешней недели поликлиника работает в обновленном здании и с новым оборудованием. Ольга ГОРАЙ Фото Александра ОТКИНА На снимке: поликлиника №1 ведет прием по адресу: ул. 1 Мая, 151.

ЗНАЙ НАШИХ

Сам себе каскадер

Актер из Костаная снимается в экранизации трилогии «Кочевники» Ильяса Есенберлина.

Грандиозный исторический проект, основанный на романе «Заговоренный меч», называется «Казах-

ское ханство» и реализуется при поддержке Министерства культуры и спорта Казахстана. Автором идеи фильма о становлении великого кочевого государства стал Президент РК Нурсултан Назарбаев. Костанаец Нияз Шайсултанов, выпускник команды КВН сборной Костанайской области, исполняет роль Шах-Мухаммеда. - Мой персонаж многое пережил в жизни: гибель отца и матери, предательство друзей и близких, - рассказывает актер. - Все эти события повлияли на его характер, сердце его стало жестоким, поэтому он становится безжалостным убийцей. Трюки в фильме я выполняю сам, без помощи каскадеров. Конечно, к этому мне пришлось готовиться почти три месяца. Я обучался верховой езде, фехтованию, стрельбе из

лука. Очень много съемок проходит на природе: в степи и в горах. Порой бывает довольно прохладно, но это терпимо, ведь легкой работы не бывает. Команда «Казахфильма» еще в начале сентября приступила к киносъемкам первого сезона телесериала под руководством режиссера-постановщика Рустема Абдрашова, закончить планируют в декабре. После выхода телеверсии будет создана и киноверсия для демонстрации в кинотеатрах нашей страны и за ее пределами. Средства для этого было решено собрать при помощи краудфандинга – методом народных вложений. Помочь можно на официальном сайте проекта - http://qazaqeli550.kz/. Стоимость одного денежного перевода - 200 тенге. Дарья ЩЕРБАКОВА

ЧС

По тонкому льду Костанайские спасатели ищут тело утонувшего рыбака. В пятницу, 6 ноября, рано утром во время рыбной ловли на озере Кунай-Жарколь в Костанайском районе утонул 54-летний мужчина. Через пять часов после происшествия группа спасателей выехала на место, однако почти семичасовые поиски завершились безрезультатно, найти тело погибшего так и не удалось. С наступлением холодов сотрудники спасательного отряда ГУ «СРАОСО» проводят рейды на водных объектах. В минувшую субботу рыбакам Костаная, Аркалыка, Лисаковска и Житикары были вручены памятки, а также разъяснены меры безопасности пребывания на тонком льду. Валентина МЕЛЕХОВА

НА СТРАЖЕ УГОЛОК ПОТРЕБИТЕЛЯ

Будьте здоровы!

Опасная еда и родниковая вода В Костанае за текущий год утилизировано 35 тонн пищевой продукции. Управление по защите прав потребителей Костаная на постоянной основе проводит санитарно-эпидемиологические экспертизы и контрольные закупы реализуемой в областном центре продукции. - Совсем недавно наши специалисты провели семь таких закупов, - пояснил руководитель управления по защите прав потребителей Костаная Руслан Абдыкалыков. – Мы сделали 123

пробы пищевой продукции и игрушек на соответствие требованиям технических регламентов Таможенного союза. Из них в 32 пробах обнаружены несоответствия: в семи образцах нарушена маркировка, в 10 выявлено несоответствие по бактериологическим показателям, а в 15 пробах обнаружено превышение нитратов в плодоовощной продукции. В результате наши специалисты сняли с реализации 29 кг пищевой продукции, выдали 16 предписаний для устранения нарушений. Один предприниматель был привлечен к

административной ответственности, оштрафован на 100 МРП с приостановкой деятельности. Всего же, как отметил Абдыкалыков, с начала года управлением было изъято и утилизировано 35 тонн пищевой продукции, которая представляла опасность здоровью потребителей. Кроме того, санитарные врачи проверили воду в родниках, бьющих вдоль реки Тобол. Исследования показали, что вода из этих источников непригодна для питья и ее употребление может привести к возникновению инфекционных

заболеваний. - По-прежнему одной из важных проблем остается санитарно-техническое состояние школьных пищеблоков, которые требуют капитального ремонта, - продолжил Абдыкалыков. - Чтобы не допустить пищевых отравлений, пяти организациям, оказывающим услуги по питанию в школах, рекомендовано ежеквартально обращаться в управление для проведения контроля выполнения санитарных требований. Сейчас проводится обследование всех школ города. Ольга ГОРАЙ

Услугами службы неотложной помощи при поликлинике №2 г.Костаная воспользовались около 600 человек. Работать данная служба при медицинском учреждении начала с мая этого года. - Сделано это в соответствии с приказом министра здравоохранения о разделении полномочий среди служб скорой медицинской помощи и медучреждениями, - говорит заместитель главного врача поликлиники Гульнара Махмутова. - На дому неотложная помощь оказывается прикрепленному населению при острых заболеваниях, пищевых отравлениях, требующих экстренной медицинской помощи. Специалист-медик, прибыв по месту вызова, окажет необходимую помощь самостоятельно, госпитализирует пациента или сообщит о причинах недомогания участковому врачу для дальнейшего лечения или наблюдения. Служба НПМ работает в часы работы поликлиники с 8.00 до 17.00. При возникновении экстренных ситуаций костанайцы могут вызвать врача для взрослых по тел. 50-28-80, а для детей - по номеру 50-18-20. Ни один горожанин, позвонив по этим телефонным номерам, без внимания медиков не останется. Александр КУЗЬМИЧЕВ


4

Вторник, 10 ноября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ПЕРСПЕКТИВЫ

Нежелательное соседство Дачников ПК «Юбилейный» не радуют перспективы строительства нового микрорайона рядом с их обществом. Садовое общество «Юбилейное» - небольшое, в нем всего 311 участков, на которых за последние годы появилось несколько десятков жилых домов. Естественно, узнав о том, что готов план детальной планировки нового микрорайона, люди забеспокоились. Они боятся, что их дома снесут, а за землю выплатят небольшие деньги, на которые новое жилье не купишь. - У нас не просто дачное общество, - говорит председатель ПК «Юбилейный» Наталья Пидронова. – К примеру, два года назад тут зимовали 15 семей, в прошлом году 40, сейчас вот будут зимовать 56. А если бы достроились все, то обосновались бы 70 семей. Мы сами живем на даче 6 лет. Тут простор, природа, нет суеты и шума. Большинство людей приезжают из деревень, выкупают дачные участки и начинают строиться. В дач-

ных обществах люди видят выход, спасение, начало новой жизни. Поэтому мы переживаем, чтобы наше дачное общество не тронули. Конечно, ПК «Юбилейный» - это не комфортабельный микрорайон со всеми нормами благоустройства. Из всех благ там есть только электричество. Все остальное дачники и жители обустроили самостоятельно: выкопали скважины, построили печки. Летом пользуются городским водопроводом, который идет от «КостанайСу», но он в таком состоянии, что из-за порывов поливы бывают с частыми перебоями. Да и весной, чтобы запустить этот водопровод, председателю приходится обивать пороги коммунального предприятия и городского акимата. Но, несмотря ни на что, людям нравится там жить. Участки в «Юбилейном» покупают и пенсионеры, и молодые семьи с детьми. - Мы переехали из Алтынсаринского района, купили два дачных участка, построили дом и живем уже здесь три года, - отметил Александр Сачава. - У нас двое маленьких детей. Нам

нравится тут жить: детям простор, свой огород. Конечно, если начнут сносить наше жилье, хотелось бы получить что-то равноценное. А то мы тут дом построили, а нам заплатят только за землю, и что я на эти деньги смогу купить? Перспективы пугают. Нам ничего определенного не говорят. Любовь Сивкова с мужем переселились на дачу 12 лет назад. У них добротный дом, свой участок и даже маленькое хозяйство: семейная пара разводит коз. - Дачным участком мы с мужем занимаемся уже 40 лет, он достался нам от родителей, - говорит Сивкова. - Сначала мы в квартире жили, но потом решили перебраться на дачу. Мы просим власть не трогать наш район. Для кого-то дача – единственное недвижимое имущество. Участки здесь сейчас стоят порядка 7-8 тысяч долларов. Люди приезжают сюда из деревень, скоро у нас тут будет настоящий поселок. Так зачем его трогать, много же свободной земли, там и надо возводить новое жилье. Согласно плану детальной планировки, новый микро-

район пройдет вдоль границ дачного общества, и власти Костаная пока заверяют, что дачные строения под снос не попадут. Главный архитектор областного центра Гульсара Касыбаева отметила, что план детальной планировки захватывает только свободную землю. При этом, как удалось выяснить корреспондентам «НК», в случае выкупа участков владельцам заплатят не только за землю. - Согласно кадастровой стоимости будут оцениваться и жилые строения в случае выкупа земельного участка в госсобственность, - уточнила Касыбаева. Но дачники понимают, что даже при таком раскладе они останутся в минусе, так как кадастровая стоимость значительно ниже рыночной. Да и дом на даче - это все же не коттедж. Поэтому люди уже сейчас задумываются о том, что делать дальше, ведь о точных перспективах пока никто ничего сказать не может. Фото Александра ОТКИНА На снимке: Любовь Сивкова живет на даче уже 12 лет.

Первая очередь уже на подходе Градостроительный совет утвердил проект плана детальной планировки микрорайона «Кунай». В перспективе Костанай будет развиваться в двух направлениях — в сторону ПК «Юбилейный» и п. Кунай. Если в «Юбилейном» запланирована многоэтажная застройка, то в микрорайоне «Кунай» участки планируют выделять по ИЖС. Уже готов план детальной планировки для первой очереди, который на заседании градостроительного совета представил проектировщик ТОО «Промстройпроект». В целом разбить новый

микрорайон планируют на территории около 1 300 га. Для первой очереди отведен участок 480 га. Там нарежут 2 300 участков по 8-10 соток. С учетом существующей застройки в микрорайоне разместятся более 6 тысяч жителей, но все социальные, культурные и общественные объекты рассчитаны с перспективой на 9 тысяч жителей. Специально предусмотрены участки для инвалидов и их семей. - Микрорайон будет разбит на четыре зоны: общественно-деловую, жилую, производственную и транспортную, - рассказала проектировщик Татьяна Мухина. - На территории существу-

ющей застройки имеются участки, находящиеся в частной собственности и предназначенные под сельскохозяйственные нужды. Мы предложили рассмотреть вариант изъятия их для государственных нужд и запроектировать под приусадебные участки. Также на территории Куная имеется недействующая ферма. Предлагаем ее изъять и на данном участке разместить социальные объекты. Въезд в поселок проектировщики оставили существующий, запланировав еще один дополнительный. Разработали схему для движения общественного транспорта, запроектировали остановки.

- В новом микрорайоне будут две школы на 804 места каждая и пять садиков. Из них два на 280 мест и три на 140 мест, - пояснила Мухина. - Согласно письму из министерства, мы оставили 2,5 га под кинозал. Там разместятся выставочный зал, конференц-зал, кинозал. Но полного и точного списка, что будет включать это здание, пока нет. Согласно нормативам, предусмотрены социальные объекты, бытовые здания, магазины, аптеки, зеленые зоны. Прежде чем утвердить проект, члены градостроительного совета задали ряд вопросов проектировщикам и внесли свои предложения. - Где все население будет работать? - поинтересовались члены совета. - Мы выделяем места под ИЖС для людей, которые приезжают из сел, не учитывая, что они должны быть трудоустроены. А ведь весь этот поток хлынет в Костанай в поисках работы. - В микрорайоне предусмотрено 60 участков для предпринимательской деятельности, - ответила Мухина. - И многие люди, стоящие в очереди на получение жилья, - это горожане. Членов совета интересовало, предусмотрено ли ведение подсобного хозяйства, ведь в этом случае необходимо учесть наличие пастбищ и специальных площадок. Но, как оказалось, в проекте содержание домашнего хозяйства не предполагается. - В п.Кунай есть старая ферма, на месте которой вы планируете разместить социальные объекты. А заложена ли в проекте рекультивация

земли? Запланирована ли вертикальная планировка? продолжили задавать вопросы члены совета. - Вся территория будет подвержена вертикальной планировке, для этого разработают отдельный проект, - пояснила Мухина. - Причем сначала проведут вертикальную планировку, реализуют проект по проведению инженерных коммуникаций, а затем будут нарезать участки. В качестве предложений, члены градостроительного совета отметили, что хорошо бы вдоль трассы КостанайРудный выстроить одинаковые дома, ведь они будут лицом всего микрорайона. Но главный архитектор Костаная Гульсара Касыбаева пояснила, что участки будут отданы под застройку людям и государство не вправе диктовать им, какой дом построить, и может дать лишь свои рекомендации, когда дело дойдет до застройки. Высказали члены градостроительного совета и несогласие с расположением улиц, домов и главного въезда в поселок. - Еще на прошлом заседании мы говорили о том, что в проекте должны выделяться главные и второстепенные улицы, - подчеркнул член градостроительного совета Юрий Шишкин. - Рекомендовали убрать существующий въезд в поселок и сделать новый въезд, который бы со-

единял центр микрорайона и был сквозным к Тоболу. Но проектировщики оставили все как есть, по их мнению, основные дороги соединяют все, что необходимо, а к Тоболу они не выходят потому, что именно в том месте часть реки находится в аренде у частников. В результате после долгих споров проект все же приняли. Теперь он будет передан на экспертизу и до 30 ноября должен быть полностью сдан. После чего встанет вопрос о разработке проекта для проведения инженерных коммуникаций. Напомним, у микрорайона «Кунай» есть вторая очередь. Под нее предполагается разработать ПДП на строительство индивидуального жилья на площади 800 га, что примерно составит еще 4 800 участков. Пока средств на разработку ПДП для второй очереди не выделяли, но даже когда проект будет реализован полностью, он позволит покрыть потребность лишь части нуждающихся. Ведь в очереди на выделение земельных участков в областном центре стоят порядка 16 тысяч человек. Фото Нуржана СМАИЛОВА На снимке: по первой очереди будет распределено 2 300 участков по 8-10 соток.

Ведущая полосы Ольга ГОРАЙ Тел. 54-05-75


Бүгінгі нөмірде: * Тәртіп бар жерде * Әлем дертіне тосқауыл қоялық * Әсем әндерімен жүректерді жаулаған

Сейсенбі, 10 қараша 2015 жыл

Азық-түлік бағасы тұрақты бақылауда

ҚОЛЖЕТІМДІ БАСПАНА - 2020

Доллар бағасының күрт шарықтап кетуіне байланысты жұртшылыққа қажетті тауарлардың бағасы да өсуде. Ол бірқатар азық-түлік түрлеріне кері әсерін тигізбей қоймады. Атап айтқанда, жұмыртқа және күнбағыс майының бағалары 16-18 пайызға өсті. Ал, қанттың құны шарықтап, 20 пайызға жетті. Өйткені, кейбір тауарлар өзге жақтан әкелінгендіктен арада жүрген дегдалдар оған өздерінің үстеме бағасын қосады. Ал, өзімізде дайындалатын өнімдердің құны сол бұрынғы күйінде қалды. Қазіргі таңда қалалық әкімдік бұл маңызды мәселені басты назарда ұстап отыр. Жұртышылық күнделікті тұтынатын макарон, картоп, ұн, ет және сүт өнімдерінің бағасы апта сайын тиісті орындар тарапынан тексеріліп отырылады. Себебі, бұлардың барлығы өңірімізде шығарылады. Сонымен қатар, «Садовод», «Тэрра», «Аққұдық», «Садчиков» тауар өндірушілері жеміс-жидек пен көкөністі қамтамасыз ететін болады. Қаламызда супермаркеттер мен дүкендерді аралап, ондағы бағалардың тұрақты болуын қадағалайтын арнайы штаб құрылған. Алдағы уақытта да сауда сөрелеріндегі азық-түлік бағалары қатаң бақылауда ұсталады.

Маңызды мәселе талқыланды

Қостанай көріктеніп келеді немесе көпқабатты тұрғын үйлер облыс орталығының сәнін келтіруде Тұрғын үй құрылысы индустриясын жаңғыртуда біздің өңір айтарлықтай табыстарға қол жеткізуде. Олар «Өңірлерді дамыту – 2020» бағдарламасы мен «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» сияқты қаржы институттары арқылы жүзеге асырылуда. Қазіргі таңда еліміздің экономикалық-әлеуметтік өмірінде аталмыш мәселе ешқашан күн тәртібінен түскен емес. Тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру жолында ағымдағы жылы қаламызда 18889,74 шаршы метрлі 326 пәтер беру межеленген болатын. Осы жобаларды іске асыру үшін 1 млрд 872 млн 638,2 мың теңге қаржы бөлініп отыр. Қостанай қаласы әкімдігінің құрылыс бөлімінің бас маманы Валентина Каменецкаяның біз-

ге берген деректеріне сүйенетін болсақ, бүгінде құрылыс жинақ банкінің Қостанай қалалық филиалы арқылы шаһарымызда 4 көпқабатты тұрғын үйлер салынуда. Жалпы айта кетер бір жай, тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің қолдауымен 15019 шаршы метрлі 245 пәтер салынып жатыр. Сондай-ақ, Красносельская көшесі №126 тұрғын ауданында 35 пәтерлі баспана тұрғызылуда. Бас жобалаушысы «Дом» сәулет ательесі. Ал, «В» блок-секциясында 108 пәтерлі үйді «Астана сапа орталығы» жобалауда. Аталмыш баспаналардың мердігері «Ерлан и К» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі болып табылады. Сонымен қатар облыс орталығындағы Қайырбеков 351/1 үйде 30, Текстильщиков 4-а

көшесінде 81 пәтерлі тұрғын үйлер салынып жатыр. Олардың мердігерлері «Сарыбай» құрылыс монтаж басқармасы мен шаһардағы «Ирина и К» ұйымы болса, авторлық қадағалаушысы «ПНВ и К» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Мәселен, біз Қайырбеков көшесіндегі 351/1 тұрғын үй құрылысын жүргізіп жатқан мекеменің бригадирі Юрий Урбановпен арнайы жүздесіп, олардың жұмыс барысымен танысқан едік. Ол өз сөзінде: - Аталмыш баспана мемлекеттік тапсырыс бойынша жүзеге асырылып жатыр. Алдымен сапалы да аса қажетті құрылыс материалдарын қолданғалы отырмыз. Бізде 80 жұмысшы және 2 шебер қызмет атқарады. Желтоқсан айында үйді толығымен аяқтап,

тапсырмақпыз, - деді. Осы аталғандармен қатар, 9-шы шағын ауданда 3279,40 шаршы метрлі 72 пәтерлі көпқабатты үй қолға алынып, келесі жылы қолданысқа берілетін болады. Оның бас жобалаушысы «SANCтройСервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Ерекше тоқтала кетер жай, «Қолжетімді баспана – 2020» бағдарламасы арқылы Гагарин көшесіндегі 207, 209 және 211-ші үйлердегі пәтерлер де үстіміздегі жылы пайдалануға берілді. Жаңа үйге қоныстанған 207ші үйдің 4 қабатындағы 90-шы пәтердің тұрғыны Айгүл Сүндетбаеваның шаңырағында болып, оның қуанышына ортақтастық. - Өзім Жітіқара қаласында тұрдым. Облыс орталығына көшіп келгеніме көп уақыт бола

қойған жоқ. Қазіргі таңда 2 бөлмелі үлкен пәтерде ұлымыз екеуміз тұрып жатырмыз. Мен пәтерді ауасы таза екінші Қостанай аумағынан алғаныма қуанамын. Себебі, қазіргі таңда бұл шағын аудан өркендеп, көркейіп келеді, - деді ол бізбен болған әңгімеде. Шаһарымыздың Мирошниченко 72, Чкалова 4/1 – үйлерінде 70 пәтердің құрылысының жобасы да жасалды. Олар кезекте тұрушыларға арналған үйлер бағыты бойынша қолға алынуда. Мердігерлері «Сарыбай„ құрылыс монтаж басқармасы мен «Сыл» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, бас жобалаушылары «Арх-Лэнд» АПК және «Дом» сәулет ательесі. Айзат АСЫЛБЕК.

Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімінің қолдауымен шаһарымыздағы №2 орта мектепте діни теріс ағымдарға байланысты семинар болып өтті. Бұл басқосуда осы саланы жетік білетін мамандар діни экстремизмнің алдын-алу жайлы ойларын ортаға салды. Баршаға мәлім, қазіргі таңда жастарымыздың жоғары саналылық танытып, өзге теріс ағымдарға түсіп кетпеуі аса маңызды. Олардың діни сауатын көтеру өзекті екендігі де белгілі. Сондықтан да білім ордасындағы жүздесудің қатысушыларға берері мол екендігі даусыз. Аталмыш тақырып аясында нақты мысалдар келтіріліп, ешқандай пайдасы жоқ діни ұйымдардан аса сақ болу қажеттігі де жан-жақты айтылды. Өз саласын жетік білетін психологтар теріс пиғылды діндерге қарсы әрекет жасаудың әдіс-тәсілдері жөнінде де баяндады. Сондай-ақ, осы жиында қатысушылар өздерінің көптен мазалаған нақты сауалдарға жауап алды. Жүздесу мұндай басқосудың аса пайдалы екендігін көрсетті.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 10 қараша 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Әлем дертіне тосқауыл қоялық Қазіргі таңда көптеген жұқпалы аурулар белең алып, халқымыздың денсаулығына зиянын тигізіп келеді. Мәселен, адам баласының жас айырмашылығын талғамай, жұртшылыққа ғасыр дерті болып отырған – ЖИТС туралы көпшілік қауым хабардар болса керек. ЖИТС (Жүре пайда болатын иммундық тапшылық) – иммундық қуаттың әлсіреуінен соқтыратын жұқпалы ауру. Қазақстанда осы қауіпті індетке қарсы күрес жүргізу мақсатында жұмыс істейтін мамандандырылған қызмет жүйесі бар. Оның құрамына республикалық, облыстық, қалалық ЖИТС-ке қарсы күресу және аурудың алдын алу орталықтары, диагностикалық лабораториялар мен анонимдік кабинеттер кіреді. Осындай қызмет жүйесінің күнделікті жұмысын Қостанай облыстық ЖИТС ауруының алдын алу және күресу орталығы бақылайды. Бұл орталықтың ең басты мақсаты — ЖИТС вирусын жұқтырған адамды анықтап, тексеру және емдеуді жоспарлы түрде ұйымдастыру. Жалпы облысымыз бойынша ЖИТС қатерлі дертін 993 адам жұқтырып отырғаны белгілі болды. Ал, олардың басым көпшілігі 20-49 жас аралығындағы азаматтар. Оларға мемлекет тарапынан тегін дәрі-дәрмектер беріліп, арнайы емдер жасалады. Өкінішке орай, осы дертке шалдыққан адамдардың саны жөнінен біздің облысымыз республикамызда бесінші орында. Сондықтан да қатерлі дерттің алдын алу жолдары әрқашан да басты назарда. Үстіміздің жылдың соңғы екі айында біздің орталық қызметкерлері барлық облыс аудандарын аралап, тыңғылықты жұмыстар жүргізді. Қазіргі таңда дәрігерлік бақылау күшейтіліп, вирустың әрі қарай таралуына, яғни басқа адамдарға жұғуына жол бермеу жұмыстары мықтап қолға алынуда. ЖИТС вирусы сау адамға қандай жолдармен жұғады? Енді осыған қысқаша тоқталалық. Қауіпті дерт ең алдымен қан, (қан құю, ауру адамға пайдаланған шприцтерді пайдалану, т.б.), жыныстық қатынас арқылы жұғады. Сондай-ақ ЖИТС ауруы анасынан сәбиіне жұғатындығын медицина дәлелдеп отыр. Вирустың қанға бірден түсуі арқылы жұғуы қазіргі кезде ерекше аландаушылық туғызып отыр. Себебі, тамырға есірткіні шприц арқылы енгізетін нашақорлардың саны көбейіп келе жатқандығы да жасырын емес. Қорыта айтқанда, адам салауатты өмір сүріп, отбасының бірлігі берік болса, өздерінің бойларын зиянды әдеттерден аулақ ұстаса, бүгін әңгіме арқауына айналған әлемдік дерттен сақтануға әбден болады. Сәуле ТОҚБУРАЕВА Қостанай облыстық ЖИТС ауруының алдын алу және күресу орталығының дәрігері

Тәртіп бар жерде Қоғамдағы заңдылық пен құқықтық тәртіпті нығайтуда Қостанай қаласының прокуратурасы бірқатар жұмыстар атқаруда. Ең алдымен адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғау прокурорлық қадағалаудың басты мақсаты мен бағыты болып табылады. Ағымдағы жылы қала прокуратурасы кісілердің мүлкін ұрлау фактілерін болдырмауға бағытталған бірқатар шаралар ұйымдастырды. Мемлекет басшысының құқық қорғау саласы қызметкерлерінің алдына қойған міндеттеріне ерекше назар аударып келеміз. Мәселен, 2015 жылдың сәуір айында облыс әкімдігінің ведомствоаралық комиссиясында мүліктік құқықты қорғау және бөтен мүлікті ұрлаумен күресу шараларының жоспары қабылданды. Осы жоспарды орындау мақсатында, қалалық прокуратурада жергілікті орындаушы және құқық қорғау органдары қызметкерлерінің қатысуларымен ведомствоаралық және қоғамдық кеңестер өткізілді. Аталған кеңестерді өткізу барысында ұрлықтың алдын алу секілді аса маңызды жұмыстардың тиімділігін барынша арттыруға бағыттталған алгоритм шаралары жүзеге асырылды. Мысалы, осы арада бір мысал келтіре кетейін. Осынау атқарылған жұмыстардың бірден-бір нәтижесі қала аумағындағы канализациялық люктердің пластикалыққа алмастырылуы екендігі сөзсіз. Бір тоқтала кетер жай, 2015 жылдың өткен 9 айы ішінде қала аумағында ұрлықтар саны күрт азайды. Салыстырмалы түрде айтатын болсақ, егер 2015 жылдың 6 айы ішінде ұрлықтар саны 3,6 пайызға өссе, ағымдағы жылдың 9 айында ұрлықтар саны 1,2 пайызға төмендеді. Сондай-ақ, үстіміздегі жылдың 9 айында ұялы телефондарды ұрлау қылмыстары 35,5 пайызға, мал ұрлығының саны 83,3 пайызға және пәтердегі ұрлықтар көлемі 31,8 пайызға төмендеді. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйініне келетін болсам, қалалық прокуратура қызметкерлері өз алдарында тұрған міндеттеріне аса жауапкершілікпен қарайды. Алдағы уақытта да жоғарыда сөз етілген ұрлық жайының алдын алуға ерекше назар аудара береді. Заман ЗҰЛПЫХАРОВ, Қостанай қалалық прокуратурасының аға прокуроры, 1-ші дәрежелі заңгер

ҚОНАҚ КӘДЕ

Әсем әндерімен жүректерді жаулаған қазақтың талантты әнші-сазгері Гауһар Әлімбековамен сырласу Жуырда Елубай Өмірзақов атындағы Қостанай облыстық филормониясында қазақ эстрадасының белді өкілі, әнші-сазгер Гауһар Әлімбекованың «Махаббат ордасы» атты ән кеші өтті. Өнерде жүргеніне 27 жыл толған қазақ қызы, кешті «Әлдилесін махаббат ән бесігін» деген жаңа әнімен ашты. Талғампаз қауым әншіні жылы қабылдап, өздерінің талантты бауырымыздың жүректі қозғар әндерін сағынып қалғандығын көрсетті. Сахнадағы танымал әншінің құшағын гүлге толтырды. Осы көптен күткен коцерт аяқталған соң, алдын-ала келіскендіктен, оған арнайы жолығып. Көкейде жүрген сауалымызды қойған едік. -Сіздің әсем әндеріңізді ұнататын жұртшылық Қостанайда да аз емес. Оқырмандарға өзіңіздің кіндік қаныңыз тамған өңір жайлы айтып берсеңіз? -Кімге болсын, туған жері ыстық. Мен, 1971 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы Жетісай ауданында дүниеге келдім. Ардақты әкем руханиятқа жаны жақын, айналасындағылардың арасында беделді кісі болатын. Осы әкем менің бойымдағы дарын ұшқынын алғашқылардың бірі болып көрді. Сондықтан өзімді үнемі қолдады. Мен үшін отқа да суға да түсуге даяр әкемнің сенімін ақтау үшін барымды салдым. Содан Алматы қаласында өткен «Үкілі үміт» байқауына қатысып, тұңғыш рет үлкен сахнаға шықтым. Шынымды айтсам, қатты тебірендім. Ән-

шінің халық алдындағы жауапкершілігін сезіндім. Сондай-ақ анам да менің өнерге деген құштарлығымды бағалады. Жылы сөздерімен үнемі демеп отырды. Гүлді ерекше жақсы көретін. Концерт кездерінде жұртшылықтың қыздарына деген ыстық ықыласын байқағанда, бойын ерекше мақтаныш сезімі кернейтін. - Қазір әке-шешеңіз қайда тұрады? Олар да сіздің қазіргі жеткен өнердегі биігіңізге әрдайым тілектестігін білдіріп отыратын шығар? - Ең өкініштісі, олар арамызда жоқ. Дүниеден өтті. Аруақтарына құран бағыштап отырамыз. Ең бастысы олардың маған артқан сенімі ақтауға тырысып келемін. Өздеріңіз

тыңдап та жүрген шығарсыздар, бірқатар әндерім ата-анама арналған. Осы әндерді шырқаған кезде өзім де олардың перзенттері ретінде үлкен толғанысқа шығасың. Әнші қауымы қашан да ізденіс үстінде болатындығы белгілі. Шығармашылығыңыздағы соңғы жаңалықтарыңызбен бөліссеңіз? -Оныңыз рас. Өнер адамы ізденісін тоқтатса, тоқырауға ұшырайды. Сол себептен де әрқашан да жүректен шыққан, жүрекке жетеді демекші тыңдармандарымның сезіміне әсер ететін, ойландыратын туындыларды репертуарыма енгізуге тырысамын. -Байқауымша, орындайтын әндеріңіздің сөзі мен әуенін өзіңіз жазатын секіл-

дісіз? Жалпы, бірінші ән туа ма, әлде мәтіні дүниеге келе ме? Қазақтың қандай белгілі ақындармен шығармашылық байланыстасыз? Шынымды айтатын болсам, алдымен ән туады. Барлық әндерімді жазарда ең алдымен гитараның көмегіне сүйенемін. Гитара – менің серігіме айналғалы қаншама жылдар өтті. Менің түсінігімде әншінің өмірінде мәтіннің де орны бөлек. Бұл орайда қазақ еліне есімдері жақсы таныс, дарынды ақындар Исраил Сапарбаев, Есей Жеңісұлы және Бақдәулет Арыстанмен сыйластығым өте жақсы. Олардың жазған өлеңдері әнге сұранып тұрады. -Сахналық киімдеріңізге ерекше көңіл бөледі екенсіз, осы жайлы бірер сөз... -Сауалыңыз өте орынды. Барлық сахналық киімдерімді айтатын әндерімнің табиғатына қарай арнайы тіктіремін. Өйткені, әр әншінің өзіндік ерекшелігі болуы керек. Халықтың алдына шығатын өнерпаздың киімі өзіне сәйкес болу керек. Бұл бір жағы өнер адамының ішкі мәдениетінен хабар береді. - Сіз адам бойындағы қандай қасиеттерді бағалайсыз? Ең алдымен қарапайымдылықты жоғары қоямын. Өркөкіректік пен менмендікті жек көремін. Адамдар арасындағы адалдықты, кішіпейілділікті, сыйластықты жаным сүйеді. Сөз соңында менің концертіме арнайы келген барша Қостанайлық бауырларыма шексіз ризашылығымды білдіремін. Дендеріне саулық тілеймін, отбастарында қуаныш болсын.

БАЛАЛАР - БІЗДІҢ БОЛАШАҒЫМЫЗ

Балабақшадағы танымдық кеш Қаламыздағы №3 бөбекжай-балабақшасында «Алтын күз» мерекесі қарсаңында «Екі күз» деп аталатын ертеңгілік өткізілді. Бұл мерекелік шараны топ тәрбиешілері Салтанат Мырзабекова мен Дина Ермұханбетова ұйымдастырды.Сөйтіп, кештің қызықты да көңілді өтуіне өздерінің қомақты үлестерін қосты. Сондай-ақ ортаңғы «Жидек» тобының тәрбиешілері де белсенділік танытты. Шараның мақсаты балаларға көтеріңкі көңілкүй сыйлап, олардың қызығушылықтарын арттыру болатын. Сол деңгейден

көріне білді. «Алтын күз» мерекесі барысында балалар алдын – ала дайындалған сценарий бойынша өнер көрсетіп, кештің мазмұны мен тақы-

рыбы жан-жақты ашылды. Басқосуда тәрбиешілерінің басшылығымен балдырғандар асқақтата ән салып, би биледі.

Ойындар ойналып, тақпақтар айтылды. Сөйтіп, олар үлкен қуанышқа кенелді. Балалардың жүздерінен ерекше ризашылықты байқау қиын болған жоқ. Міне, осылайша бүгін әңгіме арқауына айналған №3 балабақшаның қызметкерлері барша тәрбиеленушілердің таным көкжиегін кеңейту мақсатында осындай игі істерді атқарып келе жатқаны өте құптарлық. Ұжым қызметкерлеріне алдағы уақытта да жас ұрпақты тәрбиелеуде табыстан-табысқа жете беріңіздер деген ең ізгі тілегімізді білдіреміз.

БЕТТІ ДАЙЫНДАҒАН Ақбота ҚАЛДЫБЕК.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 10 қараша 2015 ж.

ИМАНДЫЛЫҚ ИІРІМДЕРІ

7

«Ислам бақытқа апаратын баспалдақ» деп сыр шертеді 80 жасында мұсылмандықты қабылдаған орыс қызы Маргарита Жазитова Жүрек қалауы Облыс орталығынан әудем жерде жатқан Ұзынкөл ауданының бас имамы Есенгелді Әжімахантегі жақында маған телефон арқылы өзі басқаратын «Балықты» мешітінде 80 жасар орыс кемпірі Маргарита Иванқызы Жазитованың ислам дінін қабылдағандығын жеткізді. Басында кішкене таң қалғанымыз рас. Өйткені, сексеннің сеңгіріне көтеріліп отырған кейуананың мұндай қадам жасап отырғаны тосын оқиға екендігі белгілі. Содан Есенгелді ініміз өзі маған арнайы келіп, әлгі кісімен жолықтыруға уәде берген-ді. Соның сәті жуырда келіп, Қостанай қаласымен іргелес жатқан Затобол кентіне бағыт алдық. Жеңіл көлікпен осы аудан орталығының Целинный көшесі, 15-ші үйдің жанына келіп тоқтадық. Жеке үш бөлмелі шаңырақтың аумағы да кең екен. Мұнда ерінбеген адамға талай істі тыңдырып, күнделікті нәпақасын айыруға әбден болатындығын бірден сездік. Жанымдағы имам жол бастады. Бізді қарсы алған отбасының кенже ұлы Руслан өте түсінігі мол жігіт екен. Өзі төрге өтуімізді сұрады. Сол кезде көрші бөлмеден Маргарита апамыз жақындап, жылы сәлемдесті. «Адам сөйлескенше, жылқы кісініскенше» демей ме, одан ары қарай әңгімеміз өзінің жарасымын тапты. Баяғы өзіміздің кәсіби дағдымызбен сол аралықта көзімізбен үйдің ішін шолып шықтық. Артық жатқан бір затты көрмедік. Осыдан-ақ, апамыздың жасы келсе де тазалықты, ұқыптылықты ұнататындығы аңғарылады. Қанша дегенмен өмір көрген кісі ғой. Көп сөзділікті жақтырмайтындығы байқалады. Сондықтан оған өзім түрлі сауалдар қойып, әңгімеге тартып отырдым. Бір кезде сөзімізге Есенгелді бауырымыз да араласты. Ол Маргарита апамыздың ислам дінін шын ниетімен қабылдауы аудан өміріндегі айтарлықтай жай болғандығын еске салды. Әрине, оның алдында бұл кейуана мұндай қадамға бармас бұрын көп ойланып, толғанды. Онымен бірге мешітке қазақтың аяулы қызы Шолпан Хасанова және қайын інісі Арман Жазитов мешітке барды. Содан олар арнайы бір күнді белгілеп, халық киелі орынға көп жиналды. Солардың көзінше Ұзынкөл ауданының әкімі ұлттық салтымызбен әжеміздің иығына камзол жапты. Бас имам да лайықты құрмет көрсетті. Осынау салтанатта бұған Есенгелді Әжімахантегі азан шақырып, жасы келген кісіге Әсел деген есім берді. Әрине, бұған апамыздың қуанышында

да болды. Уақытының көбісіні сонда өткізетін. Құрметті демалысқа шыққанға дейін ол облыс орталығындағы Ыбырай Алтынсарин атындағы дарынды балаларға арналған мектеп-интернатта шәкірттерге бейнелеу өнері мен сызудан дәріс берді. Өзінің ұзақ жылдар бойы жинақтаған бай тәжірибесін ізін басып келе жатқан жастарға үйретуден ешқашан да жалыққан емес. Бұлар 2002 жылға дейін Қостанай шаһарында ғұмыр кешті. Содан кейін ғана Қостанай ауданының орталығы Затобол кентіне біржола қоныс аударды. Өздері кәдімгі суы мен көгілдір отыны қосылған жеке шек болған жоқ. Өйткені, мұсылман дінін қабылдау оның сонау қазақ отбасына келін болып түскеннен бергі басты арманы болатын. Сол арманы Алланың сәті салған кезде жүзеге асып, анамыздың жүрегі үлкен тебіреніске түсті. Орыс қызының мұндай әрекеті сол мешітке жиналған қауымға үлкен тағылым еді. Бәрі де оны құшақтап, өздерінің ыстық ықыластарын танытты.

Қазақ жігітімен Таразда бас қосты Бұл күндері Әсел деген атқа ие болған Маргарита апамыз негізі Ресейдің қызы. Өзінің кіндік қаны тамған, яғни бұл күндері ұлтымыздың біртуар перзенті Амангелді Төлеев ағамыз басқаратын Кемеров облысы жайлы айтқанда еріксіз ұйып тыңдап қаласыз. Тағдыр басқа салса қайда болмайсың. Ол өзінің болашақ жары Қайыржан Қожағалиұлын 2000 жылдан астам тарихы бар қасиетті Тараз қаласында жолықтырыпты. Бұл кезде қандасымыз сол шаһардағы педагогикалық институтының 2 курсында оқитын. Бауырымыз суретшілік мамандықты таңдады. Дәл осы шақта көркем бойжеткен Маргарита сондағы үлкен бір зауытта слесарь-жинаушы болып жұмыс істейтін. Махаббат ұлт пен жасқа қарамайды деседі ғой. Ол өзінің ерекше ажарымен, әдемі қылықтарымен қазақ жігіті Қайыржанның жүрегін жаулады. Осы арада бір тоқтала кететін жай, ағамыз орыс қызының нағашы жағынан туыс болып келетін бір азаматтың қимас досы еді. Олар сонау бір жылдары әскер қатарында бірге қызмет атқарып, жақсы араласып кеткен-ді. Сол арадағы сыйластықтары туған жерге аман-есен оралған соң одан әрі жалғасып, кәдімгі туған-туысқандардай тіршіліктегі барлық қуаны пен қайғыны бірге бөлісті. Қайыржан аға мен Маргаританың көңілдері

жарасып, өз алдарына шаңырақ көтерді. Осы ынтымағы жарасқан отбасының иесі Қайыржан Жазитов Қостанай облысына қарасты Ұзынкөл ауданы Қоскөл ауылының тумасы. Апамыздың аудандық мешітті таңдауының да өзіндік себебі бар. Отағасы 2003 жылы дүниеден өтті. Ол әлгі аталған ауылдағы зиратқа жерленді. Жылда Құрбан айт және басқа да діни мерекелерде ұзақ жылдар бойы бір шаңырақтың астында бақытты ғұмыр кешкен күйеуінің аруағына бағыштап құран оқытады. Міндетті түрде аудандағы „Балықты„ мешітіне барып, ондағыларға сәлем беріп тұрады. Тағы бір оны сонда жетелеп тұратын жай, бас имамның халық алдындағы үлкен беделі. Өйткені, осы аудандық мешітті басқарып отырған Есенгелді қажы Сақтағанұлы үлкен мен кішінің құрметіне бөленген жан. Оның адамгершілікке толы ғибратты сөздері әрқашанда өзіне ерекше әсер етіп, жан-дүниесін нұрландырады. Сол себептен де қабырғасымен кеңесе келе, мұсылмандық дінді осы киелі орында қабылдауға ұйғарым жасаған-ды. Өзі келін болып түскен аудандағы азаматтар мен туған туысқандар әжемізді өмір көрген ардақты кейуана, жерлестерінің сүйікті жары ретінде ерекше сыйлайды. Қайыржан ағамыз нағыз шығармашылық адамы-тын. Оның салған суреттері, портреттері баршаның есінде. Оның өзінің жеке шеберханасы

меншік үйде тұрғанды қалады. Өйткені, жаз айларында есік алдындағы бау-бақшада көкөніс өсіріп, қысқа тосап, тұздалған қияр, қызанақтарды дайындағанға не жетсін. Таза ауада жұмыс істегенді ұнататын апамыз өзінің еңбекқорлығымен айналасындағы көрші-көлемдеріне үлгі көрсетті.

Бес уақыт намаз оқымақ Маргарита апамыз қазақ жігітіне тұрмысқа шыққан соң сол халықтың салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын, мәдениеті мен тарихын бір кісідей меңгеру әрі оған үлкен құрметпен қарау өзінің осынау ұлы ұлттың келіні ретіндегі парызы деп түсінді. Күйеуінің барша туған-туысқандарына ибалылық пен инабаттылық көрсетіп, тастай батып, судай сіңіп кетті. Олар да «Түсі жақсыдан түңілме» демекші, жайдары мінезді, шынайы қарым-қатынастағы орыс қызын жатырқамай, қамқорлықтарына алды. Сөйтіп, біздің Маргарита апамыз екі жақтағы туған-туысқандардың арасындағы алтын көпірге айналды. Келген қонағына тамағынан бұрын қабағын берді. Өзі өткен жылдарда қазақтың ежелден келе жатқан барлық ұлттық тағамдарын жан-жақты меңгерді. Әңгіме арасында ол жүзіне жылы шырай жүгіріп: - Қазақ өте дархан халық. Олардың жерлері қандай жазиралы да байтақ болса, пейіл-

дері де сондай кең. Мұны мен осы Жазитовтер әулетіне алғаш келін болып түскен сәттен бастап аңғардым. Әрине, күйеуім Қайыржан да ой-өрісі кемел, көп оқып, тоқыған, барлық халықтардың әдебиеті мен мәдениетін бір кісідей меңгерген ардақты азамат-ты. Ол менің білмегенімді үйретті, тез арада өзі жағындағы ағайындармен тіл табысып кетуіме тікелей септігін тигізді. Барлық діни мерекелердің өзіндік ерекшелігін, олардың адамға берер танымдық-тағылымдық жағын, келіннің міндеті мен парызын өткен жылдарда әбден игердім. Қазір менен бақытты адам жоқ. Бұл күндері отағасы арамызда жоқ болса да, оның туған-тусқандарымен арадағы сыйластығымыз өте жақсы. Балаларым да оларды ерекше құрметтеп отырады, - деді. Балалары демекші, Қайыржан аға мен Маргарита әжеміз үш ұрпақтарын тәрбиелеп, өсірді. Тұңғыштары — Юрий. Ол да салиқалы да салмақты жігіт болып қалыптасты. Оның Тимур есімді ұлы бар. Апамыз оны ерекше жақсы көреді екен. Осы үйдің алғашқы ұлы әке жолын қуды. Ол да кезінде суретшілік мамандықты таңдаған еді. «Әке көрген оқ жонар» дегендей, үнемі оның жанында болып, кішкентай кезінен көп жайды көңіліне түйді. Шеберханада бірге жұмыс істеді. Қазір де оның он саусағынан өнер тамған азамат екендігі белгілі. Одан кейінгі Дина үйлі-баранды. Қазір Ресейдің астанасы Мәскеу қаласында тұрады. Ол сонау мектеп қабырғасында жүрген кезден бастап, өнерге бейім-ді. Сондай таудай талабы мен айрықша дарынының арқасында нағыз талантты әртіс болды. Балерина ретінде әріптестерінің үлкен құрметіне бөленді. Бұл күндері анасымен жиі хабарласып, қазақ елінде болып жатқан игі жаңалықтарды естісе, төбесі көкке жеткендей күйді бастан кешеді. Туған жердің түтіні де ыстық екенін бір сәт ұмытпайды. Осы үйдің ең кенже ұлы Ілияс анасының нағыз қамқоршысы. Онымен бірге бір үйде тұрғандықтан шешесіне қолғабысын тигізіп, бір сөзін екі етпейді. Бұл жігіт те сегіз қырлы, бір сырлы маман болып шықты. Өзінің қолынан келмейтіні жоқ. Қазіргі таңда тапсырыс бойынша жиһаздарды жөндеп, қалыпқа келтіреді. Талғамы өте жоғары. Оның өзіндік қолтанбасын үйіндегі қабарғаға ілінген заттарға салынған қазақтың ұлттық ою-өрнектерінен де сезіну қиынға соға қоймайды. Шаңырақтың тірегі Ілияс айтады: - Әкем қазақ азаматы, шешем орыс қызы болса да олар өте тату-тәтті ғұмыр кешті.

Олардың артық сөзге барғанын, бір-бірінің көңілдеріне қаяу салғандарын көрген де, білген де емеспіз. Шаңырақтың иесі өте мақтауға тұрарлық азамат-ты. Шығармашылық адамы болған соң ба, көп ізденетін. Бос уақыты тым аз болса да біздің тәлім-тәрбиемізге де көңіл бөлетін. Өз елдеріннің нағыз патриоттары болыңдар дейтін. Мені ою-өрнек салуға баулыған да осы сүйікті әкем. Оны әрдайым сағынышпен еске аламын. Осындай кісінің баласы болғанымды мақтан тұтамын. Бір сөзді, уәдеге өте берік кісі болған соң ба, бізде қайсы мәселеде болсын жауапкершілік танытып, жұмысымызға тиянақты болуға талпындық. Анамның ислам дінін қабылдағынына өз басым шексіз қуандым. Мұны бір жағы ұзақ жылдар бойы бірге ынтымағы жараса өмір сүрген отағасына, жалпы мұсылман қауымына деген құрмет деп түсінгеніміз де абзал. Осы жолы Маргарита апамыздың үйінде болған кезімізде Есенгелді қажы Әжімахантегі оған өзімен бірге ала келген намазға байланысты кітапты табыс етті. Әжеміз енді алдағы уақытта бес уақыт намазын үзбей оқуға ден қойғалы отыр. Бұл әрине, өте құптарлық жай емес пе? Кейіпкеріміздің түр-кескіні әлі де жас көрінеді. Ұзақ жасаудың сырына келсек, ол кісі бәрі де адам баласына деген ізгі қарым-қатынастың, кіршіксіз адалдықтың арқасы екендігін алға тартады. Сонан соң әлі күнге дейін ешкімге салмағын салмай, үй-шаруасының бәрін өзі атқарады. Тек қолына таяқ ұстағаны болмаса, құлағы жақсы естиді. Есте сақтау қабілеті де жаман емес. Кез келген таныстарын бірден таниды. Болашақта намаз оқумен қатар, отыз күн ораза ұстасам деген ниетте екенін жасырмады. Қыз-келіншектер назарына сала кетер бір жай, Маргарита әжеміздің осы жолы үйіне барған кезімізде қолы боста ақ жаулықты аналарымыз секілді кәдімгі көрпешелерге ою-өрнек салып, оларды сыйлы қонақтары келгенде төсейтінін де білдік. Міне, мұның бәрінен де оның халқымыздың шын мәнінде салт-дәстүрі мен әдет-ғұрпына айрықша сергектікпен қарайтындығы байқалып тұрған жоқ па. Ол тағамды өте дәмді дайындайды деседі, біз білетін жұрт. Оның қонақжай екендігін әп-сәтте әзірлеген қою күрең шайы мен балбыратып пісірген бауырсағынан да білдік. Оған: «Әсел апа, ұрпағыңыздың қызығын көріп, денсаулықтың арқасында арамызда жарқырап жүре берңіз» деген ізгі тілекпен қимай қоштастық. Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 10 қараша 2015 ж.

АР – АЙНА

Өзгеге еліктеудің де жөні бар ұлтымыздың бозбалалары мен бойжеткендері намысты қашан ойлайды? Бұрын-соңды болмаған әдет Адам азды ма, заман азды ма деген ойға жиі берілеміз. Бірақ та соңғы кездері біздің қазақ қазақ болғалы бері ұлттық әдет-ғұрпымызда бұрынсоңды орын алмаған жағымсыз жайлар кездесіп жатыр. Көзі қарақты оқырмандар да басылымдардан оқып, теледидарлардан көріп те жүрген болар. Қазіргі таңда келіншектері аяғы ауырлап, перзентханаға түссе соларға тілекші боламыз деп жанында отыратын күйеусымақтар да жоқ емес. Сонда бұл жанашырлық па, әлде еркектік намыстың жоқтығы ма? Қалай десек те ақылға сыймайтын жай секілді. Әлде ақ халатты абзал жандарға сенбегендіктен бе? Олар қашан да өз кәсібіне адал. Мұның бәрі сайып келгенде, сол ешқандай берері жоқ шетелдіктерге, яғни Еуропаға еліктеуден туған жай деуден басқа ештеңе емес. «Дәстүрдің тозығы бар, озығы бар» демекші, өзгелердің қаңсығына таңсық болудың ешқандай қажеті жоқ. Мұның бәрі кейбір жастарымыздың санасының шектен тыс төмендігінен шығар деген ойда қаласың. Қазір бұрынғыдай Америка, Англия деп таңданудың реті бар ма? Олардың салт-дәстүрлерінің бәрі біздің ата-бабамыздан келе жатқан әдет ғұрыпымызға сай келе бермейді. Еуропада көп бала табу да артық секілді көрінеді. Мұның бәрі де біздің халқымыздың табиғатына мүлдем жат нәрселер. Ата-бабаларымыз ежелден перзентті байлыққа санаған. Тек кейінгі кездері ғана еліміздегі телеарналар жұмыстарын уақыт талабына сай бейімдегені байқалады. Несін жасырамыз, кешегі экономикалық қиын өтпелі кезеңдерде шетелдерден қарақшылық жолмен қаншама бейне таспалар қаптады. Олардың саны бар да, сапасы жоқ еді. Тек көрушінің санасын улайтын. Сол шақта әлгілердің бізге берер тағылымына ешкім де аса көңіл бөлмеген секілді. Себебі, олардың бейне фильмдерінің көбісі адам баласын азғындыққа жетелейтін ашық көріністерден тұрады. Тапа тал түсте көшедегі кетіп бара жатқан адамға зорлық жасау, атыс-шабыс, ата-ананы тыңдамау секілді жайларды көруден әбден жалықтық. Бұл әрине, кейбіреулерді байытты. Оларға қалтасы қалыңдаса болды, басқа ештеңе керек емес-ті. Ал жастарымыз болса, пайдасы жоқ фильмдерді көруге асықты. Тіпті әке-шешелерінен жасырынып тамашалады. Бұрын-соңды болмаған түнгі клуб дегендер шықты. Арамызда есірткіге әуестенушілер пайда болды. Олар жай адамды емес, қалталы кісілердің ұл мен қыздарын торларына түсіруге тырысты. Оның соңы сол баяғы түрлі

жағымсыз әрекеттерге әкеліп соқты. Қаншама жастарымыздың өмірі мезгілсіз қиылды. Сонымен қатар, ауызға алуға ұялатын аса жағымсыз нағыз хайуанға тән қылықтар да пайда болды. Бұл қазір педофиль деп атанып кеткен, яғни жасы үлкен кісілердің әлі өмірден түк көрмеген періштеден пәк сәбилерге зорлық-зомбылық жасауы. Әсіресе, өзімді қатты толғандыратыны, азғындыққа берілгендігі соншалықты, кейбір әке деген атты жамылған нағыз жыртқыш аңға тән қасиеттерді бойына сіңірген кісілердің туған қыздарын қорқытып-үркітіп, жыныстық қатынасқа түсетіндері. Бұл барып тұрған қатыгездік. Адам деген ұлы атқа сызат түсіретін жайлар емес пе? Елімізде әлі де болса осындай жазықсыз қыздарымызға қиянат жасайтын адамдарға заңды барынша қатайту керек. Мұндай оңбағандардың ешқашан да жер басып жүруге құқы жоқ.

Қазаққа азаматтық неке қажет пе? Бұл мәселе де ұл мен қыздарының келешегін ойлайтын әрбір ата-ана мен қаракөз жігіттеріміз бен қыздарымызды терең ойландыруға тиіс деп ойлаймын. Мұны айтып отырған себебім, осынау жағымсыз әрі ілгері-кейінді халқымызда болмаған жайларға тосқауыл қоймасақ, ол меңдеген ауру секілді үлкен дертке айналып кетуі мүмкін. Кімге болсын перзентінен артық кім бар? Үлкен қалалардан жырақта тұратын ата-ана байғұс балаларынан несін аясын? Небір аязды-боранды күндері қорада мал ұстап, содан түскен қаржыны шаһарларда оқып жатқан ұл мен қыздарына толассыз жіберіп жатады. Бұл арада біз олардың балаларын жыл бойы қамтамасыз ететін азық-түлік жөнінде мүлдем айтып отырған жоқпыз. Алайда, олардың көбісі перзенттерінің қалаларда немен айналысып жатқандығын біле бермейді. Несін жасырамыз, жастардың арасында әке-шешесінің сенімін ақтаудың орнына, маңдай терлерін төгіп тапқан табысын мейрамхана немесе басқа да жын-ойнақтарға жұмсап, оқуын тастап кеткендері де жоқ емес. Бұдан ауылдағылар мүлдем хабарсыз. Қазір қайсыбір бозбаларымыз бен бойжеткендеріміз ұят дегендердің бәрін жиыстырып қойып, әй дейтін әже, қой дейтін қожа болмағандықтан ойларына келгенін істейтін болды. Өзіміз баяғы студент кезімізде ұнатқан қыздарымызға артық сөйлеп, әдепсіздік танытып қоямыз ба? деп қарадай қысылатынбыз. Үйленетін

ойымыз болса, әке-шешеміздің ақ батасынсыз ешқандай қадам жасамайтынбыз. Бұл күндері ондай халқымызда бар әдет-ғұрыпымызды қайсыбір жастар ескіліктің сарқыншағы немесе заман талабына сай келмейді деп пайымдаса керек.

үйден тыйым» деп аталатын қағиданы басшылыққа алғандары жөн. Бойжеткенге ең жақын адам оның шешесі. Сондықтан қыздар алдымен сырын анасына айтады. Сол себептен де шешелері олар еш жиғаннан бастап, қыздарының бола-

Туған-туысқандарына ескертпей-ақ ерлі-зайыптылардай бірге тұра береді. Олар мұның бәрін де баяғы Әкүйдік-сүйдік» деген махаббатқа әкеліп тірейді. Ең өкініштісі, жастардың бәрі бірдей азаматтық неке дегеннің парқын да түсіне бермейді. Әсіресе, қыз балаларға оның берер ешқандай да пайдасы жоқ. Некеге тұрмаған соң оның заңдық күші болмайды. Жігіт ешқандай жауапкершілікті сезінбейді. Өйткені, бойжеткенмен жүздесіп, оған деген сезімі суыған соң, басқа қызбен түк білмегендей қол ұстасып жүре береді. Ал, аяғы ауыр болып қалған қыз бала сонда не істейді? Басын тауға да, тасқа да соққанымен одан ешқандай келер пайда жоқ. Керек болса, одан алимент өндірудің өзі қиынға соғады. Мұны естіген ауылдағы ата-ана байғұс үлкен уайымға салынады. Қыз баласын әулетіміздің атына таңба түсірдін деп біржола көрмей кететіндер де бар. Сорақысы сол кейбір осындай жағдайға душар болған қыз балалар осалдық танытып, өзіне-өзі қол салатын жағдайлар да кездеседі. Сондықтан бұл қозғалып отырған мәселеге де жастарымыз барынша саналылықпен қарағандары жөн дер едік.

шақта ана екендігін, табиғатынан жат жұрттық болып жаратылғандықтан өзге әулеттің бақытын шалқытар келін атанатындығын саналарына құйып, ізгілікке, мейірімділікке әрі қайырымдылыққа баулығандары жөн-ақ. Қыздарымыз мектепте әке-шешесінің бақылауында болғанымен, кейін жоғары оқу орындарына студент атанған соң, қаланың өмірі осындай екен деп шексіз еркіндікке салынады. Әрине, белгілі дәрежеде олардың ортасының да әсері болады. Мысалы, бір бөлмеде үш қыз тұратын болса, оның әрқайсысының тәрбиеленген ортасы, өмірге деген көзқарасы бар. Кейде солардың да жағымсыз қылықтары жолдан тайдыруы әбден мүмкін. Алайда, тіршіліктен түйіп жүргеніміздей, бойжеткен өзіне-өзі мықты болса, оған жігіттердің артық мінез көрсетуге батылдықтары да жетпейді. «Алтын көрсе, періште жолдан таядЫ» демекші, кейбір жеңілтек бойжеткендер қалтасы қалың, тілі майда бозабалалардың сөзіне иланып, өздерінің олардың қақпанына қалай түсіп қалғанын сезбей де қалады. Содан әлгі риясыз сенген жігітсымақтары қараларын көрсетпей, аяқтары ауыр болып қалған кезде ғана сандарын соғады. Кейбіреулер әке-шешесіне сездірмеймін деп медицинаға мүлдем қатысы жоқ кісілерге жасанды түсік жасатады. Өзіміз білікті мамандармен сөйлескеніміздей, оның соны қашан да өкініш. Өйткені, әлгіндей кездейсоқ адамдардың ықпалына түскен қыздар көп қан кеткендіктен, өмірімен де бір жола қоштасады. Сонан соң осы арада кәсіби дәрігер болмасақ та айта кетер жай, алғаш рет түсік жасатқан қыздар ғұмыр бойы бала сүю бақытынан айырылып қалуы да әбден мүмкін. Сондықтан да

Бала бауыр етің Осы мәселе де кез-келген менің әріптесімді бей-жай қалдырмайды. Өзім де кезінде адамгершілік тақырыбында көп қалам тарттым. Перзентханада да болдым. Жетім балалар тәрбиеленіп жатқан мекемелердің қызметкерлерімен де тілдестім. Сондықтан да айтарым жеткілікті дер едім. Қыз баланың жолы жіңішке екендігі белгілі. Сондықтан әрбір ата-ана ұлытымызда ежелден қалыптасқан «Қызға қырым

олар әрқашан да алды-артын ойлап, бәрін де ақыл таразысына салғандарын қалар едік. Жүкті болып қалған қазақ қыздары айы-күні жақындаған сайын қорқа бастайды. Белдерін буып, сырт көзден қанша жасырғанымен, іштегі жазықсыз тіршілік иесі сыртқа шыққысы келетіндігі де ақиқат. Сол кезде әлгі бейшара қыз қолдан келер басқа дәрмен болмағандықтан амалсыздан перзентханаға барады. Біздің мемлекетіміз қашан да ана мен бала денсаулығына аса жауапкершілікпен қарайды. Оларды қамқорлыққа алады. Содан анасы дәрігерлерге дүниеге келер сәбилерін студент әрі бағып-қағуға жағдайы келмегендіктен нәрестесінен бас тартатыны жөнінде мәлімдейді. Әрине, дәрігерлер де нәрестенің анасының құшағында өскенін қалайды. Оларды тек қана жақсылыққа шақырады. Өйткені, бала үшін өз анасының ақ сүті мен аялы алақанынан артық мынау өмірде ештеңе де жоқ. Қазақ балажан халық. Сәбилердің анасы содан үй-ішіне сездірмеу үшін перзентін сол жерге тастауға мәжбүр болады. Содан әлгі балалар облыс орталығындағы «Дельфин» деп аталатын бөбектер үйіне түседі. Мұнда белгілі уақытқа шейін тәрбиеленген соң, басқа шаһарларға жіберіледі. Кейде біз осындай некесіз туылған балалар үшін тек қана қаракөз қыздарымызды кінәлап жатамыз. Бұлай бір жақты кетуге ешқашан да болмайды. Жігіттер де белгілі дәрежеде әбден айыпты. Олар қыз алдында да болашақ балаларының алдында да жауапты. Себебі, заң алдында екеуі де жарық дүниеге келген күнәсіз сәбиді бағып-қағып, тәрбиелеп өсіруге міндетті. Ұлтымызда қыздарға құрметпен қарағаның өзіннің ананды сыйлағанмен бірдей деген ұғым бар. Оның үстіне өздерінің де сонында еріп келе жатқан жүрегі нәзік қарындастары бар емес пе? Ертең олар да осындай жазықсыз тағдырды бастан кешіріп жатса не істер еді? Өздерін батылмын әрі кез-келген қызды айтқаныма көндіріп, дегеніммен жүргіземін деп ойлайтын парықсыз бозбалалар осыны бір сәт ойлады ма екен? Ре с п у б л и к а л ы қ « Қ а зақстан» ұлттық телеарнасының «Айтуға оңай...» теле-шоуында айтылғандай, жігіттің де, қыздың да ештеңесі кетпейді. Өйткені, өмірде жаңылмайтын жақ, сүрінбейтін түяқ болмайды. Бірақ, осы аталы сөзді малданып, кемшілікке кеңшілік жасауға жол берілмеуі керек. Шынында да бірге тұруға тағдыр жазбаған жастардың әрқайсысына тағы да ғұмырлық қосақ табылар. Бірақ, олардан кейін бақытты болып кететіндігіне көздері әбден жете ме? Бұған ешкім де кепілдік

бере алмайды. Бәрінен де бұрын жазықсыз сәбиге қиын. Кез-келген бала ата-анасының бауырында өскенді қалайды. Олардың бақытты болуға әбден құқығы бар. Соларды бір сәт ақыл таразысына салсақ қайтеді? Өз басым осы тақырыпта талай дүниелер жазғандықтан, некесіз туылған балалардың жалтақ, жасқаншақ, үркек болып өсетіндігін бір кісідей білемін. Сонан соң ата-аналардың да жағдайын түсіну керек. Қайсы әке-шешеге қыздарының беймезгіл әрі некесіз бала тауып үйінде отырғаны мақтаныш дейсіз. Олар да күйінеді, жұрттың табасынан қорқып, сүйектерімізге таңба салды деп намысқа салынады. Олардікі де жөн шығар. Бірақ, қыз бала өздерінің ұрпағы емес пе? Соларды өсіріп, қатарға қосқанша қаншама қажыр-қайрат жұмсады. Ауырып қызулары көтерілгенде алма-кезек қолдарына алып, түн баласына ұйқы көрмеді емес пе? Сондықтан қыз балалары аяқтарын шалыс басқанын айғақ етіп, беттеріне баса бергеннен не ұтады? Бәріміз де ет пен сүйектен жаратылған пендеміз. Сондықтан осындай қиын шақтарда перзенттеріне дер кезінде қол ұшын беріп, жазықсыз да періштедей пәк нәрестені құшақтарына алса, одан жаман бола ма? Қанша дегенмен, өз қыздарынан туған бала ғой. Сол себептен де ата-аналар да бір сәт қабырғаларымен кеңесіп, әрқашан да саналылық танытса нұр үстіне нұр. Бұл әрине, мұндай дерт белең алып, тастанды сәбилерді әке-шешелері үнемі қамқорлыққа ала берсін деген сөз емес. Осы арада, қаракөз қарындастарым мен інілеріме айтар ағалық назым да бар. Қыз бала ежелден ұлтымыздың айнасы. Солардың сана-сезімі, білімі мен білігі, жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі, киген киіміне дейін өзгелер мән беріп, халқымызға баға береді. Сонан соң жасырмайтын бір жай, әрбір қазақ қызы өзінің болашақта келін болып түсетін құтты шаңырағының табалдырығын таза да, өзінің барлық асыл-қасиет терін сақтаған пәк күйінде аттаса, бұл оның ата-енесіне, өзін дүниеге әкеліп, өсірген әке-шешесіне де мәртебе емес пе? Қазағы қалың өңірлерде мұндай ибалы келіндерге үлкен кісілер: «Айналайын, сені тәрбиелеген әке-шешең қандай бақытты жандар. Өскен жердің қызы екенсің, бағың ашылсың» деп шын ниеттерімен ақ баталарын беріп жатады. Сөздің орайы келгенде, қыз балаларына шешелері қандай тәлімдік тәрбие берсе, ер азаматтардың келешегіне әкелер тікелей жауапты. Олар да жастайынан ұл балаларын батылдыққа, өрлікке, патриоттыққа баулумен қатар, нағыз отбасыларының ұйытқысы болуға да үндегендері жөн.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 10 қараша 2015 ж.

ШАҢЫРАҚ

9

Өмірдің мәні - сыйластықта немесе ерлі-зайыпты, ұлағатты ұстаздар Өтеген және Гүлмаржан Исеновтердің жарасымды ғұмырлары жөнінде Көп балалы отбасында өсті Киелі Қостанайда өздері еліміздің өзге өңірлерінде туып өссе де, облыс орталығында ұзақ жылдардан бері ғұмыр кешіп, өз салалары бойынша еліміздің өркендеуіне айтарлықтай үлестерін қосып жатқан бауырларымыз жеткілікті. Солардың арасында ерлі-зайыпты Өтеген және Гүлмаржан Исеновтер әрқашанда ішкі мәдениеттерімен, ұлтжандылығымен және патриоттық сезімдерінің жоғарылығымен ерекшеленеді. Екеуі де руханият саласында қызмет атқарады. Отағасы Өтеген ініміз Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтында доцент болса, келініміз Гүлмаржан облыс орталығындағы ұлы ақынымыз Сырбай Мәуленовтың есімі берілген қазақ гимназиясында санаулы әрі біліктілігі жоғары ұстаздардың бірі. Өзім қаламгер ретінде олардың халық арасындағы беделдеріне әбден қанықпын. Бұл бауырларымыз әріптестері мен шәкірттерінің ең сыйлы да, ардақ тұтар адамдарына айналған. Әрине, бұл құрметке олар өздерінің көп жылғы тынымсыз еңбектері арқасында қол жеткізді. Олар отбасында да бақытты. Айналасындағы жастардың тарапынан: «Келешекте Өтеген ағамыз мен Гүлмаржан апамыз секілді ұлағатты ұстаздар атансақ арманымыз жоқ» - деген жылы лебізді талай естігенбіз. «Халық айтса, қалыс айтпайды» - демекші, бір әулеттің басшысы болып отырған белгілі ғалым, білімге талпынған жігіттер мен қыздардың тәлімгері әрі жол көрсетушісі Өтекеңмен арнайы жолығып, сырласуды алдыма біраз уақыттан бері мақсат етіп қойған едім. Жақында соның орайы келді. Редакцияда газеттің кезекті нөмірін дайындап жатқан кезімде сыртқы есікті біреу тықылдатты. Содан орнымнан көтеріліп, жақындай бергенімде ішке дидарынан шуақ төгіліп тұрған, елудің бел ортасындағы жігіт ағасы ене берді. Бұл өзім біраздан бері жүздесіп, өздері жайлы кеңірек отырып сөйлессем деп жүрген шаңырақтың тірегі Өтеген Ихсанұлы болатын. Оның сәлемдескенінің өзі өзгелерге ұқсамайды. Адамды өзіне тартатын айрықша бір құдірет бар секілді. Қысқасы, екеуміздің бірбірімізді сонау жылдардан бері білетін ағайындылардай әңгімеміз жарасты. Сырт көзге бір қарағанда тұйықтау көрінетін ініміздің көкірегі тұнған шежіре, айтары да өте мол, парасатты азамат болып шықты. Мен қойын дәптерімді алып, тек оның баяндағандарын жазып үлгеруге тырыстым. .

Әке — асқар тау

Қазақ үшін еліміздің қай түкпірі де өз елі және Отаны. Сондықтан руға, жүзге бөлінудің еш қажеті жоқ. Өтеген де осындай пікірдегі ұлтжанды жігіт екен. Ол 1959 жылы Қостанаймен іргелес жатқан Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты Бесқоспа деп аталатын ауылда дүниеге келді. Өзі көп балалы шаңырақта тәрбиеленді. Сондықтан да олар кішкентайынан бір-бірін жетелеп, бауырмал болып өсті. Әкесі Ихсан Исаұлы осыдан жиырма алты жыл бұрын мәңгілік көз жұмды. Ол кешегі қанды майданды бастап кешкен соғыс ардагері-тін. Алайда, ол ешқашан да оны малданып, биліктегілердің есігін қағып, сақалын сатқан жоқ . Тіршілікте өзінің маңдай теріне ғана сүйенді. Балалары Тағыберген, Жаңаберген, Данаберген, Әбдікәрім, Қайраттарды ес білгеннен еңбекке баулып, біреудің ала жібін аттамауға тәрбиеледі. Бұл үйде өскен балалардың бірқатары мұғалімдік жолды таңдады. Кейіпкеріміз Өтегенді айтпағанның өзінде, Сұлупан, Сұлушаш, Қанаттар да педагогикалық жоғары білім алды. Олардың бәрі де қазіргі таңда ұлағатты ұстаздар. Үйлі — баранды. Ұл мен қыздары да өсіп-өніп, тамырларын тереңге жайды. Ихсан аға алпыс үш жыл яғни Пайғамбар жасына дейін ғұмыр кешті. Өзі Қобда ауданының тумасы болатын. Соғыста екі рет ауыр жараланса да, қайтпас қайсарлығының арқасында жеңісті жақындатуға өзінің үлесін қосты. Соғыстан кейін де жолдар мен зауыттарды, өндіріс орындарын қалпына келтіруге қатысты. Ол кісі ұлтымыздың өткен кеткен тарихын зердесіне мықтап тоқыған азамат-ты. Сол бойындағы асыл қаситеттер сүйікті ұлы Өтегенге жұқты. Осынау ардақты жан кезінде дайындаушы мамандығын да игерген. Тіпті аға шопан да болып жұмыс істеп, содан құрметті демалысқа шығыпты. Көркем әдебиетті де көп оқитын. Ұл мен қыздарына үнемі өнеге көрсетіп, бас қосқанда: «Әкеден балаға мал қалғанша, кітап қалсын» деп айтып отырады екен. Сол ұлағатты сөз бұлардың жадында сақталып қалды. Аналары Нәбира батыр ана, „Алтын алқа„ және тыңға байланысты медальдің иегері. Бұл апамыз барға қанағат ететін парасатты қазақ қызы-тын. Оның ұрпақтарына айтқан: «Көп еңбек еткенге бақыт басын иеді»-деген пікірі де ұрпақтары үшін бойтұмарға айналған-ды. Өтеген 1977 жылы Бестамақ орта мектебін тәмамдаған соң, алдымен шопан болып жұмыс істеді. Мал шаруашылығы мамандарының да бейнеті аз еместігін өз көзімен көріп, көңіліне тоқыды. Олардың жыл он екі ай желдің өтінде, жауын-шашынның астында, үскірік аязды боранда жүретіндігін сезінді. Сол себептен шопан қауымына әрдайым оң қабақпен қарайды. Оның жастық шағындағы жігіттер секілді Мәскеу қа-

тілді «Біздің Қостанай» («Наш Костанай»), облыстық «Қостанай таңы» және басқа да басылымдарда жарық көріп тұрады. Оның өзіне биік талап қоюшылығы, студенттерге дәріс берудегі ешкімге ұқсамайтын дара қасиеттері, жаңашылдыққа ұмтылысы өзінің нәтижесін берді. Ол былтырғы желтоқсан айында елімізде әріптестері арасында топ жарып, «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» құрметті атағына ие болды. Оның салтанатты тапсырылу рәсіміне елордамыз Астанағы шақырылып, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі Аслан Сәрінжіповтың қолынан аталмыш атақтың куәлігі мен төсбелгісін алды. ласындағы әскери округта азаматтық борышын өтеді. Екі жылда нағыз жігітке тән мектептен өтті. Ә ске рд е н келісі мен өзінің жастық шақтағы арманы - Гурьев педагогикалық институтының тарих факультетіне студент болып қабылданды. Сөйтіп, осы жоғары оқу орнын 1986 жылы аяқтап, көптен к ү т ке н д и п л о м ғ а қолы жетті. Осы жерден «Тарих, қоғамтану және құқық мұғалімі» дәрежесін алып шықты. Әрине, оның алдында енді алған мамандығын ел игілігіне жарату сынды үлкен мақсат тұрды. Сондықтан да болар, алты жыл қазіргі Атырау қаласындағы облыстық тұтынушылар одағының кооперативтік — техникалық училищесінің оқытушысы ретінде студенттерге дәріс берді. Бұл ұжымда да ол өзін ізденімпаз маман ретінде көрсетті. Сол себептен де шығар, 1992 жылы Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің оқытушысы қызметіне шақырылды. Өзіндік пікірі бар және тарих ғылымына деген бейімділігі ерекше маман көрнекті ғалымдардың назарына ілінді.

Зұлқарнай Алдамжардың шәкірті Қазақ елі мен халқы біртуар тарихшы, шебер ұйымдастырушы, танымал ғалым, академик Зұлқарнай Алдамжарды жақсы біледі. Ол кісі кезінде Қостанайдағы іргелі оқу орнының бірі - мемлекеттік педагогикалық институтта ректор болды. Содан кейін Ахмет Байтұрсынов атындағы университеттің негізін қалады. Оны қалыптастыруға көп еңбек сіңірді. Уақыт өте өңірде алғашқылардың бірі болып, кейін өзінің есімі берілген Қостанай әлеуметтік-техникалық университетін ашты. Осынау абыз ағамыз кезінде өзі дәріс берген әрі ғылыми жетекшісі болған

Гүлмаржан — сүйікті келін, білікті маман

Зұқаңның арнайы шақыруымен осында келді. Әу баста Өтеген Ихсанұлы «Алдамжаров» атындағы ғылыми- зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері болып жұмысқа қабылданды. Осында ұстазының сенімін ақтады. Оның басшылығымен ғылыми диссертация қорғап, Қостанай мемлекеттік универсиетінің Отан тарихы кафедрасында аға оқытушы болды. Осы көрнекті тұлғадан алған тағылымы ерекше-тін. Зұқаңнан нағыз ғалымның қандай болатындығын, ұлтын сүюдің, Отанға адал қызмет етудің мән-маңызын ұғынды. 2004 жылдан бері қазіргі Қостанай педагогикалық институтының доценті. Өтеген жаңалыққа жаны құштар ғалым, бүгінге дейін жүз елуге жуық ғылыми мақалалары жарық көрді. Сондай-ақ үш оқу және оқу-әдістемелік құралдардың авторы ретінде де есімі зиялы қауымға кеңінен танымал. Өзі өңірдегі журналистер аса сыйластықпен өнеге тұтатын тұлға. Ол жергілікті «Қазақстан-Қостанай», «Алау»телеарналарының асыға күтер тұрақты қонағы. Өзекті тақырыптар бойынша қозғаған әңгімелерін көрермендер әрдайым қызыға тыңдайды. Қаламгерлігі өз алдына бір әңгіме. Оның терең зерттеп жазған мақалалары республикалық «Ана тілі», қос

Зиялы қауым өкілдері ерлі-зайыпты Өтеген және Гүлмаржан Исеновтерді бақыт қонған шаңырақ деп босқа айтпайды. Олардың ерекше жарасамдылықпен қол ұстаса өмір сүріп келе жатқандықтарына да көп жылдардың жүзі болды. Бақытты жұп сонау студенттік шақтарында бір-бірін жолықтырып, өмірге деген көзқарастары ерекше жарасты. Гүлмаржан Өтегеннен бір курс төмен оқыды. Содан 1985 жылы тамыз айында бұлар өздерінің шешімдерін ата-аналарына білдіріп, олардың батасын алды. Міне, содан бері де қаншама уақыт өтті. Бұларды жұртшылыққа танытқан да араларындағы сыйластық, айнымас мөлдір сезім екендігі даусыз. Гүлмаржан Берішбайызы Маңғыстау облысында туып өсті. Ол да отағасы секілді кішкентайынан тағылымды тәрбие алды. Отансүйгіштік қасиет сол бала кезінде қалыптасты. Оның ата-аналары да жас ұрпаққа сапалы білім, саналы тәрбие берген ұлағатты ұстаздар-ды. Шаңырақ иесі Берішбай Әділханұлы физика және математика пәнінен дәріс берді. Өзінің парасаттылығы және біліктілігінің арқасында ұзақ жылдар бойы мектептің директоры болып қызмет атқарды. Құрметті демалысқа шыққанша жас мамандарға тәлімгерлік етті. Осы құт-береке қонған отбасының бақытын тасытып, мәртебесін асқақтатқан оның жан-жары Ақбала Қайырғалиқызы да зейнетерлікке дейін құдай қосқан қосағы Берішбай ағамыз секілді ұстаз болды. Мектепте шәкірттеріне тарих пәнінен дәріс берді. Анасының осы пәнге деген ерекше сүйіспеншілігі, әрбір сабаққа дайындалған кездегі тиянақтылығы осы шаңырақтың зейінді перзенті Гүлмаржанға да жұққан сияқты.

Содан ұстаздар отбасында Гүлмаржан да мектеп қабырғасында жүрген кезден бастап, мұғалім болуды алдына мақсат етіп қойған-ды. Сөйтіп, жоғарыда тілге тиек еткеніміздей ол өсе келе Гурьев мемлекеттік педагогикалық институтын тәмамдады. Оның бауырлары Қанат, Кенжегүл, Таңат, Гүлмиралар да ата-анасының сенімін ақтап, білікті де білгір мамандар атанды. Тек осы шаңырақтың аяулы қызы Гүлбаршын қарындасымыз дүниеден ерте өтті. Артында қалған қос перзентін нағашы атасы Берішбай мен әжесі Нәбира бауырларына басып, қатарға қосты. Отбасын құрған соң Өтеген мен Гүлмаржан ұстаз болып қана қойған жоқ, екі жақтағы туыстарына да ерекше бір құрметпен қарады. Отағасы Ақтау өңіріне сүйікті күйеу атанса, Гүлмаржан жастай анасынан алған тәрбиесін көрсетті. Әулетке бақыт пен қуаныш ала келді. Отағасының барлық туған-туысқандарының арасында «Біздің ілтипатты да мәдениетті келін» атанды. Жан-жары Өтеген екеуі үш перзент сүйді. Тұңғыштары Гауһар ата-анасы секілді жоғары білімді педагог болды. Қазір қос дипломды маман. Күйеуі Ақылбек екеуі жарасымды ғұмыр кешіп келеді. Бұл күндері Атырау шаһарының белді тұрғындары. Исеновтер отбасындағы Данияр Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті заң факультетінің түлегі. Қазіргі таңда бір шаңырақтың иесі, одан кейінгі ұлдары Әлихан облыс орталығындағы №1 орта мектептің 4-ші сынып оқушысы. Ана-тіліне жетік. Отағасын пір тұтқан Гүлмаржан бұл күндері Сырбай Мәуленов атындағы гимназияда тарих пәнінен дәріс береді. Жоғары санатты ұстаз. Ерлі-зайыптының шәкірттері қазіргі таңда еліміздің түкпір-түкпірінде жемісті қызмет атқарып жатыр. Өтеген мен Гүлмаржан қолдары бос кездерін де тиімді пайдалануға тырысады. Ол ұлтымыздың мақтанышы Есет батырды терең зерттеп жатыр. Көбіне тарихи тың деректерді жан-жақты қамтуға тырысады. Қазақ хандығының 550 жылдығына байланысты бірнеше мақалалары жарық көрді. Жас кезінде сурет салумен шұғылданды. Гүлмаржан болса, спортты жаны сүйеді. Жүрген жерінде салауатты өмір салтын насихаттайды. Теледидарлардан берілетін спорт хабарларын жібермейді. Жас келініне өзінің білгенін үйретуден жалықпайды. О.ДЕРБІСЕК. Сурет терде: Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министирі Аслан Сәрінжіповтың марапаттау сәті; ерлі зайыпты Гүлмаржан және Өтеген Исеновтер.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

10 ТАНЫМ

Сейсенбі, 10 қараша 2015 ж.

АРДАГЕРЛЕР — АБЗАЛ ЖАНДАР

Жақсыдан шарапат Өзінің қайраткерлігі әрі ұлтжандылығымен дараланған қазақ қызы Қазиза Ибраева туралы мөлтек сыр Қаланың нағыз жанашыры Қостанай шаһарында осынау қайсар да батыл, ұлтымыздың барлық асыл қасиеттерін бойына сіңірген аяулы жанды білмейтіндер жоқ десе де болады. Өйткені, ол кісі зейнеткерлікке шықса да, өзінің өмірден көрген-түйгендерін кейінгі жастарға үйретіп, әрдайым тәлімгерлігімен ерекшеленеді. Әсіресе, Қазиза Бектемісқызы Ибраева қалалық әкімдіктің жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары, тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы бөлімінің 2-Қостанайда орналасқан „Солнечный„ шағын ауданында нұсқаушысы болып қызмет атқарған жылдары іскерлігімен көпке танылғаны белгілі. Облыс орталығының шетте жатқан ауданның гүлденіп, әлеуметтік- тұрмыстық жағдайларының жақсара түсуіне барын салды. Шын ниетпен қолға алынған жұмыс қашанда нәтижесін беретіндігі жасырын емес. Әрине, оның ұсыныстарын тиісті орындар дер кезінде қолдап, айрықша назар аударды. Бұл күндері аталған аймақ түбірімен өзгерді. Соңғы жылдары осы ауданда Назарбаев зияткерлік мектебі және №15 таза мемлекеттік тілде оқытатын білім ордасы пайдалануға беріліп, жергілікті халық ерекше қуанышқа бөленді. Ондағы жол, басқа да өмірлік маңызы бар мәселелер де шешімін тапты. Тұрғындардың көңіл-күйлеріне игі әсер етіп, еңселері көтерілді. Мұндағы ағайындар биыл ғана есігін айқара ашқан жаңа қазақша білім беретін мектепке ұл-қыздарын қолдарынан жетелеп әкелгені әлі есімізде. Міне, осы жан жадыратар өзгерістерді көріп, бұл күндері 71 жастағы апамыздың бойын ерекше мақтаныш сезімі кернейді. Өйткені, онда өзінің қосқан үлесі де жоқ емес. Біз оның соңынан ерген інілері яғни журналистер қауымы құрметті демалыста болса да өңіріміздің қоғамдық өміріне белсене араласып келе жатқан Қазиза апамыздың тыныс-тіршілігінен, іс-әрекеттерінен, көптеген жастарда кездесе бермейтін жауапкершілікті, алғырлықты, тындырымдылықты айқын сеземіз. Сол себептен бүгін қашан да жүрегі елім, халқым деп соғатын аяулы жанның жастық шағы, алға қойған мақсат-мұраттары жайлы баяндай кеткенді өзіме парыз санадым. Ол кісі әлі де өте тың. Оның әрбір ғибратты әңгімесі мен пайымдауларынан ғұмырлық сабақ аласың. Көкірегі

тұнған шежіре екендігін ұғынып, айтқандарын тек тыңдай бергің келеді. Қазиза апамыз Қостанай өңірінің тарихын бес саусақтай біледі. Әлемде және республикамызда болып жатқан барлық жаңалықтардан қашан да хабардар. Оның үнемі көп оқып, көңіліне тоқып отыратындығы да байқалады. Әңгімелеріне құлақ түре отырып, қазақтың көптеген еліне тұлға болған біртуар қыздары көз алдымызға елестейді.

Жастайынан белсенділігімен танылды Сұхбаттасым әрі қаладағы барлық өзім секілді қазақ жігіттерінің ақылшы апасына айналған Қазиза Бектемісқызы Қостанай өңіріне келін болғанымен, өзі табиғаты көркем, еліміздің Швейцариясы іспетті Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы Трехгорное ауылында дүниеге келді. Осынау сөзге шешен, ішкі жан дүниесі рухани жағынан бай аяулы жан өзінің балалық шағының жарқын ізі қалған елді мекен жайлы айтқан кезде еріксіз тыңдап қаласыз. Өзі қазақтың кәдімгі қаймағы бұзылмаған құтты шаңырағында өсіпті. Осынау жанұяның тірегі яғни әкесі Мүсірәлі атамыз кезінде үлкен кеңшарды басқарған ұлағатты да ұйымдастырушылығы мол азамат-ты. Әрқашан да халқының қамын ойлаған іскер жан айналасындағы қарапайым жұртшылықтың ыстық ризашылығына бөленген. Өзі өте батыл да еті тірі жан болыпты. Ауылдастарының мүддесін қашан да жоғары қойып, адал қызмет етті. Мәңгілік кім бар дейсіз? Ол 46 жасында кенеттен апаттан қайтыс болды. Шаңырақ иесінің күтпеген жерден дүниеден өтуі Бектеміс атамыздың отбасына жеңіл соқпады. Жанұядағы барлық ауыртпалық ендігі жерде оның сүйіп қосылған жан-жары Айтханым апамыздың иығына түсті. Бірақ өмір көрген қазақ қызы бұл қиындықтарды ұрпақтарына сездірмеуге тырысты. Өйткені, өзі бойжеткен кезінде қарапайым ғана сауыншы болып, ауыр жұмыстарда әбден шыңдалған-ды. Сондықтан құс фабрикасындағы қызметінде де үнемі алғы шептен көрінді. Айтханым апамыз замандастары ерекше құрметпен айтатындай, нағыз батыр ана болатын. Ол үйелмелі-сүйелмелі он бір баланы ештеңеден кем қылмай қатарға қосуды өзінің алдына мақсат етіп қойды. Сол үшін де уақытпен санаспай еңбек етті.

Үйлегі перзенттердің бесіншісі Қазиза әлі жас болса да әкесінсіз өздерін бағып-қағу, тағылымды тәрбие беру шешесіне жеңіл түсіп жатпағандығын жұдырықтай жүрегімен сезінді. Анасы күн ұзаққа фабрикада болғандықтан үйдегі еркек қолын қажет ететін отын жару, малға жем-шөп тасу секілді шаруаларды анасына айтқызбай өзі атқарды. Басқа бауырларына да қолынан келгенше қамқорлық жасады. Анасы да мұның табандылығына тәнті болып, келешегінен үлкен үміт күтетін. Қызы мектепте де сыныптастарының алды болды. Әкесі секілді еті тірілігімен ерте көзге түсті. Сабақты да жақсы оқыды. Өзінің ұйымдастырушылық қабілетінің жоғары екендігін сол білім ордасының қабырғасында жүрген кезінде-ақ айналасындағыларға сездірді. Комсомол ұйымының хатшысы болып, жастарды ортақ мақсатқа жұмылдырды. Басқа да қырлары жұртшылықтың көңілінен шығып, өзіне деген сенімділіктері барынша нығайды. Қыз бала үшін халқына пайдасын тигізер мамандықты таңдауда да қателескен жоқ. Сол уақыттағы беделді оқу орындарының бірі яғни Семей қаласындағы сауда техникумына студент болып қабылданды. Осы арада бір тоқтала кетер жай, ол уақытта товаровед кәсібіне деген сұраныс өте жоғары болатын.

Тіршіліктегі байлығы - балалары Жалғыздық құдайға ғана жарасқан. Ол да өзге бойжеткендер секілді көңілі ұнатқан жігітпен тағдырын қосып, ана атанып, ұрпақ сүюді армандайтын. Сол есте қалар сәт те келді. Серғали есімді ұлтымыздың азаматын жолықтырып екеуі 1963 жылы жеке шаңырақ көтерді. Апамыздың ұзақ жылдар бойы бірге ғұмыр кешіп келе жатқан серігі Серғали Ибраев Қостанай ауданы Бірлік ауылының тумасы. Жастайынан темірдей тәртіпті ұнататын әрі адалдық пен әділдікті пір тұтатын ағамыз көп жылдар бойы полиция саласында жұмыс істеді. Оның іскерлік қырлары мен біліктілігі Қостанайдағы темір жол жүйесіндегі бөлімге басшы болып тұрған кезде жарқырап көрінді. Қаншама ізбасар шәкірттерін дайындады. Жемісті қызметі үшін ішкі істер министрлігінің еңбек сіңірген қызметкері атанды. Ерлі-зайыпты Серғали жән Қазиза Ибраевтардың бір шаңырақтың астында бақытты ғұмыр кешіп келе жатқандықтарына жарты ғасырдан асты. Олар

БІЛГЕНГЕ - МАРЖАН

Көшпелі тұрмыс Кең-байтақ жерге иелік еткен қазақтар ежелгі заманнан мал жайылымы ыңғайына орай көшпелі тұрмыс кешті.қыс пен жащдың әр өңірде ертелі – кеш келіп отыруы, малдың от-суын осы табиғат құбылысына бағындыра ойластыру көшпелі тұрмыс қажеттігін туғызды. Қысы ерте түсіп, жазы кеш шығатын солтүстік өңір

жаз жайлау, ал күні жылы, қысы жұмсақ, қары жұмсақ, қары жұқа оңтүстік өңірі қыс қыстау болған. Оңтүстік өңірді тебіндеп шыққанмал қар суымен үдере көшіп отырып, Сарыарқаның кең жайлауына жеткен. Әр мезгіл, маусым жұлдызшалардың айтуымен белгіленіп, табиғатта болатын төтенше құбылыстар ескеріліп отырған. Ал, жайлауға

жеткеннен кейінгі жаңа өріске көшіп отыру шөптің пісуі, жұрттың ескіруіне орайластырылған. Жаңа қонысты ауылдың дана қарты көшбасшы таңдаған. Көшбасшының жанында ақылдасар бір-екі серігі, құдық қазатын жігіттері болған. Көшбасшы өз ауылының малының от-суы мол болуын, көшкен ел қонысы, оның малы басқа

екі перзенттеріне жастайынан тағылымды тәрбие беріп, уақыт талабына сай жоғары білім алуына барлық мүмкіндікті жасады. Ынтымағы жарасқан отбасында өскен балалары Жұмағазы мен Бибігүл де бұл күндері есімдерін ел таныған білікті мамандар. Жұмағазы құрылысшы болса, қыздары Бибігүл жоғарыда тоқталып өткеніміздей, кезінде Қазиза апамыз атқарған қалалық әкімдіктің жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары тұрғынүй коммуналдық шаруашылығы бөлімінің 2-ші Қостанайдағы «Солнечный» шағын ауданындағы нұсқаушысы қызметін абыроймен атқарып жатқандығы көпшілікке мәлім. Ағамыз бен апамыз қарындасымыз Бибігүлдің перзенті Зибагүл есімді немерелерінен Несібелді, Зылиха деген шөберелерін сүйді. Қазиза апамыздың айтуына қарағанда, осы ұрпақтарын көрген кездерінде күні бойы шаршағандықтарын лезде ұмытып кетеді. Кейіпкеріміз Қазиза Бектемісқызы зейнеткерлікке дейін «Казторгодежда» сауда базасында бөлім бастығы болып қызмет атқарды. Әріптестері арасында сыйлы да құрметті болды. Өз кәсібін жетік білетін әрі адамгершілігі мол қазақ қызының іскерлігін бәрі де жоғары қоятын. Бүгінгі мақаламыздың басында тоқталғанымыздай, аяулы апамыз құрметті демалысқа шыққаннан кейін де үйде қарап отырған жоқ. Өмірді көріп, мол тәжірибе жинақтаған жанды облыс, қала басшылары, жалпы зиялы қауым сыйлады. Оның жайсаң мінезін, кез келген кісімен тіл табысып кететін қырларын бағалады. Несін жасырамыз, Қазиза Бектемісқызы халық мүддесі үшін кез келген жерде ойын ашық та батыл айта алатын тұлға. Мұндай қасиетке ие болу үшін де адамның өзі де соған сай болуы керек емес пе? Оның бойынан осындай жайлардың бәрі де табылады. Бұл күндері өзі ғұмыр кешіп жатқан «Солнечный» шағын ауданында 13 мың халық тұрады. Оның жартысы өзіміздің қара көз бауырларымыз. Соңғы жылдары қаншама қандастарымыз жеке үй салып, қоныс тойын тойлады. Осы елді мекенде көп қабатты тұрғын үйлер де пайдалануға беріліп, халық үлкен қуанышқа кенеліп жатыр. Өңір мақтанышына айналған қазақ қызының атқарған еңбегіне қарай қаншама марапаттарға ие болды. Са-

ауылдың өрісіне кіріп кетпеуін қадағалаған. Жердің бедеріне, шыққан өсімдік түріне қарап тұщы су шығатын құрық орнын көрсеткен. Көшбасшы белгілеген жерден мал суы мен ауыз су құдықтары қазылған. Көштің алдын қай үдің бастайтыны, оның сән салтанаты да дала заңына бағындырылған. Үлкен үй, үлкен ауыл көш алдында болған. Көштің еру болатын жері де сол малдың отсуына қарай ойластырылып отырған. Айлап көшетін маусымдық көш өзінің салт-жора, мереке-думанымен қатар жүр-

уда саласының үздігі атанды. «Еңбек ардагері» және Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған медальдарды омырауына тақты. Ол үнемі қоғамдық жұмыстардың бел ортасында жүреді. Қостанай қалалық ардагерлер кеңесінің мүшесі ретінде де тындырып жатқан жұмыстары баршаға өнеге. Жастарды Отансүйгіштікке баулудағы тағылымды әңгімелері де ерекше әсерлілігімен құнды. Қазиза Бектемісқызы «Ата» қоғамдық қорымен де тығыз байланыс орнатқан. Осы ұйымның төрағасы, Қостанай қаласының құрметті азаматы Марат Қабдылсалықов ардагер апамызды ерекше ардақ тұтады. Жылда түрлі мерекелерімен құттықтап, ең ізгі тілектерін білдіріп жатады. Әрине, мұның бәрі де абыройын асқақтатып, мәртебесін өсіреді. Қазиза апамыз өзінің ұлттық салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрпын берік ұстанады. Ол үстіміздегі жылы Құрбан айтта арнайы жолдамамен «Сосновый бор» шипажайында демалды. Сол кезде бастама көтеріп, айтулы мерекенің құрметіне өңіріміздегі бір топ азаматтардың атынан құрбандық шалып, демалушыларға дастархан жаюға тікелей ұйытқы болды. Оның бұл ұсынысын аталған шипажайдың бас директоры Дидар Әбілбекұлы қолдады. Асхана директоры Светлана Павловна да қолдан келген көмегін аямады. Осы астан кейін ғибраты мол ақсақал ақ батасын берді. Апамыз еліміздің демографиялық саясатына да ерекше көңіл бөледі. Қазақ қыздары отбасында баланы шектемей, оларға жастайынан тәлімді тәрбие берсе екен деп армандайды. Өзі бос уақыттарында есік алдындағы бау-бақшада жұмыс істеп, хош иісті гүл өсіргенді жаны сүйеді. Ұрпақтарын да мектеп қабырғасынан бастап еңбекке баулып келеді. Өйткені, адал еңбек пен маңдай тер ғана кімді болсын көздеген мақсатқа жеткізетіндігін жақсы біледі.

ген. Дала жұртының бүкіл тіршілігі, осы көшпелі ғұмырмен бірге өрілген. Көш көлігі жазық өңірде түйе, таулы жерде өгіз, ат болған. Қазақтың тез тігіліп, оңай жиналатын киіз үйі осы көшпелі елдің негізгі баспанасы саналған. Көшпелі елдің отырықшы кенттерге барып, сауда-саттық жасап қайтуы кіре тарту деп аталған. Кірешілер малын астық, қант-шай, киім-кешек, ат әбзелі, матаға айырбастаған. Кірешілердің жүк тиеген көлік легін керуен, ал оның жүрер жолын, бағдар-бағытын белгілеп,

басшылық жасап отыратын адамды керуен басы атаған. Көшпелі тұрмыс жөнінде еуропалық ғалым В.Новицкийдің жазып қалдырған сөздерінен: «Осынау... көшпелілердің жері қандай ұлы, қандай кең! Тибет тауының етегінен Батыс Сібір ормандарының оңтүстік шекарасына дейін және Еділ жағалауы жазығынан Байқал көліне дейін созылып, осынау кең байтақ жерде өздерінің киіз үйлерімен және сансыз малымен сол даланың ұрпақтары мекен еткен!»


Вторник, 10 ноября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

11

Қостанай облысы Қостанай қаласы әкімдігінің ҚАУЛЫСЫ Қостанай қ. №3103 2015 жылғы 6.11. Мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімдерін тоқтату туралы

ПОСТАНОВЛЕНИЕ акимата города Костаная Костанайской области г. Костанай №3103 от 6.11.2015 года о прекращении процедуры принудительного отчуждения для государственных нужд

«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 31-бабына, Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 18-бабына, «Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18бабы 20-тармағына және 63-бабына сәйкес, Қостанай қаласының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. Қостанай қаласы әкімдігінің 2014 жылғы 10 қазандағы №2688 «Мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскені мәжбүрлеп иеліктен шығарудың басталуы туралы» қаулысына сәйкес жүргізіліп жатқан, Юсифов Елчу Гаши Оглыға жеке меншік құқығында тиесілі Қостанай қ., кадастр нөмірі 12-193-099-014, алаңы 0,1600 га жер учаскені мәжбүрлеп иіліктен шығару рәсімі тоқтатылсын. 2. Қостанай қаласы әкімдігінің 2014 жылғы 10 қазандағы №2688 «Мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскені мәжбүрлеп иеліктен шығарудың басталуы туралы» қаулысы жойылсын. 3. Жер учаскені мәжбүрлеп иеліктен шығаруды тоқтату жөніндегі уәкілетті органы болып «Қостанай қаласы әкімдігінің жер қатынастары бөлімі» ММ белгіленсін. 4. Уәкілетті орган: 1) осы қаулы қабылданған сәттен бастап үш жұмыс күннің ішінде жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында оны жарияласын; 2) осы қаулы жариялағаннан кейін күнтізбелік үш күннің ішінде жер учаскенің меншік иесіне пошталық жөнелтпені алу туралы хабарламаны міндетті алып, мемлекет мұқтажы үшін жер учаскені алып қоюға байланысты жер учаскені мәжбүрлеп иеліктен шығаруды тоқтату туралы жазбаша хабарламаны пошта арқылы жіберсін; 3) жер учаскені мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскені мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімінің тотатылуына байланысты заңды талаптарды әділет органдарында тіркеуді тоқтату бойынша шаралар қабылдасын. 5. Осы қаулының орындалуын бақылауды Қостанай қаласы әкімінің орынбасары Қ.А.Сәндібековке жүктелсін. Әкім Б. ЖАҚЫПОВ

В соответствии со статьей 31 Закона Республики Казахстан «О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан», статьей 18 Земельного кодекса Республики Казахстан, пунктом 20 статьи 18 и статьей 63 Закона Республики Казахстан «О государственном имуществе», акимат города Костаная ПОСТАНОВЛЯЕТ: 1. Прекратить процедуру принудительного отчуждения земельного участка площадью 0,1600 га в городе Костанае с кадастровым номером 12-193-099-014, принадлежащего на праве частной собственности Юсифову Ёлчу Гаши Оглы, проводимую в соответствии с постановлением акимата города Костаная №2688 от 10 октября 2014 года «О начале принудительного отчуждения земельного участка, в связи с изъятием для государственных нужд». 2. Постановление акимата города Костаная №2688 от 10 октября 2015 года «О начале принудительного отчуждения земельного участка, в связи с изъятием для государственных нужд» отменить. 3. Определить уполномоченным органом по прекращению процедуры принудительного отчуждения земельного участка ГУ «Отдел земельных отношений акимата города Костаная». 4. Уполномоченному органу: 1) опубликовать настоящее постановление в местных средствах массовой информации в течение трех рабочих дней с момента его принятия; 2) не позднее трех календарных дней после опубликования настоящего постановления направить собственнику письменное уведомление о прекращении принудительного отчуждения земельных участков, в связи с изъятием земельных участков для государственных нужд, по почте с обязательным получением уведомления о получении почтового отправления; 3) принять меры по прекращению регистрации юридического притязания в органах юстиции в связи с прекращением процедур принудительного отчуждения земельных участков, в связи с изъятием земельных участков для государственных нужд. 5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя акима города Костаная Сандибекова К.А. Аким Б. ЖАКУПОВ

2015 жылға арналған тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемінің қызметтер берушілерінің тізімі

Итоги контрольных мероприятий за 9 месяцев 2015 года

«Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің Қостанай облысы бойынша департаменті» РММ мынадай қызметтер берушілермен тегін медициналық көмектің кепілідік берілген көлемін көрсету жөніндегі қосымша келісімдер жасасу туралы хабарлайды: р/с №

Қызметтер берушінің атауы

Медициналық көмектің түрі

1

Медициналық көмектің нысаны

2

1

Қостанай облысы әкімдігі денсаулық сақтау басқармасының «Қостанай перинаталдық орталығы» КМК

мамандандырылған

стационарлық стационарды алмастыратын

2

Қостанай облысы әкімдігі денсаулық сақтау басқармасының «Рудный қалалық ауруханасы» КМК

мамандандырылған

стационарлық

3

«Торговый дом GOODLOOK» ЖШС

мамандандырылған

стационарды алмастыратын

Список поставщиков гарантированного объема бесплатной медицинской помощи на 2015 год РГУ «Департамент Комитета оплаты медицинских услуг Министерства здравоохранения и социального развития Республики Казахстан по Костанайской области» объявляет о заключении дополнительных соглашений на оказание гарантированного объема бесплатной медицинской помощи со следующими поставщиками: № п/п

Наименование поставщика

Вид медицинской помощи

КГП «Костанайский перинатальный центр» Управления здравоохранения акимата Костанайской области

специализированная

КГП «Рудненская городская больница» Управления здравоохранения акимата Костанайской области

специализированная

ТОО «Торговый дом GOOD LOOK»

специализированная

1 1

2

3

Форма медицинской помощи

2 стационарная стационарозамещающая

стационарная

стационарозамещающая

Инспекцией финансового контроля по Костанайской области за 9 месяцев 2015 года проведено 200 контрольных мероприятий, в ходе которых охвачено 170 объектов контроля, в том числе 10 государственных учреждений, финансируемых из республиканского бюджета, 141 государственное учреждение, финансируемое из местных бюджетов, и 19 хозяйствующих субъектов. Проведенными контрольными мероприятиями установлены нарушения бюджетного законодательства в сумме 12417,9 млн тенге, в том числе: финансовые нарушения – 9673,2 млн тенге и нарушения, выявленные при соблюдении правил, условий и процедур – ИП «КАЗАВТОСТРОЙ» прекращает свою деятельность. Свидетельство серия 3917№0006796 от 23.01.2015. Тел. 8-707-72710-27.

2744,7 млн тенге. Кроме того, установлены нарушения соблюдения законодательства о государственных закупках, влияющие на итоги государственных закупок, на общую сумму 3906,0 млн тенге. Принятыми мерами по итогам контрольных мероприятий из нарушений, подлежащих восстановлению и возмещению в бюджет в сумме 2960,1 млн тенге, восстановлено и возмещено 2945,0 млн тенге, или 99,4%. В правоохранительные органы направлено 34 материала контроля на сумму 3608,8 млн тенге, из них возбуждено 25 уголовных дел. В специализированный межрайонный экономический

ГАЗЕТА КУПОН БЕСПЛАТНОГО ЧАСТНОГО ОБЪЯВЛЕНИЯ

РАЗДЕЛЫ: ПРОДАЮ

Директор: Дастан Жумабаев. Редакторы: Зульфия Набиева. Тел. 54-62-46. Оразалы Жаксанов. Тел. 53-39-13. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-6485), Валерия Вахненко (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Валентина Мелехова (54-05-75), Ольга Горай (54-05-75).

КУПЛЮ

МЕНЯЮ

(нужное подчеркнуть) Қостанай қалалық мәслихаты қалалық мәслихатының депутаты Манарбек Жалелұлы Сұлтанғазинға анасының мезгілсіз дүниеден өтуіне байланысты қайғырып көңіл айтады. Костанайский городской маслихат выражает глубокие и искренние соболезнования депутату городского маслихата Султангазину Манарбеку Жалеловичу по поводу безвременной кончины матери.

Текст объявления (до 25 слов) писать печатными буквами

Ф.И.О.

Адрес редакции: пр. Аль-Фараби, 90

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон/факс приемной директора 8 (7142) 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

суд направлено 5 исков, из них 2 иска о признании решений итогов государственных закупок недействительными, 3 иска по итогам проверки о возмещении суммы ущерба. В соответствии с Кодексом Республики Казахстан «Об административных правонарушениях» наложено административных взысканий на 63 должностных лица на общую сумму штрафа 7,3 млн тенге. За допущенные нарушения привлечены к дисциплинарной ответственности 180 должностных лиц. М. ЖАКАНОВ, руководитель отдела анализа, отчетности и контроля качества Инспекции финансового контроля по Костанайской области

Фотокорреспонденты: Олег Яблочкин, Александр Откин. Тел. 54-64-85. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Валерия Вахненко. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Куляш Турубаева, Ирина Востротина. Тел. 54-69-71. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай,

gazeta@top-news.kz ул. Майлина, 2/3. Объем - 3 печатных листа. Тираж номера - 3091. Подписной индекс: К-315. Заказ №1708. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 10 ноября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЧЕЛОВЕК. ОБЩЕСТВО. ЗАКОН ПОДРОБНОСТИ

Худой мир лучше реального срока? Приговор по делу о похищении человека оказался менее резонансным, чем громкое и многообещающее начало уголовного дела. 14 января этого года пресс-служба ДВД сообщила новость о том, что управление по борьбе с организованной преступностью совместно с УВД г.Рудного задержали троих подозреваемых в похищении 36-летнего Амира Шаймердинова. КАВКАЗСКИЙ ПЛЕННИК В УВД с заявлением о том, что ее мужа насильно удерживают некие лица, обратилась 27-летняя рудничанка, получив от супруга смс-сообщение тревожного содержания: «Нет времени писать, если через 2-3 дня не выйду на связь, иди в полицию». Специально созданная следственно-оперативная группа установила местонахождение похищенного, который, как выяснилось, четыре дня провел на территории Северной промзоны в Костанае. Сюда его из Астаны привезли Вагиф Мамедов, Искендер Исмаилов и Адыл Жайсанбай. Последний, кстати, в свое время числился в рядах правоохранительных органов, будучи сотрудником дорожной полиции. Началась же вся эта история в ноябре 2014 года, когда Мамедов через знакомых

вышел на Шаймердинова, занимавшегося перегоном автомобилей из РФ. Отдав ему 814 тысяч «залоговых» тенге, он в итоге не дождался ни машины, ни звонка от «автодилера». Узнав, что Амир скрывается в Астане, Мамедов подключил к поискам должника своих друзей – Исмаилова и Жайсанбая, которые помогли разыскать его в столице. Исмаилов созвонился с Шаймердиновым и, представившись покупателем машины, назначил ему встречу возле одного из столичных бизнес-центров. Здесь под предлогом того, что на улице холодно (события происходили 10 января), Исмаилов пригласил Шаймердинова в машину, где его уже ждали Мамедов и Жайсанбай. У должника парни сразу отобрали имеющиеся при нем документы и сотовые телефоны. Интересен тот факт, что, когда троица везла «автодилера» в Костанай, их на трассе останавливали сотрудники дорожной полиции. При этом, как уже потом говорилось в суде, Шаймердинов сидел в салоне молча, хотя мог бы, если, как он изначально утверждал, его насильно затолкали в машину, сообщить об этом стражам порядка. В результате дружки привезли Шаймердинова на территорию Северной промзоны, где, по первоначальным показаниям, его избивали, надевали наручники, запирали в контейнере. При этом Мамедов снабдил должника сотовым телефоном, чтобы тот мог обзвонить своих дру-

зей и знакомых в поисках денег. Улучив момент, похищенный отправил своей жене то самое сообщение, после чего 14 января полицейскими была проведена целая операция по вызволению пленника. А Я ХОЧУ ПЕРЕМИРИЯ! Изначально Мамедов, Исмаилов и Жайсанбай обвинялись по четырем статьям Уголовного кодекса - в похищении человека, в его незаконном лишении свободы, причинении вреда здоровью и в самоуправстве, совершенном с применением насилия группой лиц по предварительному сговору. Вместе с троицей на скамье подсудимых оказался и Дмитрий Банцырев, работавший охранником на промзоне. Ему вменялось пособничество, связанное с удерживанием потерпевшего, и приобретение/хранение без цели сбыта марихуаны. 6-граммовый сверток с зельем опергруппа, прибывшая на захват в промзону, обнаружила у Банцырева в кармане при досмотре. К слову, Мамедов вообще не признавал свою вину в содеянном, утверждая, что никого он не похищал и насильно не удерживал. Того же мнения придерживались и его товарищи. Стояли на стороне своих подзащитных и адвокаты, то и дело вопрошая, а было ли похищение, если Шаймердинов мог спокойно передвигаться по промзоне и тем более звонить по телефону. Что интересно, уже в ходе судебного процесса сам Шаймердинов отказался от

претензий к подсудимым и просил их не наказывать. До начала прений потерпевший хотел было примириться с подсудимыми, но суд отклонил это ходатайство, так и не получив внятного ответа от Шаймердинова, как четверка обвиняемых загладила перед ним вину и состоялась ли выплата причиненного ему морального вреда. - Я согласен с ними примириться, они извинились передо мной, и мне этого достаточно, – пояснил Шаймердинов. – Что касается повреждений на ногах, то я их получил в Астане, когда играл в футбол. Меня никто не бил. - А как вы планировали рассчитаться с Мамедовым и запирали ли вас в контейнере? – снова задала вопрос судья. - Я сам оказался в тупиковой ситуации, отдав деньги посреднику в России, который так и не пригнал машину, - говорил Шаймердинов. – Поэтому решил уехать в Астану, думал, там подзаработаю и верну деньги. В контейнер меня не запирали… - Но вы же сами указали на один из пяти контейнеров, стоящих на территории промзоны. Или это был экспромт? – уточнила судья. - Не помню, – пожал плечами Шаймердинов. В ходе судебного процесса потерпевший отказался от своих «устрашающих» первоначальных показаний, мол, он все это выдумал, а в полицию обратился, чтобы не возвращать долг. - Вы приняли решение о примирении без принужде-

Судья Ольга Кузнецова оглашает приговор ния? – уточнила судья, на что получила утвердительный ответ, который, впрочем, служителя Фемиды не удовлетворил. В итоге гособвинение признало Мамедова, Исмаилова и Жайсанбая виновными только в самоуправстве, а Банцырева – в приобретении и хранении без цели сбыта наркотического вещества. Для Мамедова и Исмаилова прокурор запросил по 1,5 года лишения свободы, для Жайсанбая – 2 года с отбытием наказания в колонии общего режима, для Банцырева, обвиняемого за приобретение и хранение марихуаны, - штраф в размере 40 МРП. Через 1,5 часа после пре-

ний суд огласил результативную часть приговора, назначив Мамедову 1,5 года ограничения свободы, Исмаилову с Жайсанбаем – штраф в размере 500 МРП, Банцыреву – 30 МРП. Также суд вынес частное постановление в адрес ДВД о возбуждении уголовного дела по факту мошенничества в отношении самого Шаймердинова, в чьих деяниях наблюдается состав преступления. При этом сам потерпевший на оглашение приговора не явился. Приговор в законную силу не вступил. Зульфия НАБИЕВА Фото Нуржана СМАИЛОВА

К СВЕДЕНИЮ

ИЗ ЗАЛА СУДА

К ЧС готовы на 100%

Без вины виноватый

В период проведения территориального командно-штабного учения ТКШУ «Қыс-2015» в Костанайской области подразделение ПАСЧ-3 по охране объектов Костанайской теплоэнергетической компании (КТЭК) регионального филиала АО «Өрт сөндіруші» приняли активное участие в пожарно-тактическом учении совместно с департаментом по ЧС. Пожарно-тактическое учение, разработанное на мазутном хозяйстве КТЭК

г.Костаная, отрабатывалось по замыслу внезапного пожара, вызванного нарушениями правил пожарной безопасности. Дежурный караул подразделения ПАСЧ-3 по охране объектов КТЭК регионального филиала АО «Өрт сөндіруші» на АЦ-740-(65115), получив в 11.00 информацию об условном пожаре, выехал к месту аварии и по прибытии после установки АЦ на водоисточник приступил к первоначальным действиям по

ликвидации чрезвычайной ситуации. В пожарно-тактическом учении ТКШУ «Қыс-2015» приняли участие подразделения ГУ «СП и АСР» ДЧС Костанайской области, сотрудники РАОСО, ЦМК, пожарный поезд, техническая служба с техникой (два трактора и вахтовая машина), сотрудники дорожной полиции, войсковой части. В ходе проведения ПТУ был организован оперативный штаб, созданы три боевых участка, в работе задействовано шесть стволов «А». Локализован пожар был в 11.39, а полностью ликвидирован в 11.41. После завершения ПТУ ТКШУ «Қыс-2015» руководители учений подвели итоги. Дежурный караул подразделения ПАСЧ-3 по охране объектов КТЭК филиала АО «Өрт сөндіруші» Костанайской области в 11.53 возвратился на место дислокации. Берик КОБЖАСАРОВ, начальник группы пожарной профилактики и пожаротушения филиала АО «Өрт сөндіруші»

Экс-директор Костанайского колледжа сферы обслуживания отстоял свои законные права. При рассмотрении апелляционной жалобы в областном суде директора Костанайского колледжа сферы обслуживания Хамитжана Орымбаева были выявлены грубые нарушения законности со стороны руководителя областного ведомства Алии Турткараевой, а также ее подчиненных в части соблюдения трудового законодательства. Об этом судья облсуда поставил в известность главу региона Архимеда Мухамбетова, вынеся частное определение. Напомним, 15 июня этого года приказом руководителя управления образования Алии Турткараевой директор колледжа Орымбаев был уволен с занимаемой должности. Не согласившись с увольнением, Орымбаев обратился в суд, где его восстановили на работе, при этом оставив без рассмотрения вопрос о привлечении его к дисциплинарной ответственности от 18 марта 2015 года, о котором экс-директор колледжа узнал лишь при рас-

смотрении его иска в суде. В суде второй инстанции Орымбаев поставил вопрос о снятии с него дисциплинарного взыскания в виде строгого выговора. Здесь же выяснилось, что руководство управления образования само по себе составляет акты и издает приказы, при этом нарушитель даже и не подозревает о своих грехах. - Я только в суде узнал, что меня привлекли к дисциплинарной ответственности за якобы непрохождение колледжем аттестации, - объяснял на судебном процессе Хамитжан Орымбаев. Между тем в соответствии со ст. 73 Трудового кодекса РК дисциплинарное взыскание налагается работодателем путем издания акта, при этом он обязан в письменном виде затребовать письменное объяснение до принятия мер дисциплинарного взыскания. Если тот отказывается, то составляется акт. Акт о наложении дисциплинарного взыскания объявляется работнику под роспись в течение трех дней. «В случае отказа работника подтвердить своей подписью ознакомление с актом работодателя делается соответствующая запись в акте о наложении

дисциплинарного взыскания. В случае невозможности ознакомить работника лично с актом работодателя о наложении дисциплинарного взыскания работодатель обязан направить акт работнику письмом с уведомлением», - говорится в частном определении суда. Но только ничего этого не было сделано сотрудниками управления образования. Правда, в суде представитель от образования то и дело ссылалась якобы на звонок своей коллеги Риммы Исмагиловой на телефон Орымбаева. При этом не могла объяснить, какая была спешка звонить 18 марта (в тот день Орымбаев был на похоронах) и в тот же день составлять приказ о наложении дисциплинарного взыскания без наличия объяснения. Изучив все доводы сторон, судья облсуда Карлыгаш Исмагулова пришла к выводу, что руководителем управления образования Алией Турткараевой были нарушены трудовые права директора колледжа. Приказ №54 от 18 марта 2015 года признан незаконным и отменен. Постановление суда вступило в силу. Айдар ЗАНГЕР

№89 (2789)  

Вторник, 10 ноября 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you