Page 1

За здоровый образ жизни. Вычеркни алкоголь из жизни.

Повестка дня. ЦОНы принимают документы на жилищное пособие.

3

4

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Адам жанының арашашылары. Вторник, 20 октября 2015 г. №83 (2783)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

19 ОКТЯБРЯ - ДЕНЬ СПАСАТЕЛЯ РК

Отдавая долг...

5

Өзіміздегі барды бағалай білейік.

6

Қазақ хандығынан қазіргі кезге дейін.

8

В этом году сотрудники службы гражданской защиты РК уже в 20-й раз отмечают свой профессиональный праздник. Работа пожарного, пожалуй, одна из самых сложных. Ведь нужно уметь идеально владеть не только определенными навыками, но и в каждое мгновение

быть готовым рисковать своей жизнью ради спасения чьей-то другой. На счету пожарных Костанайской области сотни тысяч ликвидированных возгораний и тысячи вызволенных из огня людей. Ежедневно костанайские пожарные в борьбе со стихией проявляют отвагу и мужество. Есть и поистине героические подвиги. За два последних года двое пожарных Костанайской области

награждены орденами «Айбын» 3 степени. Высокой награды старший сержант Сакен Кулынбаев удостоен за спасение пенсионерки и 10-летней девочки, а старший сержант Кенжебек Бостанбаев - за спасение троих детей и их матери. Дмитрий Полончук (в центре) уже и не помнит, в тушении скольких пожаров принял непосредственное участие. За 21 год службы

приходилось видеть всякое - и радость, и горе, и слезы, и даже смерть. Десять лет назад двое пожарных в его подразделении погибли при исполнении служебного долга. Всего же в Костанайской области было три таких случая. Стоит ли говорить, что пройти через подобное может далеко не каждый. Полончуку удалось не только испытать все так называемые прелести своей

профессии, но и продвинуться по карьерной лестнице. С 2008 года он назначен заместителем начальника областной службы пожаротушения, а в апреле прошлого года ему присвоено звание полковника. Сегодня он руководит тушением крупных пожаров в области. А ведь в детстве Дмитрий Полончук мечтал совсем не о профессии пожарного. (Окончание на 2-й стр.)

Сахна саңлақтары.

9


2

Вторник, 20 октября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

АКЦЕНТЫ

ОФИЦИАЛЬНО

Взят опыт за основу Почти четыре года в РК реализуется проект по реформированию госслужбы и управления персоналом. В его основе - отработка механизмов взаимодействия всех госструктор, подготовка и отбор кандидатур для работы в госаппарате с учетом международного опыта. Проект финансируется Евросоюзом и будет завершен в 2016 году. О том, что удалось сделать, рассказали участники совещания, прошедшего в Костанае. В нем, кроме костанайцев, приняли участие представители Актюбинской и Северо-Казахстанской областей, а также эксперты Евросоюза. Старший эксперт проекта голландец Максимилиан Фоедингер поделился с участниками международным опытом реформирования госслужбы. - Самое слабое звено - это госзакупки и принятие госслужащих на работу, дальнейшее карьерное продвижение. Мы консультировали казахстанских специалистов по системе оплаты труда, по прозрачности принятых решений из европейской практики, учитывая реалии Казахстана, - подчеркнул эксперт. - Но и у вас есть то, что может взять на вооружение и Европа. Например, Центры обслуживания населения. Это самое лучшее в мировой практике. Каждый из участников имел возможность задать интересующий его вопрос, поделиться проблемами. Итоги встречи подвел заместитель руководителя департамента Агентства РК по делам госслужбы и противодействию коррупции по Костанайской области Берген Беспалинов. - Проект отработан, а с нового года, когда будет принят новый закон о госслужбе, перейдет в штатный режим. Ведомства будут быстрее обмениваться нужной информацией, отпадет необходимость в отчетности. Технические возможности для этого есть, - отметил Беспалинов. Александр КУЗЬМИЧЕВ

Нарушил - заплати! Субъекты естественных монополий в текущем году оштрафованы более чем на 9 млн тенге. Такая сумма сложилась в результате допущенных 44 нарушений законодательства. Таким образом, за 9 месяцев текущего года субъекты естественных монополий в четыре раза чаще нарушили закон, чем за весь 2014 год, а сумма наложенных штрафов возросла более чем в 20 раз. По результатам проверок по предписанию областного департамента по регулиро-

ванию естественных монополий потребителям услуг предприятий-нарушителей возмещены убытки на общую сумму свыше 2 млн тенге. Выяснилось, что субъекты естественных монополий не выполняют инвестиционные программы. По результатам прошлого года выявлено 3 таких факта. Нарушители понесли наказание в виде компенсирующего тарифа на сумму более 1 млн 896 тыс. тенге. - К примеру, инвестиционной программой КГП «Костанайюжэлектросервис» за 2014 год были предусмотрены мероприятия по за-

мене приборов учета на подстанциях Амангельдинского района, а именно установка 5 силовых трансформаторов, 20 приборов учета и 3 трансформаторов напряжения. Однако мероприятие исполнено не в полном объеме, поскольку субъектом не установлены 5 трансформаторов, предусмотренных утвержденной инвестиционной программой, - пояснил руководитель департамента по регулированию естественных монополий Малик Мадияров. Аналогичная ситуация складывается с исполнением тарифных смет. В теку-

ПОВЕСТКА ДНЯ

Решение в изменении

БИЗНЕС

С минуса на плюс Максимальная ставка вознаграждения по кредитам в рамках «Дорожной карты бизнеса» будет повышена. Госпрограмма поддержки предпринимательства «Дорожная карта бизнеса-2020» в Костанайской области пользуется большим спросом, особенно в части субсидирования процентной ставки. По этому показателю наш регион занимает третью позицию в республике, уступая лидирующие места Павлодарской и Восточно-Казахстанской областям. В этом году рассмотрение заявок в данном направлении пришлось приостановить уже в августе, поскольку закончились выделенные деньги. Сейчас в Минэкономики рассматривается вопрос о дополнительном выделении средств. В текущем году в рамках госпрограммы ДКБ-2020 к субсидированию процентной ставки в Костанайской области было одобрено 68 проектов, сумма кредитов которых превысила 5 млрд тенге. Предпринимателям-участникам выплачен 1 млрд тенге в виде субсидий. Впрочем, пользуются господдержкой не все бизнесмены, и особенно сельские. Хотя в текущем году для них были сняты отраслевые ограничения по участию в программе. К тому же предпринимателям, осуществляющим деятельность на селе, процентная ставка по кредитам банков из максимальных 14% в результате субсидирования сокращается до 4% годовых. - Учитывая, что в настоящее время действующие процентные ставки для бизнеса в банках второго уровня значительно превышают максимальную процентную ставку, установленную программой (от 14% до 22%), в «Дорожную карту бизнеса» будут внесены изменения в части повышения максимальной ставки вознаграждения по кредитам с 14% до 16% годовых, - отметил заместитель акима Костанайской области Сергей Карплюк. Валентина МЕЛЕХОВА

ПОГОДА

Ждем потепления В первой половине недели на территории Костанайской области возможен дождь, местами снег и порывистый ветер. - Регион находится в циклоне, - рассказала инженер-синоптик КПФ РГП «Казгидромет» Ирина Жиляева. - В среду по всей области мы ожидаем сильный порывистый ветер 15-20 м/с, а местами он будет доходить до 25 м/с. В пятницу придет антициклон, установится ясная погода. На выходных осадков не предвидится. Температура воздуха опустится ночью с 0-5 мороза до 3-8, местами до 11 мороза. Днем ожидается понижение с 3-8 тепла до 0-5 тепла, местами до минус 3. Лишь на выходных потеплеет до 8 градусов. Ольга ГОРАЙ

щем году за неисполнение смет по итогам 2014 года утверждено 3 временных компенсирующих тарифа для возмещения потребителям убытков, причиненных при оказании услуг на общую сумму более 54 млн тенге. Столь необязательные затраты приносят и без того убыточным предприятиям дополнительные финансовые потери. Всего в этом году субъекты естественных монополий оштрафованы на сумму, превышающую 9 млн 219 тыс. тенге. 90% этих средств уже уплачены в бюджет. Мария БЕРЕЖНАЯ

У Костанайской области самые низкие показатели в РК по объему промышленной продукции. С начала текущего года более чем на 14% произошло сокращение количества произведенных товаров в промышленной отрасли. Существенно уменьшились показатели в горнодобываю-

щем секторе - почти на 30%. В результате падения цен на мировом рынке и спроса на продукцию значительно сократились объемы производства на всех крупных предприятиях области. Так, АО «ССГПО», которое традиционно формировало около половины бюджета области, произвело почти вдвое меньше продукции. Снижение объемов производства АО «Варваринское» составило

19 ОКТЯБРЯ - ДЕНЬ СПАСАТЕЛЯ РК

Отдавая долг... (Окончание. Начало на 1-й стр.) Сначала подумывал пойти по стопам отца и стать агрономом, затем военным. Но вот как-то не сложилось. - Когда я окончил школу в 1994 году, уже произошел распад Советского Союза и Россия не принимала документы от казахстанцев в военное училище, - вспоминает Дмитрий Полончук. - Я хотел носить погоны. И тогда учительница казахского языка, у который сын к тому времени уже окончил обучение в Алматинском

пожарном училище, посоветовала мне поступить туда же. Так я и сделал. Тем более было тяжелое время, безработица... А здесь была гарантия стопроцентного трудоустройства. С тех пор Дмитрий Полончук ни разу не пожалел о выборе профессии. На службе он пользуется непререкаемым авторитетом. Не мудрено - грамотный специалист, награжденный 4 медалями. А в жизни - надежный муж и любящий отец троих детей. Словом, настоящий полковник! Валентина МЕЛЕХОВА

36,8%, а ТОО «Оркен» - 35,7%. - Снижение горнодобывающей отрасли негативно сказывается на внешнеторговом обороте, которая сократилась на 34,4%. Соответственно сальдо внешнеторгового баланса впервые за долгие годы имеет отрицательную величину - минус 21,3 млн долларов, - сообщила во время подведения итогов социально-экономического развития области за девять

месяцев текущего года заместитель акима Костанайской области Роза Кемалова. Кроме того, впервые за последние три года в области сокращены объемы производства в обрабатывающем секторе промышленности. Такая ситуация сложилась из-за девальвации российского рубля. Более чем на 23% уменьшилось производство в отрасли машиностроения и почти на 5% - в пищевой. - Проблема в том, что нет резерва для роста экономики области. Нет крупных, значимых проектов для привлечения в регион инвестиционного потока, открытия новых рабочих мест. В рамках госпрограммы ФИИР в последние годы открыто много мельниц и других небольших цехов, не способных повлиять на стабильность экономики. Поэтому сегодня мы ощущаем эти трудности. Нужно менять подход, акцент будет сделан на индустриализацию. Будем строить заводы, градообразующие предприятия. Реализация крупных проектов влияет на многие показатели, - заключил аким Костанайской области Архимед Мухамбетов. Валентина МЕЛЕХОВА


Вторник, 20 октября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ СИТУАЦИЯ

Все на субботник!

Большой выбор - низкая цена

Аким Костаная Базыл Жакупов порекомендовал владельцу социального магазина увеличить ассортимент. Это единственный в городе коммунальный магазин, торгующий мясом, так как

предприниматель имеет свой забойный цех. Глава города обратил внимание на небольшой ассортимент магазина. - Вы продаете только свинину и говядину, - отметил аким. - Можно кур продавать, домашних гусей, уток, субпродукты, фарш, кол-

басные изделия. И по цене мясо должно быть дешевле, чем на рынке. Помещение позволяет выставить больше продукции и аренда невысокая. Магазин глава города посещал во второй половине дня, мяса на прилавках было немного, говядина осталась

только замороженная. - Почему продаете замороженное мясо, а не охлажденное? - спросил Жакупов. Директор социального магазина Аллахверди Идрис-оглы Абдулаев пояснил, что утром всегда этого товара много, в том числе и охлажденного, торговля идет. Только когда проходят ярмарки, посетителей меньше. По поводу увеличения ассортимента отметил, что рядом с магазином рынок «Дастархан» и это будет создавать конкуренцию. Цена на мякоть говядины в магазине была 1200 тенге за кг. Аким отметил, что магазин социальный и цены должны быть ниже. Ольга ГОРАЙ Фото автора На снимке: аким Костаная отметил, что продавать надо не только свинину и говядину, но и мясо птицы, субпродукты, колбасные изделия.

ПОВЕСТКА ДНЯ

Ускорить процесс Три ЦОНа Костаная начали принимать документы на оформление жилищной помощи за III квартал. Делается это для ускорения процедуры. - Жителям Костаная стоит помнить, что оформить жилищную помощь они могут не

только в отделе №1 по улице Тарана,114, - говорит директор филиала РГП «ЦОН» по Костанайской области Еркин Жумабай. - Это можно сделать и в отделах №2 и №3, расположенных по улице Гашека,14 и Курганской,31. Тем, кто оформляет услугу, необходимо заполнить заявление, предоставить удостоверение личности, докумен-

ты, подтверждающие доходы каждого члена семьи, счета о размерах ежемесячных взносов на содержание дома, коммунальных услуг, услуг телекоммуникаций, о размере арендной платы за пользование жильем, арендованным местным исполнительным органом. С момента подачи документов услуга будет оказана в течение 10 дней.

Если у оформителей есть электронная цифровая подпись, помощь можно оформить через портал электронного правительства. ЦОНы обслуживают клиентов с понедельника по субботу с 9.00 до 20.00 без перерыва на обед, а портал электронного правительства работает круглосуточно. Ольга ГОРАЙ

ПРОБЛЕМА

Избавиться от притона В недостроенное здание по ул. Мауленова хотят перекрыть доступ и признать бесхозным. Одноэтажное здание по Мауленова,10 Б пустует уже много лет. В нем регулярно устраивается притон, где распиваются спиртные напитки. Здание не огорожено, в нем нет окон. Владелец не вкладывает средства ни в строительство, ни в охрану объекта. - Здание в 2009 году продали с аукциона, его целевое назначение - СТО. Но как только стены и крышу возвели, на этом работы остановились, - рассказал руководитель отдела административных органов и юридического обеспечения аппарата акима города Бахтияр Хасенов. - Собственник говорит, что нет средств, чтобы закончить строительство и начать работу согласно целевому назначению. Мы планируем подать в суд и признать

постройку бесхозной. Аким города отметил, что недостроенное здание практически в центре города не может так стоять. - Предприниматель дол-

жен ограничить к нему доступ, пока здание признают бесхозным, - прокомментировал Базыл Жакупов во время посещения объекта. - Необходимо, чтобы владе-

3

лец сейчас огородил его и поставил охрану. Ольга ГОРАЙ На снимке: здание по ул. Мауленова, 10 Б уже много лет общедоступно.

22-23 октября с 14.00 будут организованы общегородские субботники в рамках осеннего месячника по благоустройству и санитарной очистке территорий города. Призываем трудовые коллективы предприятий, учреждений, организаций всех отраслей и форм собственности, руководителей и учащихся общеобразовательных, средних и высших учебных заведений, жителей многоквартирных домов и частных домовладений принять активное участие в намеченных мероприятиях по уборке придомовых территорий, улиц, бульваров, скверов и парков. Акимат города Костаная

НА СТРАЖЕ

Не шутите с огнем Два пожара произошло на прошлой неделе при использовании электробытовых приборов. По мнению специалистов противопожарной службы, основными причинами возгораний являются неправильная эксплуатация печей и газовых плит, неисправность электросетей и электрооборудования. - Уходя из дома даже на короткое время, не забывайте выключить электроприборы и освещение, не применяйте неисправные или самодельные предохранители. Пожар можно предупредить, если своевременно выполнять элементарные правила безопасности, - говорит старший инженер УЧС Костаная Асия Рыбникова. Большую опасность для жизни людей и имущества представляет природный газ. Утечка газа может произойти не только от неисправных газовых приборов, часто горелку тушит закипевшая вода. Достаточно зажечь спичку, как смесь взрывается и начинается пожар. Как правило, материальный ущерб при этом наносится огромный. - Практически каждую неделю в начале отопительного сезона сотрудники выезжают на подобные вызовы, - продолжает Асия Рыбникова. - Если в квартире нет огнетушителя, очаг возгорания можно ликвидировать куском плотной несинтетической ткани, засыпать песком или стиральным порошком. Почти всегда под рукой имеется вода, но ее нельзя использовать при тушении электроприборов или сетей, находящихся под напряжением. Но лучше сообщить о пожаре профессионалам по тел. 101 или 112. Александр КУЗЬМИЧЕВ

ФАКТОР ВРЕМЕНИ

НПО помогут государству? Гражданский альянс Казахстана (ГАК) при поддержке Министерства культуры и спорта РК 15 октября провел в Костанае общественные слушания, темой которых стала инициатива Главы государства по передаче полномочий государственных органов, касающихся оказания социально значимых государственных услуг, институтам гражданского общества. На обсуждение был вынесен перечень социально значимых услуг, которые планируется передать в гражданский сектор. За каждой функцией будет контроль со стороны органов власти. Все зависит от того, смогут ли неправительственные организации оказать государственные услуги на должном профессиональном уровне. Ведь благодаря передаче не свойственных государству функций в конкурентную среду и саморегулируемым организациям Правительство может стать компактным. Активное участие во встрече приняли представители партий, объединения инвалидов города Рудного, управления по делам религии города Костаная и ТОО «Bestkz». Участники обсуждали и предлагали свои методы и механизмы передачи социально значимых услуг в гражданский сектор. Как утверждает директор туристической фирмы Гульмира Капенова, сегодня имеются сферы деятельности государства, у которых есть достаточно сильный корпус неправительственных организаций - все, что касается образования, социальной защиты населения, т.е. работы с детьми, инвалидами и ветеранами. - Я могу с уверенностью сказать, что в Костанайской области достаточное количество НПО, готовых оказывать данные услуги на профессиональном уровне, - говорит Капенова. Существуют и другие сферы деятельности, в которых общественные формирования могли бы профессионально работать. Сказывается недостаток правозащитных организаций и отсутствие НПО в системе ЖКХ, здравоохранения, которые могли бы также оказывать услуги населению и соответственно взять часть функций государства на себя. Данияр ИСМАЙЛОВ


4

Вторник, 20 октября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЗДРАВСТВУЙТЕ!

Идет волна за волной… Уровень потребления наркотиков, который сформировался около 10 лет назад, остается стабильным.

Динамика потребления наркотиков и наркооборот постепенно менялись. Все зависело от вида наркотика, его распространения и борьбы с ним. Общество периодически выкарабкивалось из ямы, но затем приходила новая волна, и наркоманов становилось больше. Но вот уже 10 лет наркооборот и уровень потребления наркотиков держатся стабильно. О том, какие были периоды на наркосцене, рассказал врачнарколог, кандидат медицинских наук Игорь Василенко.

- Начнем с Советского Союза. В нем наркомания как бы не существовала, но она проявлялась в определенных формах. Было сезонное потребление наркотиков, которые производились кустарным способом. Мак собирали, сушили, мололи и делали из него «химку». И главное, млечный сок мака - первичное сырье. В нем смачивали бинтики, которые затем помогали наркоманам протянуть какое-то время. Когда сырье заканчивалось, наркоманы «перекумарива-

ли» на сухую или с помощью алкоголя. И таким образом держались до следующего урожая мака. Категория людей, потреблявших наркотики, делилась на 2-3 группы. Люди с криминальным уклоном, те самые опиумные наркоманы, которые собирали мак у бабушек на огородах. В 70-е годы я жил в районе Наримановки и моим соседом был парень по прозвищу «Спутник», он каждый день кружил вокруг рынка в поисках средств на наркотики. Вторая категория - богема. Они имели средства, чтобы приобрести качественный медицинский препарат. Третья категория люди, которые имели доступ к медицинским наркотикам. Случаи единичные, но все же люди этой категории употребляли наркотики. - Что изменилось с развалом Союза? - В конце 80-х - начале 90х, в период политической и экономической нестабильности, происходило изменение моральных норм. Это привело к тому, что у незрелых людей появились большие деньги и доступ к наркотикам. Железный занавес пал, и хлынул поток наркотиков, особенно из Афганистана. Появилась новая форма наркотиков - опий-сырец, или на сленге «ханка». Страны СНГ накрыла первая волна. Опийсырец поставлялся круглогодично и форма зависимости к нему была более тяжелой. Дело в том, что «ханка» «грязная» субстанция, в ее

составе более десятка алкалоидов и дериатов опия, а к ней еще и добавляли для веса различные примеси. Средняя продолжительность жизни наркоманов резко сократилась. Специалисты, в том числе и я, начали бить в колокола. Были созданы анонимное отделение, общественные антинаркотические организации. Но этого было недостаточно, потому что механизм противодействия наркообороту в то время еще не сформировался и профилактика того уровня не могла противостоять мощному приходу наркотиков. - Игорь Викторович, сколько должна работать профилактическая программа, чтобы получить результат? - Программа должна работать как минимум 2 года, чтобы был результат. «Ханка» превалировала с 92-го по 99-й годы. И только к 96-97-м годам по результатам профилактических программ мы увидели снижение спроса на опиаты. Волна отхлынула. Сыграло роль и то, что стал формироваться общественный иммунитет к наркомании. Люди увидели первые смертельные исходы от применения наркотиков и наяву стали понимать, что такое наркомания. - Если программы начали действовать, почему тогда общество накрыла в торая волна наркопотребления? - Дальше произошла смена формы наркотика. «Ханка»

была грязная и небезопасная, ее употребление могло привести к заражению ВИЧ, гепатитом. На этом делали упор профилактические программы. И тут появился героин, который стали вводить интраназально, потому что он хорошо впитывался через слизистую носа. Это выбило из колеи все профилактические программы. Постепенно героин стали вводить и внутривенно: раствор прозрачный, шприцы относительно стерильные. Всплеск героиновой зависимости был большой. В Костанай героин пришел примерно в 99-м году. - Но и эту волну удалось подавить? - Волна резко упала в 2001 году, после того как в США 11 сентября произошел теракт и в Афганистане начали антитеррористическую операцию. Наркокартель стал прятаться, все страны закрыли свои границы. Буквально за один год наркосцена полностью изменилась. Мы увидели, что в Костанае практически исчез героин. У наркопотребителей было три пути: перейти на алкоголь, пойти в наркодиспансер или сменить наркотик. Вот тут и появился амфетамин. В то время свободно продавались кодеинсодержащие препараты. Они хорошо лечили насморк, но и из одной упаковки легко было сделать 40 мл прозрачного наркотика. За год люди, употреблявшие амфетамин, получили серьезные наруше-

ния центральной нервной системы, многие стали похожи на людей, перенесших инсульты и ДЦП. Кодеинсодержащие вещества запретили продавать. Но спустя год в Афганистане все успокоилось, и в 2002 году пришла третья волна, вновь вернулся героин. И тот уровень потреб ления наркотиков, который сформировался в 2002-2005 годы, остается и сейчас стабильным. - Игорь Викторович, как вы считаете, почему произошла стабилизация? - В обществе всегда будет категория людей, которая употребляет психоактивные вещества. Проблема наркобизнеса сегодня более остра, чем наркопотребления. Вновь перекрыть границы дорого и даже невозможно. Страну тогда придется перевести на военное положение. Да и возможности у борцов с наркобизнесом ограниченные. А к этому стоит прибавить коррумпированность на пути наркотрафика. Хватает и экспериментаторов, которые всегда на смену одному наркотику готовы найти другой. Исходя из всего этого, наркооборот держится стабильно. Это выгодный бизнес, живучесть наркотика определяет его цена. О профилактических программах и методах борьбы с наркоманией мы продолжим беседу с Игорем Василенко с следующем интервью. Ольга ГОРАЙ Фото из архива «НК»

торжества, в конце концов, моменты, когда человеку хочется расслабиться... Что можете посоветовать читателям «НК» в плане дозы спиртного, которая впоследствии не приведет к зависимости? - Небольшое количество алкоголя, то есть бокал вина или рюмка, 30 мл, 40-процент-

ного алкоголя или же кружка пива считается безвредным. Употребление именно в таких дозах не превратит человека в алкоголика. Еще Гиппократ говорил: всякое лекарство есть яд и только доза определяет его терапевтическую ценность. Валентина МЕЛЕХОВА Фото Александра ОТКИНА

Вычеркни алкоголь из жизни С каждым годом смертность от употребления алкоголя все больше молодеет. К сожалению, молодеет и лицо алкоголизма. Зеленый змий уже настолько вписался в подростковые компании, что стал чуть ли не нормой. В чем причина и как с этим бороться? Эти вопросы корреспонденты «НК» адресовали врачу психотерапевту-наркологу Алле Шевченко. - Алла Николаевна, как оцениваете ситуацию с подростковым алкоголизмом в Костанае? - Ситуация довольно-таки тревожная. Дело в том, что молодежь увлекается пивом. Казалось бы, пиво - легкий, с виду безобидный алкогольный напиток, но на самом деле это только отсроченное пьянство. Все начинается с небольших доз. Если сегодня подросток употребил бутылку пива и получил удовольствие, то завтра ее будет уже мало. Как говорится, 100 грамм - не стоп кран: дернешь - не остановишься. Сначала потребуется две бутылки, потом три, потом четыре, а со временем пиво перейдет в более крепкие спиртные напитки. Зачем пить 4 бутылки пива, когда можно купить бутылку водки - это и дешевле, и эффект тот же. Но тяжелый алкоголь - у него и последствия тяжелее. Хотя, если выпить большое количе-

ство пива, организм также отравляется. - Как считаете, почему дети берутся за бутылку? - Существует два вида алкоголизма - генетический и приобретенный. В первом случае причина понятна: если кто-то из кровных родственников страдал алкоголизмом, ребенок может унаследовать этот ген. Что же касается второго, то хочется отметить, что здесь большую роль играют традиции. Наверняка, каждый слышал, что все проблемы идут из семьи. То есть если ребенок видит, что папа пришел с работы с определенным количеством пива, сел на диван и, смотря телевизор, потягивает пенный напиток, он считает, что это нормально, что так и надо. Не зря один детский психолог сказал: как бы вы ни воспитывали своих детей, они все равно будут похожи на вас. Поэтому воспитайте прежде всего себя. Не могу сказать, что это 100-процентная правда, поскольку зачастую бывают случаи, когда в образцовой семье ребенок становится алкоголиком. В этом случае влияние оказывает социум. Есть такие компании, в кругах которых выпивать считается круто. Раз ты взял в руки бутылку пива, значит,

ты вроде как взрослый. - Но ведь не всегда ситуация была так трагична? Почему сейчас она приняла такие масштабы? - Я родилась и выросла в Советском Союзе, поэтому могу сравнить эти два периода. Надо сказать, что люди пили всегда, но разница между советской и современной молодежью, конечно, есть. Раньше у народа был так называемый тормоз. Вопервых, существовали лечебно-трудовые профилактории, где оказывалась медпомощь страдающим алкоголизмом. Пьющих осуждало общество, журили на работе. А сейчас каждый предоставлен сам себе. То есть человек сам хозяин своей жизни, своего будущего... Еще один нюанс - это занятость подростка. Почему алкоголь становится актуальным? Потому что масса свободного времени, он не знает, чем себя занять. В советский период в каждом дворе были спортивные площадки, клубы, дворцы молодежи, кружки и т.д. Каждый мог найти занятие по душе. И сейчас это все есть, но платно. Проблема в том, что не каждый родитель может найти деньги, чтобы устроить своего ребенка в какую-нибудь секцию. Вот и собира-

ются компаниями, не знают, куда пойти, куда податься. - Сегодня существует много современных методов лечения алкоголизма. Насколько они действенны? И вообще, насколько реально излечиться от алкоголизма? - Это реально. Это не миф, не сказка. Есть такие случаи. Самый эффективный метод, на мой взгляд, - психотерапия. Он применяется в том случае, если уже сформировалась зависимость, то есть когда организм человека не может функционировать без алкоголя. Но это, конечно, дело не одного года. И, опять же, чудес на свете не бывает, как и не бывает идеальных лекарств. Чудеса случаются, но их делают сами люди. Но если человек не хочет уйти от проблемы, ни один врач ему не поможет, даже если у него будет куча дипломов, регалий, медалей и огромная бриллиантовая звезда во лбу. А вообще, алкоголизм лечится очень легко и просто - вычеркни из своей жизни алкоголь, и будешь нормально жить и радоваться жизни. - Совсем отказаться от алкоголя, наверное, в современном мире практически нереально. Ведь существуют различные праздники,


Бүгінгі нөмірде: * Адам өмірі бәрінен қымбат * Қазақтың біртуар перзенті * Емшімін дегендер елді алдай ма?

Сейсенбі, 20 қазан 2015 жыл ХАЛЫҚҚА ҚЫЗМЕТ – АБЫРОЙЛЫ МІНДЕТ

Адам жанының арашашылары

Болат Аюханов Қостанайда болды Қазақ балетінің королі, Қазақстан Республикасының халық әртiсi, Мемлекеттiк, Халықаралық Сократ сыйлығының иегері, өнертану профессоры, бас балетмейстер Болат Аюханов өзінің шығармашылық тобымен Қостанай шаһарында болды. Қазақ хандығының 550 жылдығына орай олар өңірлерге гастрольдік сапармен шыққан-ды. Өнер сүйер қауым оларды жылы жүзбен қарсы алып, өнер майталманы басқаратын ұжымға шынайы алғыстарын білдірді. Мәселен, олардың Елубай Өмірзақов атындағы филармонияның концерт залында ұйымдастырылған шығармашылық бағдарламалары да жерлестеріміздің тарапынан қызығушылық тудырды. Труппа құрамындағы елімізге белгілі өнерпаздар Дияр Әкенов, Мәди Қасымов, Ильзат Аухадиев, Жанар Көшербаевалар өздерінің тың ізденіс үстінде екендіктерін паш етті. Қала тұрғындары Жорж Бизе мен Родион Щедриннің «Кармен-сюитасын», Камиль Сен-Санстың шығармасы желісіндегі «Суретші мен аққу» балеттерін тамашалап, дән риза болысты. Сондай-ақ, Қазақстанның халық әртісі Болат Аюхановтың «Кармен», «Аққу көлі», «Мастер және Маргарита» «Мефистофель. Фаусттың аздыруы» секілді туындылары да жұртшылықтың назарын аударды.

Тың ізденіспен кірісті

немесе Қостанай қалалық жедел жәрдем станциясының қазіргі тыныс-тіршілігі жөнінде Елімізде басты байлық – ол адамның денсаулығы. Мемлекетімізді өркендететін де осы қоғамымыздың мүшелері емес пе? Сондықтан, тәулік бойы уақытпен санаспай еңбек етіп, қала тұрғындарына алғашқы медициналық көмек көрсететін «Жедел жәрдемнің» алатын орны ерекше. Ақ халатты абзал жандарға қойылатын жауапкершілік жүгі де жоғары. Жуырда осы мекемеде болдық. Сол кезде жедел жәрдем станциясында күні-түні қарбалас екеніне көзіміз жетті. Бәрі де өздерінің міндетін жақсы біледі, басты міндеттері – халыққа дер кезінде медициналық көмек көрсету. Мәселен, осы Қостанай қалалық жедел жәрдем станциясы күніне 400-

ге жуық шақыртуға байланысты әрекет етеді. Олар әрбір адамның денсаулығы алтыннан да қымбат екендігін жете түсінеді. Санаулы минуттың ішінде тұрғындарға жетуге тырысады. Жеңіс саябағының маңында орналасқан мекеме қызметкерлері шұғыл түрде науқастың қасынан табылып келеді. Қазіргі таңда аталмыш ұжымда 16 дәрігер, 66 орта буын фельдшерлер, 35 санитар көмекшілері, 56 көлік жүргізуші және 15 жұмысшылар қызмет атқарады. Сондай-ақ, тәулігіне 3 бригада ауысым бойынша жұмыс істейді. Олардың біліктілігі де жоғары. Көмекке шақырған кез-келген тұрғынмен тіл табысып, ауыр сырқаттарды емдеу орындарына дер кезін-

де жеткізеді. Сонымен қатар 21 жедел жәрдем көліктерінің әрдайым сақадай сай болуына айрықша назар аударылады. - Біз осы жылы жетпіс жеті мыңнан аса науқасқа көмек көрсеттік. Жалпы, өзіміз үйлерінде болған кісілердің 70 пайызын ересек адамдар құрайды. Олар көбіне жүректің қысылуы және қан қысымының көтерілуі сияқты дерттерге шалдыққан жандар. Жалпы, қазіргі таңда бізде 15 бригада жұмыс істейді. Алайда, толыққанды қызмет атқару үшін 22 бригада болғаны жөн. Қызметкерлердің жалақасы жақсы. Олардың еңбектеріне үлкен құрметпен қараймыз, - дейді аталған мекеменің бас дәрігері Ирина Штейгервальд.

Қаламыздағы жедел жәрдем станциясы республика бойынша бірінші болып, үш жылдық акредитациялаудан өтті. Сонымен қатар аталмыш мекеме еліміз бойынша тұңғыш рет жедел жәрдем көліктеріне спутникалық желі орнатып, барша әріптестеріне өнеге көрсетті. Оның игілігін мекеме мамандары күнделікті жұмыстарында көріп келеді. Әсіресе, уақытта үнемдеп, көмекке зәру сырқаттың жанынан дер кезінде табылуға ықпалын тигізуде. «Жақсының жақсылығын айт нұры тасысын» демекші, өз саласының білгірлері атанған Ирина Штейгервальд, Ғалия Жексенбайқызы, Сабыр Әбдіқасымұлы, Татьяна Бейсова, Меңсұлу Жұманова, Ольга Регуштар ұжым мақтанышы. Олар

өздерінің бай тәжірибиесін жас мамандарға үйретуден жалықпайды. Міне, құрмет ті оқырман, өзіміз болып, күнделікті атқарып жатқан жұмыстарын көзімізбен көрген шаһарымыздағы жедел жәрдем станциясының халық үшін атқарып жатқан жұмыстары ауыз толтырып айтарлықтай. Олар үшін жерлестерімізге қызмет көрсетуден артық бақыт жоқ. Бас дәрігер Ирина Анатольевнаның айтуына қарағанда, ұжымдағы әрбір маманның өзіндік орны бар. Солардың жауапкершілікті сезінуінің арқасында көптеген тұрғындардың дер кезінде емделіп, отбастарына үлкен қуанышпен оралуларына ықпалдарын тигізді. Айзат АСҚАРҚЫЗЫ.

Үстіміздегі жылы 15 жылдығын атап өткелі отырған Ілияс Омаров атындағы облыстық қазақ драма театрының ұжымы өткен жылдар ішінде өздерінің нағыз шығармашылық бабында екендігін көрсетті. Олардың үстіміздегі жылғы Алматыдағы Мұхтар Әуезов атындағы қазақ драма театрында өткен гастрольдік сапары да өте нәтижелі болды. Көрермендер тарапынан лайықты бағасын алды. Театрдың биылғы маусымы да тың ізденіспен басталды. Онда көрнекті жазушы Ілияс Есенберлиннің «Қаһар» романының желісі бойынша елімізге танымал әйгілі тұлға, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері Сәулебек Асылханов сахналаған «Хан Кене» спектаклі жұртшылық назарына ұсынылды. Мұнда Кенесары ханның оброзын белгілі актер Қонысбек Бегайдаров сомдады. Басқа да сахна майталмандары өздеріне бекітілген рөлдерді жоғары деңгейде ойнады. Бұл қойылған туындының кейінгі жастарды патриоттыққа тәрбиелеуде алатын орны ерекше.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 20 қазан 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ САУАЛНАМА

ҚАЗАҚСТАНДА ЖАСАЛҒАН

Адам өмірі бәрінен қымбат

Өзіміздегі барды бағалай білейік

Бүгінгі бейбіт заманның өзінде кейбір кісілер мерзімінен бұрын дүниеден өтіп жатады. Оның бір себебі – кәдімгі жиі оқып, естіп жататын автокөлік апаты. Жаяу жүргіншінің ережені сақтамауы, жүргізушінің көліктің жылдамдығын шамадан тыс арттыруы, жауапсыздық секілді басқа да әрекеттердің соңы осындай өкінішті жағдайға әкеп соқтырады. Бұл жайлар талай айтылды да, жазылды да. Жуырда бүгінгі қозғалып отырған өзекті мәселеге байланысты бірқатар қала тұрғындарымен жүздесіп, олардың пікірін жазып алған едік.

Қазтай Байкенов: - Соңғы уақытта елімізде көліктер санының шамадан тыс артуы да жол-көлік апатының жиілеуіне әкеліп отырған секілді. Орын алған барлық оқиғалар дерлік жүргізушілердің салғырттығынан, жауапкершілікті сезінбегендіктен де болар. Кейбір азаматтар мас күйінде көлікке отырады. Ал, апат ешқашан да айтып келмейді. Көліктегі жолаушының амандығы әрқашан да жүргізушіге байланысты екендігін ұмытпағандары абзал.

Марат Қабденов: - Жолдағы оқиғалардың басым көпшілігі жүргізушілер кінәлі деседі. Мен мұнымен толық келісе алмаймын. Дегенмен де жүргізушілерге куәлік беретін автомектептер де олардың білім деңгейіне ерекше назар аударғандары орынды сияқты. Мысалы, мен өзім бұл мәселеге аса бір жауапкершілікпен қараймын. Көлікке отыра қалған жағдайда, жол ережелерін қатаң сақтауға тырысамын. Өйткені адамның өмірінен артық байлық жоқ.

Диана Ізбасар: - Бұл қозғалып отырған мәселе жөнінде көп айтуға болады. Тек қана жүргізушілерді кінәлаған дұрыс емес. Әрине, олардың арасында да жол ережесін толық білмей жатып, жолға шығатындығы, сөйтіп, жазықсыз жандардың мезгілінен бұрын өмірден қоштасуына себепкер болатындығы да белгілі. Қаланың таныс тіршілігі ауылға қарағанда басақашалау. Мұнда кісілер таң атасалысымен жұмысқа немесе оқуға асығады. Олардың бәрі бірдей бағдаршамдарға назар аудара бермейді. Екі жақтан зырылдап келе жатқан көліктерді өткізіп жібермей, олардың алдын кесіп өтеді. Міне, мұндай жауапсыздықтың соңы қашанда орны толмас өкінішке әкеледі. Сондықтан әрбір ата-ана ұл мен қыздарына күнделікті жол қозағалысы жайлы айтып отырса нұр үстіне нұр. Мектептерде де аранайы дәрістер өткізілсе, орынды болар еді. Өздеріңіз білесіздер, жаңа оқу жылы да басталып кетті. Сондықтан бұл аса маңызды тақырып жайлы әңгімелер әрқашанда жалғасын табуға тиіс. Жастар жағы да көшеге шыққанда бағдаршамдарға барынша көңіл бөліп, өз өмірлеріне қатер төндіруден аулақ болғандары жөн.

Мария Бимирзина: - Тәрбие әрбір отбасынан басталады. Өзім өмір көрген кісі болғандықтан, балаларым мен немерелерімнің үнемі жол жүру ережелері жайлы айтып отырамын. Мектеп бағдарламасында да көшеде жүру ережелері оқытылады. Онда жаяу жүргіншілердің құқықтары мен міндеттері қозғалады. Ал, ХХІ ғасырдың ұл-қыздарына көлік жүргізе білу міндет, тіпті, қажеттілік секілді. Сондықтан жоғары сыныптың оқу бағдарламасына көлік жүргізуді енгізген дұрыс сияқты. Онда әрбір адамның көлік жүргізгенде жол ережелерін қатаң сақтап, барынша жауаркершілікті сезінулері қажет екендігі әңгіме арқауына айналса екен. Жалпы көлікті болу уақытта қысқартады. Алайда, әрбір кісінің бәрінен де қымбат екендігін ешқашан да ұмытуға болмайды.

Кез келген елдің экономикасы қарыштап дамыған сайын, ұлттық құндылықтары да айшықтала түсуі керек. Мемлекеттілігі нығайған сайын ұлттық өнімі алдыңғы сапқа шығуы тиіс. Мәселен, Германия мен Жапония жалпақ жұртқа көліктерімен танымал, Франция елі иіс суымен мақтанады, Голландия хош иісті гүлдерімен әйгілі, Үндістан шайымен, Швейцария сағатымен мәлім. Корея озық технология мен электроника өндірісі арқылы әлемді мойындаттты. Ал, қазақ халқында да өзге халықта жоқ көп нәрсе бар. Тек сол қазақ ұлтына тән тарихи құндылықтарымызды қастерлеу, дәріптеу, насихаттау әлі де жетісе бермейтін сияқты. Сонымен Қазақстанның брендін жасайтын кім? Әрине, ол – қазақ. Бүгінгі жаһандану заманында уақыт талабы өзгерген сайын, ұлттық бояуымызды айшықтайтын, отандық өнімге деген сұраныс артты. Өнімдер де жоқ емес.

Михаил Дауенов – генерал-майор, профессор: Қазақ елі ежелден бері ұлттық құндылықтарын қастарлеп, оны мақтаныш еткен. Малмен күн көріп, одан алынатын өнімдерді күнделікті тіршілікте пайдаланған. Арада қаншама жылдар өтсе де, өздерінің атадан балаға мирас болып келе жатқан жайларды ешқашан ұмытпаған. Ал қазіргі кездегі Қазақстанды алып қарасақ, көп нәрсені өзіміз дайындап, өмірімізде қолдануға толық мүмкіндік бар. Мәселен, азық-түлік жағына келетін болсақ, кәдімгі еттен бастап, дастарханымыздың сәнін келтіретін қаймақ, май, сүт өнімдері өзімізден шығады. Жайқалатын егін өсіреміз. Одан қаншама адам ағзасына қажетті тағамдар жасалады. Шындап келсек, мұның бәрі де нағыз табиғи өнімдер емес пе? Қазақстан жері кең де климаттық ауа райына байланысты әртүрлі болып келеді. Мысалы Оңтүстік жылы болса, солтүстігіміз салқын келеді. Сондықтан уақыт талабынан қалмай, барымызды ұқсатып нарыққа батыл енгізуіміз керек. Жасыратын несі бар, біз әрқашан да сапасы төмен әрі арзан заттарды алуға құштармыз. Көршілес жатқан мемлекеттер яғни Өзбекстан мен Қырғызстаннан шығарылатын киімдерді өзіміз де тіге аламыз. Шетелдерге еліктеудің де шегі бар. Бұл үшін барынша намысқа тырысып, жеңіл өнеркәсіпті дамытуға айрықша назар аударуымыз керек. Жастарға айтарым, бізге ешқашан да сырттан біреу келіп, тұтынатын тауарларымыз бен заттарымызды жасап бермейді, еліміздің болашағы өзіміздің қолымызда екендігін ұмытпағандары жөн. Адам баласының істегені сендердің де қолдарыңнан келеді. Тек кәсіпті дұрыс таңдап, сапалы да жұрттың сұранысына ие болатындай дүниелерді жасауға ұмтылыс танытқандары абзал.

Ләззат Ахметова – Қостанай мемлекеттік университетінің философия кафедрасының аға оқытушысы: - Меніңше қазіргі таңда әсіресе, біздің жарқын болашағымыз балаларға, жасөспірімдерге қазақы ою-өрнегі бар киімдер тігілсе, ұрпағымыздың бойында патриоттық сезімдері барынша арта түсер еді. Бұл бір жағы қазақтың мәдениетін, салт-дәстүрін насихаттайтын бірден бір жол дер едім. Әрине өз басым, елімізде ұлттық нақыштағы отандық киімдеріміз тігіліп, сауда орындарына түсіп жатса, сөзсіз алып киер едім. Кезінде біздің аналарымыз қойдың жүнін рәсуә етпей, үлкен әжелеріміз киіз басушы еді. Кейінгі келіндер соларға қарап үлгі алатын. Қазіргі таңда бұл үрдіс жоғалып бара жатқан секілді. Жүнге деген сұраныста төмен. Міне, мұны да қолға алатын кез жетті. Келешек ғасырларға жететін ұлттық өніміміз қайсы дейтін болсақ, нағыз ұлттық бренд деп қазақ мәдениеті мен ұлттық дәстүрінен сыр шертетін оюлы кілемдеріміз екендігі даусыз. Жақында өзіміздің қазақтың әсем ою-өрнегімен көмкерілген кілемді сатып алдым. Ол Түркиядан шыққан осындай тауарлардан ешқандай төмен емес. Менің тіршілікте байқағаным, Қазақстанда балаларға арналып шығарылған ойыншықтар жоқтың қасы. Бұл әсіресе, солүстік өңірлерде жетісе бермейді. Барларының басым көпшілігі Қытай мен Украинадан, Ресейден әкелінеді. Мәселен, Қытайдан жеткізілетін кейбір ойыншықтардың сапасы сын көтермейді. Бұл балалардың денсаулығына да нұқсан келтіруі әбден мүмкін. Қала орталығындағы ата-аналар жиі бас сұғатын «Балалар әлемі» сауда орнына кірсең, сөрелерде толып тұрған Өзбекстандық ойыншықтарға көзің түседі. Сондықтан өз балаларымыздың келешегін ойласақ, отандық мұндай тауарларға-

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев отандық кәсіпкерлерді жеке өндірісті дамытып, "Қазақстанда жасалған" маркасымен өнім шығаруға шақырғаны көпшілікке аян. Елбасы биыл Атыраудағы Ақтөбе, Маңғыстау және Батыс Қазақстан облыстарының әкімдерімен болған жиында "Жергілікті өндірісті дамыту керек. Бүгін екі кәсіпорыннан "Қазақстанда жасалған" деп жазылған сөзді көргенде қатты қуандым", - деген болатын. Қазақстанды тек экономикасы ғана емес, мәдениеті де өзге елдерге танытады. Қазақ халқының дүниетанымы терең, мәдениеті бай. Өзгеге ұқсамайтын өзіндік ұлттық нақышы берік сақталған. Бұл орайда ежелден мирас болып келе жатқан киімдеріміздің түрі де, үлгісі де жетерлік. Жуырда облыс орталығында тұратын бірқатар кісілерге жолығып, олардың бүгін көтеріліп отырған өзекті мәселеге байланысты ой-пікірлерін жазып алған едік.

ер ерекше назар аударғанымыз абзал. Әлия Сейітқызы – орталық әмбебеп дүкенінің сатушысы: - Біздің сауда нүктесінде халыққа қызмет атқарып келе жатқаныма бес жылдан астам уақыт болды. Тек қана

ұлттық нақыштағы тауарларды көпшілікке ұсынамыз. Қазақы киімнің барша өзіндік ерекшелігі оның ою-өрнегінде, көздің жауын алатын айрықша әшекейінде. Бұлардан халқымыздың ежелден келе жатқан салт-дәстүрін, қайталанбас әдет-ғұрпын көруге әбден болады. Біз әрқашанда тұтынушылардың сұраныстарын басшылыққа алып отырамыз. Ай сайын жаңа тауарлармен толықтырылып отырылады. Осы арада ерекше айта кетер жай, өзіміздегі

сөреге қойылған заттардың барлығы да қолдан жасалған сапалы бұйымдар мен киімдер дер едім. Мәселен, бұл күндері республикамызда «Әдеміай» компаниясы көпке белгілі. Олар дайындайтын ұлттық заттар ұлттық брендке айналды. Күмістен жасалған сырға, сақина, алқа секілді

әшекейлер кімнің болсын көңілінен шығады. Сондай-ақ, Алматыдан алынатын «SYILYK», «Әкемай» компаниясының ұлттық киімдері де өзіндік қайталанбас ерекшеліктерімен дараланады. Сондықтан да әрқашан осынау құнды дүниелер баршаның талап-тілегін қанағаттандырады. Біздегі ұлттық оюлармен өрнектелген тауарларды алыс-жақын шетелдерден келген қонақтар ерекше қызығушылық танытып, жәдігер ретінде алып жатады.

БЕТТІ ДАЙЫНДАҒАН Ақбота ҚАЛДЫБЕК.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 20 қазан 2015 ж.

ҚАЙТАЛАНБАС ТҰЛҒАЛАР

7

Қазақтың біртуар перзенті Көрнекті мемлекет қайраткері, Социалистік Еңбек Ері Еркін Әуелбеков жөнінде Өз халқының жанашыры Қазақ халқы өзінің адал перзенттерін ешқашан ұмытпайды. Солардың бірі — кезінде Солтүстік өңірдің облыстарын сақтап қалған Жұмабек Тәшенов секілді бүкіл жастық шағы мен мағыналы ғұмырын мемлекетіміздің жарқын болашағына арнаған Еркін Нұржанұлы Әуелбеков болатын. Бұл қайталанбас тұлға Қостанайлық ағайындар үшін де өте ыстық. Кезінде Торғай облысының басшысы болып, сол өңірдің гүлденуіне барын салған азамат. Сондықтан да болар, Торғайлық бауырларымыз Ерекең десе әрқашан да тік тұрады. Оның азаматтық тұлғасын жоғары қояды. Біз оған әлі осы мақаламызды жазу барысында тағы да тоқталатын боламыз. Кейінгілер үшін Еркін Нұржанұлының балалық шағының ізі қалған кезеңдер де тағылымды. Сол себептен аз-кем шолу жасалық. Осынау бір перзенті болып табылатын ағамыздың кіндік қаны тамған елді-мекен Қостанаймен көршілес Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданының Жаңасу деген ауылы. Ол осы киелі жерде 1930 жылы 22 маусымда дүниеге келді. Ерекең де өз замандастары секілді кішкентайынан өте зейінді болатын. Өзінің алдындағы аға-буын өкілдерінен өнеге алып, туған жерін гүлдентсем, кең байтақ республикамды өркендетуге қазақтың бір ұлы ретінде өзімнің үлесімді қоссам деп армандады. Осы арада бір тоқтала кетер жай, оның бозбала кезінде бойында таудай талабы, оқуға деген шексіз ынтасы бар жігітке қайда білім алам десе де кең жол ашық-ты. Сондықтан да Ерекең де замандастары сияқты тиянақты білім беретін жоғары оқу орнына түсуді көздеді. Содан таңдау Мәскеуге түсті. Бұл әлемге белгілі шаһар бұрыннан зейінді жастарға құшағын ашып, оларға үлкен өмірге жолдама берді. Сондықтан да кейіпкеріміз де, осындағы Тимирязев атындағы ауыл шаруашылық академиясына студент болып қабылданды. Ол уақытта аталған мәртебелі оқу орнында кіл мүйізі қарағайдай ғалымдар мен профессорлар дәріс беретін. Ұстаздары көркіне ақыл парасаты сай, жауапкершілікті сезінетін қазақ жігітінің өзгеге ұқсамайтын қабілеттерін бағалады. Өйткені, бұл әрбір лекциядан көп жайды түйіп, өзге бірге оқыған жігіттер дің арасында дараланды. Орыс тіліне де жаман емес-ті. Сондай қасиеттерінің арқасында академияны дер кезінде бітіріп, көптен көздеген дипломын да алды. Мұндай академияны бітірген қылшылдаған жас жігітті

қайда барса да, шаруашылық басшылары қуана қарсы алар еді. Алайда, өз ұлтының барлық қадір-қасиетін жоғары қоятын намысты бозбала туған жеріне оралып, осында адал қызмет етуге бел буды.

Талапшыл басшы болды Мәскеудегі көргені мен түйгендері, алған терең білімі Қазақстанда да өзінің игі ықпалын тигізді. Қайта оралмас жастық шағы өткен Солтүстік Қазақстан облысында кеңшар директоры болып тағайындалды. Бұл білікті маманға көрсетілген үлкен сенім еді. Сондықтан да өзінен үлкен үміт күткен жоғарыдағы басшылардың аманатын орындауға барын салды. Жас та болса, үлкен ұжымға білгірлікпен жетекшілік етті. Өзінің алдына қарапайым еңбек адамдарының мәртебесін көтеру, олардың әлеуметтік жағдайын жақсарту, алаңсыз жұмыс істеулері үшін мүмкіндік жасау секілді міндеттерді қойды. Әрине, мұндай іскер жігітті кім жек көрсін? Бәрі де жұдырықтай жұмылып, Еркін Нұржанұлының игі бастамаларын қолдады, уақытпен санаспай жұмыс істеді. Өздерінің сіңірген еңбегіне қарай лайықты құрмет көрді. Ұл мен қыздарын оқытып, бұған алғыстарын білдіріп жатты. Ке м е ң г е р басшыға лайықты мұның бойындағы қарым-қабілеттерді көрген тиісті орындар да Ерекеңді қызмет бабымен көтерді. 1961 жылы ол Солтүстік Қазақстан облыстық кеңесі атқару комитеті төрағасының орынбасары болып бекітілді. Бұл кезде ол небәрі 31 жастағы нағыз ақылы толысқан жігіт-ті. Өзінің ұйымдастырушылық және басқа да қырларының арқасында өңірге белгілі басшылардың бірі ретінде өзін жан-жақты көрсетуге мүмкіндік туды. Мәскеуде оқып, одан кейін де азды-көпті тәжірибе жинақтаған бұл әрқашан да жергілікті халықтың жағында болды. Ол уақытта Кеңес Одағының дүрілдеп тұрған кезі еді. Барлық облыстардың алдына мемлекеттік жоспарларға сәйкес үлкен міндеттер қойылатын. Соларды мүлтіксіз орындау өзі секілді шыңдалған кадрлардың тікелей парызы-тын. Дәл сол шақтарда партияның да рөлі өте жоғары болатын. Өз қызметіне салдырсалақ қараған, жауапсыздық танытқан коммунистерді бір орында ұстамайтын. Қажет кезінде түрлі деңгейдегі бюроларға салып, көпшіліктің алдында ұялтатын. Ал, біздің Ерекең болса қашан да алғы шепте жүрді. Өзінің байыптылығы, керек кезінде қарамағындағыларға деген қаталдығынан да болар, қандай қызметте болса

да оның үдесінен шықты. Міне, осындай жауапкершіліктің арқасында ол уақыт өте жоғарыда аталған облыстың партия комитетінің екінші хатшысы болып сайланды. Содан кейін осы облыстың кеңес атқару комитетінің төрағасы болып сайланды. Бұл да түсінген адамға өте жауапкершілігі мол қызмет. Өңірдегі екінші басшы. Көптеген шешімін күткен мәселелерді дер кезінде жүзеге асыруға баршаны жұмылдырды. Керек кезінде өзінің батылдығын да танытты. Аудандар мен қалалардығы өзіне тікелей бағынышты басшылар мұның кісілігін, әділдігін, шыншылдығын әрі турашылдығын бағалады. Өзі де қолынан іс келетін азаматтарды үнемі демеп, көтерумен болды.

Іскерлік баспалдақтары Солтүстік өңірдегі осынау елімізге астықты мол беретін облыста жүргенде өзін қай жағынан болсын жақсы жағынан көрсеткен азаматты жоғарыдағылар да таныды әрі үнемі жауапкершілік жүктеді. Сондықтан да шығар ол 1965 жылы Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрінің брінші орынбасары болып лауазымды қызметке бекітілді. Бұл жұмыстың да өзіндік қиындықтары аз емес. Алайда, шаруашылықта, содан соң облыста жоғары қызметтерді абыроймен атқарып, халықтың алғысына бөленген тұлға жаңа ортаға да тез сіңісіп, өзінің білікті де тәжірибелі азамат екендігін танытты. Бұрын тек бір облысқа ғана жауап берсе, енді күллі республиканың ауыл шаруашылығының өркендеп дамуы мұның бойындағы көптеген іскерлік қабілеттерге де байланысты еді. Осы лауазымды қызметті үш жыл атқарды. Сол кезеңдері елімізде егін бітік шығып, мал шаруашылығы да өркендеді. Әрине, мұнда Еркін ағамыздың да өзіндік қосқан үлесі мол екендігі айтпаса да түсінікті болса керек. Әлгі жауапты жұмыста да өзін республикамыздағы ең біліктілігі жоғары тұлғалардың бірі ретінде баршаға мойындата білген бұған тағы да үлкен сенім артылды. 1968 жылы Қазақ КСР Астық өнімдері және құрама жем өндірісі министрі болып жоғарылатылды. Сөйтіп, министрлік лауазымға тағайындалған ол бұл жұмыста да өзінің істің көзін білетін басшы екендігін көрсетіп, өз саласы бойынша талай жетістіктерге қол жеткізді. Одан кейін 1985 жылға дейін еліміздегі Көкшетау, Торғай және Қызылорда облыстық партия комитеттерінің бірінші хатшысы болған кезеңдердің де мұның өмірінде алған орны бөлек. Республика-

лық деңгейде биік лауазымда қызмет атқарған көрнекті тұлға өңірлердегі халықтың қамын ойлап, олардың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайларын барынша жақсартты. Көкше өңірін қалың жұртшылық «Қазақтың Швейцариясы» дейді. Айтса айтқандай-ақ, бұл табиғаты өте көркем аймақтан ұлтымыздың марқасқа перзенттері Ақан сері, Біржан сал, үкілі Ыбырай, Балуан шолақ секілді тұлғалар шыққан жоқ па? Осы елге келген соң ондағы жергілікті халықпен тіл табысып, олардың мұң-мұқтаждарына айрықша көңіл бөлді. Руханиятқа жаны жақын азамат мұндағы қазақ әдебиеті мен мәдениетінің қайраткерлеріне шығармашылық жағынан өсулеріне ықпалын тигізді. Көкшелік ағайындар да Ерекең кейін киелі Торғай өңіріне қызмет бабымен ауысқанда қимай қоштасты. Өйткені, оның облыста бірінші басшы болып тұрған кезінде қай салада болмасын атқарылған игі істер аз емес-ті. Мәселен адамға аса қажетті білім, медицина, әлеуметтік салалар барынша алға басты. Бұл арада егін және мал шаруашылығының қарыштап дамығанына тоқталған жоқпыз. Себебі, аталған өңірдің де барша республикамызды астықпен қамтамасыз етіп отырғаның онсыз да қалың жұртшылық жақсы біледі емес пе?

Торғайлықтар оны ардақ тұтты Шынында да Торғайлық ағайындар оның өздеріне бірінші басшы болып келгендігіне шексіз қуанды. Мұның алдында республика деңгейінде және Көкше секілді облысты басқарған бірегей азаматтан үлкен үміт күтті. Себебі, бұрыңғы астанадан алыс орналасқан облыстың қордаланып қалған өзекті мәселелері де жеткілікті-тін. Еркін Нұржанұлы да көпті көрген, аса парасатты азамат емес пе? Жергілікті жұртшылықтың көңіл-күйін аудан және қала басшыларымен алғашқы кездесуде-ақ анық байқады. Осы арада бос сөзге салынбас үшін кейбір оның шапағатын көрген азаматтардың Еркін Әуелбеков жайлы 2012 жылы Астанадағы «Фолиант» баспасынан жарық көрген «Қазақтың асыл перзенті» деп аталатын кітаптан мысалдар келтіре кеткенді жөн санадым. Мәселен, зейнеткер Тыныштық Байзақовтың пікіріне сүйенетін болсақ Ерекең Торғай облысы партия комитетенің бірінші хатшысы болып осы өңірге келген кезде өзі Арқалық ауданындағы «Восточный» кеңшарында партия комитетінің хатшысы екен. Сол уақытта аталған шаруашылық та ауданды былай қойғанда, облыстағы егіншілік

пен асыл тұқымды мал шаруашылығын қатар дамытып келе жатқан іргелі ұжымдардың бірі-тін. Партия ұйымының жұмысы да өзгелерге өнеге боларлықтай еді. Оның сөзіне қарағанда, Еркін ағамыз кәдімгі жүріс-тұрысы ширақ, көзі қыран бүркіттің көзіндей қырағы, өткір адам болыпты. Сондай-ақ қарапайым адамдарға жақын еді. Олармен кездескенде жағдайларын сұрап, басшылары тарапынан қандай жағдайлар туғызылып жатқандығын біліп отырған. Сонымен қатар ол кісінің өзгелерге өнеге болатын қырлары - қарамағындағы барша қызметкерлер мен мекеме басшыларының жылтыраққа қызықпауын, олардың барынша сыпайы, қарапайым киінуін талап ететін көрінеді. Қазақтың біртуар ұлы уақыттың қадірін жете білген. Сондықтан тәуліктегі барлық сағаттарды тиімді пайдалануға ерекше көңіл бөлген. Сол кездері жұмыс істеуге, өзінің білімін тұрақты көтеруге, спортпен айналысуға, демалуына да айрықша назар аударған. Бұл аталғандармен бірге ол аппаратта істейтін азаматтар және басқа да кісілер іссапарларға барған кезде де көпшілікпен бірге асханада тамақтануын, өздеріне ерекше жағдай туғызбауларын ескертеді екен. Өмірде тазалықты пір тұтқан ағамыз күллі өңірдегі қызмет бабында жүрген жігіттердің өздеріне тапсырылған міндеттеріне барынша адал болуларын да талап еткен. Сонымен қатар кейінгі жастарға әкесіндей қамқорлық танытқан. Сондай-ақ ол кісі сұңғыла шешен-ді. Түрлі деңгейлердегі басқосуларда мінбеге шығып, қағазсыз сөйлейтін. Мұның өзі кейінгілерге үлгі-өнеге емес пе? Өкінішке орай, қазіргі

басшылардың көбісі қағазсыз жұрттың алдында баяндама жасай алмайды. Ол кісі қазақ кадрларын өсіруге көп көңіл бөлді. Еркін Нұржанұлы облыстың тізгінің ұстап тұрған кезде қаншама азаматтар іскерлігіне қарай лауазымды жұмыстарға ие болды. Сондықтан да олар ешқашан да асыл азаматты ұмытпайды. Айта берсек, көрнекті мемлекет қайраткерінің Қызылорда облысындағы бірінші басшы болған уақытындағы жергілікті халықтың есінде қалған тағылымды істері де бір кітапқа арқау боларлықтай. Бұл кіл өзіміздің ұлт-өкілдері басым тұратын өңірде де өшпестей із қалдырды. Мұндай ерекше дарынды кісілер әрқашанда халық үшін аянбай еңбек етеді. Ол 1988 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар кеңесінің ұлттық саясат және ұлтаралық қатынастар жөніндегі комиссиясының төрағасы болды. Ал, 1991-1992 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі ретінде де тәуелсіз еліміздің көркейіп, нығая түсуіне өзінің айрықша үлесін қосты. Мұндай ұлтжанды қайраткерлер қандай құрметке де лайықты. Сондықтан да болар, екі мәрте Ленин орденімен марапатталды. Сондай-ақ сол кешегі Кеңес Одағы кезіндегі ең жоғары атақ Социалистік Еңбек Ері атанды. Қазіргі танда егеменді еліміздің кезінде әлемге танылуына өздерінің саналы ғұмырларын арнаған, аға-буын өкілдері жайлы әңгіме болып жатқан кезде Еркін Нұржанұлы Әуелбеков секілді аса көрнекті азаматтар жөнінде жастарға ғибрат еткенді өзімізге парыз санадық. Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 20 қазан 2015 ж.

ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНА – 550 ЖЫЛ

Қазақ хандығынан қазіргі кезге дейін (тарихи хронология) 1465 жылы Қазақ хандығы құрылды. Керей мен Жәнібек сұлтандар Әбілқайыр хандығы құрамынан бөлініп, Шу өңірінің Қозыбасы деген жеріне Қазақтың туын тікті. 1480 жылы Керейдің баласы Бұрындық хан болды. Қазақ хандығының ықпалы күшейіп, Сығанақ, Созақ, Сауран қалаларын иеленді. 1511 жылы Жәнібектің баласы Қасым хан билікке келді. Қасым ханның әскерлері Мұхаммед Шайбанидің әскерін жеңді. Жетісу жерлері, Сырдария бойындағы қалалар, Сайрам, Ноғай ордасы, Ақ Орда иеліктері, шығыстағы түрік тайпалары, Моғолстанның батысындағы тайпалар Қазақ хандығының қарамағына қосылды. Сөйтіп, Қасым бүкіл Дешті Қыпшақтың ханына айналды. 1523 жылы – Тақыр хан, 1533 жылы Бұйдаш, 1534 жылы – Қожа Махмұд, 1535 жылы Тоғым хан таққа отырды. 1537 жылы Қасымның баласы Хақназар билікке келді. Хақназар хан Жайық маңын, Түркістан жерлерін, Жетісудың батысын, Шу, Талас өңірлерін басып алды. Жайықтың сол жағалауындағы ноғайлар Қазақ хандығының құрамына өтті. 1580 жылы – Шығай хан, 1582 жылы Шығайдың баласы Тәуекел хан болды. Тәуекел Түркістанды, Самарқанды басып алды. 1598 жылы Есім хан болды. Есім хан Қазақ хандығының аумағын кеңейте түсті. 1629 жылы хан тағына Есім ханның баласы Салқам Жәңгір отырды. 1680 жылы әз-Тәуке билікке келді. Тәуке хан билердің көмегімен «Жеті жарғы» заңдар жинағын шығарды. 1710-1711 жылдары жоңғарлар қазақ жеріне шабуылды бастады. 1718 жылы – Семей, 1720 жылы Өскемен қаласы салынды. 1723 жылы жоңғарлар шешуші жорыққа шықты. Бұл кезеңді қазақ «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деп атады. 1725 жылы жоңғарлар Ташкент пен Түркістанды басып алды. 1726 жылы Ордабасыда қазақтардың құрылтайы өтті. 1729 жылы болған Аңырақай шайқасында жоңғарлар жеңілді. 1731 жылы Кіші жүз Ресей империясы құрамына қосылды. 1734 жылы Ұлы жүз Ресей құрамына қабылданды. 1735 жылы Ор бекінісінің негізі қаланды. 1743 жылы Орынбор қаласы салынды. 1740 жылы Әбілмәмбет хан мен Абылай сұлтан Ресей империясына ант берді. 1748 жылы Барақ сұлтан Әбілқайыр ханды өлтіріп, Кіші жүз билігіне Нұралы хан келді. 1752 жылы Петропавл қаласы салынды. 1771-1781 жылдары Абылай хан ел биледі. 1773–1775 жылдары қазақтар Е.Пугачев бастаған шаруалар көтерілісіне қатысты. 1783–1797 жылдары Сырым Датұлы басқарған Кіші жүз қазақтарының көтерілісі басталды. 1792 жылы Кіші жүзге – Ералы хан, 1795 жылы – Есім хан, 1797 жылы Айшуақ хан билік жүргізді. 1801 жылы Патша үкіметінің рұқса-

тымен Еділ мен Жайық аралығында Бөкей ордасы құрылды. 1806 жылы Хиуа хандығы Сырдария бойындағы қазақтарды бағындырды. 1808 жылы Қоқан хандығы Ұлы жүз жерлерін басып алды. 1822 жылы – Орта жүзде, 1823 жылы Кіші жүзде хандық билік жойылды. 1823-1845 жылдары Бөкей ордасын Жәңгір хан басқарды. 1824 жылы – Қарқаралы, Көкшетау, 1826 жылы – Баянауыл, 1831 жылы Аягөз округі құрылды. 1836-1838 жылдары Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған Бөкей ордасындағы ұлтазаттық көтеріліс болды. 1837-1847 жылдары Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс жүрді. 1845 жылы – Ырғыз, Торғай бекіністері, 1846 жылы Ново-Петровск (қазіргі Ақтау қаласы) қамалы, 1847 жылы Райтм (Арал) бекінісі салынды. 1 8 4 7 - 1 8 5 8 ж ы л д а р ы Е с ет Көтібарұлы отаршылдық езгіге қарсы көтеріліс бастады. 1853 жылы орыстар Ақмешіт бекінісін (қазіргі Қызылорда қаласы) жаулап алды. 1854 жылы Верный (Алматы) бекінісі салынды. 1856-1857 жылдары Жанғожа Нұрмұхаметұлы бастаған Сырдария бойындағы қазақтардың көтерілісі жүрді. 1864 жылы орыс әскерлері – Түркістан, Әулиеата, Шымкентті, 1865 жылы Ташкентті жаулап алды. Осылайша, Қазақстанның Ресей империясының құрамына енуі аяқталды. 1867 жылы «Жетісу мен Сырдария облыстарын басқару туралы», 1868 жылы «Торғай, Орал, Ақмола, Семей қалалық облыстарын басқару туралы» уақытша ереже қабылданды. 1868 жылы Ақтөбе қаласы салынды. 1886 жылы – «Түркістан өлкесін басқару туралы», 1891 жылы «Ақмола, Семей, Жетісу, Орал, Торғай облыстарын басқару туралы» Ереже қабылданды. 1913-1918 жылдары «Қазақ» газеті жарыққа шықты. 1916 жылы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс өршіді. 1917 жылы Ақпан мен Қазан төңкерістері ұйымдастырылып, Патша өкіметі құлады. 1917-1920 жылдары Алаш автономиясы үкіметі құрылды. 1918-1920 жылдары Азамат соғысы жүрді. 1920 жылы Қазақ АКСР-і құрылды. 1920-1924 жылдары Республика астанасы Орынбор қаласына ауысты. 1922 жылы Кеңес Одағы құрылды. 1924 жылы Жетісу мен Сырдария облыстары Қазақстан құрамына қосылды. 1925 жылы Қазақстан Өлкелік комитеті болып қайта құрылды. Билікке Ф.И.Голощекин келді. 1925-1929 жылдары Республика астанасы Қызылордаға ауыстырылды. 1929 жылы Республика астанасы Ал-

матыға көшірілді. 1930-1932 жылдары қазақ ашаршылық нәубетін кешті. 1937-1938 жылдары жаппай жазалау (репрессия) ұйымдастырылып, қазақтың талай қаймағы жазықсыз құрбан болды. 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысы жүрді. 1955 жылы – Л.И.Брежнев, 1956 жылы – И.Д.Яковлев, 1957 жылы – Н.И.Беляев, 1960 жылы Д.А.Қонаев Қазақстан КОКП бірінші хатшысы болды. 1978 жылы Қазақ КСР Конституциясы қабылданды. 1985 жылы КОКП ОК Бас хатшысы М.С.Горбачев Қайта құру бағдарламасын бастады. 1986 жылы Г.В.Колбин Қазақстан КОКП бірінші хатшысы болды. Алматыда Желтоқсан көтерілісі бұрқ етті. 1990 жылы Қазақ КСР-інің Егемендігі туралы Декларация қабылданды. 1991 жылы 2 қазанда Қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіров ғарышқа ұшты. 1991 жылдың 1 желтоқсанында Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының Президенті болып сайланды. 1991 жылдың 16 желтоқсанында Қазақстан Республикасы Тәуелсіздік алды. 1992 жылы Қазақстан БҰҰ-ға мүшелікке қабылданды. 1992 жылы Мемлекеттік Ту, Елтаңба және Гимн жарыққа шықты. 1993 жылы алғашқы Конституция қабылданды, ұлттық валюта – теңге айналымға кірді.

1994 жылы екінші қазақ – Талғат Мұсабаев ғарыш көгіне көтерілді. 1995 жылы Қазақстан халқы ассамблеясы құрылды. 1995 жылы жаңа Конституция қабылданды. 1998 жылы ел астанасы Ақмола қаласына (қазіргі Астана) көшірілді. 1999 жылы баламалы негізде сайлау өтіп, Елбасы қайта сайланды. 2001 жылы Тәуелсіздіктің 10 жылдығы кеңінен тойланды. 2005 жылы үшінші жалпыхалықтық сайлау өтіп, Елбасы қайта сайланды. 2010 жылы Қазақстан ЕҚЫҰ-ның төрағасы болды. Осы жылдан бастап Қазақстан, Ресей және Беларусь елдері арасында Кедендік одақ жұмыс істей бастады. 2011 жылы Қазақстан Ислам Конференциясы Ұйымының төрағасы болды. Елімізде VII Қысқы Азия ойындары өтті. Тәуелсіздіктің 20 жылдығы тойланды. 2012 жылы Астанаға EXPO-2017 көрмесін өткізу құқы берілді. Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан – 2050» даму бағдарламасын жариялады. 2014 жылы Елбасы Н.Назарбаев «Нұрлы жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауын жолдады. 2015 жылы Президенттің кезектен тыс сайлауында Елбасы қайта сайланды. Үшінші қазақ ғарышкері Айдын Айымбетов ғарышқа ұшты. Қазақ хандығының 550 жылдығы кең көлемде тойлануда. Өзге басылымнан әзірлеген О.ОТЫНБАЙҰЛЫ.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 20 қазан 2015 ж.

ӨНЕР ЖӘНЕ ӨМІР

9

Сахна саңлақтары ерлі-зайыпты Батырбек және Лаура Байназаровтар туралы Қостанайда ұлттық мәдениетіміз бен өнерімізді бүгін әңгімемізге арқау болып отырған ерлі-зайыпты Батырбек және Лаура Байназаровтарсыз көзге елестету мүмкін емес. Отағасы қобызшы болса, оның сүйікті жары белгілі домбырашы. Қос аққудай жарасқан дарынды жастар өңірімізге 1993 жылы сонау Алматыдан арнайы шақыру бойынша келген еді. Содан бері өздері қызмет атқарып

келе жатқан Елубай Өмірзақов атындағы филармонияның абыройын асырып, даңқын асқақтата түсуде. Асыра айтқанымыз емес, бұл кейіпкерлерімізсіз облыс өміріндегі бірде-бір мерекелік әрі маңызды концерттік бағдарламалар өтпейді. Табиғи дарын иелерінің ғұмырлары болашақта өнер иесі болғысы келетін жастар үшін үлгі-өнеге.

Батырбектің өскен ортасы Қайсы жас маманға болсын жаңа ортаға үйреніп, сіңісіп кету де оңай емес. Біздің қазақ қайда да жақсы адамға бір кісілік орын бар деседі. Әрине, ол алдымен кез-келген жанның өзіне байланысты болғанмен де, оған қоршаған орта да өзінің игі әсерін тигізбей қоймайды. Батырбек пен Лаураны жергілікті халық жылы қабылдады. Олар бұрыннан Қостанай қазақ мәдениетіне қаншама ұлы тұлғалар бергендігі жайлы жақсы білетін. Мұндағы ағайындармен тез араласып кетті. Қазір олардың сыйласатын адамдары да көп. Өздерінің адал еңбек, маңдай терлерінің арқасында қаламыздың белді тұрғындарына айналды. Жоғарыдағы аталған өнер ордасының мақтанышы десек те артық болмас. Ерлі-зайыптылар әдетте өздері жайлы ашылып айта бермейді. Әрқашанда арық сөйлеп, семіз шыққанды жақсы көретін секілді. Десе де жақында Батырбек Әбдіқасымұлымен арнайы жолығып, асықпай сырласудың орайы келді. Осынау ашық-жарқын жүзді, салмақты да сабырлы жігіттің айтары да өте мол екен. Оған сұхбаттасу барысында көзім әбден жетті. Сөзден сөз туады емес пе? Әңгімеміз әдемі өрбіді. Ол бір сәт өзінің сонау артта қалған бақыт ты балалық шағына шолу жасап өтті. Батырбек бауырымыз осыдан қырық жеті жыл бұрын Алматы облысы Жамбыл ауданына қарасты Ұзынағаш селосында дүниеге келді. Бірақ оның туған-туыстары Тарғап ауылында тұрады. Бұл киелі елді қоныс көрікті шаһар Алматыдан тоқсан төрт шақырымдай жерде жатыр. Бұл тәрбиеленген шаңырақтағылардың бәрі де өнерді пір тұтады. Отағасы Әбдіқасым ағамыз өз жанұясының қамын ойлаған, бірақ намысын ешкімге бермеген адал жан-ды. Марқұм өте бір беткей, өзіне тапсырылған іске мығым азамат еді. Өзіне жүктелген шаруаға берілгендігі соншалықты, ол кісі өмір бойы өзге жұрттарға ұқсап демалыс дегенді білмеді. Күні-түні ойлайтыны — Құдай берген 10 баласының амандығы, олардың өз қатарларынан қалмауы болатын. Оңашада балаларына үнемі көптің бірі емес, елінің нағыз

адамдар мұның аты-жөніне қанықты. Елдегі әке-шешесі мен туған-туысқандары да сол бағдарламаларды көріп, кеуделерін мақтаныш сезімі кернеді. Сондай-ақ, жылда білім ордасынан өзі секілді талапты шәкірттердің есеп беру концерті де шыңдаумен болды. Талғампаз қауымға белгілі өнертанушы Аравиннің «Музей звуков» деп аталатын хабарына да шақырылып, дүйім жұртқа қобыздың құдіретті аспап екенін көрсетті. Талапты жас 1985 жылы өзі әлі оқушы болса да музыкалық училищелер арасындағы оркестерлер сайысында

тірегі атанар азамат атанулары жөнінде айтудан ешбір жалықпайтын. Сол дүниеге келген ұл мен қыздардан қазір жетеуі қалды. Батырбек осы перзенттердің ортаншысы. Алайда, мұның бауырларының бәрі де түрлі саланы таңдады. Тек қарындасы Жансұлу ғана сызылта ән айтады. Шаңырақтың ырыс-берекесін келтіріп отырған отанасы Қатыш апамыз ауылдағы замандастарының алдында өте беделді, мейірімді де қайырымды жан ретінде көпшілікке белгілі. Ол кісі зейнеткерлікке шыққанша осы елді-мекенде аспазшы болып жұмыс істеді. Оны жергілікті жұртшылық «Асы дәмді аспазшы» деп атайтын. Күйеуі Әбдіқасымның көрмеген қызығын осы апамыз көріп отыр. Өзі бұл күндері 76 жаста. Өздерінің пейілдеріне қарай Алла тағала ұрпақты аз берген жоқ. Қазіргі таңда сол немерелері мен шөберелерінің арасында бақытқа кенеліп отырған жайы бар. Қостанайдан ұлы Батырбек пен келіні Лаура өзін аңсап, сағынып барғанда мерейі өсіп, өзін жер бетіндегі ең ардақты да мерейлі ана сезінеді. Ерлі-зайыптылар да бір марқайып қалады.

Әке қамқорлығы Қайран әке десеңізші. Ол сүп-сүйкімді әрі елгезек ұлы

Батырбектің келешекте қазақ елінің мәдениетін көтерер азамат болып қалыптасатындығын жүрегі сезді ме, оны Алматыдағы дарынды балалар оқитын білім ордасына өзі қолынан жетектеп алып барды. Сөйтіп, болашағынан үміт күттіретін жасөспірім 3-ші сыныптан аталған үлкен шаһардағы республикалық Ахмет Жұбанов атындағы музыкалық мектеп-интернатына қабылданып, осында 11 сыныпты аяқтады. Кез-келген талантты ұл мен қыздың қолы жете бермейтін оқу орнында ол қыл қобыз аспабын меңгерді. Оған Әбдіманап Жұмабеков тәлімгерлік етті. Ол алдындағы дәріс алып жатқан кішкентай Батырбектің таудай талабы мен еңбекқорлығына ерекше ризашылығын білдіретін. Өйткені, қабілетті шәкіртпен жұмыс істеу де кез-келген ұстазға үлкен қуаныш емес пе? Сол кезде аталған музыкалық мектеп-интернатын Пернебек Момынов ағамыз басқаратын. Осындай тұлғалардың қамқорлығы мен іскерлігінің арқасында білім ордасының атақ-даңқы көпке танылды. Қаншама түлектері есімдерін еліміз бен әлем мойындаған тұлғаларға айналды. Бұл оқу орнынан мұның түйгені де жетерлік. Өйткені, мектеп -интернатта жүргенде республикалық телеарнада берілетін «Өнерге қанат қаққандар» музыкалық хабарына қатысып, есімі көпке танылды. Сол кезде қаншама

өзге балалармен бірге көзге түсіп, Бас жүлдені жеңіп алғаны әлі есінде. Осы салтанатты жиында ол Ықыластың «Қамбар батыр» күйін оркестрдің сүйемелдеуімен жеке қобызда орындады. Жасөспірім шақтағы елеулі оқиғалар жадыңда мәңгілік сақталып қалады екен. Бұларға сол кезеңдері Қырымдағы Артек лагерьдің 60 жылдық мерейтойына арналған салтанатқа қатысу бақыты бұйырды. Онда тек өнер көрсеткен жоқ. Есімдері әлемге танымал әншілер София Ротару және Лев Лещенкомен үлкен стадионда жұртшылықтың алдына шығып, қазақтың атын баршаға паш етті.

Бақытты жастық шақ Ол еліміздегі көптеген мәдениет майталмандары тағылым алған Алматыдағы Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияға түспес бұрын

екі жыл Архангельск қаласында әскери борышын өтеді. Онда да үрмелі аспаптар құрамында валторна аспабын ойнады. Содан кейін әлгі аталған өнердің қара шаңырағында бес жыл студенттік шақтың қызықты да думанды күндерін бастан өткерді. Мұнда ол Базархан Әбуұлы Қосбасаровтың класында қылқобызды терең меңгерді. Оған дейін музыкалық мектеп-интернатта шеберлігі шыңдалған қабілетті Батырбек осы жоғары оқу орнының қабырғасында жүргенде де күнделікті оқумен қатар, кәсіби біліктілігін де жетілдірді. Осындағы Құрманғазы атындағы атақты ұлттық оркестрде, «Мұрагер», «Салтанат» ән-би ансамбльдерінде қызмет істеді. Аталмыш «Мұрагер» ансамблінің құрамында көршілес әрі бауырлас мемлекет Өзбекстанда ұйымдастырылған Қазақстан мәдениеті күндеріне қатысты.

құрмет бұрынғыдан да арта түсті. Қаншама қобызшылар сайысы ұйымдастырылып жатқаны көпшілікке аян. 1993 жыл сол кезеңде түлек болған жігіттер мен қыздардың есінде сақталып қалғаны белгілі. Осы шақта облысымызды басқарған көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Кенжебек Үкин ағамыздың тікелей қамқорлығымен Қостанай өңірінде, яғни Елубай Өмірзақов атындағы филармонияның жанынан «Ақжелең» ансамблі құрылды. Осы кездегі облыс әкімінің орынбасары Бағила Баймағамбетова, облыстың мәдениет басқармасының басшысы Римма Ғайсенова және облыстық филармонияның директоры Владимир Рыдченконың қолдауымен Алматыдағы ұлттық консервоториядан келген бір топ жастарға барлық әлеуметтік-тұрмыстық жағдайлар туғызылды.

Міне, мұның бәрі де болашақ өнер адамы үшін бай тәжірибе жинақтауға елеулі ықпалын тигізгендігі даусыз. Қобызда ойнау кез-келген азаматтың қолынан келе бермейді. Өйткені, бұл қобыз ата-бабамыздан келе жатқан киелі де ең көне аспап. Қорқыт бабамыз жайлы білмейтін адам жоқ шығар. Ықылас Дүкенұлы да кезінде табиғат тылсымдарын, ұшқан құсты, жүгірген аңды арқау етіп, қаншама күйлерді дүниеге әкелді. Сонау 1960 жылы өзінің мәдениеті мен өнерін пір тұтқан Дәулет Мықтыбаев пен Жаппас Қаламбаевтар Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияда алғаш рет қобыз кластарын ашып, осынау қалың қазақ ерекше қастерлейтін аспапты меңгеретін жастарды шеберлікке баулыды. Бұл күндері олардың алдын көрген қаншама шәкірттер еліміздің түкпір-түкпірінде жемісті қазмет атқарып жатыр. Еліміз тәуелсіздік алғалы бері бұл ұлттық аспабымызға деген

Солардың қатарында бүгінгі әңгімемізге арқау болып отырған өнердің қос жұлдызы Батырбек пен Лаура да облыс орталығынан жайлы пәтерге ие болды. Сондықтан олардың алдында енді тек қана адал еңбек ету ғана тұрды. Міне, содан бері ерлі-зайыптылар аталған ансамбль мен кейін құрылған ұлттық оркестрде тынбай өнер көрсетіп келеді. Осы ұжыммен бірге қаншама республикалық, халықаралық байқаулар мен фестивальдарға қатысты. Со н д а й - а қ о б л ы с т ы қ филармонияның маңдай алды өнерпаздары Назымбек Молдахметов, Манапбек Қадыров және Батырбек Байназаров 2002 жылы Германияда ұйымдастырылған Еуропа қазақтарының тұңғыш құрылтайында да өздерінің тың ізденістерімен көрінді. Онда Қазақстаннан басқа да әріптестері болды.

(Соңы 10-бетте)


10

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 20 қазан 2015 ж.

ТАНЫМ

Сахна саңлақтары (Соңы. Басы 9-бетте) Батырбектің осы уақытқа дейін өз саласы бойынша қол жеткізген табыстары да кейінгі жастарға өнеге боларлықтай. Ол Қостанай облыстық меценаттар клубының «Шабыт» және «Қазына» сыйлықтарының лауреаты. Былтыр ол Қызылорда шаһарында өткен халықаралық «Түріксой» ұйымы және облыстық әкімдік мұрындық болып өткізілген «Қорқыт және ұлы дала сазы» деп аталатын халықаралық фестивальда көзге түсті. Онда барша түркі-тілдес халықтардың өкілдері бақтарын сынады Кейіпкеріміз Батырбек Байназаров тек қобызшы ғана емес, шәкірт тәрбиелеп жүрген білікті ұстаз. Ол әу баста академик Зұлқарнай Алдамжардың мұрындық болуымен Қостанай мемлекеттік университетінен музыкалық факультеті құрылған кезде, яғни Хайдар Мұқанов декандық қызмет атқарған шақта дәріс берді. Қазіргі таңда Қостанай педагогикалық колледжінде талапты жастарды қобыз асапабына үйретеді, сондай-ақ осы білім ордасында студенттерден тұратын оркестр мен ансамбльге жетекшілік етеді. Сөйтіп, бойында табиғи дарыны бар жастардың дер кезінде көрініп, өнерлерін одан әрі ұштауына әрі көпшілікке танылуларына қолдан келген жағдайдың бәрін де жасап жатыр. Өзі осынау қиыншылығы мен қуанышы қатар жүретін мамандығынан әрдайым ерекше рухани ләззат алады.

Жары Лаураның ерекше дарыны Өзіміз жиі ат басын бұрып, ондағы елге танымал әртістер жайлы қалам тартып келе жатқан Елубай Өмірзақов атындағы филармонияда Батырбекпен қатар оның сүйікті жары Лаура Исатайқызы да айрықша құрметпен аталады. Оның да өзіндік реті бар. Себебі, ол «Ақжелең» ансамблі немесе ұлттық оркестердің құрамында сахнаға шыға келгенде өзіндік домбыраны шертісімен, ұлттық киімімен, ерекше көркімен бірден дараланады. Осынау қазақтың аяулы қызы мұнайлы өңір болып табылатын Атырау облысының Индер ауданы Елтай ауылында туып-өсті. Баршаға мәлім, аталған аймақтан қаншама ұлтымыздың мәдениетін биікке көтерген тұлғалар шықты. Лаура қазақтың зиялы отбасында тәрбиеленді. Оның әкесі Исатай ағамыз бен анасы Меңдеш апамыз белгілі ұстаздар еді. Өздері қызмет атқаратын ортада аса беделді болатын. Өйткені, екеуінің де жүрген жері той-думан, ырыс-береке-тін. Исекең кәсіби маман болмаса да өзінің табиғи дарынының арқасында домбыраны қолға алған кезде айналасындағылардың бәрі еріксіз тыңдап қалатын-ды. Ол мектепте ұлттық оркестердің жетекшісі ретінде де өшпес ізін қалдырды. Ал оның зайыбы Меңдеш отағасы басқаратын оркестрдің құрамында мандолинде ойнады. Осылайша жарасымды жұп жергілікті халықтың арасында үлкен құрметке бөленіп, өнерлі шаңырақ атанған-ды. Осындай сыйластығы жарасқан отбасында кішкентайынан жан-жақты тәрбие алған біздің Лаура да жастайынан өнерге құштар болып өсті. Мектептегі үйірменің көркі болды. Республикалық жарыста өзінің айрықша дарынымен топ жарды. Міне, осы жеңіс оған Алматыдағы Құрманғазы атындағы ұлттық консерваториясына біржола алып келді. Осында „Қазақтың екінші Динасы„ атанған белгілі тұлға Бақыт Қарабалинаның класында дәріс алып, домбыраның нағыз шебері болып шықты. Батырбек пен Лаура осы жоғары оқу орнының қабырғасында жүрген кезінде бір-бірін ұнатып, өмірге деген көзқарастары да үйлесті. Олар 1990 жылы жеке шаңырақ көтерді. Қос ұлдары Сағындық пен Қуандық жас жұбайлардың студент кезінде дүниеге келді. Сол кішкентай сүйкімді сәбилер бұл күнде ер жетіп, ата-анасының көз қуанышы болып отыр. Тұңғыштары Сағындық Қостанай мемлекеттік университетінің түлегі, Алматы шаһарында «Еуразия» банкінде жауапты қызметте. Екінші ұлдары Қуандық ата-анасының жолын қуды. Ол да бұл күндері әлгі қаладағы Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның студенті. Онда кларнет аспабын меңгеріп жатыр. Өзі мемлекеттік үрмелі аспаптар оркестірінде қызмет атқарады. Лаураның ғұмыры да кейінгі сіңлілеріне ғибрат. Ол өнердегі жетістіктері үшін Қостанай облыстық меценаттар клубының «Қазына» сыйлығының лауреаты атанды. Сондай-ақ, Қостанай шаһарындағы №1 музыка мектебінде дарынды балаларға домбырадан дәріс береді. Шәкірттері қазірдің өзінде республикалық, халықаралық байқауларда жүлдеге ие болып, мұның сенімін ақтады. Міне, жарасымды жұп Батырбек пен Лаура өнерде де, өмірде де бірге келеді. Екеуінің илегені бір терінің пұшпағы болған соң бір-бірін жете түсініседі. Олардың өзіндік қырлары да бар. Мәселен, Батырбек бұрын жас кезінде футбол ойнаса, қазір бильярдқа қызығады. Лаура қолы боста тоқымамен шұғылданады. Енесі Қатыш апамыз секілді ас дайындаудың нағыз шебері. Оразалы ЖАҚСАНОВ.

АЙТАЙЫН ДЕГЕНІМ...

Емшімін дегендер елді алдай ма? Елімізді дағдарыс жайлаған тұста нешетүрлі әулие-әнбилер мен қу жауырынға қарап бал ашатындар қаптап кететіндігі мың мәрте дәлелденген аксиома секілді. «Ойбай, ана жерде анадай көріпкел шығыпты, мына жерде мынадай жаңа пайғамбар пайда болыпты» деген қаңқу сөздер өрт шалғандай қаулап кетті. Тіпті «мен сондаймен» деп теледидар алдында айылын жимастай, жаһанға жар салатындар табылып та жатыр. Жарайды, көріпкел мен пайғамбарларды өздерін-өздері жарнамалап жүрген пысықайлардың қатарына қосалық. Алайда бізді кейінгі кездері «мен кез-келген адамды кез-келген аурудан құлан-таза жазып шығарамын» деп талай жұртты әуресарсаңға салып жүрген жандардың тым көбейіп кеткендігі алаңдатпай қоймайды. Бір кездерде, шамамен осыдан 20 жылдай бұрын Қостанайға атақты «Сары әулие» келіп, екі-үш күн бойы қаламызды шулатқан. «Мен қазір құдаймен тікелей сөйлесемін» деген таза күпірлігін былай қойғанда «мүгедектерді, ақсақ-тоқсақтарды орнынан тұрғызып жіберемін» деп аңқау жұртты алдағанын қайтерсіз. Сонда мен өзім жақсы білетін, екі аяғы сал болып, арбаға таңылған ардагерді сөзге тартқанымда «сеанста орнынан тұрып кеткен жандарды мен танымаймын, сірә бұл жақтікі емес» деп айтқаны бар. Емшісымақтардың мұндай құйтырқылықтарын жақсы білеміз. Олар қастарына бір топ адамдарды ертіп жүреді де, бөтен облыстарға барғанда бұларды алдыңғы

қатардағы арбаларға отырғызып, сеанстың соңында «ал, орындарыңнан тұрыңдар» дегенде әлгілер атып тұратын көрінеді. Бір сөзбен айтқанда, олар емші жалдаған, өтірік жазылып кететін «әртістер». Қарапайым халық бұған сенеді. Ал әлгі емшілер оларды сауын сиырға айналдырады. Бір қызығы, мұндайлар өздеріне ерекше ат қойып, халықтың назарын өздеріне тез аударуға тырысады. Бейне бір сахнадағы ән айтатын әншілер секілді. Біздегі «Бүркіт» немесе «Албан» секілді, ал шетелдегі «Леди Гага», «Мадонна» дегендей. Өткенде Ақтөбеде осындай «Қыдыр ата» деген емші пайда болды. Басы ауырып, балтыры сыздаған жандардың бәрі де Ақтөбеге ағылды. Қостанайдан да талай жұрт батысқа жол тартты. Сөйте тұра «мен құлан-таза жазылып кеттім» дегендерді көрген де, естіген де емеспіз. Менің өзім куә болған мына бір жайттан да өнеге алуға болар. Былтыр теледидардан Өскемен жақта атақ-даңқы бір түйеге жүк болатын Базылхан қажы Дюсупов (барлық жерде осылай жазылады) деген емшінің жазбайтын ауруы жоқ дегенді есітіп, бақандай 15 мың теңгеге бейне таспасын сатып алдым. Бірнеше ай бойы күн сайын тапжылмастан 20 минут бойы тыңдап та жүрдім. Қазір ақшамның босқа кеткендігін күмәнсіз түсіндім. Бір қызығы, сол қажының сайтындағы өріп жүрген, тек таң қалған лебіздерді көріп, алданған жұртты сақтандыратын пікірімді білдіріп едім, ақыры жарық көрмей кетті. Көңілі қалған

жалғыз мен емес шығармын. Алайда ол кісінің сайты мұндай өзге пікірлерді ұнатпаса керек. «Қазақстанда ғана емес, бүкіл ТМД елдеріне танымалмын, қандай да дертті өз сеансыммен сылып тастаймын» деген атақты емшінің өзіне деген сеніміне таң қаласың. «Жүре берсең, көре бересің» дегендей жақында «Қызылорда облысының Арал ауданында 11 жасар емші шығыпты» дегенді теледидардан көріп, тағы да қолыма қалам алуға мәжбүр болдым. Сол баяғы көрініс. Сол баяғы есік алдында мүгедектер тастап кеткен арбалар. Сол баяғы талай жыл меңдеп кеткен ауруынан жазыламын деп ағылған жұрт. Қолына қамшы алып, жұртты емдеп жатқан бала. Тағы да бойымды сезік биледі. Жалпы, мен бұл жерде өзімнің күмәнді ойларымды ғана ортаға салып отырмын. Мен жалпы өмірде емшілік қасиеті бар жандардың болатынына сенімдімін. Осы жерде маған мынадай ой келеді. Бізде ғой медеицина саласының мүйізі қарағайдай мамандары аз емес. Ғалымдары да жетерлік. Ал біз олардың осындай емшілер туралы салиқалы пікірлері мен тұжырымдарын неге естімейміз? Емшімін дегендердің бойында сондай қасиеттер бар ма, болса қандай дәрежеде? Бұлардың жалпы халықты емдеуге қаншалықты медициналық, тіпті моральдық құқы бар? Олардың ғажайып мүмкіндері неге арнайы сараптамадан өткізілмейді? Бұған, құдайға шүкір, қазіргі заманғы техниканың құдыреті жетпей ме? Өкінішке қарай, бұл са-

уалдар бүгінгі таңда мүлдем жауапсыз қалуда. Ал әлгіндей сеанстардың пайдасы мен залалын кім таразыға салып жатыр?. 11 жасар бала адам ағзазы жөнінде не біледі? Ол сырқаттың қаншалықты меңдегендігін, оның ақыры қайда апарып соғатындығын түсіне ме, анықтай ала ма? Бір кездерде, көрші Ресейде Кашпировскиий, Чумак дегендер де шыққан. Ол ел біздегі секілді мұндай емшілерді тайраңдатып қойған жоқ. Дүйім жұртты жинап алып, сеанс өткізудің зиянды жақтары бар екендігін дәлелдеп, ақыры тоқтатып тынды. Шындығында да, Кашпировскийдің сеансында оған психикалық жағынан тәуелді болған адамдар ол қайда барса, сонда өріп жүрген. Мұндай сеанс кезінде өздерін жақсы сезінеді екен де, ол кеткен соң баяғы таз қалпына қайта келетін көрінеді. Яғни оған басыбайлы құл секілді адамдар шыққан. Міне, қауіптілігі де осында. Ал біздің Денсаулық сақтау министрлігі болса, Базылхан қажының сеансының құдіретілігін уағыздаудан қолы босамай жатыр. Интернет тен осы министрліктің қажының дискісін тек өзінен ғана сатып алу керектігін жұртқа жария етіп жатқандығын өз көзіммен оқыдым. Бұл өтірік болса, неге оған тиым салмайды? Әлде бұл минстрліктің де көздеген өзіндік мақсаты бар ма? Сонда қарапайым халыққа, ауруына ем таба алмай адасқан жұртқа кім дұрыс бағыт береді? Жайберген БОЛАТОВ, Қазақстанның құрметті журналисі.

БІЛГЕНГЕ - МАРЖАН

Қазақ халқының салт-дәстүрлері Жарысқазан

Кейбір жерлерде «қазанжарыс» деп те айтыла береді. Қалай айтылса да оның мағынасы мен ұғымы бір. «Жарысқазан» айы – күні толған келіншек толғатқан сәтте жасалатын қызықты қуанышқа арналған ырым. Мұндайда ауылдың кемпірлері мен босанатын келіншектің абысын-ажындары тез жиналып, өздерінің пірі Бибі Фатима аналарына сиына жүріп «жарысқазан» жасайды. Яғни сақталған сүрді, дәмді тағамдарды қазанға салып, оны босанатын келіншектен бұрын пісірмек болып әйелдер «қара қазан бұрын пісе ме,

қара қатын бұрын босана ма» деп қарбалас қимылға кірісетін болған. Қазанның буы, дәмнің иісі толғатқан әйелдің тезірек босануына әсер ететін тылсым күш саналған. Енді бір әйелдер үй сыртында келсаппен жерді түйіп, «түс, түс» десе, енді бірі «түсті ме», «түсті ме» деп дауыс берген. Бұл да бала тез тусын деген кәдімгі қазақтың өзіне жарасатын жақсы ырымдардың бірі.

кең дастарқан жасалады, ойынсауық, өлең, жыр айтылады. Бұл сапарға шыққан жігіттің тоқымы жерде қалмасын, ат көлігі аман келсін деген жақсы тілек білдірудің белгісі.

Төрелік

Тоқымқағар

Жас адам жолға шыққанда жасалатын дәстүрлі басқосу. Мұнда арнаулы мал сойылып,

Ел ішінде, ауыл арасы, от басында дау, жанжал, түсініспеушілік болмай тұрмайды. Мұндай жағдайда шиеленіскен іске, аузы дуалы, қазақ заңын, істің жөн жобасын білетін әділетті билер төрелік айтып дау-шарды бітіреді. Төрелік

жасаушы, яғни билік айтушы, болған істі жақтың да даугерлерін қатыстыра отырып қарайды. Екі жақты да мұқият тыңдап, куәларды да қарастырады, сөйтіп ақты-қараны шешіп, төрелігін беріп, билігін айтады. Төрелік деп аталатын бұл дәстүрлі заң қазақ қоғамында ежелден қалыптасқан, билік жолымен бекітілген құқықтық тәртіп. Іс әділ шешілсе, оған әркім тоқтайды, ризалық білдіреді, даугерлер бітіседі. Қазақ қауымында бидің орны мүлде бөлек. Би - өзі сот, өзі жауапқа тартушы, өзі тергеуші әрі атқарушы. Төле бидің «елге бай құт емес, би құт» деген сөзінің астарында «әділ бидің елін дау араламайтын» халық даналығы жатыр.


Вторник, 20 октября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

Мүлікті жария етуді өткізу жөніндегі ақпарат 2014 жылғы 30 маусымда Елбасы «Қазақстан Республикасының азаматтарына, оралмандарға және Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхаты бар адамдарға олардың мүлікті жария етуіне байланысты рақымшылық жасау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Заң) қол қойды, ол 2014 жылғы 1 қыркүйектен бастап қолданысқа енгiзiлді. Заңның 4-бабына сәйкес мүлiктi жария ету мерзiмi 2014 жылғы 1 қыркүйектен басталады және 2015 жылғы 31 желтоқсанда аяқталады. Мүлiктi (ақшадан басқа) жария етуге ұсыну үшін құжаттарды тапсыру мерзімі 2014 жылғы 1 қыркүйектен басталады және 2015 жылғы 30 қарашада аяқталады. Қостанай қаласының әкімдігі «Мүлікті жария етуді өткізу жөніндегі комиссия құру туралы» 2014 жылғы 2 қыркүйектегі № 85 өкім қабылдады, онда комиссияның құрамы белгіленген. Комиссияның құрамына: жергілікті атқарушы органдардың қызметкерлері, салық қызметінің органдары, өртке қарсы қызмет органдары, санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау және бақылау органдары, қоршаған ортаны қорғау органдары және жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыратын органдар кіреді. Комиссияның тікелей функциясы жария ету объектісі туралы мәліметтерді белгілеу және мүлікті жария ету не жария етуден бас тарту туралы шешім қабылдау болып табылады. Комиссия шешімі комиссия мүшелерінің көпшілік дауысымен қабылданады. Дауыстар тең болған жағдайда, комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады. Азаматтар үшін құжаттарды қабылдау қолайлығы мақсатында Қостанай қаласы әкімдігінің ғимаратында бірінші қабатта 108 кабинеттің жанында үстел қойылған және жария етуге өтініш беру үшін қажетті құжаттардың тізбесі туралы мәліметтер, сондай-ақ өтініш үлгісі көрсетілген стенд орнатылған. Сонымен қатар көрсетілген стендте сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында инжинирингтік қызметті жүзеге асыруға құқығы бар аттестатталған сарапшылар туралы ақпарат, мекенжайлары мен байланыс қалалық және ұялы телефондарымен бірге орналастырылған. Қазіргі уақытта Қостанай қаласының әкімдігі Қостанай қаласының аумағында жылжымайтын мүлікті жария еткізгісі келетін адамдардан 1139 өтініш қабылдады, олардың ішіндегі 1126 өтініш қаралды.

Информация по проведению легализации имущества 30 июня 2014 года главой государства был подписан Закон Республики Казахстан «Об амнистии граждан Республики Казахстан, оралманов и лиц, имеющих вид на жительство в Республике Казахстан, в связи с легализацией ими имущества» (далее - Закон), который вступил в действие с 1 сентября 2014 года. Необходимо отметить, что согласно ст.4 закона срок легализации имущества начался 1 сентября 2014 года и заканчивается 31 декабря 2015 года. Срок подачи документов для предъявления имущества (кроме денег) к легализации начался 1 сентября 2014 года и заканчивается 30 ноября 2015 года. Акиматом города Костаная принято распоряжение №85р от 2 сентября 2014 года «О создании комиссии по проведению легализации имущества», где определен состав комиссии. В состав комиссии входят: сотрудники местных исполнительных органов, органов налоговой службы, органов противопожарной службы, органов санитарно-эпидемиологического надзора и контроля, органов охраны окружающей среды и органов, осуществляющих государственную регистрацию прав на недвижимое имущество. Прямой функцией комиссии является установление сведений об объекте легализации и принятие решения о легализации либо в отказе в легализации имущества. Решение комиссии принимается простым большинством голосов членов комиссии. В случае равенства голосов голос председателя комиссии является решающим. Для граждан в целях удобства приема документов в здании акимата города Костаная на первом этаже возле 108 кабинета размещены стол и стенд с указанием сведений о перечне документов, необходимых для подачи заявления на легализацию, и образец заявления. Также в указанном стенде размещена информация об аттестованных экспертах, имеющих право осуществления инжиниринговых услуг в сфере архитектурной, градостроительной и строительной деятельности, с указанием адресов и контактных городских и мобильных телефонов. В настоящее время акиматом города Костаная принято 1139 заявлений от лиц, желающих легализовать недвижимое имущество на территории города Костаная, из них рассмотрено 1126 заявлений.

Қостанай қаласы әкімінің 2015 жылғы 10 ақпандағы №2 «Қостанай қаласының аумағында сайлау учаскелерді құру туралы» шешіміне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қостанай қаласы әкімінің шешімінің жобасы Қостанай қаласы әкімдігінің www. kostanay-citi.kz» интернет ресурсында жарияланған.

«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық Заңының 10-тармағына сәйкес Қостанай қалалық мәслихаты №851 сайлау комиссияларының жаңа құрамын құру туралы хабарлайды (Орталық: №15 орта мектебі, Солтүстік-Шығыс тұрғын ауданы). Сайлау комиссиясының құрамы жеті мүшеден құрылады. Саяси партиялар және өзге де қоғамдық бірлестіктер, олардың құрылымдық бөлімшелері және жоғары тұрған сайлау комиссияларына 2015 жылдың 22 қарашасы сағат 12.00-ге дейін қалалық мәслихаттың уақытша комиссиясына тиісті сайлау комиссияларының құрамына үміткерлерді саяси партиялар, немесе өзге де қоғамдық бірлестіктер, олардың құрылымдық бөлімшелері органының отырысы хаттамасынан, тиісті сайлау комиссиясы құрамына үміткерлерді ұсыну туралы жоғары тұрған сайлау комиссиясы шешімінен үзінділері, саяси партиялар немесе өзге де қоғамдық бірлестіктер, олардың құрылымдық бөлімшелерінің әділет органында тіркелуі туралы құжат көшірмелері, үміткердің сайлау комиссиясының жұмысына қатысуына келісімі жөнінде бекітілген нысан бойынша өтініші ұсынылады. Анықтама телефоны: 575-561, 575-781. Қостанай қ., Пушкин к-сі, 98, 209 каб.

Проект решения акима города Костаная «О внесении изменений и дополнения в решение акима города Костаная от 10 февраля 2015 года №2 «Об образовании избирательных участков на территории города Костаная» опубликован на интернет-ресурсе акимата города Костаная www.kostanay-citi.kz.

РАЗМЕЩЕНИЕ РЕКЛАМЫ Адрес: пр. Аль-Фараби, 90

«В соответствии со статьей 10 Конституционного Закона Республики Казахстан «О выборах в Республике Казахстан» Костанайский городской маслихат сообщает об образовании нового состава участковой избирательной комиссии №851 (центр: средняя школа №15, Северо-западный жилой район). Избирательная комиссия образуется в составе семи членов. Политическим партиям и иным общественным объединениям, их структурным подразделениям и вышестоящим, по отношению к формируемым, избирательным комиссиям предлагается до 12.00 часов 22 ноября 2015 года представить во временную комиссию городского маслихата кандидатуры в состав соответствующей избирательной комиссии с приложением выписки из протокола заседания органа политической партии, иного общественного объединения, их структурных подразделений, из решения вышестоящей избирательной комиссии о представлении кандидатов в состав соответствующей избирательной комиссии, копии документа о регистрации политической партии или иного общественного объединения, их структурных подразделений в органах юстиции, заявления кандидата о согласии на участие в работе избирательной комиссии по установленной форме. Телефоны для справок: 575-561, 575-781, г. Костанай, ул. Пушкина, 98, каб. 209.

(1 этаж, левое крыло - рекламный отдел).

Тел. 8 (7142) 54-03-01

ПОДПИСКА

Тел. 8 (7142) 53-39-13 Утерян договор дарения по реестру № 1129 от 21.09.92 г. на 2-комнатную квартиру в п. Кунай, на имя Тастемировой Нурслу Канапиевны. Считать недействительным.

«Қостанай облысы әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар Басқармасының «Қостанай психоневрологиялық интернат-үйі» КММ 110005, Қостанай қ., Волынов көш., 1, анықтама үшін телефон (87142) 26-13-26, 26-14-91 азаматтық қызметкерлердің мына бос жұмыс орындарына конкурс жариялайды: Невропатолог - дәрігер (1 бірлік), Қойылатын талаптар: Жоғары білім, науқастарды медицина ғылымының заманауи жетістіктеріне сәйкес деңгейде бақылауды, емдеуді қамтамасыз ету. Психолог (1 бірлік). Қойылатын талаптар: жоғары білімі, жұмыс өтілі 1 жылға дейін. Музыкалық жетекші (1 бірлік), Қойылатын талаптар: Мәдени-бұқаралық іс-шараларды өткізу, жоғары немесе орта арнаулы білім, жұмыс өтілі 1 жылдан кем емес. Жүргізуші (1 бірлік) жеңіл көліктің жүргізушісі. Қойылатын талаптар: арнайы орта білім, жұмыс өтілі 3 жылдан кем емес. Киім және көйлек жөндеу бойынша тігінші (0,5 бірлік). талаптар: орта - арнайы білім беру , сертификаттау , жұмыс өтілі 1 жылға дейін. Электромонтёр (0,5 бірлік). Қойылатын талаптар: орта техникалық білім, жұмыс өтілі 1 жылға дейін. Құжаттар хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік 15 күн ішінде тапсырылуы тиіс.

КГУ «Костанайский психоневрологический доминтернат» Управления координации занятости и социальных программ акимата Костанайской области, 110005, г. Костанай, ул. Волынова, 1, телефоны для справок (87142) 26-13-26, 26-14-91, объявляет конкурс на занятие вакантных должностей гражданских служащих: врачневропатолог (1 ед.). Требования: высшее образование, обеспечение надлежащего уровня обследования и лечения больных в соответствии с современными достижениями медицинской науки. Психолог (1 ед.). Требования: высшее или средне-специальное образование, стаж работы до 1 года. Музыкальный руководитель (1ед.). Требования: высшее или средне-специальное образование, проведение культурно-массовых мероприятий, стаж работы не менее года. Водитель (1 ед.) легковой машины. Требования: средне-специальное образование, стаж работы не менее 3 лет. Швея по ремонту одежды и белья (0,5 ед.). Требования: средне-специальное образование, сертификат, опыт работы не менее года. Электромонтер (0,5 ед.). Требования: среднее техническое образование, опыт работы не менее года. Документы предоставляются в течение 15 календарных дней с момента публикации объявления.

Уточнение

В графике приема граждан и представителей юридических лиц, опубликованном в №82 от 15.10.2015 г., на государственном языке следует читать: «ҚР ҚМ ҚК Қостанай облысы бойынша Қазынашылық департаментінің Ұзынкөл аудандық қазынашылық басқармасы» ММ басшылығының 2015 ж._4_ тоқсанға арналған азаматтарды және заңды тұлғалардың өкілдерін қабылдау кестесі Қабылдауды жүргізетін лауазымды тұлғаның Т.А.Ә.

Қабылдауды жүргізетін тұлғаның лауазымы

Қабылдау күндері мен уақыты

Кабинеттің №

Байланыс телефоны

Гүлвира Нұржақыпқызы Бүгүмбаева

басшы

әр сәрсенбі, бейсенбі сайын 14.00-17.00 сағ.

1

8(714-44) 2-14-38

Бақыт Зупарқызы Бекбәуленова

басшының орынбасары

әр дүйсенбі, сейсенбі, жұма сайын 14.00-17.00 сағ.

8

8(714-44) 2-43-67

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон/факс приемной редактора 8 (7142) 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область. Директор - гл. редактор: Елена Никитенко.

11

Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-46. Шеф-редактор: Сергей Биркле. Тел. 54-37-58. Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. 54-37-58. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Валентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева, Ольга Горай (54-05-75).

Фотокорреспонденты: Олег Яблочкин, Александр Откин. Тел. 54-64-85. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Ольга Горай. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Куляш Турубаева, Ирина Востротина. Тел. 54-69-71. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай,

gazeta@top-news.kz ул. Майлина, 2/3. Объем - 3 печатных листа. Тираж номера - 3106. Подписной индекс: К-315. Заказ №1591. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 20 октября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ЭКСПРЕСС КОНКУРСЫ

Поэтический сентябрь в международном формате Подведены итоги двух международных поэтических конкурсов, которые на протяжении многих лет стали визитной карточкой литературной и культурной жизни Костанайского региона – 19-го конкурса молодых поэтов имени Анатолия Коштенко и 6-го конкурса «Лига Гран-при». Они организованы и проведены ведущими творческими организациями нашей области: общественным объединением «Ассоциация литераторов Северного Казахстана», региональным литературно-художественным журналом «Берега КZ», а также областным Центром самодеятельного народного творчества. География авторов в этом году была не менее представительной, чем в прошлом. Свои работы прислали поэты из России, Германии, Украины, Армении, Израиля и, конечно, Казахстана. Жюри конкурсов также

было интернациональным. В нем работали специалисты из Казахстана, России, Великобритании, Германии. В финальную часть конкурсов прошли поэты, уровень которых можно назвать «лучшим из лучших». В 19-м Международном конкурсе молодых поэтов имени Анатолия Коштенко было предусмотрено пять номинаций, победителями в которых стали: Юлия Ибатуллина (Казахстан) «Лучшее стихотворение о творчестве», Светлана Пономарева (Россия) «Лучшее стихотворение о родном крае», Надежда Вельгоша (Казахстан) «Лучшее экспериментальное стихотворение», Наталья Малюка (Казахстан) «Лучшее лирическое стихотворение» и Юлия Паркина «Лучшее гражданское стихотворение». Именные медали, дипломы и призы конкурса получили лауреаты: третье

место: Юлия Паркина (г. Костанай, Казахстан) и Ирина Родионова(Россия), второе: Марта Петрова (Костанай-

ский район, Костанайская область), первое место – Ангелина Никулина (г. Житикара, Костанайская область). А

обладателем Гран-при стала молодая поэтесса из Костаная Надежда Вельгоша, которую, помимо диплома и

СЛОВО ПОБЕДИТЕЛЮ

Надежда ВЕЛЬГОША: «Очень важно, чтобы автор верил в свои произведения...»

Она стала абсолютным победителем 19-го международного конкурса молодых поэтов имени Анатолия Коштенко в возрасте 18 лет и четыре месяца. Уникальный результат, если учесть, что в этом поэтическом турнире экспертами были специалисты не только из нашей страны, но из России, Украины, Англии. Такого признания в столь юном возрасте удостаиваются далеко немногие. Мы встретились с Надеждой Вельгоша и задали несколько вопросов, которые, думаем, приоткроют нашим читателям некоторые секреты её творческой лаборатории. - Надежда, Вы один из самых молодых за всю историю данного конкурса поэтов, получивших Гран-при. Был ли момент неожиданности? Довольны ли таким результатом? - Момент однозначно был неожиданным, но я к этому

шла. Два года назад заняла в конкурсе Коштенко первое место, потом год перерыва и вот теперь такой результат. Я очень довольна, спасибо жюри! - Чем отличалась нынешняя конкурсная работа от той, что была представлена на прошлом

коштенковском турнире? - Отличалась разительно, потому что в прошлом году я свою подборку не выставляла. Я достаточно критичный человек и требовательно отношусь к своему творчеству. Думаю, в прошлом году у меня бы не получилось ничего стоящего. В эту подборку я включила новые стихи и несколько из тех, что написаны давно. Те, кто знает мое творчество, говорят, что стиль мой несколько поменялся, стал «легче». Надеюсь, я не потеряю в образности и добьюсь при этом понятности моих стихов для читателя. - Что дает, на Ваш взгляд, молодым поэтам участие в подобных крупных международных конкурсах? - Дает понимание своих сил. Очень важно, чтобы автор верил в свои произведения, чтобы они были нужны в первую очередь ему самому. Я, к сожалению, не всегда имею это чувство, оттого и пишу мало. Постоянно нахожусь в поиске и стремлюсь, чтобы было как можно больше деталей, которые реально представить себе зрительно. Мне такие конкурсы дают понимание, удается мне это или нет. Своего рода вектор развития. Приятно, что жюри международное и участники тоже, ты узнаешь, как тебя воспринимают посторонние люди, не те, которые находятся рядом с тобой. И вообще здорово, когда тебе лишний раз говорят, что ты классный! - Насколько нам известно, Вы к тому же пишете довольно добротную прозу. В прошлом году именно за нее в молодежной номинации «Малая Золотая подкова» удостои-

лись этой региональной литературной премии, а также победили в областном конкурсе «Весенние голоса». Как удается совмещать два жанра? - Честно сказать, проза мне ближе. Стихи несколько выматывают, хотя и начала я именно с них. В прозе я больше выражаю себя, могу полнее раскрывать чувства, туда я выкладываюсь полностью! Я обожаю рассказы с психологией, с внутренним миром, с видимыми деталями, с тем, что можно почувствовать, ярко представить. А иначе и писать серьезно не стоит, если только чисто для себя и ограниченной компании. Проза - это выражение меня, а стихи больше «впитывают» то, что я люблю, чем меня саму. Но прозу писать тяжелее - она требует большой внутренней работы. На самом деле писательство учит мыслить, хорошая зарядка для ума и саморазвития. - Что и кого читаете? Кто является Вашим кумиром, как читателя? - Последнее время я обожаю Макса Фрая! Первую книгу этого автора я, кстати, получила за победу на «Весенних голосах», если не ошибаюсь. Люблю книги, которые написаны приятным языком, легким, емким, захватывающим. Из недавно прочитанного мне понравилась книга Джорджа Клейсона «Самый богатый человек в Вавилоне». Я из тех людей, которые свободно могут не дочитывать книгу, если она не понравилась в начале, уходить с неинтересных фильмов. В нашей жизни не так много времени, чтобы им разбрасываться. - Кто поддерживает в

творческих устремлениях? Какую роль в Вашей жизни играет участие в работе молодежного литературного объединения «Крылья»? - Мама. Мы с ней схоже мыслим и обе все можем представить зрительно. Ей интересно слушать то, что я пишу, мне интересно ее мнение, так сказать, не глазами автора, а извне. Ассоциация литераторов достойна даже большего слова, чем «поддержка». С ними общение, учеба, оттачивание себя и понимание друг друга. Может поддержать сестра, а так вокруг меня складывается такая компания, что никто больше особо поддерживать и не станет. Не могу сказать, что я сильно печалюсь из-за этого. «Крылья» во главе с Владимиром Растегиным меня воспитали. Всегда в ответ на такой вопрос я рассказываю, как пришла девочкой лет 12, как меня тепло приняли, как учили писать и помогали развиваться. Да и сейчас помогают, я уже пятый год в активном литературном движении. Уже и сама могу начинающих направить и всем, кто хочет открывать для себя литературу, советую к нам приходить. - Каких новых литературных и жизненных вершин хотела бы еще добиться замечательный автор и человек Надежда Вельгоша? - Надя Вельгоша хочет быть счастливой. Хочу развиваться как профессионал, стать одним из лучших бухгалтеров, улучшать свое творчество, делать его ярче и интереснее для других и себя самой. Беседу вел Тарас ЖАРА

приза, ждала традиционная статуэтка абсолютного победителя. В 6-м Международном конкурсе «Лига Гран-при», где участвуют только победители прошлых лет костанайских международных поэтических турниров, дипломантами стали: Ян Бруштейн (г. Тула, Россия) и Владимир Мариков (г. Рудный, Казахстан). Звание лауреата третьей степени получил известный костанайский поэт Евгений Демидович. Второе место за молодым житикаринским поэтом, который впервые участвовал в конкурсе столь высокого ранга, Алексеем Ковалевым. А победителем стала поэтесса из России волгоградка Анна Шишкина, которая также впервые приняла участие в этом конкурсе. Всем лауреатам вручены именные статуэтки, дипломы и призы организаторов. Вадим ФЕОКЛЕТОВ

Надежда ВЕЛЬГОША, г. Костанай

Обладатель Гран-при 19-го международного конкурса молодых поэтов им. Ан. Коштенко * * * Вот вечер придет и - щелк! Гранатовый хлынет шелк, Опалит им кожу ног Тот закатный бог. Все солнце вберет вино В крови виноградной, но Когда будут в чашу лить Не спеши отпить. В тебе полыхнет пожар, Желание здесь держать За пару глухих монет Свой остаток лет. В степи деревянный дом, Что светом наполнен днем. Храни в нем цветастый шарф Пряных местных трав. Степной раскалится мед, И с чашой вина возьмет От красного солнца в дар Свой полет Икар.

Алексей КОВАЛЁВ, г. Житикара

Лауреат 2-ой степени 6-го международного поэтического конкурса «Лига Гран-при» НО ЛИВЕНЬ КОНЧИЛСЯ Но ливень кончился и напоследок Оставил сад в гирлянде капель, Она искрится и струится с веток, Горит в звенящих лучиках рассвета, Сверкает с яблок, точно скальпель. Мой сад умолкнул с мокрыми глазами. Там робкий ветер близок к чуду Шагнуть не смея, задыхаясь, замер За миг до смерти, тронув волосами, Ее запястье сквозь кольчугу.

№83 (2783)  

Вторник, 20 октября 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you