Page 1

Смена власти. В Костанайской области новый аким.

Инициатива. Экологический рейд на Каменное озеро.

2

3

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 15 сентября 2015 г. №73 (2773)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Қостанай өңірінің мақтанышы.

ОБРАЗОВАНИЕ

Школьное новоселье

5

Басты мақсат – білікті маман атану.

6

Әр отбасына қуаныш әкелсін.

8

Новую СШ №15 в Северо-западном районе планируют торжественно открыть 19 сентября. В этот день здесь состоится торжественная линейка, а уже 21 сентября ученики с 0 по 9 классы в количестве 407 человек сядут за парты. Как рассказал «НК» руководитель отдела образования акимата Костаная Василий Цымбалюк, пока ученики, записанные в СШ №15, обу-

чаются в тех школах города, где учились ранее, но после торжественного открытия переведутся в новую школу. - Северо-западный район давно нуждался в школе, отметил Цымбалюк. - Еще в 2011 году количество проживающих в том районе детей составило 700 человек. Большая их часть обучалась на казахском языке, поэтому было решено построить школу с государственным языком обучения. При формировании

списков учащихся для новой школы в приоритете были ученики, проживающие в Северо-западном районе. На данный момент сформированы классы с 0 по 9. Всегда, когда открывается новая школа, старшие классы в первый год не формируются. Необходимо время, чтобы коллектив сработался и ученики привыкли друг к другу. Перейти на обучение в новую школу имеет право любой желающий. Это единственная школа в

городе, которая имеет автономную блочно-модульную котельную. Учебное заведение оборудовано спортивными и игровыми площадками, актовым залом, библиотекой, медиатекой, столовой. Кроме здания школы, по проекту был предусмотрен и построен еще один корпус, который соединен со школой теплым коридором. Это здание предназначено для дошкольного отделения. Его проектная мощность - 100 мест. В до-

школьном учреждении будет размещено четыре группы детей в возрасте от 3 лет. Как отметил Цымбалюк, списки детей уже сформированы. Но так как финансирование дошкольного учреждения запланировано с декабря 2015 года, до этого времени будут работать только две группы с краткосрочным днем пребывания. Ольга ГОРАЙ Фото Александра ОТКИНА

Жетім жыласа, көкте періште күңіренеді.

9


2

Вторник, 15 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

ЭКОНОМИКА

КАДРОВЫЕ ПЕРЕСТАНОВКИ

За верность нацвалюте Держателям депозитов в тенге выплатят компенсации. В связи с установлением свободно плавающего обменного курса, по поручению Главы государства Нацбанком разработан механизм выплаты курсовой разницы по срочным депозитам физических лиц. При этом сумма вкладов не должна превышать 1 млн тенге. Размер компенсации будет рассчитываться, исходя из курса тенге на 18 августа 2015 года (188,35 тенге за доллар) и курса тенге на 30 сентября 2015 года. - Согласно порядку, курсовая разница будет выплачена вкладчику при наличии у него на конец операционного дня 18 августа 2015 года депозита, открытого в тенге в банках второго уровня и/или АО «Казпочта». Для получения компенсации вкладчик берет на себя обязательство по сохранению депозита на специальном счете на срок не менее одного года, - отметил начальник отдела по контролю финансовых организаций и защите прав потребителей финансовых услуг КФ РГУ «Национальный Банк РК» Асет Куанышбаев. Для переоформления депозитов вкладчикам необходимо обратиться в банк с заявлением до 1 октября текущего года. Кстати, сейчас решается вопрос о продлении этого срока. Вклады казахстанцев в тенге до 1 млн тенге составляют 90% от общего количества. В связи с этим на выплату курсовой разницы, образовавшуюся в результате изменения курса нацвалюты, могут рассчитывать порядка двух миллионов человек. С более подробными условиями выплат можно ознакомиться на официальном сайте Национального Банка в разделе «Защита прав потребителей финансовых услуг». По вкладам Жилстройсбербанка будет принят отдельный порядок. Валентина МЕЛЕХОВА

ЧТОБЫ ПОМНИЛИ

Культура понесла утрату На 59-м году жизни скоропостижно скончался директор областного кукольного театра Бауржан Алпыспаев. Бауржан Алпыспаев работал в театре с 2012 года. 12 сентября текущего года труппа планировала открыть новый сезон спектаклем «Носорог и Жирафа». Но 11 сентября Бауржан Алпыспаев скоропостижно скончался, а уже 12 сентября состоялись его похороны. Как рассказали в областном кукольном театре корреспонденту «НК», премьеру нового спектакля, которая прошла 13 сентября, посвятили памяти директора. Бауржан Шаяхметович родился 20 января 1956 года. В 1979 году окончил Целиноградский педагогический институт по специальности французский язык. Свою карьеру начинал в Аулиекольском районе на должности завуча ДЮСШ. Постепенно дослужился до директора профессионального лицея бытсервиса, который возглавлял с 1998 года по 2008 год. Затем Алпыспаев год проработал в должности заместителя директора Костанайского областного театра драмы и кукол, а уже в 2010 году перешел на должность заместителя директора Костанайского областного дворца культуры. В 2011 году был назначен директором Центра адаптации несовершеннолетних. В 2012 году Бауржан Алпыспаев встал у руля областного кукольного театра, где его карьера так скоропостижно оборвалась. Редакция «НК» выражает искренние соболезнования родным Бауржана Шаяхметовича и коллективу кукольного театра. Ольга ГОРАЙ

ПРОГНОЗ

Равнение на осень В области к концу недели похолодает. По сообщению синоптиков, в первой половине недели ожидается более теплая погода, но на смену солнечным дням придут дожди. - С 14 по 17 сентября ночная температура воздуха составит +3+8 градусов по Цельсию. Днем столбик термометра покажет +18+23 градуса, - говорит начальник отдела прогнозов погоды филиала РГП «Казгидромет» по Костанайской области Валентина Загребина. – Ближе к выходным на территории области установится циклон, который принесет облачную погоду с дождями. 18-20 сентября ночью столбик термометра установится на 0 градусов. Дневная температура воздуха в эти дни составит +10+15 градусов по Цельсию. Валерия ВАХНЕНКО

Смена у власти Акимом Костанайской области назначен Архимед Мухамбетов. В пятницу, 11 сентября, премьер-министр Казахстана Карим Масимов представил нового главу региона. Им стал бывший аким Актюбинской области 43-летний Архимед Мухамбетов. На заседании областного маслихата депутаты единогласно одобрили его кандидатуру. Как сообщила пресс-служба областного акимата, Нуралы Садуакасов, проработавший на должности главы региона почти четыре года, покинул пост в связи с переходом на другую должность.

Архимед Бегежанович Мухамбетов родился в 1972 году. Окончил Самарский государственный технический университет по специальности инженер-электрик. До 2006 года работал в частной сфере. В феврале 2006 года был назначен заместителем акима Актобе, курировал вопросы жилищно-коммунальной сферы. В конце 2008 года его перевели на должность акима Актобе. В июле 2011 года Мухамбетов возглавил Актюбинскую область, где и проработал до сентября 2015 года. Ольга ГОРАЙ Фото с сайта ortcom.kz

АПК

Главное – уложиться в сроки В Костанайской области возобновлена уборочная кампания.

По данным сельхозуправления, в минувшее воскресенье в регионе вновь стартовала уборка зерновых. Напомним, 11 сентября из-за дождей жатва была приостановлена на территории всей области. На сегодняшний день обмолочено 1 млн 375 тысяч гектаров, что составляет 34%. Стоит отметить, что в прошлом году к этому времени было убрано 36% зерновых. Напомним, в 2014 году костанайские хлеборобы столкнулись с аномальными погодными явления-

ми, в связи с чем уборочная кампания затянулась почти на два месяца и стала одной из самых сложных в истории агропромышленного комплекса области. В текущем году, по предварительным прогнозам экспертов, жатва продлится до середины октября. Но только в том случае, если будет благоприятная погода. Пока же неплохими темпами идет уборка на юге. В Аркалыке, Аулиекольском, Житикаринском, Наурзумском, Амангельдинском, Камыстинском и Жангельдинском районах убрано от 50% до 96% посевных площадей. В северных регионах жатва

только набирает обороты. Так, в Сарыкольском, Федоровском, Мендыкаринском, Костанайском, Карабалыкском и Алтынсаринском районах собрано от 13% до 23% урожая. При этом самые низкие темпы отмечены в Узункольском районе, где убрано лишь 12% зерновых. Напомним, в прошлом году аграрии этого региона не успели собрать весь урожай и свыше 33 тысяч га пшеницы ушло под снег. - Сельхозтоваропроизводители не убирают хлеб не потому, что не хотят, а просто он не успевает вызреть, поскольку из-за холодной весны затянулись сроки

сева, - пояснил начальник отдела земледелия областного управления сельского хозяйства Салимжан Исеноманов. - Синоптики обещают в сентябре осадки в пределах нормы. На сегодня выпало около 15 мм, и если учесть, что среднемноголетние осадки в месяц составляют 22 мм, то ожидаем еще дожди. Как отмечают в сельхозуправлении, средняя урожайность по области пока составляет 8,4 центнера с гектара. Впрочем, по мере активности участия в жатве северных регионов эта цифра может увеличиться. Мария БЕРЕЖНАЯ

ФИНАНСЫ

Еще не предел? Аналитики прогнозируют дальнейший рост доллара. Напомним, 20 августа текущего года Правительство РК отпустило тенге в свободное плавание, а руководство Нацбанка заявило о том, что впредь не вмешивается в формирование обменного курса. В связи с этим стоимость американской валюты резко возросла. В течение трех недель курс доллара колебался - то опускался, то поднимался вновь. В минувшую пятницу по результатам вечерних торгов на бирже он подорожал почти на 9 тенге, достигнув 264,2 тенге за единицу. Тогда эксперты отмечали, что американская валюта достигла своего исторического максимума в Казахстане. И вот - новый рекорд. По результатам утренних торгов (на 14 сентября – прим.авт.) средневзвешенный курс доллара составил 273, 55 тенге. В обменных пунктах Костаная с утра в понедельник американскую валюту продавали еще по старой цене - 265 тен-

ге, а уже к обеду доллар подорожал почти на 20 тенге и достиг 282 тенге за единицу. Не отстает и другая валюта. Так, продажа евро зафиксировалась на отметке 318 тенге, а российский рубль в обменниках Костаная можно было купить уже по 4,5 тенге. Впрочем, после обеда этого же дня курс доллара стал немного падать и уже составил 276 тенге. При этом в Нацбанке и в обменных пунктах утверждают, что в связи со сложившейся ситуацией вокруг колебаний курсов инвалют ажиотажа среди населения нет, но спрос на иностранные деньги немного повысился. - В связи с тем, что курс

тенге падает, костанайцы интересуются всей валютой. Спрашивают и доллары, и евро, и рубли. Если говорить по нашему обменному пункту, все то количество валюты, которые мы покупаем, продаем за день. Но, безусловно, самой популярной валютой по-прежнему остается рубль. Это связано с тем, что Россия рядом и некоторые товары там стоят дешевле, - сообщил «НК» заместитель директора ТОО «КДМ» Михаил Гребенко. Меж тем эксперты прогнозируют дальнейшее ослабление курса тенге. К примеру, столичный финансовый аналитик Айдархан Кусаинов высказал мнение о том, что доллар может вырасти до

300 тенге. Он также отметил, что в сложившейся ситуации есть определенные плюсы. - Возможно, это станет толчком для дедолларизации ментальности казахстанцев, - заметил аналитик, и был совершенно прав. Уже в понедельник, 14 сентября, стало известно, что совет Ассоциации застройщиков Казахстана принял решение об отказе от доллара, как от средства платежа при строительстве и продаже недвижимости. Цены на новое жилье члены АЗК намерены устанавливать лишь в нацвалюте. Этого же будут требовать и от других участников рынка жилищного строительства. Кроме того, члены ассоциации пересмотрят отношения с поставщиками стройматериалов. То есть предпочтение будет отдаваться тем, кто продает свои товары за тенге. По мнению экспертов, это станет фактором сдерживания роста себестоимости и цены за квадратный метр. Валентина МЕЛЕХОВА Фото Александра ОТКИНА


Вторник, 15 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ КРИМ-ИНФО

СВОЕ ДЕЛО

Неудачная попытка

Пусть сбудутся мечты В Костанае подвели итоги благотворительного проекта «Посмотри на звезды». Данный конкурс проводится благотворительным фондом «Құс жолы» совместно с фондом развития предпринимательства «Даму» при информационной поддержке газеты «Наш Костанай» уже в третий раз. - Основная цель проекта – дать стимул людям с ограниченными физическими возможностями, предоставив им стартовый капитал для развития или становления собственного бизнеса, - говорит менеджер фонда «Даму» Асель Казакова. - Для этого им выделяется грант в размере от 100 до 300 тысяч

тенге на приобретение необходимого оборудования или помещения. В этом году в костанайский филиал фонда «Даму» поступило 17 заявок. В ходе отбора были определены два номинанта. Ими стали инвалиды-предприниматели Татьяна Брылева из Федоровки и Зина Нурпазилова из Аркалыка. Каждая получила грант в 300 тысяч тенге. Зина Нурпазилова о конкурсе узнала, прочитав информацию на сайте «НК». По профессии она - газоэлектросварщик. Долгое время по заявкам земляков делала металлические двери, оградки, ворота. При этом работала на оборудовании, арендованном у коммунального предприятия.

- На полученный грант я купила все необходимые инструменты, приобрела нужную аппаратуру, железо, навесы, - говорит Зина Нур-

3

пазилова. - Я очень рада, что сбылась моя мечта! Александр КУЗЬМИЧЕВ Фото Александра ОТКИНА

ЭКОЛОГИЯ

Сельчанин поджег соседские сеновал и конюшню из зависти. ЧП произошло 13 сентября в поселке Пригородный близ Житикары. В первом часу ночи у одного из местных жителей загорелись хозпостройки. Огонь быстро охватил территорию вблизи дома. На место происшествия прибыли сразу два пожарных расчета, в ликвидации пожара участвовали также полицейские и местные жители. Воспользовавшись переполохом, 30-летний сельчанин пробрался в дом погорельцев. Разбив оконное стекло, он вошел в комнату, где в это время находилась 78-летняя пенсионерка. Злоумышленник, угрожая пожилой женщине, потребовал у нее деньги. Вот только бабушка успела увернуться от него и выбежать из дома, призывая на помощь сельчан. В ходе оперативно-розыскных мероприятий подозреваемый был задержан. Им оказался местный житель, ранее судимый за кражи. Задержанный признал вину не только в совершении попытки грабежа, но и поджоге сеновала с конюшней. Преступление он спланировал заранее, решив, что на пожар сбегутся все сельчане и оставят свои дома без присмотра. Для храбрости он выпил спиртного, но на деле все пошло не так, как он планировал. В настоящее время мужчине предъявлено обвинение по двум статьям Уголовного кодекса - «Попытка грабежа» и «Повреждение чужого имущества», а он сам помещен в СИЗО. Житель села, у которого сгорели сеновал и конюшню, подсчитал сумму ущерба – 700 тысяч тенге. Теперь эти деньги злоумышленник будет обязан вернуть ему по суду. Мадина РАМАЗАНОВА

Чистая инициатива Восемь неравнодушных костанайцев самостоятельно провели экорейд на Каменном озере в минувшие выходные. Всего за несколько часов им удалось собрать около тонны различного мусора с берегов ботанического памятника. Идейным вдохновителем экологической инициативы стал инженер-связист Дмитрий Драган. - Мы с друзьями часто вы-

езжаем на природу и видим, в каком состоянии находятся так называемые зоны отдыха, - рассказывает Дмитрий. – А началось все с того, что голос совести зазвучал в нас сильнее обычного. Сначала забрали с собой пару мешков мусора от предыдущих «культурно отдыхающих» граждан, потом решили, что нужно организовать что-то более эффективное. Привлекли ребят, купили мешки и отправились на Каменное озеро. По мнению Дмитрия, этот

экорейд нельзя назвать жестом доброй воли, потому что такие мероприятия - минимум, который должен сделать каждый уважающий себя человек - Добровольцы есть, неравнодушных людей много, просто нужно дать импульс, организовать их, - говорит костанаец. - Я думаю, что с помощью СМИ проблему отсутствия культуры отдыха на природе можно было бы решать эффективней. С вывозом мусора ребятам

помогло крестьянское хозяйство «Садовод», предоставив необходимую технику. По словам участницы экорейда Светланы Костенко, собранный мусор еле поместился в прицеп трактора. - Я в полном восторге от этого похода, никакой усталости, только эйфория от происходящего, заряд бодрости и ощущение такого мощного энергетического подъема от задуманного и сделанного, делится впечатлениями Светлана. - На Каменном озере я была давно, еще в студенчестве. И тут поступило предложение поехать и помочь. Трудно было не согласиться, хотелось ребят поддержать, пообщаться, полюбоваться пейзажами, отдохнуть от суеты города и самое главное дать возможность прекрасному месту задышать чистотой. В будущем ребята планируют продолжить свои экологические поездки. Дарья ЩЕРБАКОВА Фото из архива Светланы КОСТЕНКО

СПОРТ

Победа в Кызылорде Футбольный клуб «Тобол» обыграл команду «Кайсар». После перерыва в чемпионате страны, связанным с участием национальной сборной в отборочных играх EURO2016, костанайцы провели матч 25 тура в Кызылорде. Наши футболисты активно начали встречу. Дважды атаки «Тобола» завершал Игорь Зенькович, пробивавший ворота соперника в падении головой из центра штрафной площади, а затем нанеся удар по мячу с 25 метров по центру. Однако в первом случае удар получился несильным, и

мяч стал легкой добычей вратаря «Кайсара» Максата Сейдахмета, а во втором моменте голкипер хозяев перевел мяч на угловой. А на 12-й минуте все тот же Зенькович после перехвата мяча в центре поля сделал передачу на правый край сербскому легионеру Огнену Красичу и тот точно пробил из-за пределов штрафной площади в правый нижний от вратаря угол ворот. Хозяева усилиями хорватского полузащитника Йосипа Кнежевича в середине тайма сравняли счет. Однако костанайцы не позволили переломить ход встречи. Еще до перерыва Зенькович вывел

свою команду вперед. Во втором тайме кызылординцы владели территориальным преимуществом, но «Тобол» действовал в обороне без ошибок и довел матч до победы, которая позволила им возглавить мини-турнир во второй шестерке. Дублеры «Тобола» накануне сыграли вничью (2:2) с резервным составом «Кайсара» в рамках Кубка Профессиональной футбольной лиги и занимают в своей группе с 7 очками второе место после «Тараза», в активе которого 9 очков. Сергей БИРКЛЕ Фото fc-tobol.kz

АКЦИЯ

А в подарок - кресло Сотрудники дорожной полиции приглашают костанайцев принять участие в необычном конкурсе. 25 сентября около ТД «Астыкжан» в целях популяризации использования детских удерживающих устройств городскими полицейскими будет проведен информационно-пропагандистский семейный конкурс «Заботливый родитель». По словам старшего инспектора управления административной полиции ДВД Костанайской области Юрия Панасенко, для того чтобы семье принять участие в данном мероприятии, достаточно иметь автомобиль. - Владельцу машины придется пройти несколько этапов конкурса: ответить на все вопросы о Правилах дорожного движения, без проблем преодолеть полосу препятствий и тест-драйв, а также правильно установить и закрепить детское автокресло, - рассказывает инспектор. – Этим конкурсом мы хотим донести до костанайцев одну мысль - для безопасности ребенка недостаточно просто купить хорошее детское кресло и посадить туда малыша. Необходимо еще без ошибок установить его в машине и правильно пристегнуть в нем свое чадо. По итогам мероприятия победитель получит в подарок новое детское автокресло. Валерия ВАХНЕНКО

ИЗ ПОЧТЫ «НК»

Помогли на отлично Вот уже который год проходит республиканская акция «Дорога в школу», имеющая социальную направленность. Администрации учебных заведений, специалисты отдела образования начали работать в данном направлении еще с июня, чтобы ни один ребенок не остался в стороне и смог пойти 1 сентября в школу с новым рюкзаком, в красивой форме. В средней школе №16 г.Костаная перед началом учебного года была оказана помощь детям из малообеспеченных семей, детям-сиротам и оставшимся без попечения родителей. Спонсорами в приобретении канцелярских принадлежностей, сезонной и школьной одежды выступили директор ТОО «Форум» Ю.Н. Беляев, директор ТОО «Костанайский ЭнергоЦентр» Г.М. Бекбаев, индивидуальный предприниматель Т.А. Севастьянова, индивидуальный предприниматель Т.В. Тарасенко. Не остался в стороне и костанайский филиал ДБ АО «Сбербанк» во главе с директором Д.В. Коцюбой. Банкирами была проведена благотворительная акция для первоклассников «Ура, я иду в школу!», в ходе которой они вручили ученикам рюкзаки и канцелярские наборы. Администрация школы и родительская общественность, учащиеся школы благодарят спонсоров за оказанную помощь в сборе детей к самому важному и трогательному празднику в их жизни. Администрация СШ №16 г.Костаная


4

Вторник, 15 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ПОТРЕБИТЕЛЬСКИЙ РЫНОК

Большие очереди - доступные цены На нынешней сельскохозяйственной ярмарке было продано 170 тонн продуктов. Особый ажиотаж у горожан вызвали яйцо, картофель и сахар. За ними выстроились огромные очереди, которые не убывали до обеда. УВЕЛИЧИВАЯ ОБЪЕМЫ Пока на улице стоит теплая погода, ярмарки, для удобства костанайцев, организовывают в трех точках Костаная: в Сити-центре, по ул. Арыстанбекова (между 8 и 9 мкрн.) и на площади перед входом на бульвар «Жастар». Свою продукцию на распродажу, прошедшую 12 сентября, поставили 165 хозяйствующих субъектов из Костаная, Рудного и 14 районов области. - Сейчас идет массовая уборка овощей и картофеля, - говорит начальник отдела сельского хозяйства акимата Костаная Гизат Каленов. - Все жители города и области стараются закупить продукцию на зиму, поэтому мы увеличили объемы продаж. Если на предыдущую распродажу было поставлено около 100 тонн продукции, то на последнюю - 170 тонн. Упор сделали на картофель и овощи, так как люди закупают этот товар на хранение. Картофеля продали 47 тонн, остальных овощей 20 тонн. Также было поставлено 20 тонн мяса, 30 тонн сахара, четыре тонны подсолнечного масла, 108,5 тыс. штук яиц. ОЧЕРЕДЬ С 8.00 Несмотря на то, что распродажа была организована в трех местах, основная масса покупателей собралась в Сити-центре. В восемь часов утра, когда продавцы только раскладывали свой товар, около палаток уже толпился народ. Каждый стремился прийти пораньше, чтобы занять очередь и выбрать товар получше. Особенно это касалось мяса. На ярмарке предлагали говядину по 850-900 тенге за кг, свинину по 750-850 тенге за кг. Тушу барана продавали по 1000 тенге за кг. Те, кто приходил пораньше, мог выбрать кусок помясистее. К 11 часам прилавки с мясом начинали пустеть, остались только косточки. - Я всегда хожу на ярмарку за мясом, - рассказала Зинаида Терехова. - Тут выгодно отовариваться. Главное приехать к 8 часам, а то и раньше.

Пока продавцы раскладывают, уже можно присмотреть себе нужные куски мяса. И дешевле чем на рынке. Вот сравните, на ярмарке свинину можно взять по 750-800 тенге за кг, а на рынке она стоит 900-1000 тенге за кг. Действительно, на Центральном рынке свинина без сала, с небольшой косточкой стоит 1200-1300 тенге за кг, косточки с мясом можно купить по 850 тенге за кг. Говядину на рынке отдают по 1100-1200 тенге за кг. О том, что цены на мясо на Центральном рынке завышенные, говорят и сами крестьяне, которые держат свое хозяйство. - Мы уже два года принимаем участие в ярмарках, - говорит жительница п.Зуевка Алтынсаринского района Людмила Пивнева. - Мы сами выращиваем свиней. На продажу поставляем обычно две туши, все распродаем. В ярмарках крестьянам выгодно участвовать. Раньше перекупщики закупали по 700-800 тенге за кг, мы им сдавали. Но уже два года как перекупщики предлагают цену 500-550 тенге за кг. А посмотрите, сколько стоит мясо на рынке - 1200 тенге за кг. Видно, что накручивают больше чем в два раза. Крестьянам невыгодно отдавать по таким ценам. Вот мы и стали принимать участие в ярмарках. Товар расходится быстро, цена нас устраивает. Среди мясной продукции особым спросом на распродаже пользовался костанайский бройлер. Цена на него держится на прежнем уровне - 395 тенге за кг. Для сравнения, на рынке цена у перекупщиков доходит до 650 тенге за кг. Купив птицу, люди попутно приобретали субпродукты. Чтобы не создавать ажиотаж, торговля костанайскими бройлерами шла в двух точках. ЗА ЯЙЦОМ, САХАРОМ И КАРТОФЕЛЕМ Уже традиция, что хитом продаж ярмарок становотся яйцо «Жас Канат». Очередь за этим товаром образовалась с 8 утра и не убывала до обеда. Люди выстроились в большую вереницу, которая с каждым часом удлинялась. Не удивительно, цена на яйцо осталась прежняя - 100 тенге за десяток. На рынке продукцию «Жас Канат» продают по

140 тенге за десяток. А в некоторых магазинах Костаная они стоят 160-180 тенге за десяток. - Я не пропускаю ни одну ярмарку, - рассказала корреспонденту «НК» Любовь Кузина. – Здесь все по доступным ценам, что очень важно для пенсионеров. Помимо яиц, я всегда покупаю на ярмарке овощи. Не уступала своими размерами очередь и за сахаром. Если две недели назад сахар оптовые продавцы реализовывали на ярмарке по 144 тенге за кг, то сейчас о такой цене можно забыть. На рынке цены на сахар взлетели до 170-280 тенге за кг. Поэтому на ярмарку товар первой необходимости поставили из стабилизационного фонда по 165 тенге за кг. Даже при такой цене его раскупали мешками. Но все же большинство людей пришло на ярмарку за картофелем и овощами. Более 10 точек предлагали картофель по 45-50 тенге за кг. Люди закупали по 100-200 кг, сразу грузили в машины и вывозили на зимнее хранение. В довесок к картофелю брали морковь по 70 тенге за кг, капусту и свеклу по 50 тенге за кг. - Недорогая цена на картофель, - говорит Айна Кузембаева. - Дешевле, чем на ярмарке, нигде пока нет картофеля. В этом году капуста недорогая. Но ее еще рано брать на засолку. Картофеля и овощей хватило всем желающим. Еще в 12 часов можно было прийти на распродажу и купить этот товар. МЕД И ВСЕ, ВСЕ, ВСЕ На ярмарку поставляют самые разные товары. Можно прийти за основными продуктами, а попутно купить сопутствующий товар. Например, всегда много точек с медом. Тут и перекупщики, и истинные пчеловоды. Есть постоянные участники распродажи, которые уже заработали репутацию среди клиентов. Мендыкаринцы Тамара и Александр Митраховы занимаются пчеловодством уже 24 года. На ярмарки они привозят и гречишный, и цветочный мед, и первоцвет с донником. - Нас покупатели уже знают много лет, - рассказала Тамара Митрахова. - Мы свой

Рыбу продавали в ассортименте - от мелкого карася до крупного сазана

На ярмарке яйцо стало хитом продаж

Сахар поставили из стабфонда по 165 тенге за кг мед продаем всегда сами, перекупщикам не отдаем. И за качество ручаемся. На ярмарке не только выгодно торговать, но и интересно. С новыми людьми знакомимся, о себе рассказываем, советы даем тем, кто интересуется пчелами. Всегда на распродаже несколько точек с рыбой. Предлагают сазана и щуку по 450 тенге за кг, карася по 200-250 тенге за кг. Покупатели от свежей рыбы никогда не отказываются. Можно купить мороженую селедку, мойву, скумбрию. В ассортименте всегда есть мука, макаронные изделия, масло сливочное, подсолнечное, фрукты. Нередко на ярмарку поставляют и хозяйственный товар. Например, на последней распродаже можно было купить различные ножи, овощерезки и терки. А тем, кто проголодался, предлагали вареную кукурузу. БЫЛ БЫ СПРОС По традиции, ярмарку

Замакима области Базыл Жакупов поинтересовался ценами и продажами посетили и местные власти. На этот раз по рядам прошел заместитель акима Костанайской области Базыл Жакупов. Он поинтересовался ценами и дал поручение проанализировать, сколько продукции было продано с начала года. - Ярмарки мы делаем для народа, - отметил Жакупов. - Сейчас основной товар - это овощи. Мы постарались на них увеличить объемы. Рекомендуемые цены

Закупив все основное, люди покупали фрукты

на все товары остались на прежнем уровне. Они на 15-20% ниже рыночных. Как только какой-то товар дорожает, мы стараемся реагировать на ситуацию. Вот на сахар цена поднялась, и на ярмарку мы выставили его из стабилизационного фонда. Пока на ярмарки будет спрос, будем проводить их регулярно, через каждые две недели. Ольга ГОРАЙ Фото автора


Бүгінгі нөмірде: * «Зекет» қорының игі істері * Өмір соқпақтары * Сырлы әуеннің шебері

Сейсенбі, 15 қыркүйек 2015 жыл ӨНЕР ЖҰЛДЫЗДАРЫ

Қостанай өңірінің мақтанышы Дәстүрлі әнші, Халықаралық фестивальдің Бас жүлдегері Манапбек Қадыров туралы

Қазақ хандығының 550 жылдығына арналды

Жуырда елордамыз Астанада Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған салтанат болып өтті. Оның тарихи маңызы барлық жұртшылық үшін ерекше. Өйткені, Елбасының тікелей қолдауымен елімізде үстіміздегі жылы оған айрықша назар аударылды. Басылымдар мен теледидарларда да мемлекетіміздің өміріндегі ерекше оқиғаға байланысты қаншама танымдық әрі тағылымдық дүниелер берілді. Астанада өткен салтанатты жиынға қатысушылар алдында сөз сөйлеген Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақ хандығының 550 жылдығын мерекелеу — халқымыздың даңқты шежіресіне тағзым және қазіргі ұрпақ үшін тарихтан тағылым алу екендігін атап өтті. Осынау іс-шараға Әзербайжан Республикасының Президенті Илхам Әлиев, Қырғыз Республикасының Президенті Алмазбек Атамбаев, Түркия Ұлы ұлттық жиналысының спикері Исмет Йылмаз, Түрікменстан Үкіметінің вице-премьері Сапардұрды Тойлиев және басқалардың қатысуы басқосудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Сондай-ақ осы салтанатқа Қостанай облысынан бір топ делегация қатысып, үлкен әсермен оралды. Жалпы, әрбір еліміздің азаматы өз елінің тарихы мен мәдениетін терең білуі қажет. Оның әсіресе, мемлекетіміздің болашағы болып табылатын жас ұрпаққа тағылымдық жағы мол екендігі даусыз. Әлібек ТАТАНОВ, «Қазақстан-Қостанай» телеарнасының директоры, Қазақстанның Құрметті журналисі.

Қажылыққа 15 адам аттанды

Ән – көңілдің ажары. Ол рас. Жақсы туынды қашан да адам жанын нұрландырады, жүрек құлын шертеді. Тыңдаған жанды тебірендіріп, әсемдікке іңкәр етеді. Әсіресе ата-бабамыздан мирас болып келе жатқан халық әндерінің жөні қашан да бөлек. Қостанай өңірінде дәстүрлі ән орындаушылары жайлы сөз болғанда Елубай Өмірзақов атындағы облыстық филармонияның дарынды әншісі, халықаралық және республикалық байқаулардың жеңімпазы Манапбек Қадыров еріксіз еске түседі. Бүгін ол жөнінде әңгімелеудің орайы келіп тұр. Өйткені, жуырда ғана өнерді пір тұтқан, дауысы асқақ ағамыз елордамыз Астанадан үлкен қуанышпен оралды. Ол аталған шаһарда өткен Қазақ хандығының 550 – жыл-

дық мерейтойы аясында ұйымдастырылған «Тарих және мәдениет» этникалық-мәдени халықаралық фестивалінде Бас жүлдеге ие болды. Дүние жүзінің 17 елінен қатысқан байқауда жерлесіміз бүкіл қазақ халқының беделі мен абыройын әлемге паш етті. Осы фестивальдің бірінші кезеңінде ол Балуан Шолақтың «Ғалиясын» нақышына келтіріп орындаса, екінші кезеңде Нұржан Наушабаевтың «Көкенәй» әнімен барша көрермендер мен әділ-қазыларды аузына қаратты. Манапбек Қадыров Жамбыл облысы Талас ауданына қарасты Ақкөл селосында дүниеге келді. Киелі өңірден қазақ халқының мәртебесін көтеріп жүрген қаншама өнер тарландары шыққаны көпке белгілі. Олардың бәрін атын

атап, түсін түстемей-ақ қоялық. Әдетте, кейіпкеріміз секілді азаматтардың бойындағы талант ұшқыны сонау мектеп қабырғасында жүрген кездері анық байқалады. Манапбек ағаның да өнерге деген құштарлығы 6-шы сыныпта сезілді. Қабілетті шәкірт бірте-бірте өзінің ізденімпаздығының арқасында жұрттың назарына ерте ілінді. 1991 жылы мектепті бітірісімен Алматы мемлекеттік консерваториясына студент болып қабылданды. Әрине, оған түспес бұрын барлық еліміздегі шығармашылық адамдарын дайындайтын оқу орындары секілді ауылдан барған бозбаланың әнге деген талпынысы, сахнада өзін-өзі ұстау секілді қырлары сынақтан өтті. Жоғары оқу орнын 1994 жылы үздік тәмамдаған соң,

облыстық филармонияның «Ақжелең» ансамблінің құрамына әнші ретінде қызметке тұрды. Осында жұмыс істеп жүріп, Нұржан Наушабаевтың туындыларын насихаттаған ақсақал Сыздық Әбілғазинді жолықтырып, одан көп тәлім алды. Манапбек Сапарұлының өткен жылдардағы шығармашылықтағы жетістері де ауыз толтырып айтарлықтай. Мәселен, 1995 жылы Мәскеуде өткен Ұлы Жеңістің – 50 жылдығына орай ұйымдастырылған байқауда жоғарыда аталған ансамбль жүлделі 1 орынға ие болды. 1997 жылы Корея Республикасындағы ән байқауында күміс медальды жеңіп алды. Сондай-ақ, 2003 жылы Кенен Әзірбаевтың «Шырқа, даусым!» атты республикалық өнер сайысында 2-ші орынға ие болса, араға екі жыл салып

Башқұртстандағы «Бір дәмләк» деп аталатын түркі халықтарының ән байқауында 1-ші орынды қанжығасына байлады. Манапбек ағаның жұбайы Сәуле қаламыздағы №16 орыс орта мектебінде қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі. Ерлі-зайыптылар қос ұлдарына тағылымды тәрбие беруде. Тұңғыштары Мәулен қаламыздағы «BalaTurkvizyon» Халықаралық балалар әні байқауының ұлттық іріктеуіне қатысып, елордада өтетін осындай байқауға жолдама алды. Сөйтіп ол әкесінің жолын қуды. Өнер жолында жүрген көрнекті тұлға мен жас әнші Мәулен Манапбекұлына алдағы уақытта да шығармашылықта тек биіктен көріне беріңіздер деген ең ізгі тілегімізді білдіреміз. Айзат АСЫЛБЕК.

Жыл сайын мұсылмандық бес парыздың бірі - қажылықты өңірімізден бауырларымыз өтеп келіп жатқаны белгілі. Жақында, яғни Құрбан айт мерекесі қарсаңында Қазақстан қажылар қауымдастығы Қостанай облыстық филиалының төрағасы Жақсылық қажы Ғайсинге жолығып, оны әңгімеге тартқан едік. Ол биыл облыстан 15 адам қасиетті Меккеге аттанғанын тілге тиек етті. Әсіресе, Торғай өңіріндегі Арқалық қаласы, Жангелдин және Амангелді аудандарындағы мұсылман ағайындар өздерінің ислам дініне деген ерекше құрметтерін көрсетті. Осы аталған шаһар мен аудандардан 9 қандасымыз өздерінің мұсылмандық парыздарын өтеуге тілек білдірді. Оларға сапарларыңыз сәтті болып, ойға алған армандарыңыз бен ниеттеріңіз орындалсын деген ең ізгі тілегімізді білдіреміз.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 15 қыркүйек 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ САУАЛНАМА

ҚАЙЫРЫМДЫЛЫҚ

Басты мақсат – білікті маман атану

«Зекет» қорының игі істері

Мамандық таңдау – адам өміріндегі ең бір жауапты да, маңызды мәселелердің бірі. Әрине, ол үшін де терең білім қажет. Ал білікті маман атану үшін жоғары білім қажет екендігі де даусыз. Баршаға мәлім, елімізде екінші жыл «Серпін – 2050» бағдарламасы қолға алынды. Биыл А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті осы бағдарламаға байланысты студенттермен толықты. Бір айта кетерлік жай, Қостанай өңіріне жаңадан қадам басқан жастардың бәрі де жатақханамен қамтамасыз етілді. Көңіл-күйлері де жоғары. Жаңа оқу жылына аса бір ынта-ықыласпен кіріскендері байқалады. Жақында республикамыздың оңтүстік өңірлерінен келген жігіттер мен қыздарға арнайы жолығып, олардың пікірлерін жазып алған едік. Бүгін солардың өздерін толғандырған арман-мақсаттарын көпшілік назарына ұсынып отырмыз.

Бағдәулет Ермекбай - ветеринария және мал шаруашылығы технологиялары факультетінің 1 курс студенті: - Өздеріңіз білесіздер, оңтүстік өңірлерде халық тығыз орналасқан. Мамандар өте көп. Таңдаған жұмысың табыла бермейді. Ал, солтүстік өңірлерде кадрлар жетіспейді. Сондықтан «Серпін - 2050» бағдарламасы бұл өзекті мәселенің шешімін табуына ықпалын тигізеді деген ойдамын. Менің бұл мамандықты таңдау себебім ата-бабаларымыз ежелден малмен күн көрді емес пе? Казір де елімізде осы саланы өркендетуге айрықша назар аударылуда. Оны жүзеге асыру өзім секілді жастардың білім білігіне де байланысты деп түсінемін. Бұл күндері елімізде жергілікті тауарларды өндіруге көп көңіл бөлініп жатқаны белгілі. Оқырмандардың назарына да сауда орындарындағы «Қазақстанда жасалған» деген жазулар түскен болар. Өзімізде шығарылған азық-түліктердің сапасы да жоғары болады. Мұнда келгендегі мақсатым да мемлекетіміздің жастарға жасап жатқан қамқорлығын сезіне отырып, Қостанай мемлекеттік университетінің жоғарыда аталған факультетін ойдағыдай тәмамдап, еліме адал қызмет ету. Жоғары оқу орнындағы ұстаздар өзім секілді жастарға уақыт талабына сай білім беріп жатқандықтарын бұрын да естігенмін. Міне енді мен олардан дәріс алу бақытына ие болып отырмын. Қостанай өте сұлу шаһар екен. Кәусар ауасы да тынысыңды кеңейтіп, әсем табиғат өзіне іңкәр ете түседі. Қысқасы мұндағылар бізді өте жылы қарсы алды. Жаңа оқу жылын бастап та кеттік.

Еркемай Мүтәлиева - ақпараттық технологиялар факультетінің 1 курс студенті: - Мен де ұлтымыздың ұйытқысы болып отырған Оңтүстік Қазақстан облысы Арыс қаласында туып өстім. «Серпін» мемлекеттік бағдарламасының жастарға берері мол. Өзім осы бағдарламаның арқасында халқымызға қаншама біртуар перзенттер берген Қостанай шаһарына келіп отырмын. Университет басшыларына алғысымыз шексіз. Алыстан келген бізге қолдан келген жағдайдың бәрін де жасады. Өзім ақпараттық жүйе мамандығын таңдаған едім. Енді осындағы 4 жыл ішінде осы саланы барынша меңгеруге талпынатыным хақ. Бір қуаныштысы, кіл өзім секілді жастар бас қостық. Адам сөйлескенше демей ме? Аз уақыттың ішінде жаңа достар тауып та үлгердім. Ендігі менің мақсатым, мемлекеттің туғызып отырған қамқорлығына сай терең білім алу. Ата-анамның сенімін ақтау. Кейінгі жастарға айтарым, қазіргі таңда республикамызда техникалық мамандықтарға сұраныс артып келеді. Сондықтан, ең алдымен мектептерді тиянақты білім алып, жоғары оқу орындарында одан әрі ұштай түсу қажет. Еліміз әлемдегі бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына кіруге ұмтылыс жасап жатыр. Сондықтан, «Серпін - 2050» бағдарламасы бойынша оқуға қабылданған жастар тың серпін танытып, өздерін жан-жақты көрсеткендері абзал дер едім. Біз тәуелсіз елдің тірегі екенімізді ешқашан да ұмытпауымыз керек.

Ермек Төлеген - ветеринария және мал шаруашылығы технологиялары факультетінің 1 курс студенті - Өзім халық ұғымында «Сыр елі – жыр елі» атанып кеткен Қызылорда облысының тумасымын. Мемлекет басшысы жастардың заманға сай білім алуына әрдайым қамқорлық жасап келеді. Соның бірі біздің студент атануымызға тікелей септігін тигізген «Серпін-2050» бағдарламасы. Мен де «Серпін» бағдарламасы арқылы бүгінгі таңдағы қажетті мамандықтардың бірі - биотехнология мамандығын таңдадым. Осы кәсіпті игеру үшін еліміздегі белгілі оқу орындарының бірі – А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінде өз білімімді шыңдау үстіндемін. Бұл оқу орнында талапты жастардың жан-жақты дамуына барлық жағдайлар жасалған. Біз тек қана ұстаздарымыздың бағыт-бағдары бойынша алға ұмтылып, егеменді елдің өркендеуіне өзіміздің лайықты үлесімізді қосуымыз керек. Жалпы, барлық мамандық иелері өз салалары бойынша оның нағыз білгірі атанып, мемлекетіміздің әлемге танылуына өздерінің лайықты үлестерін қосса нұр үстіне нұр болар еді. Мәңгілік ел атану қазіргі жастарға да әбден байланысты. Соны түсініп, менің замандастарым әрдайым биіктен көрінуге талпына берсе деп армандаймын.

Тілеу Берікұлы - ветеринария және мал шаруашылығы технологиялары факультетінің 1 курс студенті: - Өзімнің балалық шағым күллі әлемге белгілі Түркістан қаласында өтті. Жастайымнан жоғары білімді маман болсам деп армандайтынмын. Соның орайы биыл келді. Сондықтан да, «Серпін-2050» бағдарламасының өмірге енуіне ықпалын тигізген барша азаматтарға алғысым шексіз. Қостанай өте киелі мекен екен. Университетіміздің басшылары мен барша ұстаздары да бізге қолдан келген қамқорлықтарын жасады. Жатақханадан орын берді. Терең білім алуымызға толық мүмкіндік бар. Сол себептен де біз өзімізге жүктелген сенімді ақтауға, барлық бойымыздағы күш-қайратымызды арнаймыз. Ұлтымыздың мақтанышы Ахмет Байтұрсыновтың есімі берілген университетте оқып жатқанымызды мақтаныш тұтамыз. Сауалнаманы жазып алған Ақбота БОЛАТБЕКҚЫЗЫ.

Егемендігіміздің арқасында ана тіліміз және дінімізбен қайта қауыштық. Өшкеніміз жанып, өлгеніміз тірілгендей күй кештік. Өңірде қаншама киелі орын, яғни мешіттер дүниеге келді. «Зекет» қоры құрылып, жұмыс атқарып жатқан уақыттан бері, облысымыздың Марал ишан мешітінде бірқатар кейінгі жастарға өнеге боларлықтай жұмыстар атқарылды. Мәселен, облыс бойынша «Зекет» қоры ұйымдастырылған алғашқы күннен бастап, осы қордың белсенді жанашыры болып келе жатқан беделді азаматтар өздерінің қаржылай үлестерін қосуда. Сондықтан оларға Алланың нұры жаусын деген ең ізгі тілегімізді білдіреміз. Облысымызда Наурыз мерекесі қарсаңында Марал ишан мешітінде 200-ге жақын ардагерлер мен қажылардың, жетім, әлеуметтік жағынан аз қамтылған отбасы балаларының басын қосып, дастархан жайдық. Ардагерлердің батасын алып, жасөспірімдердің алғысына бөлендік. Үстіміздегі жылғы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70-жылдығына орай аға буын өкілдеріне лайықты құрмет көрсетілді. Облыстың бас имамы Асылхан қажы Түсіпбек оларды шын жүректен құттықтап, бағалы сыйлықтар табыс етті. Осы жаңа оқу жылы қарсаңында облыстық Марал ишан мешіті мен «Зекет» қорының, Қажылар қауымдастығы облыстық филиалының және жамағаттың ат салысуымен ұйымдастырылған «Мектепке

жол» акциясына байланысты қайырымдылық шара да балалардың есінде қалды. Онда мектеп оқушыларына сабақ барысында қолданылатын құрал-жабдықтар және басқа да аса қажетті заттар алып берілді. Сондағы балдырғандардың жүзіндегі қуанышты тілмен айтқызып жеткізу қиын. Біздің облысымызда мешіттердің саны өсті. Имандылыққа бет бұрған жұртшылықтың арасында өзгелерге өнеге көрсетіп жүрген жастар да жеткілікті. Өткен Рамазан айы кезінде жігіттеріміз бен қыздарымыздың арасында да ораза ұстаушылар аз болған жоқ. Тағылымды халық мәтелінің бірінде: «Бір жылыңды ойласаң, егін ек. Он жылыңды ойласаң, ағаш ек. Жүз жылыңды ойласаң, ұрпақ тәрбиеле, білімге көңіл бөл» делінген. Діни оқу орындарын аяқтаған білікті жастар жер-жерде Исламның асыл қазыналарын жұртшылыққа жеткізіп, оларды имандылыққа баулуда. Көп еңбек сіңіріп, мешіттерде уағыз айтып келеді. Мешіт өндіріс орны емес, сондықтан киелі орынды әрқашанда халықтың қолдауына зәру. «Зекет» қоры құрылғаннан бері облысымыздағы қазақтың іскер жігіттері өздерінің азаматтық қырларымен көзге түсуде. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» демекші, бізге алғашқы күннен бастап ерекше назар аударып, жомарттық қырларымен танылып келе жатқан бауырларымыз да жеткілікті. Олардың

аты-жөндерін бұдан бұрынғы мақалаларымызда айтқан болатынбыз. Қор жұмыс істегеннен бастап облыстың «Зекет» қорына 11млн. теңге қаржы жиналып, осы қаражатқа 13 ауылдық мешіттердің имамдарына жалақы беру мәселесі шешілді. Оқудағы балаларға 3 шәкірт ақы тағайындалды. Осындай ұйымдастыру жұмыстары облыстың барлық мешіт терінде атқарылуда. Жиналған қордан жасалатын қайырымдылық шаралары алдағы уақытта да жалғаса бермек. «Отанды сүю – иманнан», деген сөз бар. Құлаққа жағымды естілетін бұл ұғым, халықтың санасынан берік орын алды. Жалпы тоқталатын болсақ, ислам, мұсылман сөздерінің мағынасы бейбітшілік дегенді білдіреді. « З е к е т » ғибадатын орындап жүрген барша азаматтардың отбасыларына бақыт, зор денсаулық, жұмыстарында табыс тілейміз. Жақсылық Ғайсин, ҚМДБ-ның «Зекет» қорының Қостанай облысы бойынша өкілі.

Әлем мойындаған тұлға Міне, облыстық Ыбырай Алтынсарин мемориалдық мұражайында ашылған Қазақстанның халық суретшісі, Мемлекеттік сыйлықтың иегері, қазақтың тұңғыш мүсіншісі Хәкімжан Наурызбаевтың 90 жылдығына арналған көрме осылай аталады. Оның ашылу салтанатына жергілікті зиялы қауым өкілдері қатысты. Мұражайдың бас қорушысы Зора Қалиақбарқызы даңқты жерлесіміздің өнерімізге сіңірген еңбегіне жан-жақты тоқталды. Оның әсіресе, кейінгі жас ұрпаққа берер ғибраты

жайлы айтып берді. Осынау басқосуда ардагер ұстаз Көпжасар Шаяхметов Хәкімжан Наурызбаевтың мәдениетімізде алатын өзіндік ерекше орыны жайлы баяндай келіп, оның Алматы және басқа қалалардағы кезінде жасалған туындыларының мәні мен маңызына қатысушылардың назарын аударды. Ұлтымыздың мақтанышына айналған Хәкімжан Наурызбаев 1925 жылы 27 тамызда Қостанай облысы Ұзынкөл ауданында дүниеге келді. Бүкіл саналы

ғұмырын мәдениетімізді өркендетуге арнады. 1969 жылы «Қазақстан Республикасының халық суретшісі» атағына ие болды. Қазақстанның бейнелеу өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін «Құрмет Белгісі», Еңбек Қызыл Ту, Октябрь Революциясы, «Парасат» ордендері және медальдармен марапатталды. Мұражайда ашылған көрме келушілердің тарапынан қызығушылық тудырып, олардың дүниетанымдарын кеңейтуге ерекше ықпалын тигізуде.

Жеңімпаздар анықталды Қостанай өңірінде жылда облыстық әкімдіктің тілдерді дамыту басқармасы орталығының ұйымдастыруымен Оралхан Бөкей атындағы көркемсөз оқу шеберлерінің облыстық байқауы ұйымдастырылды. Бұл сайыста аудан және қалалардан 14 үміткер бағын сынады. Аталмыш байқаудың мақсаты – мемлекеттік тілдің қолданылуы аясын кеңейту, тіл мәдениетін көтеру, көркем әдебиетті насихаттауды жандандыру, талантты жастардың қабілеттерін жетілдіру. Жалпы, іс-шара үш кезеңнен тұрды. Олар прозалық және драмалық шығармадан үзінді және мәнерлеп өлең оқу. Бұл байқауда 1-ші орынды Таран ауданынан Балзина Атымтаева, 2-ші орынды Қарабалық ауданынан Әлішер Қуа-

нышбек, 3-ші орынды Лисаков қаласынан Гаухар Рүстемқызы иеленді. Сайысқа қатысушыларға салтанатты түрде мақтау қағаздары мен бағалы сыйлықтар табыс етілді.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 15 қыркүйек 2015 ж.

ҚОСТАНАЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ҚҰРМЕТТІ АЗАМАТТАРЫ

7

Өмір соқпақтары Беделді ақсақал, Қостанай қалалық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары Беген Көпеш туралы әңгіме ҰСТАЗДАРДЫҢ ҰСТАЗЫ

Адам жасымен емес, өзінің туған жері мен Отаны үшін атқарған өнегелі істерімен бағаланады. Өзіміз өмірден көріп жүргеніміздей, әдемі қартаюдың өзі де үлкен өнер. Бір қуаныштысы, мұндай көпті көрген, кейінгі жастарға адал жұмысымен үлгі көрсетіп келе жатқан ардақты ағаларымыз арамызда жеткілікті. Мұндай ақсақалдарды жергілікті биліктегі азаматтар да ардақ тұтады. Оларға лайықты құрмет көрсетеді. Үстіміздегі жаз айы бүгінгі әңгімеміздің алтын арқауына айналып отырған Беген Көпешке ғұмыр бойы есте қаларлықтай болды. Өйткені, ол қаламыздың 136 жылдығы мерекесі қарсаңында Қостанай қалалық мәслихатының шешімімен «Қостанай қаласының құрметті азаматы» атағына ие болды. Оған арнайы лента мен куәлік көпшіліктің алдында салтанатты түрде тапсырылды. Әрине, оны құттықтаушылар да аз болған жоқ. Өзінің ұзақ жылғы елі мен халқына сіңірген еңбегіне, облыс орталығының өркендеп гүлденуіне қосқан қомақты үлесіне берілген баға оның рухын көтеріп, жерлестерінің арасында мәртебесін асқақтатты. Мұны естіген сонау Алматыдағы туған-туысқандары, өңірдегі сыйласқан жұртшылық та ақсақалдың қуанышына ортақтасты. Үйіндегі телефон да үздіксіз шырылдап жатты. Алайда, Беген аға бұл өзіне көрсетілген құрметті терең түсінгенімен, оның астарында үлкен жауапкершілік жатқандығын ұғынды. Сол себептен де өзіне деген талапты бұрынғыдан да күшейтті. Осы Бекеңді өз басым жиырма жылға жуық білем десем, артық айтпаған болармын. Әу бастан оның есіміне облыстық «Қостанай таңы» газетінде жүрген кезімнен сырттай қанық едім. Өзі өңірдегі мақтаулы білім ордаларының басшыларының бірі болатын. Әсіресе, ол сол кездері шаһарымыздағы жалғыз мектеп-интернатты алға сүйреп, өзінің өшпес ізін қалдырды. Осындағы бірге қызмет атқарған әріптестері де оның адамгершілік, іскерлік қасиеттерін әлі күнге дейін ауыздарынан тастамай айтып жүреді. Мен оны алғаш рет 1990 жылы көрдім. Өйткені, тұңғыш ұлым Нұржанды осы білім ордасының жанынан ашылған №24 бастауыш-қазақ мектебінің бірінші сыныбына қабылдау жөнінде арыз жазған едім. Кейін әлгі перзентім қазіргі Сырбай Мәуленов атындағы гимназияны бітірер кезде құжаттарын қарасам, өзім алғашқылардың бірі болып баламды ана тілімізде оқытуға ықылас танытқан екенмін. Міне, сол кезде Беген ағамыз орта жастан асқан зиялы қауымның қатарында болатын. Өзі мені өте жылы қарсы алды. Содан бері сыйластығымыз арта түспесе, төмендеген емес.

Кейін әлгі ашылған бастауыш сыныптар орта мектепке, бертін гимназияға айналды. Уақыт өте оқу орнына қазақтың ұлы ақыны Сырбай Мәуленовтың есімі берілді. Аталған мектептің тұңғыш директоры Нағима Нәсиқызы Дөнасарова болатын. Осылайша кейіпкеріміздің көпшілікке жасаған қызметі баршамызға белгілі.

лердің жесірлері жайлы деректер мен дәйектерді үнемі айтып, өзінің оларға деген жанашырлықтарын көрсетіп жатқаны. Бір ардагер дүниеден өтсе жан-дүниесі құлазып қалады. Оны үнемі таңертен жұмысқа асығып бара жатқан сәтін көреміз. Күнделікті өздерінің қабылдауында қаншама кісілер

стерінің алдында білімді де болашағы жарқын маман ретінде өзін көрсете білді. Бұдан сон өзге бозбалалар секілді әскер қатарында болып, өзінің азаматтық борышын өтеді. Ол жақтан да өз бетінше талпынуды үйренді. Өзі түлегі болып табылатын қазіргі Ыбырай Алтынсарин атындағы дарынды балаларға арналған

ағарту ісінің үздігі» атағына ие болды. Сондай-ақ білім ордасы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталды. Осы қуанышты сәттер ағамыздың жүрегінде мәңгілік сақталып қалары хақ. Ұстаз болу оңай кәсіп емес. Сондықтан онымен жүздескен кезімізде бұл жан-жақтылықты қажет ететін мамандықты

АРДАГЕРДІҢ КӨПШІЛІККЕ БЕЛГІСІЗ ҚЫРЛАРЫ

Осы мектеп-интернатта адал жұмыс істеп, жерлестерінің арасында үлкен құрмет пен беделге ие болған Беген Көпеш жылдар өте облыстық мұғалімдердің білімін жетілдіру институтында жауапты қызмет атқарды. Сол кезде де ол кісінің өз ісінің нағыз маманы ретіндегі атақ-даңқы күллі облысқа тарап жатты. Ол құрметті демалысқа шыққан соң да қарап отырған жоқ. Қостанай қалалық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары ретінде де тыңдырып жатқан жұмыстары көпшіліктің есінде болса керек. Парасатты азамат аталмыш кеңестің төрағасы Михаил Иванович Подоляков екеуі өздеріне түрлі өтініш-тілектермен келетін облыс орталығындағы соғыс және еңбек ардагерлерін үнемі жылы жүзбен қарсы алып, олардың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайларына мүмкіндіктері келгенше моральдық көмек көрсетуге тырысады. Қос танымал тұлғалардың ұйымдастырушылық және іскерлік қырлары үстіміздегі жылғы Ұлы Жеңістің 70 жылдығына арналған мейрам кезінде де барынша жарқырап көрінді. Қалалық әкімдіктің қолдауының арқасында кешегі қанды майданды бастан кешкен аталарымыз бен апаларымыздың бірде біреуі назардан тыс қалған жоқ. Сол күндері шындығы керек, Бекең де күндіз күлкіні, түнде ұйқыны ұмытты. Өйткені, Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне лайықты ілтипат көрсету өздерінің басты парыздары деп есептеді. Бір өкініштісі, олардың қатары да жылдан-жылға күзгі жапырақтай сиреп барады. Өздігінен жүріп-тұра алмайтын аға-буын өкілдерінің үйлеріне барып, мерекемен құттықтады. Сонда олардың жанарларынан ерекше бір ризашылықтың ұшқының көріп, бұлардың да мерейі өсті. Баршаға мәлім, облыста кешегі Ұлы Отан соғысынан оралмай, топырақ жат жерде бұйырған талай боздақтардың есімдері өңірден шыққан «Зерде» кітабына енгізілді. Онда олардың өмірбаяндары мен кейінгі жас ұрпақтарға өнеге болар қасиеттері мен көрсеткен ерліктері жазылды. Беген аға жаны жайсаң, абыз ағаларымыздың бірегейі. Біздің әріптестеріміз, яғни журналистерге деген құрметтері де ерекше. Қаладағы ғұмыр кешіп жатқан ардагерлер, майдангер-

келетіндіктен қыруар жұмыстар күтіп тұрады. Әрине, олардың талап-тілектерін жүзеге асыру да оңай емес. Соған қарамастан ата-әжелеріміздің мұң-мұқтаждарын тиісті орындарының алдына қойып, мүмкіндігінше олардың шешімін табуына барын салады. Міне, осы жұмысты атқарып келе жатқанына қарап отырсақ 16 жыл зырылдап өте шығыпты.

ШОҚҚАРАҒАЙ – ҚАСИЕТТІ АУЫЛ

Өңірде есімі құрметпен аталатын Беген Қаженұлы облыс орталығына жақын маңда орналасқан, яғни Қостанай ауданына қарасты Шоққарағай деп аталатын қазақы ауылда дүниеге келді. Балалық балғын шақтары осы қоныста өтті. Осындағы бастауыш мектепте білім алуда бастаған ол 1948 жылы Қостанай шаһарындағы бұрынғы Жамбыл атындағы (қазіргі Ыбырай Алтынсарин атындағы дарынды балаларға арналған мектеп-интернаты) қазақ орта мектебіндегі белсенді де екпінді шәкірттердің бірі болды. Оны аяқтаған соң педагогтардың қара шаңырағы болып табылатын Қостанай мемлекеттік педгогикалық институтының студенті атанды. Жас жігіттің бойындағы іске рлік , ж аңаш ылд ық қ а құштарлық секілді асыл-қасиеттері сол кездің өзінде айқын сезіле бастады. Осынау жоғары оқу орнының физика-математика факультетін ойдағыдай тәмамдады. Содан кейін жас маман Әулиекөл ауданындағы «Сұлукөл» асыл тұқымды мал зауытындағы орта мектепте кәдімгі қатардағы мұғалім болып еңбек жолын бастады. Әрине, осында болған екі жылдың ішінде өзінің таңдаған кәсібін терең меңгеріп, әріпте-

мектеп-интернатта ұстаздық қызметін одан әрі жалғастырды. Мұнда сол баяғы физика және математика пәндерінен шәкірттеріне тәлімді тәрбие берді. Беген Қаженұлы бастапқыда қатардағы мұғалім болса, уақыт өте білім ордасының оқу ісі жөніндегі орынбасары, содан кейін мектеп-интернаттың басшысы болып тағайындалды. Жалпы осындағы өткен 26 жылдың ол үшін берері мол еді. Бір сөзді, күнделікті әріптестерімен сыйласа қызмет атқарған азамат мұндағылардың да арасында үлкен беделге ие болды. 1971 жылы өзі басқаратын мектеп республика тарихында бірінші рет «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталды. Өзі де осындай орденге ие болып, кеудесіне тақты. Келесі жылы аталмыш мектеп-интернат Бүкілодақтық халық шаруашылығы көрмесіне мүше болды. Мұның ұстаздық озық тәжірибесі күллі Одаққа танылды. Өзі жетекшілік ететін ұжымдағы көптен қызмет атқаратын ұстаздарды ардақтады, жас мамандарды шеберлікке баулыды. Оның ғұмырында 1984 жылдың да орны бөлек. Себебі, дәл осы кезеңде сонау бір кездері Ыбырай Алтынсарин негізін қалаған мектеп-интернатына ғасыр толды. Білім ордасының директоры ретінде оған жан-жақты дайындалып, әріптестерін ортақ іске жұмылдырды. Білімнің қара шаңырағының 100 жылдық мерейтойы жоғары деңгейде өтті. Оған әрине, алыс-жақыннан келген құрметті қонақтар, өздерінің шынайы жылы лебіздерін білдіріп, мұның ұйымдастырушылық қабілетіне жоғары бағаларын берді. «Еңбегіне қарай өнбегі» демей ме? 1985 жылы бұл «Халық

таңдауына жас кезінде не себеп болғанын да сұрадық. Өз саласының нағыз білгірі атанған азаматтың бұған жауабы да дайын еді. Біз әдетте «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» деп босқа айтпаймыз. Беген аға жоғарыда тілге тиек етілген мектеп-интернатта оқып жүрген кезінде осында жалықпай қызмет атқарған педагогтар Дәулет Ыбыраев, Мырзахмет Шайхин мен оның жан-жары Мүршида Шайхимова, Шараф Исмагилова, Прасковья Рыбалова секілді өз мамандығының майталмандарынан көп жайды үйренді. Олардың шәкірт теріне деген қарым-қатынасы, дәріс беру тәсілдері әрдайым мұның да көңілінен шығатын. Сондықтан болар, өскенде сол аяулы жандардай ұстаз болуды армандайтын. Математик Қапаш ағасы мұның келешегінен көп үміт күтетін. Шәкіртінің бойындағы математика пәніне деген ерекше құштарлығын сезген ол Беген Қаженұлы егер тынымсыз ізденсе, одан түбі өзі секілді дарынды математик шығатындығын айтып отыратын. Солай болды да. Өткен жылдары сол ұстаздарының сенімін ақтауға тырысты. Баршаға белгілі, біздің Бекең қос тілде еркін сөйлеп, еркін жазады. Өзімен сұхбаттасу барысында өздеріне орыс тілі пәнінің жүргізген Прасковья Александровнаның сіңірген еңбегін ешқашан ұмытпайтынын, оның жарқын жүзін үнемі сағынышпен еске алатындағын да жасырмады. Ыбырай Алтынсарин медалінің иегері, яғни менің кейіпкерім Беген Қаженұлы облыстық мұғалімдер білімін жетілдіру институтында да өңірдегі барша әріптестерінің сүйікті адамына айналған-ды.

1997 жылы құрмет демалысына шыққанға дейін осында мектеп басшыларын оқытуға, этно-педагогиканы дамытуға айрықша назар аударды. Бұған бірнеше рет өткізілген конференциялар да нақты айғақ бола алады.

ОТБАСЫ – АЗАМАТТЫҢ БАСТЫ ТІРЕГІ

Бекеңнің ғұмыры барша қазақ жастарына үлгі екендігі даусыз. Оның марапаттары мен халық пен ақсақалдардан алған алғысы бұған жарқын дәлел. Әрине, бүгін баяндалған атақ-дәрежелері мен грамоталары да оның өмірінің өте мәнді де мағыналы өтіп келе жатқандығын көрсетеді. Шынында да отбасындағы әрбір баланың келешекте елінің қамын ойлайтын азамат болып қалыптасуы жастай ата-анасының берген тәлім-тәрбиесіне байланысты екендігін журналистік қызмет барысында жан жүрегімізбен сезіндік. Мәселен, Көпешовтер әулетінің басшысы марқұм Қажен ақсақал өз заманының алдыңғы қатарлы азаматтарының бірі болғандығын оның көзін көрген кісілер айтудан жалықпайды. Бұл айтулы тұлға кезінде қатардағы колхозшы болды. Колхоз басқармасының төрағасы сынды жауапты қызметті де абыроймен атқарды. Оның жан-жары Қамар апамыз алты баласын ешкімнен кем етпей өсірді. Азаматының алаңсыз қызмет атқаруына жағдай жасап, үй шаруасын ұршықша дөңгелетті. Келген қонақтарын жылы жүзбен қарсы алып, қазақ әйеліне тән мейірбандылығы мен қонақжайлылығын көрсетті. Ата-анасынан көп жайларды бойларына сіңірген ұл мен қыздары да өмірден өз орындарын тапты. Бәрі де жоғары білім алды. Мысалы, Қайырбай Қазақстанның еңбек сіңірген құрылысшысы атанса, Күләнда қаржыгер, Жұмагүл байланыс саласында қызмет атқарады. Амантайдың ғұмыры қысқа болып, өмірден ерте өтті. Беген аға отбасында да өзін бақытты сезінеді. Өмірлік серігі Үміт апамызбен бір шаңырақтың астында қос аққудай жараса тату-тәтті өмір сүріп келе жатқандарына да жарты ғасыр өтті. Өздері екі перзенттеріне тағылымды тәрбие берді. Тұңғыштары Гүлнәр қарындасымыз Алматы қаласында тұрады. Өзі әке-шешесінің нағыз қамқоршысы. Алатаудың баурайындағы көрікті шаһардан телефон соғып, ата-анасының хал-жағдайын біледі. Одан кейінгі ұлы Қуандық болса, экономист. Сүйікті келіншегі Айнұр заңгер. Ата-енесінің туған қызындай болып кетті. Беген ағамыз мен Үміт жеңгеміз қызы мен ұлынан бес немере сүйді. Қазіргі таңда Көпешовтер әулетінің мерейін тасытып жатқан кішкентай Нұрасыл облыс орталығындағы №24 қазақ бастауыш мектебінің 3-ші сыныбына барады.

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 15 қыркүйек 2015 ж.

ИМАНДЫЛЫҚ ИІРІМДЕРІ

Әр отбасына қуаныш әкелсін

Көптен күткен мұсылманның екі айтының бірі Құрбан айт мейрамына санаулы күндер қалды. Кедей-кепшіктің көңілін көтеріп, ағайынның арасын жақындататын Құрбан айт мерекесі Қазақтың қашаннан қуанышының қайнар көздерінің бірі болған. Асыл дініміз бейбітшілігімен, тазалығымен, бауырмалдылығымен ғана қуантып қоймай, өзінің мереке-мейрамдарымен де мұсылмандарға шаттық сыйлайды. Сондай мерекелердің ұлығы - Құрбан айт. Құрбан айт мерекесі тек бәріміз білетіңдей мал союмен ғана шектелмейді. Құрбандық жеке бас пен қоғам тұрғысынан көптеген пайдалары бар құлшылық. Құрбандық – берген сансыз нығметтері үшін Аллаға шүкіршілік етіп, күнәларының кешірілуін тілеу. Құрбан – қоғамда бауырмалдық, бір-біріне жәрдемдесу және өзара қол ұшын берудің, рухани тұтастықты күшейтудің жолы. Әлеуметтік әділеттің іске асуына үлкен үлес қосады. Әсіресе, құрбан шалудың арқасында мал сойған кезде, пақырлар да негізгі азық-түлік заттарынан болып саналатын етке деген мұқтаждықтарын қамтамасыз етеді. Негізінде күн сайын қоғамның ет қажеттілігін қамтамасыз ету үшін жер бетінде жүздеген, мыңдаған мал сойылып жатады. Бірақ бұларды тек шамасы жеткендер ғана пайдаланады. Ал құрбанның еттерінен көбіне мұқтаж болғандар пайдаланады. Сондай-ақ құрбан – Хазіреті Ибраһимнен жеткен сүннет. Алла Тағала Хазіреті Исмайлдың құрбандыққа шалынбауы үшін оның орнына құрбандық жібергендігін былай біл-

діреді: «Біз де оған үлкен бір құрбандықты фидияға (бодауға) беріп құтқардық»

Құрбан шалудың пайдалары мен хикметтері а) Аллаһ Тағаланың әмірлерін орындау әрдайым ризашылығына жақындатып, ақыретте сый-сыяпатына кенелтеді. Құрбан шалу да Аллаһ Тағаланың арнайы әмірі болғандықтан бұл әмірді ықыласпен орындаушы Раббысының ризашылығына қауышып, ана дүниеде жүзі жарқын болып, мол сауабына шомары сөзсіз. Пайғамбарымыз хадисінде бұл ақиқатты былай деп түсіндіреді: «Адам баласы Құрбан айт күнінде (құрбан шалып) қан ағызудан да сүйікті басқа іспен Аллаһ Тағалаға жақындаған емес. Қаны ағызылған мал қиямет күні мүйіздері, тұяқтары және жүндерімен келеді. Ағызылған қан жерге тамбай жатып, Аллаһ Тағаланың құзырында үлкен мақамға жетеді. Сондықтан құрбандарыңды көңіл ризашылығымен шалыңдар». Пайғамбарымыз (с.а.у.) басқа хадистерінде Аллаһ ризашылығы үшін шалынған құрбанның әрбір қылы үшін сауап бар екенін былай деп сүйіншілеген: «Сахабалар Расулімізге (с.а.у.): – Уа, Аллаһтың Елшісі, құрбандық деген не? – деп сұрақ қойды. – Құрбандық – сендердің Ибраһим (а.с.) бабаларыңның сүннеті, – деді. – Одан бізге қандай сауап бар? – Әрбір тал қылшығы үшін сауап аласыңдар. – Қойдың жүнінен ше? – Қойдың жүнінің әрбір тал қылшығына да сауап жазылады».

Шындығында, Аллаһ Тағала біздің шалған құрбандарымыздың ағызылған қанына немесе етіне мұқтаж емес. Біздің шалған құрбандарымыздың еті немесе қаны Аллаһ Тағаланың құзырына жетпейді. Бірақ біздің оның әмірін ләббайк деп орындауымыздағы ықыласымыз бен ниетіміздің Аллаһ Тағалаға жетіп, ризашылығына себеп болары сөзсіз. Бұл шындықты Құран Кәрім былай деп баяндайды: «Олардың (құрбан малдарының) еттері де, қандары да Аллаһ Тағалаға жетпейді. Бірақ Оған сендердің тақуалықтарың ғана жетеді».[3] ә) Құрбан шалу – Ибраһим пайғамбарымыздан (а.с.) жалғасып келе жатқан сүннет. Иә, Ибраһим пайғамбарымыз (а.с.) Аллаһ Тағалаға берген сөзінде тұрып, бауыр еті баласы Исмайылды Ұлы Жаратушысының жолында пида ете алатындығын паш етіп, қиын сыннан өткен еді. Міне, құрбан шалу сол бір ғибратты оқиғаның ұмытылмас көрінісі. б) Адам баласы Құрбан айтта құрбан шалу арқылы Ұлы Жаратушысының өзіне берген сансыз нығметтерінің шүкірін өтеп, күнәларына кешірім тілейді. в) Руханияттан алшақ болған мына материалдық дүниенің қыспағында қалып, тарыққан ішкі дүниеміз бен көкірек сарайымыз құрбан айттағы шалынған малдардың өзендей аққан қандарын әр-әр жерден көрген уақытта психологиялық тұрғыдан әсерленіп, бойындағы ауырлықтан жеңілдеп, көкірегіндегі қайғықасіретін ұмытып, адами табиғатында болатын ыза, кек, дұшпандық сияқты сезімдерден арылып, өне бойы жеңілдеп, сергіп қалады. г) Жаратылысында өзімшілдік, сараңдық сияқты кейбір жаман сипаттардың дәнегі бар жалпы адам баласы Құрбан айтта тек қана Аллаһ Тағаланың ризашылығы үшін кедей бауырларына жәрдем беру арқылы аталмыш болымсыз сипаттардың дәнегінің түбін балтамен шауып, оның орнына бойындағы бауырмалдық, жомарт, кішіпейіл сияқты кәмілдіктің белгісі саналатын сипаттар дәнегінің өніпөсіп, жетілуі үшін су себеді. д) Дүние жүзінде жылына миллиондаған мал сойылуда. Бірақ бұл сойылған малдың еттерінен көптеген кедей-кепшік мақрұм қалуда. Міне, Құрбан айтта осы кедей, жағдайы нашар адамдардың жүзіне күлкі кіріп, шаттық байрағы желбірейді. Бір адамның көңіліне шаттық беріп, жүзіне күлкі кіргізу қандай бақыт... Аллаһ Тағала ақыретте бәріміздің жүзімізді

жарқын қылып, көңілімізді шаттандырсын! Әмин!

Құрбан айтта құрбан шалудың үкімі Ханафи мәзһабында Құрбан айтта шамасы жеткендерге құрбан шалу – уәжіп. Уәжіптігінің дәлелдері: Аллаһ Тағала Құран Кәрімде: «Намаз оқы және құрбан шал» – деп, әмір етіп, құрбан шалудың уәжіптігін білдіреді. Пайғамбарымыз (с.а.у.) «Кімде-кім мүмкіншілігі бола тұра құрбан шалмаса, біздің намаз оқитын жерімізге жақындамасын!» – деп бұйырған. Әрине, бұндай қатаң ескерту, кем дегенде, құрбан шалудың уәжіптігін білдірсе керек. П а й ғ а мба р ы м ы зд ы ң (с.а.у.) «Құрбан шалыңдар! Өйткені ол Ибраһим әкелеріңнің сүннеті», – деуі құрбан шалудың уәжіптігіне теріс емес. Өйткені «сүннет» жолы деген мағынаны білдіреді. Яғни, бізге уәжіп болған құрбан шалу – Ибраһимнің (а.с.) жалғаса келген жолы деген мағынаны меңзейді.

Құрбан шалу кімдерге уәжіп? Құрбан шалу белгілі бір адамға уәжіп болу үшін төмендегі шарттар керек. Мұсылман болу Құрбан айт уақытында жолаушы болмау Негізгі қажеттерден тыс нисап мөлшеріндегі қаржыға ие болу. Нисап мөлшері – 85 грамм алтын яки құнына тең келетін ақша. Зекет ғибадаты сияқты құрбанның уәжіп болуы үшін нисап мөлшеріне жеткен малға бір жыл толу шарт емес. Құрбан шалған уақытта міндетті түрде ниет ету керек. Өйткені, малды ғибадат үшін соятыны сияқты, тек қана етін пайдалану үшін де союға болады.

Құрбан шалудың уақыты Құрбан шалудың уақыты құрбан айттың бірінші күні айт намазынан кейін басталып, айтың үшінші күні ақшамға аз уақыт қалғанға дейін жалғасады.Үзір себептерге байланысты құрбан айт намазына бара алмай қалған адамның, намаз оқып болатындай уақыт өткеннен кейін құрбанын шала беруіне болады.

Құрбандыққа шалуға болатын малдар Тек қана қой, ешкі, сиыр және түйе малдарын ғана құрбандыққа шалуға бола-

ды. Құрбан ретінде шалынатын қой және ешкі кем дегенде бір жасар, сиыр екі жасар, түйе бес жасар болуы керек. Алты-жеті айлық кепе қозы бір жасар қой сияқты семіз, етті болса, құрбандыққа шалуға жарайды. Қой мен ешкінің еркегін, сиырдың ұрғашысын шалу абзал. Елік, арқар сияқты аңдар мен тауық, қораз, қаз, үйрек сияқты құстар құрбан ретінде сойылмайды.

Бірігіп құрбан шалу Қой немесе ешкіні тек қана бір адам құрбан ретінде шала алады. Ал сиыр немесе түйені яғни, ірі қараны бір кісінің жалғыз өзі үшін шалуына болатын сияқты жеті кісіге арнап, ортақ шалуларына болады. Құрбанды ортақтасып шалған уақытта әрбір адам құрбан шалу ниетімен ортақтасуы керек. Бір кісі құрбан үшін, ал екінші бір кісі тек қана етін алу ниетімен ортақтасса, шалынған мал барлық ортақтар үшін құрбан болып есептелмейді.

Құрбандыққа жарамайтын малдар Пайғамбарымыз (с.а.у.) құрбандыққа жарамайтын мал турасында: «Соқырлығы анық белгілі соқыр, ауруы белгілі аурушаң, (жүре алмайтындай дәрежеде) ақсақтығы белгілі болған ақсақ және жілігі көрінетіндей өте арық малдар құрбандыққа жарамайды», – деген. Ханафи мәзһабының ғалымдары хадисте айтылған құрбандыққа жарамайтын малдардағы кемшіліктерге қиас (салыстыру) жолымен басқа да кемшіліктерді қосқан.Ол кемшіліктер мыналар: - Бір көзі соқыр - Сойылатын жерге жете алмайтын дәрежеде әлсіз - Құлағы немесе құйрығы тумадан жоқ немесе басым бөлігі кесілген - Тістерінің көбі түсіп қалған - Емшектерінің басы жұлынып қалған - Бір мүйізі немесе екеуі де түбінен сынған Құрбан шалуы уәжіп болған кісінің құрбандық малында аталмыш кемшіліктердің біреуі сатып алғаннан кейін пайда болса немесе алған малы өліп қалса, қайтадан құрбандыққа жарайтын мал сатып алып шалуы керек. Ал өзіне құрбан шалу уәжіп болмаса да, сауап үшін шалуды ниет еткен кедей адамның сатып алған құрбанында бір кемшілік пайда болса, сол малды шала береді. Тіпті құрбан шалуы уәжіп болмаған кедей адам, бой-

ында кемшілігі бар малды сатып алып, құрбан ретінде шалуына болады. Өйткені, кедей адамның шалған құрбандығы – нәпіл құрбан. Нәпіл ғибадатта кешірім бар.

Құрбан шалуда өкілдік Құрбандық малын мүмкіншілігі болса, мойнына уәжіп болған адамның өзі шалғаны абзал және сауабы мол.Бірақ басқа біреуге өкілдік беруіне де болады. Құрбан шалуы уәжіп кісі басқа бір адамды телефон арқылы немес хат сияқты жолдармен өзінің орнына басқа адамды өкіл ретінде құрбан шалуы үшін тағайындай алады.Өкілге «менің орныма құрбан алып, шал» деп айтылған уақытта, өкіл сол адамның атына құрбан алып шалады. Хз. Әлидің Пайғамбарымыздың орнына өкіл ретінде құрбан шалғаны жөнінде риуаят бар.

Құрбан малы қалай шалынады? Құрбан ретінде шалынатын малды қинамау үшін, өткір пышақ қолдану керек. Малды сою үшін жерге жатқызғаннан кейін пышақты көз алдында жалақтатып, қайрау – мәкрүһ. Ал, қинамай сою – сүннет. Пайғамбарымыз бір хадисінде былай дейді: «Малды бауыздаған уақытта жақсылап бауыздаңдар. Кімде-кім мал сойса, пышағын жақсылап қайрасын және тезірек бауыздап малды рахатына қауыштырсын». Сойылатын мал құрбан ниетімен бауыздалу керек. Малдың жаны шыққаннан кейін барып қана терісі сыпырылады. Жаны шықпай жатып басын кесіп алып тастау немесе терісін сыпыру–мәкрүһ.

Құрбандыққа шалынған малдың еті мен терісі Бай болсын, кедей болсын құрбан айтта шалған құрбандығының етін жеуіне болады. Құрбандыққа шалынған малдың етін үш бөлікке бөліп тарату – мұстахап. Бір бөлігі – туған-туыс, көршілеріне бай болса да сыйға тартылады, екінші бөлігі – кедей және мұқтаж адамдарға, үшінші бөлігі – өзінің отбасына, бала-шағасына беріледі. Бірақ шалынған малды түгелдей кедей-мұқтаждарға таратуға болатыны сияқты, түгелдей өзінің отбасына қалдыра алады. Шоқан қажы ӘМІРХАНОВ, Қостанай қалалық мешітінің бас имамы.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 15 қыркүйек 2015 ж.

РУХАНИЯТ

9

Жетім жыласа, көкте періште күңіренеді немесе жәутенкөз бүлдіршіндердің тағдырына ең алдымен ата-аналар жауапты Жетімдіктен жетілген ақсақалдың әңгімесі Осы азаматты көптен бері білемін. Оны көрген кісілер қағанағы қарқ, сағанағы сарқ, өмірінде ешқандай қиындық көрмегендей сезінеді. Бірақ шын мәнінде олай емес. Бұл күндері жасы сексеннің сеңгіріне көтерілген ақсақалдың бала-шағасы, немерелері жетіліп, өзі бір үлкен мәуелі бәйтерекке айналды. Оны бұрын көрмеген кісілер балалық балғын шағы өте бақытты өтті ойлауы да мүмкін. Мүлдем олай емес. Әлі мектептің табалдырығын аттамай жатып, ата-анасы көлік апатынан мерт болды. Нағашы жағы жиендеріне көңіл бөлмеді. Сондықтан әке жағынан туыс болып келетін ағайындары қамқорлықтарына алған-ды. Біреудің есігін сығалап, қабағын баққан баланың жағдайы қандай болатындығы белгілі емес пе? Олар әубаста мұны аяғанымен, кейін тек қана үйдің шаруасына салды. Ауылдық жерде жұмыс аз ба? Қорадағы малға қарау, одан қалды үй-ішін қағып-сілку деген секілді. Бір атадан тарайтын туысқандары алғашқы кездері бұған қамқорлық танытқан сияқты еді. Бірте-бірте көз түрткіге айналды. Олардың ұлдары мен қыздарына шейін бұған мұрын шүйіре қарайтын жағдайға жетті. Әрине, жазықсыз ұл баланың мұндай күйде жүргенің сол айналадағы кісілер де көзбен көрді. Кейбіреулері маңдайынан сипап, арқасынан қағып жататын. Жетім бала жасқаншақ, әрі біреуге көзін сатқыш келеді екен. Кім жылы сөйлесе, соңы жақсы көреді. Мұның кір қожалақ киімін, сұрықсыз өмірін байқаған қайсыбіреулер оның ағайындарына келіп: „Айналайындар-ау, көрген жұрттан ұят емес пе, оның әке-шешесі қандай адамдар еді. Басқа салды, бұл байғұс көнді. Одан да жетім балалар үйіне бермейсіңдер ме?„ десті. Бұлар інісі мен келіндерінің аруағынан қорықты ма? Әйтеуір оны балалар үйіне бермеді. „Жетім өспей ме, көкейіңді теспей ме?„ деген де сөз бар. Содан ол ауылдағы орта мектептің 9 сыныбын жұрт қатарлы бітірді. Кейін аудан орталығындағы кәсіптік-техникалық училищеге түсті. Тәртіпті, елгезек, ешкімнің бетіне келмейтін жасөспірімді ондағы мұғалімдер мен өндіріс шеберлері де түсінді. Әсіресе, жазғы, күзгі демалыстарда өзге балалар әке-шешесіне кеткен кезде, бұл жұртта қалған жалғыз күшіктей күндерді жатақханада өткізуге мәжбүр-ді. Қайда да жақсы адамдар барғой. Бұл әлгі оқу орнында құрылыс шебері кәсібің

таңдаған-ды. Соны барынша жетік меңгеруге талпынды. Сабақты да жақсы оқыды. Өйткені, онда құрылысшы мамандығымен қоса, орта білім де берілетін. Қасы-көзі қиылған, сұңғақ бойлы, келісті ұл баланы училищедегілердің бәрі де жақсы көрді. Кейбіреулері мұны аяп, өздерімен бірге үйлеріне алып кететін. Сөйтіп, уақыт өтіп жатты. Оқу орнын үздік бітірді. Жоғары курстарда жүргенде өзінің кәсібі бойынша жұмыс істеді. Әсіресе, жаңадан үй салып жатқандар, мұндай білікті мамандарға зәру келеді. Бір жанашыр кісілердің арқасында сондай баспана тұрғызып жатқан адамдарға жалданды. Қолынан келмейтіні жоқ, бесаспап бозбаланы олар да бірден таныды. Сөйтіп, мұның еңбегі жанды. Тапсырыс берушілер саны көбейді. Осылайша азын-аулақ қаржы жинап, өзінің жағдайы да дұрысталды. Сол кезде бұған: „Мен қашанғы шаң жұтып, суық күндері қолымды үрлеп, аязда сорлай беремін. Одан да жоғары оқу орнына түссем, қайтеді?„ деген ой келді. Бұл уақытта ол 19 жасқа толған еді. Қазақ „Аш кезіңде жеген құйқаңды ұмытпа„ деседі. Сондықтан әке-шешесі көлік апатына ұшыраған кезде қасынан табылған аталас ағайындарына да барып, аман-саулықтарын біліп тұрды. Бұл кезде олардың да бұған деген көзқарасы ерекше өзгерген-ді. Өйткені, бұл бұрыңғы біреуге тәуелді бала емес, тепсе темір үзетін жігіт. Оның үстіне қажетті қаржыны да табады. Оларға әрбір келген сайын сөмкесін толтырып, сыйлықтар беріп жатады. Алайда, ол қабырғасымен кеңесе келе сонау Алатаудың баурайындағы Алматы шаһарынан бірақ шықты. Үлкен қаланың өзіндік менталитеті бар. Бұған бірінші күндері мұндағы адамдардың бәрі біреу қуғандай өте асығатындай көрінді. Өйткені, таңертен және кешкілік қоғамдық көлікке лық толған халықтан аяқ алып жүре алмайтынсың. Бастапқыда пәтер жалдап, қаланың жайымен танысты. Сөйтсе, өзі секілді білікті құрылысшылар қайда да керек екен. Содан бір құрылыс мекемесіне тас қалаушы болып жұмысқа тұрды. Сөйтіп жүрген кезде өзі секілді еліміздегі шалғай облыстардың бірінен келген көрікті қазақ қызымен танысты. Ол сылақшы болып жұмыс істейді екен. Білісе келе анықталғаны ол да тағдыр тауқыметін ерте бастан кешкен бойжеткен болып шықты. Екеуінің мұңы бір болған соң көңілдері де жарасты. Көп ұзамай шаңырақ көтерді. Ата-аналары болмаған соң жақын әріптестерінің басын қосып, бір мейрамханада

шағын тойларын өткізді. Өздері жұмыс істейтін құрылыс мекемесі жастардың жағдайын түсінгендіктен бұларға жатақханадан бір бөлме берді. Міне, осылайша олардың өмірлері бір қалыпқа түсті. Алматы секілді алып шаһардың тыныс-тіршілігіне әбден үйренген соң сол баяғы арманын жүзеге асыруға талпыныс жасады. Сондағы жоғарғы оқу орнының сәулетшілер дайындайтын факультетіне құжатын тапсырды. Күндіз жұмыс істесе, кешке емтиханға дайындалды. Жолы болып, сырттай оқу бөліміне қабылданды. Әрине, бұл кездері оған келіншегі Сәуленің де ықпалы тиді. Бес жыл бес күндей болмай өте шықты. Дүниеге алғашқы сәбилері келді. Оны өскен соң балабақшаға берді. Әке атанған Балғынбектің қуанышында шек жоқ еді. Бұл кезде олардың басыбайлы екі бөлмелі пәтері де бар-ды. Әйелін де үгіттеп, жоғары білім алуына тікелей түрткі болды. Содан бері де қаншама жылдар артта қалды. Олар үлкен қаладан облыс орталығына қоныс аударды. Мұнда зейнеткерлікке шыққанша құрылыс саласында жұмыс істеді. Әйелі ұстаздық етті. Өмірге екі ұлы және екі қызы келіп, шаңырақтарының шаттығын арттырды. Балғынбек ағаның көңілі өте бос. Бәлкім ол жастай жетімдіктің зардабын бастан кешкендіктен бе екен? Жыл сайын балалар үйіне барып, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған жәутенкөз сәбилерді маңдайынан сипап, азын-аулақ сыйлығын тапсыруды ұмытпайды. Ол да әке-шешесі бола тұра жазықсыз нәрестелерді жетім атандырған кісілерді мүлдем түсінбейді. Өйткені, бір шаранаға зар болып, талай әулиелердің басына түнеп, балалы болуды армандап жүрген отбасылары аз ба?

Шетелдегі қаракөз балдырғандардың тағдыры Әрине, Балғынбек ағаның жоғарыдағы әңгімесі маған қаламгер ретінде үлкен ой салды. Әлі де болса, ата-аналары тірі бола ұл мен қыздарын тағдыр тауқыметіне душар еткен әке-шешесымақтар жеткілікті. Ал, амалсыз жетімдіктің күйін кешіп жатқан балалар жөніндегі әңгіме бір басқа. Үстіміздегі жылдың қаңтар айынан бастап, жаңа қылмыстық кодекс қолға алынғанынан қалың жұртшылық хабардар болса керек. Бұл заңның артықшылығы — енді себепсалдарсыз ұл мен қыздарынан безінген ата-аналар а қатаң жауапкершілікке тартылады. Осылайша көкек аналар мен алимент төлеуден

қашқақтап жүрген әкелерге тосқауыл қоймасақ болмайтын секілді. Жасыратын несі бар, елімізде қоқыс тастайтын жәшіктерге, көше-көшенің бұрылыстарына, тіпті жетім балалар тәрбиеленіп жатқан мекемелердің алдына періштеден де пәк, қауқарсыз нәрестелерді тастап кететін жағдайлар жиі кездесіп жатқан жоқ па? Міне, осындай көріністер мен адамгершілік асыл қасиет-

жігіт кездескенде маған ризашылығын жасыра алмай: „Аға, сізге рахмет! Өзіңіз кезінде маған назар аударып, баспасөз арқылы ықпалыңызды тигізбегеңізде қазір кім болар едім? Оны ешкім де білмейді„ дейді. Әрине, осы өзекті мәселе әрбір жүреге ұлтым деп соғатын азаматты толғандырары хақ. Сондықтан кейбір деректер мен дәйектерді де келтіре кеткенім артық болмас. Мәселен, бұл

терден жұрдай ата-аналардың жағымсыз қылықтары жоғарыда аталған заңды қабылдауға тікелей әсерін тигізген сияқты. Мұны естіген ағайындар да қуанып жатыр. Себебі, құйтақаңдай сәбилер кез-келген үйдегі қолдануға жарамай қалған артық зат емес қой. Шынында да көптеген әке-шешелер балаларын дүниеге келгеннен бастап лайықты тәрбие берудің орнына, атың өшкір ащы судың құлына айналып, отбасыларынан айырылып жатқан жоқ па? Өз басым шешелері ішкілікке салынып кеткендіктен тағдыр басқа салған соң амалсыз көндігіп, жалғыз өзі балаларын асырап жатқан әкелерді де білемін. Сол себептен де перзенттерінен бас тартқан мейлі әке, мейлі шеше болсын олар ар алдында ғана емес, заң алдында да жауап беруге тиісті. Өзіміз қызмет бабымен құқық қорғау саласының мамандарымен де кездесіп, осынау өзекті мәселелер жөнінде пікірлесеміз. Жетім балалар үйінде де боламыз. Сондағы балалардың болашағына алаңдағандықтан көп жайдың сырына үңілуге тырысатындығымыз да белгілі. Сонда әлгіндей тәрбие орындарында ата-анасыз тұл жетімдерден гөрі, әке-шешесі маскүнемдікке салынғандықтан амалсыз тағдырдың тауқыметін кешіп жатқандарды көреміз. Осыдан біраз жыл бұрын Қостанай шаһарының бір шетіндегі балалар үйінде тәрбиеленіп жатқан қазақ баласын қандастарымыздың отбасы асырап алуына ұйтқы болған едім. Міне, сол бала да бұл күндері ер жетті. Кейін дін жолына түсті. Имандылықты пір тұтатын

күндері Қазақстанда 13 мыңнан астам бала қолайсыз отбасыларында тәрбиеленеді екен. Сонымен қатар жыл сайын мыңға жуық кісілер өздерінің ата-аналық құқығынан айырылатындығын да білдік. Осы арада елімізде қазіргі таңда 9,8 мың жетім бала тіркеліпті, бұл әрине, аз емес. Намысы бар адамды терең ойда қалдырады. Оқырмандарды республикамыздағы қамқорлыққа мұқтаж балдырғандарды тәрбиелеп жатқан мекемелердің саны да қызықтыруы мүмкін. Бұл күндері елімізде жетім балалар мен ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған бүлдіршіндерге арналған 205 мекемеде 17486 бала жүректері мейірімге толы жандардың ыстық ықыласына бөленуде. Сондай-ақ 1998 жылдың желтоқсан айынан бері республикамызда балаларды асырап алушылардың қатары да едәуір өскен. Олардың саны 30 мыңнан асады. Осыны таратыңқырап айтатын болсақ, оның 20 мыңнан астамы өз еліміздің азаматтарына, 9 мыңға жуығы шетелдік азаматтарға, оның ішінде 400-ге жуығы біздің Отанымыздан тыс жерде тұратын шетелдік туыстарына беріліпті. Соңғы жылдары мемлекетіміздегі түрлі деңгейдегі басылымдарда жетімдер жайы аз жазылып жатқан жоқ. Оның да белгілі дәрежеде өзіндік ықпалы тиіп жатқан секілді. Сондықтан да болар, Қазақстандағы бауырларымыздың әлгіндей балаларды асырап алу жайы 21,9 пайызға өскендігі айқын сезіледі. Өздеріңіз де білесіздер, баспасөздерде шетелдіктерге қаракөз балаларамызды асырап алуға наразылық білдірген пікірлер де айтылды. Бәлкім

соның да әсері болды ма екен, сырт мемлекеттерге бала асырап алу деңгейі 17,1 пайызға азайыпты. Сонымен қатар туған республикамызда жәутенкөз балдырғандарымызды балалар үйінен патриоттық тәрбиеге алып жатқан мейірімді де қайырымды шаңырақтар да көбейіп жатқандығы белгілі. Мұндай ата-аналық сезімдері оянып, жетім балалар үйінен ұл мен қыздарды бауырларына басып, оларға өздерінің перзенттерінен кем қарамайтын отбасылары Қостанай өңірінде де кездеседі. Осы орайда бұл күндері Қостанай ауданының Заречный кентінде тұратын Нұрлан мен Құралай Садықовтардың ынтымағы жарасқан шаңырағын алайықшы. Олар кезінде жетім балалар тәрбиеленетін мекемеден 10 баланы асырап алып, оларды қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмай өсірді. Сол балаларынан немере сүйіп, ата-әже атанып отыр. Олардың әулеттері жөнінде „Қазақстан„ ұлттық телеарнасының „Айтуға оңай„ телебағдарламасы хабар түсірді, және ерлі-зайыптылар оған тікелей қатысты. Сондағы Нұрлан бауырымыз бен Құралай келініміздің тебірене сөйлеген сөздеріне көздеріне жас алмаған адамдар да жоқ шығар-ау. Сонымен қатар үстіміздегі жылы „Мерейлі отбасы„ ұлттық байқауында облыста жеңімпаз атанған Нұрлан және Гүлжауһар Төлегеновтердің берекелі шаңырағы да барша жұртшылыққа белгілі. Балалар үйінен 8 ұл мен қызды асырап алған бауырларымыздың адамгершіліктері де баршаға өнеге боларлықтай. Мына бір деректер де намысты ағайындарды бей-жай қалдыра қоймас. Мәселен, қазіргі таңда дүниежүзінің 30 елінде сол мемлекеттердің азаматтары бауырына басқан 9 мың ұлтымыздың ұл мен қыздары бар екендігін ескерсек, олардың ертең өскенде ата-жұртына қайтып келетіндігіне ешкім де кепілдік бере алмайды. Осылардың ішінде мұхиттың арғы жағындағы АҚШ-та 16 мыңнан астам балдырғандарымыз ғұмыр кешіп жатыр екен. Сіздер де жоғарыда аталған телеарнадан „Шетелдегі қазақтар„ бағдарламасын көрген боларсыздар. Ондағы жат елдіктердің шаңырағында тәрбиеленіп жатқан кішкентай бауырларымызды көргенде жүрегін қан жылайды. Сондай-ақ бойжеткендеріміз бен бозбалаларымызға да жастық шақтың мәні осы екен деп ойнақтап жүріп, от баспай, өздерінің әрбір қадамдарына, жіберген жаңсақ қылықтарына, ойлы көзбен қарауларын қалар едік.

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


10

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 15 қыркүйек 2015 ж.

ТАНЫМ

Сырлы әуеннің шебері Эстрада әншісі Төреғали Төреәлі туралы бір үзік сыр Байқоңырдан түлеп ұшқан Көзі қарақты оқырман байқап та жүрген болар, қазіргі таңда эстрада саласында жас әншілер жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап кетті. «Әннің де естісі бар, есері бар» демекші, олардың бәрі бірдей талғампаз жұртшылықтың жүрегін жаулап жүр деп айта алмаймыз. Алайда Төреғали Төреәлінің орны бөлек. Оның шырқаған әндері кез келген қандастарымыздың жүректерін тебірентеді. Әсем күйге бөлейді. Сондықтан да ол туралы қалай мадақтап жазсақ та, шынайы лебізімізді білдірсек те артықтық етпейді. Жас әнші 1992 жылы еліміздегі ғарыш айлағы орналасқан Қызылорда облысының Байқоңыр деп аталатын шаһарында дүниеге келіп, шаңырақ иесі Төреәлі мен оның жұбайы Аягөзді ерекше қуанышқа бөледі. Көрші-көлем, ағайынтуыс шекесі торсықтай ұл баланың туылғанына олардан кем шаттанған жоқ. Әрбір ата-ана өзінің перзентінің қатарынан қалмай, елінің мүддесін ойлайтын азамат болып қалыптасуын армандайды. Өздерінің қалауына орай мамандықтарды таңдағанын да жөн көреді. Өйткені арамызда біреулердің ықпалымен жоғары оқу орындарына түсіп, содан кейін дипломдары болғанымен, түкке аспай жүрген жігіттер мен

нының сегіз қырлы, бір сырлы болуға тиіс екендігін санасына сіңірді. Ол мектептен бастап ата-анасына салмақ салмауға тырысты. Тіршілікте барлық көздеген мақсатына өзінің адал еңбегі және маңдай терімен жетуге тырысты. Осындай табандылықтың арқасында кез-келген арманшыл жастың қолы жете бермейтін Алматыдағы Темірбек Жүргенов атындағы өнер академиясына түсті. Әрбір азаматтың өмірде жолы болуы оның тәлімгеріне де байланысты болатыны жасырын емес. Ол осы жоғары оқу орнында актерлік мамандықты терең меңгерді. Білім ордасындағы көрнекті өнер қайраткері Есім Сегізбаевтың тікелей қамқорлығымен білікті маман болып шықты. Төреғали сол жылдарды аса бір сағынышпен еске алып отырады. Өйткені кімге болсын өзін түлетіп ұшырған ұстаздары мен бірге оқыған курстастары ыстық болып келеді емес пе? қыздар да жеткілікті. Төлеповтер әулеті бұл мәселеде осы күнге дейін балаларының мамандық игеруде олардың бойындағы құлшынысы, белгілі бір кәсіпті игеруге деген талпынысына сүйенеді. Өздері өнер адамдары болғандықтан ұлдары Төреғалидің ән мен күйге деген ынтызарлығын дәл уақытында сезіп, оған рухани қолдау білдірді. Оның анасы Аягөздің пікіріне сүйенсек, Төреғали мектепте жайдары мінезді, ар-

тық қылығы жоқ шәкірттердің бірі болыпты. Кішкентайынан қолынан домбырасы түспепті. Сөз өнеріне ден қойып, кез келген қазақтың делебесін қоздырмай қоймайтын айтыс өнеріне деген ерекше ықыласын да байқатқан. Қазақта «Әке – балаға сыншы» деген сөз бар. Отағасы Төреәлі де ұлының айтысқа деген қызығушылығын көрген соң оған тек қана әкелік ақылкеңесін айтып, бағыт-бағдар беруге тырысты. Айтыс ақы-

Эстрада жұлдызына айналды Төреғали студенттік жылдары өзінің бойындағы бірқатар қабілеттерімен көпшіліктің назарын аударды. Ол осы жоғары оқу орнының қабырғасында жүргенде айтыс ақыны ретінде жүлдегер атанып, өзінің суырыпсалма қырларымен де баршаны тәнті еткен болатын. Арада біраз уақыт өткен

соң ол өзінің бағын ән өнерінде де сынап көргісі келді. Өйткені ол сөз қадірін, оның мән-мағынасын осы кезге дейін үлкен сахналарға шығып жүргенде терең түсінген-ді. Сондықтан ол әннің мәтінінің де мағыналы болу жағына аса мән береді. Оның қайсы әнін алмаңыз, бірден тыңдармандарын елең еткізеді. Кейінгі інілері мен қарындастары осы ағаларындай дарынды әнші болуды армандайды. Осы орайда оның репертуарындағы «Бол жанымда», «Іздеме», «Гүлім», «Сағынба», «Біз екеуіміз», «Кездесерміз», «Ғашық болма», «Сүй жаным», «Тотыдайын», «Құдаша қыз», «Әкеге арнау» секілді әндерін қалың жұртшылық ерекше сүйіп тыңдайтындығын тілге тиек еткенім де мақұл. Оның басқа әріптестерінен ерекшелігі, иман және имандылық жөніндегі тақырыптарға арналған ой салар термелері мен туындылары да кейінгі ұрпаққа өнеге. Мысалы, «Отанды сүю – иманнан», «Тәубеңе кел», «Жұмадан қалма» секілді шығармалары кімді болсын үлкен әсерге бөлейді. Ол туралы деректер мен дәйектерге зер салып отырсақ, азаматтың әу баста үлкен сахнаға шығуына әкесі Төреәлінің ықпалы көп болыпты. Жас әнші үш-төрт жасында-ақ келешекте мәдениет саласының маманы болатындығын сездіріпті. Сол балалық шағы өткен Байқоңырда Наурыз мерекелерінде өнер көрсетіп, сондағы барша ағайындардың үміт күттірер

балдырғанына айналған. Студент кезінде ол бірнеше рет фильмге түсуге де шақырылыпты. Алайда алдымен оқу орнын бітіріп алуды жөн көрген. Ол «Сөз қадірін білмеген өз қадірін білмейді» демекші, айтыс өнерінде шыңдалуды дұрыс деп санаған. Осы жолда шеберлігін де шыңдады. Төреғалидің Фариза және Дина деген екі қарындасы бар. Үйдің тұңғышы болған соң қос бауырын қамқорлыққа алып, олардың да бойларындағы әншілік, бишілік қабілеттерін ұштауға ықпалын тигізіпті. Үлкені журналист болуды армандаса, кейінгісі болашақта әнші болуды қалайды. Әрине, қыз балаға өнер жолы да оңай емес. Өйткені әнші болудың қандай қиындығы мен ауыртпалығын өзі де бір кісідей бастан кешіп жүрген жоқ па? Аға ретінде Фаризаның журналист болғанын қолдайды. Өйткені бұл мамандық иесі халық пен әншінің арасындағы дәнекер, яғни алтын көпір емес пе? Оның бейнебаяндарын жұртшылық жақсы біледі. Алайда ол алдағы уақытта әрқайсысы он жеті әннен тұратын альбом шығарғысы келеді. Олар «Байқоңыр» және «Бол жанымда» деп аталмақ. Жас эстрада әншісі өзінің өмірлік жарын да кездестіріп, жеке шаңырақ көтерді. Сүйіктісінің есімі – Толқын. Бұл күндері ата-енесінің сүйікті келіні, күйеуінің рухани демеушісі.

БІЛГЕНГЕ – МАРЖАН

Ауа райын болжауда қалыптасқан халық қағидалары Қыста торғайлар ұясына мамық таси бастаса, күн кенеттен қатты суытады. Қыс қатты болатын болса, тиін ұясын төмен жерге, жылы болса, жоғары жасайды. Ашық күндері тиін ұясынан шықпай қойса, күн райы бұзылады. Киік топ-топ болып, басқа жаққа бет алса, онда ауа райы қатты бұзылып, суық болады. Көктемде күн көп күркіресе, егін, шөп мол болып шығады. Торғай ерте жұмыртқаласа, күн ерте жылынады. Жаз айында аңызақ ыстық болса, ол –қыста қатты аяз болатындығының анық белгісі. Қызара батқан күн – желдің, ашық сары болып батқан күн-жаңбырдың белгісі. Күн шыжып, тымырсық болса, артынша найзағайды күте бер. Ай қызыл туспен қорланып, әлгі шеңбер кеңейіп барып жоғалса, келесі күні ашық болады. Осындай екі шеңбер немесе күңгірт бір шеңбер қатты суыққа көрінеді. Ай бетінің бұлыңғырлануы жаңбыр, ал ай айқын көрінсе ауа райының ашық болатындығын білдіреді. Аққу жылы жаққа кеш қайтса,күз әрі ұзақ, әрі жайлы болмақ. Емен ұрығы көп жылы қыс қысады.

Желсіз күні түтін жерге қарай шалқыса, бұдан соң қыстыгүні қар, жаздыгүні – жаңбыр күт. Бұлтты болса да жел жоқта түтін көкке шаншыла шықса, ауа райы жақсы болмақ. Суық күні терезе әйнегі мен жақтауы терлесе, күн жылынады, жазда терлесе, ауа райы бұзылады. Мысық пешке тығылса, аяздың алды, ит аунаса, жаңбырдың жақындағаны. Жаңбыр алдынан балық қармақ қабар, қармаққа балық түспесе, желден хабар. Тұман жер бауырлап құласа, бұл – ашық күннің хабары. Көктемде күн ерте күркіресе, ол – жауын-шашынның мол болатынының белгісі. Жаңбыр жауып тұрғанда су бетінде шеңбер көпіршік тұрса, жауын ұзаққа созылады. Күн батар кезде солтүстік жақта аспан қоңырқай тартса, көп ұзамай жел тұрады. Көктемнің алғашқы жаңбырында күн күркіресе, шөп қалың болады. Күн шығар алдынада бұлт қызғылт тартса, жел тұрады. Бұлт жер бауырлай көшсе, бұл – ұзақ жауатын жаңбырдың белгісі. Бұлт жер бауырласа, күн суытады.

Салт - дәстүр Әдеп

Отау көтеру

«Әдепті дегенше, әдемі десейші». Үлкен-кіші болсын әдеп сақтау халықтық тәлім-тәрбиенің аса үлгілі, тәрбие ісіндегі қалыптасқан заңы, жолы бар ерекше қасиетті тәлімдік дәстүрі. Ұлтымыздың үлкеннің кіші алдындағы, кішінің үлкен алдындағы, еркектің әйел алдындағы, әйелдің еркек алдындағы әдеп сақтаудың тамаша үлгілері өте көп. Мысалы, үлкеннің жолын кеспеу, бұрын сөйлемеу, келінге сыпайы сөйлеу, ата алдындағы иба, халық ортасындағы инабат, мешіт ішіндегі әдептілік, сәлем беру, сәлем алу жолы тағы сол сияқты адамгершілік, сыйлау, сыйласу халқымыздың ертеден келе жатқан әдебі әрі ғұрпы. Бұлардың бәрі жасына қарамастан тәртіп, тәрбие жолына үздіксіз әрі үзіліссіз қызмет етіп келеді. Әдептілік - әр адамның бетбейнесі, өзін-өзі таныту жолындағы іс-үлгісі, ізеттілікке апаратын ең басты қасиеті.

Халықта «отау көтерді» деген сөз бар. Ол «үйленді», «отбасылы болды» деген мағынаны білдіреді. Демек, үйленумен бірге олар отау көтеруге тиіс. Әдетте ұлы үйленетін, қызы тұрмысқа шығатын ата-ана алдымен отау дайындайды. Қыз жасауына отау қосылып беріледі. Отау жас отбасының бақыт шаңырағы болып саналатындықтан, оны барынша әсемдеп, әдемілеп, толық жабдықтап әзірлеу аз шаруа емес. Оған көрші-көлем, жақын-туыс, нағашы-жиендер тегіс араласады. Кесе-аяқтан бастап үй киізіне дейін әкеледі. Сөйтіп бүкіл ауыл болып отау көтеру әрі қызық, әрі міндетті іс. Отау алғаш тігілгенде оны құрметті әрі елге сыйлы аналар бастайды. Шаңырақты да бақанға ақ мата байлап, ел ағаларына көтереді. Отқа май құйылады, босаға майлау жасалады. Алғашқы дастарқан жайылып, оған мол тағам қойылады. Кіргендер шашу шашып, «құт-

ты болсын», «іші жанға, сырты малға толсын» деген тілекпен қуанышын білдіреді. Жақын туыстар отауға байғазы әкеліп, мал атайды, бағалы мүліктер сыйлайды. Жас отау әке үйінің оң жағына тігіледі. Бұл үйге жасы үлкендер шақырусыз кірмейді. Ал жастар мен жанашырлар жас отау түтінінің түзу шығуын, жаңа үйленгендердің тұрмыс-тіршілігін сырт тай бақылап, келінге баға беріп отырады. Жас келін ерте тұрып өз үйінің ғана емес, жанындағы іргелес үйлердің де шаруасына қарасуы оның адамгершілігі мен ізеттілігін білдіреді.

Мүшел Қазақтың ұлттық ұғымында жас саны мүшелден есептеледі. Халық даналығында осы қағида шын мәнінде тапқырлық санақ есебі екенін әркімдер, тіпті ғылымның өзі де мойындайды. Бұл тәсіл өткен жылдарды есептеуге де, адам жасын анықтауға да өте ыңғайлы әрі бірден-бір оңай есептік жүйе. Мүшелдің алғашқысы 13 жастан бастап, кейін әр мүшел

сайын 12 жылдан қосып отырады. Сонда екі мүшел 25, үш мүшел 37, төрт мүшел 49 және одан әрі осылайша есептеле береді. Бұрынғы кісілер жасын айтқанда !бес мүшелден екі жыл астым» (63 жас), «жеті мүшелге толдым» (85 жас) дейді. Мүшелдің 12 жылдан қайырылуының өзі адам өмірінің елеулі кезеңіне сәйкес келеді. Мысалы, бір мүшел (13) балалық, екі мүшел (25) күш-қуаттың толысуы, үш мүшел (37) жан-жақты толысу, төрт-бес мүшел (49-61) кемелдену, және одан әрі қарттық дәуірге сәйкес келеді. Халық ұғымында әр мүшел адам өміріне қауыіпті жыл деп саналып, мүшел жасында жаңа киімін біреуге беріп, жаратушыдан саулық тілейді, «құдайы» таратады. Бұл жасанды әр адам сақтанып жүреді, алыс, ауыр сапарларға шықпайды. Ауа райының қолайсыз кезеңдерінде абайлап жүреді. Қазақтардың мұндай сақтануы негізсіз де емес. Өйткені адам ағзасында әр 12 жылдан үлкен өзгерістер болып тұрады.


Вторник, 15 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

Қостанай қаласы әкімдігінің білім бөлімі сенім телефонының 39-08-50 жұмысы туралы халықты хабарландырады Сенім телефоны – бұл кез келген адам өмірдің қиын жағдайын талқылау үшін анонимді түрде жүгіне алатын және өзінің сауалына жауап таба алатын қызмет. Сенім телефонының мақсаты – отбасылық жайсыздықты, балалар мен жасөспірімдердің күйзелген және суицидальды көңіл-күйлерін алдын алуға, балалардың құқықтарын қорғауға және отбасыны нығайтуға мүмкіндік беру. Сенім телефонының жұмысы қызықтыратын мәселелер бойынша қоңырау шалушыны ақпараттандыру, мүмкін болатын көзбе-көз кеңес және практикалық көмек үшін маманды сауатты таңдау мүмкіндіктерін береді. Абоненттермен жұмыс телефон арқылы кеңес беру қағидаттарына сәйкес жүргізіледі: • Құпиялылық; • Қол жетімділік; • Абонентке құрмет; • Абонентті тыңдау. Сенім телефонының жұмыс режимі – 8 сағат Үзіліс уақыты сағат 13.00-ден 14.00-ге дейін. Отдел образования акимата города Костаная информирует население о работе телефона доверия 39-08-50 Телефон доверия - это служба, куда может анонимно обратиться абсолютно любой человек, чтобы обсудить трудную жизненную ситуацию, и получить ответ на свой вопрос. Цель работы телефона доверия - способствовать профилактике семейного неблагополучия, стрессовых и суицидальных настроений детей и подростков, защите прав детей и укреплению семьи. Работа телефона доверия дает возможность информировать звонящего по интересующим его вопросам, грамотно подбирать специалиста для возможной очной консультации и практической помощи. Работа с абонентами строится в соответствии с принципами телефонного консультирования: • конфиденциальность, • доступность, • уважение к абоненту, • выслушивание абонента. Телефон доверия предполагает 8-часовой режим работы, обеденный перерыв с 13.00-14.00. Городской Совет ветеранов выражает искреннее соболезнование семье, родным и близким по поводу кончины участника ВОВ ВИШНИЧЕНКО Георгия Афанасьевича

ПОДПИСКА Тел. 8 (7142) 53-39-13

ГАЗЕТА КУПОН БЕСПЛАТНОГО ЧАСТНОГО ОБЪЯВЛЕНИЯ

РАЗДЕЛЫ ПРОДАЮ КУПЛЮ МЕНЯЮ (нужное подчеркнуть) текст объявления (до 25 слов) писать печатными буквами

Ф.И.О. Адрес редакции: пр. Аль-Фараби, 90

Қостанай облысы Қостанай қаласы әкімдігің 2015 жылғы 9 қыркүйектегі №2390 қаулысы «Үйде тәрбиеленетін және оқитын мүгедек балаларды материалдық қамтамасыз ету туралы» Қостанай қаласы әкімдігінің 2012 жылғы 6 қаңтардағы №27 қаулысының күші жойылды деп тану туралы «Нормативтiк құқықтық актiлер туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 24 наурыздағы Заңының 21-1-бабы 1-тармағына сәйкес Қостанай қаласының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. «Үйде тәрбиеленетін және оқитын мүгедек балаларды материалдық қамтамасыз ету туралы» Қостанай қаласы әкімдігінің 2012 жылғы 6 қаңтардағы №27 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №9-1-178 болып тіркелген, 2012 жылғы 21 ақпандағы «Қостанай» газетінде жарияланған) күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулының орындалуын бақылау Қостанай қаласы әкімінің орынбасары Р.Х.Каркеновке жүктелсін. 3. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қала әкімінің міндетін атқарушы Қ. СӘНДІБЕКОВ

Постановление акимата города Костаная Костанайской области от 9 сентября 2015 года №2390 О признании утратившим силу постановления акимата города Костаная от 6 января 2012 года №27 «О материальном обеспечении детей-инвалидов, воспитывающихся и обучающихся на дому» В соответствии с пунктом 1 статьи 21-1 Закона Республики Казахстан от 24 марта 1998 года «О нормативных правовых актах» акимат города Костаная ПОСТАНОВЛЯЕТ: 1. Признать утратившим силу постановление акимата города Костаная «О материальном обеспечении детейинвалидов, воспитывающихся и обучающихся на дому» от 6 января 2012 года №27 (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под №9-1-178, опубликовано 21 февраля 2012 года в газете «Костанай»). 2. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя акима города Костаная Каркенова Р.Х. 3. Настоящее постановление вводится в действие со дня подписания. Исполняющий обязанности акима города К. САНДИБЕКОВ

К СВЕДЕНИЮ

Что такое камеральный контроль? В настоящее время одним из приоритетов управления государственных доходов по г.Костанаю налогового контроля является камеральный контроль. Камеральный контроль представляет собой контроль на основе сопоставления, изучения и анализа представленной налогоплательщиками налоговой отчетности, сведений уполномоченных государственных органов, а также других документов и сведений о деятельности налогоплательщика. Целью проведения камерального контроля является предоставление налогоплательщику возможности самостоятельного устранения нарушений без применения штрафных санкций и выхода на налоговую проверку на предприятие. Проведение налоговых проверок с выходом на предприятие требует значительного количества времени, в связи с чем данным видом налогового контроля охватывается небольшое количество

налогоплательщиков. Тогда как камеральный контроль охватывает практически всех налогоплательщиков, предоставляющих налоговую отчетность. Таким образом, проведение камерального контроля в УГД по г.Костанаю, в том числе и автоматизированного, значительно экономит время работников и позволяет обнаруживать практически все ошибки, допущенные налогоплательщиками при заполнении форм налоговой отчетности. Вместе с тем результаты проведения камерального контроля позволяют выявить налогоплательщиков, деятельность которых требует проведения более детального анализа при проведении тематических и комплексных налоговых проверок. Проведение анализа налоговой отчетности и предоставляемых налогоплательщиками документов в ходе отработки камерального контроля позволяет УГД по г.Костанаю в рамках данной

формы контроля установить проблемные моменты в деятельности налогоплательщика, более глубокий анализ которых может привести к устранению нарушений в целом. Положительный результат в проведении камерального контроля имеет место не только для УГД по г.Костанаю, но и для добросовестных налогоплательщиков, допустивших нарушения в налоговой отчетности по причине незначительного опыта, либо ошибки механического характера, так как камеральный контроль позволяет налогоплательщикам самостоятельно устранить выявленные нарушения в установленные законодательством сроки без применения штрафных санкций. Как показывает практика, проведение камерального контроля на постоянной основе заметно повышает налоговую дисциплину налогоплательщиков. Одним из положительных моментов проведения контроля так-

же является минимизация контактов налогоплательщиков с работниками УГД по г.Костанаю, что способствует сокращению коррупционных правонарушений как со стороны работников государственных доходов, так и со стороны налогоплательщиков. На современном этапе одним из методов совершенствования контроля может служить проведение автоматизированного камерального контроля не только деклараций по налогу на добавленную стоимость и корпоративному подоходному налогу, но и по всей налоговой отчетности, предоставляемой налогоплательщиками в УГД по г.Костанаю, что позволит обеспечить дополнительные налоговые поступления в бюджет и усилить администрирование данных в предоставляемой налоговой отчетности. С.ДОНЕНБАЕВ, руководитель УГД по г.Костанаю

Пункты распространения газеты «НАШ Костанай»

- Магазин №15, ул. Воинов-Интернационалистов. - Магазин №25, ул. Маяковского. - Магазин «Рахат», ул. Гоголя, 62. - Магазин «Норма». - ТД «Емшан», пр. Абая, 34а. - ТД «Исток», Маяковского, 101/1. - ТД «Азия», 9 мкрн, д. 6. - ЦУМ, 1 этаж, вход с пр. Аль-Фараби. - «Центральный» гастроном, ул. Гоголя, 89. - Ж/д вокзал, киоски, пр. Аль-Фараби. - Автовокзал, киоск. - Городская больница, пр. Аль-Фараби. - Центральный рынок, киоски. - ТД «Азия», ул. Алтынсарина, 134а. - «Акку», «Западный» магазин, ул. Чернышевского, 59. - 4 магазин, пр. Аль-Фараби, 127. - Магазин «Амангельдинский», ул. Амангельды, 95.

- Магазин «Улар» продукт., ул. Баймагамбетова, 158. - Мини-рынок «Дастархан», ул. Гоголя, 96. - Киоск, остановка «Драмтеатр». - Магазин 36 (115), 8 мкрн. - «Березка», ТД, 7 мкрн. - Магазин «Мереке», ул. Каирбекова, 379. - КСТУ (КСК), киоск, остановка, ул. Герцена. - «Баян Сулу», киоск, ул. Бородина. - Гастроном «Юбилейный», пр. Аль-Фараби, 100. - «Фараон», киоск, остановка, ул. Гвардейская. - «БУМ», торговый центр, пр. Абая. - Магазин «Рассвет», ул. Каирбекова, 359. - «Астыкжан», гипермаркет, пр. Абая, 1б. - Полиграфия, киоск, остановка ул. Мауленова. - Магазин «Орбита», ул. Дзержинского. - «Районная больница», п. Затобольск.

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон/факс приемной редактора 8 (7142) 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область. Директор - гл. редактор: Елена НИКИТЕНКО.

11

Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-46. Шеф-редактор: Зульфия Набиева. Тел. 54-37-58. Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. 54-37-58. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Валентина Мелехова (54-0575), Зульфия Набиева (54-37-58).

Фотокорреспонденты: Олег Яблочкин, Александр Откин. Тел. 54-64-85. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Валерия Вахненко. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Виталий Клец, Индира Казиханова. Корректоры: Куляш Турубаева, Ирина Востротина. Тел. 54-69-71. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай,

gazeta@top-news.kz ул. Майлина, 2/3. Объем - 3 печатных листа. Тираж номера - 3091. Подписной индекс: К-315. Заказ №1383. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 15 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ЭКСПРЕСС

Экспресс-антология одного стихотворения костанайских поэтов «Избранное избранных» Геннадий МАНУЙЛОВ (1943 – 1996)

*** Друзья мои, вот Бог вам, вот порог, Входите в дом в любое время смело, Как бы к себе, по делу и без дела. Я так устал от странствий и дорог. Мы звонко выпьем терпкого вина, Взахлеб стихи по кругу почитаем, Припомним юность, сладко помечтаем И будем петь. И к черту тишина! Враги мои, вот вам моя рука. Почувствуйте ее рукопожатье. Померяемся силою, как братья, В открытую, а не исподтишка. Любимая, ну что тебе сказать? Мы и без слов друг друга понимаем: Живем и любим, мыслим и страдаем, И тщетно мир пытаемся объять.

Иван ДАНИЛОВ (1949 – 2002)

Владимир ГОСТЕВ

Марта ПЕТРОВА

*** Растаял в шуме как урон последний вздох безлунной ночи, и пишет осень между строчек, прелюдии тепла канон, а лето уходить не хочет. С прощальным криком птиц косяк, на утренней заре умчался, быть может, там найдет он счастье, а осень - это ведь пустяк, каприз природы беспристрастный. Но осени недолог век, она зиме свой трон уступит, посыплет землю солью крупной, покроет льдом разливы рек, и до весны мир станет студнем.

*** Словно туча на рассвете По зеркальной шел траве, Хоровод березок встретил С белым дымом на листве. Золотым лучом объяты, Сердце зацепив мое… Рассыпался запах мяты На волнистое жнивье. Распушили сарафаны Окропленные росой, В танец вечный так и манят… Словно встретил мир иной. А куплеты птичьих песен Сквозь редеющий туман Убеждают – лес чудесен, Счастья целый океан. Вот бы все исчезли распри, Холода косых дождей. И наш мир такой ненастный Станет ярче и теплей.

Как земле поклонишься, так она любому все свои сокровища выложит с любовью. Выйдешь рано в полюшко, рукава засучишь, бросишь в пашню зернышко – пригоршню получишь. Бросишь горсть – и щедрая одарит душевней… Ведь земля волшебная; человек – волшебник!

Светлана ПОСОХОВА ( 1988 – 2009)

АНГЕЛЫ СУЩЕСТВУЮТ По раскаленному шоссе идешь один, не видя цели. Чудес не знал ты, как и все, но знаешь, есть на самом деле те, кто живут среди людей и так же ходят в магазины, венцом возвышенных идей рождая блики на витринах. В сердцах у них не дремлет зверь, чиста, как снег, их кровь святая. Цепляясь крыльями за дверь, они в автобусы влетают, а день пройдет – идут домой с работ, сияньем щеголяя, где каждый чей-то «только мой». Лишь это их и окрыляет!.. Иди за ними! Впереди не только зной с дорожной пылью. Однажды кто-то разглядит и за твоей спиною крылья.

*** Растрепал апрель сонный город, зимой коронованный. Станет злить теперь холодами теплом избалованных. Станет изгибать спины улиц, сном одурманенных, взгляды данью брать и раскладывать по карманам их. И ручные звезды раздаривать… Непутевый! По заборам просто разгуливать под покровом ароматной кисельной ночи и спелых виршей, нацарапанных – смелый почерк. А он не пишет…

Андрей УДОВИЦКИЙ Анатолий КОРНИЕНКО

*** Счастье есть! Все ценности в нем, – уж я-то знаю: довелось мне в зрелости вызнать эту тайну.

Елена ДУБОГРЕЙ

ДОБРОТА Побудь с моим стихом и не спеши Отвлечься от его свободной рифмы, Зависимой от доброты души, А не от самой доброй феи – нимфы. Та сколько бы не делала добра, Добрее мир не стал, а люд тщедушный Сверяет жизнь по звону серебра, И золото отнюдь не хлеб насущный. Добрее всех Всевышний, – дал нам хлеб, К нему еще картошку-незабудку; Беда, когда сознанию во вред Бытье страдает язвою желудка. Открыты добрым райские врата, Лечить людей удел не эскулапа, Врачует человека доброта, – Побольше отдавать, ничуть не хапать. Молюсь своим стихом, и не спешу Задать иной тон робкому сердечку: А вдруг я добротою согрешу? Крещусь, и вместо точки ставлю свечку…

Владимир ТРУФАКИН

*** Повидала степь немало горя и побед. А от маков стала алой, как кровавый след. Беркут зорко с поднебесья сторожит покой. Звонко жаворонка песня где-то за рекой. Вечер. Степь. Ковыль щекочет ноги у коня. На свободу песня хочет, рвется из меня Запах пыли и полыни терпкий аромат. Облака в небесной сини шапками висят. Потянуло свежим хлебом, из печи дымком. Там, где степь сомкнулась с небом, ждет родимый дом. Конь, почуяв близость дома, ускоряет бег. С колыбели очарован степью человек.

РУСЬ Храни ее бог для мира и праздника, в виду всех дорог, в сердце странника, (появится мысль идти дай силы в пути). Увидят ее: стоит мечта их детства, живая еще на вид куда ей деться!

Александр КОЛЕСНИКОВ

*** Из кленовой коры статуэтка ноябрю уходящему памятник, не уснуть не поможет таблетка, раз качаются листья как маятник, тротуар будто хной покрывая, одевая озябшие желуди красивее Роберто Кавалли, до весны чтобы выглядеть молодо. В разноцветных глазах светофоров наблюдаешь симптомы апатии, разгребая сырых мыслей ворох как листки с голосами за партии.

Защитою ей чудо-речка бездонна любови людей. Она - икона! (и даже идей других нет в мыслях у них) И ты защити – войди, хоть по колено, успей к ней любовь найти она нетленна.

Владимир СИЗЕВ

Приближаешь к себе взглядом небо, раз тобою так было загадано, рассчитавшись невыпавшим снегом за горячие звезды с закатами.

Сергей ИВАНОВ (1977 – 2005)

*** ВОЛШЕБСТВО Проснулся. Тихо. Полночь. Месяц Как маг наводит волшебство, А звезды аккуратно месят Его ночное колдовство. И бархатной стихи лавиной Остановить, объять не вмочь, Вмиг воспринять непостижимо... Спешу скорей себе помочь. Беру бумагу, авторучку – Кроплю, что хлещет через край, И музы звездную палитру Для ангелов готовлю в рай. Сонливость, знаю, одолеет, Уймет от магии ночной, И в засыпании, постельный, Придет спасением покой.

Пустота голодных зрачков. Голова к голове приникла. Не сыграть самым лучшим смычком Пусть без самой плохой, но скрипки. О, туда, где еще не бывал! Просто в лес, хоть в шипы малины! Холст без кисти – простой материал, Без холста кисть – пучок щетины. Утром выпадет первый снег, Эпилог, завершающий повесть. Я без совести – не человек, Совесть – без человека – не совесть. И, вдыхая асфальтовый пар, Я пойму, не сейчас, так однажды: Без серебряных струн нет гитар, Но гитары звенят в каждом.

№73 (2773)  

Вторник, 15 сентября 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you