Page 1

Победа. Второе покорение чемпионата Азии по боксу.

Конкурс. Поддержи и проголосуй за костанайцев.

2

3

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 8 сентября 2015 г. №71 (2771)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Ерте қамданғанның ұтары мол.

ЦЕНТР ВНИМАНИЯ

Цены пустились в пляс

5

Артық салмақ денсаулыққа зиян.

6

Кең болсаң, кем болмайсың.

8

«Черной пятницей» назвали костанайские автолюбители 4 сентября. Именно в этот день стало известно, что цены на бензин отпущены в свободное плавание. Первый заместитель главы Правительства РК Бакытжан Сагинтаев сообщил о прекращении госрегулирования цен на бензин марки АИ-92/93 с целью недопущения его дефицита. Последствия этого заявления сказались сразу же: на автозаправках области резко

повысились цены на бензин марки АИ-92, взлетев со 108 до 130 тенге, а стоимость марки АИ-95 поднялась до 150 тенге. Журналисты «НК» проехали по АЗС областного центра накануне выхода номера газеты, 7 сентября. Самая высокая цена на бензин марки АИ-92 была на заправках АО «КазМунайГаз Онимдери» 129 тенге. Бензин марки АИ95 стоил 136 тенге за литр. По такой же цене отпускали топливо на заправках «Иволга Холдинг». От 123 до 125 тенге за литр стоил самый

ходовой бензин марки АИ-92 на заправках «ЭталонАвто» и «Гелиос». Только на АЗС «Костанай Мунай Онимдери» можно было приобрести топливо по старым ценам: АИ-92 стоил 108 тенге, а 95-й – 129 тг… Вообще не работали АЗС «Казнефть» и другие мелкие компании. При этом ни один из руководителей крупных сетей АЗС не согласился прокомментировать столь резкое повышение цены на топливо. Между тем автовладельцы Костаная решили устроить забастовку с целью про-

учить владельцев заправок за необоснованный ценовой ажиотаж. В популярной социальной сети «ВКонтакте» появились обращения, в которых авторы призывают не покупать бензин: «Если топливо не будут покупать долгий период – продавец будет вынужден снижать цены. Когда они снизят цены – другие продавцы будут вынуждены сделать то же самое. Но для достижения эффекта нам нужно, чтобы эти компании лишились действительно тысяч клиентов. Несмотря на кажущуюся

сложность, этого довольно легко достичь», - призывают они. Тем временем Министерство национальной экономики РК направило предписание владельцам АЗС, в котором говорится, что «за злоупотребление доминирующим положением, ценовой сговор и недобросовестную конкуренцию владельцы АЗС будут привлекаться к ответственности».

Көрермендер көзайымына айналғандар.

Александр КУЗЬМИЧЕВ Коллаж Олега ЯБЛОЧКИНА

9


2

Вторник, 8 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

КАДРОВАЯ ПОЛИТИКА

СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО

Пошел на повышение Наш земляк Кумар Аксакалов назначен заместителем руководителя Администрации Президента РК. Кумар Аксакалов родился в 1965 году в Узункольском районе. Окончил Московский институт инженеров сельскохозяйственного производства имени В.П. Горячкина в 1987 году, кандидат экономических наук. В разное время работал акимом Мендыкаринского, Тарановского районов, госинспектором Государственной инспекции Управления организационно-контрольной работы и кадровой политики, отдела государственного контроля и организационной работы Администрации Президента РК, заместителем акима Жамбылской области, заместителем руководителя, руководителем центрального аппарата НДП «Нур Отан». С февраля 2014 года - секретарь партии «Нур Отан» по вопросам идеологии. Аксакалов сменил на посту заместителя руководителя Администрации Президента РК Габидуллу Абдрахимова, который в августе этого года был назначен акимом г. Шымкента. Александр АМУРСКИЙ

УРОЖАЙ-2015

Жатва набирает темпы На полях области вовсю идет уборочная кампания. День за днем все больше техники задействуется на косовице и обмолоте зерновых, доставке хлеба на тока. Так, по оперативным данным областного управления сельского хозяйства, на 7 сентября при общей уборочной площади в 4,5 млн га зерновые и зернобобовые культуры скошены на 1,55 млн га, что составляет 26,3% от уборочной площади. В тройку лидеров по урожайности входят сельхозпредприятия Карабалыкского, Федоровского и Алтынсаринского районов, где намолачивают от 10 до 12 ц/га. Средняя урожайность по области составляет 8,2 ц/га. С начала жатвы аграрии намолотили 865 тысяч тонн зерна. На запланированную норму обмолота – 226 тысяч га в сутки хлеборобы пока не вышли. Александр ФЕДОРОВ

Неподъемная ноша Костанайские аграрии просят снизить ставки выкупа земель сельхозназначения. Планируется, что процедура по выкупу сельскохозяйственных земель в частную собственность начнется с 1 июля 2016 года и должна привести к рациональному использованию сельхозресурсов, привлечению дополнительных инвестиций и развитию сельхозотрасли. Однако последний аргумент аграрии считают спорным, если учесть правила, по которым разработчики предлагают проводить кампанию: цена вопроса - 50% от кадастровой стоимости участка с рассрочкой до 10 лет. Такие суммы, говорят сельхозпроизводители, для них неподъемные, поскольку площади земель в Костанайской области существенно больше, чем в южных регионах страны, а значит, и затраты будут несоизмеримо выше. И это не считая разную плодородность почвы из-за природноклиматических особенностей региона. С учетом этих мнений региональная Палата предпринимателей через НПП РК «Атамекен» направляла разработчикам предложение

Теплый сентябрь Аномально жаркая погода установится в области на этой неделе. По сообщению синоптиков, с 7 по 13 сентября ожидается по-настоящему летняя погода. На территории региона будет тепло, безветрено и сухо. - В течение всей недели ночная температура воздуха составит +10+15 градусов по Цельсию. Днем столбик термометра покажет +25+30 градусов, местами до +35 градусов, - говорит начальник отдела прогнозов погоды филиала РГП «Казгидромет» по Костанайской области Валентина Загребина. Валерия ВАХНЕНКО

гают отложить старт приватизации до 2017 года. Также на совещании было предложено подключить к обсуждению проблемы основные зерносеющие регионы страны - Северо-Казахстанскую и Акмолинскую области. Предполагается, что консолидированное мнение будет направлено в Правительство и НПП уже в течение ближайшей недели. Соб. инф. Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

Закаляться в конкуренции

Был бы спрос...

ПРОГНОЗ

лет. 25% - для тех, чей опыт составляет от 15 до 20 лет, и 10% от стоимости для тех, кто уже более 20 лет занимается аграрным бизнесом. Кроме того, НПП предложила освободить выкупающего земельный участок от выплаты ежегодной арендной платы на весь период выкупа, - заявил на совещании заместитель директора Палаты предпринимателей Костанайской области Самат Садвакасов. В областном управлении сельского хозяйства предла-

ДКБ-2020

ПОДРОБНОСТИ

Более 25 тонн картофеля было продано на овощной ярмарке в областном центре. Сельскохозяйственная распродажа овощной продукции в Костанае состоялась 5 сентября. - Мы решили сделать отдельную распродажу овощей, тем более что сейчас пора заготовок и продукция по ценам ниже рыночных на 20-30% пришлась как нельзя кстати, - говорит руководитель городского отдела сельского хозяйства и ветеринарии Гизат Каленов. – В общей сложности было продано 25 тонн картофеля, 15 тонн овощей, 15 тонн бахчевых культур. Картофель стоил 40-45 тенге за килограмм, лук по 60 тенге, морковь – 50-60 тенге, свекла и капуста – по 50 тенге, помидоры – от 80 до 100 тенге. На ярмарке свою продукцию представили КХ «Тэрра», «Садовод», «Ермек и К», «Гридасов». В принципе, овощи разошлись быстро, покупательский спрос был хороший на весь представленный ассортимент. Очередная, а именно вторая по счету в этом сезоне сельскохозяйственная ярмарка-распродажа пройдет в Костанае 12 сентября. Мадина РАМАЗАНОВА

сократить стоимость участка до 10% и дать возможность приватизировать землю бесплатно тем, кто работает на ней больше пяти лет. Однако инициативу эту не поддержали, в связи с чем Нацпалата выступила с альтернативой по установлению льгот для аграриев с градацией в зависимости от стажа. - 50% от кадастровой стоимости для тех, кто работает на земле до 10 лет. 40% стоимости для имеющих матбазу и опыт от 10 до 15

В рамках программы «ДКБ-2020» в Костанае начато производство безалкогольных напитков.

Продегустировать лимонады, йодированную воду и чай горожане могли на праздновании Дня города. Напитки производятся на уникальном оборудовании, которому нет

аналогов в Казахстане. Монтировали его специалисты из Германии, а вот рецептура напитков – местная, с использованием только натуральных ингредиентов. - Одного только лимонада мы планируем производить 6-7 видов, - говорит генеральный директор ТОО «Аква Арасан» Алексей Ефремов. Мощности линий позволяют работать с объемами до 60 миллионов литров в год, но на такие показатели мы выйдем только через пару лет.

Конечно, необходимо осваивать новые рынки сбыта, выходить на соседнюю Россию и другие страны СНГ. Пока же мы закрепляемся на казахстанском рынке. Открытие нового цеха обошлось предприятию в два миллиарда тенге. На новом объекте при выходе его на проектную мощность будут работать более 40 человек. - В рамках программы «Дорожная карта бизнеса-2020» предприниматели вправе рассчитывать на субсиди-

ЗНАЙ НАШИХ

«Золото» Бангкока Рудничанин Иван Дычко подтвердил звание чемпиона Азии по боксу. В этом году континентальные соревнования прошли в столице Таиланда городе Бангкоке, куда съехались 188 спортсменов из 28 стран. По итогам чемпионата семь казахстанских боксеров поднялись на пьедестал почета, пять из которых завоевали звания чемпионов Азии. Сильнейшим боксером в супертяжелой весовой категории - свыше 91 кг - стал воспитанник Костанайской ДЮШОР и ФСО «Динамо», бронзовый призер Олимпиа-

ды-2012, двукратный призер чемпионатов мира, чемпион Азии 2013 года и Азиатских игр в 2014 году, заслуженный мастер спорта Иван Дычко, тренирующийся под руководством заслуженных тренеров РК Владимира Шайрера и Сапобека Мукушева. В финале он одержал уверенную победу над представителем Китая Вангом Жибао со счетом 3:0. Менее чем через месяц, 5 октября, в Дохе (Катар) стартует чемпионат мира, на котором Иван Дычко поборется за лицензию на Олимпийские игры 2016 года. Сергей БИРКЛЕ

рование государством процентной ставки и частичное гарантирование, - говорит менеджер по программам повышения компетенций Костанайского филиала фонда развития предпринимательства «Даму» Асель Казакова. - По итогам шести месяцев по этой программе только в нашей области было одобрено 52 проекта на сумму более 5 миллиардов тенге, по гарантированию – 27 проектов на сумму 195 миллионов. Александр КУЗЬМИЧЕВ


Вторник, 8 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ЧТОБЫ ПОМНИЛИ

АКТУАЛЬНО

Не забывайте о подвиге своих дедов В коллекции музея боевой славы 151-й отдельной стрелковой бригады СШ №4 появилась копия знамени Победы. 7 сентября в торжественной обстановке памятный стяг костанайские ветераны ВОВ передали школьному коллективу. По словам заместителя директора по воспитательной работе СШ №4 Жанны Тукатовой, дата демонстрации копии флага была выбрана не случайно – 7 сентября школьному музею боевой славы исполняется 49 лет. В связи с этим событием общественное объединение воинов-интернационалистов Костанайской области, а также областной и городской Советы ветеранов решили сделать уникальный подарок музею. - Нам очень приятно, что копия знамени Победы – штурмовой флаг 150-й ордена Кутузова II степени Идрицкой стрелковой дивизии, водруженный около трех часов утра 1 мая 1945 года на крыше здания Рейхстага в Берлине, находится

в стенах нашей школы. Отныне этот символ Победы по праву считается самым ценным экспонатом в храме истории, - подчеркнула Жанна Бекужаевна. Теперь возле знамени школьники будут нести почетный караул, а 9 мая копия легендарного стяга займет центральное место в торжественном мероприятии, посвященном Дню Победы. - Я руководила музеем боевой славы 25 лет. Ежегодно наш храм истории пополнялся сотнями уникальных предметов, которые передавали нам костанайские ветераны. Фронтовые письма, гимнастерки, полевые сумки – это лишь малая часть того, что есть в нашем музее, - говорит Зоя Гайворонская, внесшая большую лепту в формирование архивов музея. – Созданные нами поисковые отряды и отделы по переписке трудились не покладая рук, чтобы сохранить память о Великой Отечественной войне, о наших героях-земляках. В своем выступлении председатель Совета ветеранов Костаная Михаил Подоляков отметил, что

На двух пешеходных переходах самой оживленной улицы - Тарана полицейские совместно с местными КВНщиками и отрядом юных инспекторов дорожного движения призывали водителей и пешеходов соблюдать Правила дорожного движения. Ребята специально для акции разработали макеты современных знаков дорожного движения, а КВНщики перевоплотились в мимов. Также маленьких пешеходов развлекал мультипликационный персонаж Миньон, который вру-

В Костанае наблюдается повышение цены на сахар. Как стало известно корреспондентам «НК», причина резкого скачка связана с нестабильными поставками этого товара в наш регион. - Так как в Костанае нет собственного сахарного завода, мы напрямую зависим от алматинской сахарной компании, - говорит руководитель городского отдела сельского хозяйства и ветеринарии Гизат Каленов. – Оптовые поставщики диктуют свои условия и устанавливают цену. Если совсем недавно в супермаркетах в среднем цена за 1 килограмм сахара составляла 159 тенге, то сейчас доходит до 205 тенге. Но в принципе ажиотажа на этот вид продукта нет, тем более что на прошедшей две недели назад сельскохозяйственной ярмарке костанайцы скупили 17 тонн сахарного песка. Но если тогда цена за килограмм была равна 144 тенге, то на очередной ярмарке, 12 сентября, стоимость сахара, реализуемого из стабфонда, будет установлена уже в пределах 165 тенге. Самат БИРТАЕВ, Дайана ОСИПОВА

Выступят на бис школьники должны помнить о подвиге костанайцев, входивших в состав той самой прославленной стрелковой дивизии и водрузивших знамя Победы на поверженный Рейхстаг. - Пусть оно вдохновляет

ребят на хорошую учебу, на то, чтобы они росли людьми с большой буквы, ценили и оберегали мир на земле, - подчеркнул Михаил Иванович. Валерия ВАХНЕНКО Фото Александра ОТКИНА

Как ЗНАКИ по дороге водили чал участникам дорожного движения буклеты-памятки. Данное мероприятие прошло в рамках акции «Внимание, дети!», которая продлится в регионе до 10 сентября. - В первую очередь акция направлена на профилактику дорожно-транспортных происшествий. С начала года в Костанайской области произошло 392 аварии, в которых 467 людей получили ранения и 76 погибли, - говорит старший инспектор управления административной полиции Юрий Панасенко. - С участием пешеходов произошло 163 ДТП, в которых 155 человек получили травмы и 20 погибли. Несмотря на

И снова несладко

АНОНС

ПДД

Необычную акцию провели в Костанае местные стражи порядка.

3

В Костанай снова приезжает классический русский балет из Москвы. В апреле этого года они уже порадовали костанайцев «Лебединым озером», в этот раз москвичи привезут сразу две знаменитых постановки - сказку «Щелкунчик» и трагедию «Ромео и Джульетта». В составе балетной труппы примут участие солисты Большого театра. - Эта труппа уже приезжала в Костанай, - рассказывает артдиректор продюсерского центра Вячеслав Ермаш. – Тогда наши зрители приняли их на ура, многим желающим даже не хватило билетов. Поэтому мы решили сделать такие концерты регулярными, так как это интересно нашим людям. Коллектив классического русского балета сначала покажет заявленные спектакли в Западно-Казахстанской области, а потом приедет в Костанай. Затем труппа отправится на гастроли по России. Постановщик танцевальных произведений - Хасан Усманов. Балет «Щелкунчик» пройдет 14 сентября, «Ромео и Джульетта» - 15-го. Оба спектакля пройдут в областной филармонии им.Е.Умурзакова. Стоимость билетов - 5000 тенге. Алина НАВРОЦКАЯ

КОНКУРС

Тулегеновы, вперед! то, что по сравнению с прошлым годом аварийность в регионе снизилась по всем показателям, профилактическая работа с участниками

дорожного движения будет проводиться регулярно. Александр ДОБРОНРАВОВ Фото предоставлено пресс-службой ДВД

ВЕРНИСАЖ

Волшебный мир искусства В областной картинной галерее открылась выставка под названием «Смотреть на мир с любовью». В экспозиции представлено 75 творческих работ местного мастера кисти, члена Союза художников РК Сергея Лугового. Его картины уже успели оценить костанайские мэтры искусства, учащиеся художественной школы им.А.Никифорова, а также гости и жители города. Многие творения Сергея Лугового находятся в частных коллекциях, а также в разных выста-

вочных залах за пределами нашей области. - Сергей Дмитриевич - участник выставок различного уровня, его дар безграничен. Он не вынашивает годами свои творческие планы, а сразу реализует и претворяет их в жизнь. Каждая его персональная выставка приобщает молодое поколение к волшебному миру искусства, - говорит известный костанайский художник Вадим Быков. Персональная выставка Лугового будет работать в галерее в течение месяца. Виктория РОМАНОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

13 сентября многодетная семья Тулегеновых из Костанайского района представит нашу область на республиканском конкурсе «Мерейлi отбасы». По условиям нынешнего года, семье, за которую проголосует наибольшее количество интернет-пользователей, будет присвоено звание победителя. До субботы необходимо как можно активнее включиться в голосование, набрав число «11» с мобильных операторов Kcell, Beeline, Altel, Tele2 и отправив его на номер 6284, со стационарных телефонов - по номеру 8-803-080-00. Также проголосовать можно на интернет-ресурсе (www.kaztube.kz/mereyli_otbasy_2015/ vote?success=true). Поддержим наших земляков!

ЖӘРМЕҢКЕ! 12 қыркүйек сағат 9.00-де Сити-орталықта, 8,9 шағынаудандар аралығында Арыстанбеков көшесінің бойында және Герцен-Текстильщиктер көшелері қиылысында («Жастар» бульварының кіре берісі) ауылшаруашылық жәрмеңкесі өтеді. Қосымша ақпарат тел. 575-773. ЯРМАРКА! 12 сентября в 9.00 на территории Сити-центра, 8, 9 мкрн. по ул. Арыстанбекова и по ул. Герцена-Текстильщиков (вход в бульвар «Жастар») состоится сельскохозяйственная ярмарка. Дополнительная информация по тел. 575-773.


4

Вторник, 8 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НАША ЖИЗНЬ

ИЗ ПОЧТЫ «НК»

ТЕРРИТОРИЯ РИСКА

Спасибо за заботу! «Выражаю искреннюю благодарность отделу опеки отдела образования акимата города Костаная, а также предприятиям, оказавшим материальную помощь в подготовке моих внучек Софии и Таисии к школе. Спонсорскую помощь оказали областной акимат, руководство базы отдыха «Белая юрта», а коллектив ТОО «Ыстык нан» поздравил Таисию с днем рождения сладким тортом и подарками. В феврале-марте этого года моя внучка София, которая учится в школе-гимназии №5 «а» на одни пятерки, ездила в республиканский оздоровительный лагерь «Бобек» по путевке управления образования акимата Костанайской области. Младшая Таисия в июне отдохнула в загородном лагере «Сосновый бор» по путевке городского отдела образования. Хочется выразить искреннюю благодарность всем специалистам сектора по охране прав детства и защите их интересов городского отдела образования, а также лично заведующей сектором Гульсум Адильхановне Уразбаевой за постоянную заботу и поддержку нашей семьи. Так сложилось, что девочки остались сиротами и я воспитываю их сама. Радует, что на свете есть неравнодушные и отзывчивые люди, готовые прийти на помощь в трудную минуту». Любовь ПОНОМАРЕВА

Бег по кругу… С 2013 года жители пятиэтажных домов №№36 и 38 по ул.Герцена бьют в колокола и протестуют против строительства магазина. Новострой должен был аккурат вписаться между жилыми домами на расстоянии 40 метров. «НК» в сентябре 2014 года уже писал об этой истории. Тогда мы рассказывали, что жильцы создали инициативную группу, которую возглавила Нина Родичева. Именно она от лица всех возмущенных таким произволом жильцов обивала и обивает по сей день пороги различных инстанций, пишет запросы и обращения с просьбой разобраться в сложившейся ситуации. - По строительным ГОСТам, 15 метров от каждого дома принадлежит непосредственно дому, это наша неприкосновенная территория, - говорит Нина Михайловна. - Данный магазин просто-напросто загородит освещение на первых и вторых этажах. В настоящее время на территории между домами беспорядочно разгружены стройматериалы (железобетонные плиты), строительная площадка не огорожена, захламлена грязными бутылками, окурками, использованными шприцами, часть деревьев поломана. Мы, жители, обеспокоены, что данная площадка травмоопасна для наших детей (по данным поликлиники №3, в наших домах проживают 126 детей) и может привести к печальным последствиям. К тому же зачем нам еще один магазин, если в каждом доме и так есть по магазину. За два года мы несколько раз обращались в соответствующие органы: областной акимат, архитектуру, прокуратуру (городскую, областную), но мораторий 2014 года не позволил провести внеплановую проверку и запретить предпринимательнице строительство магазина и вырубку деревьев. Не опуская рук, я хожу по разным инстанциям в надежде быть услышанной. Так, в прошедшую пятницу, 4 сентября, меня пригласили на прием в областной филиал партии «Нур Отан», где со мной встретились руководитель областного управления архитектуры и градостроительства Арман Бекетов и руководитель областного управления государственного архитектурно-строительного контроля Канат Баямбетов. Они выслушали меня и… посоветовали обратиться в суд с иском о незаконной, по нашему мнению, продаже земли. Конечно, мы не остановимся на этом и пойдем дальше, вот только где гарантия, что торговый дом все же не появится между нашими домами?

ФОТОФАКТ

Без комментариев...

Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

«Халифы» без халифата Бескомпромиссность, уверенность в своей исключительности, готовность силой доказывать свою правоту – вот черты, которые роднят представителей различных экстремистских организаций. Для того чтобы добиться своих целей, экстремисты используют всевозможные методы: провокацию беспорядков, гражданское неповиновение, террористические акции, партизанскую войну. Экстремизм во всех его видах является идеологическим источником терроризма. Он преподносит терроризму идеи, питает его духовно, оправдывает террористические акты, называя их «возмездием» или «священной войной». ОТ СЛОВ К ДЕЙСТВИЯМ Одна из главных целей, которую преследуют экстремистские группы, - насильственное изменение конституционного строя и захват власти. Кроме того, для приверженцев таких взглядов характерны призыв и разжигание межрелигиозной розни. В качестве примера можно привести партию «Хизб ут-Тахрир альИслами», признанную в Казахстане террористической. Данное движение запрещено также на территории России, Кыргызстана, Таджикистана, Германии, Дании. Хотя идеологи организации отмечают, что они не признают насилия как средство политической борьбы, главной своей задачей партия считает возрождение халифата. Поскольку, по их мнению, только в исламском государстве мусульманин может жить по канонам ислама. Пропагандисты движения резко негативно высказываются о демократии, монархии и других режимах, утверждая, что только халифат является единственно верной формой правления. Идеологи другой деструктивной религиозной организации «Таблиги джамагат» своей главной задачей считают проповедь. Причем в идейных основах движения заложено подавление воли адептов, ограничение их трудовой и интеллектуальной деятельности. Проповедь «таблиговцами» осуществляется небольшими группами, прошедшими до этого соответствующее обу чение. В группах-джамагатах поддерживается жесткая дисциплина и строгое подчинение лидеру. Приверженцы ведут отшельнический образ жизни, не работают, а молодые члены организации бросают учебу. «Таблиги джамагат» делает упор не только на привлечении иноверцев и атеистов в ислам, но и призывает «этнических мусульман» к углублению веры и активной религиозной практике. Данная организация сыграла большую роль в реисламизации многочисленных общин мусульманских мигрантов в странах Европы. В настоящее время деятельность «Таблиги джамагат» на территории Казахстана запрещена.

КТО НЕ С НАМИ, ТОТ ПРОТИВ НАС Для экстремистских групп является характерным разделять людей на «своих» и «чужих», что создает сложную рискогенную обстановку внутри исламского сообщества. Провокационное поведение партийцев по отношению к другим мусульманам может проявляться даже во время пятничных молитв в мечетях, когда члены «Хизб ут-Тахрир» демонстративно спорят с имамом, привлекая к себе внимание других верующих. Партийцами широко постулируется идея о том, что правоверный должен не только исполнять пять столпов ислама, но и содействовать установлению халифата. Таким образом одна часть верующих противопоставляется другой. Представители другого террористического движения «Ат-такфир уаль-хиджра» идут еще дальше. Для них является характерным выносить другим мусульманам такфир - обвинение в неверии. Неверными, по мнению такфиристов, считаются мусульмане, не совершающие намаз и в целом не согласные с их убеждениями. В результате такфиристы первостепенное значение придают практике джихада. Она разработана по сирийско-афганской модели, в рамках которой для объявления джихада первоначально такфир выносится правителю и государственным служащим, включая армию и правоохранительные органы. Все работники данных госструктур объявляются неверующими и на этой основе их правление является нелегитимным с точки зрения такфиристского понимания мусульманского права. Более того, светское государство и его первый руководитель признаются идолами, то есть

объектами не административного подчинения, а якобы религиозного поклонения, в то время как поклонения достоин только Бог. Стоит отметить, что в деятельности радикальных групп существует своего рода «разделение труда». Пока одни движения, например, «Таблиги джамагат» и «Хизб утТахрир», заняты в большей степени идеологической работой, привлекая в свои ряды большое количество мусульман, другие организации, например, «Ат-такфир уаль-хиджра», переходят от слов к делу, готовят теракты и другие акции. САМОРЕАЛИЗАЦИЯ… ЧЕРЕЗ ТЕРРОРИЗМ В настоящее время среди политологов и религиоведов нет однозначного ответа, почему вирус экстремизма столь активно проникает в умы людей. Однако мы можем выделить основные причины, способствующие его развитию. Итак, лидеры подобных групп пропагандируют идеологию, которая дает объяснения на все волнующие людей вопросы. Обосновывают программу, согласно которой можно решить все социальные и экономические проблемы, существующие в современном обществе. Эти убеждения преподносятся в достаточно упрощенном виде, поэтому они и находят отклик со стороны населения. Также развитию экстремизма способствует социально-экономическая нестабильность в обществе. Зачастую членами террористических групп становятся люди, которые по тем или иным причинам испытывали трудности в рамках существующих общественных структур, потеряли или вообще не имели работу.

Важно учитывать и психологический аспект проблемы, более характерный для молодежи. Поскольку молодые люди, в отличие от старшего поколения, еще только пытаются найти себя в жизни. Одни ищут возможности для самореализации через образование и бизнес. Другие, которые не видят для себя таких путей – вполне могут уйти в радикалы и реализовывать себя в деятельности экстремистских групп. Политическое самосознание и критическое мышление у молодежи находятся на стадии развития. Попав под влияние религиозных идеологов, они в силу юношеского максимализма способны горячо отстаивать свои убеждения, готовы на любые действия, чтобы доказать свою преданность группе и наставнику. Исследователи приходят к выводу, что террористами нередко становятся люди, с детства испытывавшие проблемы с самооценкой. Идентификация с террористической группой обеспечивает им социальную роль, пусть и негативную. Порвать с группой для террориста почти невозможно – это равносильно психологическому самоубийству. Религиозный экстремизм является сложным явлением. Искоренить его можно только совместными усилиями граждан и государства. Повышение религиозной грамотности среди населения, внимательное отношение к близким, просветительская работа духовенства традиционных религий являются залогом ограждения казахстанцев от идеологии религиозной нетерпимости. Светлана ДОБРЫНИНА Коллаж Олега ЯБЛОЧКИНА


Бүгінгі нөмірде: * Руханият ордасы * Жарасымды шаңырақ * Әке жолын қуған ұл

Сейсенбі, 8 қыркүйек 2015 жыл ҚЫС ТАЯУ, ДАЙЫНДЫҚ ҚАЛАЙ?

Ерте қамданғанның ұтары мол

Ерекше құлшыныспен кірісті Облыс орталығындағы ең үздік білім ордаларының бірі болып саналатын Сырбай Мәуленов атындағы гимназияда жаңа оқу жылы қалыптасқан дәстүр бойынша есте қаларлықтай салтанатты жиынмен басталды. Алғашқы қоңырау соғылып, үстіміздегі жылы осынау мәртебелі оқу орнының табалдырығын 60 шәкірт аттады. Олар енді осындағы екі 5-сыныпта білім алатын болады. Бір ғажабы, сапалы білім беретін болғандықтан ба, мұнда оқуға құлшыныс білідірушілер қашанда жеткілікті. Мәселен, жалпы сол қыркүйек айының алғашқы күндері 370 оқушы тіркелді. Мұндағы алғашқы күні «Менің Отаным – Қазақстан» деген атаумен ұйымдастырылған іс-шаралар Қазақстан Республикасы Конституциясының 20 жылдығы, Қазақ хандығының құрылғанына 550 жыл, Ұлы Жеңістің 70 жылдығына орайластырылды. Сонымен білім күні гимназиядағы 5-8 сыныптарда «Қазақ халқының ерлік істері» жайында сөз қозғалса, ал 9-11 сынып оқушылары ұстаздардың тікелей қолдауымен «Мәңгілік Ел: бір ел – бір тағдыр» атты тақырыпта бейбітшілік және келісім сабағын өткізді.

Талапты жастарға қамқорлық

немесе «Орталық» пәтер иелері тұтыну кооперативінің игі істері хақында Қоңыр күз келіп, қысқа да көп қалған жоқ. Мұның осы жауапты кезеңге дайындықты тағы бір пысықтап, бұл бағыттағы жұмыстардың етек-жеңін жинақтауды қажет ететіні сөзсіз. Осы мақсатта қаламыздағы жеке меншік пәтер иелерінің тұтыну кооперативтері қарқынды жұмыс атқарып келеді. Қаладағы осындай мекеме қызметкерлерінің тынымсыз еңбегінің арқасында көпқабатты үйлер қысқа күні бұрын әзірліктер жасады. Олар белгіленген уақытта тиісті жөндеу жұмыстарын тиянақты жүргізді. Үстіміздегі жылы облыс орталығындағы көпқабатты үйлердің шатырының 35320

текше метрі, 600-ге жуық подъезд, 80 қоқыс контейнерінің алаңы, 36 инженерлік коммуникация жүйелері жоспар бойынша жүзеге асырылды. Үйлердің ауласын таза ұстап, санитарлық ережелерді сақтау үлкен жауапкершілікті талап етеді. Сондықтан аулалардағы өскен шөптерді жинау, ағаштар мен бордюрларды дер кезінді әктеуге жеткілікті көңіл бөлінеді. Осыған орай Қостанай шаһарындағы тиісті орындар қызметкерлері өздеріне міндеттелген көпқабатты үйлерді алдағы қыс айларына жанжақты әзірлік жасағаны белгілі. Ал, өз істеріне ұқыпты қарайтын ұжымдардың арасында «Орталық» пәтер иелерінің

тұтыну кооператив қашан да жақсы істерімен өзгелерге өнеге көрсетуде. Мәселен, былтыр олар өздеріне қарайтын 25 көпқабатты үйге ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізген еді. Аталмыш кооператив қызметкерлері жылу есептегіш құралдарын орнатумен қатар, аулаларды тазарту жұмыстарымен де айналысты. Олар 32 подъездерді, 93 төбе шатырларын, 165 панель аралық жіктерді, 50 темір қоршауды, 180 салқын су мен 360 ыстық су және кәріз құбырларын, 380 электр желілерін алмастырды. Биыл аталмыш ұжым қысқа ерте қамданды. Олар жоспар бойынша шілде айының ба-

сынан әзірлікті қолға алды. 28 көпқабатты тұрғын үйлерге ерекше назар аударып, 60 төбе шатырын, 170 панель аралық жіктерді, 20 темір қоршауды, 500 электр желілерін, 270 салқын су мен 490 ыстық су және кәріз құбырларын жөндеуден өткізді. Бүгін әңгімемізге арқау болып отырған «Орталық» кооперативінің қаламызда қызмет атқарып келе жатқанына келер жылы 20 жыл толады. Осы кезеңде тұрғындардың алғысына бөленген ұйымда 47 қызметкер бар. Олардың барлығы өз істерінің нағыз білгірлері мен майталмандары. - Өзімізге қарайтын үйлердегі пәтерлердің тұрғындарына жыл бойы адал қызмет ету

біздің басты міндетіміз. Осы арада бір айта кетер жай, барша азаматтар кооператив қызметкерлернің игі бастамаларына қолдау көрсетіп, өздері де подъездер мен аулаларды таза ұстауға үлестерін қосып отырса, тек қуанар едік. «Жақсының жақсылығын айт нұры тасысын» демекші, өзіміз тікелей байланыста жұмыс істейтін Алтынсарин 105, Павлова 69, Досжанова 76 секілді көпқабатты үйлердің тұрғындары подъездерінде гүл өсіруді де қолға алған. Бұл әрине өте көпшілікке ғибрат болар жай емес пе?, - дейді «Орталық» пәтер иелері тұтыну кооперативінің төрағасы Алмат Айдосов. Айзат АСЫЛБЕК.

Жуырда Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік универсиеті, «Серпін» бағдарламасы негізінде 450 жасты студенттер қатарына қабылдады. Гранттардың басым көпшілігі экономиканың маңызды салалары болып табылатын, яғни индустриялы-инновациялық мамандықтарға бөлінген. Еліміз бойынша алатын болсақ, техникалық, ауылшаруашылық және ветеринария салаларына басымдық берілген. Шымкент, Тараз, Түркістан, Қызылорда, Маңғыстау және басқа да өңірлерден келген студенттердің барлығына университет тарапынан қолдан келген жағдайлардың бәрі жасалды. Жатақханамен қамтамасыз етілді. - Бұл мемлекеттік бағдарламаның басты мақсаты - «Еңбек ресурстары жетіспей жатқан солтүстікке талапты жастарды тартып, оларға жоғары білім алуға, содан кейін таңдаған мамандықтары бойынша жұмысқа орналастыруға мүмкіндік жасау», - дейді Қостанай мемлекеттік университетінің оқу және тәрбие жұмыстары жөніндегі проректоры Алмас Әбсадықов. Ақбота ҚАЛДЫБЕК.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 8 қыркүйек 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Мүлікті жария етуді өткізу жөніндегі ақпарат 2014 жылғы 30 маусымда Елбасы «Қазақстан Республикасының азаматтарына, оралмандарға және Қазақстан Республикасында тұруға ықтияр хаты бар адамдарға олардың мүлікті жария етуіне байланысты рақымшылық жасау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі - Заң) қол қойды, ол 2014 жылғы 1 қыркүйектен бастап қолданысқа енгiзiлді. Заңның 4-бабына сәйкес мүлiктi жария ету мерзiмi 2014 жылғы 1 қыркүйектен басталады және 2015 жылғы 31 желтоқсанда аяқталады. Мүлiктi (ақшадан басқа) жария етуге ұсыну үшін құжаттарды тапсыру мерзімі 2014 жылғы 1 қыркүйектен басталады және 2015 жылғы 30 қарашада аяқталады. Қостанай қаласының әкімдігі «Мүлікті жария етуді өткізу жөніндегі комиссия құру туралы» 2014 жылғы 2 қыркүйектегі № 85 өкім қабылдады, онда комиссияның құрамы белгіленген. Комиссияның құрамына: жергілікті атқарушы органдардың қызметкерлері, салық қызметінің органдары, өртке қарсы қызмет органдары, санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау және бақылау органдары, қоршаған ортаны қорғау органдары және жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыратын органдар кіреді. Комиссияның тікелей функциясы жария ету объектісі туралы мәліметтерді белгілеу және мүлікті жария ету не жария етуден бас тарту туралы шешім қабылдау болып табылады. Комиссия шешімі комиссия мүшелерінің көпшілік дауысымен қабылданады. Дауыстар тең болған жағдайда, комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады. Азаматтар үшін құжаттарды қабылдау қолайлығы мақсатында Қостанай қаласы әкімдігінің ғимаратында бірінші қабатта 108 кабинеттің жанында үстел қойылған және жария етуге өтініш беру үшін қажетті құжаттардың тізбесі туралы мәліметтер, сондай-ақ өтініш үлгісі көрсетілген стенд орнатылған. Сонымен қатар көрсетілген стендте сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында инжинирингтік қызметті жүзеге асыруға құқығы бар аттестатталған сарапшылар туралы ақпарат, мекен-жайларымен байланыс қалалық және ұялы телефондарымен бірге орналастырылған. Қазіргі уақытта Қостанай қаласының әкімдігі Қостанай қаласының аумағында жылжымайтын мүлікті жария еткізгісі келетін адамдардан 950 өтініш қабылдады, олардың ішіндегі 942 өтініш қаралды.

ДЕНСАУЛЫҚ – ЗОР БАЙЛЫҚ

Артық салмақ денсаулыққа зиян Бүгінгі таңда семіздіктің зардабы туралы кеңінен айтылып келеді. Онымен күресудің де жолдары халыққа баспасөз құралдары арқылы белгілі. Жалпы семіздіктің адам ағзасына, сонымен қатар психологиясына да зиян келтіретіні аян. Кейбір дерек көздеріне қарағанда, артық салмақ пен семіздіктің 90 пайызы дұрыс тамақтанбау салдарынан болады екен. Сондықтан да әрбір азамат күнделікті өмірде бұл мәселеге айрықша назар аударғандарын қалар едік. Несін жасырамын, көптеген кісілер салмақ нормалары туралы, семіздік пен одан туындайтын аурулардың алдын-алу тәсілдерінен бейхабар екендігі алаңдатады. Олардың басым бөлігі артық салмақ пен семіздіктің қалай пайда болатындығын ескермейтін секілді. Сонымен семіздіктің адам баласына қандай зияны бар дегенге тоқталатын болсақ, ол жүрек-қан тамырлар ауруларына әкеліп соқтырады. Ол сайып келгенде адам ғұмырының ұзақтығын шамамен бірнеше жылға қысқартатыны дәлелденген. Қазіргі жастар арасында денсаулыққа аса үлкен зиян келтіретін, ағзасына кері әсерін тигізетін тағамдар мен сусындарға деген сұраныс жоғары. Мысалы, мына бір жайлар да жігіттер мен қыздарды, жалпы кейінгі жас ұрпақтарды ойландыруға тиіс. Әрбір үшінші оқушы қалтасындағы ақшасын фаст-фудқа, әрбір үшінші бала кем дегенде аптасына бір рет тәтті газдалған сусындар ішеді. Ал, студенттер қауымы күнделікті өмірде тек фаст-фудпен тамақтанатын көрінеді. Сол себептен де жастардың жеңіл, әрі сапасыз тағамдарды сатып алудан аулақ болғандары жөн. Бұл бір жағы бүгін әңгімемізге арқау болып отырған семіздіктің алдын алуға мүмкіндік береді. Артық салмақ пен семіздіктің алдын-алу үшін калориясы төмен, пайдалы әрі сіңімді тағам түрлеріне ерекше назар аударған жөн. Қазір ғаламторда, баспасөз беттерінінен қаншама бұл орайдағы кеңестерді табуға әбден болады. Ұзын сөздің қысқасы, семіздіктің алдын-алу жайында да өзімді көптен бері толғандырып жүрген кейбір ой-пікірлерімді жұртшылық назарына ұсынғанды орынды деп есептедім. Бұл орайды салауатты өмір салтын ұстанудың берер пайдасы мол. Таза ауада барынша көп жүріп, күнделікті ас мәзірінде көкөніс пен жеміс-жидекті мейлінше көбірек тұтынған абзал. Нұрғали БӘКІРДИНОВ.

Руханият ордасы Облыстық қазақ драма театрына биыл 15 жыл толады

Осыдан үш жыл бұрын өнер ордасы жаңа ғимаратқа көшіп, үлкен қуанышқа бөлендік. Қазір мұнда актерлер үшін барлық жағдай жасалған. Мәселен, екі сах¬налық және дайындық залдары, спорт, фитнес залы, дәмхана, тігін цехы бар. Ұжымымызда екі режиссер, отыс бес актер қызмет атқарады. Біз әртістердің шеберліктерін шыңдауға айрықша назар аударамыз. Себебі, көрермен әрбір қойылымнан тағылым алады. Кезінде театр жанындағы жұмыс істеген студиядан қаншама дарынды жастар өнер майталмандарынан дәріс алды. Сондай-ақ, соңғы кездері де Алматы-

дағы республикалық эстрадалық-цирк колледжінен жас мамандар келіп, өздерінің өнерлерін көрсетіп жатқаны жерлестерімізге белгілі болса керек. Қазақ театр өнерінің өркендеуіне ерекше үлес қосқан Сералы Қожамқұлов, Елубай Өмірзақов, Қапан Бадыров және Әнуар Боранбаев сынды секілді тұлғалардың өмірі кейінгілерге өнеге. Осы кісілердің ізін басып келе жатқан әртістеріміз көрермендердің ыстық ықыласына бөленуде. Кез келген театр репертуарға ерекше көңіл бөледі. Бұл орайда облыстық қазақ драма театрының ізденістері де қуантады. Өткен он бес жылда театр сахнасында 78 драмалық туынды қойылды. Сонымен қатар, жылына бес спектакльді жұртшылық назарына ұсынуды дәстүрге айналдырдық. Олардың бастауында тұрған ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин жайлы кеңінен айтылатын Т.Қоңыратпайдың «Дала шамшырағы» пьесасының орны бөлек. Сондай-ақ Е.Төлеубайдың «Міржақып», «Мәриям мен Ілияс», «Батыр сұлтан», С.Тұрғынбековтің «Кейкі батыр» шығармаларын да көрермендер қауымы жылы қабылдағаның айтып өткенім абзал. Әлем драматургиясында өзіндік орны

бар У.Шекспирдің «Гамлеті» де сахнадан түспей келеді. Ұлы ақынымыз Абайдың образы ерекше сомдалған «Абай» спектаклі де біздің басты құндылығымыз. Сахнада комедия жанрына, балалардың рухани жағынан өсуіне ықпалын тигізетін өзекті тақырыптарға арналған шығармалар да көптің игілігіне айналды. Осы арада тілге тиек етер жай, үстіміздегі жылы облыс әкімі Нұралы Сәдуақасовтың тікелей қолдауымен театр ұжымы Алматы шаһарында гастрольдік сапарда болды. Көрерменнің ыстық ықыласына бөленді. Алдағы қазан айында өңір басшысының қамқорлығымен көршілес Ресей еліне бармақпыз. Қазір оған жан-жақты дайындықтар жасап жатырмыз. Жоғарыда өнер ұжымы үнемі репертуарларын толықтырып отыратындығын айтып өттім. Алдағы уақытта заманымыздың заңғар жазушысы Шыңғыс Айтматовтың «Бетпе-бет» спектаклін әзірлеп көрермендер назарына ұсынбақпыз. Нұрлан ЕРЕКЕШЕВ, Ілияс Омаров атындағы облыстық қазақ драма театрының директоры, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері.

Адамның бір қызығы бала деген Облыс орталығындағы «Гүлдәурен» балабақшасы туралы сөз Жас өскін баланың өз отбасынан кейінгі тәрбие алар ортасы – балабақша, одан кейін мектеп екендігі белгілі. Сондықтан біздің өңірімізде ұлтымыздың келешегі болып табылатын балдырғандар ұлттық рухта тәрбиелеп, кішкентайынан олардың бойына асыл қасиеттерімізді сіңіруге көп көңіл бөлініп келе жатқандығы қуантады. Қостанай шаһарында да өзгелерге өнеге етерліктей тәрбие орындары баршылық. Осындай мекемелердің бірі – «Гүлдәурен» балабақшасы. Ол 2008 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілген еді. Өткен жылдар ішінде мұнда қаншама игі істер атқарылды. Жуырда соны өз көзімізбен көру мақсатында әлгі тәрбие орнында болдық. Мекеменің бөлмелерін аралап көрдік. Бүлдіршіндердің жататын орындары кең де жарық. Жиһаздар да уақыт талабына сай қойылыпты Балалар ойнайтын аулалары да өте тартымды. Оларды

таза ауада серуендететін тәрбиешілер де білікті мамандар.

Осы балабақшаның директоры Гүлмекен Сауытбаеваны өз

БАЛАЛАРҒА – БАЗАРЛЫҚ Жаңылтпаштар Ала-ала алашалар, Тамаша олар, Оған кім таласа алар. Сұр інген сүрінген бе Сүрінген сұр інген бе бұлаң бұлаң еткен бұл аң бұлаң десем екен қылаң Тақпақ жаттап, Айтсақ жақсы-ақ.

Жатка тақпақ Жатта тақ-тақ Үш кіші ішік піштім, Бес кіші ішік піштім, Неше кіші ішік піштім? Іске тіл ілесе алады, Тілге іс ілесе алмайды. Түрің түрленіп, кідірмей оқы, Тілің күрмеліп, мүдірмей оқы.

Жұмбақтар

қызмет бөлмесінде кездестірдік. Оның баяндауына қарағанда, қалалық әкімдік тарапынан үнемі қолдау көріп келеді. Мұнда 2-ден 5 жас аралығындағы бүлдіршіндер тәрбиеленеді. Мұнда олардың жан-жақты болып қалыптасуына барлық жағдайлар жасалған. Балабақшаның қызметкерлері бүлдіршіндерді өнерге баулиды, бұл игілікті жұмыстары өз нәтижесін беруде. Шәкірттері де оларды ұятқа қалдырып жатқан жоқ. Облыстық және республикалық сайыстарға да қатысып жүлделі орындарды алуда. Балалардың табиғатқа, туған жерге деген сүйіспеншіліктерін арттыруға да ерекше көңіл бөлінуде. Бұл орайда балабақшаны қызметкерлері де үлгі өнеге көрсетуде Ал ғимараттың жан-жағы жасыл желектермен көмкерілген. Ондағы отырғызылған түрлі ағаштар мен гүлдер кез-келген адамның назарын еріксіз аудартады.

Аты да көк, Заты да көк. (Аспан)

Темір аяқты, Ағаш таяқты. (Циркуль мен қарындаш)

Өзі бел астында, Көзі жер астында.

Алыстан қарасам аппақ, Татып қарасам тәтті-ақ. (Қант)

Атамның сапсыз орағы, Ілулі көкте жоғар.

Тұмсығымен ояды, Ағаш құртын жояды. (Құмырсқа)

Үш-төрт қана тісі бар, Шөп көтерер күші бар. (Айыр)

(Бұлақ)

(Ай)


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 8 қыркүйек 2015 ж.

МЕРЕЙЛІ ОТБАСЫ

7

Жарасымды шаңырақ немесе 8 баланы асырап алған Нұрлан мен Гүлжаухар Төлегеновтердің отбасы баршаға өнеге Жомарт жүрек

Игі қадам

Біздің қазақ ежелден бауырмал халық. Өздерінің шын мәніндегі мейірімділік және адамгершілік қасиеттерін Қостанай облысына қарасты Алтынсарин елді мекеніңде тұратын Нұрлан мен Гүлжаухар Төлегеновтер жерлестеріне іс жүзінде көрсетті. Олардың ерекше бауырмалдығына бұл өңірде тәнті болмаған халық жоқ. Көпшілікке мәлім, республикамызда «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауы өткізіліп келеді. Қостанай өңірінде де мұндай байқау ұйымдас­ тырылып, бүгінгі кейіпкерлеріміз оның жеңімпазы атанды. Енді олар алдағы уақытты елордамыз Астанада облыстың намысын қорғайды. Осы жанұя жайлы оқырман қауымға жан­жақты баяндап берудің де орайы келген секілді. Сондықтан да соңы жұртшылық назарына ұсынғанша асықтық. Өйткені, қазіргі материалдық игілік алға шыққан кезде Нұрлан мен Гүлжауһар бауырларымыздың «Жетім көрсең жебей жүр» деген қағиданы берік ұстанып, 8 қамқорлыққа мұқтаж балдырғанды бауырларына басуы кішкене ойланған адамға ерлікпен пара­пар емес пе? Әрине, мұндай қалдамға бару үшін де үлкен жүрек, батырлық пен қайсарлық та қажет. Мұндай қасиеттердің бәрі де Төлегеновтердің бойынан табылады. Ең алдымен айтарым, олардың екеуі де ұлтымыздың ежелден келе жатқан әдет­ғұрып, салт­дәстүрін бойына сіңірген абзал жандар. Әйтпесе, кейбіреулер бөтен біреулердің балаларын асырап алмақ түгілі, өздерінің туған перзенттерінен безініп жатқан кезде бұлардікі нағыз ғибрат боларлық жай. Әдетте жетім балаларды біреу­ дің тәрбиесіне берер кезде болашақ ата­аналардың кім екендігіне айрықша назар аударылады. Нұрлан да Гүлжауһар да өмір көрген, ұл мен қыздың адамның ғұмырында қандай орын алатындығын жете түсінетін қандастарымыз. Олар әу бастан өздері өскен шаңырақтарда жақсы тәлім­тәрбие алды. Жоғары оқу орындарында жүргенде танысып, оның соңы махаббатқа ұласты. Кейін шаңырақ көтерді. Сол қайталанбас кезеңнің өзінде Нұрланның нағыз қазақ жігітіне тән ұстамдылығы, бір сөзділігі айқын сезілетін. Гүлжаухар болса, мінез байлығымен, жан сұлулығымен құрбыларының арасында дараланатын. Уақыт өте жас жұбайлар тұңғыштары Бақытжан дүниеге келгенде қандай қуанды десеңізші. Ол да ер жетті. Қостанай мемлекеттік университетін аяқтады. Өзінің қарым­қабілетіне қарай қызметке тұрды. Алайда біздің қазақ қашанда перзентті байлыққа балаған. Сол себептен де ерлі­зайыптылар ұлдарының артынан ерер іні­қарындастарының болғаның қалады. Содан жұбайлар ақылдаса келе әке­шешесінің қамқорлығынсыз қалған балдырғандарды асырап алуға тас­түйін бекінді.

Отбасының ырыс­берекесін келтіретін сыйластығы жарасқан ерлі­зайыптылар екендігі түсінікті. Мұндай игі қадамға бару үшін де соған психологиялық жағынан жан­жақты дайындық қажет екендігі даусыз. Бұл

ата­анасының қолғанаты. Қыз бала қашанда әке­шешеге жақын келеді. Бірте­бірте өзін қамқорлыққа алған әке­шешесінің махаббатына бөленіп, есейген Алина бертін олардың сенімін ақтауға тырысқаны байқалады. Өйткені, кез­келген ер баланың өзінің батылы жете бермейтін спорттың таэквандо түрімен шұғыл-

қаратып, толыққанды балалардың қатарына қосты. Осы Алаңды үш айлық кезінде балалар үйінен алуға барған шағында гүл мінезді Гүлжауһар қарындасымыз оның жанында жатқан тағы бір нәрестені байқап қалса керек. Екеуінің арасы бір ай ғана. Ол да мейірімді де, қайырымды мұның жүрегін теңіздей

орайда отағасы Нұрланның көп балалы отбасында өскендігін де айтып өткеніміз лазым. Баршаға мәлім, мұндай шаңырақтарда тәрбиеленген балалар жомарт, қолы ашық, өзгелерге қамқорлық жасауға әрқашан да дайын тұрады. Жетім балалар үйінен жәутенкөз сәбилерді алуға итермелеген де осындай ізгі сезім, мейірбандық секілді кез­келген кісіде табыла бермейтін ерекше қасиет болар. Ол үнемі келіншегі Гүлжауһарға отбасының шырайын келтірер ұл мен қыздарының да көп болғаның әңгіме арасында айтып отыратын. Уақыт өте жан­жары да отағасының бұл ниетін түсінді. Адам баласының тіршіліктегі мәні де, сәні де ұрпақ екендігін жете ұқты. Содан олар бір күні облыс орталығындағы «Дельфин» деп аталатын бөбектер үйіне барды. Оның алдында Нұрлан осы жердегі бір кішкентай балдырғанды өз көзімен көрген­ді. Ерлі­зайыптылар осы аталған тәрбие орнының табалдырығын аттап, сондағы кісілердің рұқсатымен кішкентай Алина есімді бүлдіршінге беттеді. Бұл сәби Гүлжауһарға да өте ұнады. Өзі де тойған қозыдай сүп ­сүйкімді әрі менің балам болсын дейтіндей­ақ екен. Ана жүрегі қашанда сезімтал емес пе? Сол қыз бала көздеріне оттай басылып, өздерін бірден баурап алды. Кіп­кішкентай нәресте екеуін де толқытты. Содан бұлар тиісті құжаттарды дайындаған соң оны үйлеріне біржола алып келді. Арада қаншама уақыт өтті. Кешегі Алина бұл күндері

данды. Бұл балапандарының талпынысы Нұрлан мен Гүлжауһарды да қуантты. Оның жұлдызы жоғары болса деген ата­аналық ниетпен үнемі қолдап, қолтығынан демеді. Спорттың шыңына көтерілуді аңсаған балдырған бірте­бірте өзіне қамқорлық танытқан әке­шешесінің мәртебесін көтерді. Әлгі аталған спорттың түрінен облыс чемпионы атанды. Сол уақыттағы әкесі мен шешесінің жүзіндегі бақытты сөзбен айтып жеткізі алмайсың. Отағасы Нұрланды әрқашан да пір тұтты. Сұрағандарға: «Мен әкемнің сүйікті қызымын» дейтін. Осы Алина кейін республикалық жарыста да жүлделі орынға ие болды. Міне, осылайша жылдар өткен сайын олардың ынтымағы жарасқан отбасына басқа да ұл­қыздар да қосылып жатты. Соларға да тоқталып өткеніміз дұрыс секілді. Себебі, олар қашан қатарға қосылып, жаңа ортаға жерсініп кеткенше бұлар қаншама тер төкті, түндерді ұйқысыз өткізді емес пе? Жоғары да есімі аталған Алинадан соң Нұрлан мен Гүлжауһар Алаң есімді балдырғанды құшақтарына бас ­ты. Ол да осы шаңырақтағы сүйкімді перзенттерінің біріне айналды. Бұлар асырап алған әрбір баланың өзіндік ерекшелігі мен тағдыры бар. Ал әңгімемізге арқау болған Алаң сонау бір жылдары шала туылған шақалақ екен. Сондықтан басында жүйке жүйесінде де аздап ақаулықтар болған көрінеді. Соған қарамастан бұл үйге келген соң ата­анасы оны әбден

тебіреніске түсірді. Бірақ, әу баста оны шешесі тәрбие орнында уақытша қалдырғандықтан алудың сәті келмеді. Алайда арада шамалы мерзім өткенде оның шешесінің дүниеден өткені жайлы хабар алды. Шыны керек, сол кездері қазақ қызы оның кейінгі тағдыры қалай болар екен? деп үнемі алаңдаумен болған­ ды. Содан кейін оның ағасы Шыңғыс та табылды. Сөйтіп, бұл екі ұл бала да Төлегеновтердің отбасына бір жола келді. Осылайша бұлардың отбасы кәдімгі балалы үй ­ базарға айналды. Балдырғандардың күміс күлкісі Нұрлан мен Гүлжауһардың көңіл­күйіне де айрықша ықпал еткендігін айтып өткеніміз дұрыс шығар.

Балалар өмірлерін нұрландырды Бүгін өзіміз осы мақаламызға өзек еткен парасатты да, өмірге үлкен ойлы көзбен қарайтын әулеттің ырыс­берекесін арттырып отырған Гүлжауһар сол жергілікті жерде мектепте ұстаз. Қостанай ауданының орталығындағы жиындарға барып жүрген кезде Мадина есімді аты құлаққа жағымды қыздың тағдыры жайлы да естиді. Содан кейін көңілі нілдей бұзылып, оны бауырларына басқанша асықты. Әрине, қамқорлыққа алған бүлдіршіннің мұндай күйге түсуіне әсер еткен жайларға назар аудармай қалай отырады? Мәселенің анық­ қанығына көз жеткен кезде байқалғаны

оның анасы кешегі қаңғыбас болып шықты. Шешесі күн­көріс қамымен кетті ме, әйтеуір жазықсыз перзентін аудан орталығындағы бір кемпірге қалдырыпты. Қараусыз қалған қыз баланы қамқорлыққа алған соң бұған да қаншама көңіл бөлді. Тіпті, оның басындағы қаптап кеткен битті арылту үшін бұл не істемеді дейсіз? Мадина да бұған тез үйренді. Анасының бір сөзін екі етпеді. Өзінің еті тірілігімен мұндағы бауырларының бәрімен де тез тіл табысып кетті. Отбасының сәнің келтіріп, анасы жұмыстан үйге келгенше шаруалардың бәрін тыңдырып, басқаларға қамқорлық танытты. Одан кейін де бұл үйге Вера есімді қыз бала да қосылды. Оның арқа сүйер ешкімі жоқ­ты. Әкесін мүлдем білмейді. Шешесі жас кезінде ойнақтап жүріп, от басып қалған­ау шамасы. Одан кейінгі оның анасының тағдыры белгісіз. Вера да жаңа ата­анасының арқасында қатарға қосылды. Өзінің кішкентай кезіндегі бастан кешкен қиыншылықтарды да бірте­бірте ұмытты. Білімге ерекше ден қойды. Ең бастысы, өзіне бар ықыласпен қарап, туған балаларындай аялаған әке­шешесінің жасаған жақсылығын ешқашан да ұмытпайды. Қаншама ұл мен қыздарды бауырына басып, өздерінің отбасының ұйтқысы болып отырған Нұрлан мен Гүлжауһар бұдан кейін де апалы­сіңлілі Дария мен Софияны да асырап алып, олардың алаңсыз оқып, мына тіршілікте мұқтаждық көрмей өсулері үшін ештеңеден аянған жоқ. Жанұяның белді мүшесі болып кеткен Дария да өзінің кішкентай екеніне қарамастан өткен кезеңдерде өмірдің тауқыметін аз көрмепті. Анасы асылып өлген соң, әкесі оның қайғысына шыдамай ащы суға салынып кеткен көрінеді. Кейде біз періштедей пәк бүлдіршіндерді орынсыз кінәлап жатамыз. Шындығына келсек, бәріне де айыпты балаларды жарық дүниеге әкелген олардың ата­аналары екендігін кейбіреулер түсіне бермейді. Осы ішімдікке салынып, ұл мен қыздарын тағдырдың талқысына салып қоятын әкесымақтар мен өздерінің бір күндік думанды өмірін ғана ойлайтын көкек аналардың парықсыздығын ұғына алмай дал боламын. Қымбатты оқырман, өздеріңіз де пайымдап отырған боларсыздар, қостанайлық қандастарымыз Нұрлан мен Гүлжауһар Төлегеновтердің бұл әрекеті шын мәнінде барша қазақ еліндегі жұртшылыққа ғибрат. Өйткені, олар күндіз­түні бауырларына басқан әрбір бүлдіршіннің жарқын болашағы үшін алаңдайды. Олар ертең өскенде тәуелсіз мемлекетіміздің нағыз тірегі болса екен деп армандайды. Халқымыз «Имандылық отбасынан басталады» деп босқа айпайды. Жарасымды жұп өздерінің қамқорлығындағы перзенттерін ұлттық рухта тәрбиелеп келеді. Оларды еңбекқорлыққа, табандылыққа ізгілікке баулып жатыр.

О.ОТЫНБАЙҰЛЫ.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 8 қыркүйек 2015 ж.

КӨПКЕ БЕЛГІЛІ ЕСІМДЕР ЕҢБЕК АБЫРОЙҒА БӨЛЕЙДІ

Кең болсаң, кем болмайсың деген қағиданы берік ұстанған білікті басшы әрі ғалым Қаби Хамзин туралы толғаныс Әкесі жауырыны жерге тимеген палуан-ды Журналистік қызметтің өз қызығы мен қиындығы да бар. Өйткені, күнделікті баспасөздің кезек күттірмес шаруаларымен жүрген кезде қаншама есімін ел мойындаған тұлғалармен жүздесесің. Солардың бірі-бүгін жұртшылыққа өзіміз кеңінен таныстырғалы отырған Қаби Хамзаұлы Хамзин. Алғашқы жүздесуден бастап, ол кісі өзімді келісті тұлғасы, азаматтық қырлары және руханиятқа ерекше жақындығымен бірден баурап алған-ды. Содан бері де қаншама жылдар өтті. Ол кісімен жүздесу қолына қалам ұстаған барша әріптестеріме де бір ғанибет. Осы ағамызбен жуырда өзінің кабинетінде тағы да жолығып, өмір жайлы, өзінің басқарып отырған ұжымы, кадрлар дайындау жөніндегі атқарып жатқан іргелі істері жайлы сөйлестік. Оның сонау артта қалған балалық шағына да қысқаша саяхат жасап өттік. Сұхбаттасу кезінде ағамыздың 1948 жылы қазан айының басында Торғай өңіріндегі Амангелді ауданы №15 ауылда туып өскендігін де білдім. Бәлкім көрнекті тұлғаның есіне жастық шағы түсті ме, бір сәт үлкен ой үстінде қалды. Аталған құтты қоныс аудан орталығынан 120-130 шақырымдай жерде жатыр. Онда өзіміздің кіл қандастарымыз тұратын. Жергілікті халықтың күн көрісі негізінен, ата-бабамыздан мирас болып келе жатқан мал өсіру-ді. Сондықтан да болар, ауылдастары қыстың қамын ерте ойлап, қораның маңына мая-мая шөптерін күні бұрын үйіп алатын. Мал демекші, Қабекеңңнің әкесі Хамза ақсақал да өзінің бүкіл саналы ғұмырын мал шаруашылығына арнаған ардақты жан-ды. Өзі кезінде фермаға басшылық етті. Олар негізінен ірі қара өсіретін. Соның жемшөбін дайындау қамымен жүріп, уақыттың да қалай тез зырылдап өте шыққанын сезбей де қалатын. Атамыз иман жолында жүргендіктен бе, ғұмыр жасы ұзақ болды. 94 жасында дүниеден өтті. Олардың аталары Сүлеймен сонау бір жылдары үш рет қажылыққа барған кісі екен. Осы ардақты жанның жанында жүріп, бұл да өзінің ислам дініне жақын екендігін сезбей қалды. Он үш жасынан бастап намазға жығылып, соңғы демі біткенше аузынан бір Алланы тастамай өтті. Хамза атамыз кешегі талай отбасын қайғыға батырып, көптеген тепсе темір үзетін азаматтардың өмірін мезгілсіз қиып, жат елде топырақ бұйыртқан майданға қатысып, соғыстың қандай тауқымет әке-

сар болып өсті. Палуандық қырларымен жұрттың ықыласына бөленді. Бұл күндері олар спорт шеберлігіне кандидат. Хамза ақсақал мен Шөкен шешеміздің ең кенжелері Сәуле де қазіргі таңда төрт баланың анасы. Балалары ер жетті. Солардың қызығына бөленіп, облыс орталығы Қостанай қаласында ғұмыр кешіп жатыр. Бауырлардың бір-біріне деген мейірімділіктері ерекше. Тіршіліктегі қызықты да, қиындықты да бірге бөлісіп келеді. Бәрі де өнерлі. Домбыра тартады, әуелете ән шырқайды. Олардың бәрінің де бойынан асқар таудай әкенің өнегесі айқын байқалып тұрады. летіндігін өз көзімен көрді. Неміс жендет терімен шайқастардың бірінде ауыр жарақат алды. Бірақ оған мойымады. Қайтпас қайсарлық көрсетті. Ол кісінің палуандығы да ерекше болатын. Қаншама сайыстарға қатысып жүрсе де жауырыны жерге тиген емес. Сонымен қатар ол кісі қазақтың қара домбырасын қолына алып, оңашада ән айтатын. Оның бәрін де ұрпақтары көріп өсті. Ер жеткенде әкесіндей болуды армандады.

Қаби жастайынан анасына көмектесті Ұлы үшін әкенің орны бөлек. Оны ешкім де тілмен айтып жеткізе алмайды. Алайда анаң да сен үшін қажет болса отқа да, суға да түседі. Перзенті үшін ол ауырса түн ұйқысын төрт бөледі. Міне, осындай асыл апамыздың бірі – бұлардың шешесі Шөкен еді. Бұл кісі де отағасы секілді 84-ке жақындаған да дүниеден өтті. Жалпы, Хамза атамыздың ата-бабаларында ұзақ жасаушылар аз болмаған. Ерлі-зайыптылардың өмірі жоғарыда тілге тиек еткеніміздей, малды бағып-күтумен өтті. Ғазиз жан Шөкен де еңбекті қадірлеп, оның нағыз майталманы бола білді. Таңмен таласа тұрып, азаматының күнделік ас-суын берген соң, жылы төсекте жатқан Қабиін оятып алатын. Содан екеуі қараңғыда орталықтағы фермаға қарай аяңдайтын. Өйткені, бұл кісі де кәдімгі ауылдағы белгілі сауыншы-тын. Елу сиырды бір өзі қолымен сауатын. Ол уақытта қазіргідей автоматтандырылған жүйе жоқ. Сауын сиырларға жем-шөпті де өздері салады, тұрған жерлерін де өздері тазартады. Сонда анасымен бірге фермаға барған кішкентай, яғни 7-8 жастағы Қаби не істейді дейсіздер ғой? Таңғы сауым басталмас бұрын бұзауды жіберіп, сиырдың желінің иіндіріп алу керек. Содан кейін оларды тез ала қояды да желіге байлайды. Міне, мұның бәрі де ән-

шейін айтуға ғана жеңіл. Адамның қаншама уақытын алады. Осылайша Қаби шешесіне күнделікті серік әрі қолғанат болып жүретін. Осы сәттердің бәрі де оның өмірді терең тануына, саналы азамат болып қалыптасуына септігін тигізгені даусыз. Өзінің балалық шағы туралы маған сыр шерткен Қаби ағаның айтуына қарағанда, аяулы анасы сұңғақ бойлы, өте қажырлы кісі болыпты. Ақжарқын мінезінен де болар, араласатын адамдары да аз емес-ті. Қайырымдылығы өз алдына бөлек әңгіме. Бірақ, ол кісі «Тура биде туыс жоқ» демекші, әрқашанда шындықтың жағында болды. Біреудің бойындағы әділетсіздікті, келеңсіздікті көрсе бетің бар, жүзің бар демей жасырмай айтып салатын. Жалпы, Шөкен апамыз он бір құрсақ көтерген аяулы жанды. Соның жетеуі ерте шетінеп кетті. Аман қалған төртеуі өз қатарының алды болып өсті. Ата-анасын жерге қаратқан жоқ. Үйдің тұңғышы Тұрғын дейтін ағамыз. Бұл кісі әлжуаз болғандықтан жас кезінде көп ауырды. Сол себептен де оны үйдің шаруасына көп араластыра бермейтін. Осы Тұрғын ағамыз бұл күндері жетпіске жақындап қалды. Әулиекөл ауданында тұрады. Өзі мұсылмандық бес парыздың бірі қажылықта болып келді. Зайыбы Тәрбия екеуі бес бала өсірді. Бәрі де әке-шешесінің сенімін ақтады. Тұрғын аға мен Тәрбия апамыз өздері бұларға, яғни Қаби аға мен Жаңбыршы және Сәулеге әке орынына әке, шеше орнына шеше болып отыр. Әлі күнге дейін той-жиында, өмірде кездесетін түрлі басқосуларда төрдегі орын солардікі. Олар да өздерінің үлкендік жолын біледі. Бұларға сөзімен де, ісімен де өнеге. Тұрекеңнен кейінгі інісі Жаңбыршы әкесі секілді күреске қатысып, талай рет палуандығымен көзге түсті. Өзі де ұзын бойлы, сонадайдан жұрттың назарын өзіне аударады. Мұның да екі ұлы Қанат пен Әсет әкесі секілді батыл да, қай-

Руханиятқа мектептен жақын болды Қайсы адамның болсын бойындағы асыл қасиеттері сонау мектеп қабырғасында жүргенде анық сезіледі. Кейін уақыт өте ол одан әрі ұшталып, дами түседі. Қаби ағамыз да сонау өзінің жастық шағының ізі қалған Науырзым ауданындағы Мереке елді-мекеніңдегі білім ұясында жүргенде көркемөнерпаздар және драмалық үйірмелерге аса бір құлшыныспен қатысатын. Сол өнерге деген сүйіспеншілік өсе келе өрістей түсті. Қазір де демалыс және жолдас-жораларымен қуанышта бас қосқанда қолына домбырасын алып, әуелете ән шырқайтыны бар. Әрине, ондай кездері оны қаумалаған жұртшылық қояр да қоймай халық әуендерін қайта-қайта айтқызатын. Қабекең жоғарыда аталған мектептің 8 сыныбын аяқтаған соң өзге жігіттер секілді болашақта елі мен халқына пайдасын тигізетін мамандықты игергісі келді. Сол кездегі беделді кәсіптің бірі – сауда саласында қызмет атақаруға мүмкіндік беретін жоғары оқу орнына барғысы келді. Содан бұрынғы астанамыз Алматы шаһарындағы саудасаттық техникумына түсіп, оны ойдағыдай аяқтады. Студенттік жылдар тек ізденіспен өтті. Кәсібін жан-жақты меңгеріп шықты. Өзі де көрікті, сөзі де тиянақты жігіт ұстаздарына да өте ұнайтын. Алайда қолына диплом алған соң, туған жеріне оралды. Алдамен Қостанай облыстық тұтынушылар қоғамына товаровед болып жұмысқа тұрды. Содан оның осы саладағы жемісті қызметі басталды. Ол Әулиекөл, Торғай облысының Жаңадала ауданында мамандығы бойынша жауапты жұмыстарда болды. 1983 жылы Арқалық аудандық тұтынушылар қоғамының төрағасы болып тағайындалды. Бұған дейін де бұл салада әб-

ден шыңдалған тұлға жұбайының денсаулығына байланысты Қостанай облысының астығы бітік өсетін Федоров ауданындағы Пешков поселкесінде жергілікті жұмысшалар кооперациясының басшылығы тізгінін қолына алды. Мұнда да үлкен абыройға кенелген іскер азамат 1986 жылы жаңадан құрылған Обаған аудандық тұтынушылар қоғамының төрағасы қызметіне бекітілді. Жаңа ортада да әріптестерімен тез тіл табысып, өз саласында елеулі табыстарға қол жеткізді. Содан кейін өзінің жастық шағында қызмет атқарған Әуликөл аудандық тұтынушылар қоғамына басшы болып тағайындалды. Өткен жылдарда мол тәжірибе жинақтаған, тұтынушылар қоғамының қырсырын бір кісідей жетік білетін Қаби Хамзаұлы Хамзин 1998 жылы Қостанай экономикалық колледжіне директор болып келді. Бұл ортаға да ол өзінің іскерлігінің арқасында талай игі жаңалықтар енгізді. Оқу орнының материалдық-техникалық базасын нығайтты. Білікті кадрларды көтерді. Дайындалатын мамандықтардың сапасын барынша жақсартты. Қазақша топтар ашты. Осының бәрі де айтуға ғана оңай. Ол басшылық қызметте жүрген кездері жұмыстан қол үзбей жүріп, Қарағанды сауда институтын сырттай бітірді. 2004 жылы экономика ғылымдарының кандидаты атанды.

Жарасымын тапқан шаңырақ Қаби аға өзі жаны жайсаң азамат болғандықтан ба, араласатын әрі сыйласатын әріптестері де, достары да жетерлік. Кезінде Мари АССР-ының Иошкар-Ола қаласында азаматтық борышын өтеу кезінде табысқан көрнекті ақын әрі ғалым Нағашыбай Мұқатов екеуі ғұмырлық досқа айналды. Нағашыбай ағамыз да қаламы қарымды журналист ретінде осынау белгілі тұлға жайлы талай басылымдарда жазды. Сондай-ақ Қазақстанның халық ақыны Әсия Беркенова, ұлтымыздың айтулы қаламгері Серік Тұрғынбеков, композитор Қалибек Деріпсалдин секілді талантын халық мойындаған жандармен де сыйластығы өте жақсы. Кейіпкерімнің қайырымдылық мақсатында осы кезге дейін тыңдырған істері де барша қазақ жігіттеріне өнеге боларлықтай. Осы арада нақты бір мысал келтіре кетелік. Осыдан біраз жыл бұрын бір күні жұмыс бөлмесінде кезекті басылымдарды қарап отырғанда көзі әйелі ащы судың құлы болып кеткендіктен, төрт баласын бір өзі асырап отырған бірінші

топтағы мүгедек азамат жайлы мақалаға түсті. Бойында намысы бар Қабекең сол уақытта үлкен ой үстінде қалды. Лезде әлгі балапандарына әке орнына әке, шеше орнына шеше болып отырған кісімен хабарласып, мекен-жайын білді. Содан көп ұзатпай олардың тұрып жатқан орындарына барып, азық-түліті табыс етті. Сондағы балалардың қуанғаның көрсеңіз. Бұдан басқа да ол талай жетімдерге қол ұшын беріп, ғаріп жандарды қолдап келеді. Қазақ «Кең болсаң, кем болмайсың» дейді. Бұл сөз дәл Қабекеңе арналып айтылғандай. Себебі, ол қызмет, дүние өтпелі екенін жақсы біледі. Ағамыз отбасында да үлкен беделге ие. Сүйікті жары Рәзия жеңгеміз екеуі 1972 жылы көңілдері жарасып, өз алдарыңа жеке отау көтерген болатын. Зырылдап өтіп жатқан уақыт-ай десеңізші. Содан бері де 43 жылдың жүзі болып қалды. О н ы ң за й ы бы Рә зи я жеңгеміз денсаулық саласының маманы. Екеуі үш перзенттерін жастайынан еңбекке баулып, адамгершілікке, іскерлікке, қайырымдылыққа, ең бастысы саналы адам болуға тәрбиеледі. Олар да әке-шешесінің сенімін ақтады. Шаңырақтарының тұңғышы Қайрат жоғары білімді дәрігер. Оның келіншегі Ғалия да инабатты жан. Бұларды туған әке-шешесіндей көреді. Ортаншы перзенттері Жанна әжесі Шөкен секілді қара қылды қақ жарған әділдікті жақсы көретін. Сол арманына жетті. Бұл күндері Ресейдің Челябі қаласында судья. Үйдің кенжесі Диана да заңгер. Қаби ағамыз бен Рәзия жеңгеміз осы балаларынан алты немере сүйді. Олар еркелеп мойындарына асылған кезде, өздерін жер бетіндегі ең бақытты жандар сезінеді. Немере балдан тәтті деген осы болар. Кейіпкерім бос уақытта кітап оқығанды ұнатады. Үйіндегі кітапханасы өте бай. Әсіресе, Абайдың қара сөздерін қайталап оқудан жалықпайды. Ұлтымыздың классик жазушылары Сәбит Мұқановтың, Ғабит Мүсіреповтың, Ілияс Есенберлиннің шығармаларынан үлкен рухани ләззат алады. Ол көп жылғы ерен еңбегі үшін Алтынсарин медалінің иегері атанды. Басқа да марапаттары аз емес. Өзі үшін ең басты марапат – халықтың алғысы, абыз-ақсақалдардың берген ақ батасы деп есептейді. Қабекең 60 жасқа шейін жүгірумен айналысты. Кейінгі жастар да уақытты босқа өткізбей, салауатты өмір салтына ерекше көңіл бөлсе екен дейді.

О.ЖАБАЙТЕГІ.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 8 қыркүйек 2015 ж.

ӨНЕР ЖӘНЕ ӨМІР

9

Көрермендер көзайымына айналғандар немесе өнер тарландары Архат және Гүлмира Уәлиевтер жайлы сөз Дипломдық жұмыстарын Қостанайда қорғады Бұрын қаншама мәдениет саласында тер төккен тұлғалар берген Қостанай шаһарында бірде бір қазақ театрының болмауы кеудесінде намысы бар әрбір қандастарымызды толғандырушы еді. Әсіресе, інілеріміз бен қарындастарымыздың қолдары бос кезде рухани жан дүниелерін байытатын парасат ордасы болмай қиналатын. Міне, осындай олқылықтардың орнын толтыратын бақытты шақ та келді. Бұлай деп отырған себебіміз, көрнекті мемлекет қайраткері Өмірзақ Шөкеев облысымыздың тізгінін ұстап тұрған кезде, яғни 2000 жылы көптен бергі арманымыз орындалып, қаланың бір шетінен қазақ драма театры есігін айқара ашты. Әрине, ондағы бұрынғы мәдениет сарайы адам танымастай өзгерді. Күрделі жөндеуден өткен ғимарат құлпырып шыға келді. Сонда осындағы зиялы қауым: «Енді бұл жерде қандай кадрлар жұмыс істейді екен» деп алаңдағандары да рас. Сол жылы Алматыдағы Темірбек Жүргенов атындағы өнер академиясының бір топ түлектері осы өнер ордасына келіп, өздерінің дипломдық жұмыстарын қорғады. Ол кезде жиырмадан астам қыз жігіттер келген-ді. Бірақ, олардың тең жартысы түрлі себептермен кетіп қалды. Осы талантты актерлерді баптаған, оларды төрт жыл бойы қиындығы мен қызығы қатар жүретін актерлық кәсіпке баулыған Қазақстан Республикасының халық әртісі, кино мен театрда талай рөлдерді шеберлікпен сомдаған Тұңғышбай Жаманқұловтың өзі де келіп, осы театр ашылған кезде соның басы-қасында жүрді. Қарап отырсақ, содан бері де біраз уақыт зырылдап өте шықты. «Өнерді өмірім» деп есептейтін бір шоғыр дарынды бауырларымыздың арасында ерекше көзге түсіп, көрермендердің ыстық ықыласына бөленген жастардың арасында Архан Ошанұлы Уәлиевтің де өзіндік орны қашан да жарқырап көрініп тұрады. Осы Архат кейбіреулердей көрініп қалуға, өзін-өзі мадақтауға жаны қас екендігін сол жылдардан бері театр өмірін тұрақты жазып келе жатқандықтан мен де жақсы білемін. Ол тек қана көрген кезде қазақы мінезімен інілік кішіпейілдік танытып, жылы жымиып қана қояды. Осы жолы да оны қашанғы әдетімен жұмыс орнынан кездестірдім. Әртістер кезекті спектакль қоюға дайындалып жатыр екен. Соған қарамастан бір жағы жасымды, екінші жағынан кәсібімді сыйлаған болар, уақыт тауып сырластық.

Архат бауырымыз шыңдары аспанмен таласқан, мәңгілік жасыл өңір Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданына қарасты Шілікті деп аталатын көрікті мекенде өсті. Әке-шешесі ұзақ жылдар бойы қой бағумен айналысқандықтан өздері секілді шопандардың баласы жатып оқитын Өскемен шаһарындағы Жамбыл атындағы гимназияда білім алды. Білім ордасында сурет салып, көзге түсті. Сегізінші сыныпқа дейін биші ретінде көпке танылды. Әрине, Архат та жастайынан өнерге бір жігіттей құштар болды. Сондықтан да шығар, алдымен әлгі аталған қаладағы мәдениет колледжінде режиссерлік мамандыққа қабылданып, тәлімгерлерінен соның қыр-сырын үйренуге барын салды. Сол аралықта әскер қатарында да болып, өзінің азаматтық борышын өтеді. Аталған оқу орнын бітірген соң, өзінің көптен бергі арманы Алматы шаһарындағы мақаламыздың басында айтылып кеткен өнер акдемиясына түсті. Ол осындағы кино факультетінде театр және кино актері мамандығын алып шықты. Тұңғышбай ағасының сыныбында тиянақты білім алып, киелі де күрделі өнер жайлы танымын барынша кеңейтті. Студент бола жүріп, осы үлкен қаладағы Мұхтар Әуезов атындағы мемлекеттік академиялық театрдағы драмалық туындыларды жібермей көріп, ондағы аға буын актерлердің шеберліктеріне қанықты. Өзі секілді студенттер жатақханасында құрбы-құрдастарымен түннің бір уағына дейін әлгі спектакльден алған әсерлерімен бөлісетін. Архаттың өмірінде Алматы айрықша орын алады. Ол бұл ғажайып қалада дипломды маман ғана атанған жоқ, өзінің ғұмырлық серігі Гүлмираны да тапты. Бір-бірін ұнатқан жастар 1999 жылы өз алдарына, жеке шаңырақ көтерді. Содан бері өнерде де, өмірде де қол ұстасып бірге келеді.

Өз кәсібінің шебері атанды Сол уақыттағы талап бойынша өнер академиясын бітірген түлектер еліміздің облыстарындағы бір театрға жолдамамен баратындықтан үш жыл қызмет атқаруға міндетті болатын. Архат та Қостанайға келгеніне еш өкінбейді. Мұндағылар жастарға қолдан келген жағдайдың бәрін жасады. Өзі екі бөлмелі пәтерге де ие болды. Әу баста үш жылдай қатардағы актер болып жұмыс істеді. Табиғи дарыны бар жас жігіт қысқа мерзімде жергілікті көрермендердің ризашылығына бөленді. Өзіне сеніп тапсырылған әрбір рөлге үлкен жауапкершілікпен қарады. Сол кезде Архат рөлдің

үлкен-кішісі болмайтындығын түсінді. Әңгіме тек соларды шеберлікпен шығара білуде екендігін айқын сезінді. Әлгі уақытта осы театрда бас режиссер болып жұмыс істеген Жамбылбек Есенбеков дарынды азаматтың

бойындағы басқа да қабілеттерін көре білді. Мұны жанына алып, режиссерлік кәсіпке бірте-бірте бейімдей бастады. Бастапқы кездері балаларға арналған ертегілерді қойса, уақыт өте талғамы жоғары жерлестерімізге рухани азық болатын спектакльдерге де кірісті. Театр басшылығы оның ұмтылысын бағалап, Ресейдегі көрермендері аса көп Мәскеу, Санкт-Петербург қалаларындағы айтула театрларға білімін жетілдіру үшін арнайы оқуға жіберді. Ондағы мүйізі қарағайдай, есімдері әлемге танымал көрнекті тұлғалардан көп жайды үйреніп, іштей түлей түсті. Жамбылбек ағамыз қызмет бабымен киелі Оңтүстік Қазақстан облысының Жетісай қаласына кеткен кезде оның орнына төрт-бес жыл бас режиссерлік қызметті де нық сенімділікпен атқарды. Дәл осы кезде осынау жауапты жұмыстың қаншалықты қиын екендігін жан жүрегімен ұғынды. Әрине, бұған өзінің актер болып жүрген кезінде сомдаған Ыбырай, Абай секілді күрделі спектакльдер мен «Боздаған бойдақтар» деп аталатын комедия рөлдерінің де бергені мол еді. Өйткені, режиссер болу деген сөз біріншіден актерлерден жоғары тұруың керек. Өз саласының жетік білмеген адам қарамағындағыларға қалай ақыл айтады, жол нұсқай алады. Архат нартәуекелге бел буып, бұл жұмысқа да ынта-шынтасымен кірісіп кетті. Алдымен белгілі жазушы-дра-

матург Сұлтанәлі Балғабаевтің «Ең әдемі келіншек», сонан соң Саид Ахмадтың «Келіндер көтерілісі», татардың «Анамның ақ көйлегі», «Махаббат пен кесапат» сынды туындыларды жұртшылық назарына ұсынды.

Жары Гүлмира да актриса Өзім Гүлмираның да өнеріне бір кісідей қанықпын. Ол да құрбыларынан өзінің жастай алған тәлім-тәрбиесімен, ақылдылығымен, табандылығымен, әрбір рөлді жүректерге жеткізе сомдауымен дараланады. Дәл осы жолы театрға барған кезімде де менімен арнайы келіп, сәлемдесті де аз-кем сөйлескеннен кейін кезекті спектакльді қоюға асықты. Жанымда отырған оның жан-жары Архат сүйікті келіншегінің былайғы жұртшылық біле бермейтін көптеген қырлары мен өткен өмір жолдарына кеңінен тоқталды. Талантты қазақ қызы Гүлмира Нығметжанқызы осыдан 37 жыл бұрын Алматы облысы Шелек селосында дүниеге келіпті. Бұл да бойжеткен кезінен жалпы өнер саласына шексіз іңкәр болды. Өйткені, ол 1994 жылы орта мектепті бітірген соң, алдағы өмірін шығармашылық жұмыспен байланыстырғысы келді. Сондықтан еліміздің түкпір-түкпіріндегі жастарға арман болып табылатын Алматы шаһарындағы республикалық эстрада-цирк коледжіне студент болып қабылданды. Оның алғашқы таңдаған мамандығы қуаршақ театрының әртісі болатын. Бұл кәсіптің де өзіндік тауқыметі аз емес. Өйткені, алдыңа келіп саған көз тігіп отырған балдырғандарды әр қимылыңа

иландырып, оларды көріністерге сендіре білуің керек. Осындай кез келген жастың батылы барып, кірісе бермейтін мамандықты таңдаған қаракөз қарындасымыз колледжбен қанағаттанып қалмады. Бала жастан көксеген мақсатына жету үшін одан әрі оқу қажеттігін түсінді. Содан ол да Архат секілді Темірбек Жүргенов атындағы өнер академиясына қабылданып, екеуі бір топта оқыды. Ол да Тұңғышбай ағасының әрбір қызықты да есте қаларлықтай өтетін лекциясы мен сабақтарын жібермеді. Актриса болу тек қана сахнаға сәнді киініп, жұрттың алдында өнер көрсететін мамандық иесі ғана емес. Ол жан-жақты болуы керек. Оның үстіне әйел затының жүрегі нәзік келеді. Бұл кәсіп иелерінің сезімтал болатыны да жасырын емес. Сол Алматыдан Қостанайға келген топтастарының қатарында Гүлмира да өзіне сеніп тапсырылған рөлдерге барынша ыждаһаттылықпен қарады. Бастапқы кездері ол өзінің актрисалық жолын «Хан кене» драмасындағы Күнімжанның бейнесін сомдаудан бастады. Содан кейін «Құдалар», «Жеңгетай» комедияларында Сайраш пен Күлғайшаның бейнелерін сәтті шығарды. Сондай-ақ жұртшылық назарын ерекше аударған «Абай» спектаклінде Ділдәның образын залда жиналған қауымның жүректеріне жеткізе білді. Соңғы кезде ойнаған орыстың ұлы жазушысы Сергей Есенин туралы баяндалатын «Есенин» драмасында Дунканның образын шынайы шығарды. Бұл туындыларда оның барша ізденістері, әртіс ретіндегі шеберліктері айқын көрінді. Архаттың айтуына қарағанда, оның келіншегі Гүлмира өте батыл қазақ қыздарының бірі. Ол өзінің көңіліне ұнамаған жайларды ешкімнің беті мен жүзіне қарамай айтып салады. Әрқашанда әділдік пен шындық жағында. Осындай мінезі үшін де әріптестері оған ерекше құрметпен қарайды. Гүлмираның біз біле бермейтін қырларына келетін болсақ, оның әншілік өнері де көптің көңілінен шығады. Кейбір рөлдерде асқақ даусымен де жұртшылықты тәнті етіп жүр. Бишілігі де бар. Баяғы қазақтың сегіз қырлы, бір сырлы деген сөзі дәл осы дарынды актрисаға арналып айтылғандай. Сондай-ақ ол кішкентайынан анасынан көргендігі болар, үлкен мен кішінің қадір-қасиетін біледі. Аға ұрпақтың жолдарын кесіп өтпейді. Аспазшылық, қонақжайлық жөніндегі қырлары кейінгі ізін басып келе жатқан жас актрисалар мен көк құрақтай желкілдеп өсіп келе жатқан сіңлілеріне

қай жағынан болсын ғибрат.

Қос актер бір-бірін толықтырады

Осы жолы сұхбат алу барысында өзім Архаттан: «Қос актердың өнер саласында жүріп, бір үйде тұруы жөнінде не дер едің?» деп сауал қойдым. Ол: «Аға, бір шаңырақта екі өнер адамының ғұмыр кешуі өте жақсы. Ең бастысы біз бір-бірімізді жақсы түсінеміз. Кейде сын айтатын кездеріміз де болады. Бірақ, оған еш шамданбаймыз» деді. Гүлмираның ер азаматты сыйлауы ерекше екендігін айтса, бұл оны сүйген жары, балаларының анасы ретінде қашанда қолдайды. Себебі, әйел затында сахнадан басқа да атқарар жұмыстары үйде де шаш етектен емес пе? Соның бәріне де төзе біліп, өнерде жүрген келіншегін қашан да ардақ тұтады. Бұл шаңырақта екі қыз, бір ұл өсті. Үлкендері Зарина жетінші сынып оқушысы. Ол да анасы секілді биге құштар. Одан кейінгі Шахмұрат болса, сурет салғанды ұнатады. Сүт кенжелері Айзере әлі бір жасар сәби. Ерлі-зайыптылар қызметті де абыроймен атқарады. Үйдегі балапандарын да қазіргі уақыт талабына сай тәрбиелеуге көп көңіл бөледі. Осы мақаланы дайындау барысында байқағаным, есімдерін ел таныған Архат және Гүлмира Уәлиевтердің өскен орталары да тағылым боларлықтай. Мәселен, Архаттың әкесі кезінде үздік шопан атанып, облыста маңдайалды кісілердің бірі болған. Анасы Мәруа бұл күндері 74 жаста. Ән айтатын өнері де баршылық. Кезінде ол кісі он құрсақ көтерген екен. Бұл күндері соның алтауы тірі. Архат болса ұлдың кенжесі. Бұл отбасына тоқталып отырғаным, кейіпкерімнің асфальтта өскен қала баласы еместігі. Өнерге кәдімгі қазақы жанұядан келіп қосылғандығы еді. Гүлмираның да ата-анасы кәдімгі адал еңбекті өмірлерінің мәні етіп ұстанған ардақты жандар. Отағасы Нығметжан орманшы болса, анасы Тухан кәдімгі үй шаруасындағы күйеуі мен бала-шағасының қамын күйттеген кісі. Тухан апамыз кезінде аспазшылық кәсібімен жұртшылықтың алғысына бөленген сүйікті апамыз. Ол кісі де Архаттың шешесі секілді батыр ана. Кезінде 14 құрсақ көтерді. Бұл жағынан екі жанұя бір-біріне өте ұқсайды. Құдалықтары да жарасқан. Өнер адамы ұдайы ізденіс үстінде болатындығы ақиқат. Архат болашақта киноға түссем деп армандайды. Гүлмира болса отбасының шырайын келтіріп, ұл-қыздарын өсіріп қана қоймай, тың қойылымдарда жаңа қырларынан көрініп, қандастарының көңілінен шықсам дейді.

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


10

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 8 қыркүйек 2015 ж.

ТАНЫМ

Әке жолын қуған ұл Жас актер Олжас Бегайдаров ізденіс үстінде

Өнер қонған шаңырақта өсті Бәрімізде руханият ты жоғары қоятын адамбыз. Сондықтан өз басым театрсыз өмірді көз алдыма елестете алмаймын. Көркемдік кеңестің мүшесі ретінде әрбір спектакльдегі әртістердің ойыны, драмалық туындының айтар ойы туралы да пікірімізді білдіріп жатамыз. Сондай күндердің бірінде маған Олжас есімді жас жігіт өзінің ешкімге ұқсамайтын әртістік қарым-қабілетімен жақсы әсер қалдырды. Қабылдау біткен соң, сондағы кәнігі сахна шеберлерінен әлгі жігіттің аты-жөнін сұрадым. - Ореке, сіз білмейтін бе едіңіз? Бұл Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қостанай түгілі, бүкіл ұлтымыздың

мақтанышына айналған Қонысбек Бекайдаровтың ұлы ғой. Бізге жақында ғана келді. Оның алдында Батыс Қазақстанның Ақтау қаласындағы Нұрмұхан Жантөрин атындағы облыстық қазақ драма театрында жұмыс істеп келді, – деді жанымдағы зиялы қауымның бірі. Бұл осыдан үш жыл бұрын болған жай еді. Үш жыл айтуға аз болғанымен, бір өнер адамының өзін жан-жақты көрсететін уақыт емес пе. Содан бері Олжастың әрбір қойылымдағы сомдаған образдарын көзбен көріп, көңілге түйіп келемін. Жуырда онымен жүздесіп, асықпай сөйлесудің сәті түсті. Ол бұрынғыдан да есейе түскен секілді көрінді маған. «Әке көрген оқ жонар» деген өте орынды ғой. Сахна саңлағы Қонысбектен көп тағылым алғандығы бірден сезілді. Баяғы қазақы салтымыз-

бен: «Ассалаумағалейкүм, аға» деп қос қолдап сәлемдесіп жатыр. Шынымды айтайын, осы кезде өзім әжептәуір марқайып қалдым. Оның қазақы тәлім-тәрбие алғандығы әрбір сөзінен сезілді. Кезінде әкесі ұлтымыздың біртуар ақыны Олжас Сүлейменовтей болсын деген ырыммен оның есімін Олжас деп қойған болуы керек. Ең алдымен байқағаным, ол өте парасатты бозбала болып шықты. Өткен жылдар ішінде сахнада өнер көрсетіп, шыңдалғаны да көзге ұрып тұр. Енді, жұртшылыққа осы жас актерді таныстыру мақсатында оның өмірбаяна да шолу жасағанды жөн көрдім. Олжас 1999 жылы Жезқазған қаласындағы орта мектепті ана тілімізде бітірді. Содан көп ойланып жатпады. Бірден әсем қала Алматыдағы Темірбек Жүргенов атындағы ұлттық өнер академиясына түсті. Бір ғажабы, бұл да кезінде әкесі Қонысбек тәлім алған Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі Рахилям Машуровадан дәріс алды. Табиғатынан өнерге бейім бозбаламен жұмыс істеу дарынын халық мойындаған Рахилям апамызға да қиынға соға қойған жоқ. Төрт жыл бойы соның тәрбиесінде болды. Осы ұстаз жайлы да бірер сөз. Ол КСРО халық әртісі Алматыдағы Мұхтар Әуезов атындағы академиялық драма театрының даңқты актрисаларының бірі Сабира Майқанованың өнегелі шәкірттерінің бірі. Өзінің ұлты ұйғыр болса да қазақ өнері десе ішкен асын жерге қояды. Тәжірибелі маман кезінде қазақ өнерінің жұлдыздары Роза Рымбаева, Майра Ілиясова, Құдайберген Бекіш секілді замандастарымызға да қамқорлық жасады. Сондықтан да осындай майталман тұлғадан оқып-үйреніп, үлкен сахнаға жолдама бергені үшін әрқашан да өзінің шәкірттік алғысын білдіріп

отырады. Жылда келетін 8-наурыз, жаңа жыл мерекелерімен оны қайда жүрсе де құттықтап, ең ізгі лебізін білдіреді.

Әке атына кір келтірмеу басты мақсаты Онымен сөйлесіп отырған кезде маған шіркін барлық ұл әкесін осы Олжас секілді ардақ тұтса, олар шын мәнінде бақытты болар еді ғой деген ой келді. Екі сөзінің бірінде әкесі Қонысбектің адамгершілігі, актерлік шеберлігі, тәлімгерлігі, қамқорлығы мен асқар тау екендігін айтумен болды. Ол 2003 жылы жоғарыда аталған академияны бітірген соң, арнайы жолдамамен Маңғыстау облысының орталығы Ақтау шаһарындағы Нұрмұхан Жантөрин атындағы облыстық қазақ драма театрына актер болып қызметке қабылданып, алғаш театрдың шымылдығын ашушылардың бірі болды. Тіпті, сол кездегі тұңғыш рет ойнаған рөлі де әлі күнге дейін есінде. Ол ағылшынның ұлы драматургы У.Шекспирдің «Гамлетінде» Гамлеттің досы Горационың образын сомдады. Классикалық туындыны сәтті шығарған жас актер жергілікті халыққа тез танылды. Арада біраз уақыт өтті. Өзге аймақта жұмыс істеп, әртістік кәсіптің қыр-сырын бір кісідей меңгерген талантты жас Қостанай өңіріндегі облыстық Ілияс Омаров атындағы қазақ драма театрына оралды. Әрине, мұндағы барша әріптестері де шеберлігі шыңдалған, өзіндік қолтаңбасы бар жігітті жатсынған жоқ. Ол да жаңа ортаға тез бейімделіп, бірқатар рөлдерді сәтті шығарды. Мәселен, Тахауи Ахтановтың «Күшік күйеуінде» Бекболат тың, «Абайда» ұлы ақынның ұлы Мағауияның, «Желтоқсанда»

Рысқұлдың досының бейнесін, «Боздаған бойдақтарда» кенже ұл Торсанбайдың образдарын келістіре шығарып, талғампаз көрермендердің шынайы алғысына бөленді. Оның айтуына қарағанда, Алматыдағы өнер академиясын аяқтағалы бері, отыздан астам өзіне сеніп тапсырылған рөлдерді жүректерге жеткізе білді. Өзі 2011 жылы көктем айында КСРО халық әртісі, ұлтымыздың ұлы режиссері Әзірбайжан Мәмбетовтің 70 жылдығына арналған Орал қаласында өткен халықаралық фестивальде «Гамлет» спектаклінде Горация бейнесін аса ыждаһаттылықпен орындағаны үшін Бас жүлдені жеңіп алды. Осындай к лассикалық шығармадағы айтулы образды әділқазылардың талабына сай шығарғаны үшін оның есімі күллі елімізге танылды. Бұл біздің облыстық қазақ драма театрының әртістері үшін де үлкен мәртебе болатын. Осылайша өзінің шын мәнінде сахна үшін туған жас дарын екендігін баршаға мойындатты. - Маңғыстау киелі өңір. Шынымды айтсам, ол жақта жұмыс істегеніме еш өкінбеймін. Көп тәжірибе жинадым. Қандай мамандық иесі болсын оған табыс оңайлықпен келмейді. Бәрі де еңбек етуге байланысты. Өзіме тапсырылған рөлдерді шынайы да сәтті шығару үшін күн-түн демей жұмыс істеуіме тура келді. Аталған аймақта 362 әулие бар. Бекет атаның басында да түнедік. Бір айтайын дегенім, ондағы бауырларымыздың театрға, өнер адамдарына деген құрметтері ерекше. Әкімдерден бастап, барлық зиялы қауым өкілдері парасат ордасындағы саңлақтарға ыстық қылылас танытып жатқаны, дейді Олжас Қонысбекұлы. Ол өзінің әкесі де, шешесі де қазақ еліне белгілі театр жұлдыздары екендігіне қарамастан, өзінің осындай жолға түсуіне ұлы бабасы Бірманның

да тікелей ықпалы болғанын мақтанышпен баяндайды. Себебі әлгі атасы бес аспап маман болса, оның ұлдары Қуан мен Қуанышбек қол шебері, әрі суретші екен. Сонымен қатар, нағашы жағынан Рәтбай да белгілі дәрежеде септігін тигізген секілді. Өйткені ол да кәсіби актер. Анасы Сабира Жезқазғанда тұрады. Сондағы комедиялық театрдың белді актрисасы. Олжас шын мәнінде өнер қонған шаңырақта дүниеге келді. Ол өзінің туған жері ретінде Ақмола облысы Қима ауданына қарасты Кеңарал ауылын атады. Бұлардың отбасында бес бала өсті. Тұңғыштары Шынар - отбасылы. Одан кейінгі өзі ата-анасының жолын қуып, актер атанды. Қос бауыры Жамбыл мен Серік бұл күндері темір жол саласында жұмыс істейді. Ең кенжелері әрі еркелері Аяжан да бойжетіп қалды. Олжас өзінің асыл армандары мен игі мақсаттары жөнінде сағаттап айтуға дайын. Соның ең бастыларының бірі жүзеге асып, әкесінің режиссерлігімен Қостанай өңірінде алғаш рет түсірілген «Саяқ батыр» фильмінде Саяқтың жас кезіндегі бейнесін сомдады. Бұл қысқа метражды әрі эксперименталды фильм. Оған талғампаз қауым алдағы уақытта өзінің бағасын бере жатар. Ол бос уақытында көркем әдебиет оқуға өте құштар. Қазір «Абай жолы» эпопеясын қайталап оқып жатыр. Әншілігі де бар. Гимнастикамен айналысады. Қыста коньки тебеді. Сұхбаттасым жақсы актер болу үшін, оның сыртқы келбетімен қатар жан дүниесі сұлу, сұңғақ бойлы, ой-өрісі әрқашан да кең болуы керек деп түйін жасайды. Ол әлі бойдақ. Өзінің болашақ жары инабатты да ибалы, қазақтың салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын жетік білетін, әке-шешесін сыйлайтын, парасатты да мәдениетті бойжеткен болса екен дейді.

«ши құрғыш» деп те атайды, сарнауық – керегеге сызық салатын темір аспап, тістеуік – шеге суыратын темірден жасалған құрал, төс – пайдаланылатын темірді салып таптайтын салмақты, берік темір тұғыр, оймақ – тігіншілердің, етікшілердің саусағына киетін ойық темір, тері оймақ – теріден жасалған оймақ, қож – ұсталардың көмір салатын сүйектен жасалған қалағы, ұршық – жіп иіретін құрал. Оның қаңғалағы, яғни басы, және сабы болады. Сабында бұрмашасы болады. Ілдіргі – ағаштан, сүйектен, темірден жасалатын тоқымашы құралы, нәскүрік – ағашты тегістеп жонатын құрал, іскенже –темірді қысып тұратын бұрама ауызды құрал, термелі өрмек – кілем тоқитын

құрал. Бұған енді, жалпақ тоқыма бұйымдары тоқылады. Жай өрмек – енсіз құр, бау, терме, басқұр саияқты бұйымдартоқитын құрал. Ол бірнеше бөліктерден тұрады: қазық – желі және өрмек өрісі үшін қажет қазықтар, кергіш қазық - өрмек өрісін алдыңғы жағынан керіп тұратын қазық, жетім қазық - өрмекті арт жағынан керіп тұратын қазық, серу ағаш - өрмек өрісі енін, жіптерін бірдей етіп ұстап тұратын құрал, жүгіртпе – арқау жібін өткізіп тұратын құрал, қылыш – адарғыдан кейін арқау жібін тығыздайтын қылыш тәрізді ағаш, тарту жіп – күзуді қозғалмау үшін қатты тартып, бекітіп қоятын мықты жіп, арқау - тергіштен кейін шатысты ұстап қалатын, жүгіртпеге оралған арқау жіп.

БІЛГЕНГЕ - МАРЖАН

Қол өнер Сөзге де шебер, іске де ұста халқымыздың зор мәдениеті мен өнерін паш ететін құндылықтардың бірі – оның қолөнері. Ағаштан, темірден түйін түйген, жүннен көз жауын алатындай бұйым жасаған, асыл тастардан сән бұйымдарын соққан, сүйек пен мүйізді, шиді қиыннан қиыстырған халық шеберлерінің ісі – мақтауға тұратын өнер туындысы. Қолөнерге қатысты кәсіби сөздер мен атаулар ел ішінде мол сақталған. Олардың ішінде ұмыт болуға айналғандары да бар. Дәуіт – пайғамбар, ұсталар мен шеберлердің пірі, ұста – темірден заттар жасайтын шебер,

зергер- асыл тастардан, алтын, күмістен бұйымдар жасайтын шебер, үйші – киіз үй сүйектерін жасайтын шебер, өрімші – қайыстан ат әбзелдерін жасайтын шебер, ерші – ер шабатын, шеберлер тілімен айтқанда, «ер қосатын» адам, бәдізші – тастан түрлі пішіндер, заттар жасайтын шебер, миясар - өнердің бірнеше түрін игерген шебер, асқақ темір – бір аяғы ұзын, бір аяғы қысқа циркуль тәрізді өлшеуіш, әрі ою салатын құрал, бақауыз – темірді соққанда ұстайтын тіссіз аспап, білтегіш – тоқымшының тоқу құралы, жонғы- ағаш қабығын жонатын құрал, жуалдыз – үлкен

ине, көземел ине – көзі үлкен ине, инелік- ағаштан, сүйектен жасалған ау тоқитын құрал, тебен – қалың бұйымдар (текемет, киіз) тігетін үлкен әрі жуан ине, маймөңке – ұшы қисық ине. Терме жібін теретін қайқыбас кішкентай ағаш сыдырғыш - өрімшінің өрімді тегістейтін сүйектен, қатты ағаштан жасалған құралы, сабау – жүн сабайтын жіңішке тал, сояу – талдырма киіздерді жөрмейтін, тігетін сүйектен, ағаштан жасалған иненің бір түрі, кескір – темір кесетін құрал, көрік – ұстаның шоқ үрлейтін құралы, қазиек соғатын, қыздыратын темірді ұстайтын құрал,

қуысқұлақ – жүзі қуыс ағаш оятын құрал, темір қайшы – қаңылтыр қиятын қайшы, түрпі – ағаш мінін алатын бұдырлы темір құрал, тескіш – темір, қаңалтыр тесетін ұшты құрал, тескіш – темір, қаңылтыр тесетін ұшты құрал, ырғақ – тезден шыққан ағаштарды үлгіге келтіретін қарапайым қалып ретіндегі құрал, қақсал ағаш - әбден кепкен, үй жасауға жарамды ағаш, мор – қақсал ағашты жұмсарту үшін жасалатын пеш, обын- үй ағашын жұмсарту үшін жер астында жасалатын пеш, қоз – ағашты жұмсарту үшін от жағатын орын, тез – мор, обын, қодан жұмсарып шыққан үй ағашын түзететін немесе иетін үйші құрал, үскі – көк (таспа) өткізу үшін кереге тесетін құрал, түйебел –ши тоқитын құрал,


Вторник, 8 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

«Қазынашылық - Клиент» ақпараттық жүйесінің жұмыс істеу артықшылығы Біздің Елбасының бағыт-бағдарымен тәуелсіз елімізде тіршілік етіп, өркениетті ел болып тұрмыс жасап келе жатқанымызға да 20 жылдан астам уақыт болыпты. Әрине бұл жетістіктерге Елбасының болашақты болжай білетіндігі арқасында қол жеткізіп отырмыз, себебі Жолдаудың басты жаңалықтары алдағы 10-15 жылда мемлекетіміздің жаңа сапалы деңгейге шығуы көзделіп отыр. Көптеген болжамдарға сүйенетін болсақ, алдағы 10-15 жылда әлемдегі 30 дамыған елдің қатарына кіру мақсатында Қазақстан үшін «мүмкіндіктер терезесі» болып саналады және біз осы уақытты дұрыс пайдалана білуіміз қажет. Сапалы деңгей халықтың әлеуметтік тұрмысын жақсартумен байланысты болады. Болашаққа белгіленген орасан зор міндеттерді үйлестіруші ұлттық стратегиясыз орындау мүмкін еместігін атаған Елбасы табыстарға қол жеткізу үшін таяу онжылдықта Стратегиялық жоспардың мақсатын атап өтті. «2050-Стратегиясы» бойынша Жолдауда көрсетілген көрсеткіштерге қол жеткізу үшін өңдеуші салалардың шикізаттық емес сектор жұмысын алға шығарып өндіруші салалар деңгейіне жеткізу көзделіп отыр. Осы бағыт талаптарын орындау қазынашылық жүйе қызметінде де атқарылады. Негізінде қазынашылық жүйесінің алдында тұрған стратегиялық міндет, мемлекеттік бюджеттің атқарылуы процесінде мемлекеттік мекемелерге қазынашылық қызмет көрсету сапасының арттырылуы болып табылады. Осы мақсатқа жету үшін көптеген жұмыстар жасалды. Соның бірі «Қазынашылық - Клиент» ақпараттық жүйесін енгіздіру. Қазіргі таңда, Елбасы Жолдауында көрсетілген стратегиялық жоспарды басшылыққа алып Наурзым аудандық қазынашылық басқармасы ұжымы бүгінгі күн талаптарына сәйкес келетін «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесіне 100% қосылды. Бұл жүйенің артықшылығы - қадағалау тәртібі мен тиімді кіріс саясаты, мемлекеттік активтерді тиімді басқару, ақша-қаражатты уақытылы және өз мақсатында екендігіне бақылау және тиісті ерекшеліктерден төлемдерді жүргізу қызметтерді көрсету сапасын барынша жоғары дәрежеде болуы және сыбайлас жемқорлыққа жол бермеуі. Қорыта келгенде, «Қазынашылық - Клиент» АЖ енгіздіру бюджет қаражатының тиімді және сапалы орындалуы ғана емес, арақашықтық қарым- қатынас арқасында мемлекеттік мекемелерге қызмет көрсету жылдамдығы артты, уақыт, транспорт және қағаз шығындары қысқарды, әкімшілік тосқауылдар, «адами фактор» арқасында болатын қателіктер бойынша қайтару саны азайды. Б.КОЖАБАЕВА, Наурзым аудандық Қазынашылық басқармасының басшысы

Уважаемые жители Костанайской области! Напоминаем, что Центры обслуживания населения оказывают государственные услуги с 9.00 до 20.00 без перерыва на обед. Выходной – воскресенье.

РАЗМЕЩЕНИЕ РЕКЛАМЫ Адрес:

пр. Аль-Фараби, 90 (1 этаж, левое крыло - рекламный отдел).

Тел. 8 (7142) 54-03-01

ПОДПИСКА Тел. 8 (7142) 53-39-13

АКТУАЛЬНО

Информация по проведению легализации имущества 30 июня 2014 года главой государства был подписан Закон Республики Казахстан «Об амнистии граждан Республики Казахстан, оралманов и лиц, имеющих вид на жительство в Республике Казахстан, в связи с легализацией ими имущества» (далее - Закон), который вступил в действие с 1 сентября 2014 года. Необходимо отметить, что согласно ст.4 Закона срок легализации имущества начался 1 сентября 2014 года и закончится 31 декабря 2015 года. Срок подачи документов для предъявления имущества (кроме денег) к легализации начался 1 сентября

2014 года и закончится 30 ноября 2015 года. Акиматом города Костаная принято распоряжение №85р от 2 сентября 2014 года «О создании комиссии по проведению легализации имущества», где определен состав комиссии. В состав комиссии входят: сотрудники местных исполнительных органов, органы налоговой службы, органы противопожарной службы, органы санитарно-эпидемиологического надзора и контроля, органов охраны окружающей среды и органов, осуществляющих государственную регистрацию прав на недвижимое имущество.

Прямой функцией комиссии является установление сведений об объекте легализации и принятии решения о легализации либо в отказе в легализации имущества. Решение комиссии принимается простым большинством голосов членов комиссии. В случае равенства голосов голос председателя комиссии является решающим. Для граждан в целях удобства приема документов в здании акимата города Костаная на первом этаже возле 108 кабинета размещен стол и стенд с указанием сведений о перечне документов, не-

обходимых для подачи заявления на легализацию, и образец заявления. Также в указанном стенде размещена информация об аттестованных экспертах, имеющих право осуществления инжиниринговых услуг в сфере архитектурной, градостроительной и строительной деятельности, с указанием адресов, контактных городских и мобильных телефонов. В настоящее время акиматом города Костаная принято 950 заявлений от лиц, желающих легализовать недвижимое имущество на территории города Костаная, из них рассмотрено 942 заявления.

К СВЕДЕНИЮ

Замена и аннулирование электронной цифровой подписи Управление государственных доходов по г.Костанаю сообщает, что согласно статье 573 Налогового кодекса: 1. Налогоплательщик вправе представить налоговое заявление о регистрационном учете электронного налогоплательщика для аннулирования электронной цифровой подписи или ее замены в налоговый орган по месту нахождения или жительства в случаях: 1) принятия решения об отказе от использования электронной цифровой подписи; 2) окончания срока действия регистрационного свидетельства; 3) утери электронного носителя информации с ключевым контейнером, содержащим электронную

цифровую подпись; 4) наличия повреждений, вызвавших нерабочее состояние электронного носителя информации с ключевым контейнером. 2. Аннулирование электронной цифровой подписи прекращает право налогоплательщика на обмен с налоговым органом электронными документами посредством передачи по информационно-коммуникационной сети, обеспечивающей гарантированную доставку сообщений в случаях, установленных настоящей статьей. 3. Аннулирование или замена электронной цифровой подписи производится налоговым органом не позднее одного рабочего дня с даты подачи налогового

заявления о регистрационном учете электронного налогоплательщика для отказа от ключевого контейнера, содержащего электронную цифровую подпись, или его замены. 4. Налоговый орган аннулирует электронную цифровую подпись без налогового заявления налогоплательщика в течение одного рабочего дня с даты исключения из государственной базы данных налогоплательщиков. 5. Аннулирование электронной цифровой подписи налогоплательщика производится налоговым органом в течение одного рабочего дня в следующих случаях: 1) признания налогоплательщика лжепредприятием на основании вступившего в законную силу приговора

либо постановления суда - с даты получения налоговым органом приговора либо постановления суда; 2) признания недействительной государственной регистрации налогоплательщика на основании вступившего в законную силу решения суда - с даты получения налоговым органом решения суда. Управление государственных доходов по г.Костанаю сообщает к сведению налогоплательщиков, что по вопросам разъяснения можно обратиться в юридический отдел УГД г.Костаная по адресу: г.Костанай, ул.Мауленова, д.21, каб. 402 или по телефону 28-13-09. С. ДОНЕНБАЕВ, руководитель УГД по г.Костанаю

Пункты распространения газеты «НАШ Костанай»

- Магазин №15, ул. Воинов-Интернационалистов. - Магазин №25, ул. Маяковского. - Магазин «Рахат», ул. Гоголя, 62. - Магазин «Норма». - ТД «Емшан», пр. Абая, 34а. - ТД «Исток», Маяковского, 101/1. - ТД «Азия», 9 мкрн, д. 6. - ЦУМ, 1 этаж, вход с пр. Аль-Фараби. - «Центральный» гастроном, ул. Гоголя, 89. - Ж/д вокзал, киоски, пр. Аль-Фараби. - Автовокзал, киоск. - Городская больница, пр. Аль-Фараби. - Центральный рынок, киоски. - ТД «Азия», ул. Алтынсарина, 134а. - «Акку», «Западный» магазин, ул. Чернышевского, 59. - 4 магазин, пр. Аль-Фараби, 127. - Магазин «Амангельдинский», ул. Амангельды, 95.

- Магазин «Улар» продукт., ул. Баймагамбетова, 158. - Мини-рынок «Дастархан», ул. Гоголя, 96. - Киоск, остановка «Драмтеатр». - Магазин 36 (115), 8 мкрн. - «Березка», ТД, 7 мкрн. - Магазин «Мереке», ул. Каирбекова, 379. - КСТУ (КСК), киоск, остановка, ул. Герцена. - «Баян Сулу», киоск, ул. Бородина. - Гастроном «Юбилейный», пр. Аль-Фараби, 100. - «Фараон», киоск, остановка, ул. Гвардейская. - «БУМ», торговый центр, пр. Абая. - Магазин «Рассвет», ул. Каирбекова, 359. - «Астыкжан», гипермаркет, пр. Абая, 1б. - Полиграфия, киоск, остановка ул. Мауленова. - Магазин «Орбита», ул. Дзержинского. - «Районная больница», п. Затобольск.

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон/факс приемной редактора 8 (7142) 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область. Директор - гл. редактор: Елена НИКИТЕНКО.

11

Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-46. Шеф-редактор: Зульфия Набиева. Тел. 54-37-58. Ответсекретарь: Куляш Турубаева. Тел. 54-37-58. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Марина Кострова (54-05-75), Валентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-37-58).

Фотокорреспонденты: Олег Яблочкин, Александр Откин. Тел. 54-64-85. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Александр Кузьмичев. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Виталий Клец, Индира Казиханова. Корректоры: Куляш Турубаева, Ирина Востротина. Тел. 54-69-71. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай,

gazeta@top-news.kz ул. Майлина, 2/3. Объем - 3 печатных листа. Тираж номера - 3090. Подписной индекс: К-315. Заказ №1346. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 8 сентября 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СПЕЦРЕПОРТАЖ

Вот новый поворот, и мотор ревет! В Костанае впервые прошли соревнования по дрифту. Дрифт – автомобильные гонки с большим количеством поворотов и заносов. В воскресенье, 6 сентября, на парковке городского пляжа, где сейчас расположен кинодром, более 30 местных автопилотов собрались на одной площадке, чтобы посостязаться в мастерстве управления машиной и зарядиться адреналином. Оценивала дрифтеров целая команда судей, которая выбирала победителя по количеству

набранных очков. По словам организатора автошоу Сергея Панасюка, дрифт - это высокотехнический вид автоспорта, который зародился в Японии и прошел сложный путь от подпольных гонок до высокопрофессионального чемпионата. В Казахстане соревнования по дрифту проходят относительно недавно, но с каждым годом становятся все популярнее и масштабнее.

- Нынешняя гонка проходила в несколько этапов: владельцы переднеприводных и полноприводных машин проходили трассу с препятствиями на время, а хозяева заднеприводных авто должны были как можно больше ехать «бочком», - рассказывает парень. Для того чтобы научиться управлять автомобилем, все участники «Дрифт сэйшн» на протяжении семи месяцев тренировались каждое

воскресенье на городском пляже, независимо от того, какая погода была на улице. - Вообще в планах создать общественное объединение, которое соберет в одно целое всех городских автопилотов. К тому же все документы для регистрации ОО уже готовы, - продолжает Сергей Панасюк. – Я думаю, что в скором времени наши планы реализуются, и мы будем готовиться уже к республиканскому чемпионату по дрифту, затем перейдем на международный уровень. Как говорится, дальше – больше.

По мнению участников соревнований, все водители показали высокий уровень, несмотря на то, что в Костанае подобное мероприятие проводится впервые. - Теперь главное, чтобы это движение не зачахло, а развивалось, набирало обороты, - пишет в социальной сети один из зрителей дрифтшоу Николай Минко. – Для костанайских водителей дрифт - это своеобразная автомобильная дисциплина, в которой техническое оснащение машины очень важно, но главную роль все-таки играет мастерство пилота.

Ведь удержать авто, которое почти боком входит в поворот, дано не каждому. Стоит отметить, что костанайцы со всеми препятствиями, установленными на трассе, справились на отлично. По итогам автосостязания первое место завоевал достаточно опытный по местным меркам дрифтер – Артур Хекоян, выступавший на «BMW E34». Победитель получил в подарок 50 литров бензина. Валерия ВАХНЕНКО Фото Александра ОТКИНА

Участники «Дрифт сэйшена»... Автопилоты остались довольны результатами соревнований

№71 (2771)  

Вторник, 8 сентября 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you