Page 1

Событие. Увековечить имя труженика.

Вокруг света. Путешествие из Германии в Казахстан.

2

12

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 4 августа 2015 г. №61 (2761)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Гүлге оранған шаһар.

ПО ПОВОДУ

5

Қостанай – менің сүйікті қалам.

Тише едешь…

6

Өткен күндердің бәрі де сағыныш.

8

Дорожные полицейские ограничивают скоростной режим для костанайских водителей. Новые знаки появились на отрезке дороги КостанайЗатобольск (60 км/ч) и по ул.Маяковского (50 км/ч). В черте города знак теперь стоит перед пешеходным переходом, где 25 июля трагически погиб 13-летний Алишер Саматов.

К слову, установили их сразу после пятничного совещания с заместителем акима области Гауезом Нурмухамбетовым и заместителем начальника ДВД Атыгаем Арыстановым. Совещание с участием журналистов было посвящено ситуации на дорогах региона в ракурсе последних резонансных ДТП, всколыхнувших всю общественность. - За шесть месяцев в области совершено 260 ДТП, в ко-

торых 313 человек получили травмы различной степени тяжести. 52 человека погибли, что на 4% больше, чем в 2014 году, - подчеркнул заместитель акима области Гауез Нурмухамбетов. – Как показывает анализ, среди причин ДТП доминирующее место занимают человеческий фактор, низкая культура поведения всех участников дорожного движения, наблюдается сознательное нарушение

ПДД. Так, по вине водителей с начала года совершено 233 ДТП, что составляет 90% от всех происшествий, при которых погибли 44 человека, 293 получили ранения. По вине пешеходов зафиксировано 27 ДТП, погибли 8 человек, 20 получили травмы. Стоит особо отметить ДТП, совершенные в состоянии алкогольного опьянения. С начала года – 28 (6 человек погибли). За семь месяцев

были задержаны более 1500 нарушителей, севших за руль в нетрезвом состоянии. При этом, как отмечает начальник управления административной полиции ДВД Ердаулет Махмутов, впервые за последние три года наметилось значительное снижение аварий на дорогах. Если в 2014 году было совершено 729, то с начала года зафиксировано 260 ДТП. (Окончание на 3-й стр.)

Өткенді білмей, келешекті болжай алмайсың.

9


2

Вторник, 4 августа 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

ЗДРАВООХРАНЕНИЕ

БЮДЖЕТ

Идем на снижение В Костанайской области отмечен дефицит флюорографических установок и врачей-фтизиатров. Пик заболеваемости туберкулезом в Костанайской области пришелся на 2003 год. И хотя сейчас ситуация начала выравниваться, все же у нас этот показатель по-прежнему превышает среднереспубликанский примерно на 5%. За шесть месяцев текущего года в области зарегистрировано более 300 случаев туберкулеза. Самые неблагополучные в этом плане Денисовский, Жангельдинский, Камыстинский, Мендыкаринский, Сарыкольский, Тарановский, Узункольский районы, а также город Аркалык. Между тем в четырех районах и Аркалыке уровень заболеваемости туберкулезом почти вдвое выше среднеобластного показателя. - Важным индикатором эпидемиологического благополучия населения по туберкулезу является уровень распространенности инфекции. В текущем году показатель распространенности составил 160,3 на сто тысяч населения (169,9 в 2014 году). На фоне улучшения эпидемиологических показателей в целом набирает темпы процесс замещения чувствительных к противотуберкулезным препаратам форм заболевания устойчивыми формами. Удельный вес резистентных форм составил по итогам первого полугодия 58,5%, при 56,2% за аналогичный период прошлого года, - сообщил и.о. руководителя департамента по защите прав потребителей Владимир Нечитайло. Не в полном объеме в области проводятся профилактические мероприятия. Это связано с нехваткой флюорографических установок. В Карасуской и Жангельдинской ЦРБ имеющиеся аппараты и вовсе работают с перебоями и требуют замены. Кроме того, область испытывает дефицит медицинских кадров. В пяти районах нет врачей-фтизиатров. Все это стало причиной неполного охвата обязательного контенгента запланированными флюорографическими обследованиями. В текущем году они выполнены на 98,7%. Санврачи уверены, что, решив эти проблемы, повысятся роль и эффективность профилактических мероприятий и, следовательно, сокращение заболеваемости туберкулезом станет еще более динамичным. Наталья МАРУЩЕНКО

Не потратили - верните Почти 1,5 млрд тенге республиканских трансфертов будет возвращено в госказну. В текущем году из республиканского бюджета в областной в виде трансфертов направлено 46 млрд тенге. По итогам семи месяцев стало понятно, что примерно 1,4 млрд тенге придется вернуть, поскольку эту сумму освоить не удастся. Причины - неправильное планирование

главного финансового документа и ошибка при разработке ПСД. Как пояснила руководитель областного управления финансов Сауле Аймухамбетова, наибольшая сумма неосвоенных средств - 500 млн тенге - предназначалась на проведение мероприятий по обеспечению прав и улучшению качества жизни инвалидов. Выяснилось, что при подсчете людей с ограниченными возможностями была допущена ошибка. То есть в регионе проживает

меньше инвалидов, чем заложено в бюджете. Другая крупная сумма, которая подлежит возврату в госказну, была направлена на прокладку инженерных коммуникаций в микрорайоне «Аэропорт». - Когда разрабатывали проектно-сметную документацию для нового микрорайона, не учли, что расположенное в том районе озеро шире. И теперь, чтобы его обогнуть, нужно сделать корректировку ПСД и только потом под-

водить коммуникации. Таким образом, около 270 млн тенге освоить в этом году не удастся и они будут возвращены в республиканский бюджет, - пояснила Сауле Аймухамбетова. Остальные деньги удалось сэкономить во время проведения тендерных конкурсов. К слову, в прошлом году в результате секвестирования из бюджета Костанайской области в республиканский было возвращено порядка 2 млрд тенге. Мария БЕРЕЖНАЯ

ЗАНЯТОСТЬ НАСЕЛЕНИЯ

Спасение от безработицы В 20 раз меньше костанайцев в этом году смогли пройти курсы профессиональной переподготовки по госпрограмме. В этом году в Костанайской области на переобучение специалистов в рамках госпрограммы «Дорожная карта занятости-2020» выделено почти 280 млн тен-

ге. Этих средств хватило на переподготовку всего 35 человек, которые прошли обучение по специальностям повар и газоэлектросварщик. Если провести анализ за последние четыре года, то в регионе наблюдается явная динамика сокращения числа костанайцев, направленных на переобучение по государственной программе. В 2011 году их было 1168, в 2012-м

- 863, в 2013-м - 770, а в 2014м - 698 человек. - В рамках данного направления в текущем году продолжили профессиональную подготовку 411 человек, направленных на обучение в 2012-м и 2014 годах. Из 28 человек, завершивших обучение в первом полугодии текущего года, трудоустроены на постоянные рабочие места - 18, что составляет 64,3%. По республике этот

показатель составил 46,4%. В этом плане Костанайская область занимает третью позицию в стране, - пояснил руководитель областного управления координации занятости и соцпрограмм Ерлан Жаулыбаев. В настоящее время органы занятости ведут работу по трудоустройству 437 человек, которые завершили профессиональное обучение. Валентина МЕЛЕХОВА

АКТУАЛЬНО АКЦЕНТЫ

В пьяном угаре Каждое третье преступление в области совершается в состоянии алкогольного опьянения. Как отметил заместитель прокурора области Серик Абденов, за первое полугодие из 3 452 лиц, совершивших преступления, 950 человек были в нетрезвом состоянии. С 31 июля по 3 августа работники прокуратуры совместно с сотрудниками ДВД провели рейды по соблюдению правил продажи алкогольной продукции в ночное время, а также лицам, не достигшим 21 года. - За три ночи было выявлено 55 таких фактов, - подчеркнул Абденов. - При этом сотрудники, участвующие в рейдах, не допускали нарушений прав предпринимателей, не препятствовали нормальной работе торговых точек. На виновных составлены протоколы, материалы будут переданы в суд. Максимальный штраф, который может быть наложен на виновных, - это 10 МРП (примерно 19 тысяч тенге). В августе во всех городах и районах пройдет акция, в ходе которой прокурорские работники планируют провести разъяснительную работу по соблюдению правил реализации алкоголя. По словам экспертов, уже в этом году будут внесены поправки в законодательство, согласно которым к ответственности будут привлекаться не только наемные продавцы, но и владельцы торговых точек вплоть до лишения лицензий. Александр КУЗЬМИЧЕВ

ПРОГНОЗ

Лето отступает? К выходным в области ожидаются спад жары и кратковременные дожди. - 4 августа ночная температура воздуха составит +10+15 градусов, местами +18 градусов. Днем столбик термометра покажет +22+27 градусов, местами +30 градусов по Цельсию, - говорит инженер-синоптик филиала РГП «Казгидромет» по Костанайской области Татьяна Косенко. – А вот уже с 5 августа будет наблюдаться спад жары. Ночью столбик термометра покажет +11+16 градусов, местами +18 градусов. Днем воздух прогреется до +20+25 градусов, местами +28 градусов. К концу недели, 8-9 августа, дневная температура воздуха составит +16+21 градусов, местами +26 градусов по Цельсию. Валерия ВАХНЕНКО

Былых и нынешних времен герои В Костанайской области появится Книга трудовой славы. Презентация ее состоится в июле 2016 года на праздновании 80-летия региона. Проект реализуют совместно областное управление внутренней политики, управление архивов и документации, управление образования, областной Совет ветеранов и объединения профсоюзов. Обложку издания, куда каждый район и город области будет вносить страницы с именами своих героев и тружеников, украсили два ордена – Героя Социалистического Труда и «Қазақстанның еңбек ері» («Герой труда Казахстана»). Символично, что

первыми эстафету приняли представители Мендыкаринского района в лице Камшат Доненбаевой и Сайрана Буканова. Каждый из них имеет высшие знаки отличия за достижения в сельском хозяйстве. Камшат Байгазиевна – первая казахская женщинатрактористка, прославившаяся на весь Советский Союз. Свою награду она получила в 1975 году. Сайран Балкенович - руководитель ТОО «Каркен» - был удостоен золотой звезды – символа звания Героя труда РК в 2009 году. Их имена стали для нашей области уже своеобразным брендом. - Из Мендыкаринского района книга отправится в Амангельдинский район, где в этом году была открыта

именная аллея, посвященная 14 животноводам - Героям Социалистического Труда. В годы ВОВ амангельдинцы участвовали в перегоне скота, преодолевая сотни тысяч километров, на освобожденные от фашистов земли для тех, кто нуждался в молоке и мясе. И этот подвиг чабанов был отмечен высшей наградой, - говорит руководитель областного управления внутренней политики Жандильда Маканов. - Сбор информации по всем направлениям будет вестись по аналогии с той поисковой работой, которая проводилась для книги «Боевая слава Костанайской области», посвященной 70-летию Победы. Надеемся, что наряду с уже известными именами отыщутся и те, про

которые мы в силу разных причин мало знали. Руководитель управления архивов и документации Гульжан Мендекинова отметила, что их фонды - это богатейшие источники для составления Книги трудовой славы, представив в качестве наглядного примера раритетное фото 1921 года, где изображены 13 костанайцев, первыми в истории области получивших звания Героев Соцтруда. Книга, после того, как она обойдет все районы и города, вернувшись в Костанай, будет передана на хранение областному историко-краеведческому музею. Мадина РАМАЗАНОВА Фото Александра ОТКИНА


Вторник, 4 августа 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ К ДАТЕ

ТЕМА ДНЯ

История в печати и фарфоре Костанайский областной историко-краеведческий музей презентовал три книги, изданные к своему 100-летнему юбилею. 500 экземпляров каждого научного издания распространяются по местным библиотекам, читальным залам. По словам экскурсовода Эльвиры Мардамшиной, авторами первых двух книг «Қасиетті мұра» и «Искусство, неподвластное времени» являются сотрудники отделов историко-краеведческого музея. А в третью книгу под названием «Древний Тургай и Великая Степь: часть и целое» вошли научные труды 61 автора из разных уголков земного шара. - Два иллюстративных альбома на государственном и русском языках основаны на уникальных реликвиях из фондовой коллекции музея. «Қасиетті мұра» разбита по разделам, которые включают в себя палеонтологические находки, археологические памятники, исторические и этнографические раритеты, произве-

дения мастеров изобразительного искусства. В свою очередь «Искусство, неподвластное времени» собрало работы мастеров изобразительного искусства. Здесь представлено 121 произведение живописи, графики, скульптуры из музейной коллекции, - рассказывает Эльвира. - «Древний Тургай и Великая Степь: часть и целое» - это уникальный сборник научных статей, авторами которого являются сотрудники научно-исследовательских центров Казахстана, России, Германии, Румынии, Украины, Кыргызстана и Китая. Помимо торжественной презентации книг, в преддверии юбилейной даты в музее открылась необычная выставка «Фарфоровый зоопарк». 96 экспонатов в виде фигурок животных поселились в отделе природы. По словам биолога, сотрудника отдела природы областного историко-краеведческого музея Андрея Андрющенко, на выставке представлено большое количество фарфоровых изделий советского периода,

3

Чистота - дело общее Сотни костанайцев стали участниками общегородского субботника. Санитарной очисткой и благоустройством, по словам главного специалиста городского управления по защите прав потребителей Муратхана Ищанова, были охвачены все городские микрорайоны. Работники бюджетной сферы, госслужащие, предприниматели, жители частного сектора работали на закрепленных территориях. В благоустроенном секторе многочисленные группы добровольцев под руководством председателей ПКСК, представителей акимата и старших по домам в течение двух дней наводили порядок: складировали бытовые отходы, обрезали сухостой и засохшую траву, которые затем вывозились на полигон ТБО. Общий контроль и координацию хода субботника осуществляли специалисты городского отдела ЖКХ. Они отмечают высокий организаторский уровень и энтузиазм костанайцев, особенно людей старшего поколения. Правда, не обошлось без ЧП: кое-где жильцы домов прямо во дворах стали сжигать мусор. Так что городским огнеборцам тоже пришлось изрядно потрудиться, чтобы ликвидировать последствия самопальщиков. Александр КУЗЬМИЧЕВ

которые были практически в каждом доме. Самый популярный - так называемый «аквариум», где сосуд и стаканы выполнены в виде рыбок. - Взгляды наших гостей притягивает стеллаж с фарфоровыми собачками. Этой своей бесценной коллекцией на время поделилась семья кинологов Гольских, - рассказывает Андрей Валентинович. – А вот один из необычных экспонатов – чернильница в виде медвежат, поедающих мед. Ее автором является известный советский гра-

фик и скульп тор Евгений Чарушин. Также в нашем «зоопарке» есть коровкасливочница, расписанная под гжель. На данный момент сотрудники отдела природы планируют сделать отдельный стеллаж для африканских животных «Сафари». Выставка продлится до конца августа. Организаторы утверждают, что за это время экспозиция пополнится еще парой десятков фарфоровых зверьков. Валерия ВАХНЕНКО Фото Александра ОТКИНА

ИТОГИ

Защитили и взыскали В учебных заведениях Костаная были нарушены права детей-сирот и детей-инвалидов. Об этом на брифинге по итогам надзорной деятельности прокуратуры города за шесть месяцев текущего года сообщил прокурор Костаная Адилхан Ерекешев. - После плановой проверки городских организаций технического и профессионального образования все правонарушения были устранены. 12 детям-сиротам и 4 детям-инвалидам выплатили социальные пособия на общую сумму около 2 млн тенге, 3 ребенка-инвалида переведены на бесплатное обучение, - пояснил Ерекешев. Продолжена работа и по взысканию задолженности по заработной плате. С начала года мерами прокурорского реагирования защищены конституционные права 265 работников предприятий, с работодателей взыскана задолженность на общую сумму более 43 млн тенге. В настоящее время в производстве судебных исполнителей находится одно дело о взыскании зарплаты в размере 158 тысяч тенге. Виктория РОМАНОВА

ПО ПОВОДУ

Тише едешь... ПРИУСАДЕБНЫЙ УЧАСТОК

«Захомячили» урожай Костанайские дачники жалуются на нашествие хомяков. Грызуны орудуют в садовых обществах уже третий год подряд. В 2013-м хомяки поедали урожай на дачах, расположенных в южном направлении города, а теперь портят овощи в СО «Мелиоратор». - Целое лето только и де-

лаем, что занимаемся спасением урожая, - жалуется владелец дачного участка в СО «Мелиоратор» Василий Краснов. – Сначала некто погрыз рассаду перца, а после добрался до моркови, свеклы, петрушки и укропа. Пришлось на грядках установить прутья и обтянуть их сеткой, сделать заборчики, но это не помогло. Купили крысиный яд. Отрава пропа-

дала, но нашествие вредителей продолжалось. И только когда мы установили два капкана, в него стали попадаться хомяки. Размеры грызунов достигали 30 см. В общей сложности в этом сезоне на дачном участке семьи Красновых в крысоловки угодили уже 10 животных. Хомяки хозяйничали на их территории и в прошлом году, но не в та-

ких количествах. Дачники предполагают, что грызуны пришли в садовые общества пару лет назад, когда была засуха и им стало нечем питаться. За это время зверьки так расплодились, что их соседство стало наносить владельцам участков ощутимый урон. Валентина МЕЛЕХОВА Фото Александра ОТКИНА

(Окончание. Начало на 1-й стр.) - При этом, казалось бы, в уменьшенном показателе у нас идет рост числа погибших, - говорит Махмутов. - Возросшее число ДТП напрямую связано с тем, что у каждого четвертого жителя области появилось личное авто. Девальвация рубля привела к тому, что в наш регион увеличился ввоз автомобилей. Только с начала года было ввезено более 16 тысяч автомобилей на территорию региона, что в 4 раза больше периода прошлого года. Если в 2012 году в области поставлено на учет 214 тысяч авто, то сейчас их уже 239 тысяч. Дефицита в кадрах нет, просто сейчас на наших сотрудников при слиянии двух управлений - дорожной и патрульной полиции - увеличилась нагрузка. К примеру, когда было совершено ДТП по ул.Маяковского, где погиб мальчик, наша патрульная машина буквально за несколько минут до ДТП покинула свое место, чтобы доставить прохожих в медвытрезвитель. А окажись они на месте, возможно, сумели бы вовремя остановить пьяного правонарушителя, который, кстати, 30 метров не доехал до скоростемера. Заместитель акима области Гауез Нурмухамбетов призвал полицейских активизировать профилактическую работу на дорогах региона и усилить меры административного воздействия на злостных нарушителей. - Безусловно, рост погибших это большая беда. В мирное время люди не должны получать увечья, а тем более погибать, – подчеркнул заместитель начальника ДВД Атыгай Арыстанов. Зульфия НАБИЕВА Фотоиллюстрация Александра ОТКИНА

Қостанай қаласы әкімінің аппараты сенім телефонның жұмысы туралы хабарлайды. Телефон 109. Аппарат акима города Костаная сообщает о работе телефона доверия. Телефон 109.


4

Вторник, 4 августа 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НАША ЖИЗНЬ ПРАЗДНИЧНО

Со вкусом, скоростью и драйвом

Лисаковчан с Днем города приехала поздравить известная российская группа «Инь-Ян». В этом году праздник совпал с 65-летием одного из градообразующих предприятий – КБРУ, филиала АО «Алюминий Казахстана», поэтому было решено объединить эти две даты.

Началось открытие Дня города с разрезания торта, уже ставшего приятной традицией для лисаковчан. Вес кондитерского изделия в виде герба города составил 200 кг. Для его изготовления потребовалось около 50 кг муки, 75 кг сахара, две коробки яиц. В целом получилось около 1000 порций. Право разрезать сладкий символ праздника предоставили

победительнице городского конкурса «Лисаковская красавица-2015» Анастасии Филянович. Позже тортом смогли полакомиться все желающие. Днем для любителей скорости и адреналина состоялся мотокросс, в котором приняли участие гонщики самых разных возрастов. Кстати, в этом году участники съехались со всей республики. Уже третий год в Лисаковске проводится областной конкурс ретро-автомобилей, приуроченный ко дню рождения города. В этот раз участие в нем приняли 16 автолюбителей из Житикары, Костаная, Рудного, Лисаковска, Тарановского и Денисовского районов. Самому раритетному автомобилю, представленному на выставке, более 65 лет. Но, тем не менее, почти

все ретро-машины в отличном техническом состоя-

нии. Это учитывалось при выборе победителя. Абсолютным чемпионом стал автомобиль марки «ГАЗ21» 1969 года выпуска. Его владелец, Юрий Мамедов, получил 100 тысяч тенге. В номинации «Ветеран» выиграла «Победа» 1948 года, принадлежащая лисаковцу Андрею Корылину. «Звездой советского автопрома» стал «ЗИМ-12» этого же года выпуска. Машиной с лучшим дизайном салона признали «Москвич-410» 1958 года. Приз зрительских симпатий достался автомобилю «Москвич-403», появившемуся в 1963 году. Призеры получили в награду по 20 тысяч тенге, кроме того, каждому участнику достался бонус в виде 50 литров бензина. Визитная карточка Дня города Лисаковска - карнавал. На этот раз в нем прошли 44 колонны. Здесь можно было встретить и

озорных индейцев с ковбоями, и жизнерадостных кубинцев. Выделились коммунальщики, переодевшиеся в черные мантии и устрашающие белые маски, выступив против употребления наркотиков. Кстати, в день рождения города в Лисаковске открылись новые объекты. Аким области Нуралы Садуакасов посетил недавно достроенный железнодорожный вокзал и долгожданный зал бракосочетаний. В этом году программа празднования была полна приятных неожиданностей. Помимо традиционных мероприятий, лисаковцы впервые увидели яркое лазерное шоу. Кроме того, с концертом выступила российская группа «Инь-Ян», солисты которой исполнили свои самые популярные песни. Анастасия СОЛОВЬЕВА Фото автора

ОТ ПЕРВОГО ЛИЦА

Из недр земли в каждый дом Казахстанский рынок покоряют геотермальные источники энергии - альтернатива традиционному отоплению. Продвигает эти идеи в нашей стране уроженец Костаная Андрей Штумпф. Он является представителем немецкой компании Petroline, которая участвует в организации EXPO-2017 в Казахстане. Сама компания находится в Ганновере, а дочернее предприятие Petroline Bau - в Астане, генеральным директором которой и является наш собеседник. Последние восемь лет немецкая фирма разрабатывает новую технологию отопления жилых домов с помощью подземных геотермальных источников. - Андрей, расскажите о новой технологии отопления подробнее. - Последние восемь лет

наша компания, специализирующаяся в нефтегазовом секторе, перешла на альтернативный вид деятельности. Мы извлекаем из глубин земли, пробуривая ее на 130 метров, тепло, которое поднимается вверх по пластиковым трубам и подается к теплонасосу. В нем два теплообменника и компрессор, которые подают тепло (на выходе температура достигает 60 градусов) для обогрева полов в доме. - А почему вы решили направить свои взоры на Казахстан? - В последнее время в Германии наблюдается интерес к вашей стране. Не могу не отметить, что основную инициативу в развитии и продвижении нашей идеи проявил Эдуард Буксман - акционер компании. Он, кстати, родом из Урицка (ныне – п.Сарыколь). Мы построили в Астане показательный дом, где использовали этот вид отопления. Цель - довести

до потребителя, что данный вид доступен по цене и возможностям. - А какова стоимость ваших услуг? - К примеру, для дома в триста квадратных метров нужно будет пробурить четыре скважины. Сумма за всю проделанную работу равна 30 тысячам долларов. Однако это будет вашим единственным взносом. В дальнейшем не придется ежемесячно платить за отопление, гарантия дается на 20 лет. Два раза в год наши специалисты проверяют состояние установленных труб и насосов. Когда за окном жара, техника саморегулируется и уменьшает количество подаваемого тепла в дом. - Как обстоят дела со специалистами? Вы набираете штат из местных жителей или у вас на службе исключительно командированные работники? - В 2013 году мы открыли

специальный учебный центр, общежитие, столовые. Даже начисляли стипендии, но местная молодежь не проявила особого энтузиазма. Многим вроде интересна сама работа, ведь будущее именно за такими современными технологиями. Однако люди ищут быстрых денег, а это весьма долгосрочный проект. Еще я заметил, что в Европе отношение к работе очень щепетильное. К примеру, учится человек укладывать плитку. Все годы обучения он будет заниматься только этим и после устроится на работу по данному направлению. В Казахстане же сантехник – это вдобавок еще и электрик, и укладчик. Это неправильно, отчего и страдает качество работы. - Казахстанцы уже начали проявлять интерес к альтернативной технологии? - В Астане активно этим интересуются, так как там нет газа. Не нужно мучить-

ся с соляркой, отсутствуют неудобства и характерные запахи в доме. Люди готовы платить за комфорт. Мы также ведем переговоры о продвижении идеи в другие города Казахстана, в том числе и в Костанае.

Но, я думаю, пока это больше подходит для частного сектора. Позже, глядишь, и жильцы многоэтажек смогут позволить себе это удовольствие. Дина АЛИЕВА Фото автора


Бүгінгі нөмірде: * Ардагерлер - абзал жандар * Өңірді басқарған тұлға * Еліміздің абыройын асқақтатты

Сейсенбі, 4 тамыз 2015 жыл ҚАЛА КҮНІ ҚАРСАҢЫНДА

Гүлге оранған шаһар

Ардақты тұлғаға құрмет Жақында Ілияс Омаров атындағы қазақ драма театрында облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Кенжебек Укиннің 75 жасқа толуына байланысты салтанатты жиын болып өтті. Онда облыс әкімі Нұралы Садуақасов сөз сөйлеп, мерейтой иесіне мықты денсаулық, отбасына бақыт тіледі, сый-сияпат жасады. Сондай-ақ, елордамыз Астанадан арнайы келген, есімі елімізге белгілі тұлға Республикалық ардагерлер ұйымы Орталық кеңесінің төрағасы Өмірзақ Озғанбаев Кенжебек Үкіұлының елі мен халқына сіңірген еңбегіне тоқталып, оның іскерлік, азаматтық қырлары жайлы айтты. Сонымен қатар өңіріміздегі беделді азаматтардың бірі Орал Таңжарықов, аймақтық «Костанайские новости» газетінің бас редакторы Сергей Харченко және басқалар да ардақты азаматтың кісілік келбеті жайлы өздерінің жылы лебіздерін білдірді. Кеш соңында Кенжебек Үкіұлы өзінің көп жылғы еңбегін бағалап, ерекше ілтипат көрсеткен облыс басшысына және барша жиналған қауымға шынайы алғысын айтты.

Қостанайдағы емшілер конференциясы

немесе қаламыз жаз айларында ерекше құлпырып кетеді Жыл сайын мемлекеттік қазынадан облыс орталығын көгалдандыру, яғни абаттандыру секілді жұмыстарға қомақты қаражат бөлінеді. Жалпы, бүгін әңгімемізге өзек болып отырған мәселені Қостанай қаласы әкімдігінің тұрғын үй – коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар тасымалы және автомобиль жолдары мемлекеттік мекемесі қадағалайды. Көктем аяқталып, күн жылысымен өзіміз ғұмыр кешіп жатқан шаһарды көріктендіру секілді шаруалар қолға алынады. Бұл кезде қаламызды жасыл желекке көмкеріп отырған тал – теректер бүр жарып, ағаштар гүлдей бастайды. Маусым туысымен шаһарымызға ерекше сән беретін гүлдер отырғызыла бастайды.

Осы сөзіміздің дәлелі ретінде Орталық және Жеңіс саябақтарына, аллеяларға барып көрсеңіз ондағы түрлі әдемі гүлдер көздің жауын алады. Олардың хош иістері кімнің болсын назарын еріксіз аудартады. Міне, осындай кездері облыс орталығындағы тиісті мекемелердің қаншалықты уақытпен санаспай жұмыс істеп, қаламызды абаттандыру үшін қыруар әрі аса қажетті күту мен баптау секілді жұмыстарды атқарып жатқандарына көзіңіз анық жетеді. Гүл өте нәзік келеді. Оның да сырын білуің керек. Сондықтан да оған жауапты қызметкерлер ерекше сақтықпен қарауға тырысады. Қала тұрғындарының да шаһарымызға айрықша сән беріп

тұрған көшеттерге барынша жанашырлық танытқандары жөн. Жақында 136 жылдығын атап өткелі отырған қаламызды көріктендіру үшін, биыл яғни ағаш көшеттерін отырғызуға мемлекеттік бюджеттен 2 млн. теңге бөлінді. Облыс орталығының Победа көшесіндегі Жеңіс және Назарбаев зияткерлік мектебінің жанындағы саябақтарға 206 түп ағаш отырғызылған – ды. Қазіргі таңда олар дер кезінде күтім жасаудың арқасында жайқалып өсіп келеді. Өздеріңіз білесіздер сәуір айынан бастап, қаламызда айына екі рет сенбілік өткізу дәстүрге айналды. Оған түрлі мекемелер мен қала тұрғындары да өздерінің үлестерін қо-

сты. Сондай ұйымшылдықтың нәтижесінде Қостанай еліміздегі ең сұлу да ажарлы, таза қалалардың бірі болып отыр. Қаламыз туралы алыс – жақын елдерден және республикамыздың басқа өңірінен келген қонақтарға әрдайым жылы лебіздерін білдіріп жатады. Бұған тынысымызды кеңейтер кәусар ауасын қосыңыз. Мәселен, жақында облыстағы «Сосновый бор» санаторийінде дамалған әріптесіміз, Маңғыстау облыстық «Маңғыстау» газетінің бас редакторы Ғалым Әріп өзінің таңданысын жасырмады. Қала жұртшылығына өзінің ең ізгі тілегін білдірді. Гүл отырғызу мәселесі де тиісті орындардың тұрақты назарында. Үстіміздегі жылы да

оған мемлекеттік бюджеттен жалпы 100 млн.теңге бөлініпті. Мысалы, көпке белгілі «Тазалық – 2012» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қызметкерлері қаламыздың уақыт талабына сай сәнді де көрікті болуына өздерінің лайықты үлестерін қосуда. Өзіміз тілдесіп, әңгімеге тартқан аталмыш мекеменің шебері Анатолий Чурич бізге былай деді: - Біздің қызметкерлеріміз өздерінің негізгі міндеттеріне барынша жауапкершілікпен қарайды. Қазіргі таңда Орталық саябақ пен КСК шағын ауданы «Жастар бульварындағы» аллеялардағы отырғызылған гүлдерді, ағаш көшеттерін күтіп баптаумен айналысуда. Айзат АСЫЛБЕК.

Жақында қаламыздың музыкалық мектебінде екі күнге созылған «Қазақстанның солтүстік аймағындағы халық емшілігінің өркендеуі» атты республикалық конференция болып өтті. Аталмыш конференцияға 230-дан астам емшілер қатысты. Оған Қазақстанның барлық облыстары мен Қытай, Өзбекстан, Қырғызстан және Татарстан Републикасы өкілдері де қатысып, басқосуда көп жайды көңілдеріне түйде. Жиында Қазақстан халық емшілері қауымдастығының басшысы Зиядан қажы Қожалымов сөз сөйлеп, барша қауымға сәттілік тіледі. Аталмыш конференцияны «Нұр Отан» партиясы Қостанай облыстық филиалы мен облыстық емшілер қауымдастығы ұйымдастырды. Бұл басқосуға біздің өңірімізден белгілі ақын Ақылбек Шаяхметов және есімдері көпке танымал Назиға Ахметова, Сейтқали Қозыбаев және Саламат Оспановтар қатысты. Аталмыш конференцияда баяндамалар оқылды. Сондай – ақ еліміздің әр аймағынан келген халық емшілері тәжірибелерімен бөлісті. Осында ерекше көзге түскен азаматтар марапатталды.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 4 тамыз 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Қостанай - менің сүйікті қалам Қостанай шаһары күннен-күнге бойжеткендей құлпыра түсуде. Қаламызда заман талабына сай зәулім ғимараттар бой көтеріп, Орталық саябақтардағы су бұрқақтары мен жайқалып өскен әсем гүлдер баршаға ерекше әсер қалдырады. Міне, сүйікті шаһарымыздың 136 жылдығы да жақындап қалды. Тамыз айының ортасында өтетін бұл мерекені қала тұрғындары жылда жоғары деңгейде атап өтеді. Бұл мейрам қарсаңында қаламызда оған жанжақты дайындықтар жасалып жатыр. Біз таяуда бірқатар қала азаматтары мен кездесіп, олардың өздері тұрып жатқан шаһары жайында ой -пікірлерін жазып алған едік.

Сабыр Есентеміров - зейнеткер:

- Қостанай қаласына алғаш рет 1970 жылы жоғары оқу орнының студенті болар кезде келдім. Кейін осында қызмет атқарып, отбасын құрдым. Қарап отырсам, содан бері де арада 30 жыл өте шығыпты. Осы кезең ішінде шаһарымыз адам танымастай өзгерді. Қостанай қаласы менің көз алдымда гүлдене түсті. Өз басым өткен жылдар да қызмет бабымен еліміздің және өзге мемлекеттердің көптеген қалаларында болдым. Бірақ олардың ешқайсысы да біздің Қостанайға жетпейтін секілді. Қайда жүрсем де осы сүйікті қалама жеткенше асықтым. Болашақта да Қостанай құлпыра түсетіні сөзсіз. Өйткені, ол облыстың бас қаласы емес пе! Өңірдегі өзге шағын қалалар осы жерден үлгі алады.

Жұлдызай Қадірбаева - Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының 2 курс студенті:

- Мен осы қаланың тұрғыны ретінде Қостанайдағы жаңадан бой көтеріп жатқан ғимараттарға тәнтімін. Бұл шаһарда құрылыс саласына үлкен көңіл бөлініп келеді. Қостанай мен білетін қалалардың ішіндегі ең тазасы сияқты. Жалпы, жерлестеріміз тазалыққа айрықша назар аударады. Ерте көктемнен бастап сенбіліктерге қатысып, ортақ шаһарымыздың гүлдене әрі абаттана түсуіне өздерінің қомақты үлестерін қосуға тырысады. Биыл қаламыздың ірге тасы қаланғанына 136 жыл толады. Бір ғасырдан астам уақытта Қостанай еліміздегі ең әдемі шаһарлардың біріне айналды. Жаңадан көп қабатты тұрғын үйлер салынып, шағын аудандар пайда болды. Қала тұрғындары жаңа пәтерлерге ие болып қоныс тойын тойлауда.

Нұржамал Әбдіқалықова - Астана қаласының тұрғыны:

- Мен 2006 жылдан бастап Астана қаласында тұрамын. Әрине, еліміздің бас қаласы болғандықтан оған деген құрметім ерекше. Күн сайын Елордамызда игі өзгерістермен жаңалықтар болып жатады. Жылда жазғы демалысымды осындағы туған-туысқандарымды аралап, олардың жағдайларымен танысамын. Міне, биыл да Қостанайға ат басын бұрдым. Маған бұл жер өте ыстық. Себебі, кезінде осында білім алдым. Ауасы таза, көшелері кең. Облыс орталығы өркендеп, қала тазалығымен ерекшеленеді. Келген сайын шаһардың гүлденіп, көркейгенін көргенде бір марқайып қаламын. Жақында қалаға 136 жыл толғалы отыр. Барша қостанайлықтарды шаһардың туған күнімен құттықтаймын. Сауалнаманы жүргізген Айтолқын ҚАПАН.

Талапкерлерді іріктеу басталды Жуырда қаламыздың «Мирас» Мәдени сарайында «Bala Turkvizyon Қазақстан» Халықаралық балалар әні байқауына Ұлттық іріктеудің бірінші кезеңі өткізіліп, екінші кезеңге өткен аймақтық 30 жеңімпаз анықталды. Бұл жобаның басты мақсаты, қазақ музыка өнері аясында халыққа жас әрі дарынды өнерпаздарды таныстыру, еліміздегі бүлдіршіндерге арналған қазақ тіліндегі жаңа әндерді жарыққа шығару. Жоғарда аталған іріктеу кезеңінің негізгі міндеті – 8 бен 13 жас аралығындағы Қостанай облысының атынан байқаудың жартылай финалында өнер көрсететін жеңімпазды анықтау еді. Енді бұл Ұлттық іріктеу кезеңі еліміздің барлық аймақтарында үстіміздегі жылдың 8 тамызына дейін жүргізіледі. Әр өңірде тәлімгерлер, Қазақстан эстрадасының жас әншілері жартылай финалға шығатын дарынды қатысушыны анықтайтын болады. Қостанай облысынан байқау жеңімпазын Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі Айжан Нұрмағамбетова, әнші, композитор Нұрлан Еспан, «Қазақстан дауысы» жобасының алғашқы жеңімпазы Шахризат Сейдахмет таңдайды. Жалпы, «Bala Turkvizyon Қазақстан» Халықаралық балалар әні байқауы – түркі тілдерінде шырқалатын әндерді насихаттайтын халықаралық дәрежедегі бірегей байқау болып табылады. Ұлттық іріктеудің басты сыйы – «BALA Turkvizyon-2015» байқауының гранд-финалына жолдама. Аталмыш байқау барысында еліміздің жас дарындарына арналған жаңа 16 ән ұсынылатын болады.

Ардагерлер – абзал жандар Ежелден біздің халқымыз «Қарты бар елдің қазынасы бар» дейді. Түсінген адамға оның астарында үлкен мән жатыр. Өйткені, осы жасқа келген адам тіршіліктен көп жайды түйеді, кемелденеді. Өзінен кейінгі жастарды ізгілікке баулиды. Жаман қасиеттерден жирендіреді. Сол себептен де ардагерлерімізге қандай қамқорлық жасап, құрмет көрсетсек те жарасады. Менде осыдан біраз жыл бұрын облыс орталығындағы соғыс және еңбек ардагерлерінің басын қосып, олар сыр бөлісер орта болса екен деп армандаушы едім. Бұл ойым да бірте-бірте жүзеге асты. Осыдан 10 жыл бұрын осы көптен бергі ізгі ниетім орындалып, Қостанай шаһарында «Ата» қоғамдық қоры дүниеге келді. Қазіргі таңда атлмыш қорда мыңға жуық соғыс және еңбек ардагерлері тіркелген. Осы аға буын өкілдерінің 110-ы Ұлы Отан соғысындағы майданға қатысса, 870-і 70 жылдығын атап өткен Жеңісті жақындатуға көп үлестерін қосқан тыл ардагерлері. Әлгі, әңгіме арқауына айналған ұйымда бес комиссия жұмыс істейді. Олардың әрқайсысының атқарар міндеттері бар. Қор аға буын өкілдерінің әлеуметтік -тұрмыстық жағдайына назар аударатын болғандықтан, олардың кез келген мұңмұқтажы, өздерін толғандырған мәселелер жауапсыз қалмайды. Несін жасырамыз, тағдырдың жазуымен жалғыз қалған кісілер де жоқ емес. Сондықтан қамқорға мұқтаж ардагерлерге қаржылай көмек береміз. Қажет болған жағдайда ақсақалдар мен қарт аналарымызға мүгедек арбаларын сыйға тартып, құлақтарына киетін аппараттармен қамтамасыз етеміз. Біз ардагерлеріміздің уақытын мән-

ді де, мазмұнды өткізуі үшін саяхат та ұйымдастырамыз. Оларды жайлы да, ыңғайлы үлкен автобусқа отырғызып, елордамыз Астанаға, облыс орталығы Қостанай қаласының аумағында орналасқан көрікті жерлерді көрсеттік. Жер шоқтығы Көкшетау өңіріндегі Бурабайды, көршілес Ресейдегі Челябіге шаһарларына да алып бардық. Жуырда ғана 40-қа жуық аға буын өкілдері облыстағы табиғаты көз тартарлық Меңдіқара ауданында да болды. Олар бір-бірімен шүйіркелесіп, табиғат аясында демалды. Көрген және түйген әсерлерімен бөлісті. Адам болған соң басың ауырып, балтырың сыздамай тұрмайды. Сондықтан да өмірдің өткелдерінен өткен қариялар ауруханада емделсе оларға дәрі-дәрмек жағынан қамтамасыз етеміз. Құлан таза жазылып кеткенше хал-жағдайларын біліп тұрамыз. Жоғарыда айтып өткенімдей, көмекке мұқтаж жандар қашанда біздің тұрақты назарымызда. Жақында ғана Алтынсарин ауданындағы кісілерге 2 мүгедек арбасын табыс еттік. Осы арада бір тоқталар жай, жергілікті жердегі басшылар да ардагерлерге ерекше құрметпен қарайды. Мәселен, біздің ардагерлер Таран, Рудный қаласы мен Меңдіқара, Алтынсарин аудандарына барған кездерінде оларды сондағы ел ағалары жылы жүзбен қарсы алды. Соғыс және еңбек ардагерлерінің құрметіне концерттік бағдарлама ұсынды. Сондай-ақ, балық аулап, бильярд, шахмат турнирлерін ұйымдастырды.

Облыс және қала әкімдіктері біздің өтініш – тілектерімізге әрқашанда ерекше түсіністікпен қарайды. Сондықтан оларға деген де алғысымыз шексіз. Сонымен қатар бізге әрдайым көмекке дайын тұратын МАИ және денсаулық саласының қызметкерлеріне дән ризамыз. Өткен жыл біз үшін есте қаларлықтай болды. Өйткені, «Ата» қорына 10 жыл толды. Осы айтулы датаға байланысты «Қалдырған ізі мәңгілік» деп аталатын кітап шығарылып, пен көркем фильм түсірілді. Кітапқа өмірдің біраз асуларынан өтіп, жас ұрпаққа өнеге көрсеткен ардагерлердің өмірлері өзек болды. Марат ҚАБДЫЛСАЛЫҚОВ, «Ата» қоғамдық қорының төрағасы, Қостанай қаласының құрметті азаматы.

Жастарды еңбекке тарту аса маңызды Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «100 нақты қадам» «Қазақстан-2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауында еліміздің жастарына үлкен жауапкершілік жүктелгені белгілі. Осындағы 77-қадамында экономиканың алты негізгі саласы үшін он алдыңғы қатарлы колледж бен он жоғары оқу орында білікті кадрларды әзірлеу, кейіннен бұл тәжірибені еліміздің басқа оқу орындарына тарату делінген. Елбасының осы Жолдаудағы көтерілген өзекті мәселелерді өз басым толық қолдаймын. Мемлекет басшысының «Мен сіздерге – жаңа буын қазақстандықтарға сенім артамын. Сіздер жаңа бағыттың қозғаушы күшіне айналуға тиіссіздер» деген сөздері республикамыздың барша жігіттері мен қыздарына үлкен ой салды. Мемлекеттің болашақ тіректері жастар ешқашан назардан да, қамқорлықтан да тыс қалған емес. Білімді ұрпақтың туған елін биікке жетелейтіндігі сөзсіз. Өйткені, олардың алаңсыз білім алып, қызметте жоғары жетістіктерге жету үшін барлық жағдайлар жасалуда. Өткен жылдарға көз жүгіртсек те, кешегі бозбалалар мен бойжеткендердің Қазақстанды өркендетуге қомақты үлестерін қосқандығын байқау қиын емес. Демек, бүгінгі күн мен ертеңімізді де нұрландыратын қазіргі жастар екендігі даусыз. Білім саласында да бөлінетін грант-

тардың саны артып келеді. Шетелде оқуға тілек білдірген жастар үшін «Болашақ» бағдарламасы бар. Осындай қамқорлықтың арқасында көптеген дарынды жеткіншектер өзге мемлекеттердің маңдай алды оқу орындарында білім алып, туған жерлерінде жемісті қызмет атқарып жатыр. Елбасының «Мәңгілік ел жастары – индустрияға» атты «Серпін – 2050» мемлекеттік бағдарламасы да қолға алынғаны белгілі. Осы жоба арқылы талапты жастарымыз жоғары оқу орындарында тегін оқу мүмкіндігіне ие болуда. Осының өзінен «Талапты жетер мұратқа» демекші алға қарай ұмтылған таланттарға қаншалықты көңіл бөлініп отырғандығы айқын көрінеді емес пе? Несін жасырамыз, қолында жоғары білімді маман екенідігін растайтын дипломы бар азаматтардың жұмыссыз жүргендері баршылық. Меніңше, тиянақты да, терең білім алған, ізденгіш кәсіп иелеріне қашанда сұраныс мол. Сондықтан түлектердің сапаға ерекше назар аударғандарын қалар едім. Қалыптасқан дәстүр бойынша оқу жылы аяқталысымен қаламызда бос орындар жәрмеңкесі ұйымдастырылады. Сондай кездері жұмыс берушілер білімді де, білікті кадрларды өздеріне алуға тырысады. Жылдар өткен сайын талап та арта түсуде. Қазіргі таңда біз әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосылуға ұмтылыс жасап жатырмыз. Бұл өте маңызды. Аға ұрпақ өкілдері жастарымыздың

бойынан әрқашанда жоғары патриоттық сезімді, қажыр-қайратты, өз елінің тарихы мен мәдениетіне құрметті, мемлекеттік тіліміздің мәртебесін көтеруге деген құштарлықты көргісі келеді. Экономика мелекетімізді өркендетуде ерекше орын алады. Қазір техниканың дамыған заманы. Сол себептен де біздің үкілі үмітіміз болып табылатын жастар алдағы кездері техникалық мамандықтарға қарай бет-бұрыс жасаса екен. Өйткені, өндірісті көтеру осындай кәсіп иелерінің қарым-қабілетіне әбден байланысты. Беген КӨПЕШОВ, Қалалық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 4 тамыз 2015 ж.

КӨПКЕ ТАНЫМАЛ ЕСІМДЕР

7

Өңірді басқарған тұлға немесе көрнекті мемлекет қайраткері Сағалбай Жанбаев жөнінде АҚСАҚАЛДАР ОНЫ ҮЛГІ ТҰТТЫ Өз басым Қостанай өңіріне келгелі бері де облысты талай азаматтар басқарды. Олардың бірқатарын көбен көрдім, енді кейбіреулерін арамызда жүрген аға буын өкілдері арқылы білемін. Кешегі Кеңес Одағы кезінде өңірде бірінші басшылардың арасында қазақтар өте аз болды. Алайда, өзім жүздесіп, тілдескен барша қауымның Сағалбай Жанбаев атамыз туралы лебіздері қашан да жүрегіме жылылық ұялататын. Ол туралы небір аңызға бергісіз жағымды әңгімелер бар. Әсіресе, Сәкеңнің аудандар мен қалаларға алдын-ала ешкімге ескертпей баратын сапарлары жөнінде пікірлер де жеткілікті. Қалай десек те, осынау қайталанбас тұлғаның өткен өмір жолы көптеген билік басында жүрген қазақ жігіттеріне өнеге екендігі сөзсіз. Әрине, ол кісі туралы баяндағанда оның туып-өскен жері жөнінде де аз-кем айтып өткеніміз жөн болар. Сағалбай аға 1904 жылы көршілес Ресейдің Омск облысы Русско-Полянский елді-мекенінде дүниеге келді. Әрине, ол уақытта халықтың тұрмысы да өте жақсы болды деп айта алмаймыз. Бірақ, жастар білімге құштар болатын. Бүгін әңгімеме арқау болып отырған ардақты тұлға ең алдымен Петропавл қаласындағы педагогтік техникумды аяқтады. Өздеріңіз де байқап отырған боларсыздар, бұдан

бұрын да айтып жүргеніміздей, сол шақтары мұғалімдік кәсіпке деген халықтың сүйіспеншілігі ерекше-тін. Жұртшылық ұстаздықты әрдайым жоғары қоятын. Өйткені, олар көп біледі емеспе. Халық бұл мамандық иелерін мәдениетті әрі өте зиялы деп түсінетін. Сағалбай аға да аталған оқу орнында тәлімгерлерінен көп жайды көңіліне түйді. Жақсы мен жаманды айырды. Жастардың болашағы тек қана терең білім, маңдай тер төге білуде екендігін ұқты. Ол сонау 1928-1929 жылдары Петропавл округіндегі Төңкерей аудандық комсомол комитетінің хатшысы болып аянбай қызмет етті. Осы жұмыстың да оған іскер азамат болып қалыптасуына тигізген ықпалы ерекше екендігі даусыз. Сағалбай ағаның заманында жоға-

рыдағы басшылар өзі секілді табанды да халықпен тығыз байланыста жұмыс істей алатын, ұйымдастырушылық қабілеті мықты жігіттерді қызмет бабымен өсіруге көп көңіл бөлетін. Комсомолдық салада әжіптәуір ысылған оны 1929 жылы Өзбекстанға қарасты Қарақалпақ автономиясының облыстық комсомол комитетіне хатшы етіп сайлады. Сол кезде қарап отырсақ, бұл кісі небәрі жиырма бестегі қылшылдаған бозбала екен. Осы жастығына қарамастан ол бірден өзіне жүктелген міндетін абыроймен атқаруға білек сыбана кірісіп кетті. Өзіне бейтаныс өңір болса да жастарды ортақ мақсатқа жұмылдырып, бойындағы барлық қасиеттерін көрсете білді.

ЕҢБЕКПЕН ШЫҢДАЛҒАН ЖЫЛДАР Әрине, Сағалбай ағаны көрген жоқпын. Сондықтан бұл дүниені қолыма түскен деректер мен дәйектерге сүйеніп жазып отырмын. Сол себептен де оқырмандар мені де түсінеді деген ойдамын. Мұндағы менің мақсатым, қазақтың біртуар перзенті жайлы жұртшылыққа аз да болса баяндап беру еді. Өзге елде қызмет атқарып, туған жерге оралған жан-жақты азамат 1930 жылы Еңбекшіқазақ және Павлодар аудандық партия комитеттерінде бөлім басқарды. Сол бұрыңғы өзі қызмет атқарған Төңкерей аудандық

партия комитетінде де өшпес із қалдырды. Сағалбай Жанбаевты Қостанаймен ауылы аралас, қойы қоралас жатқан Солтүстік Қазақтан облысының халқы да ерекше сыйлайды. Себебі, ол кісі 1933-1938 жылдар аралығында осындағы Айыртау аудандық партия комитетінң бірінші хатшысы болды. Өздеріңіз де іштей сезіп отырған шығарсыздар, бұл біздің қазақ халқы үшін де өте ауыр кезең еді. Халқымыз нәубет жылдарды бастан кешіп, әлі еңсесін де көтеріп үлгермеген болатын. Соған қарамастан бұл жергілікті жұртшылықпен тіл табыса жұмыс істеді. Былай қарап отырсақ, ол кісінің ғұмырының көптеген жылдары еліміздің солтүстік өңірлерімен тікелей байланысты екен. Себебі, аталған облыста аса жауапты қызметтерде жүргенде жер ерекшелігіне, халықтың әлеуметтік жағдайларына көп көңіл бөлді. Содан кейін 1939 жылы Ақмола облыстық партия комитетінің екінші және бірінші хатшысы болған жылдардың да ол үшін ерекше орны бар. Осы өңірде 1945 жылға дейін аянбай қызмет атқарды. Сол себептен де осындағы қандастарымыз да әлі күнге дейін Сағалбай ағаның адамгершілік, кісілік, басқа да қырларын айтып жүреді. Біздің Қостанай өңірінің жұртшылығы да оны ерекше құрмет тұтады. Осы облыста 1948-1954 жылдар аралығында бірінші хатшы болды. Аудандар мен қалаларды бес сау-

сақтай білді. Өз жұмысына барынша жауапкершілікпен қарайтын азаматтарды жоғарылатты. Басқа да қаншама игі жұмыстар атқарды. Мұның бәрін де бір мақалада толық қамту да мүмкін емес. Қаншама жылдар өтсе оның есімінің ұмытылмауының да себебі сол жұртшылыққа жасаған жақсылығынан, қамқорлығынан да болса керек. Ол Қостанайдан кейін Қызылорда және бұрыңғы Семей облыстарында да бірқатар лауазымды қызметтерде өзін жан-жақты көрсетті. Мұндай іскер азаматтар ешқашан елеусіз қалмайды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып та сайланды. Кезінде Ленин, «Құрмет белгісі» және Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталды. Басқа да бірқатар медальдарды кеудесіне тақты. Сонау бір жылдары СОКП Орталық Комитетінің жанындағы жоғары партия мектебін бітірді. Бұл дүниені жазғандағы басты себебімнің бірі, кешегі алып Одақ дүрілдеп тұрған кезде де біздің қандас бауырларымыздың арасынан осындай батыл да қайсар, нағыз азаматқа тән қасиеттермен дараланған кісілердің де аз болмағандығын оқырмандар назарына салу еді. Егер жұртшылықтың кеудесіне кішкене де болса ол туралы сәуле құя алсам, онда менің арманымның орындалғаны.

ЗАҢ ЖӘНЕ ЗАМАН

Судья – тәртіптік әдеп қағидаларын сақтауға міндетті Егеменді еліміз тәуелсіздік алған кезден бастап сот жүйесін дамытуға ерекше көңіл бөлінді. «Қазақстан Республикасының сот жүйесі және судьяларының мәртебесі туралы» Конституциялық заң, сонымен қатар, «Судья әдебі» кодексі қабылданды. Облыстық сотта судьялар одағы филиалының судья әдебі жөніндегі комиссиясы жұмыс жасайды. Бұл комиссия «Судья әдебі» кодексінің бұзылуы туралы материалдарды, арыз-шағымдарды қарайды. Материалдарды қарау нәтижелері бойынша судьяның «Судья әдебі» кодексін бұзу фактісін танып, талқылаумен шектелуге, қоғамдық мін тағуға, арызда көрсетілген судьяға қатысты тәртіптік іс жүргізуді қозғау туралы Сот жюриіне ұсыным енгізу туралы мәселені қарау жөнінде тиісті облыстық және оған теңестірілген соттың төрағасы, сондай-ақ, судья әдебіне қайшы келетін, өрескел нұқсан келтіретін теріс қылық жасау фактісі бойынша облыстық соттың төрағасы мен сот алқаларының төрағаларына қатысты Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасына жүгінуге құқылы. Егер судьяның әрекеттеріде Судья әдебі кодексін бұзу анықталмаса, іс жүргізуді қысқартады. Комиссия арыз-шағымдарды кеңесу

бөлмесінде оларға кез келген ықпал ету мүмкіндігін болдырмайтын жағдайларда дауыс беру арқылы хаттамалық шешім қабылдайды. Егер отырысқа Комиссия мүшелерінің көпшілігі қатысса және қатысып отырғандардың жартысынан көбі қабылданған шешім үшін дауыс берсе, Комиссия шешімі заңды болады. Дауыстар тең болғанда, материалдар қарастырылған судьяның жағдайын жақсартатын шешім қабылданды деп есептеледі. Судья әдебі комиссиясының мүшелері облыс бойынша жаңадан тағайындалған судьялармен және тағылымдамадан өтіп жатқан судья лауазымына үміткерлермен судьяға қойылатын талаптар және оның тәртіптік жауапкершілігі жөнінде түсіндірмелер беріп, тәжірибелік көмек көрсетеді. Комиссия мүшелері аудандарға іс-сапарларға шығып, судьялар тарапынан судья әдебі кодексінің талаптары сақталуына, істерді қарау барысында заң талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, сот ғимаратына кіріпшығу тәртібіне, қызметкерлердің жұмысқа келу тәртібі және ішкі қауіпсіздік жұмыстарына тексерулер жүргізіп, сот судьялары және қызметкерлерінің қатысуларымен жедел кеңестер өткізіп тұрады. Елбасы «Судьялардың

заңды бұзуы жұрттың бәріне жария етілетіндей төтенше оқиға болуға тиіс»,- деген болатын. Осының өзі судьяларға қойылатын талаптың қандай деңгейде екенін көрсетеді. Бүгінгі күні халықтың сот жүйесіне деген сенімін арттыру бойынша көптеген іс-шаралар жүргізілуде. Соның бірі - сот отырыстарында дыбыс-бейне жазба жүйесін қолдану. Бұл бір жағынан соттың ашықтығы мен әділдігін дәлелдесе, екінші жағынан сот отырысының хатшыларының жұмыс уақытын үнемдейді және процеске қатысушыларға сот отырысын онлайн тәртібінде қарауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар сот отырысының қатысушыларына қылмыстық істің сотқа келген уақыттан бастап қаралып6 аяқталуына дейінгі қозғалысын бақылауға мүмкіндік берген, «қылмыстық істер бойынша талондар» жобасы іске асырылуда. Қылмыстық іске тіркелген талондар соттың ҚР СО БААТЖ бағдарламасына тіркеліп, істің әрі қарай қозғалысы сот тараптарына СМС-хабарламалар арқылы хабарланып отырады. А. Жұмағұлов Қостанай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының төрағасы

«Сот кабинеті» - ашықтық пен қолжетімділікті қамтамасыз етеді Елбасының «Қазақстан-2050» бағдарламасын орындау мақсатында дамыған 30 мемлекеттің қатарына кіру үшін әлемдік стандарттарға сай болуымыз керек. Соның бірі электронды басқару жүйесіне көшу. Электронды басқару жүйесінің елімізде қолданысқа енгізілгеніне жеті жылдай уақыт болды. Соның нәтижесінде халық қаншама уақыты мен қаражатын үнемдеуде. ҚР Жоғарғы Соты Төрағасының тапсырмасымен сот жүйесінде де бірнеше электронды сервистер енгізіліп, құжат айналымдары электронды түрде жүргізілуде. Соның бірі – «Сот кабинеті» сервисі. «Сот кабинеті» - бұл халық үшін сот жүйесінің қолжетімділігі мен ашықтығына толықтай қол жеткізуіне мақсатталып жасалған, сот органдарының электрондық сервисіне кіруге арналған бірыңғай терезе. «Сот кабинеті» арқылы сотқа электронды түрде талап арыз, шағым, өтініш беруге, мемлекеттік баж салығын онлайн режимде төлеуге, сот құжаттары мен жалпы сот ісіне қатысты барлық құжаттарды осы тәртіп арқылы қадағалап отыруға болады. Пайдаланушының қалаған уақытында сот құжаттарын қарауға, іс бойынша

сот актілерін басып шығарып алуына мүмкіндігі бар. Жеке тұлғалар және олардың өкілдері, заңды тұлғалардың өкілдері сотқа электронды құжаттарды «Сот кабинеті» сервисінде орналастырылған электронды нысандарды толтыру арқылы беруге құқылы. Ол үшін аталған тұлғаларға «Сот кабинеті» сервисінде тіркелу қажет. Сот кабинеті» сервисінде авторлану ЖСН немесе БСН және пароль арқылы жүзеге асырылады. Құжаттарды заңды тұлғаның өкілі берген кезде авторлану БСН арқылы жүргізіледі. «Сот кабинеті» сервисінде авторлану рәсімінен өткеннен кейін электронды құжаттарды беру сервисін пайдаланушылар сотқа: талап арызбен,талапты қамтамасыз ету туралы арызбен, іске кірісуі туралы арызбен, сот отырысы хаттамасына ескертулермен,сот актілерінің көшірмелерін беру туралы арызбен; апелляциялық, кассациялық шағыммен, сот актісін қадағалау тәртібімен қайта қарау туралы өтінішпен, сот актілерін жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарау туралы арызбен және іс бойынша басқа да өтінішпен жүгіне алады. Сотқа берілетін құжаттар мәтін түрінде жүгіндіріледі

(14 Times New Roman, бір жарым интервал). Әрбір құжат электрондық құжаттарды беру жүйесіне жеке файл түрінде жүгіндірілуге тиіс. Файлдар саны сотқа берілетін құжаттар санына сәйкес болуға тиіс. Пайдаланушы жүгіндіретін файл түрі *doc, *docx, *pdf, *jpeg сәйкес болуы қажет. Әрбір файлдың ең үлкен көлемі 10 МВ аспауға тиіс. Бүгінгі күні Жоғарғы Соттың «Сот кабинеті» электронды сервисінің мобильдік қосымшасы іске қосылды. Іске қосылған жоба азамат тардың сот төрелігіне қолжетімділігін арт тырып, соттарда ақпараттық технологияларды қолдану мүмкіндігін арттыра түседі.Бұл сот өндірісін жеңілдетіп, қағазбастылықты азайтуға, электронды сот ісін жүргізуді дамытуға арналған маңызды қадам. Мобильдік қосымша барлық смартфондар мен гаджеттерге тегін көшіріледі. Енді кез келген азамат әлемнің қай түкпірінде жүрсе де өзіне қатысты сот процесінен хабардар болады. Н.Нұрғалиева, Қостанай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының кеңсе меңгерушісі.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 4 тамыз 2015 ж.

ӨМІР-ӨЗЕН

Сағынышқа айналған сағым жылдар Обағаннан түлеп ұшқан әуесқой композитор әрі әнші Ғұсман Наурызбаевтың әсем әндері өлмес туындылар Қарындасы Райханның әңгімесі Өзім Қостанай өңірінде тумасам да осы киелі топырақтан түлеп ұшқан небір сен тұр, мен атайын дейтіндей қайталанбас дарын иелері жайлы қалам тарту бақытына ие болдым. Олардың арасында әрине, өзін көрмесем де әсем сазды әуендерімен халықтың жүрегінен берік орын алған сазгерлер де бар. Солардың бірі Ғұсман Наурызбаев еді. Әрине, ол кездері көп жайларға назар аудармадық. Бәлкім, бұл өмірлік тәжірибеміздің аздығынан да болар. Қостанай Ресеймен жақын жерде орналасқан. Осы облыстың Обаған деп аталатын ауылы аталған мемлекеттің Қорған облысымен шектес жатыр. Ғұсекең осы қазақтың киелі ауылында 1955 жылы дүние есігін ашты. Сол кезде оның ата-анасы Жүніс пен Әсия апамыз қандай қуанды десеңізші. Өйткені, біздің қазақ ұл баланы ерекше қадірлеп, қастерлеген. Бұл өзге перзенттерін кемсіткені емес. Олардың әрқайсысының да отбасында өзіндік орны мен ерекшеліктері бар. Жүкеңді осы аталған жерде сыйламайтындар кемде кем. Себебі, ол да бүкіл мағыналы өмірін қазақ еліне арнады. Кешегі қанды соғысты бастан кешкен азамат талай қызметтерді де атқарды. Оның бәріне бір мақалада тоқталу мүмкін емес. Сонау бір жылдары ол НКВД-да жұмыс істепті. Кейін туған жеріне оралып, дүниеден өткенше осында қолынан келетін шаруалармен айналысты. Өнерлі ағамыз ағаш ұстасы атанып, осындағы талай бауырларымыздың шынайы алғысына ие болды. Отағасының абыройын асырып, атына дақ келтірмеген отанасы Әсия апамыз негізі татар қызы екен. Бұл кісі қазақ әулетіне тез сіңісіп, мұсылманшылықты берік ұстанды. Үй шаруасын аса бір ептілікпен атқарып, балаларының бәрінің де өмірден өз орындарын табуына өзінің үлесін қосты. Осы мәліметтерді берген Райхан қарындасымыздың айтуына қарағанда, өздерінің жастайынан өнерге құштар болуына әке-шешелерінің де өнегесі ерекше болыпты. Бұл орайда Жүніс ақсақалдың ақжарқын мінезімен қатар домбыраны қолына алып, асқақтата ән шырқаған кездерін де айналасындағы қандастарымыз әлі күнге дейін ұмыта қойған жоқ. Сонымен бірге ол кәдімгі хромнан келістіре етік тігетін өнері де бар еді. Ауылда тұрған соң әмбебап болды. Осы Обағандағы ауылдастарының

біздің сүйікті Ғұсманның ерекше әні еді» деп сағынышпен орындап жатқандарының талай куәсі болдым. Ол ән шығармас бұрын Қостанай өңіріне ғана емес, күллі елімізге танымал Ақылбек Шаяхмет, Жолбарыс Баязид секілді қаламы қарымды, өлеңдері әнге сұранып тұратын ақындармен шығармашылық байланыста болды. Олардың бірқатары мәтіндеріне ән жазды. Өнер адамы сезімтал, бауырмал келеді. Ғұсманның көңілі құлазыған сәттері шынайы тілектерімен жанын марқайтып, ақыл қосар өзге де ағалары аз болған жоқ. Олардың бәрінің бірдей аттарын атап, түстерін түстеп жатпадық.

Өшпес рухани мұралар

арасында ол пеш салмаған шаңырақ кемде кем шығар. Сондықтан да оны сегіз қырлы, бір сырлы деп орынды мақтан ететін. Ал осы үйдің ынтымағы мен берекесін арт тырып отырған Әсия апамыз болса, өзі жоғарыда айтқанымыздай татар қызы болса да, қазақтың қара домбырасын қолына алып, күй тартқан кезде ауылдастарының бәрі де шексіз риза болатын. Ал мың бұралып би билеген кезде қол соқпайтын адам жоқ-ты. Осы Наурызбаевтар шаңырағында бес бала тәрбиеленді. Негізінде Әсия апамыз жеті құрсақ көтеріпті. Соның екеуі ерте шетінеді. Қазіргі таңда содан төртеуі ғана бар. Олар тұңғыштары - Рахия, Усман, Роза және мені редакцияға арнайы іздеп келген Райхан қарындасымыз.

Өнерлі отбасы атанды Ұлтымызда отбасында алған ғибраттың орны бөлек. Ата-аналары жоғарыда баяндалғандай, қазақтың ән өнері мен күйіне шексіз құштар болғандықтан балалары да ерте руханиятқа ден қойды. Осы киелі шаңырақта Роза қарындасымыздан басқасының бәрі де домбыра, баян, гитарада еркін ойнайды. Музыкалық есту қабілеттері жоғары қандастарымыз шетінен әсем ән десе, ішкен астарын жерге қояды. Олардың жүрген жерлері де той-думан. Ал өнерлі кісіні сыйламайтын жан жоқ шығар. Бәлкім, Ұзынкөлдік бауырларымыздың есінде болар, сонау 1976-1977 жылдары осы қазақы елді-мекенде «Обаған таңы» деп аталатын вокал-

ды-аспапты ансамбль құрылды. Ә дегеннен тыңдаушыларының жүрегін жаулаған бұл шағын өнер ұжымының аты ерте шықты. Оның құрамында марқұм, замандасымыз Ғұсман, ағасы Усман, Райхан және облыс жұртшылығына есімі жақсы таныс, белгілі «Қостанай» әнінің авторы, дарынды композитор Дәмер Қалқаев болды. Ынтымағы жарасқан бұл жастар тың ізденістерімен жерлестеріміздің ыстық ықыласына бөленген болатын. Ғұсман шын мәнінде кішкентайынан өнерге шексіз ынтызарлық танытты. Оны әкесі Жүніс ағамыз жеті жасынан бастап домбыра тартуға баулыды. Сол себептен де оның алғашқы ұстазы ардақты әкесі деп нық сеніммен айтуға негіз бар. Әке-шешесі мұның бойындағы дарын ұшқынын дер кезінде көре біліп, оған үнемі қолдау көрсетті. Бір айта кетер жай, оның ата-насы да сонау бір жылдары өздері ән шығарыпты. Тіпті, Әсия апамыз поэзияға да ерекше назар аударған. Өзі оңашада өлең жазған деседі. Жалпы, Ғұсман бауырымыз өзі кәсіби композитор болмаса да артына өшпес рухани мұра қалдырған дарын. Тіршілігінде отыздан астам ән жазған. Солардың ішінде халықтың жүрегіне жетіп, түрлі той-думанның, салтанаттың ажарына айналған «Аққуым менің», «Обағаным», «Туған жер», «Балапаным» деп аталатын туындылары бар. Оның әлгі аталған «Аққуым менің» деп аталатын әнін тыңдаған кезде еріксіз тәтті сезімдер мен қиялдарға берілесіз. Ол шын мәнінде жүрек қылын шертеді. Сондықтан да болар, әлі күнге дейін замандастарымыз «Бұл

Үстіміздегі жылы Ғұсман бауырымыз 60 жасқа толғалы отыр. Алдағы тамыз айында өзінің кіндік қаны тамған Обаған ауылының бетке ұстар азаматтары, яғни сол елді-мекеннің жанашыры, кәсіпкер Болат Қарабалаев және ауылдық әкім Марат Нұржанов, дін қайраткері Рүстем Оспановтардың ұйытқы болуымен әуесқой композитордың мерейтойы аталып өтілмек. Осы мақаланы оқыған адам Ғұсманның шығармашылығына қызығушылық танытып, оның әндерін қайдан табуға болады деп іздеушілер де кездесуі мүмкін. Біз оның құлақтан кіріп, бойды алар, әсем де сазды әндерінің кезінде облыстық телерадио компаниясының фонотекасында жазылып, сақталғанын айтқымыз келеді. Оның тағы бір жұртшылықтың назарын аудартқан әні «Ұшады құстар» деп аталады. Бұл лирикалық туынды кез-келген адамның көңіліне жылы шуақ құяды. Сұлулық әлеміне жетелейді. Осы азамат жайлы туындымды жазар кезімде байқағаным, оның ешқандай музыкалық білімі жоқ екен. Бәрі де сайып келгенде, бойындағы табиғи дарынының, зеректігінің арқасы. Осындай таудай талабының нәтижесінде кейінгі жастар айтып жүретіндей талай татымды шығармаларын тудырды. Тағы бір қимас досы әрі ауылдасы Дәмер Қалқаевтың бізге баяндауына қарағанда, ол өте жан-жақты болыпты. Сонау 1971 жылдан бастап қатыспаған бірде бір өнер додасы қалмаған көрінеді. Олай детін себебіміз Ғұсманның сазгерлік қана емес, айтыскер ақындық, яғни суырып салмалылығы да бар еді. Өйткені, мұндай қасиет болмаса өзінің кейбір туын-

дыларына мәтін де жазбас еді. Жалпы ол туралы деректер мен дәйектерге бір сәт шолу жасайтын болсақ, оның ең алғашқы әні өзі тоғызыншы сыныпта оқып жүрген кезінде жазылған екен. Ол «Сен де сондай нәзіксіз» деп аталады. Осы бірінші туындысымен-ақ жұртшылықты елең еткізген Ғұсман уақыт өте шеберлігін шыңдап, өнер әлеміне біржола ден қойды. Оның бірқатар шығармалары кезінде Алматыдағы бір баспадан «Ауыл кеші көңілді» деген атпен жарық көрген әнжинағына еніпті. Өмірден түйгенімдей, кейбір мұндай өнер адамдары жетістікке жетсе, шамадан тыс шарықтап кетеді. Алайда Ғұсман тіршілікте өз орнын, әр нәрсенің ретін білген жігітті. Өзі достарының шақыруы бойынша асабалық қырларымен де баршаның ықыласын аударған. Менің білуімше, ол өңірдегі талантты жігіттер мен қыздарды көрсе, соларға демеушілік жасап, ағалық қамқорлығын көрсетуге асыққан. Соның бір айғағы Қостанайдың ару қыздары, яғни республикалық «Жас қанат», «Азия даусы» секілді айтулы байқауларда жүлде алған Шәкібаеваларға да ағалық ықпалын тигізген. Осы қыздардың ардақты анасы Қымбат қарындасымыздың өнер жанашыры екендігіне көзі жеткен соң, оның үлкен қызы Айнұрға өзі домбыра жасап, сыйға тартыпты. Осы есімдері аталған қарындастары да Ғұсманның сенімін ақтады. Талай додаларда көзге түсіп, лирикалық әндерімен жүректерді жаулады.

Қарасу және достары Ғұсман Обаған ауылында туып-өскенімен өмірінің соңғы жылдары Қостанай облысына қарасты Қарасу ауданында өтті. Осындағы аудандық мәдениет үйінде көркемдік жетекші болып қызмет атқарды. Оның әншілік, сазгерлік, азаматтық, парасаттылық қырларына осы аудандағы ағайындар да куә. Осы мақаланы дайындау барысында солардың бірқатарына жолығып, достары жайлы ой-пікірлерін білген едік. Нұрхан Нөгербеков, облыстық дін істері басқармасының басшысы: - Біз Ғұсманмен түйдей құрдас едік. Екеуіміздің әңгімеміз де, әзіліміз де өте жарасатын. Мен де сол кездері онымен қызмет бабы бойынша жиі кездесіп жүрдім. Одан кенеттен қыс айында айырылып қаламыз деп ешқашан да ойламаппыз. Тағдыр басқа салған соң, не істейсің. Бәріне де шыдадық.

Содан бері де қарап отырсақ, 26 жыл өте шығыпты. Ол тірі болғанда үстіміздегі жылы 60 жасқа келер еді. Өмірі тым қысқа болды. Бірақ өшпес туындылар қалдырды. Енді жетпеген биігіне ұрпақтары көтерілсе екен деймін. Қимас досымыз әрқашан да жүрегімде сақталады. Әбдібек Божақов, «Дос­ тық» үйінің директоры: - Ғұсман шын мәнінде нағыз тума талант еді. Өйткені, ол ешқандай кәсіби, музыкалық білімі болмаса да, өзінің еңбекқорлығының арқасында ән әлемінде талай асуларды бағындырды. Оның жазған туындалары мазмұны мен әуеніне қарап отырсаң, кез-келген осы салда қызмет атқарып жүрген жоғары білімді композиторлардан кем емес. Ұрпағы бар адамды өлді деуге әсте болмайды. Ол арамызда жоқ болса да, отбасы яғни ұл мен қыздары әке рухына тағзым етіп, оның өмірін жалғастырып жатыр. Соны көңілімізге медеу тұтамыз. Ғұсман мен үшін қайталанбас тұлға. Оның кім болғанын білгісі келген адам, ең алдымен жазған әндерін зейін қоя тыңдаса, оған көздері әбден жетеді. Нұрханның және Әбекеңнің сөздеріне біз де толық қосыламыз. Оның ғұмырының мәнді де ғибратты болғанына мақаланы жазу кезінде көзім әбден жетті. Барлық ұлт тық аспаптарда еркін ойнаған, әсем де сұлу әндерімен жүректерге жол тапқан Ғұсман Наурызбаевтың ұрпақтарына да азкем тоқталғанды орынды деп санадым. Оның талай жыл бір шаңырақ астында ғұмыр кешкен жан-жары Жақсылық Оралқызы негізі Қарасу өңірінің тумасы. Әу баста таңдаған кәсібі есепшілік. Ол отағасының шырағын сөндірмей, перзенттерінің намысты да білімді азаматтар болып қалыптасуына аз еңбек сіңірген жоқ. Үлкен қызы Махаббат Алматыда музыка мектебінде дәріс береді. Өзі әкесі секілді ән айтады, гитарада ойнайды. Ұлы Ербол болса, құрылысшы. Үшінші перзенті Тимур Қарағанды шаһарының тұрғыны. Жақсылық замандасымыз Ғұсекең көрмеген қуаныш пен бақытты бастан кешіп жатыр. Әлгі есімдері аталған перзенттерінен үш немере сүйді. Менің пайымдауымша, Ғұсман бауырымыз жерлестерінің жадында мәңгілік сақталады. Себебі, ол ғұмыры қамшының сабындай қысқа болса да, елі мен халқына адал қызмет етті. Бойындағы барлық қажыр-қайраты мен қарым-қабілеттерін солардың игілігіне жұмсады.

Бетті дайындаған Оразалы ЖАҚСАНОВ.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 4 тамыз 2015 ж.

ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНА - 550 ЖЫЛ

9

Өткенді білмей, келешекті болжай алмайсың

Биыл қазақ хандығының құрылғанына 550 жыл толып отыр. Қазақ хандығының тарихы – бұл қазақ мемлекеттігінің тарихы. Осыған орай, мақаламызда қазақ қоғамындағы хандық иинституттың қалыптасуының негізі мен демократиялық дамуына тоқталмақпыз. Қазақ хандығы – көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан ұлан-байтақ қазақ даласын, оңтүстік Қазақстандағы отырықшы, егінші аймақтар мен қалаларды қамтыған мемлекет болды. Қазақ хандығында аймақтық басқару жүйесі емес, ұлттық (ру-рулар) бойынша басқару жүйесі қолданылды. Басқару жүйесінде, әкімшілік бөліктерді айыруда көшпелі қазақ қоғамында бұрыннан қалыптасқан ру-тайпалық тәртіп сақталып отырды. Туыстығы жақын он шақты шаңырақ бір ауыл, ал жеті атадан тараған бірнеше ата (аймақ) болып есептелді. 13-15 атадан қосылатын аймақтар бір ру болды. Осы рулардан тайпа құралды. Арыстардан ұлыс ұйымдасты, ұлыстан жүздер болды. Жалпы қазақ қауымы үш жүзге бөлінгені белгілі. Үш жүздің қазағы Қазақ хандығына бағынды. Үш жүзді билеген қазақ ханы «ұлы хан» болды. Ол қазақ хандығының азаматтық, әскери әкімшілік және сот құқын қолына ұстаған жеке дара билеуші болды. Жүздерді кіші хандар, ұлыстарды сұлтандар, тайпаларды (арыстарды) руларды ру басылар, ал аталарды (аймақтарды) ақсақалдар басқарды. Бұл жеті сатылы басқару жүйесі көшпелі қазақ қоғамында тым ертеден келе жатқан тәртіп болатын. Осы ру-тайпалық тәртіптердің сақталуына қарап, ол кездегі

қазақ қоғамын «рулық қоғам» деп қарау дұрыс емес, бұл тәртіптер тек форма жағынан сақталғанымен, оның мазмұны әлдеқашан өзгерген, ауыл мен атаның негізі ұйытқысы туыстық байланыс болғанымен, онда атасы басқа кірмелерде де, тіпті бұрынғы құлдардан тәуелді шаруаға айналған қоңсылар да, мал иесі байда, оған жалданған кедей де болды. Демек, бұл алғашқы рулық қауым емес, дәстүрлі дала демократиясына негізделген қоғам еді. ХVІ ғасырда өмір сүрген тарихшы Розбехан Исфаһанидың деректеріне қарағанда, Қазақ хандығында он ұлыс болған, әр ұлыстың жан саны жүз мың адам. Бұл Мұхаммед Хайдар Дулатидің: Қазақ хандығының жан саны 1 миллион адам деген дерегіне сай келеді. Бұл ұлыстарды хан тұқымынан шыққан сұлтандар басқарды. Ұлыстар мен ру-тайпалардың қоныстарының шекаралары тиянақсыз болды. Белгілі бір сұлтанның қол астына қарайтын жерлердің көлемі оған қарасты ру-тайпалардың жазғы жайлау, қысқы қыстау және ұдайы көшіп-қонатын жолдарының бағыттары белгіленіп отырды. Ал отырықшы егінші, қалалы аймақтар әмір, мың бегі, жүз бегі сияқты жергілікті жүйе бойынша басқарылды. Хандар мұрагерлік жолымен сайланды, хан өлсе орнына үлкен баласы отырды, ер жеткен баласы болмаған жағдайда аға-інілері, яки олардың балалары отырды. Бірақ хан мұрагерлерінің таққа отыруы сұлтандар мен ру-тайпа шонжарлары – өкілдерінің жиналысындағы (құрылтайындағы) «хан көтеру» аталатын сайлаудан өтуге тиісті болды. Осылар оны хан болуға лайық деп ұйғарып, ақ киізге отырғызып, үш рет хан көтеріп, «хан атасы» болған

қадірлі адамның батасын алғаннан кейін ресми заңды хан болып тақта отыратын болды. Сөйтіп, мұрагерлік тәртіп, «хан көтеру» сайлауымен ұштасып отырды. Бұл «хан көтеру» салты – сұлтан, би, батыр және ру-тайпа бастықтарының жаңадан көтерілген хан билігін мойындайтындығының айғағы болды. «Хан көтеру» сайлауындағы шешуші шарт: хан тұқымының ақсүйектігі (Шыңғысхан тұқымынан болуы), байлығы, ықпалы, сұлтандар мен билер ішінен жақтасының көптігі болды. Хан тағына отырған соң оны құттықтап той – мереке өткізілді. Олар Орта Азиядағы түркі тілдес және моңғол тілдес халықтардың бәрінде болған көне салт еді. Ханның қасында ірі сұлтандар, тайпа көсемдері, билер, батырлар, шежіре-шешен жыраулардың кеңесі отырды. Олар саяси маңызды, әскери және азаматтық мәселелерді ақылдасып шешті. Ұлыстар арасындағы дау-шараларға билік айтты. Бұл кеңесте сот құқы да, заң шығару құқы да болды. Қазақ хандығының заңдары – «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Әз Тәукенің «Жеті жарғысы» осы хан кеңесінің шешімі арқылы жарыққа шыққан. Әз Тәуке хан «Жеті жарғы» заңын жасау үшін «Күлтөбенің басында күнде кеңес» өткізгені тарихымыздан мәлім. Ханның қасында сайлауыт төрелер, атарман-шабарман жасауылдар және малайлар болды. Бұлардың бәрі «төлеңгіт» деп аталды. Олар түрліше әлеуметтік жікке айрылды. Бұлардың жоғарғы жіктері ханның, сұлтандардың қосшысы болып, олардың әмір жарлықтары мен билік үкімдерін жұртқа таратты және орындатып отырды. Хан қазынасына салық жинады. Соғысқа жарақты азаматтар ханды және хандық үкіметті қорғайтын салауыт әскер болды. Бұладың төменгі жіктері үй ішімен түгел хандар мен сұлтандардың малайы болып, олардың малын бақты, отын жақты. Хандар мен сұлтандарға тәуелді төлеңгіттер мыңдаған отбасынан құралды. Мысалы, Абылай ханның (XVIII ғасырдағы) өзімен бірге көшіп-қонып жүретін мың үйден астам төлеңгіттері болды. Іс жүзінде хандық үкіметті қорғайтын тұрақты әскер де, cақшы да осы төлеңгіттерден біріктірілген сайлауыттар мен жасауылдар болды. Бұлар өмір бойы, тіпті ұрпақтан-ұрпаққа міндет болып отырды. Тарихи деректемелерде қазақ хандарының жүз мың атты әскерімен жорыққа шыққаны (мысалы, Тәуекел хан) қазақ сұлтандарының әрқайсысының елу мың,

отыз мың, жиырма мың атты әскерді бастап соғысқаны (Қасым, Ахмет, Жаныс, Таныс, Шалым, Есім сұлтандар ) туралы айтылады. Мұхаммед Хайдар Дулати өзінің «Тарихи и Рашиди» атты еңбегінде) Таһир ханның алғашында он лек (жүз мың) әскері бар еді, кейін екі лек (жиырма мың) әскері қалды» дегенді айтады. Жоғарыда айтылған сандар жорық кезінде жалпы аттанысқа келтірілген қарулы жасақтар болса керек, өйткені жайшылықта көшпелі елде мұншалық көп тұрақты әскер ұстау мүмкін емес. Көп әскерді асырау қиын және оның қажеті де жоқ. Тұрақты әскер тек Сырдария бойындағы қалалар мен бекіністерді иелеу және қорғау үшін қажет болды. Егіншілік аудандарда бұлай істеуге мүмкіншілік бар еді. Қазақ хандығы қарулы күштерінің басым көпшілігі халық жасақтарынан құрылды. Қазақтар қарулы көшпелілер болды. Сыртқы жаудың шапқыншылығынан қорғануда және жорыққа аттануда соғысқа жарайтын әрбір ер азамат өздерінің тайпа көсемдері мен батырларына ілесіп майданға шығуға дайын болды. Жайшылықта қару-жарағын асынып, малын бағып, аңын аулап, ауылдарында өндіріс кәсібімен шұғылданды. Қазақтың ру-тайпалық құрылымы да өндіріс жұмысы мен әскери істерді ұштастырған ұйым болды. Өтемөте ел басына соғыс қаупі төнгенде жалпы халық қарулы қимыл жасап отырды. Бұл жөнінде Орта Азия тарихшысы Розбехан Исфахани былай дейді: «Өздеріне шабуыл жасалған кезде, бір ұлыс болып табылатын әрбір ру (тайпа) бір жерге орналасады да дұшпанды өз отбасылары мен мүлкіне жолатпау үшін сондайлық қызу қайратпен, батырлықпен өткір қылыштарын жұмсайды. Ұрысқа барынша дайындалып, қажетті керек-жарақтарын ала келеді. Бірнеше түтін түтеткен үйден тұратын әрбір әулет отбасылары мен мүліктеріне бас болады. Егер де қарсыласу туын көкке көтеріп, дұшпанға тойтарыс беру үшін бүкіл қазақ әскері бірігіп, бір жерге жиналатын болса, оны жеңу өте қиын іс болады. Деректерге қарағанда, қазақ хандығының қарулы күштерінің біршама тұрақты бөлігі хандар мен сұлтандардың ордасымен бірге көшіп-қонып жүретін оларға тәуелді төлеңгіттерден жиналған сайлауыттар. Қалған бөлігі жаугершілік кезінде жалпы аттанысқа келтірілетін халық жасақтары болған. Оларды хан, сұлтан және батырлар басқарған.

Сырдария жасағындағы отырықшы аудандар мен қала, бекіністерді қорғау үшін белгілі шамада тұрақты әскер ұстаған. Дәстүрлі қазақ қоғамындағы хан билігінің сипаты орта ғасырлардағы деректемелерде ханның құқықтары мен міндеттері мынадай: 1. Билік етуші әулеттің басшысы және барлық қазақ тайпаларының жоғарғы сюзерені ретінде ханның бүкіл хандық аумағына, ұлысқа қарасты барлық жерге жоғары дәрежеде билік ету құқығы, оның негізгі қызметі мен басты міндетінен – елді сыртқы жаулардан қарумен қорғауынан туындайтын құқығы болды. 2. Соғыс жариялау және бітім жасау құқығы тек ханға ғана берілді, мұның өзі әскерлердің жоғарғы басшысы міндетінен туындайтын еді. 3. Ханның шет мемлекеттермен келіссөздер жүргізуге жоғарғы дәрежеде құқығы болды, мұның өзі мемлекеттің сыртқы саяси бағытын белгілеу міндетінен туындайтын. 4. Ханда өзіне бағынышты өлтіру немесе тірі қалдыру құқығы – оның жоғарғы билік міндетінен туындайтын құқығы болды. Ханның бұл құқығы мен міндеті қазақтардың «Жеті жарғы» құқық нормаларында айқын көрсетілген. 5. Сондай-ақ ханда заңдар және қоғамның барлық мүшелері үшін міндетті бұйрықтар шығару құқығы – оның сол кездегі қоғамдық құрылыс пен тәртіпті сақтау міндетінен туындайтын құқығы болды. Түрік-монғол халықтарының тарихындағы шыңғысизімнің маңызын көрсету үшін тек баршаға мәлім деректердің бір-екеуін еске түсірелік. Біріншіден, Шыңғысизм Шыңғыс хан ұрпағының жоғары билікке ие болу құқығын дәріптеді. Соның ішінде бұл «хан» атағы тек Шыңғыс хан ұрпақтарының шексіз құқығында болуынан көрінеді. Шыңғыс тұқымы еместердің хан атағын иеленуге әрекет тенулері түрік-моңғол және басқа да халықтардың санасында құқыққа қарсы, тіпті бейәдеп қылық болып саналды. Мұндай кесім оны жүзеге асырғысы келген кісіні құқықтан тыс қойғандай болды. Түркі деректемелерінде: «Қарадан шығып хан болу осыдан бастап тоқталсын!» /4, 98 б./. – деп жазылған. Екіншіден, дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік құрылымының жүйесі көне дәуірден келе жатқан дәстүрлі әлеуметтік институттар жүйесі екендігі толық дәлелденді. Дәстүрлі билік хандық институт ең бірінші Түркі мем-

лекеттерінде сақ, сарматтар дәуірінен бастау алып, біртіндеп басқа да мемлекеттерде дамып, қалыптасқан. Ханның отыратын тағы – мінбер, асатаяқ, байрақ, жүзік түріндегі мөр т.б. хандық атрибуттары болды. Үшіншіден, қазақ қоғамының дәстүрлі билік хандық институт өкілдері хан-сұлтандар тек мемлекет қайраткері болып қоймай, жауға әскер бастап шыққан батырлар екендігі дәлелденді. Тө рт і н ш і д е н , п а т ш а өкіметінің Орта Азия мен Қазақстандағы отаршылдық саясатын жандандыруы XIX ғасырдың 20-жылдарында ғана қолға алынғаны белгілі. Патша үкіметінің көздеген саяси мақсаты дәстүрлі қазақ билік институттарын іштен іріту арқылы хандық институт қызметін әбден жансыздандыру болды. Бұл саясат әуелі Орта жүзде, содан кейін Кіші жүзде Ресейдің әкімшілік жүйесінің енгізілуімен басталған болатын. 1822 жылы «Сібір қырғыздары туралы жарғы», 1824 жылғы «Орынбор қырғыздары туралы жарғы» дейтіннің шығарылуы дәстүрлі қазақ қоғамының хандық билік институтын жоюдың патша өкіметі тарапынан қолдан жасалған дағдарысының басы болды. Бесіншіден, 1868 жылы сұлтандар институтының билігі жойылды. Қорыта келе айтпағымыз, біріншіден, дала демократиясынан бастау алған хандық институтқа негізделген дәстүрлі Қазақ мемлекеттігі өзінің қалыптасуы мен даму эволюциясының дәуірін басынан кешірді. Екіншіден, Қазақ қоғамының дәстүрлі саяси-әлеуметтік құрылымының билік жүйесі қазақ мемлекеттігі мен алты алаштың бірлігін сақтай отырып, оны ілгері дамытуға қызмет етті. Үшіншіден, Қазақ хандық институтының әлеуметтік құрылымының негізі дала демократиясына негізделген халықтық сипатта болды. Қазақ қоғамында ханды бұқара халық сайлады.Төртіншіден, хандықтағы билер кеңесінің беделі күшті болғаны, хандар кеңестің келісімі мен қолдауынсыз мемлекеттік маңызы бар мәселелерді шеше алмаған. Ханның қолында негізінен атқарушы билік шоғырланса, заң шығарушылық қызмет пен сот билігін билер кеңесі атқарған. Мұның барлығы дәстүрлі хандық институттың демократиялық негізін дәлелдейді. Өтеген Исенов, тарих ғылымдарының кандидаты. Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының доценті.


10

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 4 тамыз 2015 ж.

ТАНЫМ

ҮКІЛІ ҮМІТ

Еліміздің абыройын асқақтатты Халықаралық «Славян базары-2015» ән фестивалінің Бас жүлдегері Димаш Құдайберген хақында Әйгілі әншілердің перзенті Қазақ эстрадасында өзіндік орны бар талантты әншілер, яғни ерлі — зайыпты Қанат пен Светлана Айтбаевтарды білмейтіндер жоқтын қасы. Олар ұзақ жылдар бойы Ақтөбе облысында тұрып, өздерінің дарының елімізге әбден дәлелдеді. Уақыт өте шеберлігі шыңдалған бауырларымыз республика көлемінде үлкен сахналардан көрініп, құлаққа жағымды әндерімен баршаның жүрегін жаулады. Олар қол ұстаса жұртшылықтың алдына шыға келгенде бәрі де олардың орындауындағы туындыларды ерекше бір ықыласпен тыңдайтын. Қазір әртістердің есімдеріне күллі қазақ үйреніп, жарасымды жұп өнер әлемінде тек биіктерге өрлеп келеді. Бүгін мен неге олар жайлы қысқаша тоқталып отырмын. Осынау өнерлі отбасында Димаш есімді ұл бала осыдан 21 жыл бұрын дүниеге келіп, ата-анасын шексіз бақытқа бөлеген-ді. Димаш кішкентайынан «Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тоң пішер» демекші, ата-анасына еліктеді ме, жалпы музыкаға шексіз құштар болды. Әрине, өздері өнер десе ішкен астарын жерге қоятын ата-анасы ұлдарының талпынысына қуанбаса, ренжіген жоқ. Содан ол 5 жасынан бастап музыкалық студияның форте-

пиано және вокал сыныбында дәріс алды. Бұл сабақтар оның қабілетін барынша ұштады. Студиядан кейін әке-шешесі сахнада жүргендіктен үнемі олардан өнеге алды. Оның бойындағы талант ұшқыны музыкалық колледждің қабырғасында жүргенде де анық байқалды. Осындағы ұстаздарынан да көп жайды көңілге түйді. Үлкен сахналарға шығып, ән сала бастады. Музыкалық білім кімді болсын сұлулыққа жетелейді. Талғампаз болып қалыптасады. Үлкендерге қарап бой түзейді. Осылайша жылдар өткен сайын жаны сұлу Димаш өзінің келешегі жарқын екендігін көрсете бастады. Ө з д е р і ң і з д е ж а қс ы білесіздер республикамызда жасөспірімдерге арналған түрлі байқаулар өтіп жатады. Соның бірі — еліміздегі жас таланттардың көрінуіне кең жол ашатын «Айналайын» секілді өнер додасы болатын. Ол мұнда «фортепиано» номинациясы бойынша лауреат атанды. Бір ғажабы, бұл кезде біздің Димашымыз небәрі 6 жаста ғана еді. Осынау жеңіс әкесі Қанат пен анасы Светлананың да халық арасындағы беделін арттырды. Осындай байқаулар жас дарынды ширатты. Тың ізденістерін жалғастырды. Жылдар өткен сайын оның сахнадағы өзін-өзі ұстауы, ән орындау мәнері жерлестерінің де көңілінен шықты. Ол бұл күндері елордамыз Астанадағы Қазақ ұлттық өнер университетінің студенті. Осындағы

эстрада өнері кафедрасының меңгерушісі, профессор Майра Дәулетбақ оның тәлімгері. Майраның да есімі барша елімізге кеңінен танымал.

Димаш алған асулар Сонымен Димаш Құдайберген өткен жылдардың ішінде эстрадада талантты жастардың қатарына қосылды. Соның жарқын айғағы ретінде бірқатар мысалдар келтіре кетелік. Ол 2010 жылы «Звонкие голоса Байконура» деп аталатын халықаралық фестивальде лауреат атанды. Бұл өнердегі табыс бозбаланы барынша қанаттандырды. Содан арада екі жыл салып Астана шаһарында жас орындаушылардың республикалық «Жас қанат» байқауында Бас жүлдені иеленді. Бұл байқауда қазақ эстрадасындағы жаңа есім туралы бүкіл елімізге жағымды ақпарттар тарады. Міне осы өнер додасынан кейін ол «Шығыс базары» деп аталатын эстрада орындаушыларының халықаралық телебайқауында І дәрежелі лауреат болды. Көпшілікке мәлім, жуырда ғана Димаш Құдайберген Белоруссияның Витебск қаласындағы «Славян базары-2015» халықаралық ән фестивалінде жұлдызы жанып, Бас жүлдені жеңіп алды. Бұл әрине, бүкіл қазақ халқының беделі мен абыройын күллі әлемге паш етті. Кейбір дерек көздеріне

қарағанда, аталған фестиваль 24-ші рет өткізіліп отыр. Бұл өнер жарысына дүние жүзінің 21 елінен небір дүлділ әншілер қатысты. Осы эстрада жұлдыздарының арасында кейіпкеріміздің мәртебесі асқақтап, бәрімізді де үлкен қуанышқа кенелтті. Ат а л м ы ш ф е ст и в а л ь да ол қазақтың халық әні «Дайдидау ды» нақышына келтіріп орындады. Әділқазы мүшелерінің арасында қазақ жігітінің ерекше дауысына таңданыс білдірмегендері жоқ. Осы аталған байқауда 175 балл жинап, өзгелерден дараланды. Д и м а ш ф ест и в а л ьд і ң алғашқы күні-ақ өзінің вокалдық шеберлігінің жоғары екендігін бірден байқатты. Ол

Ресей композиторы Константин Меладзенің «Опять метель» деп аталатын әнің жүректерге жеткізі білді. Содан кейін француздың «Sos dun terien un detresse» шығармасын да жоғары деңгейде орындап шықты. Қысқасы, Ақтөбеде дүниеге келіп, Қанат және Светлана секілді өнер жұлдыздарынан тағылым алған Димаштың келешегі жарқын. Ол алдағы уақытта тағы да әлемдік деңгейдегі бір өнер додасына қатыспақ. Бұған да дүниежүзіндегі өздерін жанжақты көрсеткен өнерпаздар қатыспақ. Аталмыш мега-жобаға 50 мемлекеттің өзі секілді топ жарған әрі елдерінде әбден

танылған эстрада жұлдыздары бақтарын сыңайтын болады. Жеңімпаз бауырымыз осы байқауға да қазақ әнімен шыққалы отыр. Еліміз тәуелсіздік алғалы бері қазақ жастарының дүниежүзілік деңгейде жарқырап көрінуіне барлық жағдайлар жасалды. Димаштан басқа да жас өрендердің ел намысын қорғап келе жатқандығы бұқаралық ақпарат құралдарынан көпшілікке таныс болса керек. Міне, бұл күндері Ақтөбе облысы филормониясының директоры Қанат Құдайбергеннің отбасында үлкен қуаныш. Біз жас дарынға болашақта да өмірде жолың болып, өнерде жұлдызың жана берсін дегіміз келеді.

БІЛГЕНГЕ - МАРЖАН

Жаназа

Қайтыс болған адамның Ислам шариғаты бойынша тіріде төрт ақысы бар. Соның бірі – жаназа, яғни марқұмды соңғы сапарға шығарып салу рәсімі. Өлікті құрметтеу, арулау тағы басқа рәсімдері жасалып болғаннан кейін ең соңғы міндет жаназасын шығару. Имам немесе молда жиналған жұрт алдында қайтыс болған кісіге арнап қасиетті дұғаларды оқиды. Жаназа намазын шығаруға келгендер қатарға тұрып, марқұмға соңғы құрмет көрсетеді. Діни рәсімдер соңында имам «бұл кісі жақсы адам ба» деп сұрайды. Оған барлық тілектес адамдар «жақсы адам» деп ажауап береді. «Мақұмнан кімнің алашақ-берешегі бар» деп тағы сұрақ қойылады. Ұяты бар адал адамдар өздерінің берешегі болса сол жерде табыс етеді. Алашағы жоқтар «ала-

Қазақтың салт-дәстүрлері шағымыз жоқ» дейді. Біреулердің алашағы болса, оны қайтаруды марқұмның кейінгі ұрпақтарына міндетіне алады. Барлық мұсылмандарға жаназа намазы шығарылады. Дегенмен кейбіреулерге жаназа шығарылмайды. Олар мыналар: өзін-өзі өлтіргендер; арақ ішіп өлгендер; өз ата-анасын өлтіргендер; тонаушылар мен қарақшылар; Отанын, дінін сатқандар; Жансыз туған сәбилер. Сол сияқты бет-бейнесі танылмаған өлікке де намаз шығарылмайды.

Ағайын татулығы Туыстық жақындықты білдіретін ұғым; рулас, аталас, бауырлас адамдар. Ежелгі дәстүр бойынша ағайынның жұмған жұдырықтай тату болуы, қуаныш пен қайғыны бір кісідей бөлісу қатаң ескеріліп отырған. Қонысы мен өрісі, тыныс-тіршілігі бір ағайын ішіндегі сый-

лы қариялар әр істің бас-қасында болған, жөнін айтқан. Ағайынға ұят келтіретін жөнсіз іс, ұрлық-қарлық жазаланған. Өмірде жаңылыс басқан ұлына немес қызына айтылатын «ағайынға қай бетіммен қараймын» деген сөз жан күйзеісінің аса бір ауыр сәтінде айтылған.

Ғұрып Қазақ халқының өмір бойы қалыптасқан таным, ұғым, әдет, әдеп, салт-дәстүрлерінің айқындалған, заңдық күші бар ел тыныған, мойындаған сара жолы ерте жасалған. Ол ұлттық болмысы мен, мінезінде, жадында ата-баба үлы істерінің жақсы үрдісін сақтау және оны дамытуды көздеген, мақсат еткен. Мұны ғұрып дейміз. Мұнда тәрбие, адамгершілік, ар-ұят, намыс, тектілік, парасаттылық, қайырымдылық, мейірімділік, имандылық

келбетінің мыңдаған жыл жасаған қасетті қағидасы мен даланың даналық ережелері жинақталған. Халқымыз оны қадірлеп, құрмет тұтқан. Бұл әдеттен айнығандарды түзейтін де жол тапқан. Сөйтіп халықтың өзі ұлттық тәлім-үлгінің, мәдениеттің осындай бірегей заңын жасап қалдырған. Мұндай ғұрыптардың адам санасы мен тәрбиесіне қосқан үлесі, ықпалы өте зор. Ел ішінде мұны сақтап ұрпақ санасына сіңірңп отыратын ақсақалдары мен билері, ел ағалары, қажы, молдалары, білгірлері, шешендері болған.

Ауызбастырық «Кер атты беріп тұрып «Айта көрме, ауызбастырығымыз болсын», деп аттандырады» («Ел аузынан» кітабынан ). Біреуді сөзбен жығып, ұстап оны орнынан тұрмастай етіп өлең шығарғанда, әзіл

тастағанда (немесе ұятты іс істегенде) ұтылған адам өзінше әлгі сөзді басқа адамға таратпау үшін «ауызбастырықә береді. Ол бұл сөзді ешкімге айтпаңыз деген жалынуы, кешірім сұрауы болып табылады. Ауызбастырық серттің бір түрі болып табылады.

Ауылдың алты ауызы Тойда, ойын-сауықта, қонақ кәде сұрағанда, көбінесе, алыстан келгендер «ауылдың алты ауызы» болмайтын ба еді, «әуелі өздеріңіз бастаңыздар» деп қалатын әдеті бар. Демек, бұл «жол өздеріңізден, өнер, өлең ауылдан басталсын» деген сөз. Сөйтіп өлең ауыл өнерпаздарынан басталады. «Ауылдың алты ауызы» дегеніміз осы. Бұл өлең табан астында суырып салып айтылуы немесе бұрыннан таныс

өлең, жыр түрінде орындалуы мүмкін. Мұның ән, әуені де әр түрлі болады. Ауылдың алты ауызы өнерлі жастардың топ алдына шығаруға, олардың халыққа танымал болуына игі әсер еткен.

Әдет «Жирен жаман әдеттен, үйрен жақсы әдептен». Адамьдарда әр түрлі әдет болады. Мысалы: біреу түсте ұйықтауды немесе құлағын шұқып отыруды әдетке айналдырады. Енді біреу өсек, өтірік айтуды, ауыз жазуды немесе ұолық қылуды әдет қылады. Оның жақсы да, жаман да түрлері бар. Жағарыда айтылған мақал оның жақсысынан үйренуге, жаманынан жиренуге шақырады. Әдет те халықпен бірге жасап келе жатқан ұлттық ғұрпымыздың бір түріне жатады.


Вторник, 4 августа 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

11

ВАЖНО ЗНАТЬ

К СВЕДЕНИЮ

Текущая легализация

О порядке оказания государственной услуги по своевременной выдаче справки об отсутствии и (или) наличии налоговой задолженности

Актуальность закона, вступившего в силу с первого сентября 2014 года, несомненна. Его простой, эффективный механизм гарантирует владельцам легализованного имущества надежную защиту. Закон регулирует общественные отношения, связанные с проведением государством разовой акции по легализации имущества. В законе четко прописан перечень имущества, которое может быть легализовано. К нему относятся: деньги, ценные бумаги, доля участия в уставном капитале юридических лиц, недвижимое имущество, здания, находящиеся на территории Казахстана, соответствующие строительным нормам и правилам, а также недвижимое имущество, находящееся за пределами республики. Надо заметить, что не все названное может быть легализовано, если оно приобретено в результате совершенных преступлений против прав, свобод человека и государства, коррупционных правонарушений и преступлений, а также незаконного изготовления поддельных денег, ценных бумаг и документов. Не будет также подлежать легализации имущество, права на которое оспариваются в судебном порядке либо не допускаются законодательно. Сюда также относятся деньги, полученные в качестве кредитов, имущество, подлежащее передаче в пользу государства, жилые и нежилые помещения в объектах недвижимости, завершение строительства которых было осуществлено за счет бюджетных средств. Срок легализации имущества ограничен и заканчивается 31 декабря 2015 года. Срок подачи документов для предъявления имущества (кроме денег) к легализации начался 1 сентября 2014 года и закончится 30 ноября 2015 года. Управление государственных доходов по г.Костанаю сообщает к сведению налогоплательщиков, что по вопросам разъяснения можно обратиться в юридический отдел УГД г.Костаная по адресу: г.Костанай, ул.Мауленова, д.21, каб. 402 или по телефону 28-13-09. С. Т. ДОНЕНБАЕВ, руководитель управления государственных доходов по г. Костанаю

РАЗМЕЩЕНИЕ РЕКЛАМЫ Адрес: пр. Аль-Фараби, 90 (1 этаж, левое крыло - рекламный отдел).

Тел. 8 (7142) 54-03-01

ПОДПИСКА Тел. 8 (7142) 53-39-13

Нотариус Ибраева Р.З. сообщает об открытии наследства после смерти Фролова Виталия Ивановича, умершего 2 марта 2015 г., и просит наследников и кредиторов обратиться к нотариусу для принятия наследства по адресу: г.Костанай, ул.Каирбекова, 351/1, тел. 39-40-26. 4-комн. квартиру 12500000 тнг, 75 кв.м, 4/9 этаж, торг, ипотека. Очень теплая, ухоженная, частично меблированная, лоджия 6 м, лифт. Тел.: 22-01-31, 87779002121, 87775242363. 3-комн. квартиру, 5/5, 57, 2 кв.м, с/у раздельный, без ремонта, срочно. Тел. 87777437318. Дом, район «кривого магазина», 3 ком. + кухня, 60 кв.м, 3 сотки земли, 4700000, торг, рассрочка. Газ, тел. Отдельно стоящий (дом). Тел.: 87774120303, 87072210303.

Общественный фонд «Участников и инвалидов Великой Отечественной войны «Ата» выражает искреннее соболезнование родным и близким по поводу кончины участника Великой Отечественной войны ПОПОВА Валентина Афанасьевича

Одним из видов наиболее востребованных государственных услуг является выдача справки об отсутствии (наличии) налоговой задолженности, задолженности по обязательным пенсионным взносам, обязательным профессиональным пенсионным взносам и социальным отчислениям (далее – справка). Для обеспечения прозрачности выдачи справки с 21.11.2014 года введена в действие статья 598 Кодекса Республики Казахстан «О налогах и других обязательных платежах в бюджет», предусмотренная в редакции Закона Республики Казахстан от 16.05.2014 года №203-V, где сказано, что налогоплательщик (налоговый агент) вправе подать запрос в налоговый орган по месту регистрационного учета через веб-портал «электронного правительства»; веб-приложение информационных систем налоговых органов; центр обслуживания населения для получения сведений об отсутствии (наличии)

налоговой задолженности, задолженности по обязательным пенсионным взносам, обязательным профессиональным пенсионным взносам и социальным отчислениям. Отправка налогового заявления в электронном виде имеет ряд преимуществ, где налогоплательщик наблюдает за процессом ее формирования и готовности, не простаивая в очередях в государственных органах, что существенно экономит время налогоплательщиков, и исключает личный контакт со специалистом. Справка, полученная в электронном виде, заверяется электронной цифровой подписью уполномоченного органа. В соответствии со статьей 7 Закона Республики Казахстан от 7 января 2003 года №370-II «Об электронном документе и электронной цифровой подписи», электронный документ равнозначен документу на бумажном носителе и не требует заверения подписью руководителя и печатью органа

государственных доходов. В этой связи на веб-портале государственных закупок Республики Казахстан для организаторов государственных закупок размещено объявление о легитимности справки в электронном виде для участия в тендере. Справка об отсутствии (наличии) задолженности выдается в следующие сроки: 1) не позднее трех рабочих дней со дня подачи налогового заявления на получение справки - юридическому лицу, не имеющему структурного подразделения, структурному подразделению юридического лица, постоянному учреждению юридического лица-нерезидента, физическому лицу, индивидуальному предпринимателю, частному нотариусу, частному судебному исполнителю, адвокату; 2) не позднее пяти рабочих дней со дня подачи налогового заявления на получение справки - юридическому лицу, имеющему структурное подразделение.

О фактах преступлений и правонарушений - через WhatsApp Департамент государственных доходов по Костанайской области сообщает, что теперь граждане оперативно могут сообщать о фактах преступлений и правонарушений, либо информации о готовящемся преступлении в сфере таможенного и налогового законодательства, коррупционных и других неправомерных действий со стороны должностных лиц органа государственных доходов через WhatsApp по номеру 87710179900. По дисциплинарным проступкам со стороны должностных лиц департамента (нарушение норм Кодекса чести государственных служащих Республики Казахстан, нарушение порядка рассмотрений обращений физических и юридических лиц, оказание неправомерного предпочтения физическим и юридическим лицам при подготовке и принятии решений, содействии в предпринимательской деятельности, необоснованный отказ в предоставлении информации и разъяснений, установленных действующим законодательством Республики Казахстан и др.).

По коррупционным правонарушениям и преступлениям (злоупотребление должностными полномочиями, превышение должностных полномочий, бездействие по службе, халатность с причинением ущерба, вымогательство взятки, дача взятки и др.). По налоговым правонарушениям (неприменение контрольно-кассовых машин при наличных расчетах, либо непредоставление товарного чека; занятие предпринимательской деятельностью без регистрации; реализация алкогольной продукции без регистрации, сопроводительных накладных, ниже продажных цен и.др.). По правонарушениям и преступлениям в сфере таможенного дела (о задержке во время осуществления таможенного контроля и таможенного оформления, в том числе о создании искусственных преград со стороны должностных лиц органа государственных доходов, о попытках контрабанды и т.д.). По преступлениям в сфере экономической деятельности (лжепредпри-

нимательство, создание финансовых пирамид, незаконное использование товарного знака, изготовление или сбыт поддельных денег, ценных бумаг и платежных карточек, преднамеренное ложное банкротство, уклонение от уплаты налога и других обязательных платежей в бюджет, рейдерство и.др.). Граждане, ставшие свидетелями правонарушения или преступления по данным направлениям, также о невежливом поведении должностных лиц органа государственных доходов могут отправить фото- и ви-

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство №12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область. Директор - гл. редактор:

В целях обеспечения доверия у общественности, защиты законных прав и интересов граждан, организаций и государства при исполнении налогового законодательства, а также в целях выявления должностных и коррупционных правонарушений, совершенных работниками органов государственных доходов, и случаев несоблюдения служебной этики в управлении государственных доходов по г. Костанаю функционирует телефон доверия 28-85-36, либо можно заполнить бланк жалобы и оставить его в ящике для жалоб и обращений. Ни одна жалоба или предложение налогоплательщиков не останется без внимания, по ним проводится анализ и работа для улучшения деятельности работы управления для повышения качества предоставляемых налоговых услуг. С. ДОНЕНБАЕВ, руководитель управления государственных доходов по г. Костанаю

Елена НИКИТЕНКО. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-46. Шеф-редактор: Зульфия Набиева. Тел. 5437-58. Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. 54-37-58. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-6485), Валерия Вахненко (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Марина Кострова (54-0575), Валентина Мелехова (54-05-75), Зульфия

Набиева (54-37-58). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин. Тел. 54-64-85. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Сергей Биркле. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Куляш Турубаева, Ирина Востротина. Тел. 54-69-71. Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО

деоизображения по данным фактам на указанный номер WhatsApp, а также сообщить по телефону доверия департамента 53-65-80 (работает круглосуточно) или дежурной части 53-67-93. Вместе с этим предупреждаем об уголовной ответственности в соответствии со статьей 419 УК РК за заведомо ложный донос о совершении уголовного проступка и уголовного преступления. Пресс-служба Департамента государственных доходов по Костанайской области

gazeta@top-news.kz «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 3 печатных листа. Тираж номера - 3029. Подписной индекс: К-315. Заказ №1122. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 4 августа 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ВОКРУГ СВЕТА

Фолькер ШТЮВЕ:

«Чем ближе к Казахстану, тем теплее на душе» Путешественник из Германии преодолел пять тысяч километров на велосипеде, чтобы поддержать проведение EXPO-2017. По словам Фолькера Штюве, поводом для такого глобального велопутешествия стала обычная шутка. О своей авантюре, спорте и семье, которая осталась в Билефельде (Германия), немецкий велосипедист поделился с «НК». - Фолькер, расскажите о себе, чем занимаетесь и как давно увлекаетесь велосипедами? - Мне 50 лет. Я - представитель немецкой компании, занимающейся «зеленой энергетикой». В Германии у меня жена, трое детей, которые, кстати, тоже любят спорт. На велосипеде я езжу с 1990 года, участвовал в международных соревнованиях. Однако возраст берет свое, появляются спортсмены моложе, сильнее и быстрее! Я не хочу быть в хвосте, поэтому решил посвятить себя путешествиям и уже объездил полмира, побывал даже в Индии и Новой Зеландии. Вообще, велосипеды очень популярны в Германии, к тому же велоспорт полезен для здоровья. Катаясь на велосипеде, ты никогда не будешь страдать лишним весом. Во время своего нынешнего путешествия я сбросил около восьми килограммов! Мне это по душе, да и жена, уверен, будет довольна (смеется). - А как родилась идея путешествия в поддержку EXPO? - Мой босс, как и я, обожает спорт. Он старше меня, но тоже не теряет форму. Увлекается лыжами, скейтбордингом, велосипедами. Когда зашла речь об EXPO-2017 и Казахстане, я просто в шутку сказал, что могу покорить это расстояние в поддержку такого значимого мирового события. Он же серьезно воспринял мои слова и тут же позвонил генеральному директору Petroline Bau в Астану Андрею Штумпфу, чья фирма является нашим партнером, и посоветовался с ним насчет моей идеи. Андрей с радостью ее поддержал. Я, конечно, не ожидал такого поворота событий, но от этого был не менее счастлив. К тому же мой босс взялся спонсировать этот велопробег, за что я ему безумно благодарен. - Как семья отнеслась к этой затее? - Они очень переживают за меня, но все равно поддерживают во всем. Боялись, правда, в основном из-за России, наблюдая информацию в СМИ, о том, что там неприветливые люди или что-то подобное. Однако я решил во всем убедиться сам и сделал вывод: хорошие и плохие люди есть везде, и это не зависит от страны. Но все же хороших людей на Зем-

ле намного больше. И это не может не радовать! Ну и поддержали меня близкие во многом, потому что спорт у нас в крови,

барьер, отсутствие знакомых. Однако это ерунда. Несмотря на то, что я экономил время, стараясь меньше останавливаться, все же

счастье где-то, возможно, стоит оглянуться вокруг и просто действовать. - Действительно, переезжать в другую страну

- пригласить в дом, пообщаться, пропустить кружечку пива. - Вы употребляете алкоголь?

мои родители и родители жены тоже помешаны на спорте. Даже наши отношения с женой начались со спортивного приключения. Я предложил ей проехаться на велосипеде. Она согласилась и составила мне компанию на тысячу километров. Тогда я, недолго думая, признался ей в любви. В 2004 году мы заключили официальный брак, но живем вместе уже давно. Для нас официальная регистрация отношений не так важна, однако, если хочешь завести детей, лучше скрепить отношения штампом. - Сколько времени добирались до Костаная? - Я выехал 4 июля. Каждый день проезжал по 200 километров. Пересек Польшу, Литву, Россию, и вот я здесь, в Казахстане! - Какие в целом впечатления от путешествия? - Впечатлений, конечно, море... Если Германия для меня большая страна, то Казахстан и Россия - просто огромны! Это необычайно большие расстояния между городами, в промежутках которых бескрайние степи. В России я действительно чувствовал себя немного незащищенным - языковой

иногда обращал внимание на то, что вокруг. Я увидел Москву и был просто очарован - это очень красивый и впечатляющий мегаполис! - У вас в Германии разве города менее красивы? - Конечно, у нас тоже есть много красивых городов, и я очень люблю свою родину. Однако для меня важно увидеть красоту и других стран. Я заметил, что многие здешние жители хотели бы уехать, к примеру, в ту же Германию в поисках хорошей жизни. Но есть и те, кто вернулся разочарованным. У нас не все так гладко, как было раньше и как описывают в СМИ. Везде приходится работать, стараться чего-то добиться. У вас тоже много приезжих, однако к ним относятся дружелюбно. В Германии люди не любят незнакомцев и не всегда готовы вступить в тесный контакт с иностранцами. Есть также проблемы с безработицей и молодыми людьми, которые из-за этого спиваются. Я думаю, что старшее поколение должно помочь молодежи не сбиться с пути. Ведь когда человек теряет веру будущее - это очень грустно. Поэтому, прежде чем искать

- не самое легкое дело... Однако деньги часто расширяют границы наших возможностей. - Когда уезжаешь в другую страну, особенно важны даже не деньги, важно, чтобы кто-то протянул тебе руку помощи. Бывали и у меня проблемы в других странах и городах, но совершенно незнакомые люди помогали, приглашали переночевать, зная меня несколько часов. Меня всегда восхищала человеческая доброта. Конечно, я и сам, зная, каково быть одному в чужой стране, никогда не проигнорирую человека, который нуждается в помощи. Однажды рядом с нами поселился профессор из Канады. Он был абсолютно один, и мы решили с сестрой пригласить его к себе. Позвонили в дверь, а он, наверное, думал, что будем просить у него денег, мало ли, не очень охотно поприветствовал нас. Я сказал ему: «Приходи к нам на ужин! Ты здесь находишься уже несколько дней, может, нужна какая-либо помощь?» Он был так ошарашен, но в то же время счастлив. Каждый из нас может поддержать незнакомца, и многого для этого делать не нужно

- Я могу выпить пива, но в умеренных дозах. У нас вообще этот напиток очень популярен. В России, как я заметил, большее предпочтение отдается водке. - Чем удивил и покорил Костанай? - Гостеприимные люди. Будучи здесь, я ни в чем не нуждался - Андрей Штумпф и его друзья позаботились о месте для ночевки, накормили потрясающе вкусными блюдами. Я посвятил целый день прогулке по Костанаю, правда, было нелегко из-за жары. У вас погода словно в Австралии (смеется). Чем ближе подбирался к Казахстану, тем жарче становилась погода и теплее было на душе. Кстати, я побывал на вашем рынке. Множество прилавков на улице меня поразили своей специ фичностью - у нас такого нет. Местные жители все время хотели со мной сфотографироваться - каждый считал своим другом! Вы сумасшедшие люди, в самом хорошем смысле этого слова, очень дружелюбные. Когда я путешествовал по Австралии, в меня иногда летели бутылки из-под пива из открытых окон автомобилей. Это их местное развлечение... К

Полосу подготовила Дина АЛИЕВА. Фото автора

счастью, здесь я такого не испытал. - Все-таки, как бы радужно все ни было, путешествие - это занятие не из легких, не так ли? - Каждый день я проезжаю 200 километров, делая лишь пару привалов. Но выбора нет - нельзя поворачивать назад! Все пройденное расстояние фиксирую специальным прибором, ведь многие мне не верят. Вообще, когда уезжал, мои друзья утверждали, что мне это не по плечу и через три дня я вернусь домой. Однако я здесь! Немного нервничаю, ведь очень скоро окажусь в конечном пункте своего пути - Астане! Там пробуду два дня, а потом улечу домой. Мои дети в этом году поступают в гимназию и я не хочу пропустить этот торжественный момент. - Скучаете по своей семье? - Очень... Я здесь, а они там! Для меня это порой нелегко. С детьми постоянно списываюсь в WhatsApp, они с нетерпением ждут моего приезда. По жене скучаю... С каждым днем окружающие девушки кажутся мне все красивее и красивее! Поэтому, думаю, мне уже пора поскорее возвращаться домой (смеется). А если серьезно, девушки здесь обладают другой красотой, отличающейся от нашей. И это прекрасно - каждая женщина хороша по-своему. - Даже так! А супруга не ревнует вас? - Ей некогда, она очень занята: на ней домашние хлопоты, дети и работа. Да и в целом мы уверены друг в друге. - Фолькер, вы очень молодо выглядите. - В моей семье все выглядят молодо и чувствуют себя прекрасно. Моя бабушка дожила до 102 лет, но, несмотря на возраст, всегда была в хорошей физической форме. Эти гены передались мне по наследству. - У вас есть мечта? - Моя мечта - это реальность. Все, что окружает меня сейчас, и есть предел моих мечтаний! Я сижу здесь и говорю с вами - для меня это счастье. Я хотел путешествовать - и просто сделал это. Многие люди мечтают о чем-то, не выходя из дома. Но чтобы исполнить свои желания - нужно выйти из комнаты и заняться реализацией идей. И, возможно, потом ты встретишь людей, готовых тебя поддержать, так же, как и меня мой босс. Не стоит, конечно, надеяться только на это. Просто делайте первые шаги - и вы увидите результат. - Удачной дороги вам на пути в столицу! - Спасибо!

№61 (2761)  

Вторник, 4 августа 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you