Page 1

Вести из региона. Падеж сайги возрос.

Конкурс. Новые звездочки на костанайской сцене.

3

4

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Тәлімді басқосу. Вторник, 19 мая 2015 г. №39 (2739)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

К СВЕДЕНИЮ

Без СПУТНИКА в доме?

6

Есімі әлемге танымал қаламгер.

7

Жас кезімнен білімге құштар болдым.

8

Костанайцев вынуждают демонтировать спутниковые тарелки. Объявления о том, что горожанам необходимо снимать антенны, висят практически на каждом многоэтажном доме областного центра с мягкой кровлей. Но такое требование понравилось далеко не всем жителям Костаная. - Тарелку мы установили много лет назад, - пожа-

ловалась в «НК» Клавдия Романова. - Никому она не мешала, вопросов не вызывала. Теперь нам говорят, что антенны нужно снять. Не понимаю, зачем? Я, в конце концов, за свои кровные ее покупала. Что нам теперь, только местное телевидение смотреть? На вопросы наших читателей ответил руководитель жилищной инспекции при акимате Костаная Урастай Ромазанов. - Вопрос по спутниковым

антеннам поднимался на одном из городских совещаний. Было вынесено протокольное решение рекомендательного характера о необходимости демонтажа тарелок. Для того чтобы антенна была устойчивой, нужно прикрутить ее в трех местах. А как прикручивают? Прямо к кровле. От этого на ней и появляются дырки, крыша портится и начинает протекать, - подчеркнул начальник жилищной инспекции.

По словам чиновника, жители домов имеют полное право пользоваться услугами спутниковых устройств, но только в том случае, если антенна установлена по согласованию с городскими властями. Место для ее установки может быть выбрано только одно - внутренняя часть фасада дома. То есть стена, выходящая во двор. Однако, по мнению горожан, здесь спутниковая тарелка ловит сигнал гораздо хуже, неже-

ли с крыши. - Пусть переходят на кабельное телевидение - операторов в областном центре достаточно, - отметил Ромазанов. - Костанайцы, проживающие на пятых этажах, сами начинают жаловаться на протекающую крышу. Согласно законодательным нормам, люди, прикрутившие антенны, нарушают общедомовую собственность и в данном случае портят кровлю. (Окончание на 2-й стр.)

Ұлы Жамбыл пір тұтқан.

10


2

Вторник, 19 мая 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

ОФИЦИАЛЬНО

СИТУАЦИЯ

«Ухожу на пенсию с хорошим настроением!» Завсекретариатом областной Ассамблеи народа Казахстана Багытур Дандыбаев ушел на заслуженный отдых. На этой должности Багытур Алимбаевич работал с 2009 года. До этого он руководил сельхозуправлением Костанайской области. А ранее в разные годы был начальником Житикаринского районного отдела сельского хозяйства, работал первым заместителем акима Житикаринского района, затем 10 лет руководил Камыстинским районом. Имеет медаль «За трудовое отличие», юбилейные медали «Қазақстан Республикасының Тәуелсiздiгiне 10 жыл» и «Тыңға 50 жыл». В 2004 году награжден орденом «Құрмет». На заслуженный отдых Дандыбаева проводили в присутствии руководителей областных управлений и этнокультурных центров. Бывшие коллеги выразили благодарность за проделанную работу, а аким области вручил ему букет цветов и плазменный телевизор. - Моя биография мало чем отличается от остальных - школа, армия, 35 лет в сельском хозяйстве. За годы трудовой деятельности встретил много замечательных людей, всегда ощущал поддержку коллектива. Последние пять лет пришлось поработать в новой стезе - идеологии, - отметил Дандыбаев. - Народная мудрость гласит, что у человека в жизни три опоры - семья, друзья и работа. И я ухожу на пенсию с хорошим настроением. Региону желаю успехов и удачи! Между тем должность заведующего секретариатом областной Ассамблеи народа Казахстана пока остается вакантной. Валентина АНАТОЛЬЕВА

К СВЕДЕНИЮ

Без СПУТНИКА в доме? (Окончание. Начало на 1-й стр.) Мы просим руководителей ПКСК в течение 10 дней демонтировать тарелки. Если по истечении срока наше пожелание не будет исполнено, то представитель обслуживающей организации вместе с участковым полицейским снимет антенну. Если владелец тарелки в последующие 10 дней ее не заберет, то в ПКСК вольны утилизировать антенну. С Ромазановым согласны и в отделе архитектуры акимата Костаная. В ответе на официальный запрос значится, цитируем: «Запрещается устанавливать на крышах домов без разрешения организации по обслуживанию жилищного фонда индивидуальные антенны для телевизоров». На стороне жилищной инспекции выступают и юристы. - Нам поступали жалобы от жильцов, которые проживают на пятом этаже. Дело в том, что кровля действительно сильно портится. Владельцы тарелок либо вовсе не заделывают дыры после установки антенн, либо делают это некачественно, - отмечает председатель Общества защиты прав потребителей «Фемида+» Куралай Ахмединова. - Я считаю, что требование властей законно и обоснованно, потому что люди реально портят государственное имущество. Марина КОСТРОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

Массовый падеж Количество погибших сайгаков превысило пять тысяч голов. На юге Костанайской области продолжается массовый падеж сайгаков. Сейчас на территории государственного природного резервата «Алтын Дала», где и произошла эпидемия, работает специально созданная комиссия, которая призвана определить причину столь высокого падежа сайгаков. Предварительная версия - пастереллез. Однако точные результаты будут известны после проведения необходимых экспертиз. Специалистами взят на изучение биоматериал от павших животных, а также произведены заборы грунта и воды. - На первый взгляд, здесь

нет человеческого фактора. Подобные случаи были зафиксированы на территории Западно-Казахстанской и Костанайской областей в 2012-2013 годах, но такого массового падежа еще не наблюдалось. Поэтому сегодня в южный регион области стянуто порядка 30 единиц техники и около 150 человек, которые работают над тем, чтобы обезопасить людей и не допустить миграцию животных на зараженную территорию, - пояснил на аппаратном совещании Нуралы Садуакасов. Напомним, падеж сайгаков на территории Амангельдинского и Джангельдинского районов, где расположен резерват «Алтын Дала», начался 10 мая. Изначально количество павших краснокнижных

животных насчитывало 118 туш, затем - 1800, и вот сегодня увеличилось почти до 5,5 тысячи голов. Цифры уточняются. Подсчет погибших сайгаков ведется при их захоронении.

Как отметил Нуралы Садуакасов, специалисты надеются, что падеж животных приостановится после 17 мая, когда у сайги завершится окот. Валентина МЕЛЕХОВА

СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО

Погода вновь не благоволит Посевную кампанию в Костанайской области тормозят дожди. Обильные майские осадки мешают аграриям региона провести весенне-полевые работы в оптимальные сроки. Дожди льют на всей территории области, и вывести технику на поля не представляется возможным. На сегодняшний день в регионе выпало в среднем 45 мм

осадков. Наиболее сложная ситуация в Мендыкаринском и Узункольском районах, где выпало 92 и 70 мм осадков. Напомним, именно в этих двух регионах в прошлом году велась напряженная жатва, и часть урожая убрать так и не удалось. В целом на сегодняшний день аграриями области засеяно 90 тысяч га пашни. В прошлом году к этому времени засеянная площадь была вдвое больше и составляла

226 тысяч га. Как отмечают областные власти, для южных и западных регионов это не представляет большой угрозы, поскольку там небольшие посевные площади сельхозкультур, а вот аграриям северных и восточных районов будет сложней провести весенний сев в оптимальные сроки. Сейчас проводится мониторинг посевных работ. Как и прошлой осенью, планируется перераспределение

высвободившейся сельхозтехники в те районы и хозяйства, которые не успевают проводить весенне-полевые работы. Те, кто не засеет свои поля до 5 июня, могут столкнуться не только с проблемами созревания растений, но и испытать сложности во время уборочной кампании. Вместе с тем в ближайшую неделю синоптики прогнозируют довольно нестабильную погоду. Мария БЕРЕЖНАЯ

ПОТРЕБИТЕЛЬСКАЯ КОРЗИНА

ФИНАНСЫ

Подождем до осени

Строже условия - меньше спекуляций

Сезон сельскохозяйственных ярмарок в Костанае закрыт. Следующая ярмарка-распродажа состоится только в сентябре-октябре текущего года. По данным отдела сельского хозяйства и ветеринарии акимата Костаная, с сентября 2014 года по май 2015 года в областном центре проведено 12 ярмарок. Объем реализованной продукции внушителен - 1329 тонн. По средним подсчетам, товаропроизводители получили от их реализации около 609 млн тенге, учитывая, что цены на ярмарках ниже рыночных на 15-30%. Хитом сезона, как и в прошлые годы, стало куриное яйцо. Этого продукта горожане купили 1 млн 165 тыс. штук. Далее по популярности - мясо (300 тонн), картофель (240 тонн), другие овощи (180 тонн), мука (120 тонн), подсолнечное масло (90 тонн), крупы и макароны, молочная продукция (по 60 тонн). Милана БЕРЕЗОВСКАЯ

Ужесточены правила деятельности обменных пунктов. Правление Национального банка РК внесло ряд изменений и дополнений в постановление «Об утверждении Правил организации обменных операций с наличной иностранной валютой в РК». В связи с новшествами, теперь на информационных стендах для клиентов разрешено размещать курсы

только тех валют, которые в данный момент имеются в кассе обменного пункта в наличии. Изменение курсов валют запрещено в выходные, праздничные дни, а также в ночное время суток. Менять курсы валют можно только во время работы Казахстанской фондовой биржи, то есть в будни с 8.00 до 18.00. Изменят обменники и внутренний облик, теперь дополнительно они будут оснащены профоборудованием.

- В операционной кассе обменного пункта необходимо установить систему видеонаблюдения. При этом в зоне видимости должны находиться рабочее место кассира и клиент. Хранить запись необходимо 30 календарных дней, - пояснил начальник отдела контроля валютных операций КФ РГУ «Национальный банк РК» Мурат Мадияров. - Кроме того, рабочее место кассира должно быть оборудовано компьютерной системой

либо контрольно-кассовым аппаратом и программным обеспечением для ведения учета обменных операций. Если в результате технического сбоя, поломки или в силу других причин обменный пункт не может вести учет проводимых обменных операций, проводить их запрещено. Это распространяется и на случаи нефункционирования технических средств для определения подлинности денежных знаков. Наталья МАРУЩЕНКО


Вторник, 19 мая 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ЖКХ

НАГРАДЫ

Готовим сани летом

«Особый» знак за заслуги Василию Цымбалюку вручили нагрудный знак «Почетный работник образования РК». В этой сфере Василий Александрович работает уже 14 лет. На посту руководителя городского отдела образования - с декабря 2011 года. Ранее он удостоился еще одного знака отличия - юбилейной медали «20-летие Ассамблеи народа Казахстана».

В Костанае продолжается опрессовка теплосетей. За пять дней было выявлено 36 порывов. В том числе девять - на магистральных и 27 на внутриквартальных сетях. - Гидравлические испытания проводятся согласно требованию нормативных документов дважды в год: после окончания отопительного сезона и в конце лета. Это достигается путем создания в системе давления, которое значительно превышает рабочее. Сейчас это единственный способ выявить изношенные участки тепловых сетей, устранить дефекты и отремонтировать их до начала отопительного сезона, - говорит заместитель главного инженера ГКП «КТЭК» Даут Ибраев. - Самые крупные дефекты выявлены напротив домов по ул.Баймагамбетова №164 и 193. Эта магистраль запитана от центральной ТЭЦ. В настоящее время ремонтные бригады продолжают их устранение. Для ликвидации других порывов потребуется время. Специалисты предупреждают: на очереди - опрессовка тепловых сетей от Южной котельной. Поэтому горожанам для собственной безопасности лучше находиться подальше от тепломагистралей, а при возникновении нештатных ситуаций (порывы на улицах, затопление подвалов) сообщать в аварийнодиспетчерскую службу КТЭК по тел. 57-68-63 или в круглосуточную диспетчерскую службу ЖКХ по номеру 109. Александр ФЕДОРОВ

Таким образом, по словам Цымбалюка, была высоко оценена работа городского отдела в сфере внедрения в школах курса по этнотолерантности, подобная работа больше не проводится ни в одном городе республики. - Я хочу, чтобы таких знаков отличия у государственных служащих Костаная было как можно больше, - отметил аким областного центра Ахмедбек Ахметжанов, вручая награду. Милана БЕРЕЗОВСКАЯ

ПОДРОБНОСТИ

Дорогам поставили «неуд»

По оценке чиновников, в Костанае четверть дорог находится в неудовлетворительном состоянии. Такие данные на аппаратном совещании озвучил руководитель городского отдела ЖКХ Женис Шинкин. По его словам, в областном центре 188 улиц и переулков, их общая протяженность - 322 км. По оценке чиновника, треть из них находит-

ся в хорошем состоянии, в удовлетворительном – 45%. Остальные получили «неуд». В рамках реконструкций дорожного полотна в этом году на средний и текущий ремонт выделено 836 миллионов тенге. 400 млн из них – на реконструкцию улицы Герцена. Этот объект является переходящим, рассчитан на три года. На улицу Чехова потратят 22 млн тенге: сюда же входит установка дорожных знаков,

«лежачих полицейских». На ямочный ремонт выделено 140 млн тенге, вот только пока проведению работ мешают погодные условия. Из запланированных 36 тысяч кв. метров ремонт выполнен только на пяти. - Город разделен на четыре части, где работают подрядные организации, выигравшие тендер - ТОО «Арвис», «Таза Жол АТ», « Ван» и «АБЗ плюс». В первую очередь ремонт ведется на тех

МЕТЕОНОВОСТИ

Город умоется дождями В регионе ожидаются ливни, грозы и усиление ветра. По сообщению синоптиков, на этой неделе на погодные условия влияет мощный атлантический циклон, который установился на территории области. - С 18 по 22 мая ночная температура воздуха составит +5+10, местами 13 градусов тепла. Днем столбик термометра покажет +12+17 градусов, местами +20 градусов по Цельсию, - говорит начальник отдела прогнозов погоды филиала РГП «Казгидромет» по Костанайской

3

области Валентина Загребина. - Стоит отметить, что в среду, 20 мая, пройдут ливневые дожди. В этот день ожидаются грозы и усиление ветра до 15-20 м/с. А уже в субботу и воскресенье, 23-24 мая, погода улучшится: преимущественно без осадков, малооблачно. В выходные дни ночью столбик термометра покажет +2+7 градусов, днем +13+18 градусов. Как говорят метеорологи, в субботу, 16 мая, в некоторых северных частях области выпала месячная норма осадков. Валерия ВАХНЕНКО Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

улицах, где интенсивное движение общественного транспорта. Конечно, хотелось бы охватить как можно больше улиц, но в этом году на проведение ямочного ремонта из бюджета выделено лишь 140 млн тенге, тогда как в прошлом году на эти цели было предусмотрено 560 млн, - говорит заведующий сектором технического надзора отдела ЖКХ, пассажирского транспорта и автомобильных дорог акимата Костаная Сергей Золотовский. В начале мая ямочный ремонт был начат по пр. Абая, ул. Гагарина, Баймагамбетова, но из-за дождей работы приостановились и будут продолжены, как только наладится погода. По словам коммунальщиков, большой объем работ предстоит выполнить по ул. Мауленова, Чкалова, Гашека, Маяковского. В рамках ямочного ремонта планируются работы по устройству карманов для автобусов на остановочных площадках. Марина КОСТРОВА Александр КУЗЬМИЧЕВ Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

ЧП

Роковой обгон В карьере ССГПО погибли два человека. По информации пресс-службы АО «ССГПО», на автодороге Сарбайского карьера самосвал при обгоне задел трактор К-702. Вследствие чего К-702 перевернулся на кабину. В результате ДТП два работника, находившихся в тракторе, получили травмы, несовместимые с жизнью. - По факту происшествия на место были вызваны оперативные работники УВД г.Рудного, инспектор по госнадзору за ЧС и промышленной безопасности департамента Комитета индустриального развития и промышленной безопасности МИР РК по Костанайской области. Отправлено сообщение в областной департамент по контролю и социальной защите, - пояснила пресс-секретарь АО «ССГПО» Наталия Ермаченко. Между тем в ноябре прошлого года работники департамента по ЧС провели плановую проверку состояния промышленной безопасности на производственных объектах АО «ССГПО». По данным пресс-службы ДЧС, тогда специалисты выявили и предписали к устранению 274 нарушения. Однако в ходе проведения внеплановой проверки в апреле-мае 2015 года выяснилось, что 30 нарушений так и не были устранены в установленные сроки. В связи с этим сейчас оформляются материалы для привлечения должностных лиц ССГПО к административной ответственности в виде штрафа в размере 15 МРП. Валентина МЕЛЕХОВА

КРИМ-ИНФО

Последний фигурант В Костанае перед судом предстанет пятый грабитель ювелирного салона «Рубин». 22-летний Муратбек Байдаулетов дольше всех из пятерки друзей-подельников находился в бегах. Напомним, что разбойное нападение на ювелирный салон произошло средь бела дня 19 ноября 2012 года. Тогда пятеро молодых людей, чтобы отвлечь полицию, позвонили по номеру 102 и сообщили о заложенном взрывном устройстве в супермаркете «Астыкжан». А сами тем временем ворвались в «Рубин», ранив охранника. Муратбек Байдаулетов, вооруженный обрезом, стоял у входной двери салона, пока остальные собирали с витрин ювелирные изделия. Двоих грабителей полицейские задержали сразу, еще троим нападавшим тогда удалось скрыться. Спустя два года двое беглецов были установлены и осуждены, и только в этом году в поле зрения стражей порядка попался последний из фигурантов. Кстати, соучастники Байдаулетова получили по 10 лет лишения свободы. Мадина РАМАЗАНОВА

Поздравляем руководителя ГУ «Отдел образования акимата г. Костаная» Цымбалюка Василия Александровича с награждением юбилейной медалью «20 лет Ассамблеи народа Казахстана» и вручением нагрудного знака «Почетный работник образования Республики Казахстан» и желаем творческих успехов и дальнейшего продвижения инновационного опыта в системе образования. Городской отдел образования, городская профсоюзная организация работников образования, педагогическая общественность г. Костаная


4

Вторник, 19 мая 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НАША ЖИЗНЬ

ПО ПОВОДУ

Тренинги, дебаты и музей В Костанайской области стартовал проект по разъяснению и реализации приоритетных направлений Послания Главы государства. В рамках акции планируется провести пять региональных встреч. Территории, которые охватит проект, - Карасуский, Денисовский и Костанайский районы, города Аркалык, Лисаковск. Там состоятся выездные семинары по пропаганде Послания, для учащихся будут проведены тренинги, дебатные турниры. Организатором проекта выступил общественный фонд «Гражданский Альянс Костанайской области «ГрИн» при поддержке КОФ партии «Нур Отан». - В рамках проекта мы хотим создать виртуальный музей «Тобыл-Торғай тұлғалары», - рассказывает председатель общественного фонда Динара Утебаева. - Это специальный сайт, на котором будет собрана вся информация о выдающихся личностях Костанайской области, внесших свой вклад в развитие региона. В реализации этой задачи нам помогает КГПИ. В качестве информационного наполнения будут использованы материалы, собранные профессором Актюбинского государственного педагогического института и КГПИ Куанышем Ормановым. Кроме того, организаторы в рамках проекта проведут конкурс пропагандистов. Алина НАВРОЦКАЯ

Образование без границ Костанайскую область с рабочим визитом посетил посол Индонезии Фостер Гултома. В ходе встречи он рассказал студентам КГУ об образовательных программах сотрудничества. Уже несколько лет костанайский вуз сотрудничает с учебными заведениями Индонезии по трем академическим стипендиальным программам. Первая предполагает обучение в направлении культуры и искусства в течение шести месяцев, вторая – полугодовое изучение индонезийского языка без присвоения ученой степени, третья – двухлетнюю программу для магистрантов. Сейчас по первым двум проектам обучаются 7 студентов КГУ, на третью объявлен конкурс. - Я очень рад возможности посетить ваш университет, представить вам нашу страну, наш потенциал, - делится посол Республики Индонезия Фостер Гултома. - Мы сотрудничаем уже с четырьмя казахстанскими университетами и надеемся, что партнерство с костанайским вузом даст хорошие результаты. Гости из Индонезии провели для студентов и преподавателей вуза культурный вечер в национальных традициях и обычаях, а также угостили блюдами индонезийской кухни. Ксения ДОБРОВОЛЬСКАЯ Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

ЗНАЙ НАШИХ

В мире смеха и шуток В конце мая в Костанае стартует очередной сезон открытой лиги КВН. Фестиваль «Достар» пройдет 28 мая на базе Дворца культуры студентов КСТУ имени академика З.Алдамжара. В шуточном поединке сразятся сразу 20 команд. Как поясняет координатор лиги Айгуль Абдулина, заявки на участие поступают активно. - Перед участниками данного этапа стоит непростая задача - суметь в одном конкурсе «Фристайл» раскрыть суть своей команды и в то же время продемонстрировать юмористические навыки, - говорит Айгуль. - После этого жюри выберет только 12 команд, которые пройдут во второй тур. 1/4 финала состоится в июле, здесь также будут выбраны лучшие из лучших. Они продолжат свой путь в 1/2 финала, оттуда по результатам игры доберутся до финала. Организаторы лиги «Достар» утверждают, что юмористический уровень участников КВН с каждым годом растет. Выбрать самых веселых и находчивых будет тяжело. В свою очередь, известная команда КВН «Сборная Костанайской области» уже покорила вершину казахстанского юмора. 11 мая состоялась 1/4 Национальной лиги КВН, где костанайцы безоговорочно прошли в полуфинал. Обойдя соперников из Караганды, Астаны, Алматы и Шымкента, наши ребята завоевали первое место. Теперь сборная готовится к финальной игре. Валерия ВАХНЕНКО

ПОДРОБНОСТИ

Восходящие звезды костанайской сцены В областном центре подвели итоги городского конкурса талантов «Жұлдыз». За звание лучшего соревновались школьники трех возрастных категорий. Конкурс проходил в два этапа – в ходе отборочного тура было выявлено по 6 участников в каждой номинации, которые затем продемонстрировали свои творческие способности в финале проекта. Организатором выступило общественное объединение «Социум & Я». - Этот конкурс у нас в городе проводится впервые, рассказывает председатель объединения Марат Журкабаев. - В течение двух месяцев мы отбирали участников. Конечно, каждый ребенок по-своему талантлив, но самое главное то, что благодаря проекту «Жұлдыз» у них появилась возможность показать себя на сцене. Для многих ребят конкурс стал дебютом, так что, возможно, скоро на небосклоне костанайской сцены загорятся новые звездочки. Юные артисты выступали

в трех жанрах: вокал, хореографическое искусство и инструментальная музыка. Лучшей певицей в возрастной группе от 7 до 9 лет была названа ученица школы № 10 Нурай Кудербекова, которая буквально зажгла зал песней «Только вместе мы большая сила!». В категории от 10 до 13 лет лауреатом 1

степени стала Раушан Калаубаева. В старшей возрастной группе победила Мадина Дакишева. В номинации «Хореографическое искусство» лучшими в младшей категории были признаны ансамбль ГШДТ «Индиго», в средней – команда СШ №17 «Рауан». Лучшим исполнителем

инструментальной музыки стал домбрист Рахат Дуйсенали. В старшей группе победителей не выбрали, так как в ней выступил только один коллектив - «Домбыра Дастан» из средней школы №10. Анастасия СОЛОВЬЕВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

КУЛЬТУРА

Притча - ложь, да в ней намек... В Костанае прошел спектакль «Часы с кукушкой» с участием российских мэтров комедийного жанра. Спектакль по пьесе Леонида Филатова длился более полутора часов. Зрителям все это время скучать не приходилось, поскольку юмористическую постановку играли постоянные участники «Кривого зеркала» - Александр Морозов и Михаил Церишенко, а также бывшая КВНщица, больше известная как мама Коляна из сериала «Реальные пацаны», Марина Федункив.

Зал Городской школы детского творчества был полон. Несмотря на то, что спектакль начался позже задуманного (не в 19.00, а в 19.30), публика осталась довольна. Стоит отметить, что комедия «Часы с кукушкой» была написана более 30 лет назад. Вопреки времени и современным понятиям, она актуальна и сегодня. Действие спектакля разворачивается в обычной семье. Семейная пара, которую играют Марина Федункив и Михаил Церишенко, живет по стандарту: всю их жизнь занимает работа, а свободное время - телевизор. Герои прекрасно понимают, что так дальше жить

нельзя, необходимо разнообразить серые будни. Вскоре в их доме раздается звонок в дверь… Сюжет закручивается вокруг незваного гостя (Александр Морозов), который приходит к ним в дом. Как пояснил костанайцам Александр Морозов, историю, которую они хотели нам рассказать, произошла давно. В стране, которой уже нет. - Ситуация, которую мы играем, происходит, к большому сожалению, чуть ли не в каждой семье. Надеюсь, что наш жизненный юмор и ирония помогут вам увидеть бытовые ошибки, которые вы совершаете, тем самым мы провоцируем вас на положи-

тельные изменения, - говорит артист. По словам поклонников артистов, семейной пары Натальи и Василия Кухаренко, этот спектакль основан на реальных событиях. - Некоторые обстоятельства из комедийной постановки происходили и в нашей супружеской жизни. Было очень весело, посмеялись, так сказать, от души. Абсолютно не пожалели, что пришли, - говорят Василий и Наталья. В финале спектакля костанайцы аплодировали стоя. Лера ТУМАНОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА


Бүгінгі нөмірде: * Музейге Ыбырайдың портретін тапсырды. * Ұлы Жеңісті жақындатқан. * Ғұмыры көпке өнеге еді.

Сейсенбі, 19 мамыр 2015 жыл

Білім ордасындағы ғибратты көрме

Астанадан оралды Жуырда Астана қаласындағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің тұңғыш Президент аудиториясында Испанияның саңлақ ақыны Хусто Хорке Падронның ииспан, қазақ тілдерінде жарық көрген «Тозақ шеңберлері» атты кітабының тұсаукесер рәсімі болды. Оған Астана, Алматы және республиканың басқа қалаларынан ақын-жазушылар қатысты. Автор Хусто Харке, аудармашы талантты ақын Танакөз Толқынқызы сөз сөйлеп, кітаптың рухани құндылық жағына тоқталды. Алдағы уақытта осы тұсаукесер рәсіміне куәгер Қазақстан ақындарының поэзиялық туындылары Испания баспасынан жеке кітап болып басылып шықпақшы. Аталған шараға Қостанай қаласының тұрғыны, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, белгілі ақын Нағашыбай Мұқатов қатысты.

Мешіттің ауласы көгалдандырылды

қазақ-түрік лицейінің оқушыларын тың ізденістерге жетеледі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» ат ты Қазақстан халқына Жолдауында мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту бойынша нақты міндет қойды. Аталған міндет-Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына кіру үдерісінде де маңызды болып табылады. Жуырда мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-2016 жылдарға арналған жоспарды басшылыққа ала отырып, оқушылардың функционалдық сауатылығын дамытуға

және түйінді пәндік құзіреттерге қол жеткізуге дайындау, кәсібін дұрыс таңдауға, шығармашыл тұрғыда ойлауға және шешім қабылдай алуға әзір, өмір бойы білім алуға белсенді тұлға қалыптастыруға бағытталған «Білім және денсаулық» көрмесі өтті. Іс-шара «КАTEV» Халықаралық қоғамдық қорының басшылығымен дарынды балаларға арналған қазақ-түрік лицей-интернатында ұйымдастырылды. Бұл «Білім және денсаулық» көрмесі бірліктің, ынтымақтың, тұтастықтың ұлы үлгісін көрсеткен Қазақстанның өткен тарихына, Қазақ хандығының 550 жылдық

мерейтойына, сонымен қатар жақында ғана 70 жылдығын атап өткен ұлы жеңісті ж а қ ы н д а т у ғ а үл есте р і н қосқан ата-бабаларымыздың рухына, арамызда жүрген ардагерлердің құрметіне арналды. «Білім және денсаулық» көрмесін өткізудегі мақсат, заманауи және инновациялық технологияларының оқыту саласындағы жетістіктерді көрсету, оқушыларға алған білімдерін іс жүзінде қолдануға ықпалды көмек жасау, өз денсаулықтарына жауапты қарау және салауатты өмір салтын қалыптастыруды насихаттау болып табылады. Аталған көрмеде оқушы-

лар математика, физика, химия, биология, информатика, география, қазақ тілі, орыс тілі, тарих, алғашқы әскери дайындық, өзін-өзі тану пәндері бойынша алдын-ала дайындаған тәжірибелерімен бөлісті. Сондай-ақ жас ұрпаққа аса зиянды шылым шегу, алкогольді ішімдік, нашақорлық, ғаламторда ұзақ отырудың зардабы, уақытты тиімсіз пайдалану, семіздік пен улы заттарға әуестіктің денсаулыққа кері әсерін түсіндіруге бағытталған 50ден астам стендтерді Қостанай қаласының мектептерінен келген оқушылар мен ұстаздар келіп тамашалады. Жиналған жұртшылық

алдында лицей директоры Ержан Мырзабаев, Қостанай облысы білім беру және ғылым қызметкерлері кәсіподағының төрайымы Зияда Ділдәбекова құттықтау сөз сөйлеп, лентаны салтанатты түрде қиды. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақтың бүкіл тарихы – бірігу тарихы, тұтастану тарихы. Қазақ тек бірігу, бірлесу жолында келе жатқан халық» – деп айтқандай, бүгінгі өскелең ұрпақ осы ғибратты сөзден өнеге алып, тәуелсіз еліміздің гүлдене түсуі жолында ғылым мен білімді терең меңгеріп, өз елінің тарихы мен дәстүріне ерекше құрметпен қарағандары жөн.

Ислам – адамзат атаулысының жаны көркем, тәні тазалықта болуын кеңінен насихаттайды. Оның ішінде адамның айналасы, қоршаған ортаның тазалығы да назардан тыс қалмайды. Бүгінде ҚМДБ-ның Қостанай облысындағы өкіл имамы Түсіпбек Асылхан қажы өңірдегі барлық мешіттердің ауласы мен жан-жағы уақыт талабына сай таза болуын үнемі назарда ұстайды. Барлық деңгейдегі имамдардан соны талап етеді. Осы орайда қалалар мен аудандарда сенбіліктерді өткізу дәстүрге айналды. Бұл маңызды бастама үстіміздегі жылы көктем басталғалы бері жандана түсті. Қазіргі таңда Қостанай облыстық «Марал ишан» мешітінің ұжымы сәулеті мен сәні келіскен парасат ордасының айналасын көгалдандыру мен абаттандыру үшін қыруар жұмыстар атқарды. Жылдағыдай биыл да гүл көшеттерін отырғызатын орындар арам шөптерден тазартылып, өткен жылғы күзден бері жинақталып қалған жапырақтар тиісті жерлерге тасылды. Осы орада, жалпы, аталған мешітте сенбілік жұмыстарынан басқа да кезек күттірмейтін тазалыққа байланысты жұмыстар қолға алынып, оған қызметкерлер тартылуда. Соның нәтижесінде бұл күндері мешіттің маңы сыпырылып, егілген гүлдерді суғару қолға алынды. Облыстық мешітке құлшылық-ғибадатын жасауға келген әрбір жамағатқа Алла үйінің әсемдігі мен тазалығы жағымды әсер қалдырып, кейінгі өскелең ұрпақ үлгі-өнеге алуда.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 19 мамыр 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Тәлімді басқосу Жерлесіміз, қазақтың көрнекті ақыны Қайнекей Жармағанбетов ұлттық әдебиетке оқиғалы өлеңді берік орнықтырған қарымды қаламгер. Оның «Кекті бала», «Бидай туралы баллада», «Жидебайдың күндері мен түндері», «Фирдоуси туралы баллада», «Мұғалима» деп аталатын шығармалары әдеби қазынамызға қосылған сүбелі еңбектер. Біразы кезінде мектеп оқулықтарына да енгізілді. Мұның сыртында Қайнекей қоғам, уақыт тынысы, адам туралы лирикалық өлеңдерді көптеп жазған. Ақын жастайынан жетімдік көріп, балалар үйінде тәрбиеленгендіктен өмір соқпақтарын құттайынан сезінді. Соғысқа бармаса да осы тақырыптағы жырларды негізгі мазмұнға айналдырды. Жуырда Қостанай облыстық тариха-өлкетану мұражайында көрнекті ақын Қайнекей Жармағанбетовтың жырларындағы ерлік, отансүйгіштік, намыс мәселесін қозғаған Ұлы Жеңістің 70 жылдығына арналған «Соғыс деген суық сөз» атты кеш болды. Бұқаралық сипаттағы мәдени шараны мұражайдағы ғылыми-әдістемелік жұмыстар бөлімінің меңгерушісі Нәзима Оташева ұйымдастырды. Аталған кеште ақынның фотосуреттері, кітаптары қойылған көрме жұртшылық назарын аударды. Жармағанбетовтың көзін көріп, дәм тұздас болған жерлестері, туыстары, ақын-жазушылары сөз сөйледі. Жұртшылық Алтынсарин ауданынан арнайы келген ардагер Ж.Сейітов, өлкетанушы Қ.Орманов, ақындар С.Оспанов, А.Шаяхметтердің лебіздерін ынта ықыласпен тыңдады. Қайнекейтанушы ақын, ғалым Н.Мұқатов көрнекті қаламгердің шығармашылық жетістігіне шолу жасады. А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті мұрағат бөлімінің меңгерушісі Айшагүл Оразбайқызы ақынның әйелі «Кекті бала» балладасынан үзіндіні, ал студенттер Е.Егізбаева, А.Құлтаева, Ж.Тосывалар соғыс тақырыбына жазылған өлеңдерді нәшіне келтіре оқыды. Меңдіқара аудандақ мәдениет үйінің қызметкерлері, белгілі әнші, сазгер Б.Сауекенов ақын Н.Мұқатов сөзіне жазылған Қайнекей рухына арналған «Терең едің теңіздей» әнін орындап берді. Жалпы «Соғыс деген суық сөз» деп аталған кештің жиналған үлкенді-кішілі қауым үшін тағылымдық жағы мол болғанына еш күмән жоқ.

Музейге Ыбырайдың портретін тапсырды Қазақстан Ресупликасының еңбек сіңірген кітапханашысы, қоғам қайраткері, тарих ғылымдарының кандидаты Нәзира Дәулетованың жиен немересі Данияр Рүстемұлы Әбілгазин облыстық Ыбырай Алтынсарин мемориалдық музейінің қорына Қазақстанның халық суретшісі Әбілхан Қастеевтің «Ыбырай Алтынсарин» атты түпнұсқа портретін табыс етті. Әбілхан Қастеевтің шығармашылығының ұлттық бейнелеу өнерінің тарихында алатын орны ерекше. Оның көрнекті қайраткерлердің бейнесін жасаған туындылары қылқалам шеберінің ұзақ жылдарға тынымсыз еңбегінің нәтижесі. Міне, осы музейге тапсырылған еңбегінде Ұлы ағартушының бітім болмысын терең аша білген. Портрет дарынды суретшінің өзіндік қолтаңбасын айқын аңғартады. Сіздер газетке ұсынылып отырған суретте қазақ халқының біртуар перзенті Ыбырай атамыздың жастық шағы бейнеленген. Музей қызметкерлері аталмыш бағалы сыйлығы үшін ұлтын сүйген азамат Данияр Әбілғазинге шынайы алғысын білдірді.

30 дамыған елге қосылу - басты мұратымыз Өтіп бара жатқан уақыт-ай десеңізші. Қазақстан Республикасының егемен ел атанғанына да 24 жылға жақындап қалды. Бұл бір қарағанда аз көрінгенімен, ғасырға пара-пар жұмыстар атқарылды. Мемлекетімізді барша әлем таныды. Тіпті, көршілес елдердің өзі бізден үйреніп, тағылым алатын жағдайға жеттік. Әрине, мұның бәрі де Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың көреген саясатының, болашақты болжай білетін даналығының арқасы дер едік. Кішкене өткен жылдарға шолу жасайтын болсақ, республикамызда қай салада болмасын ауыз толтырып айтарлықтай жұмыстар жеткілікті. Елордамыз Астана дүниежүзіндегі сұлу да көрікті шаһарлардың бірі десек орынды болар. Осы республикамыздың бас қаласынан өңірлердің шаһарлары да үлгі-өнеге алады. Бұл орайда біздің жылдан-жылға көркейіп келе жатқан Қостанайдағы игі өзгерістерді де айтып өткеніміз абзал. Өздеріңіз де байқап жүрген боларсыздар, тәуелсіздік алғанға дейінгі облыс орталығын қазіргі шақпен салыстыруға мүлдем келмейді. Оның айырмашылығы жер мен көктей сезіліп тұрады. Осы сөзім нақты болуы үшін мысалдар

келтіре кетейін. Мемлекет басшысының тікелей қамқорлығымен соңғы жылдары Қостанай қаласында құрылыс саласы қарқын алды. Қаншама қазіргі талапқа сай келетін тұрғын үйлер бой көтерді. Осы ретте Наурыз шағын ауданындағы жаңа сәнді де сонадайдан көз тартатын көп қабатты үйлер жарқын мысал бола алады. Онда жерлестеріміздің бақытты ғұмыр кешуіне барлық жағдайлар туғызылған. Пәтерлердің бөлмелері кең де жарық. Ауласында балалардың асыр салып ойнап, ой-өрістерін жан-жақты дамытуына мүмкіндіктер жасалған. Кейбір шағын аудандардағы салынған осындай көпқабатты үйлердің маңында бала-бақшалар да бар. Бұл әрине, жас отбасыларының алаңсыз жұмыс істеуіне туғызылған қамқорлық екендігі сөзсіз. Соңғы жылдары әуежай маңындағы тұрғызылған сәнді үйлерде жас отбасылар қоныс тойын тойлады. Ол жайлы бұқаралық ақпарат құралдары беттерінде жазылып, теледидарлардан көрсетілді. Сонымен қатар бұрынғы кездері облыс орталығындағы үйленген жас жұбайларды тіркейтін орын өте тарлық ететін. Қазір КСК шағын ауданынан уақыт талабына сай келетін

үлкен неке сарайы салынып, пайдалануға берілді. Сол маңдағы жастар бульвары да өркениетке ұмтылыстың бір көрінісі іспетті. Басқа да игі өзгерістер аз емес. Кезінде салынған көп қабатты үйлерге жөндеу жұмыстары да қолға алынып, барынша жандана түсті. Сырты заманауи материалдармен қапталып, төбесіндегі шатырлары мен канализациялары жаңартылған үйлер құлпырып шыға келді. Мемлекет басшысы бұл күндері әлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосылу мін-

детін қойып отыр. Ол бәрімізге де ортақ. Сондықтан да еліміз бұдан да гүлденсін, мәртебесі барынша асқақтасын десек, бәріміз де бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығара еңбек етуіміз керек. Әркім өз саласында мамандығының шебері болғаны абзал. Сонда ғана біз көздеген мақсатымызға жетіп, дүние жүзіндегі бай да қуатты мемлекеттердің қатарына қосыларымыз даусыз. Асхат Байдоллаев, Қостанай қалалық әкімдігі Ішкі саясат бөлімінің басшысы.

Мешіттегі қайырымдылық

«Адамның бойындағы ең асыл да сұлу қасиет-қайырымдылық». Бұл ұлы ғұлама Әл-Фарабидің дана сөзі. Бұл сөздің астарына үңілетін болсақ, онда үлкен мағына жатыр. Шын мәнінде қайырымдылық жасау адам бойындағы ең ізгіліктің белгісі. Мұндай қадам жасаған жан Алланың нұры мен шапағатына бөленеді. Осы орайда айта кетер бір жай, біздің қалалық мешітте бұл қозғалып отырған мәселе

үнемі басты назарда. Мешіт болған соң біз алдымен халыққа қызмет етеміз. Бізден де көмек сұрап келетін адамдар аз емес. Әрине, олардың бәрін бірдей тілектерін орындау да мүмкін емес. Оның бәрі де қаржыға келіп тіреледі. Алайда, қарап отыруға да болмайды. Арамызда жүрегі жомарт, өзгелерге қол ұшын беруге дайын тұратын жігіттер де баршылық. Сондықтан да олар жетім-жесірлерге, көп балалы отбасыларға шапағатын тигізуді өздерінің басты мұратын санайды. Құрбан айт кезінде мұсылман бауырларымыздың «Өлі риза болмай, тірі байымайды» деген қағиданы берік ұстанатыны белгілі. Бұл күндері жерлестеріміз зират басына барып, дүниеден өткен туған-туысқандарының әриағына бағыштап құран оқытады. Сиыр, қой құрбандыққа шалынып, жетім—жесірлерге, көмекке мұқтаж жандарға таратылады. Жетімдер үйінде болып, дүниеге келмей жатып, тағдыр тауқыметіне ұшыраған сәбилердің маңдайынан сипап,

оларға сый-сияпат жасалады. Ешкім де алдында не болатынын білмейді. Сондықтан әрбір дені сау азамат өздігінен жүріп, тұра алмайтын ғаріп жандарға құрмет көрсетіп, қолдарынан келгенше оларға қайырымдылық жасаулары қажет деп түсінемін. Қаламыздың 9-шы шағын ауданынан біздің мешіт пайдалануға берілгенде тұрғындар қандай қуанды десеңізші. Оның салтанатты ашылуына Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан қажы Малғажыұлы қатысып, мешітті өз қаржысына тұрғызған кәсіпкер бауырымыз Төлеген Жайлаубаевтың атына шынайы алғысын білдірді. Мен бас имам ретінде өзіміздің алаңсыз жұмыс істеуімізге мүмкіндік жасаған Төлеген ағамызға шексіз ризашылығымды білдіремін. Оған әрқашан Алланың нұры жауып, жұмысында тек табысқа жете берсін дер едім. Шоқан қажы Әмірханов, Қалалық мешіттің бас имамы

Мұражайдағы тағылымы мол жүздесулер 9 мамыр - әрбір адамның жүрегін тебірентетін күн. Жеңіс күні мыңдаған адам асыға күтеді. Дүниеден өткен бабаларымыз бен аталарымыздың әруағына тағзым етіп, оларды еске алады. Ұлы Отан соғысы әрбір Қазақстандықтың отбасына өз зардабын тигізді. Мыңдаған отбасылар ата – анасынан, аға – апаларынан айырылды. Сол соғыстың зұлматын өскелең ұрпақ ешқашан ұмытпауы керек. Бір өкініштісі, Отанды сүюдің, қаһармандық пен жанқияр-

лықтың өшпес үлгісін көрсетіп, соғыстың бар қасіретін тартқан соғыс ардагерлерінің саны күн өткен сайын азайып барады. Жоғарыда аталған мереке қарсаңында Қостанай облыстық Ы.Алтынсарин мемориалдық музейінде Ұлы Отан Соғысының 70 жылдығына арналған «Өшпес қаһармандық» атты кеш болып өтті. Оған соғыс ардагері Флюр Тазеев пен кешегі майдангердің қызы Эмма Гордеева қатысты. Кездесудің негізгі мақсаты – соғыс жылдарындағы қаһар-

мандарды, олардың ерліктерін еске түсірумен қатар жастарға патриоттық сезімді ұялату, азаматтық белсенділікті нығайту еді. «Нұр Отан» партиясының облыстық филиалындағы өкілі Абылайхан Какенов қазіргі жарқын өмір үшін бүкіл ғұмырларын арнаған аға буын өкілдеріне шынайы ризашылығын білдірді. Кешегі сұрапыл соғысқа біздің өңірден де қаншама азамат майданға аттанып, көптеген аталарымыз бен әкелеріміз

қайтып оралмады. Олардың ерліктерін біз әрқашан да жастардың алдында айтып отыруды өзіміздің парызымыз деп есептейміз. Облыс орталығындағы №2 орта мектебінің 5 «Б» оқушылары ардагерлерді құттықтап, гүл шоқтарын табыс етті. Соғыс жылдарында шыққан ең танымал әндерді шырқады. Ал, сынып жетекшісі Надежда Волосян Ұлы Жеңісті жақындатқан ардагерлерге құрмет көрсету бүгінгілердің басты парызы екендігін айтты.

Б а с қо суд а ж а у ы н ге р лердің өмірі мен майданда жазған хаттарының негізінде сұрапыл соғыс күндері туралы көріністер қойылды. Қостанай облысындағы еңбеккерлер Ұлы Отан Соғысы жылдарында тылда жұмыс істеп, өздерінің лайықты үлестерін қосты. Өңірде сол қиын күндері «Бәрі де майдан үшін! Жеңіс үшін!» деген ұран жұртшылықтың рухын көтерді. Кештің соңында «День Победы» атты айтулы ән орындалды. Жиналған ардагерлерге

сыйлықтар берілді. Жоғарыда аталған мұражайда таяуда кейінгі жастарға тағылым боларлық тағы да бір маңызды кеш ұйымдастырылды. Ол ұлтымыздың біртуар перзенті, ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсариннің «Мұсылмандық тұтқасы» деп аталатын көпке елгілі кітабына арналды. Қостанай аудандық Маңдай батыр мешітінің бас имамы Азамат қажы Серікбайұлы осы еңбектің жастар үшін ерекше маңызына тоқталды.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 19 мамыр 2015 ж.

ҚОСТАНАЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ҚҰРМЕТТІ АЗАМАТТАРЫ

7

Есімі әлемге танымал қаламгер Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, даңқты жерлесіміз Сәбит Досановтың азаматтық тұлғасы жөнінде Ұлылардан ұлағат Алматыға ай сайын болмағанымен, жылына бір рет жолым түсіп тұрады. Сол сапарларда міндетті түрде сөз өнерінің зергері, қазақ халқын рухани жағынан байытып келе жатқан қаламгер Сәбит Досановтың киелі шаңырағына соқпай кетпеймін. Өткен жолы да тек қазақ елін ғана емес, көршілес Ресейдің барша қауымының аузында жүрген осынау зиялы жанның отбасына ат басын бұрдым. Бәлкім ағайындардың есінде болар, өткен жылы біртуар жазушының сүйікті ұлы кенеттен қайтыс болып, бәрімізді де төбемізден жай түсіргендей болды. Осы перзентін де бір барғанымда көзбен көріп, оның оқып жатқандығын білген едім. Қаза қай үйге болсын ауыр тиеді. Сондықтан ағама арнайы көңіл айтып, бауырлық ниетімді білдірдім. Әрине, ініміз қайтыс болған кезде көрнекті жазушыға қайғысына ортақ екенімізді телефон арқылы білдірген едім. «Достық» даңғылының бойында тұратын қаламгердің үйі қашанда келімді, кетімді кісілерден бір арылмайды. Ол әдеттегі қалпымен : «Оразалы інім, үй ішің аман ба? Қостанайдағы бауырларымыздың хал-жағдайлары қалай? Оларға менен жалынды сәлем айтарсың» , деді. Міне содан бері де біраз уақыт өтті. Сол аралықта оның сүйікті перзенті жайлы үлкен толғаныспен жазылған кітаптары да жарық көрді. Мұны күллі қазақ жұрты оқыған да болар. Сондықтан оған тоқталып отырған жоқпын. Ерекше айтайын дегенім, дарынды азамат үстіміздегі жылы 75 жасқа толды. Таяуда ғана оның шығармашылық кеші Мәскеу шаһарында жоғары деңгейде өтті. Орыстың небір марқасқа азаматтары , яғни әріптестері ағамызға шын жүректен шыққан шынайы лебіздерін білдіріп, бірқатар медальдармен марапттап, кеудесіне тақты. Бұл марапаттар тек қана Сәбит бауырымызға ғана емес, барша қазақ жазушыларына көрсетілген құрмет деп түсіндік. Сәкеңнің өзге қаламгерлердің дараланар қасиеті, ешқашан да өзін өзгелерден биік қоймайды. Адамгершілік қасиеті мол тұлға үлкенмен де, кішімен де, дәулеттімен де, қатардағы жұмысшымен де тең дәрежеде сөйлеседі. Жоқты қолдап, жетім – жесірге қамқорлық көрсетеді. Осы айтулы қаламгердің үйінде болғанымдағы алған әсерім әлі күнге дейін жадымда. Бірден көзге ұрғаны, оның жұмыс бөлмесінің төрт қабырғасы тұтас кітап. Онда көп адамның қолы жете бермейтін әлемдік екі жүз томдық құнды дүниелерден бастап, сирек кітаптар жеткілікті екен. Сөренің біраз жерлерінен кейіпкерімнің ұзақ жылдардан бері өзі жазған кітаптары да орын алған.

Дарынды жазушының көркем шығармаларының тілі қандай шұрайлы, көркем де, оқушысын бірден тартып кететін мазмұнды болса, мінезі де дарқан, пейілі кең.

Оның есімін атасы қойды Мен өзімнің бірқатар жазған шығармаларымда қасиетті Торғай өңірінен қазақ әдебиетінің тұтқасы болған, оның алтын қорынан берік орын алған көркем шығармалар жазған аса талантты жазушылар шыққандығын талай айтып өткен болатынмын. Ол айна-қатесіз шындық. Бүгінгі әңгімеме арқау болып отырған Сәбит Аймұханұлы Досанов 1940 жылы 12 қаңтарда Қостанай облысы Амангелді ауданының Байғабыл елді-мекенінде дүниеге келді. Оның ата-анасы да сол аймаққа аса қадірлі, жүректері жомарт, тек елім мен халқым деген асыл жандар болатын. Шаңырақтың тұтқасы Аймұхан ақсақал Торғай өңіріне есеп-қисаптың маманы ретінде белгілі еді. Ол аудандағы зиялы азамат ретінде осы аудандағы алты колхоздың қаржысын бақылап, өз кәсібіне аса жауапкершілікпен қарады. Кешегі қанды майданға қатысып, Ұлы Жеңісті жақындатуға өзінің үлесін қосты. Көзі ашық, көкірегі ояу, кітапты көп оқыған азамат өзінің перзенттерінің де білімді, намысты, жігерлі азамат болуын армандады. Сәкеңнің есімін ардақты атасы Досан қарт қазақтың ұлы жазушысы Сәбит Мұқановтай үлкен азамат, ел аузында жүрген қайраткер болсын деген ырыммен Сәбит деп қойған екен. Кейін өсе келе Сәбит ағамыз осынау біртуар қаламгермен кездесіп, оның ақ батасын алыпты. Тіпті, мұның шығармасына өзінің ағалық тілегін білдіріп, жанашыр пікірін де жазыпты. Сәбит ағаның анасы Мағрипа Әбенқызы да өзі ортасына аса сыйлы, тек кісіге болсын деп тұратын қайырымды да мейірімді жан екен. Жүзінен имандылық төгіліп тұратын апамызды бүкіл айналасындағы туған-туысқандары, құрбы-құрдастары қадір тұтқан. Жалпы, Мағрипа апамыз он құрсақ көтеріпті. Үйдің тұңғышы өзіміз әңгіме етіп отырған жайсаң мінезді ағамыз Сәбит. Ал шаңырақтың ең кенжелері Сәбила. Досановтар әулетіндегі дүниеге келген он баланың алтауыда өмірден өз орындарын тапты. Қазақтың шетелге әйгілі жазушысы Сәбит Досанов өзінің кіндігі тамған туған жерін жер бетіндегі ең баға жетпес мекенге санайды. Сондықтан да болса керек, киелі Торғайға жолы түскен сайын ағайын-туысқандарды аралап, Байғабыл ауылында жерленген ардақты әкесі Аймұханның зиратына барып, тағзым етіп, оған құран бағыштап отырады. Бір сөзбен айтқанда, сондағы бауырларының қуанышы мен қайғысына ортақтасады.

Әлемге танылды Сәбит аға өзге замандастары секілді еңбекқор болып өсті. Қазір соның жемісін көріп отыр. Бұл күндері Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ресей әдебиет академиясының педагогикалық және әлеуметтік ғылым академиясының академигі. М.Шолохов атындағы халықаралық, Қырғызстанның «Алтын қалам» ұлттық әдебиеті сыйлығының лауреаты. Елбасының қолынан «Парасат» орденін алды. Сәкеңнің өткен жылдар ішінде жазған көптеген халық жүрегінен берік орын алған туындылары әлемнің бірқатар тілдеріне аударылды. Кезінде ол алдымен Алматыдағы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін ойдағыдай аяқтады. Оны тәмәмдаған соң бірқатар жауапты қызметтер атқарды. Мәселен, Сәбит Досанов қазақ телерадиокомитетінде редактор, «Қазақ әдебиеті» газетінде бөлім меңгерушісі, Қазақстан Жазушылар Одағы Әдебиетшілер үйінің директоры, Қазақстан Жазушылар Одағында жас әдебиетшілермен жұмыс жөніндегі Кеңесінің жауапты хатшысы болған жылдар оның өмірінде ерекше орын алады. Басқа да беделді жұмыстарда болып, елі мен халқының сүйіспеншілігіне бөленді. Атап айтар болсақ, 1985-1997 жылдар аралығында әдебиет қоры қазақ бөлімінің бастығы. Республикалық Халық шығармашылығы және мәдени қызмет көрсету орталығының бас директоры болды. Жазушының «Қайырлы таң», «Жанр тағдыры», «Сексен бестің көктемі», «Адаспандар адамдар», «Тотем под чадрой», «Тензор степного кургана» атты кітаптары бар. Сондай-ақ, қаламгердің «Дауыл» пьесасы, Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма тетрында және Серке Қожамқұлов атындағы бұрынғы Торғай облыстық театрында қойылды. «Ертең бюро» пьесасы Махамбет Өтемісов атындағы Атырау облыстық қазақ драма театрының сахнасына шығарылып, көрермендердің көңілінен шықты. Көрнекті қаламгердің «Қыран қалғымайды» повестері, «Тау жолы», «Екінші өмір», «Жиырмасыншы ғасыр», «Қылбұрау», «Тұйық», «Қасқыр ұлыған түн» романдары оқырмандардың тарапынан жоғары бағасын алды. Ол қазақтың ұлы жазушысы Сәбит Мұқановтан кейінгі әдебиеттің барлық жанрларында қалам тартқан каламгер. Осы соңғы романы жайлы Олжас Сүлейменов «Бұл ешқандай әдеби анықтамамен бағаға сыймайтын шығарма» деп жазды. Оның шығармашылық жолына тоқталатын болсақ, ең алғашқы кітабы «Шабындықта» деген атпен 1958 жылы жарық көрді. Ол өзіне үлкен абырой мен атақ әкелген «Ақ аруана» повесін жазған кезде небары 25 жаста ғана еді. Қазір осы жаста әлі де болса

әке-шешесіне масыл болып жүрген бозбалалар жеткілікті. Бұл кітабы арада екі жыл өткен соң баспадан шықты. Оның қолжазбасын алдымен, әдебиеттегі ұстаздары болып табылатын Сәбит Мұқанов пен Ғабит Мүсірепов оқығандығын да жұртшылық назарына салғымыз келеді. Ол кезде цензура жарық көретін туындыларды қатаң бақылауда ұстады. Сәкеңнің әлгі аталған шығармасының өн бойында қазіргі тәуелсіздікті аңсау идеясы жататын. Сонымен қатар, оқырманды Отансүйгіштікке баулу мақсаты да ерекше еді. Міне осыларды жазушы көпшілікке түйенің өмірі арқылы шеберлікпен жеткізген – ді. Кезінде жастарды патриоттық рухта тәрбиелеуге халқымыздың біртуар қаламгерлері Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер»», Олжас Сүлейменовтың «Аз и Я» және Сәбит Досановтың «Ақ аруана» кітаптарының тигізген ықпалы ересен болды. Соңғы туынды француз тіліне де аударылып, ондағылар сүйсіне оқыды. Жазушы ағайындарының кейінгі жастар үйренер ұлағатты әрі ғибратты, қырлары да бар. Сәбит аға өзінің сүйікті қызы Лейлаға тұрмысқа шыққан кезінде оған жасау ретінде көркем туындыларын тарту етті. Лейла өзінің сүйікті әкесінің сыйлаған кітаптарын өміріндегі ең бағалы, қымбат рухани байлыққа балайды. Аса дарынды қаламгер менімен болған әңгімесінде мына бір жайды да айтып өтті. Бірде Астана қаласында тұратын перзенті Лейланың қызы Этилка кітап дүкенінен атасының суретімен басылған бір кітапты көріп қалады. Бұл немересі алыстағы атасын қатты сағынып жүрсе керек. Әлгі кітаптағы суретті қолына ұстап, сүйе беріпті. Жалпы, жазушы кітапты ерекше байлыққа санайды. Жас кезінде қолынан бір сәт кітап түспейтін. Қазақтың белгілі сыншысы, марқұм Сағат Әшімбаев екеуі кітап алмасып оқиды екен. Ол өзін ұлтымыздың әдебиетінің өркендеуіне ерекше үлес қосқан классик жазушылар Мұхтар Әуезовті, Ғабит Мүсіреповті, Сәбит Мұқановты, Ғабиден Мұстафинді, Мұхамеджан Қаратаевты, Темірғали Нұртазинді, Сейітжан Омаровты, Серік Қирабаевты, Әзілхан Нұршайықовтарды өзіне ұстаз санайды. Сәбең және Ғабең, Ғабиден ағалармен кезінде жақсы араласты. Олармен бірге жүріп, ел аралады. Аға буын қаламгерлердің пікірлерін тыңдап, ой-өрісін кеңейтті. Есімдері аталған жазушылар да мәдениетті, болашағы жарқын, жылы жүзді, адал ниетті, дарынды жігітті өздерінің туған інілеріндей айрықша жақсы көрді. Мұның әрбір жаңа туындысына өздерінің жанашырлық тілектерін білдіріп, үнемі қанаттандырып отырды. Сәбит аға Мұхтар Әуезовтың әрбір лекцияларын мұқият тыңдап, оның теңіздей телегей білімінен сусындады. Қазақты бүкіл әлемге «Абай

жолы» эпопеясы арқылы танытқан академик-жазушының дидарын көріп, дуалы аузынан сөз есту сол уақыттағы өзі секілді жазушы болуды армандайтын әрбір бозбала мен бойжеткен үшін қол жетпес бақыт еді.

Достары шетінен танымал тұлғалар Мемлекеттік сыйлықтың иегері өзінің қарымды қаламгерлігі, суреткерлік шеберлігі, мол адамгершілігі арқасында дүние жүзін аралап, жақсыны да жаманды да көрді. Қаншама жаңа достар тауып, олармен арадағы байланысын үзбей келеді. Мысалы, Мәскеудегі «Советский писатель» баспасынан оның орыс тілінде «Жиырмасыншы ғасыр» деп аталатын романы жарық көргенде оған аса көрнекті орыс жазушысы М.Алексеев қазақ қаламгерін әдеби құбылыс деп өте жоғары баға берді. Сонымен қатар, оның алдында аталған баспадан Сәкеңнің бір томдық таңдамалы шығармалары жарық көргенде оған алғы сөзді әлем әдебиетінің классиктері С.Михалков пен Ю.Бондарев жазды. Өзіміздің қазақ жазушылары арасында Олжас Сүлейменовпен қырық жылдан астам араласып, сырлас дос болып кетті. Сондай-ақ, әдебиетте өзіндік орындары бар Қабдеш Жұмаділов, Оразбек Сәрсенбаев, Асқар Алтай секілді талантты қаламгерлермен сөз өнері жайлы әрдайым өз ойларын бөлісіп отырады. Әріптестері Сәкен сері деп атап кеткен марқұм Сәкен Жүнісов, арамызда жүрген Серік Тұрғынбеков, Қойшығара Салғарин секілді жазушылар-

мен туған бауырлардай араласады. Оларға қуаныш та, қайғы да ортақ. Тек Сәкен аға дүниеден ерте кетіп қалды. Қалған достарының есімдері қазіргі таңда қазақ әдебиетінде ірі тұлғалар қатарында аталады. Атақты жазушы кейінгі жас қаламгерлердің қалам-қарымына да жете көңіл бөліп, олардың шығармашылығын қадағалап отырады. Олардың сәтті туындыларын ерекше бағалайды. Бұл орайда ол жоғарыда есімі аталған Асқар Алтайдан басқа Нұрғали Ораз, Айгүл Кемелбаева секілді бауырларынан көп үміт күтеді. Өйткені, бұлар қазірдің өзінде бірқатар көркем шығармаларымен талғампаз оқырмандардың көңілінен шығып үлгерді. әдебиет сыншыларынан жақсы баға алды. Сәбит Досанов соңғы жиырма жылдан астам уақытта тынбай шығармашылықпен айналысты. Соның нәтижесінде «Жиырмасыншы ғасыр» деп аталатын төрт томдық тамаша туынды дүниеге келді. Әмбебап қаламгердің бос уақыты бола бермейді. Қолы қалт етсе, кітап оқиды. Сонау студенттік кезден бері қалам жинауды сүйікті әдетіне айналдырған. Оған сонау бір жылдары гуманистік идеяларға қызмет ететін шығармалары мен белсенді қоғамдық қызметі үшін Ресейде орыстың ұлы ақыны және көрнекті мемлекет қайраткері «Гавриил Державин ордені» тапсырылды. Сол кезде Сәкеңе әлгі үлкен қала Мәскеуде тұратын бауырымыз Нұрсерік өзінің үйіне алып барып, мұның құрметіне дастарқан жайды. Елінің абыройын асқақтатқан Сәбит ағасына арнайы тапсырыс бойынша жеті мың доллар тұратын алтыннан жасалған қалам сыйлады.

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 19 мамыр 2015 ж.

ЖАНСАРАЙ

«Жас кезімнен білімге құштар болдым» деп сыр шертеді тарих ғылымдарының докторы, профессор Аманжол Күзембайұлы Қостанайда аты шыққан зиялы қауым өкілдері аз емес. Солардың бірегейі бүгін әңгімемізге арқау болып отырған Аманжол Күзембайұлы. Ол тек ғылым жолын қуған азамат ғана емес, сөзге шешен, ұлтымыздың арғы-біргі тарихын жетік білетін тұлға. Тарих ғылымының докторы, профессор бірнеше атақтары да бар. Өнегелі отбасының тірегі. Немерелері мен шөберелерінің ардақты атасы. Көптеген қазақ жастарының тәлімгері. Оны аз десеңіз облыстық Ілияс Омаров атындағы қазақ драма театрының көркемдік кеңесінің мүшесі. Жуырда оның қарашаңырағында болып, белгілі ғалымның сонау балалық балдәурен шағынан бастап осы күнге дейінгі қалыптасу кезеңдері, алға қойған мақсат-мұраты, ұрпақ тәрбиелеудегі ғибраты жайлы кеңінен әңгімелескен едік. Бүгінгі газетіміздегі «Жан сарай» деп аталатын жаңа айдарымызда осы көкірегі шежіреге толы айтулы қоғам қайраткері жайлы сыр-сұхбатты жұртшылық назарына ұсынғанды жөн көрдік.

Біздің жастық шағымыз қазіргілерге ертегі - Аманжол Күзембайұлы, сіздің еліміздің басқа аймақтарын айтпағанның өзінде де осы өзіміздің киелі Қостанайдағы мемлекеттік педагогикалық институтта жемісті қызмет атқарып келе жатқаныңызға да едәуір уақыт болып қалды. Сізбен талай алқалы жиындарда жүздесіп жүргенімізбен былай сұхбат құрудың сәті енді ғана келіп отыр. Сондықтан әңгіме барысында іштегі қордаланған ойларыңыз бен пікірлеріңізді жасырмай айтады деген үміттеміз. - Айналайын-ау, келісті сұхбат аламын деген адам болса мен қашан да дайынмын ғой. Жалпы, қаламгер қауымын өте сыйлаймын. Ақын-жазушылардың арасында да достарым аз емес. Сол себептен сауалыңды қоя бер. Мен жауап беруге дайынмын. Бұдан бұрын жергілікті басылымда біраз мен туралы дүниелер жарық көрді. - Байқауымша сіз текті әулеттің ұрпағысыз. Сондықтан әңгімемізді әріден бастағанымыз дұрыс шығар. Алдымен маған өзіңіз тәрбиеленген қасиетті шаңырақ жайлы сыр шертсеңіз. Әкеңіз, шешеңіз кім болған? Олардан кейінгілерге айтып жүретіндей ғибратты жайлар жөнінде де білгеніміз дұрыс шығар. - Ең алдымен әкем Күзембай жайында айтсам. Жалпы біздің қазақ өз ұрпағына есім берер кезде ырымға ерекше сүйенген. Кез келген қазақтың атын алсақ оның астарында мән-мазмұн жатады. Мысалы, ардақты әкем Күзембай сонау 1920 жылы кәдімгі күздегі қой қырқу кезінде дүниеге келіпті. Асыл әжеміз дәл осы кезде босанып, өмірге шекесі торсықтай ұл әкелгендіктен оны Күзембай деп атапты. Мен 1991 жылға дейін атамның атына, яғни Әбілов болып жазылдым. Еліміз тәуелсіздік алып, мемлекетімізді әлем таныған соң, әкемнің атына көштім. Әкем Күзембай дүниеден ерте өтті. 57 жас деген еркек үшін көп емес қой. Бұған ке-

шегі Ұлы Отан соғысындағы алған ауыр жарақаттары мен кейінгі кездегі бастан кешкен қиындықтары да өзінің ықпалын тигізбей қойған жоқ. Ол кісінің небары жеті-ақ класстық білімі болды. Бірақ сол шақта ақыл-парасаты мол, өмірден түйгені мол жанға осы білімнің өзі де жеткілікті болатын. Тіршіліктің университетінен өткен қайран тұлға өмірден өткенше еңбек жолын кәдімгі қатардағы колхозшыдан бастап, есеп жұмысына жегілді. Әкемнің алдын да бір-ақ мақсат тұратын. Ол шиеттей бала-шағасын ештеңеден тарықтырмай, зарықтырмай қатарға қосу еді. Әрине, елі мен халқына адал қызмет етті. Қазір сол кездегі кейбір оқиғаларды айтсам қазіргі жастарға ертегідей көрінуі мүмкін. Өйткені, біз көп балалы отбасында өстік. Бір-біріміздің киімімізді киіп өстік. Тіпті қар үстінде жалаң аяқ жүретінбіз. Әйтеуір шешеміз тігіп берген «боқшамызды» мойнымызға асынып алып, мектепке баратынбыз. Осыған намыстанбадық. Себебі, ол кезде халықтың пейілі де, ниеті де басқаша болатын. Әкем жайлы айтқан соң, шешеме тоқталғаным да дұрыс қой. Анам Айтжанды Қостанай өңірінде білмейтіндер жоқтың қасы. Өйткені, ол кісі биыл ғана 90 жылдығын елі мен халқы абыроймен атап өткен Социалистік Еңбек Ері. Көрнекті мемлекет қайраткері Оразалы Қозыбаевтың туған қарындасы. Ол кісі де өте зерек еді. Өзі от ауызды, орақ тілді. Өте өткір жан-ды. Сондықтан да ешкімнің беделі мен қызметіне қарамай шындықты кәдімгі қас батырларша бетке тіліп айтатын. Сонысынан да болар, кейбір замандастарын мысы басып, олар ішіндегісін қысылып айта алмайтын. Анамыз өте білімге құштар болатын. Сол кездегі облысқа тарайтын «Ленинский путь» және «Коммунизм таңы» газеттерін елімізге тарайтын «Білім және еңбек», «Мәдениет және тұрмыс» секілді журналдарды тұрақты түрде жаздырып алатын. Жалпы біздің әулетіміздегі

ұл мен қыздардың руханиятқа жақын болуына осы шешеміздің де септігі тигендігін айтқаным жөн болар. Осынау қазір сағынышпен еске алатын аяулы жан өлең де жазатын. Оның туған-туыстарына, ұлдары мен қыздарының туған күндеріне арнаған шумақтары біздің үйімізде әлі күнге дейін ең құнды зат ретінде сақтаулы. Анамыз біздің қызығымызды көрді. Өзімнің ғылым саласындағы қол жеткізген табыстарымды естіп, кәдімгі балаша қуанатын. Сол анамыз 2004 жылы 84 жасында дүниеден өтті. Ұрпақтары бұл кезде бәрі де жетіліп қалған-ды. Сондықтан соңғы сапарға ақ жуып, арулап қойдық.

Бауырларым - өмірдегі тіректерім - Сіз көп балалы отбасында тәрбиеленгеніңізді айттыңыз. Осы бауырларыңыздан қазір кімдер бар. Олардың қуанышы мен қайғысына ортақтасып тұратын боларсыз? - Інім-ау адам жас кезінде көп нәрсенің байыбына бара бермейді. Жасың ұлғайып, алды-артыңды таныған кезде бауыр деген өте қажет екен. Шешем марқұм кезінде тоғыз құрсақ көтеріпті. Содан бұл күндері жетеуі тірі. Бәрі де жоғары білімді. Мәселен, қарындасым Ақсұлу тарихшы. Бұл күндері зейнеткер. Сондай-ақ қыз балалар Балапан мен Ақыл да өз ортасына өте сыйлы. Ақыл болса Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ұл балаларға келетін болсақ, інілерім Қорғанбек заңгер болса, одан кейінгі Амантай әділет майоры.

Осы бір ата-анадан тараған ұл қыздармен тіршілікте араласып тұрамыз. Шаңырақтың үлкені болған соң, бәрі де меніасқар таудай арқа тұтады. Қандай мәселе болса да ақылкеңес сұрап, кішіліктерін көрсетеді. Отбасындағы қуаныштары мен мерейтойларымның басы-қасында солар жүреді. Соған шүкіршілік деймін. - Әбеке, менің білуімше, сіздің елу жылға жуық бір шаңырақтың астында бақытты ғұмыр кешіп келе жатқан асыл жарыңыз Тамара Қайыржанқызы Әлібек те тарих ғылымдарының кандидаты, доцент. Бұл күнері өзіңізбен бірге бір жоғары оқу орнында қызмет атқарып жатыр деседі. Әңгіменің орайы келгенде соған да тоқтала кетсеңіз? - Зиялы қауым өкілдері біздің әулетті ғылым қонған шаңырақ деседі. Оның өзіндік сыры да бар. Өйткені, әлгі сауалыңыз да айтылғандай менің бағым мен бақытым болып кездескен қазақтың ару қызы Тамара Қайыржанқызы да белгілі ғалым. Ол қазір Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтында доцент. Студенттерге дәріс береді. - Осы апамызбен қашан және қай жерде таныстыңыз? Соны да оқырмандардың білгені артық болмас? - Алматы біздің замандастарымыз үшін өте ыстық қала. әлемдегі ең сұлу, табиғаты көркем осы шаһар менің де өмірімде ерекше орын алады. Сол шақтағы өзге қатарларым секілді мен де арман қуып Алатаудың баурайындағы осы қалаға бағымды сынау үшін барған едім. Сол шақта Ақмола облысы Атбасар қаласында туып, өскен бойжеткен Тамара да әлгі қа-

лаға жоғары білім алу үшін келген екен. Шілденің шіліңгір айында жан-жақтан жиналған жастар бұрынғы қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетіне емтихан тапсыруға жиналдық. Жолымыз болып, мен де, Тамара да осы көптен бері арман еткен факультетке студент болып қабылдандық. Бәрі де сол кезден басталды ғой. Мен де кәдімгі тепсе темір үзетін, қылшылдаған жігітпін. Тамара да бет біткеннің сұлуы болатын. Сол студент кезде біз бұрынғы астанадағы Виноградов көшесі 88-ші үйдегі №1 жатақханада тұратынбыз. Бастапқыда біз бір топта оқыдық қой. Содан танысып, достықтың соңы махаббатқа ұласты. - Естуім бойынша, сіздерді қазақ халқының мақтанышы, ұлы тарихшы Манаш Қозыбаев үйлендірді деседі. Сол қаншалықты рас. Осыны өз аузыңыздан естісек деп едік? - Мұның ешқандай өтірігі жоқ. Өйткені ол кезде академик Манаш Қозыбаев сол қалада тұратын. Есімі ғалым ерітнде елімізге танылым қалған-ды. Манаш аға маған нағашы болып келеді. Сондықтан сабақтан бос кездерім де осы кісінің үйіне барып тұратынмын. Бұл күндері Манаш ағамыз арамызда жоқ болса да ол кісінің сүйген жары Сара апамыз айтулы азаматтың шаңырағының отын сөндірмей, ұл мен қыздарын тәрбиелеп отыр. Өзім Тамарамен үйленуге серт байласқан соң, оны нағашым мен жеңгеме көрсеттім. Тамара ол кісілерге бірден ұнады. Өйткені, қалыңдығым көп сөйлемейтін, ибалы да инабатты, қазақтың барлық асыл қасиеттерін бойына сіңірген бойжеткен-ді. Олар келісім берген соң біз ауылдағыларға да хабар бердік. Осылайша үлкен кісілердің батасын алып, шаңырақ көтердік. Ол 1968 жылдың 1 желтоқсаны болатын. - Сіздірдің қашан шаңырақ құрғандарыңызды білдік. Ғылымға, жалпы Қазақстан тарихын зерттеуге арнаған еңбегіңізге әлі тоқталармыз. Негізі адамның ғұмырының жалғасы оның ұрпағы емес пе? Сондықтан маған балаларыңыз, немерелеріңіз жөнінде әңгімелеп берсеңіз? - Осы жерде асыл жарым Тамара апаңа шын жүректен шыққан шынайы алғысымды білдіргім келеді. Қанша дегенмен, тәрбие көрген қазақтың қызы ғой. Өзінен гөрі, мені әрқашан да жоғары қойды. Менің профессор, академик болып жүргенім бір жағы осы кісінің де тікелей қамқоры дер едім. Өйткені, бұл кісі де, мен де ғылым докторы болғым келеді деп қырсығып отырса, мен не істер едім. Әрине, ол да ғылымнан кенде болған жоқ. Бірақ әйел затына тән сыйластықты, адамгершілікті ұстанды. Отбасының бақытын жоғары қойды. Жұмыс та істеді. Бала да тәрбиеледі. Оның үстіне менің қаншама келімді, кетімді адамдарым бар емес пе? солардың бәрін де қабақ шытпай қарсы алып, дастарханын жайып отырды. Жоғарыда

айтып өткенімдей мен шаңырақтың үлкені болдым. Сондықтан барлық інілерім мен қарындастарым менің үйімде жатып оқыды. Олардың ас-суы, жуылатын киім-кешегі бар дегендей, соның бәрі де менің асыл Тамарам төзді, шыдады. Тіпті, інілерім үйленіп, қарындастарым тұрмысқа шыққанда аналарының орнын жоқтатпай, барлық той жабдықтарын зыр жүгіріп жүріп дайындады. Қыз балалардың жасауын жасады. Міне, мұның бәріне де қазақы тәрбие көрген, ананың тәлімін алған әйел ғана үлгереді. Соның есесіне бұл күндері менің інілерім мен қарындастарым Тамара десе шығарға жандары ғана бөлек. Оның қас-қабағына қарайды. Туған күні мен мерекелерде бәрі қоршап алып, ең ізгі тілектерін білдіріп жатқаны. Несін жасырайын, солардың өзара сыйластықтарын көргенде бір сәт толқып қалатын кездерім де бар. Үш ұл тәрбиеледік. Олардың бәрі де өмірден өз орындарын тапты. Тұңғышымыз Еркін 45 жаста. Кезінде Қарағанды мемлекеттік университетін үздік дипломмен аяқтады. Қазір сүйікті келініміз Эльмира екеуі Рүстем атты балаларын тәрбиелеп жатыр. Ол да 14 жасқа келіп қалды. Ортаншы ұлымыз Абзал да әлгі аталған қаладағы экономика факультетін бітірді. Содан кейін білімін жетілдіру мақсатында астанадағы қазақ гуманитарлық заң академиясын бітірді. Бұл күндері Қарағанды қаласында тұрады. Оның жан-жары келініміз Айгүл негізі фаранцуз тілінің маманы. Бірақ бұл күндері «Қазақстан-Қарағанды» телеарнасында жүргізуші болып қызмет атқарады. Екеуінде ел таниды. Олар қос перзенттері Дильара мен Оразды қазіргі уақыт талабына сай тәрбиелеп, білім беруге ұмтылыс жасап келеді. Үлкендері Ораз қазір біздің қолымызда. Облыс орталығындағы Сырбай мәуленов атындағы гимназияның 10 сынып оқушысы. Кенже баламыз Азат Қостанай мемлекеттік университінің Заң факультетінің түлегі. Біраз жылдар прокуратура саласында қызмет атқарып, мамандығын шыңдады. Қазір кәсіпкер. Жұмысында табыссыз емес. Осы ұлымыздың жан жары, келініміз Индира да отағасы секілді заңгер. Бұлардың да шаңырақтарында үш балалары өсіп келеді. Тұңғыштары Әмір 9-шы сынып оқушысы болса, ортаншы балалары Темір биыл бірінші сыныптың табалдырығын аттайды. Сүт кенжелері Адия әлі кішкентай сәби. Өте тату-тәтті тұрады. Осы балаларымызға қарап, жан жарым Тамара Қайыржанқызы екеуміз Алла тағалаға шүкіршілік етеміз. Өміріміздің мәнді де мазмұнды өтеп келе жақандығына тәубә дейміз. Үш ұлдан тараған немерелеріміз жан-жақтан келіп, ата-әжелеп қаумалап алғанда төбеміз көкке жетіп, нағыз шаттықтың қызығына бөленеміз. (Соңы келесі санда)

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 19 мамыр 2015 ж.

АРДАГЕРЛЕР - АБЗАЛ ЖАНДАР

9

Ұлы Жеңісті жақындатқан Ардақты ақсақал, тыл ардагері Сарман Керейбаевтың өмірі кейінгілерге ғибрат СҮЙІНСАЙДЫҢ ТӨЛ ПЕРЗЕНТІ Міне, жақында Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығын атап өткелі отырмыз. Әрине, ол күн бізге оңайлықпен келген жоқ. Қаншама аталарымыз бен әкелеріміз, әжелеріміз бен апаларымыз сонау отты жылдары қолдарына қару ұстап, қайсарлықтың үлгісін көрсетті. Сондай-ақ, өздері соғысқа қатыспаса да тылда еңбек етіп, өздерінің лайықты үлесін қосты. Солардың бірі-бүгін әңгімелегелі отырған Сарман Жарқетерұлы Керейбаев. Ардақты ақсақал биыл 87 жасқа толды. Бірақ оған бұл жасты бере қоймайсыз. Себебі, сергек әрі тың. Ғұмыр бойы ауылда тұрғандықтан ба, ес білгеннен жұмысқа араласты. Осы Қостанай қаласында ғұмыр кешіп жатқан тұңғыш ұлы Темірхан мен келіні Зейнекамалдың шаңырақтарына келсе де ұзақ бола алмайды. Қаланың тіршілігіне үйрене алмай-ақ қойды. Өйткені, ол қашанда таңмен таласа тұрып, кеш жатып үйренген. Бір жағы балалық шағы бірге өскен замандастарын сағынады. Солармен шүйіркелесіп, мауқын басады. Өткен-кеткенді еске алады. Бұл да болса жасы келген адамға бір ғанибет. Сарман атамыз Қарасу ауданына қарасты Сүйгінсай

деп аталатын құтты мекенде дүниеге келіп, ата-анасының тәрбиесін көрді. Кейбір дерек көздеріне қарағанда, оның әкесі Жарқетер ақсақал кезінде темірден түйін түйген ұста болыпты. Оның жолын бір ұлы Төлеген қуып, ауылдастарының ықыласына кенелді. Өздеріңіз білесіздер, ауылдық жерде мұндай шеберге келмейтін адам жоқ. Елді-мекендегі барлық қарбалас шаруа бұл кісінің кәсібімен тікелей байланысты. Сондықтан да болар, сол маңдағы барлық ағайындар бұл кісіні ерекше сыйлайтын. Осынау ерекше жанның жан-жары, яғни Мәриям әжеміз де кәдімгі Алла деген сөз аузынан түспейтін мейірімді де қайырымды, өзгелерге шуағын шашып жүрген, иман жүзді кісі болыпты. Елдегілердің бәрі де ол екеуінің ақ батасын алып, ақыл-кеңестеріне сүйенген. Осы Жарқетер ақсақалдың бес перзенті бар еді. Сарман ағаның екі ағасы Мырзатай мен Мырзабай кешегі сұм соғысқа аттанып, қазақ ұлтының жігіттері шетінен намысты келетіндігін әбден дәлелдеді. Бір өкініштісі, Мырзабай аға Украинадағы қанды майданда қайтыс болып, топырақ жат жерден бұйырды. Ал Мырзатай аға болса, кезінде Фин соғысы мен Жапонияда болды. Туған жеріне

1946 жылы ғана оралды. Кезінде Байкал Амур магистралын қалпына келтіруге қатысқаны жұртшылыққа белгілі. Осындай ағалары барын Сәкең үнемі өзінің ұрпағына айтудан бір жалыққан емес. Бұл мақаланы жазғандағы мақсатымыз аға ұрпақ өкілі Сарман ағаның жұмысқа 13 жастан бастап араласып, өмір бойы туған жеріне қомақты үлес қосқандығын кейінгілердің есіне салу еді. Ол ешқашан да уақытпен санасуды білмеді. Ұлы Отан соғысы кезінде бұрыңғы Қарасу және Ленин кеңшарында бастапқыда малшы болса, кейін техниканың тілін меңгерді. Күзгі кездері комбайнның штурвалына отырып, егін орды. Оның бәрін баяндап шығу да мүмкін емес.

ЖАҚСЫ ӘЙЕЛ ШАҢЫРАҚТЫҢ БЕРЕКЕСІ Өзіміз талай рет жүзін көріп, салиқалы әңгімесін естіген ардақты Сарман аға жайлы толғанғанда оның ұзақ жылдар бойы бір шаңырақтың астында бақытты ғұмыр кешкен жан-жары Кәмен Кәукеқызын айтпасақ жазып отырған дүниеміз толыққанды шықпас еді. Бір отбасының берекесін келтіріп, өзінен өрбіген ұрпақтарын жан жылуына бөлеген аяулы апамыз да сол Қарасу өңірінің қызы болатын. Өзі Сәкеңнен төрт жас кіші-ді. Ол да отағасы секілді сол майдан қызып жатқан жылдары ша-

руашылықта қарапайым ғана сауыншы болып жұмыс істеді. Осынау тыл ардагері де бірде бұзаулы сиырды қасқырдан құтқарып қалыпты. Мұндай өжет те батыл қазақ әйелін қалай мадақтасақ та жарасады емес пе. Сөйтіп ол ауылдастарының арасында «Батыр Кәмен» атанып кеткен-ді. Сарман аға мен Кәмен апамыз 1948 жылы шаңырақ көтерді. Өздері жеті баланы қатарынан қалдырмай өсірді. Тұңғыштары Темір жеті жасында дүниеден өтті. Содан кейінгі перзенттері Темірхан, Алмагүл, Балдырған, Айнагүл, Асылхан, Ерхан және Ақжамилердің бәрі де жоғары білімді, елге сыйлы мамандар. Кейіпкеріміздің өзіндік қайталанбас ерекшеліктері де бар. Ең бастысы, өте бейнетқор. Оның бойындағы осы қасиеттерінің бәрі де балаларына жұқты. Сәкеңнің перзенттерінің үлкені Темірхан да темірдей тәртіпті сүйетін, елімізге аты танымал тұлға. Бұл күндері облыс орталығындағы техникалық-шығармашылық мектебінің басшысы. Әкесі әулеттің асқар тауы болса, ол бауырларының нағыз қамқоршысы. Інілері мен қарындастары да оның өміріндегі қуанышына ортақтасып, ағалық ақыл-кеңесіне сүйеніп жатады. Оның әңгімесіне қарағанда, әкесінің бүкіл ғұмыры барша

қазақ жастарына тағылым. Кезінде ол ауылшаруашылығының озаты ретінде Мәскеу шаһарындағы Бүкілодақтық халық шаруашылығы көрмесіне екі рет қатысып, Қостанай облысының атын шығарды. Адал еңбегінің арқасында бірнеше рет селолық кеңестің депутаты болып сайланды. Қазіргі таңда ол өзінің сүйікті қыздарының бірі-Балдырғанның қолында тұрады. Айналайын қыз бала жүрегі нәзік, ата-анаға қамқор болып келеді емес пе. Балдырған қарындасымыз жасы тоқсанға жақындаған әкесінің қас-қабағына қарап, оның бір сөзін екі етпейді. Міне, Сарман атамыз кешегі Ұлы Отан соғысы жылдарында ауылда тылда еңбек етсе, бұл күндері замандастары мен кейінгі жастардың айрықша құрметіне бөленген абыз қарт. Оның сөзі де өтімді. Айтқаны да өте мәнді. Тек кезінде сүйіп қосылған зайыбы Кәмен апамыз алпыс жасқа толар жылы кенеттен дүние салды. Мәңгілік кім бар дейсіз? Құдайға шүкір, балаларының бәрі де саналы азаматтар болып қалыптасты. Қазіргі таңда осы ұрпақтарынан 11 немере, 9 шөбере сүйіп отырған мәуелі бәйтерек. Оған алдағы уақытта да мықты денсаулық тілей отырып, жастардың ақылшысы бола беріңіз дегіміз келеді.

ОЛ КҮНДЕРДІҢ ӨШПЕС ДАҢҚЫ

Әке орнына майданға аттанған қыз Рабиға Серғазықызын жерлестеріміз ешқашан да ұмытпайды

Міне, үстіміздегі жылдың 9 – мамырында Ұлы Жеңістің 70 жылдық мерекесін тойлағалы отырмыз. Осы айтулы күнді жақындатуға ұлтымыздың қаншама марқасқа ұлдары мен батыл да, қайсар қыздары өздерінің үлестерін қосқаны баршаға мәлім. Жеңіс жайлы сөз болғанда менің көз алдыма кезінде араласып, ұлағатты әңгімелерін тыңдаған қымбатты қазақ қызы тұра қалады. Әрине, одан бері де арада қаншама уақыт өтті. Рабиға апамыз да бақилық болып кетті. Алайда, оның кейінгі сіңлілеріне тағылым болар қырлары жадымда мәңгілік сақталып қалды. Осы атың өшкір сұм соғысқа біздің Қостанай өңірінен де қаншама аруларымыз аттанып, қанды майданда қолдарына қару алып, неміс жендеттеріне тойтарыс берді. Шығыстың қос шынары Әлия Молдағұлова және Мәншүк Мәметовалардың жолын жалғастырып, нағыз батырға тән мінез көрсетті. Кейіпкерім негізінде еліміздегі мұнай өндіретін Атыраудың қызы. Оның сол кездегі баяндауына қарағанда, ол 1942 жылдың мамыр айы болатын. Бұрынғы Гурьев қаласында әскери комиссариаттың бір шаңырақты асырап отырған әкесіне еңбек майданына

бару жөнінде шақыру қағазы келеді. Серғазы аға шындығын айтатын болсақ, шала сауатты, кәдімгі қарапайым ғана қоңыр төбел ғұмыр кешкен шаруа болатын. «Егер ол әскерге аттанса, тек ішем, жеймін деп отырған шиеттей үш баланы кім бағып – қағады. Оларды азық – түлікпен қалай қамтамасыз етеді» деген сауал Рабиға апамызды күндіз күлкі, түнде ұйқыдан айырды. Содан ойлана келе, бұдан яғни тығырықтан шығар жол әке орнына өзі сұрану екендігін түсінді. Үйдің тұңғышы қыз бала болса да, нағыз жігітке тән өр мінез танытып, әскери комиссардың есігін қақты. Әрине, ондағы азаматтар мұны көргенде таң қалысты. Бірақ, бұл әкесінің орнына өзін жіберу жөнінде ұсыныс жасады. Кішкентайынан аяулы Орынша әжесінің бауырында тәрбиеленген қазақтың батыл қызының айтқанынан қайтпайтын ниетін білген соң ондағылар амалсыз оған сенім артуға тура келді. Содан Рабиға үйіне келіп, жолға дайындалды. Не керек , содан ДОСААФ арқылы жүрегі нәзік бойжеткен болса да, ер азаматтарша батыл қадам жасады. Оның бұл әрекеті сол кезбен қарағанда, нағыз батырлықпен пара-пар еді. Әрине, ол соғыстың курорт емес екендігін түсінді. Ең бастысы, әкесі үйде қалып, шаңырақтағы үш бауырын махаббатына бөлеп, перзенттері аш-жалаңаш қалмайды. Сол жайдары мамыр айының екінші жартысында бұлар вагонға отырып, Қиыр Шығыстан бірақ шықты. Әскердің тәртібі бойынша екі апта карантинде болды. Кәдімгі жер қазып, оны цементтеп, үш қатарға қалқан жасады.

Бастапқы әсери дайындықты бастан өткерген соң Рабиға Серғазина 625 – ші авиациялық батальонға қызмет етуге жолдама алды. Ондағы кісілер қазақ қызының бойындағы ширақтықты, сауаттылықты, еті тірілікті сезген болар, бірден денсаулықтарын тексерген соң радистер дайындайтын курсқа оқуға жіберді. Сөйтіп, мұның қатарластарын Батыс майданға аттандырылатын жігіттердің орнына алды. Осылайша кешегі талапты бойжеткен күтпеген жерден байланысшы деген мамандыққа ие болды. Оның өзіне беймәлім қырлары мен сырларына бірте-бірте қаныға түсті. Қандай іске болсын, білек сыбана кірісіп кететін ару аз уақыттың ішінде командирлердің назарына ілінді. Бір жылдың ішінде кіші сержант дәрежесіне ие болып, өзіне байланыс бөлімшесі жүктелді. Қанша дегенмен қыз бала емес пе, шалғайда жатқан қазақ еліндегі бауырларына үш бұрышты хат жазып, әкесі алаңдамасын деген ниетпен, оларды жігерлендірер сөздерін жазып, рухтарын көтерді. Бөлімшедегі он қыз да басшылары Рабиғаның бір сөзін екі етпей, мүлтіксіз орындап, әскери тәртіптің барлық қиындықтарына үйренді. Содан көп өтпей бұларды Батыс майданына келген жігіттермен араластырып, жауапкершілік жүгін бұрынғыдан да арттырды. Ол ұлтымыздың намысын әрқашан да жоғары қойды. От пен оқтың арасында жүрсе де, ауыртпалықтарға шыдап, нағыз қайсар азаматқа тән батылдық көрсете білді. Табандылық, шыдамдылық, өз қызметін мінсіз атқару қай кезде де адамды абыройға бөлейді. Сол 1945 жылы қазақ қызына ерекше құрмет

көрсетіліп, жоғарыда аталған Қиыр Шығыстағы Спасск қаласында өткен озат байланысшылардың конференциясына қатысуға мүмкіндік туды. Содан, ол қызмет атқарып жүрген 902-ші батальон Благовещенск бағытына қарай сапар шекті. Сол батальонның құрамында апамыз Жапон соғысына қатысты. Күз айында оңтүстік Сахалиннен бірақ шықты. Сөйтіп, қарашаның сонында туған жері Гурьев, қазіргі Атырау қаласына аман-есен оралды. Осы арада айта кетер бір жай, пойыздан оны көрнекті қоғам қайраткері, кезінде еліміздің Премьер-министрі болған Нұрлан Балғынбаевтың әкесі Өтеп пен тағы бір сыйлы азамат перронда қарсы алды. Әлгі Өтеп ағамыз мұнай инженері еді. Оның сонау бір жылдары облыстық партия комитетінде мұнай бөлімін басқарғаны сол өңірдегі зиялы қауымға мәлім. Осы ардақты жанның сүйген жары Рабиға апамыздың сырлас та, қызығы мен қуанышын бөлісетін құрбысы еді. Олардың арасындағы ынтымақ ғұмыр бойы жалғасын тапты. Талай баланы жетім, ананы жесір етіп, нар тұлғалы азаматтарымыздың сүйегін жат елдерде қалдырған сұм соғыстың қандай болатындығын өз басынан кешкен майдангер апамыз сол күндердің жарқын куәсіндей кеудесіне ІІ дәрежелі Отан соғысы және бірнеше медальдармен марапатталды. Ес білгеннен еңбекқор, алдына қойған мақсатына жетпей қоймайтын батыр тұлғалы, өжет те намысты соғыс ардагері отты жылдардан кейінде саналы өмірінің бәрінде туған жері мен халқына адал еңбек етуге арнады. Еңбек жолын Гурьев облыстық партия комитетінің көлік және байланыс

бөлімінде бастады. Араға уақыт салып, көрікті қала Қостанай шаһарындағы «Қостанай горсельпроект» жобалау институтына жауапты қызметке орналасты. Ботакөз, мінезі ашық жарқын қазақ қызы осындағы өзі секілді кешегі қанды майданды бастан өткерген Отар Ерғалиев деген азаматпен көңіл жарастырды. Екі жас бір – бірін шын сүйгендіктен бе, бұдан кейінгі ғұмырлары да шуақты күндерге толы болды. Отекең де азаматтығы жоғары, бір сөзді, әйел затын ерекше ардақтай білетін зиялы жан-ды. Құдай қосқан қосағы Рабиға апамызбен дүниеден өткенше өте сыйласты. Жарасымды жұбайлар қос перзент сүйіп, оларды өз қатарларынан қалдырмай өсірді. Балалары да әке-шешесінің сенімін ақтауға тырысты. Тұңғыштары Роза Санкт-Петербург шаһарында тұрады, одан кейінгі ұлы Алмас заңгер. Сот саласында қызмет атқарады. Бұлардың да қос перзенттері азамат болып қалды. Келіндері Наташа кәріс қызы болғанымен оның инабаттылығы, әдет-ғұрпымызды қастерлеуі кез-келген қазақ қызынан артық болмаса, кем емес. Өздерімен Рабиға апамыз тірі кезінде қоян қолтық арласқандықтан ба, ол көрген жерінде кішіпейілдік танытып, алыстан сәлем беріп жатады. Ал, Алмас болса қазіргі нағыз жігітке тән барлық жақсылық пен ізгілікті бойына сіңірген парасатты жан. Ол да келіншегі секілді әке-шешесінің көзін көрген аға буын өкілдерін құрмет тұтып, кішілерге тағылым көрсетіп келеді.

Бетті дайындаған Ораз Әлі


10

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 19 мамыр 2015 ж.

ӨМІР-ӨЗЕН

Өлмейтұғын артында ән қалдырған Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, талантты әнші Батырхан Шүкенов жайлы сағыныш сөз Орны ешқашан да толмайды Мына өмірдің қамшының сабындай қысқа екендігіне тағы да көзіміз жетті. Осы мамыр айының басында күллі Алматы шаһарының зиялы қауымы есімі ТМД елдеріне жақсы таныс, қазақтың біртуар ұлы Батырхан Қамалұлы Шүкеновты соңғы сапарға шығарып салды. Осы үлкен шаһардағы Жамбыл атындағы филармонияға халық өте көп жиналды. Онда Батырхан бауырымыздың өнеріміз бен мәдениетімізде қаншалықты орын алатындығы жан-жақты айтылды. Қалың жұртшылықтың қайран азаматты өлімге қимайтындығы олардың көздерінен ағып, омырауларына тамған мөлдір тамшылардан да байқалып тұрды. Әрине, тек Алматылықтар ғана емес, күллі еліміздің облыстарындағы үлкенді-кішілі қауымды да Батырхан Қамалұлының қазасы ойсыратып тастады. Шындығы керек, әлі күнге дейін ол қайтыс болды дегенге ешкім де сенбейді. Амал қанша, қанша қимаса да жұртшылық оны Кеңсай зиратына жерледі. Батырхан көпшілікке атақты эстрада әншісі, музыкант және композитор ретінде белгілі еді. Кезінде «А Студио» тобының солисі ретінде де баршаға танылған болатын. Аталған топтың құрамында ол халқымыздың сүйікті әншісіне айналды. Батырхан Шүкенов 1962 жылы 18 мамырда сыр елі, жыр елі атанып кеткен Қызылорда шаһарында дүниеге келді. Ол тәрбиеленген шаңырақ осы өңірге белгілі зиялы отбасы болатын. Бұл жанұяда үш ұл және бір қыз өсті. Әулеттің басшысы Қамал Шүкенұлы кәсібі бойынша экономист-қаржыгер еді. Ол сонау бір жылдары Қызылорда облыстық қаржы бөлімінің басшысы ретінде де жерлестерінің ерекше құрметіне бөленген жан-ды. Сондықтан да бұлардың жанұясын барша жұртшылық әлі күнге дейін ерекше құрметтейді. Батырхан кішкентайынан өзгелерге ұқсай бермейтін ерекше бала болды. Өздеріңіз де тірі кезінде байқаған боларсыздар, бауырымыздың жүзінен үнемі шуақ шашып тұратын. Жымиысы да өзіне айрықша жарасатын. Осынау дарында ұл бала 1979 жылы Қызылорда шаһарындағы Н.Островский атындағы орта мектепті ойдағыдай тәмамдады. Оның бойындағы өнерге деген талпыныс сол кездің өзінде көзге ұрып тұратын. Түрлі музыкалық үйірмелерге қатысты. Орта мектепті бітіріп, қолына кәмілеттік аттестат алған соң, дарында бозбала Ресейдің Ленинград мемлекеттік мәдениет институтының оркестр бөліміне студент болып қабылданды. Осында саксофон класында білім алды.

Мұнда оқыған жылдары есімі әлемге танымал саксофонист Геннадий Гольштейн, сондай-ақ сакс-тенорист Владимир Рабикадан көп жайды үйренді. Әрине, мұндағы жылдардың оған бергені мол.

Алматыға оралу Ресейде атақты тұлғалардан дәріс алған Батырхан Шүкенов 1981 жылы атамекені, яғни Алматы қаласына оралды. Сөйтіп, осындағы Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерваторияда оқуын одан әрі жалғастырды. Жаңа ортада ол аспаптармен орындау факультетіндегі саксофон класында білімін тереңдетті. Туған жерге ат басын тіреген дарынды бозбала өзінің бойындағы қабілетін ұштауға барын салды. Осында жүріп белгілі музыканттар Байғали Серкебаев, Болат Сыздықов және Владимир Миклошичпен танысты. Олар да мұның бойындағы дарын ұшқынын байқағандықтан сол кезде еліміздегі атақты «Арай» тобына саксофонист ретінде қызметке шақырды. Баршаға мәлім, сол кезде аталған топтың құрамында қазақ эстрадасының жарық жұлдызы Роза Рымбаева ән салып, оның күйеуі, марқұм Тасқын Оқапов ансамбльге жетекшілік ететін. Міне, осылайша ол өзінің өнердегі жолын бастап еді. Жұлдызы жанып, 1983 жылы VІІ Бүкілодақтық эстрада әртістерінің байқауында лауреат атанды. Ол 1985 жылы өзі білім алған Алматы мемлекеттік консерваториясын аяқтаған соң әскер қатарында өзінің борышын өтеді. Осы қызметте жүріп те Орта Азия әскери округі штабының оркестрінде өнер көрсетті. Дарынды әнші 1987 жылдан бастап

«Арай» тобынан кетіп, «Алма-Ата» деп аталатын өзінің жеке тобын құрды. Осы жерде саксофонда ойнаумен қатар, бірте-бірте ән салуды да қолға алады. Арада бір жыл өткен соң «Мелодия» фирмасынан өзінің тұңғыш альбомы «Путь без остановок» әндер жинағын шығарды. Онда орыс және қазақ тілдерінде жазылған шығармалары енгізілді. 1989 жыл Батырхан Қамалұлының өмірінде ерекше орын алады. Себебі, оның тыңдармандарының жүрегін жаулап, хитке айналған «Джулия» әні дүниеге келді. Сол кезде орыстың атақты әншісі Алла Пугачева қазақ жігітінің ерекше даусын ұнатып, өзінің ән театрына шақырды. Сол жаңа жылдық кеште «А Студия» тобындағы қандасымыздың орындаған әнін бүкіл Кеңес Одағы жұртшылығы таныды. Міне, осылайша оның әнші ретіндегі атағы күллі жұртшылыққа жайылды. Әрине, бұл қуанышты сәттер қазақ жігітін қанаттандырды. Дүниеге басқа да жаңа әндер келе бастады. Мысалы, Батырдың орындауындағы «Белая река», «Стоп, ночь», «Солдат любви», «Эти тёплые летние дни», «Нелюбимая» секілді әндерді халық құмарта тыңдады. Мәскеуде қазақстандық әншінің туындыларын бәрі мойындап, әріптестері ізгі табыстар тіледі. Содан 2000 жылы ол біржола әншілікке бет бұрып, өзінің «Батыр» деп аталатын жобасын жасады. Араға екі жыл салып, ол өзінің тұңғыш «Отан ана» деп аталатын қазақ тіліндегі альбомын шығарды. Бұл әндер жинағын қандастарымыз өте жылы қабылдады. Батырханды сағынғанда бауырларымыз әлі күнге дейін сол әнді тыңдайды. Оның Алматыдағы Республика сарайында жеке концерті де өте табысты өтті. Бейнебаяндары да жұртшылық назарына ұсынылды. Батырханның 2007 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің мәдениет жөніндегі кеңесшісі болғандығын біреу білсе, біреу білмейді. Дарынды әнші дүниеден өткенде Елбасы оның жанұясына өзінің көңіл айтуын жолдады. Бұл да болса Батырханның әлемдік деңгейдегі талант екендігін көрсетке керек. Марқұм ардақты әке, сүйікті жар болатын. Ол 2008 жылы Әйгерім есімді аруға үйленді. Екеуі Санкт-Петербург шаһарында жүргенде танысқан болатын. Алғашқы некелескен жарынан Мақсұт есімді сүй-сүйкімді ұлы өсіп келеді. Ұрпағы бар адамды ешқашан да өлді деуге болмайды. Міне, ән сүйер қауым адал перзенті, өнердің биік шыңына көтеріліп келе жатқан 52 жасар Батырхан Шүкеновтен күтпеген жерден айырылып қалса да, оның артына қалдырған бай мұрасын әрқашан қадірлеп, қастерлей беретіндігі хақ. Сен біздің мәңгілік жүрегіміздесің, бауырым!

Оразалы ЖАҚСАНОВ.

Ғұмыры көпке өнеге еді немесе бүкіл өмірін сауда саласына арнаған Күләнда Шаймұхамедтің адамгершілік қырлары хақында Мәңгілік ештеңе жоқ. Өмір өзен секілді екен. Біздің арамызда жарқырап жүрген жан-жарым, балаларымның анасы, немере-шөберелерімнің сүйікті әжесі Күләнда Әмірқызы Шаймұхамедтің дүниеден өткеніне де бір жыл болып қалыпты. Оның орны әулиетімізде ерекше болатын. Еркек түздің адамы болса, әйел үйдің берекесі. Мұны өз басым бір әулеттің тірегі ретніде жарым Күләндамен 46 жыл ғұмыр кешкен кезімде айқын сезіндім. Ол шынында да шаңырағымыздың сәні де,

мәні де бола білді. Өзі 1942 жылы 25 маусымда Денисов селосында дүниеге келді. Өнегелі отбасында тәрбиеленді. Әкесі Әмір кешегі Ұлы Отан соғысында қанды майданды бастан кешкен азамат-ты. Күлекең жастайынан зейінді болды. Алдымен Қостанай кооперативтік техникумын, содан кейін Алматыдағы ревизор (тексеруші) дайындайтын республикалық мектепте білімін жалғастырды. Бұл институтпен пара пар оқу орны болатын. Ол ұзақ жылдар бойы сауда

саласында жемісті жұмыс істеді. Басқаларын айтпағанның өзінде, Денисов аудандық тұтынушылар қоғамында істеген жылдар қалың жұртшылықтың есінде болар. Ол қайда жүрсе де үлкен абыройға бөленді. Қызметі ескеріліп, «Еңбек ардагері» медалімен марапатталды. Суреті құрмет тақтасынан түспеді. Сүйікті келін, ардақты әже бола білді. Ұрпағы бар адамды ешқашан да өлді деуге болмайды. Сен мәңгі біздің жүрегіміздесің, аяулы Күләндаш! Иосиф Шәріпұлы.

СҮЙІНБАЙ АРОНҰЛЫНА-220 ЖЫЛ

Ұлы Жамбыл пір тұтқан Сүйінбай Аронұлы ұлтымыздың мақтанышы Бәлкім, зейінді оқырманның есінде болар, ұлтымыздың мәдениет тарихында ерекше орын алатын ұлы тұлғалардың қатарында «ХIХ ғасырдағы Жетісу ақындарының алтын діңгегі» атанған Сүйінбай Аронұлына биыл 220 жыл толады. Осынау әйгілі атамыздың мерейтойы қарсаңында қолына қалам ұстаған қазақтың бір перзенті ретінде біз де қарап отыра алмадық. Мұндағы көздегеніміз оның артында қалдырған бай мұрасын аз да болса жас ұрпақтың есіне салып, оның шығармашылығы жайлы баяндау. Бұл көрнекті тұлғаны кезінде Ұлы Отан соғысында «Ленинградтық өрендерім» деп аталатын патриоттық рухтағы өлең жазған Жамбыл Жабаев пір тұтқан Сүйінбай атамыз күллі жұртшылыққа қай жағынан болсын үлгі екендігі дау тудырмайды. Жастайынан өзіндік ерекше дарын-талғамымен көпке белгілі болған от ауызды, орақ тілді ардақты жан қазіргі Алматы облысы Жамбыл ауданына қарасты Қарақыстақ деп аталатын елді-мекенде дүниеге келіпті. Айтыс өнерінің қайталанбас шебері қаншама додаға түссе де қарсыластарына есесін жібермеген. Суырып салма дарын иесінің шоқтығы қашан да биік-ті. Әрине, ол туралы қазақ зиялылары да кезінде өзіндік пікірлерін білдіріп, бабамыздың атын асқақтатқан. Мәселен, «Абай жолы» эпопеясы арқылы ұлтымызды әлемге мойындатқан Мұхтар Әуезов осы Сүйінбай Аронұлын «Жетісу ақындарының алтын діңгегі» деуі бостан босқа болмаса керек. Мұндай әділ баға бермес бұрын классик жазушы оның шығармаларын оқып, жырларына әбден қаныққан болар. Бұл күндері Алматы қаласындағы педагогтардың көрігі атанған Абай атындағы ұлттық педагогикалық университеті жанында «Жамбылтану және халық ақындары» деп аталатын ғылыми зерттеу институты жұмыс істейді. Осы аталған ұжымға қаламы қарымды жазушы, филология ғылымдарының докторы Бекен Ыбырайым жетекшілік етеді. Қазіргі таңда осы институт та өздерінің алға қойған міндеттерін орындау мақсатында тың ізденістер жасап жатқандығы аян. Жалпы, өзіміздің оқып, тоқығанымызға сүйенетін болсақ, ол кісіден яғни Сүйінбай бабамыздан үлгі алмаған айтыс ақындары жоқ. Кезінде Жамбыл Жабаев атамыз ұлы ұстазы туралы: «Менің пірім-Сүйінбай, Сөз сөйлемен сиынбай. Сырлы, сұлу сөздері, Маған тартқан сыйындай! Сүйінбай деп сөйлесем, Сөз келеді бұрқырап. Қара дауыл құйындай!» деген екен. Сөздің сырын білетін адам осы жыр жолдарында қаншама мағына жатқандығын жақсы біледі. Осы дүниені жазар шақта мен Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультеті 1 курс студенті кезіміздегі көрнекті ғалым Сұлтанғали Садырбаев ағамызды еріксіз еске алдым. Ол кісі бізге академик Зейнолла Қабдоловтан кейін ауыз әдебиеті пәнінен дәріс берді. Талантты профессор бәрімізді өзінің шешендігімен, ғылыми ізденістерімен таңқалдыратын. Кейін уақыт өте білсек, ол кісі бүгін әңгімемізге арқау болып отырған Сүйінбайдың шөбересі болып келеді екен. Алайда, ол университетте жүргенде ұлы адамның ұрпағы екендігін ешқашан да тіс жарып айтқан емес. Оның осы ұлы тұлға жайлы зерттеу еңбектері де жетерлік. Ол ғұмыр бойы айтыс өнері абызының шығармашылығы мен өмірін зерттеумен болды. Ғалымның «Сұлу, сырлы сөздері» атты мақаласында «Сүйінбай мен Қатағанның айтысын Жамбылдан басқа Кенен, Үмбетәлі, Өтеп, Өмірзақ, Арғынбай, Қарабек, Мақыш, Шүкітай секілді белгілі Жетісу ақындары да жатқа білген» дейді. Оқырмандар да әсіресе, Сүйінбай Аронұлының адами болмысы да қызықтырары даусыз. Сондықтан оған да қысқаша шолу жасап өтелік. Әрине, бұл тұрғыда ол туралы айтылған жылы лебіздер де аз емес. Солардың арасынан іріктеп, сұрыптап жұртшылыққа керектісін ғана алғанды жөн көрдік. Сөзіміз жалаң болмас үшін еліміздің барша азаматтары ерекше құрмет тұтатын мелекет және қоғам қайраткері, Қазақстанның тәуелсіздігі үшін аянбай қызмет еткен Мырзатай Жолдасбековтың «Ақиық» деп аталатын танымдық мақаласына зер салғанды дұрыс деп есептедім. Филология ғылымдарының докторы, профессор өзінің осынау дүниесінде: «Сүйінбай ұзын бойлы, дене бітімі мінсіз сымбатты, күректей әдемі сақалы болған, аппақ қағаздай мөлдір сұлу кісі екен. Жырды домбырамен бастап, қыза келе құлағын бұрап, термелеп, құйындатып, төгіп айтады екен. Қыза келе айқай салғанда, жаныңда тыңдап отырған кісіні селк еткізетін зор дауысты кісі болған» деген пікірі ұлы айтыс ақынының тұлғасын көз алдыңа әкеледі емес пе.


Вторник, 19 мая 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

11

К СВЕДЕНИЮ

ОБРАТИТЕ ВНИМАНИЕ

О состоянии антикоррупционной деятельности в Управлении государственных доходов по городу Костанаю

Легализация как часть политики по стимулированию развития малого и среднего бизнеса

Управление государственных доходов по городу Костанаю (далее - Управление) уделяет большое внимание борьбе с коррупцией в своих рядах. Так, для оперативного реагирования на информацию о коррупционных проявлениях среди государственных служащих в Управлении работает телефон доверия, ведется книга «Контроля соблюдения Кодекса чести государственных служащих». Ежемесячно в газетах «Наш Костанай» и «Все сразу» публикуется график приема физических и представителей юридических лиц и объявление о функционировании телефона доверия. При поступлении на государственную службу все принятые сотрудники подвергаются прохождению специальной проверки, оформлению согласий на принятие ограничений, установленных антикоррупционным законодательством. Проводится личный прием граждан руководителем Управления и его заместителями. В целях обеспечения прозрачности работы Управления и предоставления доступа гражданам к сведениям о ходе рассмотрения их обращений с января 2015 года действует проект «Айкын». В рамках данного проекта физические и юридические лица, письменно обратившиеся в Управление, получившие в канцелярии талон с уникальным 18-значным номером, имеют возможность посредством Интернета в режиме онлайн отслеживать ход и результаты рассмотрения своего обращения на сайте Комитета по правовой статистике и специальным учетам Генеральной прокуратуры Республики Казахстан в разделе «Обращения в государственные органы». За истекший период в ходе реализации региональной «Программы борьбы с коррупцией» Управлением проводились мероприятия по обеспечению наличия справок о сдаче декларации о доходах и имуществе всеми сотрудниками Управления и вновь принимаемыми служащими. Руководством Управления со штатом сотрудников регулярно проводятся совещания и технические учебы по рассмотрению и изучению вносимых изменений и дополнений в действующее законодательство, в том числе профилактические мероприятия по предотвращению нарушений, создающих условия для коррупционного проступка. Все эти меры позволят системно и планомерно вести работу, которая будет способствовать предупреждению коррупционных проявлений. С. ДОНЕНБАЕВ, руководитель Управления государственных доходов по г.Костанаю

ГАЗЕТА КУПОН БЕСПЛАТНОГО ЧАСТНОГО ОБЪЯВЛЕНИЯ

РАЗДЕЛЫ ПРОДАЮ КУПЛЮ МЕНЯЮ (нужное подчеркнуть) текст объявления (до 25 слов)

Казахстанский экономический рынок представляет собой перспективную сферу вложения капитала. В связи с развитием и становлением рыночных отношений в Казахстане, а также в условиях растущей международной взаимозависимости экономических отношений роль и значение финансового положения граждан значительно выросла и продолжает расти. Не учтенное в экономике имущество отрицательным образом влияет как на самих обладателей данного имущества, так и на государство и общество в целом. С такого имущества не поступают налоги. В этой связи государством предпринимаются беспрецедентные шаги по изменению сложившейся ситуации, когда «теневое» имущество, в особенности деньги, имея огромный потенциал для улучшения экономического положения страны, фактически остается вне экономического оборота. Как отметил Глава государства, с учетом продолжающейся нестабильности мировой экономики и тенденций ее влияния на экономику Казахстана, характеризующихся снижением инвестиции и торгового баланса, существует острая необходимость привлечения дополнительных ресурсов в экономику. 30 июня 2014 года подписан Закон Республики Казахстан «Об амнистии граждан Республики Казахстан, оралманов и лиц, имеющих вид на жительство в Республике Казахстан, в связи с легализацией ими имущества», который вводится в действие 1 сентября 2014 года. Волна легализации имущества пройдет с 1 сентября 2014 года по 31 декабря 2015 года, при этом срок подачи документов для предъявле-

ния имущества (кроме денег) к легализации началась 1 сентября 2014 года и заканчивается 30 ноября 2015 года. Согласно закону, легализации подлежат деньги, ценные бумаги и доли участия в уставном капитале юридического лица, а также строения, соответствующие целевому назначению, принадлежащие на праве собственности субъектам легализации земельных участков, на которых они расположены, строения, оформленные на ненадлежащее лицо, недвижимое имущество, находящееся за пределами республики. Легализация имущества, находящегося на территории Республики Казахстан, проводится местными исполнительными органами. Легализация имущества, находящегося за пределами территории Республики Казахстан, проводится управлениями государственных доходов. Управление государственных доходов принимает заявления по недвижимому имуществу, находящемуся за пределами территории РК; по доле участия в юридических лицах, зарегистрированных в иностранном государстве; по ценным бумагам, эмитенты которых зарегистрированы в иностранном государстве. При этом представляются следующие документы: заявления на проведение легализации имущества (далее - заявление) в двух экземплярах по установленной форме; копии документа, удостоверяющего личность, с предъявлением оригинала при подаче заявления; по недвижимому имуществу, находящемуся за пределами территории Республики Казахстан, и доле участия в юридических лицах, зарегистрированных в иностранном государстве, нотариально засвидетель-

РАЗМЕЩЕНИЕ РЕКЛАМЫ

Адрес: пр. Аль-Фараби, 90 (1 этаж, левое крыло - рекламный отдел).

Тел. 8 (7142) 54-03-01

ПОДПИСКА

Ф.И.О. Адрес редакции: пр. Аль-Фараби, 90

Тел. 8 (7142) 53-39-13

ствованную копию правоустанавливающего документа на такое имущество; по ценным бумагам, эмитенты которых зарегистрированы в иностранном государстве, выписку с лицевого счета в соответствующей системе учета прав по ценным бумагам либо иной документ, подтверждающий право собственности на данные ценные бумаги, установленный законодательством государства, резидентом которого является эмитент ценных бумаг; документ, подтверждающий стоимость приобретения или оценочную стоимость имущества. При этом если стоимость имущества указана в иностранной валюте, то такая стоимость пересчитывается в национальную валюту Республики Казахстан - тенге по официальному курсу, установленному Национальным банком Республики Казахстан, на дату подачи заявления; документ, подтверждающий уплату сбора; иных документов в случаях, предусмотренных законом. Сбор уплачивается в размере десяти процентов от стоимости приобретения или оценочной стоимости имущества, находящегося за пределами территории Республики Казахстан и уплачивается до подачи документов. Документы, оформленные на иностранном языке, должны быть представлены с нотариально засвидетельствованным переводом на казахский или русский язык. В случае представления неполного пакета документов, наличия подчисток и исправлений, несоответствия требованиям законодательства Республики Казахстан - документы подлежат возврату. При устранении причин, послуживших основанием

ГУ «Отдел жилищно-коммунального хозяйства, пассажирского транспорта и автомобильных дорог акимата Амангельдинского района» предоставило на государственную экологическую экспертизу в ГУ «Управление природных ресурсов и регулирования природопользования Костанайской области» рабочий проект «Реконструкция сетей водоснабжения в селе Урпек Амангельдинского района Костанайской области» с разделом охрана окружающей среды (ООС). По вопросам обращаться по телефону 8 (7142) 28-61-66. Профессорско-преподавательский состав Костанайского инженерно-экономического университета имени М.Дулатова и технико-экономического колледжа выражают глубокое соболезнование председателю профсоюза, старшему преподавателю Остряниной Татьяне Кенжебековне в связи с кончиной отца МУРЗАЛИНА Кенжебека Мырзалыұлы

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство № 12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

Директор - гл. редактор: Елена НИКИТЕНКО. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-46. Шеф-редактор: Зульфия Набиева. Тел. 5437-58. Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. 5437-58. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Айгерим Есмаганбетова (53-39-13), Марина Кострова (54-05-75),

для возврата документов, лицо вправе повторно подать заявление в течение срока легализации имущества. При соблюдении требований управление государственных доходов в течение тридцати календарных дней со дня подачи заявления: 1) выносит решение о легализации имущества (кроме денег); 2) выдает субъекту легализации решение о легализации имущества (кроме денег); 3) включает сведения в реестр легализованного имущества. Ответственность за полноту и достоверность представляемых сведений по легализуемому имуществу несут субъекты легализации. Обращаем внимание, что решение управлением государственных доходов, а также иные действия (бездействие) при проведении легализации имущества могут быть обжалованы в суде. Легализация - не новшество в мировой практике. Ряд стран Европы, многие штаты США проводят данную акцию по нескольку раз, поскольку проблема вывода капитала из тени является весьма актуальной во всех странах. Казахстан имеет положительный опыт проведения легализации, который показывает, что данное мероприятие приносит позитивные результаты как для граждан Казахстана, так и для развития экономики страны в целом. Необходимо отметить, что легализованные деньги и имущество при выводе из тени начнут приносить доход в бюджет в виде налогов и сборов за финансовые и другие операции, проводимые с ними. Кроме поступлений в бюджет, уменьшится объем теневой экономики. С. ДОНЕНБАЕВ, руководитель УГД по г.Костанаю

Александр Кузьмичев (54-62-46), Валентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-05-75). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин 54-6485. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Валентина Мелехова. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Виктория Богдан, Куляш Турубаева. Тел. 54-69-71.

gazeta@top-news.kz Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 1,5 печатных листа. Тираж номера - 3276. Подписной индекс: К-315. Заказ №715. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 19 мая 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НОВОЕ ПОКОЛЕНИЕ

Покорители дорог Двое костанайцев за одну неделю «намотали» по Казахстану более двух тысяч километров. Весь этот путь они проделали исключительно автостопом. В последнее время дорога для 20-летнего Игоря Игорева и 19-летнего Евгения Гребенюка стала не просто трассой, ведущей из пункта А в пункт Б, а стилем жизни. О том, каким был путь от Костаная до Алматы, с какими трудностями пришлось встретиться парням и что нужно знать, отправляясь в путешествие автостопом, - читайте в материале «НК». ИЗ КОСТАНАЯ В АРКАЛЫК 7 мая, собрав походные сумки, странники отправились в путь. Выбраться из Костаная парням помогли родители Игоря. Дальше они передвигались самостоятельно. Около 500 метров Игорь и Женя прошли пешком. Затем остановилась машина, которая следовала до Астаны, но они решили двигаться по запланированному маршруту и вышли на полпути… - Нашей изначальной целью был Аркалык, куда и добрались спустя несколько часов, - рассказывают парни. - Говоря начистоту, мы разочаровались в этом городе. Серые заброшенные здания, на которые хотели посмотреть, были практически разобраны, остался только фундамент. А в большинстве бесхозных помещений снесены лестничные пролеты, поэтому забраться туда не смогли. Парни решили не задерживаться здесь и продолжили путь. Вышли на трассу, ведущую в сторону Жезказгана. Голосовали там несколько часов, но безуспешно. Ни одна машина не остановилась. В итоге парни вернулись в город и взяли два билета на поезд до Астаны. По словам Игоря, они не рассчитывали на большие траты, поэтому купили самые дешевые билеты в общий вагон - по 1000 тенге. - Автостоп - это приклю-

чение, а не бесплатный вид транспорта. Его главное преимущество, как и недостаток, - это полная непредсказуемость, - делая выводы, продолжает Игорь. – Автостопом можно бесплатно объездить полмира, побывать в гостях у десятков потрясающих людей, увидеть страну по-настоящему, без туристических прикрас… Или просто простоять несколько часов под дождем и, так ничего и не поймав, пойти покупать билеты на поезд, автобус. Прибыв в Астану утром 9 мая, автостопщики поспешили в центр на Парад Победы. Но, увы, все «победное действо» прошло еще в День защитника Отечества - 7 мая. Поскольку Игорь и Женя уже побывали в Астане в апреле текущего года, не распаковывая рюкзаки, отправились дальше. АСТАНА-КАРАГАНДА Следующей остановкой была Караганда. Выйдя на трассу из северной столицы, путники пешим ходом прошли более 20 километров. Вскоре им улыбнулась удача: их подобрала машина, следовавшая до города шахтеров. - Большим успехом было то, что мы успели попасть на карагандинский парад в честь Дня Победы в Великой Отечественной войне. Осталась масса положительных впечатлений, - улыбаясь, отмечает Женя. – Ближе к вечеру мы вышли за город. Сильные ветра в степи и проливной дождь, которые сопровождали нас с Костаная, не стали помехой. Пройдя около десяти километров, нас подобрали молодые люди и довезли до ближайшего поселка Аксу. Не заходя в населенный пункт, мы поставили палатку, чтобы там переночевать, набраться сил и следовать дальше. Ночь для парней выдалась беспокойной: порывистый ветер продувал палатку, «до-

рожные мешки» не спасали Игоря и Женю от стихии. Они промокли и замерзли. К тому же наутро выяснилось, что все запасы воды исчерпаны. Ранним утром парни зашли в Аксу и, набрав питьевой воды, отправились к следующей точке… КАРАГАНДА-БАЛХАШ На выезде из Караганды ребят подобрали алматинцы, которые могли бы их довезти прямиком до города некогда вкуснейшего апорта, но Игорь и Женя попросили водителя высадить их в районе города Балхаша, дабы побывать на 13-м в списке крупнейших озер мира. - Озеро показалось нам

целым морем, где не видно конца и края, - восторженно рассказывает Игорь Игорев. – Несмотря на то, что купальный сезон еще не открыт, мы пару раз окунулись. Затем около часа обсыхали, ходили по берегу Балхаша и любовались его красотами. После направились к трассе и сорвали, так сказать, куш. КОНЕЧНЫЙ ПУНКТ – АЛМАТЫ Парней преследовала удача – их сразу же подобрала

машина, следовавшая в южную столицу. Мужчина за рулем провез путешественников более 600 км. В 100 километрах до цели парни попросили остановиться, чтобы отдохнуть от дальней и нелегкой дороги. Позади АЗС «разбили лагерь», а наутро направились в Алматы. Добравшись туда, первым делом друзья зашли в торговый дом, где нашли кафе, предлагавшее посетителям фаст-фуд. Ребята любят им полакомиться, хоть и понимают, что это вредная пища.

– Зарядившись энергией, направились прямиком в горы. Здесь мы сделали много красивых фото, да и впечатлений осталась масса, - рассказывают парни. - Подъем на вершину горы напоминал тропики: необычные деревья, кустарники и цветы. Ближе к ночи мы забрались на вершину. Покорив ее, начали спускаться обратно. Мокрых и голодных путешественников приютила знакомая бабушки Игоря Игорева. Она накормила их горячим супом и чаем с пирогом. Утром странники отправились покорять мегаполис. Большой неожиданностью для них стала встреча с туристкой, которая также передвигалась автостопом. Ирина из Ростова-на-Дону рассказала им о том, что путешествует с напарником Сергеем из Самары. Но, попав в Алматы, они решили разделиться. Спустя пару часов четыре автостопщика уже сидели в автомобиле дяди Толегена, который с радостью согласился довезти их до Балхаша. Обратный путь Игоря и Жени был условно расчерчен так же, как они двига-

лись из Костаная, только в обратном порядке: из Балхаша парни добрались до Астаны. Затем их подобрал автобус, следовавший из Астаны в Кокшетау, и довез бесплатно до населенного пункта Атбасар. После этого их ждало не очень приятное событие, которое путешественники до сих пор вспоминают с обидой. В Акмолинской области их остановили сотрудники дорожной полиции и… выписали штраф! - Мы шли вдоль трассы не населенного пункта не навстречу движению, а это грубое нарушение, - поясняют Игорь и Женя. – Несмотря на это, сотрудники полиции вошли в наше положение и помогли остановить машину, которая ехала в Костанай. В общем, странствовали Игорь Игорев и Евгений Гребенюк ровно неделю. Домой они прибыли 14 мая. Как утверждают наши герои, путешествие – это жизнь, и благодаря этому хочется жить и двигаться вперед снова и снова. Валерия ВАХНЕНКО Фото предоставлено Игорем ИГОРЕВЫМ

«Там море, горы и тепло...» Каждое путешествие сулит приключения, а путешествие на велосипеде обещает их через край. Денис Генрих отправился в самостоятельный велопуть из Караганды в Абхазию. Так сложилось, что в планируемом списке городов оказался и Костанай, где он повстречал корреспондентов «НК». Отсюда поехал в Челябинск, и дальше продолжит свой путь по намеченному маршруту - Уфа - Самара - Саратов Волгоград - Ростов-на-Дону - Краснодар. Конечная цель - Гагры (Абхазия). Протяженность велотура - более четырех тысяч километров. Почему именно Абхазия? - Там море, горы и тепло... Еду к друзьям, которые предложили сотрудничество в сфере туризма, - объясняет Денис. - К тому же я там ни разу не был. Денису тридцать пять лет. Путешествовать он начал с двадцати. На поездах,

машинах, самолетах, автостопом... Наш герой объехал почти весь Казахстан, частично Россию. Самый первый путь, который и породил в нем любовь к путешествиям, был в Алматы на поезде безбилетником. Но в путешествие на велосипеде Денис пустился впервые: захотелось драйва. К тому же, по словам парня, на этом транспорте можно остановиться в любой момент, сфотографировать, поговорить с людьми - то есть полностью управлять своим путешествием. На автобусе или такси, где есть водитель, такое удовольствие не представляется возможным. Но и трудности свои встречаются при таком дальнем путешествии на велосипеде, и самая главная из них - это погодные условия. Девятого мая Денис про-

снулся в палатке, которая полностью промокла под дождем, ветер дул нещадно. Последующие три дня путник шел пешком: из-за ветра невозможно было ехать. Но, несмотря на это, ему никогда не хотелось повернуть назад. Однако не только любительский интерес движет нашим путником - впоследствии из впечатлений этого вояжа совместно с историко-географическим обществом «Авалон» будут составлены путевые заметки для путешественников. У Дениса есть жена и сын, которые встретятся с ним в Абхазии. Они хоть и разделяют интерес папы, все же решили добираться туда более безопасным способом на самолете. Дина АЛИЕВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

№39 (2739)  

Вторник, 19 мая 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you