Page 1

Благоустройство. Яблоневый сад - в подарок.

К дате. Всем ветеранам по серебряной монете.

3

4

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 28 апреля 2015 г. №33 (2733)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Бірлігі күшті ел озады.

ОФИЦИАЛЬНО

Снова в лидерах

5

Біз - мемлекетіміздің тірегі боламыз.

6

Ақындықтан адамгершілікті жоғары қоямын.

7

Нурсултан Назарбаев одержал победу на внеочередных президентских выборах. Центральная избирательная комиссия огласила предварительные итоги голосования. Они распределились следующим образом: за Нурсултана Назарбаева проголосовали 97,7% электората, за Тургуна Сыздыкова - 1,6 %, за Абельгази Кусаинова - 0,7 %.

По информации пресссекретаря ЦИК РК Венеры Жексембековой, эти данные будут уточняться по мере поступления протоколов территориальных избирательных комиссий. Окончательные итоги выборов Президента РК будут подведены до 3 мая 2015 года. Между тем уже имеются итоги явки избирателей. Участие в главном политическом событии страны приня-

ли 95,22% казахстанцев от общего количества электората. - Впервые в истории суверенного Казахстана избиратели так выразительно проявили свою гражданскую позицию, электоральную активность и политическую ответственность за будущее страны, - пояснила Венера Жексембекова. В Костанае активное голосование проходило и на закрытых избирательных

участках. На избирательный участок №9, который был расположен в городской больнице, выполнить свой гражданский долг пришли и тяжелобольные пациенты, и даже те, кто недавно перенес серьезные операции. В целом по области явка избирателей составила почти 97%. По этим данным наш регион находится на десятом месте по активности населения в избиратель-

ном процессе. - Мы показали единение всему миру, ведь под куполом нашего государства нашли свою родину представители не одной национальности. Когда на избирательных участках я видел много народу, очереди, которые стояли, чтобы получить свой бюллетень, то испытал гордость и радость за нашу страну и активных граждан. (Окончание на 2-й стр.)

Бас имамның өнегесі.

10


2

Вторник, 28 апреля 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

ГСМ

ФОРУМ ПОБЕДИТЕЛЕЙ

Запрет не во вред Дефицита топлива в Костанае не прогнозируется. Напомним, до 20 мая Казахстан ввел запрет на ввоз дизельного топлива из РФ железнодорожным транспортом. По мнению местных чиновников, эта мера вынужденная, поскольку топливный рынок РК перенасыщен собственной продукцией. - На сегодняшний день речь о дефиците бензина не идет, - заявил руководитель управления предпринимательства и индустриально-инновационных технологий Костанайской области Мейрам Сокитбаев. - На заводах и нефтебазах хранится большое количество нефтепродуктов, а емкости, как говорится, не резиновые. Мы в январе и феврале слабо выбирали объемы, которые нам выдавали - то есть не более 30-40%. Продукция накапливается на заводе, поэтому ввод запрета - скорее вынужденная мера. Кроме того, по мнению Сокитбаева, Костанайская область, граничащая с РФ, находится в более выгодных условиях, чем другие регионы Казахстана. При необходимости импортировать российское топливо можно автотранспортным путем. Так что введенный запрет не отразится на костанайских автовладельцах. Мария БЕРЕЖНАЯ

С Елбасы - к новым победам

В Костанае отпраздновали завершение президентских выборов. Во Дворце спорта для подведения итогов внеочередных выборов Президента РК собралось больше тысячи человек. Среди них было много

молодежи, студентов, школьников, рабочих и служащих, людей пенсионного возраста. Под шквал аплодисментов на сцену вышли члены областного штаба по поддержке кандидатуры Нурсултана Назарбаева. - Отличительной особенностью выборов стала беспре-

цедентно высокая явка избирателей, - отметил в своем выступлении аким области Нуралы Садуакасов. - Свыше 525 тысяч жителей области пришли на избирательные участки. По данным exit-poll, Нурсултан Назарбаев получил 97,5% голосов. Народ в очередной раз продемонстри-

ровал приверженность своему лидеру. Сегодня подобные показатели и общественная поддержка встречаются крайне редко. В свою очередь заместитель председателя областного филиала партии «Нур Отан» Алия Сапарова отметила, что победа Нурсултана Назарбаева стала результатом его кропотливой и целенаправленной работы по стабильному развитию страны, о чем наглядно свидетельствуют достижения в социальном и экономическом развитии Казахстана. В заключение торжества состоялся праздничный концерт с участием лучших профессиональных коллективов и исполнителей области. Александр КУЗЬМИЧЕВ Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

ИНИЦИАТИВА ОФИЦИАЛЬНО

Своевременный вклад

Снова в лидерах (Окончание. Начало на 1-й стр.) - Вместе с Елбасы мы выбрали мир, спокойствие и стабильность, - сказал на встрече с горожанами аким Костанайской области Нуралы Садуакасов. За ходом избирательного процесса в Костанайской области следили почти 2,5 тыс. наблюдателей. Международные наблюдатели от РФ отметили, что президентские выборы в регионе прошли без нарушений и при высокой активности населения. - Возможно, в силу менталитета в Костанае явка избирателей высочайшая. Люди шли голосовать семьями - с детьми, бабушками, дедушками, - выразила свой восторг руководитель делегации Миссии наблюдателей от СНГ Галина Лопатинская. - Да, мы, россияне, любим своего президента точно так же, как и вы своего, но такой высокой активности на выборах у нас нет. По данным облизбиркома, письменных жалоб от костанайцев не поступало, но были недовольства в устной форме, высказанные по телефону. Так, на одном из участков в Затобольске избиратели жаловались на отсутствие праздничной атмосферы. - Люди также звонили с жалобами о том, что на избирательном участке, расположенном в одной из школ, большая очередь. Там голосование было организовано в фойе, и в первые 40 минут создалась очередь. Мы просто не ожидали такую высокую активность со стороны населения, - подчеркнул зампредседателя областной избирательной комиссии Сералы Ахметов. Он также сообщил, что на некоторых избирательных участках к моменту открытия - 7 часам утра - собралось больше сотни человек. Валентина АНАТОЛЬЕВА Марина КОСТРОВА Дина АЛИЕВА Фото Георгия ШАПОВАЛОВА

800 млн тенге направит Евразийская группа на развитие социальных объектов Костанайской области. На выделенные средства в текущем году планируется осуществить ряд первоочередных экономических, социальных и культурных проектов. Большинство из них - в Рудном.

- Это, в частности, строительство жилого дома в Рудном, в связи с тем, что нам необходимо переселить жителей станции Железорудная. Это и ремонт насосной станции «Соколовская» до Васильевского испарителя, передача котельной и земельного участка в собственность Аркалыкской теплоэнергетической компании, ремонт Дома культуры в п. Октябрьский, - подчеркнул председатель

совета директоров Eurasian Resources Group Александр Машкевич. Значительная сумма в текущем году будет направлена в помощь спортивным организациям. В частности, на развитие хоккея, футбола, волейбола и дзюдо. Кроме того, планируется закупить реабилитационное оборудование для детей с ДЦП, санитарный автомобиль для Рудненской станции

скорой помощи и необходимое учебное оборудование для рудненских профильных колледжей и института. Вот уже на протяжении 12 лет Евразийская группа финансирует наиболее значимые социально-экономические проекты в четырех регионах Казахстана. В развитие Костанайской области за последние три года было вложено почти 3 млрд тенге. Валентина МЕЛЕХОВА

АКЦЕНТЫ

Авто для «особенных» нужд ПРОГНОЗ

Долгожданное тепло На этой неделе в Костанайской области ожидается потепление. Связано это с тем, что на территории региона установится антициклон. - Уже со среды, 29 апреля, прогнозируется повышение температуры воздуха. Ночью столбик термометра покажет 0-5 градусов тепла. Днем температура воздуха составит +15 +20 градусов по Цельсию, - пояснила начальник отдела прогнозов погоды филиала РГП «Казгидромет» по Костанайской области Валентина Загребина. Как говорят метеорологи, временами ожидаются небольшие осадки, туман. Валерия ВАХНЕНКО

Инвалиды общества «Үмiт-Надежда» получили новый автомобиль. Ключи от 16-местного микроавтобуса Iveko вручил лично аким Костанайской области Нуралы Садуакасов. - Не зря ваша организация называется «Надежда». Вы вселяете надежду в сердца людей, которые в этом нуждаются. Многим из тех, кто приходит к вам, вы даете чувство уверенности. Есть люди, которые хотят помочь и вам, - отметил глава региона Нуралы Садуакасов. - Эта машина собрана

в Костанае. Пользуйтесь ею на здоровье! Подарок инвалидам преподнесла социально-предпринимательская корпорация «Тобол». Напомним, с просьбой о новом авто заместитель руководителя ОО «Үмiт-Надежда» Аруна Жаксагулова обратилась 7 апреля. Глава региона пообещал помочь и сдержал свое слово уже через 16 дней. Кроме того, в рамках рабочей поездки Садуакасов посетил частную клинику «Андрофарм». По словам его директора Сагынтая Тургаева, в ближайшей перспективе врачи центра вплотную займутся вопро-

сами бесплодия у мужчин, а перечень медуслуг пополнится ДНК-диагностикой.

Марина КОСТРОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА


Вторник, 28 апреля 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ЧТОБЫ ПОМНИЛИ

ИНИЦИАТИВА

За подвиги, отвагу, терпение

Страницы мужества В Костанае состоялась передача Книги военной славы областному Совету ветеранов. Проект организован в рамках «Эстафеты Памяти», посвященной 70-летию Великой Победы. В ходе мероприятия были представлены экспонаты областного краеведческого музея, посвященные Великой Отечественной войне. Особое внимание привлекли бумажные макеты парков Победы Костаная и России, выполненные мастером Анатолием Щепотьевым. В своем обращении к костанайцам аким города Ахмедбек Ахметжанов подчеркнул, что в областном центре проделана колоссальная работа, посвященная юбилейной дате, и отметил вклад наших земляков в Победу. - Все дальше в историю уходят годы испытания Великой Отечественной войной, но со временем не меркнет свет салюта Победы, мужества и героизма наших ветеранов в бою и самоотверженный тыловой труд. Из нашего региона на войну были призва-

ны почти 75 тысяч человек, более сорока тысяч погибли и пропали без вести. Неумолим бег времени, и наш долг - свято беречь память о подвиге наших дедов и прадедов, - подчеркнул Ахметжанов. Одним из знаковых мероприятий празднования 70-летия Великой Победы стал информационно-издательский проект «Областная Книга военной славы» в рамках акции

«Эстафета Памяти». Книга - результат кропотливого труда ветеранских организаций, архивных и музейных работников, библиотекарей, коллективов школ и многих других. Побывав во всех районных центрах и городах области, юбилейная Книга наполнилась военно-историческими материалами. Каждая страница, по словам главы горо-

да, выполняет важнейшую задачу сохранения и передачи святой памяти подрастающему поколению. Книгу военной славы торжественно передали областному Совету ветеранов. Более того, ее копии распространят по учебным заведениям и организациям области. Дина АЛИЕВА Фото автора

ЯРМАРКА

Наряду с традиционными товарами здесь продавали… собаку. За резвого щенка породы алабай предприимчивый торговец из п. Заречный просил 50 тысяч тенге. Что касается продуктов питания, на сей раз костанайцев порадовало обилие мяса. Ценовой разброс был примерно таков: говядина – 850 тенге за килограмм, конина – 10001100, шужык – 1200, свинина – 700-900 тнг.

Удивительно, но одним из самых востребованных товаров стали сухофрукты.

ОЗЕЛЕНЕНИЕ

Яблоки для будущих Ньютонов В Назарбаев Интеллектуальной школе разбили яблоневый сад. Такой подарок школьникам элитного учебного заведения в канун внеочередных выборов Президента РК сделали члены армянской общины Костанайской области «Эребуни». По словам представителя общины Сергея Григоряна, для реализации идеи было закуплено 100 яблонь, выращенных в местном питомнике. Посадкой двух- и трехлетних деревьев занялись члены общины и школьники. По

словам директора Назарбаев Интеллектуальной школы Думана Сапакова, инициативу создания сада ученики 9-11 классов восприняли на ура. - Мы благодарны за такой подарок. У нас уже посажены цветы и кустарники, но настоящего сада не было. Он занял почти гектар территории, - отметил Сапаков. За саженцами будет ухаживать садовник школы. Первые наливные яблочки появятся здесь уже через год-два. Ирина СЕМЕНОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

Курагу по 750 тенге и изюм по 550 тенге за кило посетители ярмарки буквально

Предприниматели области начали оказывать помощь в рамках акции «Благодарность потомков». Напомним, что к 70-летию Победы Национальная палата предпринимателей «Атамекен» объявила о запуске социального проекта «Благодарность потомков», который призывает всех бизнесменов страны объединиться и помочь ветеранам Великой Отечественной войны. Местные бизнесмены уже собрали средства на раскрутку сайта о ВОВ. Одной из первых, кто обратился с просьбой к предпринимателям Костанайской области, стала директор ТОО «Интерстан» Людмила Говорун. - Сайт о ветеранах Костанайской области был создан еще к 65-летию Победы, но после широкомасштабных празднеств интернет-портал «замер», - рассказывает Людмила Говорун. - Сейчас снова решено возобновить его работу, так как ветераны трепетно относятся к памяти и хотят рассказать о том тяжелом времени нынешнему поколению. Ежедневно сайт посещают тысячи костанайцев. Здесь в электронном доступе размещена Книга памяти «Они вернулись с Победой!», записаны воспоминания ветеранов ВОВ, публикуются статьи о них и многое другое. Интернет-портал будет работать на постоянной основе, плодотворно собирая информацию о годах войны. - Интернет-портал очень ценен как для родственников ветеранов, так и для молодых людей, знающих о войне только из учебников по истории. Здесь много полезной информации, которую в учебных пособиях не встретишь. Думаю, что, читая о совершенном героизме, нынешнее поколение будет стремиться к тому, чтобы война больше не повторилась, - отметил заместитель директора Палаты предпринимателей Костанайской области Манарбек Казин. В итоге Людмиле Говорун от лица предпринимателей Костанайской области был вручен конверт с денежной суммой, предназначенной на раскрутку и содержание сайта. Валерия ВАХНЕНКО

СУББОТНИК

Плюс две тысячи деревьев

Говядина, сазан… собака? Сельскохозяйственная ярмарка удивила необычным товаром.

3

сметали с прилавков. Но самые большие очереди – по несколько десятков человек - выстроились к лоткам с куриным яйцом и куриным мясом. Яйцо можно было купить по 140 тенге за десяток. Домашнюю курочку – по 1000 тенге за тушку. Большим спросом пользовалась и рыба. За карасей просили 300 тенге за кг, за щуку – 300-500 тенге (в зависимости от величины рыбины), за сазана – 400 тнг. Марина КОСТРОВА Фото автора

В Костанае общими силами облагораживали территорию будущего парка отдыха. В районе дизельного завода в рамках общеобластного субботника высаживали деревья. Около двухсот человек приняли участие в масштабном событии: это и сотрудники областного и городского акиматов, и первые лица региона и Костаная, и представители бизнес-структур, государственных учреждений, неправительственных организаций. Всего запланировано посадить около двух тысяч саженцев лиственных и хвойных пород: пирамидальные тополя, березу, ясень, рябину. Главный специалист документационного отдела аппарата акима области Оксана Соколова отметила, что ежегодно рабочий коллектив в полном составе выходит на субботники: - Сегодня мы здесь с самыми патриотичными чувствами! Вышли поддержать инициативу, озеленить город, навести в нем чистоту после зимы. Приятно осознавать, что являешься участником такого полезного дела. Участие в субботнике принимали и представители волонтерской группы «Жылы жүрек». - Мы тоже решили внести свой вклад в озеленение города, акимат даже предложил нам принять участие в открытии будущего парка, - говорит руководитель волонтерской ячейки Виктория Захарченко. - Мы уже посадили более двадцати деревьев. Считаем, что акции по очистке и озеленению города необходимо проводить чаще. Жадра МАЛИБЕКОВА

ОБРАТИТЕ ВНИМАНИЕ

Предъявите документы Полицейские напоминают: у владельцев скутеров начнут проверять наличие водительского удостоверения. Нововведение касается скутеров с объемом двигателя от 125 куб. см и максимальной скоростью более 50 км/ч. Водительское удостоверение с категорией «А» требуется и для мотоциклов, трициклов, квадроциклов и мопедов с аналогичными характеристиками. Водители, чье транспортное средство имеет объем двигателя не более 125 куб.см, должны получить категорию «А1». Кроме того, владельцы указанного мототранспорта обязаны пройти государственную регистрацию - поставить на учет в административной полиции, получить государственные номерные знаки и оформить страховку. По словам старшего инспектора УАП ДВД Костанайской области Юрия Панасенко, согласно действующему законодательству, получить водительское удостоверение категории «А1» могут лица, достигшие 16 лет, категории «А» - 18 лет. Милана БЕРЕЗОВСКАЯ


4

Вторник, 28 апреля 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НАША ЖИЗНЬ КРУГ ВОПРОСОВ

К ДАТЕ

Награда за подвиг Всем ветеранам - участникам ВОВ Нацбанк подарит серебряные монеты. К 70-й годовщине Победы Национальный банк РК выпустил в обращение серебряные монеты достоинством 500 тенге. Памятные монеты «70 лет Великой Победе» изготовлены из серебра 925 пробы, вес каждой составляет 24 грамма. На лицевой стороне в верхней части изображен герб РК, в нижней - надпись «500 тенге», а по окружности монеты проходит бусовый ободок и выступающий кант. - На оборотной стороне монеты изображение фрагмента мемориала Славы в парке им. 28 гвардейцев-панфиловцев в г.Алматы, дата «1945», обозначающая год Победы в Великой Отечественной войне, и дата «2015», обозначающая год чеканки монеты. По окружности - надписи «ҰЛЫ ЖЕҢІСКЕ 70 ЖЫЛ» на государственном языке, «70 ЛЕТ ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЕ» на русском языке и выступающий кант, - сообщила начальник отдела по работе с наличными деньгами КФ РГУ «Национальный банк РК» Гульшарат Жусупова. Тираж серебряной монеты «70 лет Великой Победе» составил 7 тыс. штук. Из них 4 776 монет Национальный банк РК на безвозмездной основе передал Министерству обороны для вручения ветеранам-участникам ВОВ. Валентина МЕЛЕХОВА

ЗНАЙ НАШИХ

Работать на заслуженном отдыхе Пенсионеры Костаная ищут дополнительную подработку. Эту проблему они озвучили на тематическом приеме граждан по программе «Занятость-2020». Прием вели депутат Костанайского областного маслихата Алма Дощанова, заместитель руководителя департамента Комитета труда, социальной защиты и миграции Амина Шахмутова, заместитель руководителя управления координации занятости и социальных программ Костанайской области Аида Хусаинова. Обратившиеся задавали вопросы по поводу содействия в трудоустройстве, установления группы инвалидности, получения направления в реабилитационный центр. Всего было выслушано 13 человек. Одной из наиболее часто поднимаемых проблем оказалось трудоустройство пенсионеров. К примеру, Романа Яворская до пенсии

О Победе в песнях В Костанае состоялся фестиваль молодежного творчества «Дорогами Победы». На базе Костанайского государственного педагогического института прошел отборочный тур, в котором приняли участие студенты высших учебных заведений региона. Со сцены КГПИ звучали военные песни, монологи, стихотворения. Также были показаны театрализованные представления и танцы. - Молодые люди активно принимают участие в подобных мероприятиях, осознавая всю серьезность предстоящей даты - 70-летия Великой Победы, - отмечает начальник управления по социально-воспитательной работе КГПИ Салтанат Жакаева. По итогам фестиваля лучшим стал хор Костанайского государственного педагогического института. Уже 29 апреля вокалисты выступят на гала-концерте в Астане. Валерия ВАХНЕНКО

КУЛЬТУРА

Возвращая в прошлое На сценах драматического и кукольного театров пройдут спектакли, посвященные Великой Отечественной войне. Актерская труппа Костанайского областного русского драматического театра подготовила для зрителя постановку «Вспомнить всех поименно» по мотивам народной сказки. Как рассказывает заведующая литературной частью Татьяна Созина, эта пьеса - преклонение перед ветеранами войны и тружениками тыла Костанайской области. - В основе композиции, помимо художественного осмысления событий тех лет, лежат дневники и письма земляков, ушедших на фронт из Кустанайской области и самого города, - отметила Созина. Премьера спектакля состоится 6 мая в 16.00. В свою очередь областной кукольный театр подготовил пьесу «Ястребок» авторов Ирины и Яна Златопольских. - Сюжет сказки захватывающий, - рассказывает заведующая литературной частью областного кукольного театра Роза Джумабаева. - Мальчик пишет своему отцу на фронт письмо и вкладывает в конверт бумажный самолетик, который он называет «ястребок». Получив этот самолетик, отец сочиняет для сына сказку, в которой «ястребок» летит в тыл врага, чтобы узнать о местонахождении немецкого аэродрома и передать эту информацию советскому командованию. Чем закончится спектакль, долетит ли бумажный самолетик до цели, ведь на пути его ждут разные приключения? Вы сможете узнать об этом 29 апреля в 10.00. Также премьерные показы пройдут 2 и 3 мая в 10.00 и 14.00. Лера ТУМАНОВА

работала на фабрике «Баян Сулу», однако из-за болезни ей пришлось уволиться. Это обстоятельство стало причиной небольшой пенсии и поиска работы на данный момент. - Сейчас нужно платить за квартиру, а у меня 200 тенге в кошельке. Я согласна на любую работу, лишь бы хоть как-то улучшить свое материальное положение.

Депутат Дощанова пообещала Яворской подробно изучить ситуацию и найти подходящую вакансию. Женщину направили на консультацию в отдел занятости. По словам руководителя ГУ «Отдел занятости и социальных программ акимата города Костаная» Сагындыка Умарова, список вакансий обновляется каждую неделю, и это дает

возможность найти для обратившейся подходящее место работы. С вопросом о бесплатном направлении в реабилитационный центр обратился инвалид третьей группы Бахитжан Ибраев. Алма Дощанова лично взяла на контроль его проблему и пообещала решить ее. Дина АЛИЕВА Фото автора

ВЫСТАВКА

Память на всех одна В Костанайской областной картинной галерее работает выставка «Победу чтим, героев помним». В экспозиции представлено более 90 работ художников и фотографов. Как отмечает заведующая картинной галереей Сая Калинова, выставка расположилась сразу на двух этажах. - На первом этаже представлены работы мастеров кисти, в которых раскрывается тема войны с помощью графики и живописи. Примечательно, что художники написали и портреты ветеранов Великой Отечественной войны, которые проживают в нашем городе. По окончании выставки они подарят портреты героям ВОВ, - рассказывает Калинова. - В выставочном

зале, расположенном на втором этаже, находятся работы костанайских фотографов Олега Яблочкина, Георгия

Шаповалова, Николая Соловьева и других. На суд зрителей они представили свои лучшие снимки. Выставка

будет работать в течение мая. Виктория РОМАНОВА Фото Георгия ШАПОВАЛОВА

НОВШЕСТВА

От толстой сумки - до постамата «Казпочта» модернизирует работу почтальонов. В этом году каждый почтальон Костаная будет снабжен мобильным переносным устройством POSTMAN. С помощью него почтальон сможет выдать пенсию, принять коммунальные и иные платежи (налоги, штрафы) на дому у клиента с выдачей квитанции. Но и это еще не все. Для

удобства обслуживания клиентов почтовую корреспонденцию, посылки и бандероли вскоре можно будет получить в любое удобное для клиента время в постаматах - автоматизированных терминалах. Они созданы как альтернатива существующей службе доставки. Теперь не нужно будет идти в отделение связи. Клиент может получить посылку там, где ему удобно, скажем, в торгово-развлекательном центре, работа-

ющем круглосуточно. Все очень просто: отправивший корреспонденцию указывает номер мобильного телефона получателя. Как только посылка поступила в указанный отправителем постамат, адресату приходит сообщение, чтобы он забрал ее. В перспективе на «Казпочте» планируют производить приемы всех коммунальных платежей по одной квитанции. Это будет удобно для клиента и позволит значительно сократить время, не-

обходимое на оплату. - В крупных городах, таких как Алматы, Астана, Шымкент, эта технология уже внедрена. Мы готовы осуществлять прием платежей по принципу «одна квитанция – один платеж». Тем более что у нас только в областном центре 15 отделений связи и в любом из них можно будет произвести оплату, - говорит директор областного филиала АО «Казпочта» Владислав Константинов. Александр КУЗЬМИЧЕВ


1 МАМЫР – ҚАЗАҚСТАН ХАЛҚЫ БІРЛІГІ КҮНІ Бүгінгі нөмірде: * Еліміздің келешегі - өз қолымызда * Қазақ деп соққан жүрегі *Бұрындық хан

Халық сенім көрсетті

Сейсенбі, 28 сәуір 2015 жыл

Бірлігі күшті ел озады

Өткен жексенбіде күллі еліміздің жұртшылығы Қазақстан Республикасы Президентін сайлауда аса белсенділік танытып, ұйымшылдық көрсетті. Мұны біз облыс орталығындағы кейбір сайлау учаскелерінде болғанда да өз көзімізбен көрдік. Үлкенді­кішілі қауым таңғы 7­ден бастап өздері тіркелген учаскелерге судай ағылды. Біз республикамыз бойынша сайлаудың қорытындысы жайлы мәліметтермен де таныстық. Үстіміздегі жылы осы аса маңызды сайлау барша қазақстандықтардың ауызбірлігі мен ынтымағын тағы да дәлелдеді. Халқымыздың 97,7 пайызы қайраткерлігі мен іскерлігін әлем мойындаған Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевқа дауыс берді. Бұл көрсеткіш оның жұртшылық алдындағы жоғары беделін танытатындығы даусыз.

«Тіл-тұнық ойдың кәусары» Дәл осындай тақырыппен жуырда Қостанай облысы әкімдігінің тілдерді дамыту басқармасы мемлекеттік тілді қолдану аясын кеңейту және оны дамыту мақсатында Қостанай гуманитарлық колледжінің акт залында облыстық байқау өткізілді. Осынау жарысқа 20­25 жас аралығындағы оқу орындарының студенттері мен аудан және қала мектептерінің оқытушылары қатысты. Олар байқау барысында өздеріне берілген тақырыптың мазмұнын толық ашып, эссе жазды, мәтіндерге аударма жасады. Аталмыш байқаудың соңында жнңімпаздарға арнайы дипломдар, алғыс хаттар және басқа да бағалы сыйлықтар табыс етілді.

Қайырымдылық көмек

немесе басты құндылығымыз - ұлттар достығы мен ынтымағы Біздің еліміздегі негізгі құндылық халықтар арасындағы ынтымақ пен татулық. Ауызбіршілік пен келісім бар жерде өсу де, экономикалық даму да болатындығын өмір көрсетіп отыр. Халқымызда «Бірлігі жоқ ел тозады, бірлігі күшті ел озады» деген даналы сөз бар. Қазіргі таңда еліміз сол бірліктің арқасында ырысы мен ынтымағы артқан, берекесі шалқыған, достығы жарасқан толыққанды мемлекет болып қалыптасты. Қазақ елі бұл күндері халықаралық қоғамдастықта өзіндік ерекше орны бар республика. Бұл ретте мем-

лекет басшысының тікелей бастамасымен құрылған Қазақстан халқы Ассамблея­ сының атқарып жатқан жұмыстары ауыз толтырып айтарлықтай. Баршаға мәлім, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен 1995 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясы өз жұмысын бастаған болатын. Осы жылдың 21 наурызында біздің өңірде де облыстық Ассамблея дүниеге келді. Өткен 20 жылда жоғарыда аталған Ассамблея халықтар достығын нығайтып, еліміздің дамуына айтарлықтай үлестерін қосты. Ас-

самблеяның қызметі барысында ұлтаралық келісімді нығайтуға, мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеруге, басқа да мемлекеттік маңызы бар аса өзекті жайларды жүзеге асыруға ерекше көңіл бөлінді. Осы аталған уақыт ішінде бұл бірегей институт еліміздегі барлық этнос өкілдерін ортақ мақсатқа жұмылдыра отырып, республикадағы тұрақтылықты сақтап, еліміздің өркендеуіне қомақты үлестерін қосты. Мемлекетіміз 130­дан астам ұлт өкілдерін бір шаңырақ астына біріктіріп отырғаны көпке белгілі. Бәлкім жерлестеріміздің

есінде болар, облыс орталығындағы Достық үйі 2007 жылы қыркүйекте Елбасының Қостанайға сапары кезінде салтанатты түрде ашылған еді. Ол Қазақстандағы осындай екінші ғимарат еді. Қазіргі танда 18 ұлттың мәдени орталықтарын біріктіріп отырған бұл үлкен ұжымның атқарып жатқан жұмыстары да ауқымды. Олар жыл сайын түрлі мерекелердің ұйытқысы болып жүр. Бәрі де еліміздегі татулық пен ауыз бірлікті нығайтуға атсалысуда. Сондықтан әрқайсысының өзіндік орны бар. Достық үйі жылда

қайырымдылық шараларымен де айналысуды дәстүрге айналдырған. Барлық ұлттық мәдени орталықтар өздерінің салт­дәстүрлерін жаңғырта түсуде. Қаншама ұлттың ынтымағын жарастырып отырған аталмыш киелі шаңырақты қазіргі таңда облыс аймағы ғана емес, бүкіл еліміз жақсы біледі. Тағы бір айта кетер жай, 2015 жыл Қазақстан Халқы Ассамблеясы жылы болып жарияланды. Сондықтан барлық ұлттар мен ұлыстардың өкілдері оның өз деңгейінде өтуіне атсалысатындығы белгілі. Әйгерім ЕСМАҒАНБЕТОВА.

Апат айтып келмейді. Оны бәріміз де жақсы білеміз. Мұны біздің жерлестеріміз де жете түсінген. Сондықтан да олар еліміздегі өзге өңірдегі тұрғындардың басына түскен жағдайға бей­жай қарай алмайды. Оқырмандарға мәлім, үстіміздегі жылғы табиғаттың күтпеген құбылысынан Қарағанды облысында су тасқынынан бірқатар елді­мекендер зардап шекті. Қазіргі таңда оларға байтақ елміздің барлық аймақтарынан қайырымдылық көмектері жасалып жатыр. Біздің Қостанай облысынан да жуырда жоғарыда аталған Қарағандылықтарға 10 миллион теңгенің 100 тонна азық­түлігі жөнелтілді. Қостанайдан 7 көлік сол жаққа бет алды. Аталған көліктерге тиелген картоп, ұн, макарон, сұйық май және басқа да аса қажетті тауарлар ондағы тұрғындарға жеткізілетін болады.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 сәуір 2015 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Еліміздің келешегі өз қолымызда Еліміздегі ең басты құндылық – тәуелсіздік. Ата-бабаларымыз егемендікті ғасырлар бойы аңсаумен өтті. Сол күнге де біз аман – есен жеттік. Қазіргі таңда қазақ елін білмейтіндер жоқ десе де болады. Өткен кезең ішінде Қазақстанды бүкіл әлем таныды. Әрине, мұның бәрі де Елбасының көреген де салиқалы саясатының арқасы екендігі даусыз. Қазақстан зайырлы мемлекет ретінде қалыптасып, талай қиындықтарды бағындырды. Дүниежүзілік қауымдастықтан өзінің лайықты орнын алып, әлемнің көптеген елдерімен терезесі тең мемлекетке айналды. Тәуелсіздіктің нәтижесінде қай салада болмасын алған асуларымыз, жеткен жетістіктеріміз жеткілікті. Кешегі Кеңес Одағы кезінде Қазақстанды дүниежүзі толық білді деп айта алмаймыз. Сондықтан да біз қазір өзімізді ерекше бақытты сезінеміз. Өткен жылдар баршамызға мемлекетіміздің болашағы өз қолымызда екендігін айқын көрсетті. Себебі, бізге сырттан келіп ешкім ештеңені де жасап бермейді. Сондықтан осыны жете түсінетін кез әбден келді. Қазіргі таңда еңбек етемін деген азаматқа барлық жағдайдар жасалған. Тек өз кәсібіңді жетік меңгеріп, алға қарай талпыныс жасасаң болғаны. Кезінде қазақтың ұлы ақыны Мағжан Жұмабаев «Мен жастарға сенемін» деген екен. Ендеше, қазақ елінің тірегі де келешегі де арамызда жүрген жастар. Олар егемендігіімзді одан да нығайтуға өз үлестерін қоса беретіні шүбәсіз. Серікбай Оспанов, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, ғалым.

Есімнің де өз мәні бар немесе біз ырымшыл халықпыз

Наурыз – жыл басы. Нағыз жаңа жылымыз осы Наурыз айында бастау алады. Күн жылынып, қар еріп, тіршілік иелері оянып, көңілденетін кез. Ағаштар мен шөптер қар астынан сілкініп, бұл кездері еліміздің оңтүстік өңірлерінде бәйшешектер гүлдейді. Міне, біз жуырда осынау табиғаттың шуақты күндерінде дүниеге келген кісілермен сұхбаттасқан едік. Соны төменде оқырмандар назарына ұсынып отырмыз.

Наурызбай Танатқан, студент: - Наурыз - жыл басы. Менің есімімді осыған орайластырып, ырыммен кіндік шешем қойған. Ұлыстың ұлы күні адамдар бірбіріне деген ренішін ұмытып, өзіне де өзгеге де тек ізгілік тілеген. Мен өзім наурыз айында туылғаныма қуанамын. Себебі, бұл шақта күн жылынып, айнала мейірімге толы болады. Осы айдағы мерекелер де ерекше. Мысалы, 8 наурыз, 22 наурыз. Ал, 22 наурыз - Ұлыстың ұлы күнi. Бұл күнi күн мен түн теңеледi. Табиғат та, Жер-Ана да, жан-жануар да түлейдi, жаңарады. Мереке қызған кезде жастар алтыбақан жанында ұлттық ойындар ойнайды. "Көкпар", "Бәйге", "Қыз қуу", "Жамбы ату" ойындары аса бір қуанышпен өтеді. Жоғары дәрежеде ұйымдастырылған Наурыз мерекесі менің есімде көпке дейін сақталады.

Наурызбай Тастеміров, студент: - Наурыз - достық, жасампаздық еңбек және бейбітшілік мейрамы. Ата-анам есімімді наурыз айына тұспа – тұс келгендіктен солай қойыпты. Туылған күнім 16 наурыз болса да, отбасымызбен 22 наурызды есте қаларлықтай тойлаймыз. Ұлыс күні қазақ елі үшін әрқашан қасиетті, киелі саналған. Халық таза да, жаңа киімдерін киген. Ауылдың ер адамдары бір-бірімен қос қолдарымен амандасып, төс қағыстырады, әйелдер жағы құшақтасып, бір-біріне деген ен игі тілектерің айтады.

Несібелді Байтенова, тоғыз баланың анасы «Алтын алқа» иегері: - Ертеректе ауыл адамдарын ұйқысынан тұрғызу үшiн қолданылған мынадай қызық дәстүр де болған. Жастар асау тайыншаны құрықтап, оған ерттелген ашамайға үлкен қуыршақты таңып байлап, ауыл iшiне бос жiбередi. Мөңкiп тулаған асау ауылды азан-қазан етсе де, ешкiм бұған өкпелемеген. Күлiмдеп көрiнген күнге сәлем берiп, шаруаға кiрiседi. Наурыз күнi көзi ашылған бұлақтың суы сарқылмайды, ал егiлген талдың саясы мен жемiсi мол болады деп сенген. Жас келiндер, бойжеткендер болса, кесте, орамал тiгiп, бозбалалар жағы ағаштан тұрмыс бұйымдарын жасап, темiрден сәндiк бұйымдарын соққан. Мұның бәрi - күн мен түн теңесетiн шақта кәдеге асатын «ұйқыашар», «селт еткiзер» жоралғыларының сый - тартулары. Көктемгi «өлiара» өтiсiмен, ата-бабамыз үй айналасын тазартып, жайылымға малды шығарған. «Жаңа жылда мұнтаздай таза үйге кiрсе, ол үй ауру-сырқаудан, пәле-жаладан аман болады» деген сенiм бойынша, үй-iшiн де қағып-сiлкiп, отпен аластатылған. Айзат Асқарқызы.

ТЫЛ АРДАГЕРІ

Қайтпас қайсарлық танытқан Нұрсұлу Мықтығұлова 1910 жылы қазіргі Мендіқара ауданы Ақсуат ауылында дүниеге келді. Жастайынан ұлттық тәрбие, салт – дәстүр мәйігі бойына сіңірді, еңбекте шыңығып, үлкен – кішіні сыйлаумен ержетті. Соғыс басталғанда күйеуі Нұрмағамбет бұрынғы Обаған ауданы Шоққарағай ауылында мұғалім болатын. 1942 жылдың сәуірінде отағасы майданға аттанғанда,қолында емшектегі Бақытжаны және 3 жасар Әміржаны мен 5 жасар

Еркебұланы ата – енесі қалған – ды. Көп кешікпей Ленинград түбінде ерлікпен қаза тапқан күйеуі туралы «Қара қағазды» алуы жүрегі нәзік әйел үйіне оңай соқпады. Ендігі бүкіл отбасы тауқыметі тек өзіне жүктелді. Нұрсұлу белін бекем буып, сол кездегі колхоздың қысы – жызы бітпейтін жұмысына жегілді. Ата – енесі мен балаларын қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмады. Күндіз күлкі, түнде ұйқы көрмей, тұр-

мыстық зілдей ауырпалығын қалтыспай көтерді. Өмірде даңғыл жол емес. Оның қиындығы да, қуанышы да болады. Нұрсұлу апа балаларының азамат болғанын көрді, немере – шөбере сүйді. Ата – енесін ардақтады. Үлкен ұлы Еркебұлан әке жолын қуып, ұстаз болды. Ортаншысы Әміржан – кәсіби геолог. Төрт жылдай Вьетнамда қызмет атқарды, ал кенжесі – Бақытжан жоғары білімді агроном, қызметін атқарды.

Сонымен оның ұлы да білікті мамандар. Нұрсұлу шешейдің қажырлы еңбегі елеусіз қалмады. Ұлы Отан соғысы кезендегі тылдағы еңбегі бағаланды. Марапаттарға ие болуы, талай жыл колохоз басқарма мүшесі, ауыл кеңесінің депутаты болып сайланды. Еңбек ардагері, кешегі жауынгердің жесірі аяулы ана, мейірімді әже Нұрсұлу Жолдасбайқызы ғасыр өмір сүрді,. Ол қазір арамызда жылдары Ұлы Жеңісті жақындатуға көп үлес қосты.

Біз - мемлекетіміздің тірегі боламыз Кез келген мемлекеттің болашағы – білімді жастар. Білімсіздің күні қараң. Көзі ашық, көкірегі ояу кез келген білімді ұрпақ өз Отанының дамуы жолында аянбай тер төгеді. Қазір бой жарыстыратын емес, ой жарыстыратын заманда «Алма піс, аузыма түс» деп жатудың өзі әбестік. Жалын мен жігерді, ізденіс пен талпынысты талап ететін жастық шақта ел болашағы үшін еңбек ету әркімнің міндеті. Бүгінгі жас Қазақстанның тірегі. Жастарды білімге бағыттап, оларға нағыз қажетті кәсіпті таңдауына жағдай жасап, қамқорлық таныту мемлекетіміздің алдында тұрған үлкен міндеттердің қатарына жатады. Сондықтан қандай мықты мемлекет болмасын жас тардың рухани жан-дүниесінің кемелденуіне

де айрықша көңіл бөледі. Бұл тұрғыдан алғанда біздің қазақ елінде де қыруар жұмыс атқарылып жатқандығын күнделікті өмірден көріп те, біліп те жүрміз. Өзім студент болғандықтан жастарға туғызылып жатқан мүмкіндіктер мен қамқорлықтар үшін шексіз ризамын. Жастар да өздеріне мемлекет тарапынан жасалып жатқан осындай игіліктерге оқуда да, еңбекте де нақты жауап беруге талпыныс жасап жатқандығы өзімді шынымды айтсам, үлкен қуанышқа бөлейді. Біз болашақ журналистерміз. Ертең қолымызға диплом алған соң бұқаралық ақрапат құралдарында қызмет атқарып, шама-шарқымыз келгенше тәуелсіз еліміздің әлемдегі бәсекеге қабілетті отыз елдің қатарына қосылуына лайықты

үлесімізді қосатындығымыз даусыз. Қазіргі таңда барлық жаңалықтарға жаңа көзқараспен қарайтын жалынды жастардың еліміздің өркендеуіне қай салада болмасын өзіндік қолтаңбаларын қалыптастыруға талпыныс жасап жатқандығы белгілі. «Жастар-болашаққа апаратын алтын көпір»,- дейді дана халқымыз. Әрбір өскелең ұрпақ қабілет-қарымына және кәсіби біліміне сай қоғамымызда өз орнын табуы қажет. Елбасы жастармен жүздесулерде әрдайым мемлекетіміздің ертеңі оларға тікелей байланысты екендігін айтып, олардан үлкен үміт күтетіндігін жасырмайды. Үстіміздегі жыл еліміз үшін өте үлкен оқиғаларға толы. Биыл Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өткелі отыр-

мыз. Түсінген адамға мұнда үлкен мән жатыр. Әрбір елдің жастары өздері белсенді мүшесі болып табылатын мемлекеттің тарихын, өткені мен бүгінін және ертеңін бес саусақтай білуге тиісті. Со н д ы қ т а н д а әрбір еліміздің жастары жоғары оқу орындарының қабырғасында білім алып жүрген кездері уақытты босқа өткізбей, терең білім алғандары жөн. Қазақстандағы ең жұртшылық жоғары бағалайтын құндылықтардың бірі халықтар достастығы, ұлттардың ауызбірлігі және татулығы. Ендеше, біз де егеменді еліміздің жарқын болашағы екендігімізді шын мәнінде сезініп, сөзімізбен ісімізде алшақтық болмауы жағына айрықша мән бергеніміз абзал. Таңшолпан САМАТОВА.

Лицейдегі тағылымды басқосу Биылғы жылдың еліміздің тарихындағы, халқымыздың тағдырындағы алатын орны ерекше. Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақ хандығының құрылғанына 550 жыл толатынын және ол тарихи датаны айрықша атап өтетінімізді мәлімдеген еді. Міне, еліміздің түпкір-түпкірінде өткізіліп жатқан іс-шаралар - өткен мен бүгін және келер тарих алдындағы үлкен тарихи маңызы бар іс-шара. Жалпы түп тарихын түгендеу мәселесіне Елбасы әрдайым мән беріп келе жатқандығын айтар болсақ, қазақ хандығының 550 жылдығы да сол Елбасының өз елінің жайын ойлағандығы, түп тамырына терең бойлағандығы. Бай тарихымызды, төл мәдениетімізді шәкірттеріміздің бойына сіңіру үшін және оқушылардың ғылыми-ізденісін, өз ойларын, еліне деген патриоттық сезімін дамыту, тарихын мен салт-дәстүрін білуге және сыйлауға тәрбиелеу мақсатында «Қазақ хандығына 550 жыл»

атты дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Дөңгелек үстелге Аманжол Күзембайұлы қонаққа келді. Ке з д е с у б а р ы с ы н д а Аманжол Күзенбайұлы қазақ мемлекетінің тамыры тым тереңде екендігін, біздің ата-тегіміз болып табылатын ғұндар мен сақтардан, көк түріктерден және оның бергі жағындағы Алтын Ордадан, он бесінші-он тоғызыншы ғасырлар аралығындаға Қазақ

хандығының бастау алған кезеңдеріннен бастап баяндады. Тарихтағы белгілі хандарымыздың тарихы мен сол кездердегі тарихи оқиғалар туралы тың деректер берді. Оқушылардың сұрақтарына жауап бере отырып, мемлекеттің тарихының терең болуы оның тұрақтылығын, мәдениетінің бай екендігін көрсететіндігін және әр өскелең ұрпақ өз тарихына аса жауапкершілікпен қарау керек екендігін ерекше

айтты. Лицей кітапханасына «История Казахстана» атты кітабының 10 данасын сыйға тартты. Біз ер, дана, көсем ұлдарын хан көтерген айбынды елміз. Нұрлы жолдағы ұлы сапарымыз оң болғай! Г.Рахымжан, дарынды балаларға арналған қазақ-түрік лицей- интернаты директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 сәуір 2015 ж.

РУХАНИЯТ

7

Серікбай ОСПАНОВ – қазақтың көрнекті ақыны:

Ақындықтан адамгершілікті жоғары қоямын

(Соңы. Басы өткен санда) - Енді сіз, кейінгі ұсталыққа ден қойып жүрген інілеріңізге тағылым болсын, домбыра жасаудағы өзіңіздің тәжірибеңізбен де бөлісе кетсеңіз? Оған қажетті шикізатты қайдан аласыз? Ұлттық құндылықтарымыздың сапасы жөніндегі пікіріңізді де білсек? - Ең алдымен, оқырман бауырларыма айтарым, бұл атадан балаға мирас болып келе жатқан ұлттық құнды заттарымызды мен тек ақша табу үшін ғана емес, ой еңбегінен шаршаған кездері бойымды сергітіп, демалу үшін жасаймын. Күнделікті қызметтен үйге оралған соң, ас-суымды ішіп алып, өзімнің шеберханама барамын. Сонда отырып домбыра, бесік, сандықтарды жасауды қолға аламын. Өзім жеке үйде тұратын болғандықтан, ол жұмыс істеуіме өте қолайлы. Мұндай кездері маған ешкім де кедергі жасамайды. Үй ішіндегілер де оған әбден үйренген. Бұл аталған бұйымдармен қатар, қазақтың ежелден келе жатқан астау, ожау және басқа да ұлттық заттарды дайындаймын. Тіпті бесіктің шүмегін де сүйектен жасаймын. Сондай-ақ, бұзылған домбыраларды да жөндеп, қалпына келтіретін өнерім бар. Мен үшін істелген заттарымның сапасы аса маңызды. Сол себептен домбыра істеуді қолға алғанда оның дыбыс-үнінің құлаққа аса жағымды болу жағына көбірек көңіл бөлемін. Домбыраны кез келген адам шерткен кезде ол сыңғырлап тұруы керек. Өзімнің ұзақ жылдардан түйгенім, қызыл ағаштан жасалған домбыра шешен сөйлейді. Өкінішке орай, ол қолға түсе бермейді. Сонымен қатар жаңғақтан, қарағаштан, алма ағашынан істелінген ұлттық аспап та сапалылығымен да-

раланады. Үйеңкі мен қарағай да ыңғайлы. Қыз қарағай бет тақтайға өте қолайлы. Шеберханада ұсталыққа берілгенім соншалықты, түннің бір уағына дейін отыратын кездерім аз емес. Оның іші әрқашан пайдаланылатын құралсаймандар, үлкенді-кішілі нәскүрік, іскенже, ара, балға, түрлі пышақ пен басқа заттарға толы. - Менің пайымдауымша, осындай ұлттық аспаптарды жасау үшін оған, психологиялық дайындықты айтпағанның өзінде, тыңғылықты ізденістер қажет екендігі айтпаса да түсінікті. Өзіңіз, ұсталыққа кіріспес бұрын, қандай еңбектерге сүйендіңіз? Қостанайда сіз секілді домбыра жасаумен шұғылданатын қазақтың жігіттері бар ма? - Өзімнің өткен кезеңдерде көңілге тоқығаным, ізденбейтін, жалқау адамнан ештеңе шықпайды. Ол үшін барлық зейініңді, білім-білігіңді, қарым-қабілетіңді біржола сол жолға бағыттауың керек. Сондықтан, әлгі ұлттық аспаптарды қолға алмас бұрын, өз басым, көрнекті мемлекет қайраткері Өзбекәлі Жәнібековтің „Алтын домбыра туралы аңыз„, белгілі ғалым, көпке танымал зиялы азамат Сағатбек Медеубекұлының „Домбыра„ деп аталатын кітаптарын бірнеше рет қайталап оқып шықтым. Содан кейін зердеме түйгенімді тәжірибемен күнделікті ұштастыруға тырыстым. Осы уақытқа дейін жасаған домбырама, бесігіме, сандығыма және басқа да заттарыма орынсыз сын айтып, қайтарып берген адам болған жоқ. Соған қарағанда, бұл кәсіпке де өзімді біршама төселіп қалған секілді сезінемін. Қостанай да менен басқа домбыра жасаумен айналысып жүрген өнер майталмандары баршылық. Мен олардың қата-

рына Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері, Ілияс Омаров атындағы облыстық қазақ драма театрының актері Қабдол-Мәжит Иманов пен суретші Мұхамедқали Рахалиевті қосар едім. Қазір бұл екеуі де домбыра жасаудың хас шеберлері. Олардың қолынан шыққан дүниелерді өнер адамдары да іздеп жүріп алады. Сол домбыралармен сахналарда әуелете ән шырқап, баршаға насихаттап жүр. Орайы келгенде, өзім тек домбыра ғана жасап қоймай, қойдың және ешкінің ащы ішектерін иіріп, ішек те дайындайтындығымды айтқым келеді. Мұндай ішек тағылған домбыраның дыбысы қашанда ерекшеленіп тұрады. Бұл да менің бойымдағы көпшілікке ақтара бермейтін сырымның бірі. „Әке көрген оқ жонар„ демей ме? Қазір менің жиырма жасар ұлым Жәнібек те сонау бала кезімдегідей менің қасымнан қалмай, домбыраны қалай жасауды кәдімгідей үйреніп алды.

„Сағындым Алматымдыны„ білмейтін қазақ жоқ - Сізді бетіңізге мақтағаным емес, өзге ақындардан бір ерекшелігіңіз, лирикалық өлеңдеріңіз әрдайым әнге сұранып тұрады. Сондықтан да болар, қаншама әндерге сөз жаздыңыз. Осы жөнінде бірер сөз? - Қазір өткенге көз жүгіртіп отырсам, 200-ден астам әнге сөз жазыппын. Әрине, олардың әрқайсысы менің жаныма жақын, жүрегіме ыстық. Осы өлеңдерімді ұнатқан қазақтың біртуар композиторлары Алтынбек Қоразбаев, Ескендір Хасанғалиев, Ермұрат Үсенов, Қалибек Деріпсалдиндер тамаша әндерді дүниеге әкелді. Олар әлі күнге дейін халықтың жадында, талантты әншілер сахнада шырқаған кезде ағайындар ризашылығын қол шапалақтау арқылы білдіріп жатады. Сондай халықтың құрметіне бөленген туындымның бірі, Қазақстанның халық әртісі, аса дарынды әнші-сазгер Алтынбек Қоразбаевтың „Сағындым Алматымды„ әнін бұл күндері кім білмейді? Бұл ән радиодан берілгенде немесе әншілер құйқылжыта орындағанда кез келген бауырымыз еріксіз ұйып тыңдап қалады. Мен, әсіресе, балалық, жастық шағы сол әсем қалада өткен кешегі бойжеткендер мен бозбалалар Алматыға деген сағынышын осы әнмен бастады деп ойлаймын. Соған қарағанда, оның мәтіні де тыңдармандардың көңілінен

шықса керек. Себебі ән мен мәтін үйлесім тапқан кезде ғана ол шығарманың ғұмыры ұзақ болады. Жалпы, бұл әннің қалай дүниеге келгендігі жайлы кезінде Алтынбек ағамыздың өзі де айтқан болатын. Ол 1974 жылы жазылды. Кейін Ресейдің халық әртісі Валентина Толкунова Қазақстанға келген бір сапарында оны екі тілде орындап, күллі қазақ елінің тыңдармандарын таңқалдырған болатын. Сонымен қатар өзімнің туған жерім Шилі - менің мәңгілік өлеңдерімнің алтын арқауы. Сондықтан осы кіндік қаным тамған ауылға деген сүйіспеншілігім мен перзенттік махаббатымды өзімнің „Шилі өзен„ деп аталатын өлеңімде шынайы жеткізуге тырыстым. Осы өлеңге байланысты „Шилі өзен„ деп аталатын тамаша ән дүниеге келген болатын. Оның авторы — Мұхтар Сәдібеков. Осы керемет әнді қазіргі эстрада жұлдыздарының бірі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі Айжан Нұрмағамбетова нәшіне келтіріп орындап жүр. Сол әнді тыңдап отырған кезде өзім ерекше толғанысқа түсіп,

Оны ұлтымыздың күміс көмей, жез таңдай әншісі Ғазиза Жұмекенова тамаша орындайды. - Сіздің өзіңіздің ақындық, ұсталық қырларыңызбен қатар әншілік және композиторлық, күйшілік қабілеттеріңіз де көпшілікке белгілі. Осы жайлы да қысқаша баяндап берсеңіз? - Қазақта «әу» демейтін адам бар ма? Мен де домбыраға қосылып, өзімнің әндерімді орындаймын. Осы кезге дейін біршама әндер де шығардым. Олардың қатарында анама, әпкеме, жарыма арналған «Жан апа», „Түбіт қолғап„, «Сабырлым», «Қоңыр гүл» және «Туысқандарым», „Тобыл ағады„ «Шилі» және басқа да әндерім бар. Домбыраны да бір кісідей тартамын. Кезінде қазақтың ұлы ақыны Ғафу Қайырбеков „Біздің Серікбай әнші әрі күйші„ деп мені рухтандырып отыратын. Өмірде де осы ағамның сөзіне сай болуға талпынып келемін. - Кейбір қаламгерлер Алматыға жете алмай жатқан кезде сіз Қостанайға оралуыңызды қалай түсіндірер едіңіз? - Мен Алматыда оқу орнын бітірдім. Барлық шығар-

менің азамат болып қалыптасуыма айтарлықтай еңбек сіңірген ардақты әке-шешем, туған-туысқандарым мен бауырларым көз алдыма елестейді. Сондай ел мойындаған, яғни менің сөзіме жазылған әндердің бірі — Ескендір Хасанғалиевтің „Ауылды аңсау„ деп аталатын туындысы десем, қателесе қоймаспын. Өйткені бұл ән де әлі күнге дейін барша жұртшылықтың жүрегін баурайды. Сонымен қатар ел сүйіктісіне айналған ән өнерінің хас шеберлері „МузАрт„ тобының орындауындағы „Асыл жазым-ай„ деп аталатын ән де жан дүниеңді қозғайды. Олардың шеберліктерінің арқасында ол да сахнадан түспей келеді. Қостанайда тұратын талантты әнші-композитор Қалибек Деріпсалдинның менің сөзіме жазылған „Айлы түнде„, „Аққу ұшып барады„ секілді әндері де қай қазақтың болсын рухани қазынасына айналды.

машылық ғұмырым сонда өтті. Алайда 1997 жылы туған жерім Қостанайға кішкентайдан тал шыбықты ат қылып мінген жан достарымның шақыруымен келдім. Бірақ қоныс аударғаныма еш өкінбеймін. Әрине, мұнда оралған соң, Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің журналистика факультетінде жас кадрларды даярлауға ғалым ретінде үлесімді қостым. Кандидаттық диссертация қорғадым. Доцент атандым. Кафедра меңгерушісі болдым. Кейін қазіргі мемлекеттік педагогикалық институтына ауыстым. Бұл күндері сонда студенттерге дәріс беремін. Ең бастысы, бай тәжірибем, көргенім мен түйгендерімді шығармашыл жастардың бойына сіңіруді алдыма мақсат етіп қойдым. Шәкірттерім осы еңбегімді ақтап келе жатқандығы қуантады. - Анаңыз Күләмза және бауырларыңыз жөнінде не айтасыз?

- Анам кезінде мектепте еден сыпырушы, пешке от жағушы болып жұмыс істеді. Отағасының қамқоршысы болды. 6 баланы дүниеге әкеліп, оларға жастайынан тәлім-тәрбие берді. Ұлдан жалғыз ғана өзім болғандығымды жоғарыда айттым. Апаларым - Күлжан, Бижан, Тыныштық, қарындастарым - Гүлжиһан, Бижәмилалар қанша дегенмен қыз бала емес пе, маған қайда жүрсем де тілектес болды. Бұл күндері осы апа-қарындастарымнан 36 жиенім бар. Олармен өмірдегі қуанышты да, қайғыны да бөлісіп отырамыз. Туған туысқанның орны қашанда бөлек қой. Оны әрбір қазақ жақсы біледі. - Біз сіздің ең алғашқы тыңдаушыңыз да, сыншыңыз да, ақылшыңыз да Гүлзада жеңгеміз деп естиміз. Сонан соң өзіңіздің ұл мен қыздарыңыз жөнінде де оқырмандардың білгені дұрыс шығар? - Меніңше, ақын-жазушы, әнші-күйші, композиторлардың жары қашанда олардың тіршіліктегі тірегі, ақылшысы әрі жанашыры болу керек. Олар отағаларының жан дүниесін қас-қабақтарынан терең түсініп, өмірде қолдап, қуаттап отырса, нұр үстіне нұр. Өзімнің тағдыр қосқан жұбайым Гүлзада Мешітбайқызы — қазақтың аяулы да ардақты қызы. Менің қаламгер, ғалым болып жүргенім де соның арқасы деп ойлаймын. Ол - филология ғылымдарының кандидаты. Бұл күндері Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтында студенттерге дәріс береді. Шығармаларымды компьютерге басады. Кітаптарымның корректоры да өзі. Адамның ғұмырының сәні де, мәні де ұрпағы емес пе? Біз де екі ұл мен екі қызға қолымыздан келгенше, уақыт талабына сай тәрбие беруге тырыстық. Тұңғышым Сәкен Алматыда тұрады. Ол сағат жөндейді. Үйлі-баранды. Айгүлім де отбасылы. Гүлнәрім де бақытты шаңырақтың алтын ұйытқысы. Сүт кенжем Жәнібек өзіммен бірге тұрады. Колледжді бітірді. Осы балаларымнан немере және шебере сүйіп отырмын. - Өмірде ұстанған қағидаңыз? - Кіршіксіз адалдық. Мақтанғанды жаным сүймейді. Өмірімде қанша әндерге сөз жазған, көптеген кітаптары шыққан белгілі қаламгер болсам да, осы уақытқа дейін көпшіліктің алдында өзімнің шығармашылығым жайлы асыра айтуды ұната қоймаймын. Өзім ақындықтан гөрі, адамгершілікті жоғары қоямын.

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 сәуір 2015 ж.

ДОСТЫҚ - ҰЛЫ КҮШ

Қазақ деп соққан жүрегі немесе қазақ, орыс, неміс тілдерін еркін меңгерген Герольд Бельгер туралы Ресейден қоныс аударды Біздің қазақтар әрқашан да өздеріне ерекше ыстық ықылас-пейілдерін танытқан ұлт өкілдеріне айрықша құрметпен қараған. Солардың бірегейі және азаматтығы жоғары, парасатты жан – Герольд Карлович Бельгер болатын. Осы туған бауырымыздай болып кеткен аяулы тұлғаның о дүниелік болғанына да көп өткен жоқ. Жалпы, Герольд Бельгер кім еді? Ол еліміз бен халқымыз үшін несімен қымбат? Деген сауалдың да бой көтеруі әбден мүмкін. Оған меніңше кез келген қандасымыз толыққанды жауап бере алады деп ойлаймын. Себебі бұл кісі ғұмыр бойы қазақ еліне адал қызмет етті. Неміс болып туды демесең, жаны да нағыз қазақ еді. Сонау бір жылдары көптеген ұлт өкілдері атамекенімізді паналады. Солардың қатарында осы біз үшін ардақты да аса сыйлы Герольд ағаның да отбасы бар еді. Олар 1941 жылы Ресейден ата-анасымен бірге Қазақстанға жер аударылғаны баршаға аян. Қайран жомарт жүректі халқымай десеңізші! Олар өздері қаншама қиындықтарды бастан кешіп отырса да сырттан келген неміс ұлтының жанұясын кәдімгі туған бауырларындай құшақ жая қарсы алды. Дастарқанындағы соңғы бір үзім нанын балаларының аузынан жырып, олармен бөлісті. Әрине, өзге елден көшіп келіп, кең жазира даласы секілді дарқан мінезді халықтың арасына тастай батып, судай сіңіп кеткен неміс әулеті де жергілікті жұртшылықтың бұл мейірімділігі мен қайырымдылығын өле-өлгенше ұмытқан жоқ. Бұлар да өздерінің ерекше ниеттерімен, адал пейілдерімен жақсылықтарын қайтаруға тырысты. Сонау көршілес Ресейдің Саратов облысындағы Энгельс колхозында, яғни Поволжье аймағында 1934 жылы қазан айында дүниеге келген Герольд біздің Қостанаймен іргелес жатқан Солтүстік Қазақстан облысына қарасты ерке Есілдің жағасында орналасқан қазіргі Ыбыраев деп аталатын нағыз қазақы ауылда балалық шағы өтті. Осындағы ұлтымыздың қара сирақ балаларымен кәдімгі шыбықты ат қылып мініп, ойнап, қазақ мектебінде оқыды. Әрине, ол білім ордасында да өте жақсы оқыды. Қарадомалақ балалармен бірге өскендіктен, ана тілімізге де өте жетік болды. Кішкентайынан өмірдің мән-мағынасын терең түсінген жеткіншек өсе келе ана тілі – неміс тілімен қатар, орыс және қазақ тілдерін де өз ортасындағылардан артық білді. Жергілікті халықтың тілін терең меңгерумен қатар ата-бабамыздан келе жатқан салт-дәстүр, әдет-ғұрпымызға да ерекше ден қойды. Тіпті, сол бала кезінде қазақ тілінде өлең де жазыпты. Содан кейін ол өзге ауылдастары секілді алдына үлкен мақсат қойып, соған жетуге талпынды. Осындай асыл арман оны кеншілер шаһары Қарағандыға алып келген еді. Бірақ мұнда жолы болмады. Ол енді кешегі Кеңес Одағының дүркіреп тұрған шағы еді ғой. Баяғы өзге жақтан жер аударылып келген кісінің баласы деген себеп алға тартылды. Бірақ оның рухы түспеді. Жақсы күндерді тек алдан күтті. Өзіне сенімді бозбала көп өтпей, алып шыңдарымен бүкіл әлемге белгілі сұлу қала Алматыға тартты.

Бұл қала ол кезде еліміздің қай аймағынан болсын, нағыз білім қуып арман арқалап келген жігіттер мен қыздарды қабылдауға қашан да дайын еді. Герольд та солардың бірі ретінде республикамыздың ең ежелгі оқу орындарының бірі – Абай атындағы Алматы ұлттық университетінің студенті болып білімін одан әрі жалғастырды. Әрине, осы жоғары оқу орнының қабырғасында оның өмірден өз жолын табуына қамқорлық жасаған зиялы азаматтардың бірі – Кеңес Одағының батыры, көрнекті ғалым Мәлік Ғабдулиннің алар орны бөлек. Сол себептен де жан дүниесі қазақ болып кеткен Герольд оның қиын кезде өзіне қол ұшын берген тау тұлғаны өле-өлгенше ұмытқан жоқ.

Еңбек жолын мұғалімдіктен бастады Қызығы мен қиындығы мол студенттік өмір де артта қалды. Өзінің зерделілігі мен табандылығының арқасында жоғарыда мысалға келтірілген жоғары оқу орнын ойдағыдай аяқтап, көптен күткен дипломды да қолға алды. Содан кейін ол өзінің еңбек жолын Жамбыл облысындағы Байқадам кеңшарындағы орта мектепте орыс тілі және әдебиеті пәнінен дәріс беруден бастады. Қағілез де қазақ тілін қазақтардан артық сөйлейтін жас маман өзі қызмет ететін білім ордасында да лайықты құрметке бөленді. Оның сұңғылалығы, темірдей тәртіпті жаны сүйетіндігі, жан-жақтылығы бірге жұмыс істеген әріптестеріне де жақсы әсер қалдырды. Алайда әдебиетке деген сүйіспеншілік және қаламгерлік дарыны оны өзі бес жыл оқыған таңғажайып шаһар Алматыға табан тіретті. Сонда аталмыш кезеңдегі еліміздегі тиражы көп журналдардың бірі – «Жұлдызға» қызметке орналасты. Онымен қалай танысқандығы жайлы ұлтымыздың аса талантты жазушысы, Қазақстанның Еңбек Ері Әбіш Кекілбай өзінің бір естелігінде: «Жұлдызға» қазақтан өте сайрап тұрған бір неміс келіпті деген хабар бәрімізді де дүр сілкінтті. Бардық. Көрдік. Қайран қалдық. Майлы қасықтай араласып кеткенімізді де сезбей қалдық» - деп жазады. Міне, осы бір мысалдың өзінен Герольд ағаның кейбір қырлары

көрініп тұрған жоқ па? Кейін осы қос қаламгер айнымас досқа айналады. Гераға Қазақстанның көрнекті жазушысы Әбіштің бірқатар шығармаларын аударып, оның туындыларының Одақ және басқа да шетелдерде жариялануына өзінің әріптестік септігін тигізеді. Герольд аға нағыз шығармашылықтың адамы еді. Сондықтан да ол 1964 жылдан бері біржола кітап жазумен шұғылданды. Араға біраз жылдарды салып, жазушы ретінде халқымызға әбден танылған соң яғни, 1992 жылдан бастап неміс тілінде шығатын «Феникс» альманағы бас редакторының орынбасары секілді жауапты қызметті ақарды. Оның қызметіне деген адалдығы, адамдармен шынайы қарым-қатынасы, кімге болсын шындықты бетке айтатын мінезі де жұртшылық тарапынан лайықты бағасын алды. Ол сонау бір жылдары Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. Мұны, әрине, зиялы қауым өкілдері жақсы біледі. Жүрегі жомарт азамат уақыт өте Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы мемлекеттік саясат жөніндегі ұлттық кеңестің мүшесі ретінде де қайраткерлігімен жұрт назарына ілінді. Сөйтіп ол қаламгерлігімен бірге қоғамдық жұмыстарға да белсене араласқаны белгілі. Өзін қазақтың бір ұлымын деп есептейтін Герольд аға қазақ әдебиетінде өзіндік ерекше орны бар біртуар тұлғалармен де араласты. Олардың еңбектерін әрқашан да өзіне үлгі тұтты. Бұл орайда «Абай жолы» секілді энциклопедия жазып, ұлтымызды әлемге танытқан Мұхтар Әуезовтің лекцияларын тыңдап, көптеген қасиеттерін ғибрат тұтты. Егер қазақ халқының салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын ардақ тұтып, оны дәріптеген өзге ұлт өкілдерінің арасында Герольд ағаның орны бөлек. Ол қашан да мемлекеттік тілдің болашағына алаңдады. Сондықтан болар, оның «Қазақ тілі үшін барымды беруге дайынмын. Менің рухани тірегім – Абай Құнанбайұлы, Жүсіпбек Аймауытұлы, Мұхтар Әуезов. Қазақ тіліне үңілген сайын тереңдей түстім» деуінде де үлкен мән-мағына жатыр. Парасатты жанға оның бойындағы туған елінің нағыз патриоты, қазақ тілінің жанашыры екендігін дәлелдейтін ой салар пікір жатқан жоқ па? Бұл, әсіресе, кейінгі қазақ жастарына қай жағынан алсақ та өнеге дер едік. Оның қаламгер ретіндегі өзінің дараландырып тұратын қырлары да жетерлік. Енді соған да аз-кем тоқталғанымыз орынды болар. Еңбекқор да тынымсыз ізденіс үстіндегі азамат өткен ғұмырында қазақтың көптеген жазушыларының туындыларын аударып, өзінің жан-жақты тұлға екендігін де айқын дәлелдеді. Бұл орайда өзінің аса сыйласқан досы Әбіш Кекілбаевтің талай кітаптарын аударғаны да белгілі. Сонымен қатар еңбектері ұлт-

тық әдебиетіміздің алтын қорына қосылған ұлы жазушыларымыз Бейімбет Майлин, Ханзада Есімжанов, Әбдіжәміл Нұрпейісов, Дүкенбай Досжанов секілді қайталанбас қаламгерлердің туындыларын орыс тілінде сөйлетті. Бұл саладағы ізденістері де еленбей қалған жоқ. Ал Герағаның өзінің төл шығармашылығына келетін болсақ, артында өшпес із қалдырған сегіз қырлы, бір сырлы, дарын иесі дер едік. Оның өткен кезең ішнде қаламынан туған «Ауыл шетіндегі үй», «Даладағы шағалалар», «Алтын асу», «Тас өткел», «Бауырластықтың жанды бейнесі», «Созвучие», «Уақытпен бетпе-бет», «Гете и Абай» секілді кітаптары оны құрметтейтін әрбір азаматтың кітап сөрелерінде тұруға әбден лайықты. Герольд Бельгер күнделік жазумен 2-сыныптан бастап айналысты. Бұл ретте 2012 жылы Алматыдағы «Тоғанай-Т» баспасынан жарық көрген «Өтеді өмір осылай» деп аталатын кітапты аса құштарлықпен оқып шықтым. 371 беттен тұратын бұл құнды еңбекте қаншама үлкенді-кішілі қауым үлгі алатын ой жатыр. Бұл кітапқа енген күнделікті ұлтымыздың талантты жазушы Зәкір Асабаев ағамыз аса бір шеберлікпен аударыпты. Бұл еңбекті әрбір қандасымыздың зер салып мұқият оқып шыққаны орынды дер едім. Осынау Зәкір ағаны мен де көптен бері білемін. Ол ұзақ жылдар бойы республикалық «Парасат» журналында жемісті қызмет атқарды. Оқырмандарын өзінің көркем шығармаларымен тәнті етумен қатар Герағаның өзімен тығыз әріптестік қарым-қатынаста болды. Осы Зәкең ол туралы жазған мақаласында: «Сені жасы үлкендер мен қатарластарың Гера, Геражан десе, жасы кішілер «Гераға», «Гераата», мен таза қазақшалап «Гереке» дейтінмін» - деп ойын түйіндейді. Осы сөзден-ақ олардың арасындағы ағалы-інілідей тығыз қарым-атынас болғанын байқау аса қиын бола қоймас. Өзім Алматы шаһарында тұратын әрі «Мәдениет» журналында қызмет атқаратын қаламгер ағамыздың ол туралы алдағы уақытта да талай оқыған халықты толғандыратын туындылар жазатындығына сенімдімін. Өйткені жазушының тағдыры мен көңіл-күйін қолына қалам ұстаған жазушы ғана біледі емес пе? Халықтың сүйіспеншілігіне бөленген Герольд ағамыздың Отанымыз бен туған жеріне сіңірген еңбегін мемлекетіміз де лайықты бағалады. Ол «Парасат», ІІ дәрежелі «Достық» ордендерімен марапатталды. Сондай-ақ әдебиетіміз бен мәдениетімізді өркендетуге қосқан қомақты үлесі үшін ол кезінде Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері атағын да алған болатын. Ол сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президентінің Бейбітшілік пен рухани келісім, Бейімбет Майлин атындағы «Алтын Самұрық», Қазақстандағы «ПЕН Клуб» сыйлықтарының лауреаты атанғаны баршаның есінде болса керек. Оның осындай атақ-дәрежелері тізе берсек жеткілікті. Оны туған жеріндегі бауырлары да ерекше құрмет тұтты. Оның қаламгерлік, азаматтық, қайраткерлік қырларын өздеріне үлгі етті. Қазақтың өзекті мәселелері десе, қарап отыра алмайтын даңқты жазушыны бәрі де құрметтеді.

Сондықтан да болса керек оған Солтүстік Қазақстан облысының құрметті азаматы атағы берілуі де осы сөзіміздің нақты дәлелі. Мұндай құрмет өңірді дамытуға айрықша еңбек сіңірген тұлғаларға ғана берілетіндігін ескерсек, ондағы ағайындардың Алматыда тұратын жерлестеріне деген ілтипаттарының жоғары екендігін көрсетеді. Әрине, Герольд аға да сонау жастық шағында амалсыз Ресейден қоныс аударылып келген кезде жатсынбай, бауырларына басқан мұндағы қазақ жұртшылығын да ешқашан ұмытқан емес. Соңғы демі біткенше осындағы ауылда қалған үлкенді-кішілі қауымды үнемі еске алып, жалынды жастық шағына шолу жасап отыратын. Адам баласы өзінің істеген тіршілігімен өшпес із қалдырады. Герольд Карлович те сексеннің сеңгіріне көтерілгенше өзінің қолынан қаламы түскен жоқ. Жүрегі тек қана қазақ, туған жерім, тәуелсіз елім деп соқты. Оның шығармаларынан да бүкіл азамат болып қалыптасуына септігін тигізген жайлар арқау болды. 7 жасынан бастап қазақ ағайындардың арасында олардың бір перзентіндей болып қалыптасып, тарихымызды, мәдениетімізді, тілімізді ардақ тұтумен өткен мұндай тұлғалар халықтың жадында мәңгілік сақталары хақ. Осы арада сөзіміз жалаң болмас үшін оны ерекше ардақ тұтатын азаматтың пікірін келтіре кетсек те артық болмас. Оның әкесі Карл Фридрихович мамандығы бойынша дәрігер болатын. Ол да дүниеден өткенше өз кәсібіне адалдық танытып, жұртшылықтың денсаулығын сақтауға бүкіл өмірін арнады. Жұбайы екеуі Герольдтан басқа Эльма, Роза, Алма есімді қыздарына тәлімді тәрбие берді. Олар бұл күндері Германияда тұрады. Қаламгердің әйелі Раиса Зәкірқызы – педагог. Ол өз саласы бойынша білгір маман. Екеуінің қыздары Ирина Ковалева – белгілі актриса әрі кинорежиссер. Олардың Всеволод есімді немерелері мен Юлиана шөбересі де өсіп келеді. Ерғали Алхалиев – еңбек ардагері: - Үстіміздегі жыл елбасының Жарлығымен Қазақстан халқы ассамблеясы жылы болып белгіленгені баршаға мәлім. Ол өте орынды да. Себебі біздің республикамызда көптеген ұлт өкілдері бір үйдің адамдарындай тату-тәтті әрі аса сыйластықпен ғұмыр кешіп жатыр. Осы арамызда еліміздің жарқын болашағы үшін аянбай еңбек етіп келе жатқан өзге ұлт өкілдері жайлы сөз болғанда жаны да қазақ болып кеткен Герольд Белгер жайлы газет бетінде әңгіме етіп жатқандарыңыз өте құптарлық. Ол барша халқымызға қай жағынан болсын өнеге еді. Мұндай үш тілде еркін сөйлеп, еркін кітаптар жазатын азаматтар өте сирек. Марқұм көршілес жатқан Солтүстік Қазақстан облысында өсіп, азамат болып қалыптасты. Сондықтан бізге де жақын. Шығармаларында қашан да татулықты, ауызбірлікті арқау етті. Ол да қазақ тілі мемлекеттік мәртебе алған кезде қандай қуанды десеңізші. Сондықтан да ол қандастарымызға абыз ақсақал, дарынды қаламгер, намысты азамат, еліміздің нағыз патриоты ретінде қалатындығы даусыз.

Оразалы ЖАҚСАНОВ.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ Ә

кесінің досы әрі туысы Әз Жәнібек қайтыс болған соң бес жылдай бос тұрған хан тағына Керей мен Әз Жәнібектің балаларының ішінде жас жағынан ең үлкені Бұрындық отырды. Оның таққа келу жолы да күрделі. Ол Жәнібек ханның билігі тұсында Қазақ хандығының қалың әскерін бастап, алғаш Әбілқайырдың ұлы Шейх Хайдарға, онан соң Әбілқайырдың басқа баласы Шах Будақтың ұлы Мұхаммед Шайбаниге қарсы күресте ерекше ержүректігімен көзге түсті. Әбілқайыр өлген соң Өзбек ұлысының тұтқасын ұстап тұрған Шейх Хайдар маңғыттарды өзінің ықпалынан шығармау үшін олардың билеушісі Мұса мырзаны ханнан кейінгі жоғарғы лауазым болып есептелетін беклербек дәрежесіне көтеріп қойған еді. Алайда Қазақ хандығының күшеюі оның жауларының оған қарсы ашық күреске шығуын тездете түсті. Енді оған қарсы Сібірдегі Төмен жұртының билеушісі Ибақ, Қазақ ханы Әз Жәнібек және маңғыт билері Аббас пен Мұса билер бірігіп қарсы шықты. Осы соғыста Бұрындық Әз-Жәнібектің тапсырмасымен Қазақ хандығының әскерін басқарды. Жанжал Сібір билеушісі Ибақтың Шейх Хайдарды өлтіруімен аяқталды. Енді Қыпшақ даласындағы хандық билік қазақ сұлтандары қолына көшті. Бұған төзе алмаған Әбілқайырдың немересі Мұхаммед Шайбани енді Хайдар ағасының кегін қайтару Өзбек ұлысының тоз-тозы шыққан әскерлерінің қалдығымен бас бағып, аңдып жүріп бірнеше күннен кейін Ибақ бидің ұлын өлтіріп тынды. Енді ол қазақтардан кек алуға көшті. Осы мақсатпен көмек іздеп Әмір Темірдің мұрагерлерін жағалаған ол, солардың қолдауымен Сыр бойындағы бірнеше

Сейсенбі, 28 сәуір 2015 ж.

ҚАЗАҚ ХАНДЫҒЫНА - 550 ЖЫЛ

Бұрындық (Мұрындық) хан қамалдарды қазақтардан тартып алды. Енді ол ноғай(маңғыт) мырзаларын жағалады. Алғаш Мұса биді өзіне қарату үшін оларға қарсы жорықтар жасады. Онан соң онымен құда-жегжаттық қатынастар орнату үшін оның қызына ғашықтық мұңын шағып жасырын хаттар жолдаумен болды. Ақыры ол дегеніне жетті. Өзіне күйеу болған оған қарсы тұра алмаған маңғыттардың билеушісі Мұса мырза жапан даланың түкпір-түкпірінен ноғай мырзаларын жинап, Мұхаммед Шайбаниді ақ киізге отырғызып, хан көтеріп, таққа отырғызбақ болды. Бұл 1472 жыл еді. Осыны естіген Бұрындық қасына Әз-Жәнібектің ұлдары Қасым, Әдік бастаған сұлтандарды ертіп, 50 000 әскермен кең даланы дүбірлетіп маңғыттардың мекеніне жетіп келді. Қырғын соғыс итжығыспен аяқталды. Алайда Бұрындықтың осындай жаужүректігі маңғыттарды Махмұд Шайбаниден іргелерін аулақ салуға итермеледі. Өзі жеңіске жете алмаса да, Маңғыттардың Махмұд Шайбаниді хан сайлауына мүмкіндік бермеген Бұрындық, енді Сыр бойындағы Мұхаммед Шайбаниге бағынатын қалаларды қайта басып алуға кірісті. Мұның бәрі Бұрындықтың жауынгерлік тұлғасын айшықтай түсті. Алайда осындай жаугершілік өршіп тұрған заманда Бұрындықтың жеке басы ұрыстарда батыр ретінде тұлғаланса да, саясаткер ретінде оның ынжықтығы, жауапты шешім қабылдауға келгенде бостығы мен жалтақтығы уәзірлер кеңесі мен рубасыларды қанағаттандыра қойған жоқ. Ал атақты Әз Жәнібектің ұлдары болса, мұндай жауапты тақты иемденуге әлі балаң да, тәжірибесіз еді. Яғни Бұрындық Елба-

сына қысылтаң жағдай төнгенде амалсыздан таққа отырғызылған қаһарман жауынгер, бірақ өкінішке орай, жігерсіз тұлға еді. Сондықтан да оны басқалар тәрізді Әз Жәнібектің ұлдары да тыңдай қойған жоқ. Мемлекетті қорғауда әркім өз білгенінше әрекет жасайтын заман туды. Дегенмен де, әкенің өсиетіне мойынсұнған Әз Жәнібектің ұлдары, оның ішінде шын мәнінде Бұрындық ханның барлық атты әскерлерінің қолбасшысы болып табылатын Қасым да айтарлықтай ұзақ уақыт Бұрындыққа қарсы шыға қоймады және таққа да таласқан жоқ. Мұның өзі Қазақ хандығының ішкі бірлігін нығайтып, Бұрындық ханның ата жаулары Өзбек ұлысына қарсы жорықтарын үдете түсуіне толық мүмкіндіктер берді. Әбілқайыр және оның ұлы Шейх Хайдар хан өлген соң көшпелі өзбектер мекендейтін далада рубасылары мен бахадұрлардың рөлі күшейіп, олар үш этнотайпалық қауымдастыққа – қазақтарға, өзбектерге және маңғыттарға (ноғайларға) жіктеліп, билікке таласып, өзара жауласа түсті. Осындайда алғаш Әз Жәнібектің, онан соң Бұрындық ханның тұсында қазақ сұлтандары Өзбек ұлысындағы билікті Шайбаниліктерден тартып алды. Бас сауғалаған Шайбаниліктер өздері қашып барған маңғыттардың Астрахань хандығынан да қолдау таба алмай, біраз уақыт Сауран және Сығанақ маңындағы аймақтарда шағын топтарға бөлініп, ел тонап күн көрді. Осындайда ел тыныштығын ойлаған Бұрындық хан өзінің ата жаулары шайбанилік сұлтандармен туыстық қатынас орнату арқылы оларды бейбітшілікке шақырмақ болды. Ол осылайша,

90-жылдар ішінде қатарынан өзінің үш бірдей аяулы қыздарын шайбанилік сұлтандарға тұрмысқа ұзатты. Олардың бірі Мұхаммед Шайбанидің өзіне әйелдікке берілсе, екіншісі – оның інісіне, ал үшіншісі – Мұхаммед Шайбанидің баласы Темір сұлтанға тұрмысқа берілді. Осыдан соң қазақтармен жауласуды уақытша тоқтатқан Әбілқайырдың немересі Мұхаммед Шайбани өзінің соңынан ілескен аз ғана топпен 1500 жылы алғаш Бұқараны, онан соң Самарқандты басып алып, Әмір Темірдің мұрагерлерінен билікті тартып алды. Бұл жорық 1507 жылы Хорасан, Герат тәрізді басқа қалаларды бағындырумен аяқталды. Ал мұның өзі Шығыс Дешті-Қыпшақтағы шайбанилік өзбектердің осында жаппай қоныс аударуларын туғызды және Темір мемлекеті енді Шайбанилік Өзбектер мемлекетіне айнала бастады. Осындайда Мұхаммед Шайбанидің қазақтарды Түркістан аймағына кіргізбеуді ойластырған әрекеті Бұрындық хан бастаған қазақ сұлтандарының жауап жорықтарына негіз болды. Мұндайда құда-жегжаттық қатынастар жайына қалды. Ал мұның өзі өз кезегінде Мұхаммед Шайбаниді Қазақ хандығына қарсы 1503-1504 жылдардан бастап төрт рет жорық ұйымдастыруға мәжбүрледі. Мұхаммед Шайбани өзінің жорықтарын негізінен қазақ сұлтандары ұлыстарының орталықтарына бағыттады. Әсіресе, оның үшінші жорығы қазақтарды қатты күйзелтті. Соғыстан Әз Жәнібектің балалары Жаныш және Таныш сұлтандардың иеліктері азап шексе, ал Бұрындықтың ұлдарының ұлыстары дін аман қалды. Мұның өзі Бұрындық ханды бедел, абыройдан жұрдай етті. Елді ортақ жа-

9

уға, яғни өзінің күйеу баласына және жегжаттарына қарсы белсенді күреске ұйымдастыра алмаған оны халық мүлде естен шығарып, енді соғыстарда қолбасылық ерекше дарынымен және жаужүректігімен көзге түсіп жүрген Әз Жәнібектің ұлы Қасым сұлтанның төңірегіне топтаса бастады. Алайда елді дүрліктірген Мұхаммед Шайбанидің ылаңы да ұзаққа созыла қойған жоқ. Оның 1510 жылдың басында Ұлытау маңындағы Қасым сұлтанға қарсы соңғы, төртінші жорығы сәтсіздікпен аяқталды. Осындай ахуалдар ел арасында Қасымның беделін арттыра түссе, ал Бұрындық ханның билігін құрдымға жіберді. Ақырында ешкімге керексіз болып қалған ол, өзіне ілесіп Мәуереннахрға қоныс аударған өзінің төрт ұлы – Шайқымнан, Санжар-Жақаннан, Жақан-Бақтыдан, Кімсіңнен де қолдау таба алмай, көп қыздарының ішінен Самарқанда тұратын кенжесі Михр Сұлтан Ханымның қолына көшіп барды. Аса бай, қолында вакфтік құжаты бар бұл қызы оны өмірінің соңына дейін бағып-қақты. Елден қол үзіп елеусіз қалған ол, қайтыс болған соң көп мұсылманның бірі болып, ешбір қошеметсіз, Үргеніш маңындағы қабірге жерленді. Әрине, Бұрындықтың мұндай қасіретті тағдыры кейінгі қазақ хандарына үлкен сабақ болды. Кейінгі тарихта хан тағы босаған сәтте алғашқы қазақ ханының ұлы Бұрындықтың ұрпақтарын таққа отырғызу туралы мәселе ешқашанда қайта көтерілген емес. Енді хандық билік Әз Жәнібек ұрпақтары қолына берік тұрақтады. Өз кезегінде олар мүмкіндіктерінше, қазақ мемлекеттігін нығайтуға үлкенді-кішілі қызметтер жасады. Талас Омарбеков, ҚР ҰҒА Құрметті академигі.

ОЙ САЛАР

«Келінімнің кіндігі-ай...» Аптап ыстықта аласұрған жігіт автобусқа мінді. Шіліңгір шілденің ыстығына шыдай алмай, көйлегін шешті. Құдай-ау, сап-сары терідегі сан түрлі сызық, сурет... Бір өзі бір музейге айналған жігітті жұрт жақтырмады. «Бұған таңғалуға болмайды, – деді артта отырған жігіт ағасы. – Әскерде жүргенде қолымызға біраз сурет салып, ең соңында оны өшіре алмай масқара болғанбыз. Ауылға келгенде, әкемізден сөз естіп, таяқ та жедік». Иә, бұрын қолына қал салғандардың өзі есейгенде сол үшін ұялатын. Қазір ше? Қымсынған қызды да, жерге кірердей ұялған жігітті де көре алмай қор болдық. Бір әжеміз беташардан бірер күн өткенде, түске таман ұйықтап жатқан келінін оятпақшы болыпты. Келін үсті нен сыпырылып қалған көрпенің шетінен кіндік тұстағы жылтыраған темір мен оның айналасындағы гүлдің суреттерін көріп, тал түсте талып қала жаздапты. Ақыры келіннің кіндігіндегі кесапат – шығыршық шаңырақты шайқалтыпты. Баяғыда жас келіндердің түндік ашқанын та машалайтын қариялар оны ұмытып, енді кіндігін ашқандарын көретін күнге жетті. Бір қызығы, қазір қыз түгілі кейбір келіндердің жамбас тұсы, жауырыны немесе иық тұсы, білегі немесе тобығынан тойға бергісіз суреттерді көріп, үнсіз өте беретін болдық. Осы секілді жаман әдеттен артистеріміз ада қалмай, телеарналардан тентектеу ұл-қыздарға жат әдетті санасына сіңіре бастады. Балалар концерттерінде сах-

наға шыққан ұл-қыздардың шашын өрнектеп, беттеріне бояумен сурет салғанын көргенде, ұрпақты улай бастағанымызға көз жеткізуге болады. Дәл осы мәселе жақында билік басында да сөз болды. Еліміздің төлқұжаттарына татуировкамен түсуге тыйым салу төңірегінде сөз болғанда, ақылы аздар өре түрегелді. «Онда тұрған не бар?» дегендердің арасында қазақ жастарының болуы жаға ұстатады. Тіпті танымал стилист Рафаэль Ромен заңдағы шектеуге қарамастан, жаңа төлқұжатқа қол жеткізген. Ол денесінде татуировка бола тұра, жаңа үлгідегі төлқұжатқа қалай түскенін ғаламтордағы видеоблогында айтып берді. «Мен мұндай заңды қандай топастардың шығарғанын білмеймін. Ескі төлқұжатымды жоғалтып алған соң, жаңасын алуға өтініш білдіргенмін. Алайда, халыққа қызмет көрсету орталығында менің ұсынысымды қабылдамай тастады» дейді ол. «Бұл – менің денем. Сондықтан өз денеме не істесем де өзім білемін. Қызмет көрсету орталығы қабылдамаған соң, мен заңгерлердің көмегіне жүгіндім. Ақыры татуировкамды алмай-ақ, жаңа төлқұжатқа түстім» дейді Рафаэль Ромен. Осындай көріністерден көңіл қалған сәтте, бәрімізге ортақ бір заңның қажеттігіне көз жеткіземіз. Айтпақшы, Ресейдің Мемлекеттік Думасы өздері әзірлеп жатқан бір заң жобасынан жұртты хабардар етті. Онда сән салондарында денеге свастика, нацисттік символдар, экстремистік ұйымдардың белгілерін салуға тыйым салмақшы. Символи-

каларды ашық жарнамалаушы жекелеген адамдарға 10 мың рубльге, заңды ұйымдарға 500 мың рубльге дейін айыппұл салу көзделген. Ал салондар бірінші рет 500 мың рубль айыппұл төлейді. Екінші рет қайталаса, мүлде жабылады. Осылайша, жаға ұстатар жат әрекетпен күрес күшейтілмекші. Әсіресе, әсіреұлтшылдыққа тойтарыс беріледі. «Ресейде ешқандай да ұлтшылдық көріністері болмауы керек» деген депутат тар денелерінде Гитлер, Гиммлер, СС генералдарының, фашистік танкілердің т.б. суреттері бар жастардың көптігін жасырмайды. Мұндай суреттерді үй жағдайында салдырғанның өзінде де ешкім жауапсыз қалмайды. Сондықтан әлемдік тәжірибеге сүйенген көршілер көздің жауын алатын суреттермен соғысты бастағалы отыр. Айтпақшы, көптеген шетелде фашизм түгілі, денесіне жай сурет салғандарды қызметке алмай құртады. Бұл үшін арнайы заң қабылдаған. Айталық, бір кездері АҚШ-та денсаулық сақтау министрлігінің шешімімен татуировкаға тыйым салынып, ол «гепатит дертін таратудың бір көзі» ретінде танылған. Алайда, қаны бұзылған халық мұндайға пысқырып та қарамағандықтан, 1996 жылы заң күшін жойған.1936 – 1950 жыл аралығында Жапонияда да денені тескілейтін жат құбылыс тойтарысқа тап болды. Татуировкамен тайраңдағандарға спорт залдары мен бассейндерге кіруге рұқсат етілмеген. Бірқатар мекемелер қызметкерлерін тексеріп барып жұмысқа ала бастаған.Осындай батыл әрекеттер

жапондықтардың жаман әдетті тез жұқтыруына кедергі болған. Дания тосын құбылыспен 1996 жылдан бері күресіп келеді. Германияда Үшінші рейх символдарын денеге салдыруға тыйым салынған. Индуизм, буддизма және басқа да діндердің символдарын татуировка жасау заң арқылы қудаланады. Үндістанда 2011 жылдан бері әскери қызметкерлер арасында де -неге сурет салуға тыйым салынды. Осыған дейін бұл елде жоғарыдағы мәселеге қатысты заң да болмаған. Соның салдарынан түрлі ауру тарап келген. Әсіресе, Болливуд актерлеріне алаңдаушылық білдірген мамандар үкіметтен тиісті шара қолдануды сұраған. Ақыры биліктегілер денесін бүлдіргендерді әскери қызметке алмауға шешім шығарды. Ал үнділіктердің жан сақтау үшін әскерге баруға құштарлығы шексіз. Соңғы жылдары көшеден денеге неше түрлi сурет салдырған жастарымыз терiнi тесу, кез келген жерге сырға тағу сәнге айналды. Сән салоны саудасын қыздырды, ақша тапты. Ал денсаулықты кім ойлап жатыр? Өйткені әр нәрсенің өз орны бар. Ол денеге де қатысты. Бір кездері кейбір мемлекеттерде денесіне сурет салып немесе тесіп масқаралайтын болған. Бұл қылмыс жасағандар үшін өлімге тең еді. «Өлімнен ұят күшті» дегенді олар да білген. Ал біз ше? Еуропада та туировкаға ХVІІІ ғасырға дейін тыйым салыныпты. Татуаж бен пирсинг қатерлі ісік ауруына себепші деп табылған. Бірақ сол Еуропаңыз бүгінде басына бәлені сатып алды.

Сол бәлеңіз басқа елдерге тарады. Өркениетке енді бет алған қазаққа да келіп жетті. Халқымыздың малға салған ен мен таңбасы енді ұрпағына да жетті. Алла тағаланың Құран Кәрiмдегі: «Адам баласын ең көркем мүсiнде жараттым» деген сөзі көзі ашық ұрпақтың арасында көкірегі соқырлардың барын айғақтайды. Тәндi қолдан өзгертуге Исламда тыйым салынған. Мұсылмандарда денеге сурет салу – харам тiрлiк. Екіншіден, дәрігерлер де текке дабыл қағып отырған жоқ. Қас пен кірпікті жұлу мен бояу, теріні тесу мен кесу – қатердің алды. Денеге сурет салуда қолданатын бояулардың құрамында денатурат, метил спиртi, этиленгликоль, альдегид секілі қауіп тудыратын қоспалар бар. Косметикадан аллергия болып жатқандар қаншама? Қалай айтсақ та, қазақты айналдырған қауіп пен қатерден құтылудың бір жолы – өзімізді-өзіміз сақтандыру. Ең ал ды мен, мектептерде денені тесу мен піскілеп өрнек салдырудың қатерлі ауруларға соқтыратындығы тәрбие сағаттарында санаға сіңірілуі тиіс. Екіншіден, денесін «бүлдіргендерді» мемлекеттік қызметке алуға тыйым салынуы тиіс. Мұны да мектепте, жоғары оқу орындарында ә дегеннен түсіндірілуі керек. Татуировкадан тағдырына дерт бұйыр ғандарды емдеу тек қана ақылы болуы тиіс. Осындай батыл әрекеттер ғана барлығымызды ұлтты ұятқа қалдыратын әрекеттерден аман алып қалады. Ж.Дуанабай.

Бетті дайындаған


10

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 сәуір 2015 ж.

ҚАЛА ЖӘНЕ ДІН

Бас имамның өнегесі

Дөңгелек үстел өтті Қазақстан Республикасында 2015 жылғы 20 мен 25 сәуір аралығында «Сақтандыру. Қорғау. Екпе жасау» ұранымен Еуропалық иммунизация апталығы өтеді. «ҚР ҰЭМ Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің Қостанай облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті» РММ имунизацияның маңыздылығы мен қауіпсіз имунизацияны насихаттау туралы ақпараттандыруын арттыру мақсатында дөңгелек үстел өткізілді. Бұл бас қосуға «Марал ишан» мешітінің найб имамы Асқар Мейрамбекұлы мен Қостанай ауданының бас имамы Азамат Серікбайұлы қатысып, «Вакциялық екпе егуге Ислам шариғатында қарсылығы жок» екендігі турасында сөз сөйледі. Басқа да барлық дін өкілдері өз ойларын ортаға салды.

Қонақтарды өкіл имам қабылдады Қостанай облыстық «Марал ишан» мешітінде тек жергілікті мұсылман қауымдар ғана емес, шетелдіктер де болып тұрады. Соның бір мысалы ретінде жақында Қазақстан Республикасы Президенті сайлауына байланысты ОБСЕ-тарапынан өңірімізге келген шетелдік бақылаушылар Богдан Стэфан және Катя Рейнхольц киелі орынға ат басын бұрды. Құрметті қонақтарды Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Қостанай облысындағы өкіл имамы Асылхан қажы Түсіпбек жылы жүзбен қарсы алды. Оларды мешіттің жұмысымен жан-жақты таныстырды. - Қазақстан азаматы есебінде дауысымды сөзбен емес, ісімен дәлелдеген кісіге беремін. Елбасының сайлауы бұл ел тағдыры, яғни өзімнің де тағдырым. Жер бетінде бейбітшіліктің болғанын қалаймын, - деді ҚМДБ-ның Қостанай облысындағы өкіл имамы Асылхан қажы Түсіпбек.

Діни-рухани кеш Жақында Меңдіқара ауданының орталығында сол өңірдегі мұсылман ағайындардың есте қаларлықтай ерекше бас қосу болып өтті. Осы жиын діни рухани мәселелерге арналды. Сол күні Боровское поселкесіндегі «Юбилейный» мәдениет үйінде көпшілік қауым арнайы дайындалған концертті тамашалады. Жиналған жұртшылық алдында ауданның әкімі В.Ионенко сөз сөйлеп, баршаға алдағы уақытта да отбасында бақыт, ел игілігі жолындағы жұмыстарында толағай табыс тіледі. Осынау кеште облыстық «Марал ишан» мешітінің наиб имамы Дархан қажы Сыздықов Меңдіқара ауданының құрметті азаматтары С.Бұқанов, О.Таңжарыков, С.Тишпаев, Ө.Қошановтарға жергілікті мешітке көрсеткен демеушіліктері үшін арнайы грамоталарды салтанатты түрде тапсырды.

Шәкірттерге дәріс оқылды Осыдан біраз уақыт бұрын облыстық «Марал ишан» мешіті мен Қостанай шаһарындағы қайырымдылық мекемесінің арасында екі ұжымның арасында діни ағарту жұмысын барынша жандандыру мақсатында келісім жасалған болатын. Онда қайырымдылық мекемесінде шәкірттерге діни сабақ жүргізу жоғарыда аталған мешіттің наиб имамы, білімді маман Асқар Мейрмабекұлына жүктелген еді. Ол жуырда осы ұжымда болып, талапкерлерге «Ақида» сабағынан дәріс оқып, жиналғандардың көңілінен шықты. Алдағы уақытта осы жерде түрлі өзекті тақырыптарда әңгімелер өткізіліп, дәрістер жүргізілетін болады.

Кітапханада болды Жуырда Қостанай облысындағы имамдар аттестациядан өткені белгілі. Осыған арнайы комиссия жетекшісі ретінде келген ҚМДБ төрағасының орынбасары, наиб мүфти Серікбай қажы Ораз Л.Толстой атындағы Қостанай облыстық кітапханасында болған мәдени шараға да қатысты. Онда Нұржан Наушабаевтың «Ұйықтама, Оян Алашым!» деп аталатын кітабының тұсаукесері болып өтті. Бұл еңбекті Қазақстанға белгілі қаламгер Ақылбек Шаяхмет құрастырды. Бұл басқосуға есімдері елімізге кеңінен танымал зиялы қауым өкілдері шақырылды. Кеште облыстық Марал ишан мешітінің наиб имамы Бақытжан қажы Икрамұлы ҚМДБ-ның атынан көрнекті ақын Ақылбек Шаяхметке Алғыс хат тапсырды. Аталмыш жиында наиб мүфти Серікбай қажы осындай кейінгі жастарға берері мол құнды еңбекті дайындауға үлкен еңбек сіңірген Ақылбек Қожаұлына шығармашылық табыстар тіледі. Оның діни тақырыптарға жазып келе жатқан дүниелері де әрқашан жұртшылық тарапынан өзінің лайықты бағасын алып келе жатқандығын да тілге тиек етті.

Қос тілді «Наш Қостанай» газеті редакциясының ұжымы газет жанашыры, Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі, Қостанай қаласының құрметті азаматы Сағындық Орынтаевқа зайыбы Еркештің қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып, көңіл айтады.

Қостанай қалалық мешітінің бас имамы, белгілі дін қайраткері Шоқан Әмірхановтың бастамасымен көптеген кейінгі әріптестеріне үлгі болар жұмыстар атқарылып жатыр. Алдағы Ережеп айы қарсаңында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының жанынан құрылған республикалық ақпараттық-насихаттық тобының мүшесі «Нұр-Мүбәрак» ғылыми-зерттеу орталығының қызметкері Жасұлан Ақылханұлы Жүсіпбековтың тікелей қатысуымен Қостанай мемлекеттік университеті, Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты, Заң академиясы, Қостанай гуманитарлық колледжі және бір қатар оқу орындарында жылы жүзді кездесулер ұйымдастырылды. Онда жат ағымдарға байланысты мазмұнды да әсерлі әңгімелер өткізілді. Сондай-ақ аталған мешітте әр кеш ақшам намазынан кейін мешіт намазхандарымен құптан намазына дейін төрт күн уағыз насихат жүргізілді. Әрі жұмада демеушілердің қолдауымен көмекке мұқтаж

жандарға 300 бөлке нан тегін таратылады. Әр бейсенбіде елу адамға қайырымдылық мақсатында дастархан жайылады. Бас имамның айиуына қарағанда,

алдағы уақытта да киелі орында сауат ашу курстары барынша жанданып, қайырымдылық мақсатындағы жұмыстар одан әрі жалғасын табады.

ТАНЫМ

Сопылық Қазақ санасында ертеден қалыптасқан, өте нұрлы, рухани құныдылығымызға айналған, киелі сопылық деген ұғым бар. Ғылымда «тасаууф», «тариқат», «әулиелік», «сәйрус-сулук» деген терминдермен аталады. Бұл сөздердің шығу төркіні әріде жатыр. Біреулер «саф» деген сөзден шықты, яғни «тазару» дегенді білдіреді десе, енді біреулер «арапта қой жүніне «суф» деп айтады, бұл сөз содан шықты. Себебі, сахабалардың көпшілігі қой жүнінен тоқылған киім киген»- дейді. Ал енді біреулер, «сахабалардың арасында әһлі-суффа деген кісілер болған, міне бұл сөз содан шықты дейтіндер де бар. Сайып келгенде, барлығының айтатыны «Рухани тәрбие» дегенге келіп тоғысады. Кешегі өткен данышпан, небір әулие кісілер, сопылықтың қыр-сырын үмметке үйретіп, том-том кітаптар жазып, теңіздей мұра қалдырды. Солардың бірі бүкіл түркі жұртының бесігіне айналған, киелі Түркістанда жатқан өз бабамыз Қожа Ахмет Яссауи. «Сопылық ұстай алсаң жақсы жол. Бірақ, сенің не дүниеңде, не жүрегіңде

бір тыныштық жоқ,ендеше қайдағы сопылық» деген Абай атамыз да сопылық жөнінде жаман лебіз білдірмеген. Та с а у у ф ғ ы л ы м ы н д а шоқтығы биік тұлғалардан Имам Ғаззали, Абдулқадыр Жәйләни, Имам Раббани секілді тұлғалар: сопылықтың мақсат-мұратын: «Сопылық Пайғамбарымыз с.а.у-нің нұрлы иманының саясында иманның ақиқат шыңына жүректің шабытымен рухани серуендеу арқылы жету. Яғни, Құран мен иман ақиқатына адами барлық сезімімен бөленіп, оған көкірек көзімен куә болу. Және де біз үшін иман ақиқатындағы кішкентай бір мәселені түсіну жүздеген кереметтен артық» деп түйіндеген. Демек, біздің жиі еститін сопылықтың негізгі мәнісі өте терең, адамның бүкіл кемел болмысын қамтитын ғажайып бір сыр болып табылады. Сондықтан сопылықта жүректің орны ерекше. Жүрекке жұдырықтай ет деп емес, ғаламның сыры тұнған терең теңіз деп қарайды. Сол теңіздің терең түкпірінде жатқан асыл маржандарды шығарудың жолы жүректі нұрландырған

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы «Хикмет» телерадиостудиясы Қазақ хандығының 550 жылдығына орай БАҚ өкілдері арасында тарихи-танымдық деректі фильмдерге республикалық байқау жариялайды. Байқаудың мақсаты – ел арасында ұмыт болып бара жатқан, ислам дініне еңбегі сіңген тарихи тұлғалардың есімін өскелең ұрпаққа таныстыру. Олардың бойындағы ізгі қасиеттері мен батырлық болмысын, тұлғалық бейнесі мен ерлігін көрсету. Байқаудың шарттары: Байқауға кез-келген БАҚ өкілдері немесе телерадио ұжымы қатыса алады; Деректі фильм Ислам дініне еңбегі сіңген белгілі бір тарихи тұлғаға арналуы шарт; Деректі фильм еш жерде көрсетіл-

кезде ғана жүзеге асатынын айтады. Данышпан хәкім Абайдың; «Хақтықтың түссе сәулесі, пенденің хикмет кеудесі» деген сөзі осы ақиқатты меңзейтіндей. Ал, сол сопылық жолдағы рухани талпыныстың тетігі мен кілті Алланы зікір етіп, таным көкжиегіңді кеңейту үшін терең ойға шомудан бастау алады. Бұл, зікір мен пікірлеудің мыңдаған пайдалары бар. Сол пайдалардан ақыреттік пайда мен адамзаттың кемелдігіне қосар пайдасын айтпағанда, тек қана, мына жалған дүниедегі жаны жаралы пенде баласының руханиятына қосқан пайдасының өзі ұшан-теңіз. Мәселен, кез келген адам мына жалған дүниенің мазасыз тіршілігінен бір ауық қол босатып көңіл көтергісі келеді. Яғни, күйбең өмірдің ауыр машақатынан жан дүниесін рахатқа бөлейтін бір жұбаныш іздейді. Қайғыда, қуанышта ортақпыз «көппен дүрмек» деген «бір кем дүние»-нің қуанышы, әрі кеткенде он адамнан бір екеуіне ғана алдамшы жұбаныш беруі мүмкін. Ал, сонда қалған оннан

меген немесе көшірме (плагиат) болмауы керек, әрі онда тың деректер болуы шарт; Деректі фильмді түсіру барысында алынған тарихи мәліметтердің жазбаша сілтемесі көрсетілуі тиіс; Түсірілген деректі фильмге ғалымдардың жазбаша рецензиясы мен қысқаша түсіндірмесі болуы керек; Деректі фильмнің көлемі 15-25 минут аралығында болуы тиіс; Жомарт жанды демеушілердің қолдауымен: Бас жүлде – Шетелдік автокөлік Бірінші орын – 1 000 000 Екінші орын – 750 000 теңге Үшінші орын – 500 000 теңге Ынталандыру сыйлықтары – 4 адамға Умра қажылығы Ескерту: Байқау жеңімпазын арнайы әділқа-

тоғызы қайтпек? «Көппен дүрмек»-тің жұбанышы отбасы бала-шаға үшін елден жырақ, көзден таса жүрген жаны жаралы пендеге септігі тие ме? я болмаса әртүрлі себептермен (ауру-сырқау, мүгедектік секілді) қоғамдық өмірдің жұбанышынан оқшаулануға душар болған жандардың көңіліндегі кірбіңді кетіре ме? Мінеки, сол ойсырап тұрған олқылықтың орны тек қана «Аллаһ» деген сөзді көп қайталап, жүрегіндегі иман сәулесімен бүкіл болмысын нұрландырған кезде ғана толмақ. Яғни, әлгі бір жалғыздықтың қапасында қамалып жатқан бейбақ пенденің үрейін ұшырған дүлей табиғаттың өңін өзгертіп, дұшпандығын достыққа, ызасын рахымшылдыққа айналдыратын бірден бір дүние, ол, Алланы еске алу, яғни зікір ету. Сондықтан, сопылық жолдың ең үлкен принціптерінің бірі «Жүректер тек қана Алла тағаланы еске алумен ғана тыныштық табады»( Рағд,28-аят) деген аятқа негізделеді. Дүйсен Дайыр, Қостанай қалалық мешітінің наиб имамы.

зылар алқасы анықтайды; Әділқазылар алқасы өз шешімдері үшін түсіндірме беруге міндеттелмейді; Байқауға келіп түскен деректі фильмдер www.muslim.kz сайтында жарияланады, сонымен қатар жариялау құқығы байқауды ұйымдастырушы тарапқа беріледі. Деректі фильмдер 2015 жылдың 7 шілдесіне дейін қабылданады. Байқау қорытындысы 17 шілде күні Астана қаласында өтеді. Байқауға қатысатын деректі фильмдер AVI немесе VOB форматында екі данамен мына мекен-жайға жолданады: 01000, Астана қаласы, Рақымжан Қошқарбаев көшесі, 95 үй, «Әзірет Сұлтан» мешіті, «Хикмет» телерадиостудиясы. E-mail: hikmet.tv@gmail.com Байланыс үшін телефондар: +7 7172 997 762; +7 776 131 41 01.


Вторник, 28 апреля 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

ПО ПОВОДУ

К СВЕДЕНИЮ

Изменение регистрационных данных

Что нужно знать о туберкулезе?

индивидуального предпринимателя, частного нотариуса, частного судебного исполнителя, адвоката, профессионального медиатора

О существовании туберкулеза люди знали издревле.

Управление государственных доходов по г.Костанаю доводит до сведения налогоплательщиков, что согласно статье 566 Кодекса Республики Казахстан «О налогах и других обязательных платежах в бюджет»: 1. Изменение регистрационных данных индивидуального предпринимателя, частного нотариуса, частного судебного исполнителя, адвоката, профессионального медиатора производится налоговым органом на основании налогового заявления о регистрационном учете индивидуального предпринимателя, частного нотариуса, частного судебного исполнителя, адвоката, профессионального медиатора. 2. Индивидуальный предприниматель обязан представить налоговое заявление в налоговый орган по месту нахождения не позднее десяти рабочих дней со дня изменения регистрационных данных, указанных в свидетельстве о государственной регистрации индивидуального предпринимателя, и (или) данные об участниках (членах) совместного предпринимательства, указанных в налоговом заявлении. 2-1. В случае отсутствия в свидетельстве о государственной регистрации индивидуального предпринимателя идентификационного номера такое свидетельство подлежит замене на основании налогового заявления индивидуального предпринимателя, представленного в налоговый орган по месту нахождения. При этом налоговое заявление представляется без приложения документов, предусмотренных подпунктом 1) пункта 3 статьи 566 Налогового кодекса. 2-2. Частный нотариус, частный судебный исполнитель, адвокат, профессиональный медиатор обязаны представить в электронном виде налоговое заявление посредством веб-портала «электронного правительства» не позднее десяти рабочих дней со дня изменения места нахождения частного нотариуса, частного судебного исполнителя, адвоката, профессионального медиатора. 3. К налоговому заявлению для изменения регистрационных данных индивидуального предпринимателя прилагаются документы, представляемые при государственной регистрации индивидуального предпринимателя в соответствии с законодательством Республики Казахстан о частном предпринимательстве. Документы, предусмотренные настоящим пунктом, не представляются в случае, если налоговое заявление для изменения регистрационных данных индивидуального предпринимателя представлено в электронном виде. 4. Изменение регистрационных данных индивидуального предпринимателя, указанных в свидетельстве о государственной регистрации индивидуального предпринимателя, производится налоговым органом в течение одного рабочего дня, следующего за днем получения налогового заявления, представленного для изменения регистрационных данных, если иное не установлено настоящим пунктом. Налоговые органы отказывают в изменении регистрационных данных индивидуальному предпринимателю в случае, если: 1) индивидуальный предприниматель в соответствии со статьей 579 Налогового кодекса признан бездействующим налогоплательщиком; 2) данные документа, удостоверяющего личность, указанные в налоговом заявлении, не соответствуют сведениям, содержащимся в национальных реестрах идентификационных номеров; 3) место нахождения, указанное в налоговом заявлении, отсутствует в информационной системе «Адресный регистр». 5. Изменение сведений о месте нахождения частного нотариуса, частного судебного исполнителя, адвоката, профессионального медиатора производится налоговым органом в течение одного рабочего дня, следующего за днем получения налогового заявления, представленного для изменения регистрационных данных. Налоговые органы отказывают в изменении сведений о месте нахождения частного нотариуса, частного судебного исполнителя, адвоката, профессионального медиатора в случаях, установленных пунктом 4 статьи 565 Налогового кодекса. Управление государственных доходов по г.Костанаю сообщает к сведению налогоплательщиков, что по вопросам разъяснения Налогового кодекса можно обратиться в юридический отдел УГД г.Костаная по адресу: г.Костанай, ул. Мауленова, д.21, каб. 402 или по телефону 28-13-09. С. ДОНЕНБАЕВ, руководитель УГД по г.Костанаю

Гиппократ дал подробное описание признаков туберкулеза легких и предположил наследственную этиологию - причину заболевания (передача заболевания по наследству). Однако Авиценна высказал инфекционную теорию заболевания (туберкулез передается от человека к человеку) и не исключал роль внешней среды при развитии болезни. Немного истории. Роберт Кох сделал заявление о том, что обнаружены туберкулезные бациллы (микобактерии) 133 года назад – 24 марта 1882 года. Чаще поражаются легкие, среди других органов и систем - мочеполовая система, периферические лимфоузлы, кожные покровы, глаза, опорно-двигательный аппарат, половые органы, молочные железы, оболочки головного мозга. Возбудитель туберкулеза устойчив к воздействию факторов окружающей среды. В организме человека или животного микобактерии могут быстро размножаться, так как для их развития особенно благоприятна температура, соответствующая теплоте человеческого тела. Находясь вне организма, микробы не размножаются, но могут сохранять долгое время свою жизнеспособность. Под действием прямых солнечных лучей бациллы в тонком слое мокроты погибают через 1-3 часа. В уличной пыли они могут оставаться живыми в течение 2 недель, на страницах книг – до 3 месяцев, в воде – до 5 месяцев. Высокая температура быстро убивает бактерии – при кипячении они погибают через несколько минут. Некоторые дезинфицирующие средства вызывают гибель бактерий в течение 3-5 минут.

ИНФОРМАЦИОННОЕ СООБЩЕНИЕ С 15 апреля 2015 года в судах Костанайской области приступил к прохождению стажировки следующий кандидат в судьи: Катаев Константин Мирасбекович, 1976 г.р., казах, уроженец Акмолинской области, образование высшее, работает специалистом по исполнительному производству Центра кредитного анализа Костанайского региона АО «Банк ЦентрКредит» Желающие выразить свое мнение, отзывы, пожелания и критические замечания по указанной кандидатуре могут обратиться в областной суд, кабинет 413В или по телефону 544-123.

Симптомы туберкулеза легких: кашель более 2 недель, выделение мокроты, кровохарканье – в запущенных случаях, потеря веса, потливость по ночам, боли в грудной клетке, слабость, повышение температуры чаще до 38оС, при плевритах до 39 о С. У больного с туберкулезом гортани отмечалась боль в горле. При наличии кашля более 2 недель и одного или нескольких из вышеназванных симптомов проводится микроскопическое исследование мокроты или другого биоматериала в лечебно-профилактических организациях. А также проводится флюорография, рентгенография и компьютерная томография пораженных органов и систем, туберкулиновая проба реакция Манту и др. Лечение туберкулеза в Казахстане бесплатное. Лиц, контактировавших с больным, обследуют и по показаниям назначают профилактическое лечение. Источник инфекции - больной туберкулезом человек, выделяющий туберкулезные палочки в окружающую среду. Как правило, это больные туберкулезом легких, в мокроте которых содержится возбудитель. Наиболее опасны больные с интенсивным бактериовыделением. Один такой больной без соблюдения правил личной гигиены за год инфицирует до 10-12 человек. Основной путь передачи - воздушно-капельный: при разговоре, кашле, чихании больного, реже воздушно-пылевой и алиментарный, контактный путь возможен при прирезке больного животного, при соприкосновении здорового человека с заразным материалом (у хирургов, патологоанатомов, ветеринаров, лаборантов, работников животноводства и мясоперерабатывающих объектов), во время ритуала прощания на похоронах лица, умершего от туберкулеза. Внутриутробный путь передачи туберкулезной

инфекции встречается крайне редко. Наследственная передача туберкулеза не доказана. Источником инфекции могут быть и пораженные туберкулезом сельскохозяйственные животные, чаще крупный рогатый скот. Человек может заразиться при уходе за больными животными, а также при употреблении в пищу некипяченого и непастеризованного молока и молочных продуктов, реже мяса больного животного. Инфицирование организма микобактериями туберкулеза не всегда приводит к развитию болезни. Ведущую роль в развитии туберкулеза играют неблагоприятные условия жизни и снижение сопротивляемости организма. Восприимчивость к туберкулезу повышается при плохом питании, длительном физическом перенапряжении, стрессах, некоторых хронических заболеваниях, например, сахарном диабете, язвенной болезни, хроническом алкоголизме, наркомании и других нозологиях. Есть мнение, что микобактериями туберкулеза инфицировано около одной трети населения Земли. Профилактика туберкулееза: раннее выявление больных туберкулезом. Специфическая профилактика туберкулеза - проведение прививок вакциной БЦЖ. В области, как и в целом в стране, проводятся прививки новорожденным, а также повторное введение вакцины - ревакцинация - учащимся 1 классов в возрасте 6-7 лет с отрицательной пробой Манту. Заболеваемость туберкулезом среди привитых ниже, чем среди непривитых, и при заражении протекает без запущенных форм. Например, в нашей области 1 ребенок умер по причине отказа родителей от прививок по личным убеждениям. С целью раннего выявления туберкулеза у детей ежегодно применяют внутрикожную

аллергическую пробу с 12-месячного возраста и до 14 лет, если нет противопоказаний. Для раннего выявления туберкулеза проводится ежегодное флюорографическое обследование населения с 15 лет, в том числе групп риска. К группе риска к уязвимым слоям населения относятся медицинские работники, студенты, подростки в возрасте 15-17 лет, родильницы в период нахождения в роддоме, члены семьи новорожденного без вакцинации против туберкулеза, женщины в послеродовом периоде, лица, контактные с больным туберкулезом, и др. Для борьбы с зоонозным туберкулезом – туберкулезом животных - обследуются сельскохозяйственные животные. Лица, контактировавшие с больным животным, подлежат обследованию с целью исключения заболевания. Санитарно-просветительная работа по профилактике туберкулеза среди населения - один из рычагов в борьбе с этой коварной инфекцией. Однако без социальной мотивации - выделения материальной помощи больным туберкулезом, улучшения жилищных условий, дополнительного питания детям и подросткам из туберкулезных очагов, групп риска, без открытия санаторных групп в детских дошкольных учреждениях, без оздоровления детей и подростков, взрослых в санаториях это крайне затруднительно. Лица, прибывшие из пенитенциарной системы (из мест лишения свободы), берутся в трехдневный срок на учет и подлежат лечению. Также обществу необходимо преодолеть стигму – стереотипы: человек, излечившийся от данного недуга, возвращается в общество, трудовой коллектив, в семью. Р. АБДЫКАЛЫКОВ, руководитель Управления по защите прав потребителей г. Костаная

Доверенное лицо Барсакбаева Адиля Салематовича Кадыров Канат Маликович в порядке внесудебной реализации залогового имущества объявляет о проведении торгов по продаже: - право временного возмездного долгосрочного землепользования на условиях аренды сроком до 24.01.2050 г. на оставшийся срок аренды на земельный участок, делимый, площадью 783,0 га с кадастровым номером 12-186-009-141 (торги состоятся 30.04.2015 г. в 10.00) - право временного возмездного долгосрочного землепользования на условиях аренды сроком до 30.03.2049 г. на оставшийся срок аренды на земельный участок, делимый, площадью 170,1 га с кадастровым номером 12-186-009-098 (торги состоятся 30.04.2015 г. в 10.30) - право временного возмездного долгосрочного землепользования на условиях аренды сроком до 12.04.2053 г. на оставшийся срок аренды на земельный участок, делимый, площадью 400,2 га с кадастровым номером 12-186-009-204 (торги состоятся 30.04.2015 г. в 11.00) - право временного возмездного долгосрочного землепользования на условиях аренды сроком до 12.04.2053 г. на оставшийся срок аренды на земельный участок, делимый, площадью 317,2 га с кадастровым номером 12-186-009-205 (торги состоятся 30.04.2015 г. в 11.30). Земельные участки расположены в с. Раздольное (за пределами черты населенного пункта) Наурзумского района, Костанайской области и предназначены для ведения крестьянского хозяйства. Адрес проведения торгов: ул. Набережная, 8, с. Раздольное Наурзумского района. Покупная цена вносится наличными деньгами в течение 5 календарных дней с момента проведения торгов. Заявки принимаются в срок до 28.04.2015 г. по месту нахождения доверенного лица: г. Костанай, пр. Абая, 27, кв. 28. Тел. 8 747 575 75 52.

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство № 12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

11

Директор - гл. редактор: Елена НИКИТЕНКО. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. 54-62-46. Шеф-редактор: Айжан Утевова. Тел. 54-3758. Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. 5437-58. Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Айгерим Есмаганбетова (53-39-13), Марина Кострова (54-05-75),

Александр Кузьмичев (54-62-46), Валентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-05-75). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин 54-6485. Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Александр Кузьмичев. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Виктория Богдан, Куляш Турубаева. Тел. 54-69-71.

gazeta@top-news.kz Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 1,5 печатных листа. Тираж номера - 3276. Подписной индекс: К-315. Заказ №617. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 28 апреля 2015 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ЭКСПРЕСС КОНКУРС

«ПАРАД» во Всемирный день поэзии Последний конкурс для начинающих литераторов «Парад дебютантов» прошел в 2013 году, и после него оргкомитетом было принято решение проводить этот турнир один раз в два года. Видимо, для этого есть веские причины, и главное не отсутствие участников или их низкий уровень, а что-то более принципиальное. Хочу отметить, что в этом конкурсе почти всегда победитель легко становился лауреатом или дипломантом следующего по рейтингу более серьезного молодежного турнира «Весенние голоса», т.е. имя автора становилось в канву действующего в области литературного движения. Дальнейшее же зависело от самого автора, от его отношения к литературному делу. Конечно, не всегда повышенное внимание к вундеркиндам идет на пользу, прежде всего, им самим. Некоторым авторам было достаточно получить пару «настоящих» медалей, публикаций в СМИ подборок стихов, интервью, чтобы «успокоиться», вероятно, до конца жизни уверовав, что «у каждой звезды свой путь». Если «звезды» зажигают, значит, это кому-то нужно, в последующих же

действиях некоторых наших юных «звезд» сквозило иногда полное нежелание ярко гореть в дальнейшем, а значит, налицо ненужность для этого самого литературного движения. Областной литературный конкурс «Парад дебютантов» 2015 года пришел к своему финалу с очень неплохим списком авторов приличного уровня. В номинациях «Поэзия» и «Проза» участвовали более двадцати начинающих авторов из областного центра, городов и районов области, в основном впервые дерзнувших подать свои опыты на суд серьезных литературных экспертов. Конечно, как на любом конкурсе, успех сопутствует далеко не всем. Основной бедой начинающих авторов является незнание, несоблюдение основных критериев русского стихосложения. Отсутствие рифм, досадные ритмические сбои, стилистическое несоответствие текста, наивная вторичность, подражание эстрадной попсе и пр. В прозе - опять же стилистические ошибки, неграмотное построение предложений, примитивный сюжет, лепетание в выражение темы: «ребенок что-то хочет сказать, да не может» - вот и догадывайтесь сами. Но это - для тех, кто не по-

пал в фавориты. Среди них же шла нешуточная борьба за лауреатство, обозначающаяся оценками жюри в какую-либо сторону. Они и подвели черту конкурса, выявив победителей и лауреатов. Символично, что награждение прошло во Всемирный день поэзии, и впервые за многолетнюю историю - у памятника А.С. Пушкину в Костанае. Как сказал один из членов оргкомитета «Парада дебютантов», возможно, отныне итоги многих костанайских конкурсов будут подводиться здесь. Но это всего лишь одно из мнений. Хотя в нем есть определенный резон. Итак, под сенью памятника гению мировой литературы лауреатские звания получали самые одаренные юные литературные силы области. Третье место в номинации «Поэзия» дипломы, призы и медали 12-го областного конкурса «Парад дебютантов» получили студентка КФ ЧелГУ Юлия Ибатуллина и студентка Костанайского экономического колледжа Анастасия Кравченко, второй стала поэтесса из Алтынсаринского района Наталья Малюка, а золотая медаль победителя торжественно вручена Дарье Матвиенко, также студентке КФ ЧелГУ.

Поэтический уровень этого автора говорит о том, что с ним можно рассчитывать на успех и на конкурсах более серьезного масштаба. В «Прозе» произошла небольшая сенсация, потому что в число лауреатов попала ученица 8-го класса средней школы №2 п. Затобольск Костанайского района Наталья Коноплева. Ее конкурсная работа высоко отмечена жюри за зрелое оформление образов, стилистическую грамотность и сюжетное соответствие. И еще за грамотность текста, что не очень часто встретишь ныне у наших школьников. У Натальи – третье место, звание лауреата областного конкурса и бронзовая медаль. А «серебро» и «золото» оказались у ее старших подруг по литературному цеху студенток Костанайского филиала ЧелГУ Ольги Щербининой и Юлии Ибатуллиной соответственно. Юля Ибатуллина постепенно и неуклонно выходит в число лидеров молодой костанайской прозы. Ее подборка рассказов подкупила свежестью восприятия образов, яркой палитрой чувств, новизной изобразительных средств. «Парад» завершен. Следующий состоится в 2017 году. Наверняка лидеры нынеш-

него к тому времени достигнут определенных высот в литературе, не раз найдут признание в конкурсах более серьезного уровня. Но этот день навсегда останется в памяти как момент

старта в большую литературу, где ждут не только победы, но и неудачи, без которых этих самых побед не бывает. Главное, не сходить с дистанции. Владимир РАСТЁГИН

Сергей ОНЧА: «Детство не имеет ни границ, ни национальности»

Есть такой жанр «литература для детей», которая объединяет удивительных писателей и поэтов, выдумывающих на первый взгляд очень понятные и тривиальные происшествия из детской жизни. Но это только на первый взгляд. Потому что проникнуться в мир ребенка, тем более написать что-либо на языке его понимания проис-

ходящего вокруг, – это для взрослого человека кропотливый труд. Представляем вам одного из таких людей, поэта, автора известной в нашей области и далеко за ее пределами книги стихов «Светофор» - Сергея Ончу. - Сергей Михайлович, Вы известный автор, пишущий для самых маленьких почитателей поэзии в возрасте от 3 до 10 лет. Что подвигает Вас писать стихи для них и больше ни для кого

другого? - Во-первых, думаю, все взрослые когда-то были сами детьми и жили примерно теми же «реалиями», что и теперь их дети. В психологии есть такое понятие - «мышление ребенка». Думаю оно значительно ярче, чем взрослое. Образней и скрупулезней. Это совершенно другой уровень восприятия окружающей жизни. Не покривлю душой, если скажу, что он богаче, чем наш, в наше прагматичное время.

Поэтому стараюсь в своих стихах выразить специфику детского мышления, пользуясь их интонациями, а иногда и «словарем». Успех того или иного стихотворения зависит от реакции на него ребят. Если я слышу смех, вижу понимание в лицах и громкие аплодисменты, значит, я попал в «их тему». И, во-вторых, хочу, чтобы наши детки воспитывались не на американских или японских мультиках, тем более не тратили впустую время на компьютерные игры, а приобщались к чтению книг, что давало бы им расширение кругозора и фантазии. Надеюсь, мои нынешние и будущие книжки будут помогать им в этом. - А как все-таки рождаются Ваши произведения, что подталкивает к их созданию? - Каждый пишущий стихи знает, что тема того или иного стихотворения появляется внезапно, объяснить такой всплеск сознания невозможно, так как это, думаю, что-то из понимания «тонкой материи». Каждый пишет, как он дышит. Видимо, я до сих пор дышу воздухом детства. Он рождает героев, которые оживают в моих стихах и вытворяют чудесные, зачастую забавные вещи... Главное здесь не переиграть в развитии темы, а, как мне кажется, вовремя остановить свою фантазию. Может быть даже недоговорить, пусть ребенок

сам додумывает что-то в силу своего восприятия. - Вы автор книги детских стихов «Светофор», которая разошлась во множестве переизданий. Какой вывод Вы сделали, насколько нужна костанайцам такая литература? - Нужна. И не только костанайцам. У меня немало родственников и друзей за пределами Казахстана. Поверьте, понятие «детство» не имеет ни границ, ни национальности. Отзывы о «Светофоре» детей и внуков моих родственников и знакомых за рубежом слово в слово повторяют отзывы костанайских ребят и их родителей. - Кто поддерживает Вас в творчестве, пестует и наставляет? - Прежде всего, конечно, моя супруга. Она первый слушатель «новорожденных» стихов, а также первый требовательный редактор. Большое спасибо редакции литературно-художественного журнала «Берега кz», где я неизменно публикуюсь на протяжении многих лет. И той литературной среде, которая образует меня как автора в региональном «Ковчеге». - Недавно Вы вошли в состав ОО «Ассоциация литераторов Северного Казахстана». Как думаете, что даст Вам членство там, что Вы можете дать этому союзу? - На протяжении последних лет мечтал стать членом

Ассоциации литераторов. Старался по уровню дотянуться до нее. И наконец мечта исполнилась. Конечно, очень рад такому признанию. Ведь это значит, что я взошел на новую творческую ступеньку, которая дает статус профессионала в избранном деле. Открываются новые возможности и успешная их реализация, поскольку для целеустремленных и одухотворенных людей даже линия горизонта достижима. В свою очередь я, думается, внесу своим творчеством некоторое разнообразие и живую связь между поколениями читателей. - Когда Ваши почитатели увидят новые книги, какие строите планы на будущее? - Сейчас работаю над двумя новыми сборниками стихов. Одна, развивая успех прошлой, будет называться «Светофор-2», куда войдут не только имевшие наибольший успех у малышей стихотворения из прошлой книги, но и новые, которые имели не меньший успех, когда я их читал на встречах со своими читателями. А еще одна книжка (название пока не выбрано) – это совсем новые стихи, написанные недавно, но апробированные в публикациях на страницах региональных печатных изданий. - Спасибо за интересную беседу. Тарас ЖАРА

№33 (2733)  

Вторник, 28 апреля 2015 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you