Page 1

Текущий момент. Работа в круглосуточном режиме завершена.

Подробности. В Костанай приедут звёзды мировой оперы.

4

3 gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Бала бақшалар саны артады. Вторник, 28 октября 2014 г. №84 (2681)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

В ЦЕНТРЕ ВНИМАНИЯ

Без работы не останутся

5

Айтбай батырдың дулығасы.

7

Тапқан емес, баққан да ана.

9

В Костанае прошла областная ярмарка вакансий, в ней приняли участие около ста работодателей, а также студенты вузов и безработные. Каждый желающий здесь мог узнать условия приема на работу, оставить свое резюме. - Начиная с сентября подобные ярмарки вакансий прошли во всех районах и

городах нашей области, - рассказывает руководитель областного управления координации занятости и социальных программ Ерлан Жаулыбаев. - На региональной ярмарке работодатели предлагают около 2800 вакантных мест для студентов и безработных. Хочется отметить, что раньше данное мероприятие проходило в марте-апреле. Сейчас мы решили провести его в начале учебного года, чтобы у студентов было достаточно времени

найти общий язык с работодателем. По словам первого заместителя акима Костанайской области Евгения Амана, ярмарка вакансий - отличный шанс для трудоустройства. - Судя по представленным вакансиям, можно сделать вывод, что область нуждается в технических кадрах, инженерах, агрономах. К сожалению, в районных больницах существует дефицит врачей. Хорошо, что есть такая площадка, которая позволяет по-

тенциальному работодателю и работнику найти друг друга, - считает Евгений Аман. Как утверждает директор по персоналу ТОО «Евраз Каспиан Сталь» Ксения Шакурова, за полчаса они рассмотрели более 30 резюме. - Молодые люди активно интересуются нашими вакансиями. На данный момент на предприятии порядка 20 свободных мест. Мы нуждаемся в электромонтерах, сортировщиках и сдатчиках металла,

слесарях-водопроводчиках, а также в бухгалтерах по налоговой отчетности и экономистах, - поясняет Шакурова. - В ярмарках вакансий принимаем участие постоянно. Многие пришли к нам работать после собеседований на них. По официальным данным, в текущем году благодаря таким ярмаркам на постоянные рабочие места трудоустроились более 500 человек. Валерия ВАХНЕНКО Фото Никоса МАРМАЛИДИ

«Көк тудың желбірегені».

10


2

Вторник, 28 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

АКТУАЛЬНО

Костанай: вне зоны доступа Откровенный и конструктивный разговор о взаимодействии государства и частного бизнеса, снижении барьеров для людей с ограниченными возможностями состоялся за «круглым столом», проведенном по инициативе управления координации занятости и социальных программ совместно с областным филиалом партии «Нур Отан». Первый заместитель председателя областного филиала партии Алия Сапарова подчеркнула, что в регионе проживает около 27 тысяч инвалидов, в том числе почти шесть тысяч человек с нарушением функций опорно-двигательного аппарата. В рамках партийного проекта «Будущее без барьеров» предусмотрено трудоустройство инвалидов, создание безбарьерной среды для людей с ограниченными возможностями. Как отметил руководитель управления координации занятости и социальных программ Ерлан Жаулыбаев, из 1568 объектов социальной сферы 1377 не приспособлены к нуждам инвалидов. - Больше всего нарушений выявлено в Сарыкольском, Аулиекольском, Тарановском районах и в Костанае, - подчеркнул Ерлан Жаулыбаев. - В числе адаптированных объектов лишь 20,8% - больницы и поликлиники, 18,6% - госучреждения, 10,9% - культуры, 2,7% - спорта и 2,2% - транспорта. Для активизации работы создан Совет, в состав которого вошли представители партии «Нур Отан», соцзащиты и управления строительства, а также советник акима области Аслан Дабылов. Ими выборочно было проверено 122 помещения, которые, по информации сельских и районных акимов, доступны для инвалидов. Фактически готовы лишь 48 из них. Александр КУЗЬМИЧЕВ

ВЫБОРЫ

Еще одно место вакантно

Места шести выбывших депутатов маслихатов заняли представители партии «Нур Отан». Итоги довыборов были озвучены на аппаратном совещании. В минувшее воскресенье состоялись довыборы депутатов в маслихаты вместо выбывших. По одному депутату не хватало в областном и костанайском городском маслихатах и в трех районных - четыре. На шесть вакантных мест претендовало 18 человек. Впервые в области во всех избирательных округах выдвинулось по три кандидата. В их числе - семь женщин. - В списки избирателей было включено более 26 000 человек, - сообщила председатель областной избирательной комиссии Антонина Маркова. - На избирательные участки пришли 77,5% избирателей. Самая высокая явка отмечена в Камыстинском районе, где проголосовало 96,6% избирателей. В Карабалыкском районе своим конституционным правом воспользовались 90% избирателей, в Костанайском районе - почти 88%, в Мендыкаринском - 86%, в Карасуском - свыше 77%, а в Костанае - чуть больше 54%. В то же время для города это вполне высокая явка избирателей. Все вновь избранные депутаты - члены партии «Нур Отан». Другие политические партии и общественные объединения участия в довыборах не приняли. При этом в областном маслихате не хватает еще одного депутата. Поскольку это место было объявлено вакантным поздно, оно останется свободным до весны. Довыборы проходят лишь дважды в год - в октябре и марте. Валентина МЕЛЕХОВА Фото с сайта Kostanay.gov.kz

ЭКОНОМИКА

Строим, инвестируем, наращиваем объемы

В Костанайской области отмечен спад добычи на фоне роста обработки. Эти данные были озвучены при проведении итогов социальноэкономического развития региона. Экономические показатели по итогам 9 месяцев выросли примерно на 4%. Такого результата удалось добиться за счет наращивания объемов производства промышленных и сельскохозяйственных товаров. Но самый большой вклад в развитие экономики вносят инвестиции. Приток денег увеличился на 5%. ПРОМЫШЛЕННОСТЬ Между тем специалисты отмечают, что крупные добывающие предприятия стали меньше производить продукции. В Лисаковске сразу два предприятия: «Орион Минералс» и ТОО «Оркен» - сократили объемы на 50% и 20% соответственно. Даже такой крупный промышленный гигант, как ССГПО, испытывает трудности с продажей своей продукции. Потому и производство работает не в полную мощь. А в Аулиекольском районе работа разреза «Приозерный»

и вовсе приостановлена. Добыча угля прекращена с начала текущего года. В целом горнодобывающая отрасль в минусе на 4%, или на 20,5 млрд тенге в денежном эквиваленте. Но если добывать стали меньше, то больше стали обрабатывать. Рост в этом секторе составил почти 6%. Увеличились объемы производства продуктов питания, металлургической промышленности и машиностроения. Значительный вклад в развитие экономики ожидается за счет ввода и реализации инвестиционных проектов. В текущем году предприятия «Карты индустриализации» произвели продукцию на 50 млрд тенге. СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО По итогам 9 месяцев повысились показатели и в агропромышленном секторе. Правда, в связи с затянувшейся уборочной кампанией растениеводы оказались в минусе. Из-за неблагоприятных погодных условий хлеборобы несут потери урожая. Учитывая нестабильную ситуацию на зерновом рынке, некоторые крестьянские хозяйства вынуждены были пересмотреть структуру посевных площадей. - Наше хозяйство распола-

гает 20 тыс. га пашни, - сообщил директор ТОО «Турар» Кайрат Оспанов. - Раньше площадь пшеницы занимала 90% посевов, а в этом году она составила лишь 49%. Мы посчитали целесообразным сформировать механизм производства кормов. К тому же за посевы кукурузы, зернобобовых и масличных культур государство выплачивает в несколько раз больше субсидий, чем за пшеницу. А вот животноводы в этом году сработали с плюсом на 4%. В области увеличилось производство молока и яиц. Положительную динамику развития сельского хозяйства удалось обеспечить за счет инвестиций. До конца года в АПК будет запушен 41 инвестиционный проект на сумму 12,5 млрд тенге. ИНВЕСТИЦИИ Инвестиционный портфель Костанайской области за 9 месяцев пополнился почти на 140 млрд тенге. Из них 64% - вложения предприятий и населения. Самый большой поток денег направлен на развитие инженерных коммуникаций. В реконструкцию и строительство систем водоснабжения и канализации вложено на 50% больше денег, чем в прошлом году. Вместе с тем

в ряде районов есть проблемы с освоением бюджетных инвестиций. - Есть вопросы по реализации инвестиционных проектов в сфере ЖКХ в Тарановском районе. Здесь подрядчики не успевают завершить строительство водопровода, - пояснил первый заместитель акима области Евгений Аман. - Не укладываются в график и строители в Костанайском районе. Есть проблемы и по инвестпроектам в Федоровском районе. Часть денег, которые не смогли освоить тут, нам пришлось перенаправить в Алтынсаринский. Самое большое сокращение финансовых вливаний отмечено в Аулиекольском районе. - Учитывая транспортную логистику, в Аулиекольском районе необходимо развивать малый и средний бизнес, - подчеркнул аким Костанайской области Нуралы Садуакасов. – Здесь пролегает республиканская трасса Екатеринбург - Алматы. Это единственная отремонтированная дорога государственного значения. Вдоль нее можно открыть десятки предприятий. Также для бизнеса можно использовать железнодорожные станции Аманкарагай и Кушмурун. (Окончание на 4-й стр.)

АКЦЕНТЫ

Пединститут - в авангарде Аким области Нуралы Садуакасов стал Почетным профессором КГПИ. Это звание глава региона получил на праздновании 75-летия вуза. - Очень приятно получить такое звание, - отметил Нуралы Садуакасов. - В свое время я хотел быть профессором сельскохозяйственных, а стал профессором педагогических наук! В этот день грамоты, нагрудные знаки «Почетный работник образования», ме-

даль «За заслуги перед институтом» получили многие преподаватели вуза, внесшие свой вклад в обучение и воспитание подрастающего поколения. КГПИ может гордиться многими своими именитыми выпускниками. Одними из последних являются чемпион мира по конькобежному спорту, участник двух олимпийских игр Денис Кузин, а также бронзовый призер чемпионата мира и Олимпиады в Лондоне, чемпион прошедших Азиатских игр в Инчхоне Иван Дычко. На сегодняшний день в одном из крупнейших вузов

области на семи факультетах обучается более 4000 тысяч студентов. В 2008 году КГПИ подписал Великую Болонскую Хартию, что позволило вузу успешно интегрироваться в мировое образовательное пространство. Студенты КГПИ стали участниками программы академической мобильности, сотрудничая с зарубежными вузами-партнерами из США и Франции. С 2006 года при институте работает Французский культурный центр, который открывал чрезвычайный и полномочный посол Франции в

Казахстане Ален Куанон. Пришедшие на юбилей «альма-матер» бывшие выпускники института отмечали, что вуз за эти годы достиг больших высот, не теряется во времени и держится в авангарде лучших в стране. Торжественная часть мероприятия завершилась праздничным концертом, где выступили артисты областной филармонии, а также талантливые выпускники КГПИ, которые прославляют наш регион далеко за его пределами. Зульфия НАБИЕВА


Вторник, 28 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ОФИЦИАЛЬНО

КРИМ-ИНФО

Будет и карета, и Жар-птица! Новогоднее оформление Костаная в этом году изменится. По словам руководителя отдела жилищно-коммунального хозяйства акимата Костаная Жениса Шинкина, измения коснутся нескольких районов города. Так, на флаговой конструкции, расположенной на пересечении пр.Абая и улиц Баймагамбетова - Воинов-Интернационалистов, светодиодом засветилась надпись «Костанай». Здесь уже установлены двухметровые шары и туи, покры-

тые искусственной травой и подсвеченные изнутри. Скоро появится и «фонтан». Изменится и главная новогодняя елка областного центра. Подсветку звезды и гирлянд обеспечит не дюролайт, а современные светодинамические технологии. Шинкин отмечает, что нововведение обойдется в копеечку, но затраты того стоят. Сама ель, кстати, сейчас на-

ходится на ремонте, при хранении ее сильно повредили. По-новому будет выглядеть и площадь перед областным акиматом. Перед входом в парк установят карету с запряженными в нее лошадьми, постаменты с левой и правой стороны ступеней акимата украсят Жар-птицы, которых разместят на световых шарах. Подрядную организацию, которая будет стоить традиционный ледовый городок в Ситицентре, опре-

3

делят в ноябре. - В праздничном украшении города нужно использовать самые современные материалы, - отметил аким Костаная Ахмедбек Ахметжанов. - Убранство должно быть разнообразным и интересным с композиционной точки зрения. К 1 декабря город необходимо оформить к празднику на 90%, а к 16 декабря - на 100%. Марина КОСТРОВА Фото Никоса МАРМАЛИДИ

Поиски длились неделю Задержан подозреваемый, совершивший двойное убийство в Костанае. Полицейские вышли на его след спустя неделю после трагедии. Напомним, 17 октября по ул.Дружбы, 26 в собственной квартире были обнаружены трупы двух женщин 84 и 56 лет. Потерпевшие приходились друг другу матерью и дочерью. На телах женщин, как сообщала пресс-служба ДВД, полицейские обнаружили множество ножевых ранений. По данному факту возбудили уголовное дело по ст.96 ч.2 «Убийство». Для раскрытия данного преступления организована специальная следственно-оперативная группа. 23 октября начальник УВД г.Костаная Негмет Исмагулов заявил «НК», что пока подозреваемые (точное число лиц на тот момент устанавливалось) еще не задержаны. Между тем, как сообщили «НК» в суде № 2, еще 22 октября стражами порядка был установлен и задержан житель Костаная 1981 г.р. Парень не женат, нигде не работает и не имеет судимости. В квартиру С. по ул.Дружбы, 26 он пришел в вечером 15 октября. В прихожей между ним и потерпевшими произошла ссора на почве предоплаты за изготовление оградки. Гость находился в состоянии алкогольного и наркотического опьянения. Имея при себе нож, он накинулся на женщин, принявшись наносить им беспорядочно удары в шею, голову и другие жизненноважные органы. В результате 56-летняя женщина получила 32 ножевых ранения, а ее престарелая мать – 11. Обе скончались на месте происшествия. Преступник же ретировался из квартиры, по предварительной информации, ничего не прихватив с собой. Только спустя двое суток соседи забили тревогу о том, что женщины не подают никаких признаков жизни. Когда квартиру вскрыли, обнаружилась картина кровавой расправы... После задержания 33-летнего костанайца выяснились подробности другого преступления, которое он совершил 7 октября. В обеденное время по ул.Урицкого, так же находясь в состоянии алкогольного опьянения, он в открытую похитил 25 тысяч российских рублей у жителя Костаная. - 24 октября подозреваемый был с санкции суда взят под стражу. Ему предъявлено обвинение по двум статьям уголовного кодекса: ст.178 «Грабеж» и ст.96 ч.2 «Убийство», - сообщили «НК» в пресс-службе суда №2 г.Костаная. Зульфия НАБИЕВА

ТЕМА ДНЯ

Осенний прорыв

К СВЕДЕНИЮ

ПРОГНОЗ

По новому маршруту

Капризы природы В Костанае потеплеет ближе к выходным.

В связи с проведением дорожных работ по ул.Маяковского в границах улиц Хакимжановой - Наримановская с 24 октября временно изменили маршрут

движения автобусов №№7 и 24. Автобусы седьмого маршрута будут теперь осуществлять перевозку пассажиров по улицам Кирпичная - Краснопартизанская - Казахская -

Леонида Беды - Абая, а 24- по улицам Маяковского – Павлова – пр.Абая. Александр КУЗЬМИЧЕВ Инфографика Сергея БИРКЛЕ

По сообщению синоптиков, 28 октября дневная температура воздуха снизится до -5 градусов мороза. Ночью столбик термометра опустится до -15 градусов. - В среду, 29 октября, ожидаются осадки преимущественно в виде снега, местами метель, гололед. Дневная температура воздуха составит -3+2 градуса, местами -6 мороза. Ночью столбик термометра опустится до -11, - говорит инженер-синоптик КПФ РГП «Казгидромет» Татьяна Косенко. - 30-31 октября и 1 ноября погода наладится. Днем воздух прогреется до +5 тепла, ночью же похолодает до -10 градусов мороза. Как сообщили метеорологи, с 30 октября по 1 ноября ожидается переменная облачность без осадков. Валерия ВАХНЕНКО

В выходные дни диспетчерской службой ГКП «КостанайСу» было зарегистрировано более 10 аварий в южных микрорайонах Костаная. В понедельник по состоянию на 14.00 местного времени неустраненными остались только два порыва – в 5 и 9 микрорайонах. Между тем пять дней потребовалось коммунальщикам города, чтобы устранить порывы на канализационном коллекторе в районе улиц Наримановской - Маяковского. Сейчас здесь идет засыпка траншеи, глубина которой местами превышает восемь метров. - Весь коллектив работал в круглосуточном режиме, задействовали всю технику и оборудование. На помощь нашим аварийно-восстановительным бригадам по распоряжению городского акимата были привлечены коллективы предприятий ГКП «КТЭК», ТОО «Аяз», «Сельхозводопроводстрой», «Ван», «Балхашстрой», - говорит главный инженер ГКП «Костанай-Су» Казбек Шалабаев. На время устранения аварии от водоснабжения были отключены более 200 жилых домов, несколько школ и детских садов, две поликлиники и областная детская больница. Водообеспечение социальных объектов осуществлялось путем подвоза воды автоцистернами. Необходимое количество транспорта предоставили коммунальные предприятия из ближайших районов области. Александр ФЕДОРОВ Фото Олега ЯБЛОЧКИНА


4

Вторник, 28 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НАША ЖИЗНЬ

ГАСТРОЛИ

«Трубадуры» споют о любви

В Костанай приедут звезды мировой оперы. 26 ноября в областном центре состоится концерт «Трех трубадуров». Продюсерский центр Вячеслава Ермаша решил в который раз порадовать костанайцев новым вокальным проектом, организовав выступление трех известнейших звезд мировой оперы. - В программе под названием «Три трубадура» сошлись такие прославленные певцы, как Алехандро Олмедо (тенор), Отар Кунчулиа (бас) и Игорь Тарасов (баритон), - рассказал «НК» Вячеслав Ермаш. - Наш продюсерский центр уже второй год плотно сотрудничает с фондом «Таланты мира» под руководством Давида Гвиннанидзе. За это время костанайской публике были представлены такие популярные проекты, как «Три тенора», «Три баса» и «Три баритона». В декабре прошлого года в программе теноров участвовал Алехандро Олмедо. Отар Кунчулиа тоже бывал в Костанае, а вот Игорь Тарасов на сцене областной филармонии им.Е.Умурзакова выступит впервые. Сейчас именитые артисты, собирая большие аншлаги, гастролируют по городам России. В своей программе они представляют песни всех времен, посвященные такому прекрасному чувству, как любовь. Отзывы о проведенных концертах самые положительные и восторженные. Надеемся, что костанайцы, любители классической музыки, и этот наш проект воспримут на «ура!» Концерт состоится в 19.00. Цена билетов единая для всех мест – 4 тысячи тенге. Билеты, которые уже поступили в продажу, можно приобрести в кассе областной филармонии. По словам Ермаша, возможно, в декабре Костанай посетит еще одна звезда – турецкая певица Сибель Кесе. Сейчас с «джазовой принцессой из Стамбула», как ее окрестили многие СМИ, ведутся переговоры о предстоящих гастролях в наш город. Зульфия НАБИЕВА

ЭКОНОМИКА

Строим, инвестируем, наращиваем объемы (Окончание. Начало на 2-й стр.) ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВО По итогам 9 месяцев уже понятно, что малый и средний бизнес испытывает денежный дефицит. Предпринимателям почти вдвое меньше выдано кредитов. - Необходимо серьезное внимание уделить банкам второго уровня, которые тормозят развитие экономики, - заявил Нуралы Садуакасов. - Мы видим, что очень сложно получить кредит даже стабильным клиентам, которые исправно оплачивают счета. Дело в том, что филиалы банков оказались несамо-

В этом году в рамках программы «Дорожная карта бизнеса» более 1 млрд выделено на строительство производственной инфраструктуры. Эти деньги костанайские бизнесмены потратили на подведение коммуникаций к своим предприятиям. БЮДЖЕТ Доходная часть бюджета за 9 месяцев текущего года сократилась на 7,6 млрд тенге. Вместе с тем более 2 млрд тенге освоить так и не удалось. Это связано с бумажной волокитой, допущенной управлениями ЖКХ и здравоохранения. Но наибольшую обеспо-

коенность вызывает доходная часть бюджета. Если не стабилизируется работа крупных горнодобывающих предприятий, бюджет лишится значительной суммы поступлений. Риски недополучения денег связаны с увеличением ставок на подакцизную продукцию. - Мы основательно готовимся к формированию бюджета на 2015 год. Сейчас ясно, что он окажется сложным. В то же время мы гарантируем все обязательные выплаты: пенсии, пособия, заработные платы, - подытожил Евгений Аман. Валентина МЕЛЕХОВА Фото Никоса МАРМАЛИДИ

КОНКУРС

Дефиле «в пинетках» Маленькие принцессы показали свою красоту и таланты на детском конкурсе. Организаторами мероприятия выступила городская детская модельная студия Baby Star. - В конкурсе участвовали 18 девочек, и каждая из них – неповторима, - говорит руководитель студии Baby Star Оксана Амелина. - Этот ежегодный конкурс – отборочный тур для участия в конкурсе красоты среди детей «Принцесса Казахстана», который пройдет в Астане в январе следующего года. Победительница поедет покорять всех своей красотой в Болгарию.

ОБРАЗОВАНИЕ

Каждой девочке нужно представиться, показать творческий номер, а также продемонстрировать свое бальное платье. - Примечательно, что почти все участницы рассказывали о себе на трех языках. Я думаю, это говорит об их любознательности и широком кругозоре, - считает член жюри Никос Мармалиди. Каждая участница получила цветы, грамоту и подарок от спонсора конкурса, а четыре девочки, занявшие призовые места, продолжат бороться за звание «Принцессы Казахстана» в Астане. Надежда ЧИСТЯКОВА Фото Никоса МАРМАЛИДИ

ПОДРОБНОСТИ

Учимся на предприятиях В КГУ им. А.Байтурсынова прошел Второй форум выпускников и попечителей. Особое внимание было уделено обсуждению итогов работы и обозначению дальнейших планов, касающихся поддержки социальных и научных инициатив. По утверждению ректора Костанайского государственного университета Аскара Наметова, перед учебным заведением стоит важная задача по подготовке высококвалифицированных кадров. - На данный момент рынок труда требует, чтобы выпускники, вышедшие из стен университета, умели мыслить по-современному, работали сплоченно в команде и владели иностранными языками. А чтобы достичь таких результатов, необходимо внедрять практико-ориентированное или дуальное обучение, - утверждает ректор. – Сегодня мы плодотворно сотрудничаем с работодателями. Практические занятия проводятся непосредственно на производстве. Таким образом, учащиеся получают не просто технологические знания в своей сфере, но и возможность трудоустройства. По словам председателя Комитета по контролю в сфере образования и науки МОН РК Саята Нюсупова, вузы страны не обеспеченны практикующими мастерскими, лабораториями, инновационными программами. - Поэтому со следующего 2015 года государственным учебным заведениям, которые нацелены на практическое обучение студентов, министерство образования и науки увеличит финансирование, - пообещал чиновник. Валерия ВАХНЕНКО

стоятельными, поскольку не способны принять решение без консультации с головными офисами. Развивать свой бизнес предпринимателям помогает государство. - Участие в государственной программе «Дорожная карта бизнеса» помогло нашему предприятию сократить расходы на вознаграждение по банковским кредитам, - рассказал директор по общим вопросам АО «Баян Сулу» Александр Пыльский. - Сумма субсидий, которые мы получили в период с 2011 по 2014 годы, составила почти 300 млн тенге.

А был ли мальчик? В Аркалыке общественный резонанс вызвала история школьника, над которым якобы надругались. 23 октября на сайте акимата г.Аркалыка появилось сообщение от гостя под ником «Елена» (орфография и пунктуация автора сохранены): «Добрый день. Прошу Вас опровергнуть или дать подтверждение случаю с мальчиком, который якобы подвергся насилию со стороны старшекласника. Потому что город полнится слухами. Есть слухи о смерти мальчика, и так же говорят о том, что ничего этого не было. Прошу развеять сомнения и дать единственный правильный ответ. Заранее большое спасибо». За комментарием «НК» обратился в пресс-службу ДВД. - Мать учащегося третьего класса СШ г.Аркалыка написала заявление в УВД 10 октября, - говорит сотрудник пресс-службы ДВД Елена

Кашарина. - Сам факт изнасилования не подтвердился, но в данном случае было возбуждено уголовное дело по ст.121 «Насильственные действия сексуального характера». Это сделано для объективности, чтобы расширить спектр следственных мероприятий, хотя уже есть экспертное заключение, опровергающее предполагаемый акт насилия. Мама третьеклассника сообщила, что учащиеся 8-го класса надругались над ее ребенком при помощи деревянной палки. Проведенная СМЭ обнаружила у ребенка покраснение кожи около заднего прохода, которое могло образоваться от частого жидкого стула. В ходе доследственной проверки третьеклассник признался, что выдумал эту историю. На данный момент мама ребенка отказалась от своего заявления и извинилась перед родителями старшеклассника. По словам директора СШ №5 г.Аркалыка Ултуган Сейдалиной, все эти нелицеприятные события не только

бьют по репутации учебного заведения, но и оказывают психологическое давление на ученика 8-го класса, который проходил главным фигурантом по делу. - Мы теперь опасаемся за его жизнь, чтобы он ничего с собой не сделал из-за всего произошедшего, ведь история обрастает с каждым днем все новыми надуманными подробностями и фактами. Восьмиклассник в школе на хорошем счету. Да, учится посредственно, но на учете нигде не состоит, занимается спортом. Он из благополучной семьи. Сейчас пока не посещает занятия, находясь на больничном. Он морально подавлен, - рассказала по телефону корреспонденту «НК» Сейдалина. - Данная история произошла не в учебное время. Учащийся третьего класса нашей школы и ученик из другого учебного заведения (ученик 4-го класса из СШ №2 г.Аркалыка - авт.) играли вместе, когда к ним подошли старшеклассники, которые хотели их просто

припугнуть. Ни о какой попытке к изнасилованию там и речи не было! А получилось так, что ребенок наговорил своей маме ужасных вещей, и она тут же обратилась в полицию. Третьеклассник, в силу своего возраста, любит преувеличивать. К тому же вскоре он сознался, что действительно все выдумал. А по Аркалыку уже начали ходить слухи, что это не мальчик, а девочка была изнасилована и сейчас лежит в больнице. Наши психологи работают с учащимися, мы стараемся разрядить обстановку в учебном заведении. 27 октября на вопрос Елены на сайте акима г.Аркалыка Газиза Бекмухамедова появился ответ (цитируем вкратце - авт.): «... факты, изложенные в Вашем обращении не подтвердились. Никакого насилия над мальчиком не совершалось, на что имеются подтверждающие документы медицинских учреждений, пояснения отдела образования и матери ребенка». Мадина РАМАЗАНОВА


Бүгінгі нөмірде: * Бүгінгі жастарды не толғандырады? * Жас жұбайлардың сүйікті орны * Қостанайдың тарихында аты қалған * Қазақ фильмдері көбірек көрсетілсе

Сейсенбі, 28 қазан 2014 жыл

Бала бақшалар саны артады

Қостанай ақпарат Ақынмен жүздесті Белгілі ақын Нағашыбай Мұқатов ауыл тақырыбына да көп көңіл бөледі. Жуырда ол Қостанай ауданына қарасты, Глазунов елді мекеніндегі орта мектептің педагогикалық ұжымымен жүздесті. Мәдени шараны кітапханашы Мейрамкүл Базарқызы жүргізді. Қаламгер жаңа өлеңдерін оқыды, қойылған сауалдарға нақты жауап берді. Жергілікті өнерпаздар да әннен шашу шашты. Медицина маманы Ләззат Жәрімбетова кеш иесіне арналған балауса жырын оқыды. Ауыл әкімі Ербол Бекішев, еңбек ардагері Айдарбек Көшекұлы 65 жасқа толып отырған ақынға зор денсаулық, шалқар шабыт тіледі. Орта мектеп директоры Қабылан Рахат ақынның иығына шапан жапты. Жүздесу соңында Нағашыбай Мұқатов білім ордасы ұжымына ризашылығын білдіріп, орта мектеп кітапханасына өзінің поэзиялық және прозалық бірнеше кітаптарын сыйға тартты.

«Парасатты полицей» байқауы

Қостанай қаласында балаларын бала бақшасына беріп, өздері жұмыс істегісі келетін ата-аналар аз емес. Бірақ бәріне бірдей әлі орын жете бермейді. Сондықтан сәбилері дүниеге келгеннен осындай тәрбие беретін мекемелерге кезекке тұрғандар баршылық. Соңғы жылдары бала туу көрсеткіші өсіп келеді. Содан да болар бала бақша мәселесі күн тәртібінен түспей тұр. Бүгінде қаламызда 43 бала бақша жұмыс істейді. Оның 23-і ғана мемлекеттік, қалғандары жекеменшік. Осы бала бақшаларда 8124 бала тәрбиеленуде. Сондай-ақ қазіргі таңда мектеп алды шағын орталықта-

ры да бар. Олар барлық жастағы балаларды қабылдайды. Бірақ бұл орталықтардың барлығы бірдей таңертеңнен кешке дейін жұмыс істемейді. Қостанай қаласында 24 осындай мектеп алды шағын орталық халыққа қызмет көрсетеді. Мұнда 1075 бала тәрбиеленіп жатыр. Бала бақша да, шағын орталықтарда да балаларға жастарына орай оқу бағдарламалары қарастырылған. Мысалы, баланың ой-қабілетін дамыту мақсатында математика, сурет, валеология, өзін-өзі тану, қазақ тілі, орыс тілі және басқа да пәндерден сабақ өткізіледі. Бұл бағдарламалардың бала-

лардың білім көкжиегін кеңейтуге тигізер пайдасы зор. Сонымен қатар неше түрлі ойындар ұйымдастырылады. Бүлдіршіндер бір-бірімен достасып, уақыттарын мазмұнды өткізеді. Сөйтіп олар жанжақты дами түседі. Сондықтан да ата-аналар балаларын туғанан бастап бала бақшаның кезегіне қояды. Біз қала тұрғыны Жансая Сыздықованы сөзге тартқанымызда ол былай деді: -Менің екі балам бар. Оларды бала бақша кезегіне қойдым. Енді осы өзекті мәселе шешімін тапса жұмысқа шықпақпын. Бала бақшаның балғындарға берері мол. Өй-

ткені онда тәрбиешілердің ықпалынан ой-өрістері кеңейеді. Қостанай қаласы әкімдігінің білім бөлімінің мектепке дейінгі тәрбие орталығының меңгерушісі Людмила Кожевинаның айтуына қарағанда, бүгінде облыс орталығында кезекте тұрған балалардың саны он мыңға жуық. Олардың көпшілігі мемелекеттік бала бақшаға барғанды қалайды. Өйткені, мемлекеттік және жекеменшік бала бақшалардың бағасында едәуір айырмашылық бар көрінеді. Мәселен, ата-аналар тек тамағы үшін мемлекеттік бала бақшада 2 жасқа дейінгі бүлдіршін-

дерге айына 7728 теңге, ал 2-6 жас аралығындағы балғындарға 9555 теңге төлейді. Жекеменшік бала бақшалардағы бағаны кез келген ата-ананың қалтасы көтере бермейді. Бір қуантарлық жай, алдағы уақытта бала бақшалардың санын арттыру мақсатында көп жұмыстар атқарыла бермек. Болашақта Герцен көшесі, 56 үйдің ғимараты толық жөнделіп, 150 орындық бала бақша есігін айқара ашпақ. Сондай-ақ, Пушкин көшесі, 179 үй де бала бақшаға айналмақ. Қайырбеков көшесінде де 280 орындық осындай тәрбие орны көпшіліктің игілігіне берілмек. Аягөз КӘКІМЖАНОВА

Жақында облыс орталығында еліміздің түкпір-түкпірінен келген құқық қорғау саласының қызметкерлері «Парасатты полицей» байқауына қатысып, бақтарын сынады. Мұнда 22 команда терең білімдері мен өнерлерін көрсетті. Аталмыш байқау төрт бөлімнен тұрды. Жиналғандар полицейлердің жан-жақтылығына тәнті болды. Кеш барысында қазақ және орыс тілдерін де ән шырқалды. Байқауда жеңімпаздардың да болатыны белгілі. Бас жүлдені жерлестеріміз қанжығаларына байлады. Сонымен қатар Жамбыл, Солтүстік Қазақстан және Ақтөбе облыстарының полицейлерінен құралған командалар жүлделі орындарды иеленді.

Халықпен кездесу Жуырда Қостанай облыстық сотында ашық есік күні өтті. Аталған шараға облыстық сот төрағасы Ғалымжан Мырзаке, азаттық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциалық сот алқасының төрағасы Денис Шипп, жергілікті сот төрағалары мен «Қостанай облыстық соты кеңесі» ММ басшысы Нұрлан Қатарбеков қатысты.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 қазан 2014 ж.

ҚҰРДАСТАР

Қанат ұшса қатаяды

САУАЛНАМА

Бүгінгі жастарды не толғандырады?

қазақ-түрік лицейінің оқушысы Нұрсұлтан Қайырбеков жайында

Осы қозғалып отырған тақырып кез келген намысты жігіттер мен қыздарды ойландырары даусыз. Төменде біз бір топ азаматтардың пікірлерін ұсынып отырмыз. Роза Қайдарқызы, оқытушы: - Өз басым бүгінгі жастарғаа қызыға қараймын. Себебі олар үшін барлық жағдай жасалған. Олар мүмкіндікті тиімді пайдаланып, елі мен халқына адал қызмет етуде. Нағашыбай Мұқатов, ақын: - Жастар жайлы жүрек жарды лебізімізді білдіруге әрқашан дайынмын. Өйткені, тәуелсіз егеменді елдің болашағын жастарсыз елестету қиын. Қазіргі жігіттер мен қыздар шет елдерде білім алып жатыр. Бірнеше тілді жетік біледі. Оларды кәсіпкерлікте де көресіз. Мәдениетімізді, әдебиетімізді өркендетуге үлестерін қосып жатыр. Алайда әлі де талпыныс, ұмтылыс керек. Ана тілін қадір тұтар нағыз ел патриоттары атанса деймін. Елімізге намысты жастар керек. Маржан Алпыс, студент: - Мен замандастарыма ризамын. Қай салада болсын оларды алғы шептен көремін. Алайда ұлтымыздың жастары бойына ізгілікті ерте бастан сіңірген жөн. Ақбота Хамит, А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің 2 курс студенті: - Мені толғандырар жайлар аз емес. Білім жастардың асыл қазынасы. Елімізде жастарға грант көп бөлінсе құба-құп. Сонда талантты жігіттер мен қыздар алға қарай ұмтыла берер еді. Абдумалик Орынтаев, Қостанай гуманитарлық коледжінің 4 курс студенті: - Диплом алар күн алыс емес. Студенттік жылдарды ізденіске арнадым. Енді болашақта мамандығым бойынша қызметке орналасып, тәуелсіз мемлекетті өркендетуге атсалыссам деймін.

Қанатты сөздер Жастықта көкірек зор, уайым жоқ. А.Құнанбаев Жасында тырысқан-қартайғанда қуанады. Махмуд Қашғари Таңдамасаң жастай жолдың дұрысын, Жас болып та көрген күнің құрысын. Әбдірахман Жәми Жастықтың бойынан парықсыз паңды емес, өз өнерінің күшіне сенер мығымдық тапқан қандай жақсы. Ғабит Мүсірепов Бүкіл азаматтың келешегі-жас жеткіншектердің қандай идеал негізінде тәрбиеленіп, қалай өсуіне, кемелденуіне байланысты. Ғабит Мүсірепов Балалық шақтағы есею және ерте жастық кездердегі еңбекпен шұғылданған өмір адамның дене бітімінің дұрыс қалыптасуының маңызды бір шарты. В.А.Сухомлинский

Қаламыздағы білімді әрі дарынды жастарымыз жетерлік. Олар өздерінің білімдерімен талай биіктерді бағындырды. Қаншама жетістікке жетіп, ата-ана, мұғалімдерінің үміттерін ақтады. Сондай болашағынан үміт күттіретін жастың

бірі-Нұрсұлтан Серікұлы. Ол Әулиекөл ауданының тумасы. Қостанай қаласындағы Сырбай Мәуленов атындағы гимназияда оқып жүрген ол сынақтан өтіп, алтыншы сыныпта қазақ-түрік лицейіне қабылданады. Содан бері физика-ма-

тематика пәндерін тереңдетіп оқып келеді. Өзі де бос уақытында қосымша дайындалып, осы пәндерге ерекше ден қойды. Сөйтіп 8-ші сыныптан бастап республикалық олимпиадаға қатысып, оданда 3-ші орынды иемденеді. Тоғызыншы сыныпта аталмыш республикалық олимпиададан жүлделі 2-ші орынға көтеріледі. Өзінің тиянақты білімімен дараланған Нұрсұлтан Саха Республикасының Туймаада қаласында өткен ХХI халықаралық математика, информатика, физика және химия пәндерінен өткен олимпиададан 3-ші орынды жеңіп алып, еліміздің мәртебесін асқақтатты. Сабақтан тыс кездері шахмат және теннис ойнағанды жаны сүйеді. Ойлау қабілетін

жетілдіретін шахматтан өткен жарыстарға қатысып, шеберлігін шыңдап келеді. Ол отбасындағы екі баланың кенжесі. Анасы Бибігүл банк қызметкері болса, әкесі Серік қазір құрметті демалыста. - Болашақта Астанадағы халықаралық Назарбаев университетінде оқығым келеді. Сол мақсатқа жету үшін ағылшын тіліне ден қойдым. Халықаралық олимпиадада алған жүлделерім өзімді қанаттандырды. Онда ұстаздарымның да үлесі мол. Атам Қайырбек те ақыл-кеңесін аямады. Ол кісінің үнемі ізден, сонда мақсатыңа жетесің деп қолдау көрсетіп отырады, дейді ол бізбен болған әңгіме барысында.

Жас жұбайлардың сүйікті орны Ағымдағы жылы Қостанай халқы үшін қуанарлық оқиға болды. Ол жаңадан шаңырақ көтерген жастарымызға арналған неке сарайының ашылуы еді. Жоғарыда аты аталған орын бүгінгі күні өз жұмысын жандандырып, қаламыздағы сәнді де сәулетті ғимараттардың біріне айналып отыр. Жоғары деңгейде бой көтерген Неке сарайының жұртшылық игілігіне айналуы шын мәнінде есте қаларлықтай болды. Неке қию рәсімінде жастар куәгерлердің көзінше заңды түрде ерлі-зайыпты атанып, неке жүзігін алмастырады. Неке сарайы есігін айқара ашқан күні 26 жұп некесін қидырған болатын. Сол күннен бері 600-ден астам неке қиялса керек. Оның ішінде 32-сі шет ел азаматтары, сонымен қатар үш аралас неке тіркелген. Қостанай қаласы әділет басқармасының басшысы Ер-

жан Махмұтов жаңа ғимараттың бірінші қабаты өздеріне кеңсе ретінде берілгендігін айтады. Оның сөзіне қарағанда, мұнда жеке компанияның қызметін пайдаланғысы келмейтіндер тіркелетін өзге де зал бар. Сонадайдан көз тартатын Неке сарайы тек қаланың көр-

кі ғана емес, үлкен өмірге қол ұстасып бірге аттанған жастардың ең бақытты сәттерінің куәсі де болып отыр. Шынында да кімді болсын тәнті етеді. Жерлестеріміздің пікірі де ерекше. Мәселен, өзім тілдескен жігіт Тимур өз сөзінде: - Мұндай көрікті ғимарат-

тың қаламыздан пайдалануға берілуі өте қуанарлық жағдай. Өйткені, енді шаңырақ көтеріп, өз алдарына отау көтергелі жатқан жастардың некесі қиылады. Бұл олардың өмірлеріндегі ең бақытты сәт екендігі даусыз. Мен де келешекте некемді осында қидырғым келеді, - деді.

ОЙ САЛАР

ҮКІЛІ ҮМІТ

ХХI ғасыр - білімділер ғасыры

Биіктерге ұмтылған бойжеткен

«Егеменді елдің тірегі – білімді ұрпақ» деп Елбасы айтқандай, еліміздің болашағы жастардың қолында болғандықтан, келешектің тұтқасы жас мамандар бәсекеге қабілетті, білімді де білікті болулары шарт. Кез келген мемлекеттің ертеңі – білімді жастар. Көзі ашық, көкірегі ояу кез келген парасатты ұрпақ өз Отанының дамуы жолында даму жолында аянбай тер төгеді. Қазақтың жігіттері мен қыздары уақытты тиімді пайдаланып, әрбір күндерін ізденіске, көздеген мақсаттарына жетуге арнағандары жөн. Тәуелсіз елімізді әлем таныды. Енді дамыған 30 елдің қатарына енуге ұмтылып жатыр. Ол үшін жастарымыз тиянақты білім алып, соны ел игілігіне бағыштаулары қажет.

немесе арманы асқақ студент Гүлім Опина хақында

Бұл күндері техникалық мамандықтарға деген сұраныс жоғары. Мемлекетіміз де осы мақсат үшін барлық жағдайды жасауда. «Ел боламын десен, бесігіңді түзе»,-дегенді әрбір Отандастарымыз жақсы түсінеді. Онда үлкен мән жатыр. Жастар терең біліммен қатар руханиятқа жете

көңіл бөлсе. Өркениетке талпынған республика жастарын мемлекеттік, орыс және ағылшын тілдерінсіз көзге елестету қиын. Әрине, әрбір ұлтымыздың бозбалалары мен бозжеткендері ең алдымен өз ана тілін, мәдениетін, тарихын, мемлекеттік рәміздерін де жетік білулері қажет.

Бүгінгі жастар — бұл мемлекеттің тірегі. Тәуелсіз еліміздің мәртебесін асқақтатушылар да солар. Біздің облысымызда да мақтан тұтар жастарымыз баршылық. Солардың қатарында бүгінгі әңгіме арқауына айналып отырған Қостанай мемлекеттік университетінің 4 курс студенті Гүлім Опина. Ол Әулиекөл ауданында туып-өсті. Сондағы мектепті үздік аяқтады. Мектеп қабырғасында жүрген шағынан бар уақытын ізденіске арнаған Гүлім, грантқа ие болып, шаһарымыздың бетке ұстар

оқу орындарының бірі Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінде білім алуда. Жоғары оқу орнын келер жылы тәмамдамақ. Мамандығы-филолог. Қазақ тілі мен әдебиетін терең меңгеруге талпынып жатыр. Белсенді студент түрлі іс-шаралардың да ұйытқысы. Сондай-ақ «Ахмет ұрпақтары» атты дебат клубының белді мүшесі. Еліміздің бірнеше қалаларындағы сайыстарға қатысты. Университеттің намысын қорғап, жүлделі орындарға ие болды.

Оқу орнындағы ұстаздардың да кейіпкеріміз жайлы пікірлері бізді де қуантты. -Гүлімнің сабаққа ынтасы өте жоғары. Берілген тапсырманы мүлтіксіз орындайды. Зейінді де зерек. Курстастарының арасында беделді, дейді. Қазақтың қарапайым қызының арманы асқақ. Ұлы тұлғаларды пір тұтады. Болашақта да көп ізденіп, еліме адал еңбек етсем дейді. Оның таудай талабы мен тиянақты біліміне қарағанда туған жерінің нағыз мақтанышы боларына нық сенімдіміз.

Бетті дайындаған Әйгерім ЕСМАҒАНБЕТОВА


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 қазан 2014 ж.

МӘДЕНИ МҰРА

7

Айтбай батырдың дулығасы Облыстық тарихи-өлкетану мұражайындағы аса құнды жәдігерге айналды МҰРАЖАЙДАҒЫ АСА БАҒАЛЫ ЭКСПОНАТ Қостанай өңірінде зиялы қауым мен жастардың жиі баратын орны облыстық тарихи-өлкетану мұражайы. Осынау киелі орын шаһардың қақ ортасында орналасқан. Ол ұлттық құндылықтарымызды жоғары бағалайтын қауымға келіп, кетуге де өте ыңғайлы. Аталмыш мұражай, жас пен кәрінің біліміне білім қосар, ой -өрісін кеңейтер орда ретінде де ерекшеленеді. Нанбасаңыз осы жерге барып, екі қабатты ғимараттың экспозиция залдарын бір сәт аралап көріңіз. Қазақстан Республикасы мәдениет саласының үздігі Үміт Бламбекқызы Әкімбаева басқаратын ұжымның тың ізденістері қолына қалам ұстаған менің әріптестерімнің де назарын аударып келеді. Онда сонау ата-бабамыздан келе жатқан, кейінгі жастар онша біле бермейтін құнды ұлттық заттар да қойылған. Бұған өзім бірнеше рет көзім әбден жетті. Осындағы ғылыми-ағарту және бұқаралық-экскурсиялық бөлімінің жетекшісі Бақытгүл Әлсейітқызы Мұратбекова қарындасымыз да нағыз өз орнындағы адам. Қашан барсаңыз да жылы жымиып қана қарсы алады. Ол қандай сауал қойсаңыз да әрқашан жауап беруге дайын. Өйткені, өз саласын жетік біледі. Этнографиядан да түсінігі мол. Сол себептен де, осындағы әріптестерінің арасында өте беделді. Осы Бақытгүл Әлсейітқызы маған өздеріндегі ерекше бір экспонат жайлы жазуымды көптен бері ұсынып жүр. Соның сәті жуырда ғана келді. Ізденімпаз қызметкер бүгін көтеріп отырған тақырыпқа байланысты бірқатар мәліметтерді де алдын ала жинап қойған екен. Енді, осы ұлттық құндылығымыз болып табылатын Айтбай батырдың дулығасы жөніндегі мақаламызға арқау болған деректер мен дәйектерге жан-жақты тоқталалық. Әрине, бұл бағалы зат мұражайға өздігінен келе қойған жоқ. Соған да кішкене шолу жасап көрелік. - Иә, мен алғаш рет осыдан төрт жыл бұрын Айтбай батырдың туысқаны болып келетін Байғұт Наймановтан осындай ұлтымыз үшін аса қастерлі жәдігер болып табылатын дулыға жайлы естідім. Сөйтіп, осы мәселе менің жатсам да, тұрсам да ойымнан шықпай қойды. Әрине, ұмтылған адам өз мақсатына жетпей қоймайды. Содан бері осы жай мені жиі мазалайтын болды. Облыстық тарихи-өлкетану мұражайының басшысына келіп, өзімнің пікірімді айтқанымда Үміт Бламбекқызы мені бірден қолдады. Ондай құнды затты қолға түсірсек, кейінгі жастарға берері мол. Олар ата-бабаларымыз-

дан қалған осындай дүниелерді өз көздерімен көріп, ұлттық намысы мен патриоттық сезімдері оянады, - дейді Бақытгүл Әлсейітқызы.

Содан Бақытгүл қарындасымыз сұрастыра жүріп, жоғарыда баяндалған дулығаның кімнің үйінде сақталғандығын білді. Басшының қолдауымен облысымыздың орталығынан 140 шақырымдай жерде жатқан Сарыкөл ауданына

мейірімділігін, бауырмалдығын сезінген соң қонақтар да келген шаруаларын жасырмай, ашық әңгімелесті. Оған Бақытгүл: «Мұрат аға, сіз ерекше бақытты жансыз. Осындай ұлты үшін мазмұнды ғұмыр кешкен Айтбай секілді батырдың ұрпағысыз. Дулығаны үйіңізде сақтағанша біздің мұражайға берсеңіз дұрыс болар еді. Онда ол көптің игілігіне қызмет етеді. Қазақ елі өз алдына егеменді мемлекет болып жатқанда, оның кейінгі өскелең ұрпаққа да тигізер ықпалы орасан емес пе» деді. Сол кезде үй иесі кішкене ой үстінде қалды. Мұны Қостанайдан барғандар азаматтың

жолға шықты. Сарыкөл өзінің алып тұлғаларымен, даңқты перзенттерімен аты шыққан өңір. Бұл жерден қазақтың көрнекті мемлекет қайраткері Ілияс Омаров, ұлтымыздың ғылымын әлемге танытқан Өмірзақ Сұлтанғазин, атақты қаламгер Жайсаңбек Молдағалиев секілді азаматтар тәрбиеленіп, руханиятымызды өркендетуге қомақты үлестерін қосты. Қазақта «Келгенше қонақ ұялады, келген соң үй иесі ұялады» деген сөз бар. Мұражай қызметкері бұрын көрмеген кісісі болған соң, бастапқыда біраз толғанысқа түскені де рас. Бірақ бұл ойлары тиісті адамын көрген кезде бірден сейілді. Мұрат Досжарұлы Жанұзақов өзіміздің салт-дәстүрімізді терең меңгерген, нағыз ұлтын сүйетін жандардың бірі екен. Өздеріне облыс орталығынан келген экспедиция мүшелерін кәдімгі шын мәніндегі туысқандарындай қарсы алды. Бұл 2011 жылдың кәдімгі қаңтар айы еді. Бұл кездері солтүстік өңірде күн де суытып, аяз бетті шымшитыны белгілі. Соған қарамастан баяғы қазақы қонақжайлығымызбен Мұрат аға ілтипат танытып: «Арнайы іздеп келген екенсіздер, қонағым болыңыздар. Келген шаруаларыңызды айта отырыңыздар» деді. Оның ашықжарқын мінезі бұларға да бірден ұнады. Ол к і с і н і ң о с ы н д а й

бізді түсінгені деп ұқты. Оның аталған дулығаны мұражайға беретіндігіне кәміл сенді. Бір ғажабы, Мұрат ағаның өзі де, әйелі Әсима Қожакелдіқызы да қарапайым ғана кең пейілді, мол мейірлі қарапайым жандар екен. «Адам сөйлескенше, жылқы кісінескенше» демей ме, екі жақтағылардың сөздері жарасты, ойлары да бір жерден шықты. Соған мұражай қызметкерлері шексіз қуанды. Үйдің тірегі болып табылатын Мұрат ағамыз және оның ұлы Тимур теміржол саласында қызмет атқарады екен. Ал осы үйдегі жеңгей Әсима жеке кәсіпкер. Былайша айтқанда, ынтымақтары жарасқан, ұлттық құндылықтарымызды жоғары қоятын, тек өзгелерге болсын дейтін сыйлы кісілер болып шықты. Ең бастысы, облыс орталығынан арнайы атбасын тірегендердің шаруасын түсініп, қолдау көрсетті. Мұрат аға ол кезде 58 жаста екен. Содан бұлар ол кісіден бұл өздері арнайы іздеп келген әрі мұражайдағы аса құнды зат болып табылатын дулығаның өздерінің қолдарына қалай түскендігін тәптіштеп сұрады. Осы арада аталған дулыға XVIII ғасырда қазақтардың жоңғар шапқыншылығына қарсы күресіне белсенді қатысушылардың бірі болған Айтбай батырдың ерекше қастерлеген бас киімі екендігін айтып өткеніміз абзал. Сарыкөл өңірін

БАТЫРДЫҢ ТУЫСҚАНЫНЫҢ ҮЙІНДЕ БОЛҒАНДА

мекендейтін арғын руының қанжығалы тайпасынан шыққан Айтбай батыр әрі шешен, әрі батырлығымен дараланған. Әйгілі Бөгенбай, Қабанбайлармен терезесі тең, үзеңгілес-ті. Тарихтан белгілі Абылайхан оның батылдығына, тапқырлығына ерекше тәнті болып, кеңесшісі ретінде оның шешімдерін бағалап, құрметпен қараған. Осы Айтбай батыр Еділ қалмақтарымен ғана соғысып қоймай, 1770 жылдары еліміздің шекарасын бекітуге де атсалысқан. Ол еліміздің қай өңірінде болмасын қазақтың бір шөкім жері үшін қанды шайқастарға қатысып, ел намысын қорғаған.

ми сараптама кеңесінің №6 хаттамасының шешімі бойынша даңқты батыр сол кесенеде жерленгендердің тізіліміне енгізіліпті. Міне, осы құжат тың өзінен мақаламыздың өзегіне айналған Айтбай батырдың кезінде біздің халқымыздың өмірінде қаншалықты орын алғандығын пайымдай беруге болады.

МҰРАТ АҒА ДУЛЫҒАНЫ МҰРАЖАЙҒА ТАПСЫРДЫ Кеш ег і Ке ңес Ода ғ ы кезіндегі солақай саясаттың кесірінен қазақ жері үшін құрбан болған батырларымыз жөнінде ашық жаза алмағанымыз баршаға аян. Сондықтан Мұрат Досжарұлы да осынау дулыға жөнінде өзі азаматтық борышын өтеп, әскерден келген соң, яғни жігіт болған кезде ғана біледі. Онда да болса аяулы анасы мұның азамат болып қалғандығын сезініп, бір күні сандықты ашып, дулығаны көрсетеді. Жоғарыда айтып өткендей, зобалаң-зұлмат жылдары оның үй іші ер тоқым, ат әбзелдері, жеке қару-жарақтарын ескі қорымға тығып қойыпты. Сол көмілген құнды заттар кейін уақыт өте заман әбден түзелген кезде іздестіргенде әлгі тығылған орынды таба алмай қалыпты. Әйтеуір баба-

де осы дулығаны бір сәт киіп көргенде лезде сырқаттарынан құлан таза жазылып кетеді екен. Мұражайдың бөлім басшысы Бақытгүл Әлсейітқызы Сарыкөл ауданына арнайы барып кеткеннен кейін Мұрат замандасымыз көп ойланып, толғанды. Содан: «Шынында да мұражай қызметкерлерінің ниеттері дұрыс. Дулыға менің үйімде тұрса жалғыз менің отбасымдағылар көреді. Одан гөрі мұражайға бергенім дұрыс шығар. Бір жағы ардақты атамды да халық кеңінен тани түссін. Жастардың патриоттық намыстары оянсын» деген тұжырымға келді. Содан ол 2011 жылы қаңтар айында облыстық тарихи-өлкетану мұражайына арнайы келіп, ұжым басшысы Үміт Бламбекқызына салтанатты түрде тапсырды. Сөйтіп, оның ішкі жан дүниесі де босап, дулыға мұражайдың төрінен берік орын алды. Қазіргі таңда осынау құнды жәдігер мұражайдың «Туған жер» деп аталатын экспозициясында сақтаулы тұр. Бақытгүл Әлсейітқызы айтқандай, ол тек Мұрат Жанұзақовтың жеке заты емес, күллі қостанайлықтардың таным көкжиегін кеңейтер қымбат дүниесіне айналды. Тек жерлестеріміз көріп қана қоймайды, шет елден келген туристер, Астана, Алматы және өзге де қалалардан іс сапармен жолы түскендер әлгі жоғарыда сөз етілген зал-

«Дулыға» - жауынгерлік бас киімнің кең тараған түрінің атауы. Қазақ дулығалары жасалу әдісіне қарай екі түрге және әшекейлеу әдісіне байланысты топтарға бөлінеді. Дулығаның бірінші түрін металдың бір кесегінен тұтастай соғылып жасалған дулығалар құрайды. Оның төбесі мен төбелдірігі біртұтас күмбез пішінде болып соғылған, төменгі жиегі тік цилиндр формалы, ал төбесі конус пішінді жасалған, төбесі тұтастай соғылған да, жиегі бөлек жасалып бекітіліп, жиегінің төбесімен түйіскен жері дөңес келген жіңішке таспамен жабылған түрлері болады. Қазақ батырларының күміспен әшекейленген дулыға кигені қазақтың ауыз әдебиетінде де көрініс тапқан. Дулығаның формасы, әшекейінің технологиялық әдісі, қолданған ою-өрнегі – бәрі оның қазақ шеберлерінің қолынан шыққанын растайды. Қазақ дулығаларының басым көпшілігі бірнеше ірі металл пластиналардан құралып жасалған дулығалар бөлімін құрайды. Дулығаның бұл түрі «құрама дулыға» деп аталады. «Қамбар батыр» (16 т. 1,247 б.) Ардақ тұтар қасиетті тұлға Айтбай батырдың қалмақ-жоңғар шапқыншылықтарына қарсы жойқын айқастарда басына киген дулығасы бабадан атаға, атадан балаға мирас болып сақталып келіпті. Сондай-ақ осынау тұлғаның бір ұрпағы қазір арамызда жоқ Әбіт Шалдықовқа Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан шаһарындағы «Әзірет сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық музейінің басшысы С.Ахмет мырзадан жолданған хатпен де танысып шықтық. Осынау құжат та баяндалғандай, Айтбай батырдың Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде жерленгені жайлы тұжырымды жауап бар. 2009 жылғы 11 қарашада өткізілген аталмыш қорық мұражайындағы ғылы-

ларынан қалған көне көз әрі құнды зат қой деп дулығаны ешкімге байқатпай жасырып үлгерген екен. Соны апамыз сүйікті ұлына мәңгілік аманат етіп қалдырыпты. Содан бұл анасының әлгі сөзінен кейін оны шаңырағындағы ең бағалы жәдігерге балап, ол жайлы көлденең көк аттыға тіс жарып айтпаған. Кейін еліміз тәуелсіздік алып, оң мен солымызды таныған шақта ғана айналасындағыларға ептеп, шет жағасын айта бастапты. Бақытгүл Мұратбекова қарындасымыздың сөзіне қарағанда, дулығаның киесі және емдік қасиеті де болыпты. Өйткені, Мұрат Жанұзақовтың сенімді көрші-көлемдері, жақын туыстары бастары ауырып, жандары қиналған кез-

дағы даңқты Айтбай батырдың дулығасының жанына бір сәт тоқталып, білімдерін тереңдетеді. Міне, осылайша, дулыға мұражайға әкелінген-ді. Содан бері біраз уақыт өтті. Бақытгүл осы кешегі қазақ-жоңғар соғысының қаһарманы, халқымыздың аяулы ұлдарының бірі Айтбай батыр жайлы жергілікті телеарналаға сұхбат беріп, ол жөнінде кеңінен әңгімеледі. Енді, міне біз шама-шарқымыз келгенше оқырмандар назарына осы мақаланы ұсынғанша асықтық. Осындай кезінде елі үшін еңіреп, өткен батырға өзі туған өңірде еш болмағанда бір көше есімі берілсе екен.

Оразалы ЖАҚСАНОВ


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 қазан 2014 ж.

ҚОСТАНАЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ҚҰРМЕТТІ АЗАМАТТАРЫ

Қостанайдың тарихында аты қалған «Большевичка» өндірістік кооперативінің бұрынғы директоры Любовь Нездойменко жайлы ой-толғам ТІГІНШІЛЕРДІҢ БІЛІКТІ ТӘЛІМГЕРІ

Бүгін өзі жайлы сыр шерткелі отырған, ақыл-парасатына ішкі жан дүниесі сай Любовь Васильевна Нездойменконы тек Қостанай өңірінің халқы емес, күллі еліміз біледі. Өйткені ол кісі өзінің шын мәніндегі адал еңбегі, маңдай терімен республикамыздың өркендеуіне айтарлықтай үлес қосты. Кейіпкерім облыс орталығындағы 1 май көшесі, 68інші үйде тұратын. Сыртқы есіктің қоңырау түймесін басуым мұң екен, оны өзі ашты. Сол кезде ол жасы 80-нен асып қалғанына қарамастан маған өте тың көрінді. Содан соң төрге өтуімді сұрады. Арадағы аз-кем уақыттан соң, келген шаруамды айтып, фабрика ардагерінің өткен өмірі жайлы деректерді сұрастыра бастадым. Любовь Васильевна аса мақтануды ұната қоймайтын кісілердің санатынан екен. Бірден ақтарыла қоймады. Дегенмен, біртіндеп, әңгімеміз өрби түсті. Ең алдымен білгенім, ол осы Қостанай қаласында дүние ге келіпті. Әке-шешелері де осында ғұмыр кешкен. Сол себептен ол өзінің Отаны ретінде Қазақстанды мақтаныш етеді. Тіпті өзін қазақтың бір қызындай сезінеді екен. Содан соң түсінгенім, оның бүкіл ғұмыры еліміздегі байырғы өндіріс орындарының бірі - «Большевичка» тігін фабрикасымен тығыз байланысты. Бұлай дейтін себебіміз, ол сонау көркем де сұлу 18 жасар бойжеткен кезінде еңбек жолын осы жерде қатардағы тігіншіліктен бастапты. Оған ешқашан да өкінген емес. Қайта сол күндерді жиі есіне алып отыратын. Бұл өндіріс орнының тарихы да сонау Ұлы Отан соғысы жылдарынан сыр шертеді. 1941 жылы қыркүйекте Ресейдің Херсон қаласынан тігін фабрикасы біздің осы Қостанай шаһарына көшірілді. Әрине, уақытты босқа өткізетін кез емес еді. Арада бір ай өтпей, мұнда жұмыс жанданып, өнімдер шығарыла бастады. Тігіншілер, негізінен, қанды майданда жүрген жауынгерлерге шалбарлар мен гимнастеркалар тікті. Ол кезде фабрика қазіргі «Балалар әлемі» дүкенінің орнында болатын. Сол маңнан өндіріс орнындағы қызметкерлер үшін көп қабатты үй салынды. Бұл қаланың көркіне айналған үйден фабрика қызметкерлеріне де көптеген пәтерлер берілді. Мұны қазір біреу білсе, біреу білмейді. Сондықтан оны қалың жұртшылықтың есіне сала кеткенді орынды деп есептедім. Жас та ажарлы бойжеткен ұжым өміріне тез бейімделіп, өз кәсібін шебер меңгерді. Олар, сөйтіп, Ұлы Жеңісті жақындатуға өздерінің айтарлықтай үлесін қосты. Осылайша бұлар тылда

да еңбек көрігін қыздыра түсті. Алайда ол арада 4-5 жыл өткен соң, көздеген мақсатына жету үшін алып Одақтың жүрегі Мәскеу қаласындағы жеңіл кәсіп техникумына сырттай оқуға түсті. Осы жылдардың да бұған бергені мол болды. Содан кейін оған үлкен сенім артылып, нормировщик қызметі тапсырылды. Артынан технолог, өндірістік бөлім бастығы секілді жауапты жұмыстарды да ұршықша үйіріп ала кетті. Сол арада Алматы ауыл шаруашылық институтының өнеркәсіптік жоспарлау факультетін де өндірістен қол үзбей жүріп, ойдағыдай бітіріп алды. Жоғары білімді маман өзінің іскерлігін, ұйымдастырушылық қабілеттерін бас инженер және 24 жыл бойы бір жерде директор болып жүрген жылдары көпке танытты. Осылайша оның беделі облыста да жылдан-жылға арта түсті.

ЖАҢА ФАБРИКАНЫҢ НЕГІЗІН ҚАЛАДЫ Жылдар сынаптай сырғып өтіп жатты. Ұлы Жеңіс біздің жауынгерлердің мәртебесін көтерді. Кешегі қанды майдан кезіндегі қиындықтар артта қалды. Сонау Херсоннан келген қызметкерлер де бірте-бірте туған жерлеріне орала бастады. Сонымен 1946-1947 жылдары майдан кезінде Қостанайға келген мамандар кері қайтты, солардан мұндағы қызметкерлер көп жайды үйренді. Кейін олармен арадағы байланыс ұзақ жылдар бойы сақталып, жалғасын тапты. Фабрика жайлы сөз болғанда сол кездерге тоқталмау мүмкін емес. Любовь Васильевна фабрикаға директор болған соң, оны күні-түні мазалаған

жайдың бірі - өндіріс орнына қолайлы жаңа ғимарат салу еді. Соған ерекше көңіл бөлді. Оны жергілікті және жоғарыдағы басшылар да қолдады. Осылайша жаңа фабриканың құрылыс жұмысы 1975 жылы басталып та кетті. Арада жеті жыл өткенде облыс орталығының ажарын ашатын ғимарат, яғни «Большевичка» тігін фабрикасының жаңа орны қызметкерлерге есігін айқара ашты. Бұл нысанды «Қостанайстройтрест» мекемесі салды. Фабрика басшысын облыстың барлық өңірлерінен келген жас бойжеткендердің тұратын жайы, яғни баспанасы да қатты толғандырды. 1976 жылы қазіргі облыстық баспахананың жанынан 720 орындық жатақхана салынды. Сондай-ақ қызметкерлердің ұл мен қыздары үшін 280 орынға лайықталған балабақша да пайдалануға берілді. Талай бойжеткендерді тігіншілікке баулыған ол кісі республика Жоғарғы Кеңесіне екі рет депутат болып сайланды. Осынау тәлімгердің тікелей ақыл-кеңесі, бағыт-бағдар беруінің арқасында еңбек жолын тігінші болып бастаған қыздар уақыт өте сырттай медициналық училище, институттарды да бітірді. Бәрі де өмірлік серіктерін тауып, бақытты ғұмыр кешті. Жалпы, сол 1975-1976 жылдары фабрика басшылығы болашағынан мол үміт күттіретін бірқатар жастарды бұрынғы Ленинград, Омск, Жамбыл, Шымкент қалаларына оқуға жіберді. Солардың бірі - бүгін әңгіме арқауына айналған өндіріс орнын басқаратын Татьяна Ивановна Салманова. Міне, осының бәрі де көпшіліктің құрметіне бөленген Любовь Васильевнаның тіке-

лей қамқорлығының арқасы. Татьяна Ивановна да ұстазының сенімін ақтады. Өндірістік кәсіпорны «Алтын сапа» байқауында көзге түсіп, Елбасының Алғыс хатына ие болды. Уақыт бір орында тұрмайтындығы белгілі. Білікті басшы қарамағындағы қызметкерлердің алаңсыз жұмыс істеулері үшін қолдан келген жағдайдың бәрін жасауға талпынды. Ол өндіріс орнына жетекшілік еткен жылдары фабрикада жұмыс істейтіндердің саны екі мыңнан асты. Өндіріс орнының жанында медициналық пункт ашылды. Асхана да олардың игілігіне қызмет етті. Фабрикада 6 цех жұмыс істеді. Оның төртеуі тігін цехы болатын. Сол уақыт тарда өзімнің де газет тілшісі ретінде бірнеше рет аталмыш өндіріс орнында болып, репортаж жазғаным әлі күнге дейін есімде. Сол шақта осында Разия Ержанова деген қазақтың аяулы қызы цех бастығы болып істеді. Қазір зейнеткер. Өндіріс орнындағы жұмыс істеп жатқан тігіншілердің көбі оны өзіміздің ұстазымыз деп ардақ тұтады.

КӨПТІҢ ҚҰРМЕТІНЕ БӨЛЕНДІ Журналистік тәжірибемізге сүйенсек, кейіпкерлеріміздің арасында бүкіл өмірін бір салаға арнап, бір орында тапжылмай қызмет атқарған кісілер өте сирек. Бүгін мақаламызға өзек болған Любовь Васильевна Нез дойменко - сол саусақпен санарлықтай ардақты жандардың бірі және бірегейі. Ол кезінде фабрикаға басшылық етіп ғана қойған жоқ, барша қызметкерлердің ақылшысы, ең сүйікті адамы бола білді. Өзінің көп жылғы маңдай тері мен табандылығының арқасында қалалық және облыстық кеңестің депутаты болып сайланды. Халық қалаулысына көптеген қала тұрғындары мен жерлестеріміз келіп, өздерін толғандырып жүрген мәселелерін ашық айтатын. Бұл да олардың меселін қайтарып көрген жоқ. Келушілерді мұқият тыңдай білді. Олардың жанына батқан жайлардың шешімін табуына бойындағы барын салды. Ол еліміздегі көптеген маңызды басқосуларға қатысты. Коммунист ретінде СОКПның ХХV съезіне делегат болып барғаны да жұртшылықтың есінде. Мәскеу қаласындағы съездер сарайында барлық Одақтас республикалардан өзі секілді халық сеніміне ие болған іскер жандар жиналып, өзара пікір алысты. Кейіпкерім сондай-ақ Қостанай қалалық партия комитетінің бюро мүшесі ретінде облыс орталығының алдында тұрған келелі міндеттерді шешуге де өзінің ықпалын тигізді. Любовь Васильевнаның дидарынан мейірім шуағы төгіліп

тұратын. Жүрегі нәзік жан болғанымен, өмірлік, тағдырлық маңызы бар мәселелер талқыға түскенде әрдайым батылдық көрсетіп, әділдік жағында болатын. Қаланың әлеумет тік-экономикалық жағдайының дамуына да оның да қалдырған жарқын ізі құс жолындай сайрап жатыр. Кімнің болсын адал еңбегі өзінің әділ бағасын алатындығы белгілі. Оның кеудесіне тағылған екі Ленин, қос Еңбек Қызыл Ту, Құрмет белгісі ордендері осы сөзіміздің нақты айғағындай жарқырады. Алайда ол ешқашан да қол жеткенге тоқмейілсіп, адам баласына кеуде көтеріп көрген емес. Жарты ғасырға жуық ғұмыры өткен фабрикада басшы болған кездері бірде-бір кісіге дауыс көтеріп көрмепті. Керісінше, әрдайым қарапайым еңбек адамын ардақтап, олардың табыстарын өзгелерге үлгі болсын деген ниетпен насихаттауға көп көңіл бөлетін. Қарамағындағылармен тең дәрежеде сөйлесетін. Сондықтан болса керек, олар да бұдан ештеңені жасырып көрген емес. Ширек ғасырдай директор болған уақытта фабриканың атына бірде-бір шағым түскен жоқ. Ол қарапайым еңбек адамынан бірдеңені талап етпес бұрын, ең алдымен, оларға жағдай туғызу жағына айрықша назар аударатын. Әйел заты болса да, бірсөзділікті ұнатты. Жалқаулар мен жатыпішерлерді жаны сүймейтін. Әрқашан да адалдықты, әділдікті пір тұтты. Адамдар арасында сыйластыққа көп көңіл бөлді. Тігіншілердің әлеуметтік-тұрмыстық жағдайы бірінші кезекте тұрды. Ол үйдегі баласына алаңдамайтын әйелдер ғана жұмысты ойдағыдай атқарып, абырой мен құрметке бөленетіндігін жан-жүрегімен сезіне білді.

ҰРПАҚТАРЫ СЕНІМІН АҚТАДЫ Даңқты жерлесіміз Любовь Васильевна Нездойменко тек қана өндіріс орнында білікті басшы, қарапайым да мейірімді жан болып ғана қойған жоқ. Бақыты шалқыған бір шаңырақтың алтын діңгегі де бола білді. Қызметінің соншалықты жауапты болғанына қарамастан, үй тіршілігіне де, күйеуі мен қос ұлының үсті-басы мен тамағына да уақыт таба білді. Бірақ ештеңеден де кенде болып көрген жоқ. Жастай қосылған сүйікті жары Владимир Ивановичпен 60 жыл бір шаңырақтың астында тату-тәтті ғұмыр кешті. Мұндай бақытты өмір сүру кез келген ерлі-зайыптыларға бұйыра бермейтіндігі белгілі. Бұлар Ұлы Отан соғысының ауыр күндері көңілдері жарасып, өз алдарына отау көтерді. Олар бір-бірін шын мәнінде сыйлай білді. Тек өкініштісі, отағасы ерте қайтыс болды.

Ардақты жары Ұлы Отан соғысының ардагері болатын. Сол жылдары нұсқаушы ретінде 30-ға жуық ұшқыштарды дайындап, майданға аттандырды. Сөйтіп, кадрлар әзірлеуге бойындағы барлық білімі мен бай тәжірибесін арнады. Ол украин ұлтының өкілі еді. Днепропетровск қаласының бұрынғы тұрғыны болатын. Владимир Иванович қанды майданнан оралғаннан кейін бейбіт өмірде де Қостанай қаласындағы азаматтық авиацияның ұшқыштар отрядының командирі болды. Оның командир ретіндегі ізін басып келе жатқан жастарға көрсеткен үлгі-өнегесі кейінгілерге ғибрат боларлықтай. Владимир және Любовь Нездойменколар қос ұлдарына тәлімді-тәрбие берді. Тұңғыштары Геннадий әкесінің жолын қуып, 1-класты ұшқыш болды. Бірақ тағдырдың жазуы солай болды ма, жастай қайтыс болды. Ал одан кейінгі Виктор - құрылысшы. Ол да өз құрбы-құрдастырының арасында үлкен құрметке бөленді.

ҚОСТАНАЙДЫ МАҚТАН ТҰТТЫ Мен осы мақаламды мағыналы ғұмыр кешіп, бүкіл саналы өмірін облыс орталығында Ұлы Отан соғысы жылдары Украинадан қоныс аударған «Большевичка« тігін фабрикасын аяғынан тік тұрғызып, даңқын биікке көтерген Любовь Васильевна Нездойменконың іскерлік, ұйымдастырушылық, кісілік, адамдық қадір-қасиеттерін кейінгі жас ұрпаққа үлгі еттім. Еліміздің әрбір саналы азаматы тіршілікте осындай асулардан асып, биік белестерге көтеріле берсе нұр үстіне нұр. Оның көп жылғы халық үшін сіңірген еңбегі де қала басшылары тарапынан лайықты бағасын алды. Ол сүйікті де өзінің кіндік қаны тамған Қостанайын жер бетіндегі ешбір шаһарға тең көрмеді. Оны әрқашан жер жәннатына балады. Бір жаққа алыстап кетсе, жеткенше асықты. Любовь Васильевна соңғы кездердегі облыс орталығындағы игі өзгерістерге шексіз риза болатын. Сол кездегі облыс және қала әкімдерінің халық мүддесі үшін атқарып жатқан жұмыстарын мақтанышпен ауызға алатын-ды. Аталған шаһардың гүлденуіне барлық тұрғындар өздерінің үлесін қосып, оны абаттандырып, таза ұстау олардың азаматтық парызы деп есептейді. Міне, кешегі Ұлы Отан соғысында фабрикада еңбек жолын қатардағы тігінші болып бастап, майдандағы жауынгерлерге шалбар мен гимнастеркалар тіккен, кейін ірі өндіріс орнының басшысы болған аяулы жанды біз әрқашан құрметтеп еске аламыз.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 28 қазан 2014 ж.

АДАМГЕРШІЛІК ТАҚЫРЫБЫНА

9

Тапқан емес, баққан да ана немесе өгей шешелердің де арасында өз анаңнан кем түспейтіндері аз емес Балалардың киімі жуылып, жүздеріне қан жүгірді Бәріміз де ет пен сүйектен жаралған пендеміз. Арамызда өзгелерге өнеге боларлық қаншама оқиғалар мен тағдыр иелері кездеседі. Бұл тақырып шынымды айтсам, өзімді көптен бері мазалап жүрген еді. Соны жұртшылық талқысына салатын мезет те келген секілді. Облыс орталығында Әбен және Елена есімді ерлі-зайыптылар тұрады. Бұлардың қазір отбасында үш бала тәрбиеленіп жатыр. Олар бір әке-шешеден тумаса да тату-тәтті бауырлар секілді қарым-қатынаста. Балаларда ешқандай жазық жоқ. Мәселенің бәрі де олардың ата-аналарында жатыр. Соны реті келгенде оқырман қауымға тағлым болсын деген игі үмітпен бүгін тәрбиелік-тағылымдық мәні бар жайды ортаға салып отырмын. Әркім, яғни ерлі-зайыптылар түрлі жағдайларда танысады. Әңгімемізге арқау болып отырған Әбен мен Еленаны да олардың араласатын достары жолықтырды. Адам баласына бір-бірін түсінісу үшін көп уақыттың керегі жоқ. Біздің қазақ мұндайды «Адам сөйлескенше, жылқы кісінескенше» дейді. Сол бір жүздесуде бұлар өздерін тап бір бұрыннан білетін кісілердей ұғысты. Өйткені, екеуі де жас емес. Өмір көрген. Адамның қадірін түсінген шақтары емес пе. Содан кейін олар екі жарты, бір бүтін болып бір шаңырақтың астында ғұмыр сүрейік деп уағдаласты. Осы

арада басын ашып айта кетер жай, бұлардың екеуі де бұрын отбасылы болған, әртүрлі себептермен кейін ажырасқан. Махаббат дегеннен гөрі, бұлардың қарым-қатынасын сыйластық деп ұғынғанымыз абзал. Шын көңіл болса, ешкім ұлтына қарамайтын көрінеді. Әбен өзіміздің қандасымыз, Елена украин қызы. Бірақ оларды тіршілікке деген ортақ көзқарас, түсіністік тоғыстырды. Әбен қанша дегенмен ер азамат қой. Ол Еленаға: «Бізді тағдыр жолықтырып отыр. Сондықтан екеуміз де уақытты созбай, тезірек жеке шаңырақ көтерейік» деп ұсыныс жасады. Қазақтың әп-әдемі жігіті осындай тілек білдіріп тұрған соң, Елена да қарсылық танытпады. Ұзын сөздің қысқасы, олар ғұмыр бойы бірге болуға серттесіп, отбасын құрды. Енді, олар үш перзенттерінің басын бір үйге қосуға кірісті. Әбеңге ең алдымен бұрынғы әйелінің келісімін алуға тура келді. Өйткені, көзінің ағы мен қарасындай қос ботақаны соның тәрбиесінде болатын. «Ел құлағы елу» деген емес пе, қазақ жігітінің бұрынғы әйелі күйеуінің өзіне жаңа ғұмырлық серігін тапқанын естіп, бастапқыда ептеп ашуға мінді. Бірақ ол өзінің екі баласын асырай алмайтындығын сезінген соң, амалсыз Әбеннің айтқанына көнді. Әбеннің алғашқы әйелі ептеп сырқаттанатын. Шындап келгенде оның балаларын қарайтын мүмкіндігі де жоқ еді. Оның үстіне ата-анасы қос перзентін өзінің туған әкесіне бергенін дұрыс көрді. Бір жағы бұл әйелдің балаларын жұрт қатарлы асырап, білім беруге де шамасы жоқ-ты.

Шарайна Мәскеу мэрінің тартуы

Мәскеу мэрі Сергей Собянин «Останкино» саябағында

Еуропадағы ең үлкен скейт саябағын ашты. Оның аумағына бірнеше шақырым сүрлеу жолдар салынып, гүлзарлар егіліп, тоғандар тазаланды. Саябақта ондаған спорт алаңдары, балалардың ойын аймақтары, футбол, хоккей алаңы пайда болды. Мұнда велосипед жолдары да қарастырылған. Бұдан бөлек, қалада әлемдегі ең үлін әрі көркем қысқы мұз айдыны салынбақ. Бұл жобаны спорттық жобаларды қаржыландыруда тәжірибесі мол инвестор қолға алмақ көрінеді.

8

Күн қуатымен жүретін көлік

С

олтүстік Кипр Түрік Республикасында тұңғыш күн энергиясымен жүретін көлік таныстырылды. Сағатына 150 шақырым жылдамдықпен қозғалатын көлік, Оңтүстік Африкада Күн энергиясымен жүретін көліктер раллиіне қатысады. «Күн құдайы RA25» деп аталған көлік Таяу Шығыс университетінде жобаланды. Ұзындығы 5 метр және ені шамамен 2 метр болатын көлікке Солтүстік Кипр Түрік Республикасының нөмірі берілген.

(Өзге басылымдардан алынды)

Елена өзінің бір қызының үстіне тағы екі баланы қабылдады. Сөйтіп, күтпеген жерден үш баланың шешесі болып шыға келді. Бұл жаңа әрі өгей шешесінің қамқорлығына бөленген балалардың да жүзі жадырап, үстері тазаланып, дер кезінде тамақтанатын жағдайға жетті. Себебі, олар Еленаға дейін көше қыдырып, күнделікті тамақтарын әупірімдеп әрең табатын. Содан кейін Әбеннің де көңілі алаңсыз болды. Енді, ол Еленаның адалдығына, балажандығына, қолының ашықтығына көзі әбден жеткен соң, жұмыс таңдамай табыс табуға кірісті. Тіпті жолаушыларды тасып, ертеңді-кеш таксист те атанды. Ұн тартатын диірменде де жұмыс істеді. Өйткені, ол маңдай терімен тапқан ақшасы отбасының игілігіне, балаларының керек-жарағына жұмсалатындығына нық сенімді еді. Жұмыстан кейін үйіне келгенде оның көңіл-күйін сұрап, гүлдей жайнап Еленасы тұрды. Қос құлыншағының үсті-басының мінсіз тазалығына, қарындарының тоқтығына шын мәнінде іштей риза еді. Егер ерлі-зайыптылар тату болып, ынтымақта ғұмыр кешсе, барлық қиындықтар артта қалып, өмірде көздеген мақсатына жете алатындығына шүбә келтірмейтін. Бұл бір отбасының қазіргі таңдағы тыныс-тіршілігінен хабар беретін әрі кез келген шаңырақ иелеріне ой салатын оқиға.

Өгей аналардың бәрі бірдей емес Өгей шеше мәселесін тек өзінің басынан өткізгендер ғана түсінеді. Осыдан біраз

жыл бұрын еліміздің бір ауылында тұратын таныс әйел кенеттен дүние салды. Оның тірі кезінде тұрмыс жағдайлары өте жақсы болатын. Әлгі Күнімхан өте бейнетқор қазақ қыздарының санатына жататын. Өйткені, ол уақытпен санаспады. Шаруашылықтың кез келген жұмысын мінсіз атқарып, абырой мен құрметке бөленді. Ол уақытта отағасы Мінайдар да күнделікті тіршілікте шаршау дегенді мүлдем білмейтін. Табыс түскен соң, дәулеттері де артып, аулаларына мал бітті. Өйткені, үйелмелі-сүйелмелі онға жуық баланы асырап, бағу оңай ма. Сондықтан олар тіпті, жылда келетін бір демалысты да ұмытып, тек қана ұрпақтарының қамын ойлады. Сол бір жаз айы бұлардың отбасы үшін өте ауыр болды. Себебі, Күнімхан күннің шектен тыс ыстығы әсер етті ме, әлде басқа да бір жағдайлар болды ма, әйтеуір күтпеген жерден көз жұмды. Улап-шулап балалары қалды. Әрине, оның қайтыс болуы күйеуіне де жеңіл соққан жоқ. Ер азаматтардың бәрі бірдей еркі мықты, шыдамды бола бермейді екен. Мінайдар әйелінің қайғысын көтере алмады білем, бірте-бірте ішкілікке үйір болды. Оның арты белгілі ғой. Жұмысқа бармайтынды шығарды. Табыс таппаған соң, қаржы қайдан келсін, ауладағы мал да сатылып бітті. Анасыз жетімсіреп қалған ұл мен қыздары әйтеуір итшілеп күнін кешіп жатты. Содан бір күні Мінайдар: «Үйленіп көрейін, сонда балаларым шешелерінің жоқ екенін білмес» деген ұйғарымға келді. Содан таныс кісілердің араласуымен Сәнімай есімді бұрын күйеуде болған, бірақ еш перзент сүй-

меген бедеу әйелмен тағдырын қосты. Сөйтсе, әлгі Сәнімай Мінайдарға тек дүниесі және баспанасы үшін ғана тұрмысқа шығыпты. Ол келе салып, Күнімханның тірі кезінде жинаған бағалы заттарын таныс біреулер арқылы өткізіп, ақшаны беліне түйіп, күйеуінің жоқ сәтін пайдаланып, ізім-ғайым жоғалды. Сол кезде Мінайдар үйге келгенде аш-жалаңаш отырған балаларын көріп, екі қолымен төбесін соққылады. Өгей шешенің бәрі бірдей туған анадай болмайтындығын түсініп, енді ешқашан үйленбеуге белін бекем буды. Бұл кезде оның тұңғыш перзенті Қанымгүл де бойжетіп, артынан ерген бауырларына қамқорлық жасайтындай жасқа жетіп қалған еді. Осы қыздың арқасында үйдегі барлық балалар сабақтарын да оқыды, аш-жалаңаш болмады. Қазір сол күндерді еске алып, өздерінің балалық шақтарына кейде шолу жасайды. Алайда, өгей шешелердің бәрі жоғардағы мысал келтіргеніміздей қаныпезер, қатыгез, қайырымсыз болады деп түйін жасауға болмайды. Олай десек, мүлдем қателесер едік. Өз басым, осы арада мына бір тағылымды оқиғаны да баяндап кеткенді жөн көрдім. Біраз жыл бұрын өзіміз аса сыйлайтын әрі әрбір сөзінен зиялылықтың, парасат тылықтың иісі аңқып тұратын қадірменді ағамыздың бәйбішесі дүние салды. «Орта жолда атың өлмесін, орта жаста қатының өлмесін» деген сөз бар. Бұл әсіресе жасы келіп қалған кісілерге өте қиын. Әлгі Асан есімді қарттың да ұл мен қыздары

бұл кездері өз қолдары өз ауыздарына жетіп, отбасын құрып үлгерген еді. Қайран азамат бір күні ұрпақтарын жинап алып: «Балаларым, мен жас емеспін. Бір күн ауру, бір күні саумын. Аналарыңның жылы өтті. Бәрің де отбасылысыңдар. Сендерге ауыртпалығымды салғым келмейді. Егер қарсы болмасаңдар, өзіме жарасатын, ертең ді-кеш шүйіркелесіп отыратын замандасыммен бас қосқым келеді» деп ойын ортаға салды. Әрине, кез келген балаға бұл сөзді есту оңай емес. Аналарының орнын біреу басқанын қайдан қаласын. Дегенмен де әкелерінің көңілін қимай және жиі сырқаттанатындығын еске алып, олар қарсылық білдірген жоқ. Сөйтіп, уақыт зырылдап өтіп жатты. Есімін барша қауым сыйлаған азамат бір күні қайтыс болды. Өгей шеше өте адал болып кездесті. Азаматтың соңғы демі біткенше қасында отырып қарады. Өзі тумаса да отағасының ұл мен қыздары келгенде құшақ жая қарсы алып, немерелерін де өз әжелеріндей еркелетті. Бір әулеттің бәйтерегі болып кеткен зиялы жанды жерлеген соң, қырқын берді. Сол кезде балалар арасында пәтер үшін талас туды. Тіпті өгей шешелерін үйден қууға әрекет жасады. Сол кезде ағамыздың бір ұлы барлық өзінің бауырларын ақылға шақырып: «Сендердің пікірлеріңмен мүлдем келіспеймін. Әкем төсек тартып жатқанда қайсыларың аузына су тамызып, барлық тауқыметін көтердіңдер» деді және өле-өлгенше өгей анасын өзінің туған шешесіндей аялап, ардақтап өтетіндігін жеткізді.

АЙТАРЫМ БАР

Қазақ фильмдері көбірек көрсетілсе Қазіргі уақытта өмірімізді теледидарсыз көзге елестету мүмкін емес. Өйткені, оның жас ұрпақты тәрбиелеуде орны бөлек. Өздеріңізге мәлім, бұрынғы кездері отбасымызбен отырып теледидарлардан көрсетіліп жатқан көркем фильмдерді тамашалап қаншама рухани ләззат алушы едік. Ал қазір ше? Кейде қайсы бір телеарналардан берілетін киноларды ұл мен қыздарымызбен, келіндіремізбен бірге көруге ұяламыз. Себебі, онда олар тағылым алатын ештеңе де жоқ. Сонымен қатар соңғы кездері өзге елдің сериалдары да қаптап кетті. Мен олардың бәрінің бірдей атын атап, түсін түстемей-ақ қояйын. Тек „Қазақстан„ ұлттық телеарнасындағы үндінің «Келін» фильмін

бүкіл қандастарымыз қызыға көретіндігін білемін. Бұл киноның жастарға берер тәрбиелік мәні ерекше. Өйткені, онда үлкенді сыйлау, ата-енені құрметтеу, ұлттық салт-дәстүрді ардақтау, баршаға тағылым боларлық жайлар аз емес. Барлық бойжеткендер мен келіндер Анандидей болса қанекей. Өз басым біздің қаракөз қазақ қыздары да осындай қылықты, парасат ты, жанжақты болса екен деп армандаймын. Ондай бойжеткендер арамызда аз емес екендігі даусыз. Құдайға шүкір, қазір елімізде қазақ фильмдері де көбейді. Олардың қатарына «Жаужүрек мың бала», «Қара шаңырақ» секілді танымдық жағы мол фильмдерді қосуға әбден болады. Алдағы уақытта да мұндай кинолар саны арта

түсетіндігіне ешқандай күмән келтірмеймін. Бұл жайларды неге редакцияға жолдап отырмын? Енді соның себеп-салдарына азкем тоқталайын. Өздеріңізге де белгілі, кейбір телеарналарда ешқандай мән-мағынасы жоқ тек ату, өлтіру, зорлық-зомбылық, ұрыс-керіс, алдау-арбаудан тұратын шетелдік фильмдер көрсетіліп жатады. Осындай кинолардан еліміздің ертеңі болып табылатын жастарымыз қандай өнеге алады? Өзімді осы маңызды жайлар жиі мазалап, жанымды жай таптырмайды. Сондықтан қолыма қалам алып, өзім көп жылдардан бері жаздырып алып оқитын сүйікті газетім қос тілді «Наш Костанай» арқылы көкейде жүрген ойларымды жариялағанды жөн көрдім.

Кино өнері ежелден келе жатқан ерекше өнер. Біздің ізбасарымыз болып табылатын жас ұрпақ фильмдерде ойнайтын актерлердің іс-әрекеті, жүріс-тұрыстары, мінез-құлықтары арқылы көп жайларды көңілге түйіп, соны өмірде басшылыққа алып жатады. Кейде тіршіліктегі орын алып жататын жағымсыз оқиғаларға шетелдік бір сарынды кинолардың да кері ықпалы тиіп жатқан жоқ па? екен деген ойда қаласыз. Сондықтан болашағымыз жарқын болсын десек, өзіміздің ежелден келе жатқан салт-дәстүрімізді, әдет-ғұрпымызды дәріптейтін қазақ фильмдерін барынша көбейтсек дер едім. Талма Аханова, Қостанай қаласының тұрғыны


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

10 ПАТРИОТТЫҚ ТӘРБИЕ Сейсенбі, 28 қазан 2014 ж.

Оқырмандардың сұрауы бойынша

«Көк тудың желбірегені» Әнімен тыңдармандарының жүрегіне жол тапқан талантты әнші Ибрагим Ескендір — шынайы талант иесі АЛҒАШҚЫ ҰСТАЗЫ — ӘКЕСІ «Өнер де тұқым қуалайды» деген рас. Қазіргі таңда жас та болса, өзінің патриоттық әндерімен ұлтымыздың сүйіспеншілігіне бөленіп, жүректерінен берік орын алған Ибрагим Ескендір де қарапайым ғана отбасында тәрбиеленді. Ата-анасы қарапайым кісілер болғанмен, рухани құндылықтарды жоғары бағалайтын. Оның үлкен атасы да, әкесі де әнжыр десе ішкен астарын жерге қоятын, көздері ашық, көкіректері ояу азаматтар болыпты. Солардың бойындағы жақсы қасиеттер бұған да жұққан көрінеді. Сымбатты да сахнада көрермендерін бірден баурап алатын Ибрагим 1986 жылы ұлтымыздың ұйытқысы болып отырған шырайлы Оңтүстік Қазақстан облысының халқы тығыз орналасқан Жетісай қаласында дүниеге келіпті. Бұл шаһарды зиялы азаматтар арасында білмейтіндер жоқ. Себебі онда көпке белгілі мәдени-ағарту училищесі елімізге белгілі. Сонымен қатар ондағы театр да баршаға мәлім. Сондай өнер ордалары орналасқан жерден таланттар топ жарып шықпауы мүмкін емес еді. Кейіпкеріміз - бір үйдегі төрт қыздан кейін туылып, әулетін үлкен қуанышқа кенелткен ұл бала. Бірақ ата-анасы оны үйдің кенжесі екен деп шектен тыс еркелеткен жоқ. Алайда әкесі «төрт алтыным, бір күмісім» деп отыратын. Кішкентайынан ұлының келешегіне үлкен мән беріпті. Міне, осындай тағылымды жанұяда өскен Ибрагим де жастайынан зейінді болып қалыптасты. Кейін бұлардың отбасы елордамыз Астана қаласына біржола қоныс аударды. Шамасы, шаңырақтың иелері «ұл-қыздарымыз үлкен шаһарда өз қатарларынан қалмай, тиянақты білім алсын» деген болуы керек. Ибрагим де әке-шешесінің сенімін ақтауға тырысты. Осы бас қаладағы еліміздегі ең беделді оқу орындарының бірі — Лев Гумилев атындағы ұлттық университетке түсіп, оны ойдағыдай аяқтады. Содан бергі өмірі - талғампаз көрерменнің көз алдында. Б о зб а л а а та-анас ы атақ-даңқымен топ жарып, көзге түспесе де, өзінің осындай рухани саланы таңдауына септігін тигізген ардақты жан әрі тұңғыш ұстазы ретінде әкесін алдымен ауызға алады. Өйткені олар ұлттық музыканы жан-тәндерімен түсіне білді. Мұның өнердегі жолына кедергі болмады. Әкесі, марқұм Әшім Ескендірұлы мұның бойына сонау Жетісай қаласында тұрған шақтан бері, яғни бала кезінен ұлтымыздың арқаңды қоздырар небір құдіретті күйлерін, жаныңды қозғайтын халық әндерін, халқымыздың өмірінде ерекше орын алатын Қазтуғанның жыр-

ларына дейін сіңірді. Оның әкесі Әшім музыкалық арнайы білімі болмаса да, өз ортасында ерекше дауысымен танылған азамат-ты. Ойын-тойда, түрлі басқосуларда замандастары оны қолқалап, ән айтқызбай қоймайтын. Сонымен қатар Әшекең халқымыздың жыраулар поэзиясынан да өте хабардар еді. Сөз өнерінің қасиетін ерекше сезінетін. Кәдімгі қазақтың киелі қара домбырасын қолына алып, күйді күмбірлете шерткенде, айналасындағылар еріксіз таңқалатын. Оның аяулы анасы Оразгүл де өз ортасында өте сыйлы, отағасы секілді ән мен жыр десе елеңдеп тұратын. Міне, осындай жан дүниелері бай кісілерден туылған бала жаман болушы ма еді?!

ТУҒАН ЖЕРГЕ ДЕГЕН САҒЫНЫШТАН ТУҒАН ЕДІ... Ән десе, арқаланып кететін дарынды жігіт алғаш рет «Көк тудың желбірегені» әнін бірде көліктің ішінде кетіп бара жатып тыңдайды. Содан оның сөзі бұған ерекше әсер етіп, жүрегін тебірентеді. Тіпті диктофонға да жазып алады. Көп өтпей «Қазақ» радиосы арқылы оның мәтінін жазған адамды іздестіреді. Сөйтсе, оны Қытайдан келген ақын Алмас Ахметбекұлы жазған екен. Ал әннің авторы — 45 жасында өмірден озған өте талантты да ардақты азамат, әнші-композитор Ермұрат Зейіпхан еді. Ол да әлгі ақын дүниеге келген көршілес мемлекетте өскен болатын. Әдетте әннің де адам жанын қозғайтын бір себептерге байланысты дүниеге келетіндігі жұртшылыққа аян. Әңгімеміздің басында айтылған туынды да қос қандасымыздың сыртта жүріп, Отанға

деген сағыныш пен махаббатынан туғаны бірден байқалады. Сондықтан да ол жүрек қылын шертеді, қанаттандырады. Рухыңды көтереді. Ибрагим әні мен оның мәтіні өзіне ерекше ұнаған соң, Алмас ағасын іздеп табады. Ол уақытта ақынның бірқатар жинақтары жарық көріп, өз оқырмандарының көңілінен шығып үлгерген болатын. Өзін ерекше баурап алған өлеңнің авторын Астанадан Алматыға арнайы іздеп келеді. Алайда Алмас дарынды жігітке бірден келісімін бере қоймайды. Ол талантты сазгер Ермұрат Зейіпханнан қалған үлкен аманат екендігін жасырмайды. Ибрагим де ол ағасына өзінің бұған дейін орындап келген «Аманат» деп аталатын өлеңін оның қолына ұстатады. Ақын әннің нағыз орындаушысын тапқанына нық сенімді болған шығар, ертеңіне елордадан келген інісін шақырып алып, әнді репертуарына енгізуіне рұқсатын береді. Сөйтіп, ол аталған әнді орындауда өз қолтаңбасы мен өрнегін қалдыруға барын салады. Бұрын шырқаған әншілердің ешқайсысына да ұқсағысы келмейді. Өз мәнерін, стилін табуға тырысады. Жас әнші өте талғампаздық танытады. Өзгелерге еліктеуден аулақ болумен қатар, оны домбыраға салып, нағыз халықтық дәстүрлі әндердің негізінде шырқауға ден қояды. Онысы өте сәтті шыққан сияқты. Бұл ән оның төлқұжаты іспеттес болғанымен, одан бұрын да бірқатар әндерімен әжептәуір тыңдармандарға танылып қалған еді. «Аманат» деп аталатын әні де барша жұртшылықтың назарын өзіне бірден аударды. Ол тәуелсіздігіміздің 20 жылдығына арналған өзінің ең сүйікті әндерінің бірі болатын. Бұл туынды салтанатты кештердің бірінде мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың алдын-

да орындалыпты. Аталмыш әннің сөзін жазған - Ықылас Ожай деген азамат-ты. Осынау қандасымыз да бұрын Моңғолия жерінде ғұмыр кешкен. Атамекенге оралған соң, үлкен толғаныстан туған дүние болатын. Ибрагим осы әнімен қазақтың көрнекті әншісі Бекболат Тілеуханның назарына ілінеді. Сол сәттен бастап, ол дарынды бауырын қамқорлыққа алып, жанашырлық танытып келеді. Қамқорлық демекші, Бекболаттың мұндай талант иесін қолдауы да барша бауырларымыздың тарапынан мақтауға әбден лайық. Тіпті ол осы ағасымен бірге Махмұт Қасымбековтың сөзіне жазылған „Бірлік ұраны„ деп аталатын әнді орындапты. Ибрагим махаббат тақырыбына арналған әндерді де ұнатады. Өзі Қазақстанның халық жазушысы Әзілхан Нұршайықовтың „Махаббат қызық мол жылдар„ деген кітабын бірнеше рет оқып шығыпты. Поэзияға деген іңкәрлігі де ерекше. Өзі өмірден өтсе де, артында өшпес мұра қалдырған Жұматай Жақыпбаев сынды аса дарынды ақынның лирикалық өлеңдеріне де шексіз ғашық. Бәлкім соның да әсері болар, жас жігіт оның «Ләйла» атты жыры мен өзге де өлеңдеріне ән де жазыпты. Осы қайталанбас талант иесінің сөзіне орай дүниеге келген туындылар тыңдаған жанды бейжай қалдырмайды. «Дарынды дарын ғана таниды» деген осы емес пе?

ОЛИМПИАДА ЧЕМПИОНДАРЫН РУХТАНДЫРДЫ Оның «Көк тудың желбірегені» әні шын мәнінде өткен жылдардың ішіндегі ең патриоттық сезімді қозғайтын, тыңдаған жанның айызын қандыратын туындылардың қатарында десек, еш қателеспейміз. Мәселен: «Көк тудың желбірегені Жаныма қуат береді. Таласқа түссе жан мен ту, Жан емес, маған керегі Көк тудың желбірегені», деп келетін жыр жолдары кез келген намысты қазақтың рухын көтереді емес пе? Кейбір дерек көздеріне қарағанда, ол ән арада он жыл өткен кезде нағыз орындаушысын тауып, әннің бағы ашылыпты. Әрине, бұл шығарма Ибрагимнен бұрын да орындалды. Бірақ әрбір әншінің өзіндік орындау мәнері, шеберлік қырлары болады емес пе? Алайда біз қашанда шындықтың бетіне тура қарауымыз керек қой. Осы туындыны Ибрагим асқақтата шырқаған кезде кеудеңді, әншінің шеберлігі мен әннің кереметтігінен болар, мақтаныш сезімі кернейді. Барша тыңдармандардың жүрегіне жол тапты. Қазір әрбір қандастарымыздың аузында жүргені де сондықтан. Өздеріңіз білесіздер, кешегі

Лондонда өткен жазғы олимпиада еліміздің абырой-даңқын барынша асқақтатып, әлемге әйгіледі. Жер бетінде қазақ деген ұлттың да намысты ұлдары мен қыздары бар екендігін дүние жүзіне паш етті. Күллі жаһандағы ең беделді спорт жарысында оған қатысушылардың бойына тың күш-қайрат құйғандай болды. Жігеріне жігер құйды. Шын мәнінде, көк тудың көкте желбіреуіне әсерін тигізді. Сол Олимпиадада күрестен қола жүлдеге ие болған батыл да қайсар жігітіміз Ақжүрек Таңатаров өзінің бір сөзінде жарысқа шығардан бір күн бұрын осы әнді түнімен тыңдағанын, асқақ рухты туынды өзіне айрықша қуат бергенін баяндайды. Осы «Көк тудың желбірегені» әні өзінің өміршеңдігін көрсетті. Кімді болсын патриоттыққа, елін, жерін сүюге жетелейтіндігін дәлелдеді. Еліміздің спортшылары әлгі байрақты бәсекеде 12-орынды иеленіп, елордамыз Астанада толағайларымызды ұлықтау салтанатында да ол орындалды. Ибрагим осы басқосуда да әнмен қатар өзінің де орындау шеберлігі жоғары, жылдан-жылға талмай ізденіп келе жатқан намысты да табанды азамат екендігін айдай әлемге жарқырата көрсетті. Оны шырқау барысында өзіңнің қазақ деген ұлттың перзенті болғаның үшін кеудеңді мақтаныш сезімі кернейтіндігін аңғартты. Расында да осы ән тек әнші, ақын әрі сазгерге ғана емес, қазақ халқына үлкен абырой

әкелді. Оған «Қазақстан» ұлттық телеарнасы бейнебаян да түсірді. Патриоттық сезіміңді оятатын бұл әннің қалың жұртшылықтың жүрегінен берік орын алғандығы соншалықты, республикамыздың көптеген жерлерінен хабарласып жататын талғампаз көрермендер де аз емес. Мұндай әнді шеберлікпен орындау үшін өзіңнің ақыл-парасатың, ішкі жан дүниең, таным-түйсігің сондай биік дәрежеде болуы керек екендігі айтпаса да түсінікті. Қазақы ортада тәрбиеленіп, жастайынан ұлттық салт-дәстүрді, әдебиет пен мәдениетті жоғары қойған жігітте бос уақыт деген бола бермейді. Күнделікті концерттен, гастрольдерден қолы қалт еткен кездерде ұлтымыздың ежелден келе жатқан аса құнды дүниелерінің бірегейі – «Бес ғасыр жырлайды» кітабын ерекше құштарлықпен оқиды. Соның ішінде Бұқар жыраудың ұлағатты сөздерінен көп тағылым алады. Соларға ерекше мән бере отырып, өзінің де талғамы өсіп, кемелдене түседі. Кейінгі жастар елі мен халқының нағыз патриоты болуы үшін сол бұрыннан келе жатқан асыл қазыналарымызбен сусындаса екен деп армандайды. Біз де Ибрагим Ескендір бауырымыздың болашақта да інілері мен қарындастарының патриоттық рухтарын көтеретін әндерді шеберлікпен шырқап, өнердің заңғар шыңында жұлдызы әрдайым жоғары болса екен дейміз.

Ораз ӘЛІ

ЖАҒЫМДЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

Қазақ азаматтары – мешіт жанашырлары Ғұмырын дінге арнаған Балтабай Қисаұлының Қостанай ауднындағы Алтын дала ауылындағы мешітке бас имам болып тағайындалғанына көп өткен жоқ. Соған қарамастан жергілікті халықпен тіл табыса жұмыс істеп, оларды имандылыққа баулып келеді. Мұсылман қауымы да оның іскерлігін бағалайды. Киелі орынға үнемі көмектесіп отырады. Имамның бір сөзін екі етпейді. Осы сөзіміздің жарқын айғағы ретінде бір топ азаматтар мешітке 11 терезе салып берді. - Өз басым бізге дер кезінде қол ұшын беріп, азаматтық танытқан барлық бауырларыма шексіз ризамын. Олардың арасында Елордамыз Астанада, өңіріміздің аудандарында тұратын қандастарымыз да бар, - дейді Алтын дала ауылының бас имамы Балтабай Қисаұлы.

Ауылдағы намазхана Қостанай облысында Өмірзақ Ихтиляповтың есімі ерекше құрметпен аталады. Оның іскерлігі, азаматтығы өз алдына, қайырымдылығымен де дараланады. Ол бұл күндері Наурызым ауданындағы «Шолақсай » Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестігінің құрылтайшысы оның сүйікті ұлы ұжымның өркендеуіне қомақты үлесін қосып, әке сенімін ақтауда. Өмекең ауылдық әлеуметтік бейнесіне, халықтың тұрмысына көп көңіл бөледі. Имандылықты пір тұтқан азамат жақында елді мекеннен намазхана ашып, жергілікті қауымды бір қуантып тастады. Бұл пайдалануға берілген киелі орында бауырларымыз үшін барлық жағдайлар жасалған. Онда еденге кілем төселген. Намазға жығылатын орын сонадайдан көз тартады. Шолақсайлықтар жүрегі жомарт, ел құрметтісі Өмірзақ Ихтиляповқа шынайы алғыстарын жаудыруда.


Вторник, 28 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

Уважаемые налогоплательщики! Хотим напомнить, что с 1 января 2015 года вступает в действие абзац второй подпункта 2 пункта 1 статьи 645 Налогового кодекса относительно индивидуальных предпринимателей, осуществляющих деятельность с применением специального налогового режима на основе патента. А именно: индивидуальные предприниматели, осуществляющие деятельность с применением специального налогового режима на основе патента, кроме реализующих товары на территории торговых рынков, все денежные расчеты, осуществляемые при торговых операциях, выполнении работ, оказании услуг посредством наличных денег, производят с обязательным применением контрольно-кассовых машин. М.Е. НУРГАЛИЕВ, заместитель руководителя

Пункты распространения газеты « НАШ Костанай» - Магазин № 15, ул. Воинов-Интернационалистов. - Магазин № 25, ул. Маяковского. - Магазин «Рахат», ул. Гоголя, 62. - Магазин «Норма». - ТД «Емшан», пр. Абая, 34а. - ТД «Исток», Маяковского, 101/1. - ТД «Азия», 9 мкрн, д. 6. - ЦУМ, 1 этаж, вход с пр. Аль-Фараби. - «Центральный» гастроном, ул. Гоголя, 89. - Ж/д вокзал, киоски, пр. Аль-Фараби. - Автовокзал, киоск. - Городская больница, пр. Аль-Фараби. - Центральный рынок, киоски. - ТД «Азия», Алтынсарина, 134а. - «Акку», «Западный» магазин, ул. Чернышевского, 59. - 4 магазин, пр. Аль-Фараби, 127. - Магазин «Амангельдинский», ул. Амангельды, 95. - Магазин «Улар» продукт., ул. Баймагамбетова, 158. - Мини-рынок «Дастархан», ул. Гоголя, 96. - Киоск, остановка «Драмтеатр». - Магазин 36 (115), 8 мкрн. - «Березка», ТД, 7 мкрн. - Магазин «Мереке», ул. Каирбекова, 379. - КСТУ (КСК), киоск, остановка, ул. Герцена. - «Баян Сулу», киоск, ул. Бородина. - Гастроном «Юбилейный», пр. Аль-Фараби, 100. - «Фараон», киоск, остановка, ул. Гвардейская. - «БУМ», торговый центр, пр. Абая. - Магазин «Рассвет», ул. Каирбекова, 359. - «Астыкжан», гипермаркет, пр. Абая, 1б. - Полиграфия, киоск, остановка ул. Мауленова. - Магазин «Орбита», ул. Дзержинского. - «Районная больница», п. Затобольск.

ПРОДАЮ 3-комнатную кв. КЖБИ, 5/5 этаж. 61 кв.м. Есть все. 50000 $. Тел.: 266903, 87055621330. В связи с расширением офис набирает сотрудников для работы с документацией. Условия - при собеседовании. Запись по тел. 8-702-925-04-30.

ГАЗЕТА КУПОН БЕСПЛАТНОГО ЧАСТНОГО ОБЪЯВЛЕНИЯ

РАЗДЕЛЫ ПРОДАЮ КУПЛЮ МЕНЯЮ (нужное подчеркнуть) текст объявления (до 25 слов)

11

К СВЕДЕНИЮ

О состоянии антикоррупционной деятельности в Налоговом управлении по г.Костанаю Налоговым управлением по г.Костанаю на 2014 год разработан и утвержден «План мероприятий по реализации Законов Республики Казахстан «О государственной службе Республики Казахстан» и «О борьбе с коррупцией». Для оперативного реагирования на информацию о коррупционных проявлениях среди государственных служащих в Налоговом управлении по г.Костанаю работает телефон доверия, ведется книга «Контроля соблюдения Кодекса чести государственных служащих». Ежемесячно в газетах «Наш Костанай» и «Всё сразу» публикуется график приема физических и представи-

телей юридических лиц и объявление о функционировании телефона доверия. При поступлении на государственную службу все принятые сотрудники подвергаются прохождению специальной проверке, оформлению согласий на принятие ограничений, установленных антикоррупционным законодательством. В Налоговом управлении проводится личный прием граждан руководителем управления и его заместителями. Все обращения граждан регистрируются в «Журнале регистрации посетителей». Также, согласно утвержденному «Плану совместных мероприятий Налогового департамента

по Костанайской области и КОФ партии «Нур Отан» по противодействию коррупции на 2014 год», проведен прием граждан по вопросу соблюдения антикоррупционного законодательства в области налогообложения совместно с Костанайским городским филиалом партии «Нур Отан». За истекший период в ходе реализации региональной «Программы борьбы с коррупцией» Налоговым управлением по г.Костанаю проводились мероприятия по обеспечению наличия справок о сдаче декларации о доходах и имуществе всеми сотрудниками управления и вновь принимаемыми служащими.

Руководством управления со штатом сотрудников регулярно проводятся совещания и технические учебы по рассмотрению и изучению вносимых изменений и дополнений в действующее законодательство, в том числе профилактические мероприятия по предотвращению нарушений, создающих условия для коррупционного проступка. Все эти меры позволят системно и планомерно вести работу, которая будет способствовать предупреждению коррупционных проявлений. С.Т.ДОНЕНБАЕВ, руководитель Налогового управления по г.Костанаю

ВАЖНО ЗНАТЬ!

Особенности камерального контроля Уважаемые налогоплательщики! Камеральный контроль - это одна из форм налогового контроля. Данный вид контроля регламентирован статьями Налогового кодекса 584 - 587. В соответствии со ст.586 Налогового кодекса производится он путем сопоставления друг с другом данных, имеющихся в органах налоговой службы (формы налоговой отчетности, сведения Комитета Казначейства о суммах выплат в рамках госзакупок, сведения таможенной службы по таможенным декларациям). Особенность данного вида контроля в том, что налогоплательщику предоставляется право для самостоятельного устранения вывленных нарушений без применения штрафных санкций. Коротко остановимся на процессе проведения камерального контроля. Пункт 1 ст.587 предусматривает в случае выявления наруше-

ний налогоплательщику направляется уведомление по результатам камерального контроля, на исполнение которого налогоплательщику предоставляется 30 рабочих дней. Если налогоплательщик согласен с нарушениями, указанными в таком уведомлении, то они представляют налоговую отчетность (п.2 ст 587). Если же не согласен, то либо предоставляется пояснение либо направляется жалоба на действия (бездействие) должностных лиц налоговой службы по направлению уведомления в вышестоящий налоговый орган. В случае неисполнения налогоплательщиком уведомления по результатам камерального контроля налоговые органы вправе: - приостановить расходные операции по банковским счетам такого налогоплательщика; Если и в этом случае уведомление не исполняется, то - провести налоговое обследование, и в случае от-

сутствия налогоплательщика направляется уведомление об отсутствии по месту нахождения. Если налогоплательщик (плательщик НДС) не отреагировал на уведомление, то - производится снятие его с учета по НДС. Если налогоплательщик отреагировал на уведомление об отсутствии по месту нахождения, но не исполнил уведомление по результатам камерального контроля, то в отношении него налоговый орган вправе назначить внеплановую налоговую проверку. В настоящее время камеральный контроль проводится как в автоматизированном виде, так и в ручном. Применение единой системы управления рисками (СУР) в камеральном контроле позволит распределить налогоплательщиков на 3 группы: 1-я группа - налогоплательщики, у которых установлены нарушения с высокой степенью риска - направлять им

уведомления в соответствии с действующим порядком; 2-я группа - налогоплательщики, у которых установлены нарушения со средней степенью риска, - направлять не уведомления, а извещения о выявленных нарушениях, которые не требуют реагирования. 3-я группа - налогоплательщики, у которых установлены нарушения с незначительной степенью риска, - ничего на направляется. Введение такой нормы позволит основную часть уведомлении перевести в категорию извещений. Кроме того, в соответствии с дополнениями, внесенными в п.4 ст.625 Налогового кодекса, система управления рисками используетя при осуществлении налогового контроля, в т.ч. с целью определения степени риска нарушения, выявленного по результатам камерального контроля. Е.К. СЫЗДЫКОВ, заместитель руководителя

РАЗМЕЩЕНИЕ РЕКЛАМЫ Адрес: пр. Аль-Фараби, 90

(1 этаж, левое крыло - рекламный отдел).

Тел. 8 (7142) 54-03-01

Ф.И.О. Адрес редакции: пр. Аль-Фараби, 90

ПОДПИСКА Тел. 8 (7142) 53-39-13

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство № 12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

И.о. директора - гл. редактора: Оразалы ЖАКСАНОВ. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. (54-62-46). Шеф-редактор: Айжан Утевова. Тел. (54-3758). Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. (54-37-58). Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Марина Кострова (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Ва-

лентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-05-75), Надежда Чистякова (54-05-75). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин, Никос Мармалиди (54-64-85). Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Марина Кострова. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Ирина Ранцева, Виктория Богдан. Тел. 54-69-71.

gazeta@top-news.kz Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 2,5 печатных листа. Тираж номера - 2988. Подписной индекс: К-315. Заказ №1717. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 28 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ЭКСПРЕСС ВЗГЛЯД ИЗНУТРИ

Как пятое в телеге колесо От всей литературной общественности и от себя лично хочу поблагодарить Татьяну Токареву, первого и последнего консультанта акима области по культуре (была в свое время при акиме области Умирзаке Шукееве такая должность) за неоценимый вклад в объединение литературного народа. Ею при библиотеке им.Л.Н.Толстого был придуман некий промежуточный орган - литературноконсультационный пункт. В его обязанности должно было входить посвящение самодеятельных авторов как областного центра, так и глубинки, в реалии литературного движения области, помощь в публикациях и пиар их имен. Может быть, что-то еще, я никогда не вдавался в эти насущные задачи. Но, насколько мне кажется, пункт должен был являться мостиком между высокими кабинетами и этими самыми авторами, представляемыми, очевидно, Татьяной, по рассказам некоторых литературных «авторитетов», некоей однородной, брошенной на произвол судьбы почти безжизненной, беспомощной массой. Надо было немедленно спасать эту массу. К тому же как в свое время к Ленину, к ней стали захаживать посетители или накаляться от звонков телефоны, начиная от самодеятельных любителей-одиночек. А то, куда ни кинь взгляд, везде «Ковчег» с его питомцами на первом плане. Куда бедному стихоплету-отшельнику податься? После организационной эпопеи в середине 2000-го года пункт заработал. На первых порах к нему потянулись изголодавшиеся по вниманию и желающие как-то себя проявить костанайские авторы. Думается, начальные год-два пункт добросовестно выполнял свои функции. К его работе присоединило свои усилия и Объединение литераторов «Ковчег» вместе с молодежной студией «Крылья». Сотрудничество продолжалось бы и дальше и, я уверен, продолжалось бы до сих пор, пока руководство пункта и его навязчивое близкое окружение не начало делить костанайских поэтов и прозаиков на «наших» и «не наших». «Не нашими» стали в основном представители «Ковчега», который уже к моменту образования этого пункта достаточно мощно заявил о себе в середине-конце 90-х как в пределах области, так и вне ее, изданием литературного журнала «Берега», молодежной творческой студией «Крылья», несколькими проводимыми в регионе крупными литературными конкурсами (например, им.Анатолия Коштенко, «Парад дебютантов»), авторами, становившимися лау-

реатами и победителями республиканских поэтических турниров (Н.Рунде, А.Горгос, Е.Демидович, Е.Медведева, Е.Чумаченко и др.), публикациями в толстых журналах «Нива» и «Простор», а также в прессе ближнего и дальнего зарубежья. «Ковчеговцы» были только рады объединению. Однако у пункта появилась проблема. Большинство авторов, приходивших туда «на консультацию», оказывались потом в составе «Ковчега» при ревнивом взгляде руководства пункта и его активных «консультантов». Ревность – да. Зависть – безусловно. Кто виноват? Думается, «Ковчег». Судите сами, заинтересованный читатель. Чтобы как-то более значимо обозначить свой статус, пункт, даже теряя лицо, пошел на «повышение», и вскоре с чьей-то легкой руки стал аж «центром» именоваться с той же консультационно-тусовочной направленностью. Это притом, что большая и лучшая часть костанайских поэтов и прозаиков, входящих в состав «Ковчега», прочно отошла от этого «пункта-центра». К тому же со временем вдруг непримиримо выявилось различие в целях и задачах. Если задачей «Ковчега» являлось и доныне является развитие, приумножение и обустройство литературного достояния, достижение профессионального уровня авторами, сохранение генофонда, популяризация произведений костанайских поэтов и прозаиков на республиканском и международном уровне, объединение всех действующих и жизнеспособных литературных сил, то задачами «центра», как оказалось, обозначалось, при громких словах на бумаге и широких масштабах, замкнутая кабинетная «работа» исключительно в рамках проведения мероприятий в стенах ОУНБ им.Л.Н.Толстого и ее библиотечной сети. А так же, как вскоре реально выяснилось, альтернативным противовесом Объединению литераторов «Ковчег» в его деятельности. Данный «центр», - понятно с первого взгляда даже едва посвященному, - является не более чем методико-организацирнным отделом библиотеки по работе с окололитературными читателями. Не зря встречи с ними в пенатах библиотечной гостиной однозначно и, как говорил герой гоголевских «Мёртвых душ» Ноздрёв, - по простоте, - называются «посиделками». Не хочется вдаваться в перечень всего, что сделано «центром» по незнанию психологии творческих людей, а также восприятие этого большинством их. Достаточно сказать, что на конкурсах, которые время от времени проводятся «центром» или им курируются, запросто может быть то, что произошло недавно. Некий пожилой стихотворец, назначенный оргкомитетом

консультантом по работе с членами жюри(?) одного из спущенных сверху конкурсов, гарантированно влияющий на мнение этого жюри, становится всем на удивление победителем данного конкурса, а на втором месте оказывается еще один человек, близко соприкасающийся с этим консультантом. Не имитация ли это для галочки широкомасштабного поэтического турнира в рамках области, попахивающая профанацией всего литературного движения? Да и немудрено, что так парадоксально получается. Нынешний, так мудро отрабатывающий свой номер руководитель «центра», уважаемый библиотекарьпенсионер, брезгливо или боязливо сторонится авторов не «своего круга», «не наших». А в силу того, что околобиблиотечная среда ему ближе, чем практическая литературная, я уверен, не отличит хорея от анапеста, дактилической рифмы от женской. Да, он иногда вращается в непонятных ему не по духу, не по разуму литературных кругах, но это вынужденное претерпевание к издержкам оплачиваемого производства. Главное - сохранять спокойствие и многозначительный вид. Что же касается общерегионального литературного процесса, его проблем, то обращаться к нему по каким-то вопросам малоэффективно. Возможно, зачастую играет опять же фактор «наш - не наш», но, так как это консультационное подразделение, то его ответственный работник должен знать о данном процессе исчерпывающе, а не отмахиваться странными фразами (проверено на себе): «Я всего лишь библиотекарь. Эти вопросы не ко мне». Хорошо, если ты всего лишь библиотекарь в самом прямом значении этого слова, то кто поставил тебя консультировать литераторов по их животрепещущим творческим проблемам, когда для тебя, - только ступи за порог «толстовки», - сразу же разворачивается совершенно чуждый, непонятный, не укладывающийся в голове литературный обзор. Очень хорошо, что «толстовка» иногда принимает у себя в гостиной авторов, которые, в силу возрастного фактора, не очень-то понимают литературные реалии, происходящие в Костанае и области. Они де-факто являются членами этого «центра», однако, кроме звания из уст руководителя – «наш», это никак не закреплено. Они ему, да и вообще библиотеке, как это видится, нужны в виде отзывчивого, колоритного фона в зрительном зале для проведения различных литературных и не литературных мероприятий... А вообще, замечательно, что есть место, где «пунктовики» могут почитать новые и старые стихи или прозу, обсудить мировые проблемы, а также вопросы своего здоровья. Только вот вопро-

сов от них по представляемым авторским текстам на таких встречах маловато. Из уважения к возрасту автора или былым заслугам не хочется портить этим товарищам друг другу настроение. Но все-таки, со всей творческой принципиальностью, если есть шероховатость или недочет в тексте, почему сразу не указать. Только видят ли они вообще их, эти шероховатости, знают, что это такое. А ведь если нет профессионального, строгого отношения к произведениям со стороны «среды», о каких значимых творческих успехах отдельно взятого автора можно говорить? Выпускаемые, как водится, ими книги при богатом, ярком переплете внутри себя таят то, что серьезной литературой назвать нельзя. В общем, посиделки, как посиделки. Только завалинки и семечек не хватает. И они соразмерно названию («центр») проходят под эгидой внешне здраво позиционирующего себя литературного сообщества? Напрашивается известное высказывание о том, что все глупости делаются с серьезным лицом. Если это так, а не иначе, то нужно ли в современном понимании литературной ситуации в костанайском регионе это библиотечное подразделение вообще, ведь его влияние на процесс, компетентность и значимость имитационные. Все равно, что вам врач выписывает лекарство, которое не лечит, а загоняет вглубь болезнь, слегка обезболивая необратимый процесс. Своего рода плацебо. Есть такое понятие - пятое колесо в телеге. По мнению действующего литературного сообщества этот, в свое время нужный отдел библиотеки им.Л.Н.Толстого, себя вполне исчерпал. Все, что «центр» пытается в последнее время делать, чтобы остаться на плаву, не приносит ничего полезного ни широко себя обозначающим костанайским авторам, ни общему литературному движению. К тому же работать с литераторами в силу специфических особенностей творческих людей, их насущных проблем и задач, должен, конечно же, не библиотекарь, а компетентный, связанный с серьезной литературой плоть от плоти профессионал. ...Трудно поверить, что этот материал в городской газете как-то повлияет на судьбу этого подразделения в канве библиотеки им.Л.Н.Толстого... Однако хочется открыть на него глаза неискушенным людям. То, что данное «явление» появилось в свое время на литературной волне, поднятой усилиями «Ковчега» в середине-конце 90-х как противовес ему, - неоспоримый факт. Как бы значимость этих усилий кто не умалял фигурой замалчивания деятельности десятков костанайских поэтов и прозаиков разных поколений, входящих в состав Объединения «Ковчег». И если бы не было

его в качественном и количественном выражении, где гарантия, что вообще у нас в литературном отношении возникла какая-нибудь альтернативная ему организация, пусть даже этот пункт со всеми его нынешними и прошлыми затеями? Это сейчас, когда почти за 20 лет существования «Ковчега» пройден большой, усыпанный и розами, и шипами творческий путь, кажется, развитие литературы на Костанайщине происходило и происходит само по себе. По велению волшебной палочки, которую никто даже в руках не держит. В том числе и появление новых классных имен на нашей литературной ниве, которые, являясь членами «Ковчега» и благодаря работе там над своим потенциалом, прочно и надолго встали в первые ряды костанайской поэзии и прозы. Неужто это тоже стоит воспринимать, как само собой разумеющееся?.. В контексте всего вышесказанного есть еще и моральный фактор, который нельзя обойти стороной. Подрастает новое литературное поколение, поколение современных интеллектуалов, стремящихся понять реалии нашей действительности, выразить себя через призму видения сегодняшнего дня. Их личные творческие цели и задачи соразмерно с возможностями безнадежно оставляют позади вчерашнее представление о жизни, вчерашние литературные формы и подходы. Их неотъемлемые творческие представления без провинциальной «зажатости». Представления об истинной литературе основываются на лучших образцах признанных общечеловеческих ценностей, отличных от сквозящей из уст некоторых «товарищей из центра» навыказ показушно-мыльной, вторичной совковой лирики в альбомном окрасе. Поэтому-то и стыдно, что молодое поколение видит, как одни прикладывают неимоверные усилия, чтобы процветала костанайская литература, а другие думают, как без усилий запрыгнуть на эту «волну». Не хотелось бы, чтоб молодежь брала пример с последних, ведь нынешнее общество потребления навязчиво толкает ко всему, что дается без усилий и задешево. В литературе без труда никогда «не повезет». Литературный труд не имитация факта писания и не игра в писательство, тем более неумелое; это подвижнический кропотливый труд для людей на ниве творческого осмысления сегодняшнего дня сегодняшними словами и представлениями, формой и содержанием. Как мы постоянно убеждаемся на встречах с читателями, он им необходим, он востребован их сердцами. Процесс, как говорил один одиозный советский президент, идет. И помощь здесь пятого колеса совершенно не уместна. Владимир РАСТЁГИН

Виктория ДАНИЛОВА

Еда для души Словно бурей, Каламбуром – Слов поток и град событий. Я люблю свою натуру, Я земной, не неба житель. Я плету из рифмы Рифы Корифеям на заплаты, Что берут от жизни мифы На остатки от зарплаты. От чудес чудаковатый Дилетант (талант для дела) – Мастер языка и мела – Был бы мыслями богатый, Если бы душа поела… *** Я вернусь к тебе в другом обличии, Сколько б свеч не стоила игра. Я с тобой заговорю по-птичьи, Разъясняя сущность бытия. И не рыба – рак на безналичии, Не останусь лебедем из грез. Ты все тянешь щукой безразлично Наш житейский обветшалый воз. Личного не стало в жизни личной. Календарь с зачеркнутым числом На стене с картиной симметричной Для тебя оставлю на потом. *** Зачем ты не прячешь глаза, О тихий, унылый город? Проулками колеся, От света ведешь в сторону? Холодные руки греешь У газовой ты плиты, От синевы алеешь И млеешь от суеты. Зачем ты, вздыхая украдкой, Скрываешь мои грехи, И плачешь, и стонешь сладко, И топчешь мои стихи?

Сейчас Этот город со мною на «ты», В ладони моей – линия. В волосах моих русых – цветы: Шесть гвоздик и одна лилия! Эта улица – мой клубок, По веревочке нахожу Мой уютный, босой порог (Эту нить в портмоне ношу). Эта комната – то есть две: Здесь мое обветшалое «мама»; Прошлым пахнет зачем-то везде, Настоящего очень мало.

№84 (2681)  

Вторник, 28 октября 2014 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you