Page 1

Наше здоровье. На костанайских прилавках появился новый продукт.

Подробности. Новый облик старым районам.

4

3 gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 21 октября 2014 г. №82 (2679)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Қостанай қысқа толық дайын.

ЗНАЙ НАШИХ

«Тобольские тарланы» обскакали всех

5

Ардагерлер қандай құрметке де лайықты.

6

Имандылық барлық игіліктің бастауы.

7

Костанайские полицейские выиграли Гран-при республиканского конкурса «Парасатты полицей». Данный конкурс проходит с 2010 года по инициативе МВД и в этом году впервые стал выездным. Именно костанайской земле первой

выпала честь принять у себя команды со всей республики. - По сути, «Парасатты полицей» - это аналог любимой всеми игры КВН, - рассказывает сотрудница прессслужбы ДВД Костанайской области Балслу Алекенова. - Но этот конкурс еще преследует такую цель, как пропаганда государственного языка, его широкое приме-

нение в работе правоохранительных органов. Во многих командах участвовали представители некоренной национальности, блестяще владеющие казахским языком. Сцена областной филармонии им.Е.Умурзакова стала на два дня площадкой для самых веселых и находчивых полицейских, которые соревновались в острословии. На финальную часть

для награждения приехал первый заместитель министра МВД РК Марат Демеуов, который лично вручил победителям грамоты и денежные премии. В итоге, 1 место заняла команда из Жамбылской области (300 тысяч тенге), 2 место - у Северо-Казахстанской области (200 тысяч тенге) и 3 место досталось актюбинцам (100 тысяч тенге). Гран-при же

в итоге присудили команде ДВД Костанайской области под названием «Тобыл тарландары». Костанайцы, по словам многих, показали качественную и богатую на искрометную шутки игру. Кара жорга, рэп о чистоте казахского языка, авторские песни чего только не было в номерах наших полицейских. (Окончание на 3-й стр.)

Көз жұмғанша көрсетейікші көрегендік.

9


2

Вторник, 21 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

СТАТИСТИКА

Жить дорого С начала года, по данным департамента статистики области, цены на продовольственные товары повысились на 5,1%; на непродовольственные товары стали выше на 5,7%; а цены и тарифы на платные услуги возросли на 4,6%. В группе продовольственных товаров самый большой рост отмечен на сахар - на 10,3%. На втором месте - хлебобулочные изделия и крупы. Они подорожали на 9,3%. Фрукты и овощи стали дороже на 5,5%, мясо, молочные продукты – на 5,4%, кондитерские изделия – на 4,2%, алкогольные напитки – на 4,0%, рыба и морепродукты – на 3,7%, безалкогольные напитки – на 3,3%. Табачные изделия подорожали на 12,8%. В группе непродовольственных товаров повышение цен произошло на канцелярские товары и чертежные принадлежности (на 12,4%), приборы и товары для личного пользования (на 6,1%), одежду и обувь (на 5,9%), фармацевтическую продукцию (на 5,6%), материалы для обслуживания и ремонта жилых помещений (на 5,3%), предметы домашнего обихода, бытовую технику и текущее обслуживание жилья (на 4,4%). Бензин стал дороже на 8,6%. Заметно увеличились стоимость и тарифы на платные услуги. Так, горячая вода подорожала на 12,2%, отопление центральное – на 6,1%, газ, транспортируемый по распределительным сетям, – на 5,6%, электроэнергия – на 5,4%, канализация – на 1,0%. Услуги страхования стали дороже на 7,0%, правовые – на 6,8%, здравоохранения – на 5,0%, образования – на 4,4%, пассажирского транспорта – на 3,0%, Александр КУЗЬМИЧЕВ Инфографика Сергея БИРКЛЕ

ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ПОДХОД

Функций много, кадров мало В Костанайской области началась работа по разграничению полномочий между уровнями государственного управления. Вопросы и проблемы, стоящие перед местными исполнительными структурами в связи с расширением полномочий, обсудили на аппаратном совещании. 109 функциональных обязанностей, которые ранее выполняли центральные государственные органы, переданы в ведение местной власти. Семь областных ведомств расширят свои полномочия. Больше всего функциональных обязанностей передано двум вновь созданным управлениям: земельной инспекции и государственного архитектурно-строительного контроля.

В тройке лидеров также управление природных ресурсов и регулирования природопользования. - Кроме того, шесть функций передаются от области на уровень районов и городов, - пояснил первый заместитель акима Костанайской области Евгений Аман. - Три функции передаются в сфере транспорта, два - в образовании и одна в сфере физической культуры и спорта. Теперь районные и городские ведомства смогут обеспечивать обследование психического здоровья детей, оплачивать труд патронатного воспитателя, разрабатывать и утверждать схемы и порядок перевозки детей в общеобразовательные школы из отдаленных населенных пунктов и др. Помимо этого, 23 спортивные школы переходят в ведение районных исполнительных органов.

В результате разграничения полномочий за правительством остались исключительно функции по координации, оценке и принятию решений по самым важным национальным вопросам. Вместе с новыми функциональными обязанностями местным исполнительным органам передаются материально-техническое обеспечение и штатные единицы. В частности, в Костанайском регионе численность штата областных ведомств увеличится на 150 единиц. Вместе с тем для эффективного осуществления новых обязанностей управлениям не хватает кадров. К примеру, для осуществления контроля над качеством зерна и количеством семян, а также страхования в растениеводстве в сельхозуправлении появится всего лишь девять зерновых инспекторов. Как отмечают

областные власти, необходимо не менее 20 штатных единиц. Соответствующее письмо направлено в минсельхоз. - Много функциональных обязанностей возложено на управление природных ресурсов, но при этом штат не предусмотрен, - пояснил аким Костанайской области Нуралы Садуакасов. - Тем не менее все руководители управлений должны выполнять функциональные обязанности в полном объеме. Работа должна быть выстроена таким образом, чтобы население ни в коем случае не почувствовало перестройку в государственных структурах. Впрочем у местных исполнительных органов есть еще три недели на подготовку и обучение кадров. Эту работу запланировано завершить к 13 ноября. Мария БЕРЕЖНАЯ

АКТУАЛЬНО

А кто ослушается - отключим ГАЗ? Костанайские бизнесмены жалуются на действия газовиков.

КОММУНАЛКА

Дорожает мазут, тарифы растут Тарифы на услуги Аркалыкской ТЭК планируют повысить с 1 ноября. Такое решение было принято в связи с подорожанием топлива, на котором работает теплокомпания Аркалыка. В текущем году цена за тонну мазута возросла на 22% и составила 55 тыс. 882 тенге, учитывая затраты на транспортировку. Заместитель акима г.Аркалыка Дауренбек Нурлыбеков сообщил, что сейчас вопрос о повышении тарифа находится на рассмотрении. Вместе с тем в Аркалык уже поступил полный объем льготного топлива. На покупку 17 425 тонн мазута из республиканского бюджета выделено 972 млн тенге. Этого объема хватит до 1 декабря. Чтобы обеспечить стабильное теплоснабжение Аркалыка на весь отопительный сезон, необходимо 25 тысяч тонн мазута. - Остальной объем топлива, а это порядка 7 тысяч тонн мазута, коммунальное предприятие покупает за собственные средства, - пояснил Дауренбек Нурлыбеков. - Аркалыкской ТЭК необходимо изыскать около 400 млн тенге. Валентина МЕЛЕХОВА

ПРОГНОЗ

И дождь, и снег В Костанае ожидается неустойчивая погода с осадками. По сообщению синоптиков, всю неделю будут идти осадки в виде дождя, плавно переходящие в снег. Местами вероятна слабая метель. - Дневная температура воздуха будет колебаться от -3 мороза до +2 градусов. Возможно повышение температуры до 5 - 10 градусов тепла, - говорит начальник отдела прогнозов погоды областного филиала РГП «Казгидромет» Валентина Загребина. – Ночью столбик термометра опустится до 7-12 градусов со знаком минус, местами до 0-5 мороза. Также костанайские метеорологи прогнозируют порывистый ветер до 15-20 м/с. Валерия ВАХНЕНКО

На данный момент в области монополистом в этой сфере является КПФ АО «КазТрансГаз Аймак». По словам предпринимателей, осуществляющих свою деятельность в сфере газификации, сотрудники данной организации чинят им всяческие препоны. - В последнее время усложнилась процедура подачи заявления и получения технических условий, необходимых для выполнения проектных работ, - говорит начальник отдела правовой поддержки Палаты предпри-

нимателей Костанайской области Ренат Давлетпаев. - В филиале настойчиво требуют от потенциальных потребителей приобретать газовое оборудование непосредственно у них, в противном случае КПФ АО «КТГА» не будет осуществлять подключение их к газопроводам или данные объекты не будут обслуживаться. При этом цены на предлагаемое оборудование значительно выше, чем в специализированных магазинах. На Совете по защите прав предпринимателей, который был организован в костанайском филиале НПП, также подняли вопрос со стороны бизнесменов о воспрепятствовании «КазТрансГаз

Аймак» выполнению ими тех видов работ, на которые газовый монополист имеет государственные лицензии. Например, проектирование и строительство газопроводов. В то же время на данный вид услуг устанавливаются завышенные, по оценке предпринимателей, тарифы. - Создана ситуация, когда компания, выдающая технические условия, занимается проектированием, строительством газопроводов, реализацией газового оборудования. Вследствие чего возникают предпосылки для нарушения ст.13 Закона РК «О конкуренции» и ограничения доступа на соответствующий товарный рынок

иных лиц, – подчеркнул Давлетпаев. - Кроме этого, от предпринимателей требуют 100-процентной предоплаты за транспортировку и реализацию газа, грозят отключением. Заместитель председателя Национальной палаты предпринимателей Гульнар Курбанбаева, присутствовавшая на Совете, отметила, что практически во всех регионах потребители имеют большие претензии к «КазТрансГаз Аймаку». - Необходимо пригласить всех участников данного конфликта обсудить проблему и прийти к компромиссному решению, - считает Курбанбаева. Мадина РАМАЗАНОВА

ЯРМАРКА

Крупы будет больше В субботу в Костанае прошла вторая с начала сезона сельскохозяйственная ярмарка. Огромные очереди в Ситицентре можно было увидеть уже в 9 утра. Самым большим спросом пользовалось мясо и яйцо. Бестселлером прошедшей ярмарки можно назвать бройлеров, которые продавались по 540 тенге за килограмм. Влет уходила свинина по 1000-1100 тнг (хотя на нее акиматом Костаная была установлена предельная цена 950 тенге за 1 кг) и говядина по 8501000 тенге. За конину просили от 1100 тнг. И, хотя такие

цены низкими назвать нельзя, практически все мясные

прилавки опустели за полтора часа торговли. Также бы-

стро разошелся сахар по 140 тенге за килограмм. Куриное яйцо продавали по 160 тенге за десяток. Овощей было в достатке. Картофель расходился по 45 - 60 тенге за кг, морковь - по 50 тенге, капуста - по 30 тенге, свекла - по 50-60 тенге. Некоторые костанайцы сетовали, что круп (в том числе гречки) недостаточно. По словам руководителя отдела сельского хозяйства и ветеринарии Кайрата Сандибекова, крупы будет больше уже в ближайшее время, когда закончится уборочная кампания. Марина КОСТРОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА


Вторник, 21 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ОФИЦИАЛЬНО

ЧП

Для старта нужен капитал

Власти города обеспокоены проблемами, возникающими у начинающих предпринимателей.

Этот вопрос чиновники подняли на городском аппаратном совещании. По словам руководителя отдела предпринимательства Коста-

ная Рената Базарбаева, на сегодняшний день в городе действует 2 804 субъекта малого и среднего бизнеса, индивидуальных предпринимателей насчитывается более 18 тысяч человек. Численность работников частной сферы более 72 тысяч человек. Как отмечает Базарбаев, малый бизнес города производит свыше 80% колбасных изделий, около 50% муки, 97% хлеба и хлебобулочных изделий, представленных на рынке областного центра. Более 18% городских объемов приходится на долю малого бизнеса по производству швейных и текстильных изделий, свыше 90% - мебели и столярных изделий, более 35% - печатной продукции, около 30% - строительных материалов. С начала года в Костанае зарегистрировано 241 новое

предприятие. При этом создано 438 новых рабочих мест. - Получается, что на одно предприятие приходится два новых рабочих места? Это мало, проведите анализ, - дал поручение аким Костаная Ахмедбек Ахметжанов. Глава города поинтересовался трудностями, с которыми сталкиваются начинающие бизнесмены. Ренат Базарбаев отметил, что главная проблема - это отсутствие залогового имущества, которое необходимо иметь при оформлении кредита. Но есть и другие проблемы. Например, нехватка квалифицированного персонала, отсутствие стартового капитала для открытия собственного дела и производственных помещений, оборудования. Марина КОСТРОВА Фото с сайта igor-bon.narod.ru

ТРУДОУСТРОЙСТВО

«Горящая» вакансия - сельский учитель Более двадцати работодателей предложили костанайцам работу на ярмарке вакансий. Ее проводил общественный фонд «Перекресток» совместно с Центром занятости г.Костаная. - Особое внимание - так называемой «социальной» группе. К ней относятся беременные женщины, молодые люди до 21 года, люди, освободившиеся из мест лишения свободы, - поясняет председатель ОФ «Перекресток» Алексей Куликов. - На прошлой ярмарке, которая проходила месяц назад, работу нашли 15 человек. По словам специалиста по трудоустройству Центра занятости г.Костаная Айнуры Мусабаевой, костанайцам предлагали работу в сфере услуг, торговли, на крупных производственных предприятиях города. - Проведены предварительные собеседования с горожанами, которые изъявили желание пройти краткосрочные обучающие курсы сварщика, швеи, технолога, повара, - говорит Айнура Мусабаева. -

После этих курсов, по нашим данным, трудоустраиваются абсолютно все. Кроме того, в этот день свои вакансии предложили и работодатели из района. В Половниковскую среднюю школу срочно требуются преподаватели физики с государственным и русским языком обучения. - На данный момент у нас в школе дефицит учителей, рассказывает и.о.директора Айгуль Абдыгалиева. - Физи-

ка не преподается вообще. Требуется также дипломированные биологи, математики и историки. Нашими вакансиями интересуются многие, но в итоге все отказываются: не хотят работать на селе. Основная причина, по которой горожане не торопятся ехать работать в районы из-за отсутствия жилья. - Ищу работу в городе, в районе работать не готов, так как возникнут проблемы с жильем, - говорит костанаец

Эдуард Коваленко. - Я в первый раз принимаю участие в ярмарке вакансий. Думаю, что именно здесь найду подходящее место. Благодаря ярмарке мой друг устроился в супермаркет и до сих там пор работает. Получает хорошую заработную плату. Всего в мероприятии приняли участие 90 человек. Следующая ярмарка вакансий пройдет 23 октября. Валерия ВАХНЕНКО Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

В Костанае около 200 многоквартирных жилых домов остались без подачи холодной воды. Авария произошла в минувшую пятницу при прокладке нового коллектора на пересечении улиц Фролова - 8-е Марта. - Около 14 часов дня в результате обрушения грунта произошел порыв коллектора диаметром 1200 мм. Коммуникации проложены на глубине примерно 6 метров. Было принято решение отключить ближайшие микрорайоны от подачи холодной воды, - говорит главный инженер ГКП «Костанай-Су» Казбек Шалабаев. В зону ЧП попали 5, 6, 7, 8 и 9-й микрорайоны, а также жилые дома и производственные объекты в районах аэропорта и Костаная-2. По информации диспетчерской службы горакимата, несмотря на то что к ликвидации ЧП были привлечены все коммунальные предприятия областного центра, работы продолжались и в понедельник, 20 октября. К моменту сдачи номера в печать подачу воды не восстановили. Александр КУЗЬМИЧЕВ

БУКВА ЗАКОНА

Лицензионные «тарифы» В Костанае начался суд по делу о коррупции в ДГАСК. На скамье подсудимых - руководитель департамента государственного архитектурно-строительного контроля и лицензирования Александр Ен, который обвиняется в создании организованной преступной группы с участием его заместителя Елдоса Агитаева, начальника отдела лицензирования и аттестации Кайрата Касенева и специалистом этого же отдела Натальей Чемпаловой. Данным лицам предъявлено обвинение в злоупотреблении должностными полномочиями, получении взяток и воспрепятствовании законной предпринимательской деятельности. Гособвинение намерено доказать участие этой четверки в семи эпизодах по получению денежных сумм от ТОО и ИП области на получение гослицензии на ведение строительных работ. В департаменте существовал установленный тариф, размеры сумм вознаграждений варьировались от 2 до 10 тысяч долларов. Начало судебного процесса ознаменовалось скандалом. Пятая обвиняемая по одному из самых резонансных дел этого года Гульфарида Тайрбергенова 3 октября выбросилась из окна пятиэтажного дома и вскоре умерла в больнице. В отношении нее суд прекратил уголовное дело. Во всей этой истории с ДГАСКом она проходила посредницей по одному из эпизодов. Ен и Касенев заявили в суде, что не признают полностью свою вину, Чемпалова признает себя виновной только по двум эпизодам. Агитаев же покаялся во всем и первым дал признательные показания, изобличающие его бывших коллег. - Как только Александр Ен заступил на должность руководителя департамента, он вызвал меня к себе и заявил: «Бесплатная лавочка закрыта! С сегодняшнего дня будет действовать установленный тариф - от 2,5 до 10 тысяч долларов за беспрепятственную и ускоренную выдачу гослицензий». До Ена мы работали по закону. По словам Агитаева, под «тарифы Ена» попали около 40 предприятий, лишившихся в итоге кругленьких сумм. Большая часть вознаграждения отходила Ену, остальное делили между собой Агитаев, Касенев и Чемпалова. Подробности судебного процесса читайте в ближайшем номере «НК». Мадина РАМАЗАНОВА

«Тобольские тарланы» обскакали всех

Будет и йогурт, и творог Цена его невысокая - поллитровая бутылка напитка стоит 140 тенге. Но главная особенность продукта в том, что производитель его наш, отечественный. Козья ферма расположена в Житикаре. По словам одного из организаторов проекта,

Микрорайоны – без воды

ЗНАЙ НАШИХ

АКЦЕНТЫ

На костанайских прилавках появилось козье молоко.

3

предпринимателя Руслана Булудова, на данный момент численность поголовья на ферме составляет 100 коз. Примечательно, что в ноябре сюда привезут элитного самца - племенного козла зааненской породы. - Козье молоко и сыр мы реализуем уже месяц, - отмечает Руслан Булудов. - В первой половине следующего года начнем производить

козий творог и йогурт. Для этого нужно уладить некоторые вопросы, но соответствующее оборудование у нас уже есть. К этому времени планируем увеличить поголовье, а значит, мы выйдем на большие объемы молока, которые и будут уходить на производство творога и йогурта. Отметим, что проект по созданию фермы задуман с целью развития альтер-

нативных направлений в сельском хозяйстве. Работают на ней исключительно молодые фермеры. - Некоторые считают, что козье молоко неприятно пахнет. Да, так бывает, но только тогда, когда за животным плохо следят или содержат рядом с половозрелым самцом. У нас эти нюансы учтены, - отмечает Руслан Булудов. Милана БЕРЕЗОВСКАЯ

(Окончание. Начало на 1-й стр.) Музыкальное сопровождение осуществлял оркестр костанайской воинской части №6697 МВД РК. - Конечно, команды были отлично подготовлены, но мы смогли оставить всех позади себя! - говорит капитан команды «Тобольские тарланы» майор полиции Жанна Жанбуршинова. - Кстати, в прошлом году заняли второе место и решили, что в этом году уж точно не упустим свой шанс. Самое главное - мы ощущали огромную поддержку от зрителей, которая была нам очень важна! По заложенной в этом году традиции конкурс «Парасатты полицей» теперь будет шествовать по всей стране. Эстафету проведения мероприятия у костанайцев приняли шымкентцы. Вымпел конкурса вручен пресс-секретарю ДВД ЮКО Салтанат Каракозовой. К слову, понаблюдать за шуточными баталиями своих земляков приехали пресс-секретари ведомств со всей республики. После торжественной церемонии для присутствующих состоялся концерт артистов областной филармонии. А вечером 17 октября в спортивном комплексе «Динамо» прошла товарищеская встреча по волейболу между командами ДВД Костанайской и Южно-Казахстанской областей. Победу со счетом 3:2 одержали южане. Зульфия НАБИЕВА Коллаж Никоса МАРМАЛИДИ


4

Вторник, 21 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

РЕГИОНЫ

Районы, кварталы, жилые массивы... В Аркалыке снесут многоэтажки и построят новые одноэтажные дома. Житикара станет полностью газифицированным городом. Границы Рудного расширят за счет освоения новой территории на правом берегу Тобола. А Затобольск войдет в черту областного центра. В Костанае презентовали проекты генеральных планов развития малых городов и райцентра области. ИЗ ДЕПРЕССИИ В СОВРЕМЕННОЕ РАЗВИТИЕ Аркалык, некогда считавшийся одним из самых депрессивных городов в Казахстане, к 2050 году изменит свой облик до неузнаваемости. Ожидается, что к тому времени население города увеличится почти вдвое. Сейчас здесь проживает 28 тысяч человек. По замыслу проектировщиков, развитие Аркалыка будет осуществляться в северо-западном направлении, а на юго-востоке города планируется развивать промышленную зону. Согласно генплану в ближайшее время оформят въезд в город. Здесь расположатся коттеджи, многоэтажные дома и объекты соцкультбыта. Новые микрорайоны, а также микрорайоны Западный и Родина, которые войдут в черту города, авторы проекта предлагают застраивать малоэтажными домами. Предполагается выделение горожанам по 10 соток земли под индивидуальное жилищное строительство. Это позволит решить сразу две проблемы: обеспечить население жильем и снизить затраты бюджета на коммунальное обслуживание. Сегодня аркалыкчане подали уже 267 заявлений на получение земельных участков. Однако пока их не выдают из-за отсутствия инженерных коммуникаций. Они будут подведены за счет бюджетных средств. - Многоэтажные здания предлагается сносить, - пояснил главный инженер проекта Александр Буреломов. - Сейчас 117 зданий уже идут под снос. 9 мкрн полностью освободится под одноэтажную застройку. Эту территорию предлагаем местами застраивать двух - и максимум трехэтажными домами. Мы не предлагаем строительство многоэтажек, поскольку Аркалык испытывает дефицит теплоэнергии, и содержание многоэтажных домов нецелесообразно. По новому генплану, на обеих сторонах существующего водохранилища расположится парковая зона с лодочными станциями, аттракционами, спортивными площадками, фонтанами и другой инфраструктурой. В перспективе в южной части Аркалыка запланировано строительство новой котель-

ной. Она будет работать на угле из Шубаркуля, завозимого по недавно открывшейся железнодорожной ветке. Кроме того, предполагается восстановление старого аэропорта и строительство ветроэлектростанции. А У НАС ПРОВОДЯТ ГАЗ. А У ВАС? Площадь Житикары сократится более чем на 4 тысячи га. Сейчас на этой территории расположено АО «Костанайские минералы». Чтобы снизить ставки по налоговым платежам, градообразующее предприятие решено вывести из городской черты. Житикара будет развиваться в продолжение существующей застройки в северозападном направлении. Для строительства новых микрорайонов используют так называемую «чистую» зону. Территорию, которая загрязнена сбросами асбестового комбината и испарениями ртути в результате добычи золота, законсервируют. Кроме того, предусмотрена 100% газификация Житикары. Также проектировщики предлагают построить обводную автодорогу, а в перспективе - восстановить железнодорожную ветку, которую в 90-е годы разобрали. Согласно генплану в Житикаре будет функционировать три промзоны. Строитель-

ство новой индустриальнопромышленной зоны уже началось. Как подчеркнул первый замакима области Евгений Аман, индустриальная зона в Житикаре - первая в Костанайской области. Сейчас идет подготовка к созданию промзоны в областном центре. - Мы разработали площадки, на которых можно будет разместить новые предприятия, - сообщила главный архитектор проекта Светлана Рябых. - На сегодняшний день уже поступило 10 заявок от житикаринских предпринимателей. На этой же территории мы рассчитываем провести всю инфраструктуру - автодороги, газ, электричество, тепло. Промышленную зону предлагается оградить от жилого сектора зелеными насаждениями. Также за городом построят развлекательно-культурный центр, где планируется проводить массовые мероприятия. ДОСТРОИМ БЕРЕГ ЛЕВЫЙ, ПЕРЕЙДЕМ НА ПРАВЫЙ Вопрос об обновлении генерального плана Рудного стоит давно и принципиально. Дело в том, что последний генплан был разработан в 1982 году и срок его действия истек почти с десяток лет назад. На разработку

нового градостроительного документа, рассчитанного до 2046 года, из областного бюджета выделена самая большая сумма - свыше 143 млн тенге. - Определены два варианта развития Рудного, - рассказала руководитель отдела архитектуры и градостроительства Рудного Наталья Березина. - Сначала город будет застраиваться в существующих границах, а в долгосрочной перспективе расширен в сторону правого берега реки Тобол. Разработчики проекта генерального плана условно разделили город на четыре планировочных района для застройки. Новые дома возведут в 25, 11 и 19 микрорайонах, а также по ул.Топоркова, где проходит дорога республиканского значения. В 2018 году запланировано начало реконструкции ул.Топоркова. Она будет расширена. Старое жилье пойдет под снос, на месте которого вырастут новые дома. Также в ближайшей перспективе - развитие градообразующего предприятия АО «ССГПО», что позволит создать 3000 новых рабочих мест. В связи с этим прогнозируется увеличение населения Рудного до 150 тысяч человек. К 2045 году, когда существующую территорию пол-

ностью застроят, развитие Рудного будет продолжено вдоль правого берега Тобола. Проектом предусмотрено строительство многоэтажных микрорайонов. В этой части города есть подземные запасы воды, а в близлежащих поселках - газопроводы. Это послужит перспективой для строительства и развития инженерных коммуникаций. Кроме того, здесь предусмотрено строительство моста и автомобильных дорог. Генплан Рудного дважды обсуждался на общественных слушаниях. Горожане интересовались реконструкцией коммунальных систем. - Вопрос рудничан вполне актуален. Состояние канализационных сетей действительно вызывает беспокойство, - подытожил Евгений Аман. - Что же касается расширения Рудного - это вопрос на перспективу. Поскольку в существующих границах города еще достаточно территорий для застройки. ПОСЕЛОК В ЧЕРТЕ ГОРОДА А вот в райцентре Костанайского района - поселке Затобольск - стоит острая проблема нехватки земли для жилищной застройки. Поэтому под строительство нового микрорайона будут использовать заброшенные дачи садового общества «Автомобилист». - На жилищное строительство у нас есть довольно небольшая территория - порядка 50 га земли, - пояснила Светлана Рябых. - В первую очередь мы запланировали строительство одноэтажного жилья. В границах улиц Озерная и Павлова предлагается вести застройку 3-4-этажными домами. Генеральным планом также предусмотрено строи-

тельство двух электрических подстанций - в поселках Затобольск и Мичурино. Кроме того, проектировщики предлагают строительство новой дамбы, отмечая ненадежность существующей. Впрочем, такое решение подверглось жесткой критике со стороны руководителей костанайских проектных организаций. Директор ТОО «Промстройпроект» Александр Когай пояснил, что новая дамба сузит пойму реки Тобол и это чревато затоплением города. На замену старого полигона ТБО, который будет закрыт, предложено два варианта - найти место для расположения нового либо построить мусороперерабатывающий комплекс. - Конечно, нужно искать новое место, - подчеркнул Евгений Аман. - Два мусороперерабатывающих завода, которые построили в Астане и Алматы, встали. Они оба убыточные. Сначала надо научить людей сортировать мусор по отдельным мешкам и контейнерам, тогда мы сможем позволить говорить о строительстве таких заводов. Проще перенести полигон ТБО в другое место. Генплан Затобольска был разработан согласно генеральному плану Костаная, так как в перспективе поселок войдет в черту областного центра. На разработку главных градостроительных документов Аркалыка, Житикары, Рудного и Затобольска проектировщикам из южной столицы потребовалось 2 года и 236 млн тенге. Как сообщают областные власти, в перспективе планируется разработать генеральные планы более мелких населенных пунктов. Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

Ведущая полосы Валентина МЕЛЕХОВА Тел. 54-05-75


Бүгінгі нөмірде: * Қайырымдылық балаларды қуанышқа бөледі * Би-ағаңды пір тұтқан * Жұмыла көтерген жүк жеңіл

Сейсенбі, 21 қазан 2014 жыл Ғибраты мол кеш

ХАЛЫҚҚА ҚЫЗМЕТ - АБЫРОЙЛЫ МІНДЕТ

Қостанай қысқа толық дайын

Қостанай облыстық Ы.Алтынсарин мемориалдық мұражайында еліміздің мәдениет қайраткері, Арқалық қаласының Құрметті азаматы күйші-сазгер Жұмағали Өмірбековпен кездесу болып өтті. Аталмыш басқосуға облыс орталығындағы зиялы қауым өкілдері жиналды. Кеш барысында Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері Қалибек Деріпсалдин, І.Омаров атындағы облыстық қазақ драма театрының директоры Нұрлан Ерекешов, актриса Шара Мүсілова және басқа да қонақтар сөз сөйледі. Олар дарынды жерлесіміздің өмірбаяны мен шығармашылығына тоқталды. Жұмағали Өмірбекұлы жасы 72-ге келсе де күйшілік пен сазгерліктен қол үзген емес. Қазір бос уақытында шығармашылықпен айналысады. Жас кезінде көптеген ақындардың сөздеріне ән жазды. Мысалы, Мұхтар Шахановтың «Дастарқан» деген өлеңіне жазылған әні елімізге тарап кетті. Мұражайдағы басқосуға қаламыздағы жоғары оқу орындарының студенттері мен мектеп оқушылары қатысты. Олар осынау тағылымы зор кездесуде сазгерге көкейлерінде жүрген сауалдарын қойып, тұшымды жауап алды. Осынау кешті ұйымдастырған мұражайдың ғылыми қызметкері Шынар Досмағанбетованың айтуына қарағанда, аталған парасат ордасында мұражайда «Шашу» деп аталатын қонақжай клубы үнемі осындай дарынды да даңқты жерлестерімізбен кездесу ұйымдастыруды әдетке айналдырған. Аягөз КӘКІМЖАНОВА

Келелі басқосу

Облыс орталығындағы игі істер жайлы сөз Бүгінде Қостанай қаласы толық жылумен қамтамасыз етілген. Қаламыздағы 1052 көп қабатты үйлерге жылу берілген. Қазанның 1-нен бастап келесі жылдың сәуір айына дейін көп қабатты үйлерде жылу қосылып тұрады. «Қостанай қаласы әкімдігінің тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлім»і мемлекеттік мекемесінің басшысы Жеңіс Шишкиннің айтуына қарағанда, қала тұрғындары жыл сайын жылумен жүз пайыз қамтамасыз етіледі. Кейбір ғимараттарға жылу кеш беріл-

се, ол тұрғындардың тікелей өздеріне байланысты екен. Сондай-ақ, жеке пәтер иелері кооперативінің жұмыстарына да қатысты. Кейбір көп қабатты үйлердің дер кезінде техникалық құжаттары дайын болмайды. Бірақ биыл қаламыздың барлық көп қабатты үйлері жылуға сақадай сай дайындалған. Сонымен қатар ыстық су да қыркүйек айынан бастап берілді. Тағы бір айта кетер жай, қаламыздың кейбір тозығы жеткен жолдарына күрделі жөндеу жұмыстары жасалып, қысқа толық дайындалды. Үстіміздегі жылы қаламыздың Герцен, Че-

хов, Алтынсарин, Баймағанбетов, 40 лет Октября, Фролов, Железнодорожная, Орджоникидзе көшелеріндегі көлік жолдары жөндеуден өтті. Жаздай жабық болған Герцена көшесіндегі күре жолдар 40 жылдай уақыт жөндеу көрмепті. Сондықтан әбден тозығы жеткен. Осы үлкен көшенің бойындағы жолдарға жөндеу жұмыстары алдағы уақытта да өз жалғасын табады. Келесі жылы бұл көшені жөндеу жұмыстары толығымен аяқталады. Сонымен қатар болашақта Майлин, Чкалов, Лермонтов, Солнечная, Дулатова, Набереж-

ной және басқа көшелердегі тас жолдарға жөндеу жұмыстары жасалады. Шаһарымыздың жолдарына жөндеу кезінде «АБЗ плюс», «Мега», «Аяз», «АиФ» және басқа да жауапкершілігі шектеулі серіктестерінің жұмысшылары өздерінің біліктіліктерін танытты. Бүгінде аталған кеткен көшелердегі жолдарды көріп, тәнті боласың. Осындай оң өзгерістерге қала тұрғындары да дән риза. Біз Герцен көшесінде тұратын қала тұрғыны Мейрамбек Байкенжинді сөзге тартқанамызда ол былай деді: - Биыл облыс орталығын-

да көптеген жолдарға жөндеу жұмыстары жасалды. Баймағанбетов, Герцен, Железнодорожная көшелерінің әбден тозығы жеткен болатын. Жөндеуден кейін тақтайдай теп-тегіс. Өзім тұратын осы көшенің жолдарымен бұрын жеңіл көлікпен жүруде қиын-ды. Ал қазір жөндеуден кейін мүлдем басқаша. Бәріміздің көңілімізден шықта. Алдағы уақытта да қаламыздың басқа да жолдарына осындай жұмыстар атқарырылса нұр үстіне нұр. Сонда шаһарымыз бұдан да ажарланып, жайнай түсетініне сенімдімін. Аягөз КӘКІМЖАНОВА

Жуырда Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің мәжіліс залында экономикалық факультеттің бакалавриаты мен магистратурасының білім беру бағдарламасының халықаралық аккредитация аясында түлектер және жұмыс берушілер арасында кездесуі өтті. Аталмыш факультет тің білім беру бағдарламаларын аккредитациядан 2001 жылы құрылған ACQUIN неміс аккредиттеу агенттігі жүргізеді. Қазіргі таңда осы агенттіктің мүшелері қатарында Германияның, Австрияның және басқа елдердің жүзден астам жоғары оқу орындары бар. - Германияның білікті де білімді мамандары бізді толығымен тексерістен өткізді. Ешқандай ескерту алған жоқпыз», - дейді экономика факультетінің деканы Нұрлан Смағұлұлы. Әйгерім Рашитқызы


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 21 қазан 2014 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ

Жастарды нашақорлықтан сақтандыру Қаламыздың орталығында орналасқан Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты болашақта ұстаз болуды армандаған жастардың құтты орнына айналды. Біздің оқу орнының студенттері жағымсыз қылықтардан бойларын аулақ ұстайды. Ұстаздар қауымы да олардың білімге зейін қоюлары үшін талапты арттыра түсуде. Жастарды бүгінде ғасыр індетіне айналып отырған нашақорлықтан сақтандыру мақсатында көптеген іс-шаралар жүргізіліп келеді. Мәселен, біз үнемі студенттерді салауатты өмір салтын ұстануға шақырамыз. Сонымен қатар нашақорлықтың түбі қайда әкеліп соқтыратындығы жайында кураторлық сағаттар өткізіп тұрамыз. Әр топқа осы тақырыпта дәріс оқылады. Оқу орын болашақ ұстаздарды даярлап жатқандықтан олардың тәрбиесіне баса назар аударады. Осы мақсатта студенттердің арасында «Нашақорлықтан сақтан», «Салауатты өмір салтын ұстан» деген тақырыпта әңгімелер өткізіледі. Бұл іс-шараның да жастарды осынау қатерлі дерттен сақтандыруда тигізер пайдасы зор. Сонымен қатар осындай ғибратты басқосулар институтқа қарасты жатақханада да үнемі өткізіліп тұрады. Осы тақырып төңірегінде арнайы мамандар шақырылып студенттерге дәріс оқиды. Олар жастарға нашақорлықтың тигізер зардаптары жөнінде айтады. Сондықтан да бізде білім алып жатқан жастардың дені спортты жанына серік етуге талпынады. Жастарға игі бағыт-бағдар беру ұстаздардың басты міндеті деп білемін. Өзім тәрбие ісіне жауапты болғандықтан, бүгін өзек болып отырған маңызды мәселеге тұрақты көңіл бөлемін.Бүгінгі жас еліміздің ертеңі емес пе. Студенттердің бойына ізгі қасиеттерді сіңіріп, білікті маман болып шығулары үшін аянбай еңбек етеміз. Жастар да өздері оқып жатқан оқу орнында сан қырларынан көрінуде. Шығармашылаққа жақын студенттер бізде өтетін әртүрлі кештерге белсене қатысып, мәдени шаралардың өз деңгейінде өтуіне атсалысады. Тілеген Ахметов, Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының тәрбие жұмысы және әлеуметтік-экономика жөніндегі проректоры

КӘСІБІҢ - НӘСІБІҢ

Жығылғанға сүйеніш болған «Үміт-Надежда» қоғамдық бірлестігінің жұмысы жайында Бүгінде құрылғанына 10 жылдай уақыт болған «Үміт-надежда» қоғамдық бірлестігінің жұмысы жылдан-жылға жанданып келеді. Біздің бірлестікте 150 мүмкіндігі шектеулі жандар бар. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев мүмкіндігі шектеулі жандарды жұмысқа орналастыруға ерекше көңіл бөліп отырғандығы бәрімізге белгілі. Сондықтан біз өңіріміздегі қоғамның қамқорлығына зәру жандарды пайдалы іске тартуды қолға алдық.

Қазіргі таңда «Үміт-Надежда» қоғамдық бірлестігінің қолдауымен жеті мүмкіндігі шектеулі жандар жұмысқа орналастырылды. Сонымен қатар 2 және 3-ші топтағы мүгедектер де қабілеттеріне қарай өздері қалаған іспен қамтамасыз етілді. Мүгедектер қайсар келеді. Олар біреуге тәуелді болғанды ұнатпайды. Сондай-ақ біздің бірлестігіміздің мүшелері әрдайым спортпен шұғылданады. Шығармашылықпен де айналысады. Мүгедектерден құралған

ті өмірде қолданысқа қажетті заттар жасаса, кейбіреулері оюлап көрпелер тігеді. Олардың жасаған бұйымдарынан арнайы көрмелер де ұйымдастырып тұрамыз. Мүмкіндігі шектеулі жандардың қолынан шыққан заттардың сапасы жоғары. Осы ретте Гүлбану Ілиясованың оюмен өрнектелген көрпелері, ұлттық нақыштағы қамзолдары көздің жауын алады. Дүйсенғали ОСПАНОВ, «Үміт-Надежда» қоғамдық бірлестігінің төрағасы

Талаптыға нұр жауар немесе жас та болса жеке кәсіпкер атанып үлгерген Есбол Жатқанов жайында Қостанай өңірінде талантты да талапты жастар жетерлік. Олардың арасында жеке кәсіппен айналысып, халықтың игілігі үшін қызмет атқарып жүргендері қаншама. Солардың бірі, жас та болса, өзінің жеке кәсібін ашып, бүгіндері өз ісінің шебері атанған Есбол Жатқановты жуырда әңгімеге тартқан едік.

Жол ережесін сақтайық Жүргізушілерді дайындау жауапкершілікті талап етеді Қанша айтылып, жазылып келе жатса да кейбір кісілер көлік жылдамдығын арттыруды әдетке айналдырған. Ол әрине дұрыс емес. Ондайлар өздерінің ғана емес, айналасындағылардың да өміріне қауіп төндіреді. Жүргізушілерді дайындау – біздің қызметіміздің бір саласы. Себебі, жүргізушілік куәлігін алуға арналған емтиханды жол полициясы қабылдайды. Жүргізушілерді дайындағанда және оларға көлік жүргізуге рұқсат берген кезде халықаралық талаптарға сәйкес қызметтің бәрі жасалады. Өйткені, жүргізушілер неғұрлым сауатты білім алса, соғұрлым жол қауіпсіздігі сақталады. Жақында халықаралық стандарттар мен талаптарға сай жүргізушілер дайындаудың жаңа типтік бағдарламасы енгізілмек. Бағдарламада транспорттық құралдардың барлық категориясы қарастырылады. Тіпті қазіргі уақытта кейбір жүргізушілер дайындайтын мектептерде бұл бағдарлама жүзеге асырылып та жатыр. Себебі, мектептер де жүргізушілік категориясына арналған жаңа жүйеге дайын болуы қажет. Қазіргі кезде A, B, C, D санаттары мен Е индексті оқытуға арналған типтік бағдарламалар толықтай дайын. Бағдарламалардың барлығы Үкімет қаулысына сәйкес қабылданады. Сондай-ақ, бейнекамералар жол полициясының жұмысын жеңілдетеді. Жол ережесін бұзған көлік дереу анықталады. Тіпті «жүйрік» көліктердің өзі бейнекамераның назарынан тыс қалмайды. Мұндай оқиға қазір ірі қалаларда жиі орын алып жатады. Жолда полицияның патрульды экипажы тұрса да, барлық заң бұзушылықтарды ауыздықтау оңай емес. Ал камералық бақылау жүйесі ондай ереже бұзушылықтарды қалт жібермейді. Мырзабек Сардарбекұлы, Қостанай облыстық ІІД жол-патрульдік полициясы батальоны командирінің орынбасары

ансамбль екі жыл қатарынан өнерлерімен өз тыңдармандарын тәнті етіп келеді. Ол а р о б л ы с ы м ы з д ы ң аудандары мен қалаларын аралап концерттік бағдарламаларын ұсынып жүр. Дарынды жандар әуелете ән шырқап, мың бұрала би билейді. Олардың ішінде домбырамен күмбірлете күй шертетіндері де бар. Мүгедектердің бос уақыттарын тиімді өткізуге тырысады. Шеберліктерін шыңдауға ерекше ден қояды. Біреулері ағаштан түйін түйіп, күнделік-

- Есбол, әңгімімізді «Esbol» фото-видео студиясынан бастасақ. - Бұл студия қазір бірнеше жастардың басын біріктіріп отыр. Негізгі қызметіміз оның

аты айтып тұрғандай фото және видео түсіру. - Сізге бұл кәсіпті ашу, онымен айналысу жайындағы идея қашан келді? Әлде ол бұрыннан көкейде жүрген арман ба еді?

- Бұл қызығушылықтан туған идея. Студент кезімде осы салада жүрген бірнеше іскер кісілерге қызықтым. Бір күні осы жұмысты неге шыңдап қолға алып көрмеске деген ой келді. Студия осылай ашылды. - Кәсіпкерлікте көмек қолын созған жандар болды ма? - Алғаш кезде әпкем суретке түсіретін құрал, яғни фотоаппаратты өз қаржысына сатып алып берді. Ал өзгелерден қазірге дейін айтарлықтай қолдау көрген жоқпын. - Ал ұжым жөнінде не айтасыз? - Ұжым бірыңғай жастардан тұрады. Олар өз істерін жетік білетін мамандар. Бәріміз ұйымшылдықпен жұмыс істеп жатырмыз. Арамызда Жанна есімді жалғыз қызымыз бар. Ол есепші. - Кәсіби білімді шетелде алыпсыз. Сол жайында да бірер сөз? - Оныңыз рас. Алғашын-

да Астана қаласында курста болдым. Ондағы шеберлер Алматыға барып, сонда кәсіби білімімді ұштауға кеңес берді. Сол үлкен қалада тәжірибелі кісілерден шеберлігімді шыңдадым. Содан кейін Мәскеуде оқыдым. Онда халықаралық турнир болды. Оған 20-дан астам мемлекеттен бірнеше өкілдер келді. Италия, Франция, Япониядан білікті мамандар дәріс оқыды. - Енді алдағы жұмыс жоспарларыңызбен де бөліссеңіз? - Бұл кәсіп, жан-жақты білімді қажет етеді. Оның қырсырын меңгеру үшін ізденіс қажет. Мамандығыңды ұнатсаң көздеген мақсатыңа жетесің. Болашақтағы арманым-Қостанай-Торғай өңірінің тарихы жайында танымдық жағы мол деректі фильм түсіріп, жастарға ғибрат көрсету. Келешекте фото -видео мектебін ашсам деймін. Сұхбаттасқан Әйгерім Есмағанбетова

Қайырымдылық балаларды қуанышқа бөледі Жақында Марал ишан мешітінің ұжымының бастауымен Қостанай облысындағы қажылар қауымдастығы және облыстық «Зекет» қорының қолдауымен қайырымдылық іс-шарасы өтті. Қажылар қаламыздағы пси-

хо-нервологиялық интернатының тәрбиеленушілерімен жүздесті. Олар балаларға мектепке қажетті оқу-құралдар және басқа да сыйлықтарды табыс етті. Ондағы балалар да өз кезегінде қонақтарға өнерлерін көрсетті. Қазақстан қажылар қа-

уымдастығы Қостанай облысындағы филиалының төрағасы Жақсылық Ғайсиннің айтуына қарағанда, интернаттағы 134 балалар аға буын өкілдеріне дән риза болысты. Аталмыш интернат басшысы Нәзира Игілікқызы жүректері

жомарт жандарға шынайы алғысын білдірді. Қазақ «Жетім көрсең жебей жүр» дейді. Осындай ата-анасның қамқорлығынсыз қалған бүлдіршіндерге қамқорлық көрсете білу де имандылықтың белгісі.

Ардагерлер қандай құрметке де лайықты «Ата» қоғамдық қорының тыныс-тіршілігі жайында Бүгінде қатары сиреп бара жатқан Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне қандай құрмет көрсетсек те артық емес. Өзім төрағалық етіп отырған «Ата» ардагерлер қоғамдық қорының жұмысы жылдан – жылға жанданып келеді. Біздің қорымыз облыстық, қалалық әкімдіктердің қолдауымен ардагерлерге арналған көптеген іс-шаралар

ұйымдастырып тұрады. Биыл қоғамдық қордың ашылғанына 10 жыл толды. Соған оғай біз көптеген іс-шаралар өткіздік. Қазіргі таңда біздің қордың 700 мүшесі бар. Соғыс және тыл ардагерлері, мүгедектерге ерекше көңіл бөлеміз. Әсіресе, жасы келіп, жүріп-тұрулары қиындаған, үйлерінде жалғыз қалған қарт-

тарға біздің қордың белсенді мүшелері қамқорлық жасайды. Сонымен қатар үстіміздегі жылы қарттарды облысымызға қарасты Самат Бәкіров атындағы демалыс лагеріне саяхат жасаттық 40-қа жуық ардагер таза ауамен тыныстап, демалды. Ақсақалдар табиғат аясында тыныстап, бір-бірімен шүйкелескенге не жетуші еді.

«Ата» қоғамдық қорының мүшелері жыл сайын Елордамыз Астанаға да саяхат жасайды. Бір топ ақсақалдар бас қаланың көрнекті жерлерін «Бәйтерек», пирамидада, Парламентте болды. Депутаттермен кездесті. Оларға өздерінің көкейлерінде жүрген сауалдарын қойды. Биыл 15 жуық ардагерлер

Ресейде де болды. Ол жақтағылар бізді өте жылы қабылдады. Аға буын өкілдері өздерінің майдандастарын көріп, отты жылдарды еске алды. Біз қорымыздың 10 жылдық мерейтойына орай кітап дайындауды жоспарлап отырмыз. Бұған кезінде Отан үшін кеудесін оққа тосқан ардагерлердің өмірбаяндары мен

майданда көрсеткен ерліктері арқау болады. Сонымен қатар ардагерлер жайында 55 минуттық деректі фильм түсірмекпіз. Онда ақсақалдардың «Ата» қоғамдық қорымен біргі өткізген елеулі кезеңдері де баяндалады. Марат Қабдысалықов, «Ата» қоғамдық қорының төрағасы


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 21 қазан 2014 ж.

ҚАЛА ЖӘНЕ ИМАН

7

Имандылық барлық игіліктің бастауы Қазақстан мұсылмандар діни басқармасының Қостанай облысындағы өкіл имамы Асылхан қажы Түсіпбекпен сыр-сұхбат Асылхан қажы Түсіпбек елімізге белгілі дін қайраткері. Оның Қостанай облысының Бас имамы болып қызмет атқарғанына екі жылға жақындады. Бұл көп уақыт емес. Бірақ мұсылман қауымдарына үлгі боларлықтай талай жұмыстар атқарылды. Жақында біз имандылық жолында жүрген бауырымызға арнайы жолығып, өзімізді көптен толғандырып жүрген бірқатар сауалдарымызды қойған едік. Төменде біз осы сұхбатты көпшілік назарына ұсынып отырмыз.

СЕМИНАРЛАР ИМАМДАРДЫҢ БІЛІКТІЛІГІН КӨТЕРЕДІ

СЕНІМ ЖҮГІ ҚАШАН ДА ЖОҒАРЫ - Асеке, міне сіздің Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Қостанай облысындағы өкіл имамы болып тағайындалғаныңызға да біраз уақыт болып қалды. Осы кезеңде қандай маңызды жұмыстарды жүзеге асырдым деп ойлайсыз? - Иә, уақыт деген өте жылдам. Осы лауазымды қызметті атқарғаныма да екі жылға жақындап қалғаны рас. Бір айта кетерлігі өзім Қостанай облысына қарасты Амангелді ауданы Үрпек ауылының тумасымын. Сондықтан өңірдің тыныс-тіршілігі маған бұрыннан таныс. Оның үстіне осы қызметке бекітілгенге дейін облыс орталығымен іргелес жатқан Қостанай ауданының орталығы Затобол кентіндегі Маңдай Батыр мешітінде Бас имам болдым. Барлық аудандар мен қалалардағы әріптестерімді бес саусақтай білдім. Жаңадан Бас имам болып бекітілгенде маған сын көзбен қарағандар да болғаны жасырын емес. Әрине, бұрын тек қана бір ауданға жауап берсем, енді күллі облыстағы аудандардағы әріптестерімнің жұмысына да қадағалау тура келді. Оның үстіне Бас мүфти тарапынан да барлық деңгейдегі имамдардың алдына үлкен жауапкершілік жүктелді. Кадрларды іріктеу мен біліктілігін көтеру, мешіттерде шәкірттер дайындау мәселесі де бізді толғандырды. Сондықтан қызметке батыл да тың жігермен кірістім. - Ұмытпасам сіз алдымен барлық аудандар мен қалалардағы мешіт тердің жай-жапсарымен танысып шыққан жоқсыз ба? - Иә, солай істедім. Өйткені, алдағы жұмыс жоспарын дұрыс бағдарлау үшін өңірдің барлық аудандары мен қалаларын аралап, ондағы Бас имамдардың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайларымен де

таныстым. Себебі, имамдардың көңіл-күйлерінің жоғары болуы, олардың жемісті қызмет атқаруына ықпалын тигізетіні анық. Сондықтан аудандар мен қалалардың әкімдерімен де жүздесіп, ондағы мешіттерге аса қажетті әрі әріптестерімді толғандырып жүрген жайларды айттым. Осы арада бір айта кетер жай, барлық әкімдер мені өте жылы қабылдады. Же р г і л і к т і м е ш і т те р дің жұмысының жанданып, имамдардың тұрмыс жағдайларына қол ұшын беретіндігін білдірді. Содан бері де талай уақыт өтті. Сол кездесулер өзінің ықпалын да тигізді деп айта аламын.

ЖЫЛҚЫ ЖЫЛЫ ДА ЖАҢАЛЫҚТАР КӨП БОЛДЫ - Өзіңіз осыдан бұрынғы бір сұхбатыңызда үстіміздегі жылқы жылы да дін қызметкерлерінің алдында атқарылар міндеттер аз еместігін әңгімелеген едіңіз. Жалпы, биыл жүзеге асырылған шараларға да қысқаша тоқталып өтсеңіз дұрыс болар еді. - Жалпы, жылқы жылы біздің қазақ ағайындары үшін жаман болған жоқ. Біз, яғни облыстық Марал ишан мешітінің ұжымы да өздерінің жоспарлаған игі мақсаттарын ойдағыдай жүзеге асырып келеді. Енді солардың басты-бастыларына тоқталып өтейін. Әрине, Бас имамның жұмысы күнделікті қабылдауға келген азаматтармен жүздесуден, олардың мұң-мұқтаждарына көңіл бөлуден басталады. Қайырымдылық мақсатында талай жұмыстар атқарылды. Олардың бәріне тоқталып жату артық болар. Ұстаздарымыз ниет біл-

дірген үлкенді-кішілі қауымға дәріс беріп, оларды имандылық жолына баулып отырғанын да айтып өткенім жөн. Қостанайлық ағайындарға Түркиядан келіп, біраз жылдан бері дәріс беріп келе жатқан ұзтаздың орны бөлек. Ол кісі қазақ тіліне де өте жетік. Өйткені, бұрын республикамыздың басқа өңірлерінде де жұмыс істеп, халықтың ризашылығына бөленген. Сондай-ақ мешіттегі дәріс беретін өзге жандардың да ізденістері бәрімізді де қуантады. - Ораза кезінде отыз күн бойы ауызашар беру дәстүрге айналды. Осы жөнінде не айтасыз? - Иә. Бұл шын мәнінде дәстүрге айналды. Биылғы қасиетті Рамазан айы кезінде мешіт жанындағы арнайы орында облыс және қала әкімінен бастап барлық қазақтың іскер жігіттері Ораза ұстаған адамдарға ауызашар беріп, үлкен сауапқа ие болды. Мұнау өмірде алғысқа бөленгеннен артық қандай абырой болушы еді. Әлі күнге дейін ақсақалдарымыз бен аналарымыз сол азаматтардың игі істерін өзгелерге өнеге етіп, ауыздарынан тастамай айтып жүреді. Сондай-ақ сол кездері Алик Шаяхметов басқаратын мекеме Ораза ұстаған ақсақалдарымызды кешкі тарауықтан кейін үйлеріне жеткізу үшін арнайы автобус та бөлді. Міне, осындай дініміз жанашыр азаматтардың өнегелі істерін көргенде шынында да жаның марқаяды. Әлі жылдың аяғына шейін 3-4 ай қалды. Жоспар бойынша осы мерзім ішінде де бірқатар игі шаралар ұйымдастырылып, имандылық, ибалылық, адамгершілік тақырыптары арқау болмақ.

- Сіз жоғарыда өте орынды айттыңыз. Еліміздің Бас мүфтиі, көрнекті дін қайраткері Ержан қажы Маямеров осы қызметке кіріскелі бері талай ғибратты бастамалардың ұйытқысы болып келеді. Соның ішінде үстіміздегі жыл «Дін және дәстүр» жылы болып бекітілді емес пе? - Бұл да мұсылман бауырларымыз үшін өте есте қаларлық жыл болғалы отыр. Себебі, кешегі Кеңес Одағы кезінде қазақ халқы ежелден келе жатқан әдет-ғұрып, салт-дәстүр, дінінен айырылып қала жаздаған жоқ па. мемлекетіміз өз алдына тәуелсіздігін алғаннан кейін өшкеніміз жанып, өз қалпына келе бастады. Ержан Малғажыұлы Маямеров еліміздегі шет елде терең білім алған азамат. Ол кісі жауапты жұмысқа сайланғаннан кейін бірден аса маңызды жұмыстарды қолға алды. Сондай-ақ «Дін және дәстүр» деген өте мағыналы кітап жазды. Осы құнды дүние барлық мешіттерде тегін таратылды. Ол әрбір өзін мұсылманмын деп есептейтін азаматтың үйінде боларлық құнды дүние. Онда көптеген жүректі қозғайтын мәселелер қамтылған. Сондай-ақ, үстіміздегі жыл «Дін және дәстүр» жылы болып жарияланғаны да баршаға мәлім. Осыған байланысты облыс орталығындағы балалар шығармашылық мектебінде үлкен басқосу ұйымдастырылды. Оған Бас мүфти бастаған еліміздегі есімдері көпке белгілі дін қайраткерлері қатысып, мінберден өздерінің бай тәжірибелерімен бөлісті. - Өзіңіз білесіз, биыл Қос танайдағы 9-шы шағын ауданда зәулім де алыстан көз тартатын мешіт пайдалануға берілген жоқ па? Біздіңше, ол қазір жерлестеріміздің жиі баратын рухани ордасына айналған секілді? - Дін және мешіт әрқашанда іскер азаматтардың қолдауына мұқтаж. Бізді арамызда осындай кісілердің барлығы шексіз қуанышқа бөлейді. Әлгінде өзіңіз айтып өткен 9-шы шағын аудандағы мешітті белгілі кәсіпкер, дін жанашыры Төлеген Жайлаубаев ағамыз өз қаражатына тұрғызды. Осы киелі орынның пайдалануға берілу салтанатына сонау Алматыдан Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан қажы Малғажыұлы арнайы келіп, өзінің шынайы лебізін білдірді. Мұсылман бауырларымызға мықты денсаулық, отбастарында ізгілік тіледі. Сол мешіттегі жүздесуде ол

қалың жұртшылыққа мешітке Бас имам болып бірқатар мешіттерде жауапты қызмет атқарған Шоқан Ғазизұлы Әмірхановтың тағайындалып отырғандығын жариялап, оның әрқашан да сенім биігінен көрінетіндігін айтты. Осы сапарында Бас мүфти облыстық Марал ишан мешітінде де болып, мұндағы жамағатпен жүздесті. Қостанай секілді киелі өңірде Алаштың қаншама ардақты тұлғалар дүниеге келіп, елінің жарқын болашағы үшін аянбай еңбек еткендігін көпшіліктің есіне салды. Облыстағы діни ахуалға көңілі әбден толатындығын жеткізді. Облыс және қала басшылығына мешіттерде әрдайым қолдау көрсетіп келе жатқандықтарын жасырмады. Облыста шын мәнінде барлық деңгейдегі имамдардың біліктілігін көтеруге де айрықша назар аударылып келеді. Бұған облыстық Марал ишан мешітіндегі жылына бірнеше рет ұйымдастырылатын семинарлар айғақ. Мұнда үнемі олардың күнделікті қызметіне ықпалын тигізетін өзекті мәселер арқау болады. Сондай-ақ облыстық Марал ишан мешітінің қызметкерлері «Қазақстан-Қостанай», «Алау» секілді телеарналарда бүгінгі күннің көкейтесті жайлары жөнінде әңгімелейді. Көрермендердің сұрақтарына нақты жауап береді.

МҮШӘЙРА ДІН ТАҚЫРЫБЫНА АРНАЛДЫ - Асылхан Мұханбетжанұлы, өзіңіз Бас имам болғалы бері тек дін қызметкерлерінің алдына келелі міндеттер қойып отырған жоқсыз. Танымдық-тағылымдық, кейінгі жастарға ғибрат боларлық кештерді ұйымдастыруға да мұрындық болып отырсыз? - Әрине, мұның бәрі де дін және дәстүр жылының аясында өткізіліп жатқан игі мақсаттағы шаралар екендігі даусыз. Мұның бәрі де әрине, ұйымдас тырушылардың ақыл-парасатына, көрегендігіне де байланысты. Биыл облыстық ақындар айтысымен мүшәйра Ілияс Омаров атындағы облыстық қазақ драма театрының залында өткізілді. Халық өте көп жиналды. Тіпті, ине шаншар орын жоқ болды деуге болады. Олардың арасынан кәріні де, жасты да көресіз. О с ы т а н ы м д ы қ-т а ғ ы лымдық жағы мол басқосуға кезінде Амангелді аудандық газеттің Бас редакторы болып қызмет атқарған белгілі қаламгер Еренғайып Әбдіхалықұылының перзенті Амангелді қажы демеушілік етті. Ол бұл күндері Алматыдағы Нұр-Қазақстан қажылар қауымдастығының Презаиденті.

Осынау азаматтың тікелей қолдауымен барлық жеңімпаздарға арнайы дипломдар мен ақшалай сыйлықтар тапсырылды. Әділқазылар құрамында өңірімізге танымал ақын-жазушылармен қатар социалистік Еңбек Ері Кәмшат Дөненбаева да болды. Аталған ғибратты мәдени шараны ұйымдастыруға облыстық Марал-Ишан мешіті мен Қазақстан қажылар қауымдастығының өңірдегі филиалы тікелей септігін тигізді. - Сіздер қайырымдылық көрсету мақсатында да талай өнеге көрсетіп келесіздер. Сұхбатымызда осы мәселе жайлы да тілге тиек етсеңіз дұрыс болар еді? - Қайырымдылық көрсету біздің облыстағы дін қайраткерлерінің негізгі міндеттірінің қатарына жатады. Жыл бойы көмек сұрап келген көп балалы отбасыларына, мүгедек жандарға қаржылай қол ұшын береміз. Әсіресе, Рамазан айындағы пітір садақадан түскен қаражаттан оларға арнайы ақша бөлінеді. Сондай-ақ, жетім балалар үйіндегі жәутеңкөз балдырғандарға да арнайы сыйлық беріп, олардың маңдайларынан сипауды өзіміздің басты парызымыз санаймыз. - Өзіңіз басқаратын мешіт пен Зекет қоры биыл да «мектепке жол» қайырымдылық акциясына өздеріңіздің үлестеріңізді қосты деп есептеген едік. Сол жөнінде де бірер сөз. - Бұл енді еліміз бойынша дәстүрге айналған шара екендігі белгілі. Біз үстіміздегі жылы да жаңа оқу жылы қарсаңында облыстық мешітке көмекке мұқтаж 52 көп балалы, мүгедек балалардың басын қосып, оларға оқу барысында қажетті құрал-жабдықтарды салтанатты түрде табыс еттік. Сондағы бүлдіршіндердің қуаныштан бал-бұл жанған жүзін көру қандай ғанибет еді десеңізші. - Облыста Зекет қорының өкілдігі жұмыс істейді. Осы қорға түсетін қаражат тан ауылда тұратын молдаларға жалақы төленеді деп естиміз. Сол рас па? - Ол айнақатесіз шындық. Зекет қорына түсетін қаржыдан ауылдық жерлердегі жалақы алмайтын жиырмаға жуық молдаларға аздап болса да қаражат бөлдік. Мұның дәстүрге айналғанына 2-3 жылдың жүзі болып қалды. Алдағы уақытта да осы бағытта жұмыс істей береміз. - Алда тұрған міндеттеріңіз жайлы қысқаша баяндасаңыз? - Үстіміздегі жылы бірқатар аудандардың имамдарына ротация жасалды. Өзге аудандарға қызмет бабымен ауыстырылды. Болашақта да Ислам дінен өркендету бағытында нақты жұмыстар атқара беретін боламыз.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 21 қазан 2014 ж.

ҚОСТАНАЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ҚҰРМЕТТІ АЗАМАТТАРЫ

Би-ағаңды пір тұтқан журналист-жазушы Сәлім Меңдібай туралы бір үзік сыр Жақында Қостанай қалалық мәслихатының шешімімен облыстық «Қостанай таңы» газеті бас редакторының орынбасары Сәлім Меңдібайға «Қостанай қаласының құрметті азаматы» мәртебелі атағы берілді. Өз басым Сәкеңді ұстаз тұтамын. Бұдан отыз жылданастам уақыт бұрын Алматыдан оқу бітіріп, жолдамамен Қостанай облыстық газетіне қызметке келгенімде алдымнан шығып, ақ ниетімен қарсы алған ағаларымның бірі де осы Сәлім Тоқмырзаұлы еді. Ол менің шын мәніндегі тәлімгер-ұстазым, қашан барсаң да көмек беруге дайын тұрады, ешқашан меселіңді қайтармайды, әруақыт сыпайы, инабатты. Мен оның ешқашан да дауыс көтергенін, біреуге өктем сөйлегенін, менмендік танытып, кеуде қаққанын көргенім жоқ. Сабырлы да салмақты қалпынан танбайды. Жас журналистердің жазған дүниелерін мұқият редакциялап, кейбір олпы-солпы тұстарын шеберлікпен қырнап, түзетеді. Тіпті, кейде сол жас авторды жанына ала отырып, мақаласын өзіне жөндетеді, сөйтіп қаламгер тәжірибелі ағасының шеберлік сабағына қатысып отырғанын да аңғармай қалады. Кезінде өзіміз де осы Сәлім ағамыздың осындай қамқорлығын көріп, қанаттандық. Б ү г і н д е р « Қо ст а н а й таңында» еңбек етіп жүрген журналистердің бәрі дерлік оны ұстаз тұтады. Кезінде ағамыздың Ахмет Байтұрсынов атындағы мемлекеттік университетінде осы оқу орнының ректоры, академик Зұлқарнай Алдамжаровтың өтінішімен журналистика факультетінде дәріс оқығаны бар. Сонда жазушы-журналистің алдынан өткен Шұға Қоңқабай, Айтолқын Айқадамова, Қарлығаш Оспанова сияқты студенттері бүгіндер кемел журналистер болды. Осы жастар редакцияға келгенде газетке «Қарлығаш, Шұға, Айтолқын – «Қостанай таңының» жаңа толқыны» деп сүйінші мақала жазған да осы Сәкең. Кейін қара шаңырақ есігін ашқан Айбек Жүзбай, Нұрболат Мешітбаев, Қымбат Досжанова да тәжірибелі қаламгерді үлгі тұтады. Бүгіндер редакциядағы ең жас журналист Қымбат Досжанова, қаламы жүйрік, мінезі салмақты, тындырымды. Бірде сол қарындасымыз С.В.Кулагиннің әкім болып тұрған кезінде ауданға іс сапарға шығады. Сергей Витальевич егінжайды аралап жүр, жүрісі ширақ, жылдам. Қымбат та әкімнің жанынан қалмай әр сөзін диктафонға жазып алмақ. Бірақ аяққа киген туфлидің біз өкшесі қара топыраққа бойлай кіріп, жүрісті мандытпайды. Соған да қарамай жүгіріп жүрген қызымыз ертеңіне жұмысқа ақсаңдап келді.

Бейімбет Майлин сияқты хас талант, тарихи тұлға, тағдыры аянышты Алаш ардақтысы тұрғаны белгілі. Біздің Сәкең бүгіндер сол Би-ағаң кезінде атқарған жұмысты жалғастырып келеді. Әлсін-әлсін Бейімбет тақырыбына айналып соғып, қалам тербейтіні бар. Жақында ғана «Ана тілі» газеті

Р

Сәкеңнің «Би-ағаңның ауылы» атты тамаша мақаласын жарияласа, «Біздің Қостанайда» «Пірім менің – Би-аға» эссесі жарық көрді. Би-ағаңды пір тұтқан абзал азамат, қабілетті қаламгер, тамаша тәлімгер ағамызды мәртебелі атағымен құттықтауға біз де қуаныштымыз.

С

Ақын-жазушылардың Сәлім Меңдібай туралы пікірлері

Жарасқан Әбдірашев

Көзінен сұлулықтың әрін көрем, Сөзі де жанып тұрған жалынды өлең. Қыздарды қыз мінезбен ғашық қылған, Жігіттің жігіті ғой Сәлім деген... 1968 ж.

Серікбай Оспанұлы

– Ботам-ау, – депті Сәлім ағасы, – іссапарға ыңғайлы, жеңіл, барынша қолайлы киім кию керек... Сол ботасы кеше ғана қала әкімі Ахмедбек Ахметжанов пен қалалық мәслихаттың хатшысы Нұрлыбек Халықов құрметті азаматтың куәлігі мен лентасын салтанатты жағдайда тапсырғанда, зәулім сарайдың ортасынан қолына өзінен де үлкен жайнаған гүл шоғын ұстап, ағасына сахнаға шығып тапсырып жатты. Біздің ұстазымызды осынау атағымен жүздеген адам құттықтады, солардың ішінде қияндағы Бахрейн корольдігінен академик Жанкелді Отарбаев сол күні-ақ жеделхат салыпты. Өзі еңбек жолын токарь болып бастаған Рудный қаласынан, Қостанай облысының құрметті азаматы Әлсабыр Дәрменбаев, туған жері Меңдіқарадан Қазақстанның Еңбек Ері Сайран Бұқанов, тоқсан бес жастағы абыз ақсақал Мағауия Жүнісұлы, профессор Қалқаман Жақып және басқа көптеген үлкен-кіші Сәкеңнің қуанышына ортақтасыпты. Мұның бәрі шын жүректен шыққан риясыз құттықтаулар еді... Сәлім Тоқмырзаұлы Қазақстан Жазушылар одағының және Журналистер одағының мүшесі, Қазақстанның құрметті журналисі, Қазақстанның мәдениет қайраткері, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының иегері. Көрнекті журналист облыстық «Қостанай гаңы» газеті редакциясында 1971 жылдан табан аудармастан 43 жыл бойы еңбек етіп келеді. Аға тілші, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы болды, 1990 жылдан бас редактордың бірінші орынбасары. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті журналистика факультетін, Алматы жоғары партия мектебін бітір-

ген. Ол көптеғен очерктер мен мақалалардын авторы, республикалық және облыстық журналистік конкурстардың бірнеше дүркін жеңімпазы және жүлдегері. Оның қаламынан туған «Жүрек лүпілі», «Еменнің айыр бұтағы», «Мөп-мөлдір дүние», «Ілияс Омаров», «Еркімбайдың Сұлтаны», «Терең тамыр», «Тұмарымыз – Түркістан», «Біздің елдің жігіттері», «Армысың, алтын таң!» атты көркем-публицистикалық кітаптары Алматы, Астана, Қостанай баспаларынан жарық көріп, оқырмандар тарапынан жоғары бағасын алды. Бұл туындыларда Қостанай өңірінің шежіресі жазылды, оның тамаша адамдарының жарқын бейнесі жасалды. Мұның үстіне оның жазған талай очерк-эсселері ұжымдық жинақтарға енді. Оның журналистік зерттеулері нәтижесінде өз заманының өр тұлғалары Бекбаулы би Өтейұлының, Әлібек батыр Құдайбердіұлының, Шобан батыр Жаманқұлұлының есімдері қасиетті Түркістандағы Қожа-Ахмет Яссауи кесенесіндегі тақтаға жазылды. Бір айта кетерлігі, азаматымыздың осы баһадүр бабалар туралы ізденісіне жұртшылық ерекше баға берді. Кезінде облыс делегациясының құрамында Түркістанға барып, тәу етті. Қайтар жолда, жетіқат көкте, ұшақ ішінде сол кездегі облыс басшысы Өмірзақ Шөкеев жазушы-журналистке арнайы сыйлығын тапсырып, мерейін үстем етіп еді. Сөйтіп біздің ұстазымыз мәртебелі сыйлықты жерде емес, аспанда алған алғашқы жүлдегер болып тарихта қалды. Сол сапардан кейін «Тұмарымыз – Түркістан» атты тамаша кітап туды. Белгілі қаламгердің және ауылдың Қайролла Меңтаев басқарған азамат тарының ізденісі арқасында Ұлы Отан

соғысының майданында мерт болған 77 жауынгердің дерегі белгілі болып, олардың есімі өздерінің туған ауылы – Меңдіқара ауданы, Ақсуат ауылында қойылған мәрмәр тасқа жазылды және осынау қасиетті белгіге 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргін құрбандары болып, атылып кеткен 12 арыстың есімі де енгізілді. Ол Қостанай қаласында тұратын Молдағали Жүнісбеков, Мағауия Жүнісов, Қасымхан Алдабергенов, Қажи Маманов, Нүркен Жолмұханбетов және басқа көптеген Ұлы Отан соғысының ардагерлері туралы оңдаған очерк, деректі әңгіме, эсселердің авторы. Оның қаламынан Қостанай қаласының құрметті азаматтары К.Дөненбаева, К.Укин, С.Бисетаев, М.Шаяхмет, А.Шаяхметов және басқалар туралы мақалалар дестесі туды. Қостанай қаласы туралы фото-кітаптар шығаруға белсене қатысты. Ке й і п ке р і м « А л а кө л » қоғамдық бірлестігі құрылтайшыларының бірі болып табылады, бұл бірлестік ата-баба дәстүрі мен толерантты насихаттау жолында айтарлықтай іс тындырып жүр. Бірлестік жетекшісі Бауыржан Тебеев бастамасымен жылда С.Көбеев көшесінде сенбілік өтеді. Сәкең«Әскери ерлігі үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін», «Еңбек ардагері», «Қазақстан тәуелсіздігіне – 10 жыл», КСРО халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің күміс медалімен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен, Қазақстан Республикасы Құрмет грамотасымен, Мәдениет және ақпарат министрлігінің, облыс әкімінің бірнеше грамоталарымен марапатталған, Елбасының және «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалының Алғыс хатын алған. Бүгінгі «Қостанай таңының» бастауында Би-ағаң,

Келтіріп сөздің сәнін де, Толықтырар мәнін де. Тұла бойы тұнып тұр, Тәрбиеге, тәлімге. Шіркі, дүлдүл дүние-ай, Жар бол өзің Сәлімге! 2013 ж.

Байтұрсын Ілияс Қашаннан қалың жұртқа мәлім атын, Сөз жазсаң, ащы терің алынатын Ұсындым тәбәрікке кітабымды, Жинаған Ахаң жайлы мағлұматым. Оқышы жырың етіп Мәрзияны, Өздерің әділ-қазы табынатын. Бұл кітап өз қолыңнан өткен кітап Жақынсың бауырымдай жаныма тым! 2000 ж.

Нағашыбай Мұқатов Өлердей сүйіп өмірдің осы гүл бағын, Шағала құстай шарлап-ақ кеткен шыңдарын. Жамандық ойлап жарға итергенін көргем жоқ, Жақсылық ойлап, құшақ ашқанына ризамын. Артта қалып, албыр шағы, сайран күн Ағама абзал ақ пейілімді жайғанмын. Папка іздеп бас қатырғанын көргем жоқ, Қарапайымдылығына қашаннан өзім қайранмын. 1996 ж.

Дәмир Әбіш Желдей есіп, жылдар бойы қаламы, Жырға қосты туған елін, даланы. Қай кезде де мейірімді жүзінен, Есіп тұрар ізгіліктің самалы. Мінез қандай, болмыс қандай, ой қандай, О бастан-ақ данышпан боп туғандай. Кішілік те, кісік те барлығы, Үйіріліп бір басына қонғандай. 1996 ж.

Сейітқазы Досымов ...Иә, «тез қасында қисық ағаш жатпайды» дегендей, кезінде ұстазы мықты болғандықтан ба, әлде табиғи болмыс бітімінен бе, қыздай сызылған мінезі мен артық ауыз сөз жоқтығымен, білгір білімімен Сәлім көбімізден оқ бойы озық жүретін. Көбімізден орысшаға да жүйрік, жазса қиналуды білмейтін. 1999 ж., «Егемен Қазақстан» газеті

П

О

Сейіт Кенжахметов

Қымбатты інім Сәлім! Өзіңді Қостанай аумағының қабырғалы азаматтарының бірі деп бағалаймын. Сондықтан қатарыңның қара нарындай болып, қажымай, мойымай тарта бер дегім келеді. 2001 ж.

Оразалы ЖАҚСАН


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 21 қазан 2014 ж.

ТАҢШОЛПАН

9

Көз жұмғанша көрсетейікші көрегендік Белгілі ақын, республиканың мәдениет қайраткері, филология ғылымдарының кандидаты Нағашыбай Мұқатовтың есімі жұртшылыққа жақсы таныс. Ол кезінде Қазақ радиосының Торғай облысындағы меншікті тілшісі болған. «Қазақстан-Қостанай» телерадиокомпаниясының ардагері. Облыстық теледидарда «Шаңырақ» шығармашылық бірлестігінің Бас редакторы қызметін атқарған. Республикалық телефестивальдың үш мәрте жеңімпазы. Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, бірнеше поэзиялық және прозалақ кітаптардың авторы. Қаламгер өзінің «Өлең-жүрек» деп аталатын жаңа кітабын баспаға әзірлеп жатыр. Жуырда 65 жасқа толған ақынның топтама өлеңдерін оқырман назарына ұсына отырып, оған зор денсаулық, шалқар шабыт тілейміз.

Нағашыбай Мұқатов

\

Тірлігің болғаннан соң... Өмір-өзенде жүзбесін кері қайық, Адамдар араласуға тегі лайық, Тірлігің болғаннан соң тек уақытша Ірілігің ілтипатта деп ұғайық. Көңілдің шуағы- шашу күні шығып, Кісіні кісі жүрсін дұрыс ұғып, Тірлігің болғаннан соң тек уақытша Тірі пенде тұрса ғой гүл ұсынып. Бұл адам бірліктен өзге нені іздемек, Басқа ойдың барлығы да теріс демек, Тірлігің болғаннан соң тек уақытша Суық емес, жып-жылы лебіз керек. Зиялы заманыңда зор іске асық, Қияға қақ қанатты, қарышта, шық, Тірлігің болғаннан соң тек уақытша Туыстар ту көтерсе ғой қол ұстасып. Алтын уақыт дүбірлі бір дөңгелек, Адам мінезі ала құла, күнде бөлек, Тірлігің болғаннан соң тек уақытша Ретсіз реніш, өкпе, наз кімге керек. Ақыл айтса ақсақал бөле бердік, Тайталасып таязбен кәне жеңдік, Тірлігің болғаннан соң тек уақытша Көз жұмғанша көрсетейікші көрегендік.

\

Күн болып күмісті төк

Ақиқатқа аялдамасам кінә болар, Алла, құдайдан қорықпас бірақ олар, Адамға адам арам пиғыл армандаса Мылтығын тура кезеніп тұра қалар. Қасірет қорқау- қасқыр қараңдаған, Жалпақ жұрт жортуына әмәнда алаң, Түн болып, түр тұманданып зәрені алмай Күн болып күмісті төк адамға адам.

\

Тәуба туралы Дені саудың көңілі тоқ қарағым, Жөн сірә мүгедекке тоқтағаның, Жарықты жарты минут көрмеген көп Тәуба де болғаннан соң от жанарың. Төбеден тобыр бұлттар көшті қалың, Тағдыр, тағдыр тірлікте тосты бәрін, Жар, бала, немере даусын естімеген көп Тәубә де болғаннан соң қос құлағың. Керек пе денсаулықтан басқа арманым, Кей кезде мұңдымен де дос бол жаным, Қанаты жоқ құстардай қанша кісі Тәуба де болғаннан соң қос қолдарың. Ақиқатты айқайлап атай алдым, Адамдықтан алшақты өте аядым, Арбаға алаңдаған жан жетеді ғой Тәуба де болғаннан соң екі аяғың. Бағасын жалған өмір енді түсін, Біртүрлі риза көңіл, кеңіді ішің, Жас, кәрінің көбісі мәңгі ұйқыда Тәуба де, көрешек күшті, сен тірісің. Пендені тұсында тосып тұрады азап, Парасатта өзіңді байқа, сына қазақ, Тәубасын ұмытқандар ұтылмай қайтсін Тәубасын ұмытпағандар ұлы азамат.

\

Сен сияқты... (Партия, кеңес қызметі ардагері, аяулы әкем, марқұм Оразбай Мұқатұлы аруағымен сырласу) Тағлым тамақ болса кім құлады, Тірліктің тыныс берші гүлді бағы, Сен сияқты сүйдім де ұл мен қызды Әкелік әйдік биікте тұрмын әлі. Жоғалса түнде уайым, күндіз қайғым, Үмітті үкіленген күнде ұстаймын, Сен сияқты домбыра шертіп, шертіп Саз-ырғақпен самғаған бір құстаймын. Жасымнан жұтып өстім тұнық дәмін, Рухани аштық қауіпті бір ұққаным, Сен сияқты мәпелеп сөз өнерін Қаржы емес, қаламым қызыққаным.

Ерке самал секілді ескенде өлең, Өзімді өмір атты күрестен көрем, Сен сияқты ғибратты ғұмыр кешіп Көргенсіз заманды көрмей-ақ кетсем деп ем.

\

Байлық үшін... Маңайыма қарасам көз жүгіртіп, Мағынасыз өмірден өстім үркіп, Доллар үшін жалма-жан жүгірген көп Доллардай домалаған досты ұмытып. Шыдамдылық шын іздеп шыбын жанға, Кино көргендей кідірдім құбылғанға, Теңге үшін күнді үмытқан, түнді ұмытқан Туыстың туы жығылса бұрылған ба. Аспаннан әрі тұрса да айы бүгін, Ақиқатты айтуға лайық үнім, Қаржы үшін қанағаттан қашықтаған Қай қазаққа көрсеткен қайырымын. Ынтымақ үлкен, кіші ырысы де, Кісінің ұқсамайық күмісіне, Ақша үшін ала таңнан арпалысқан Араласпайды ағайын бір ісіне. Жүрегімде жүз ойлар жүрді менің, Құдайдың құлағына жет шын тілегім, Тиын үшін тыржитқан түр-түстерін Есепшіні екі орар бір білерім. Жалғанда жаралған ба гүлден кеуде, Жиілеп таралған ба күннен сәуле, Байлық үшін бас иген «крутойлар» Барып жүр кісілікті кіл жерлеуге.

Бұйырып ащы, тұщы таттым дәмін, Бақа- балшықтың уыстап лақтыр бәрін, Көздері болсадағы адамдардың Көрмейді көргенді іс авторларын. Басты кінә жүргені бас төмендеп, Қоғамды құбылмалы лас деген көп, Құлағы болсадағы құдай құлының, Тұрады түк естімей тас керең боп.

\

Бөгет салу қажет-ақ бұл сұмдыққа, Көңілі кең ақындар гүл сындырып па, Бүйрегі болсадағы барлығының Бүлкілдеп бұрылған ба бір шындыққа.

Тәтті жемістен татса да...

Қазақы қазынада қамба қалай, Қара түнді қақ жарсын жолдағы арай, Аяғы болсадағы адамдардың Аз бұрылар әйтеуір оңға қарай.

Алаштың алтын дәнді алабы көк, Қандас түгіл, қашықтағы қарады көп, Тау баурайында тұрсада тірі пенде Тау тұлғалы болуға талабы жоқ. Тірлік ғажап сыңғырлы күлкім барда, Тәтті қиял томпаңдап ұмтылды алға, Бұлақ суын сімірсе де небір сабаз Бұлақтай тазалыққа ұмтылған ба. Дауылдары долданса жаз қауіпті, Қазағым қатты тебірен қаз дауысты, Орманда жүрсе дағы серуен құрып Орман-ойға бататын аздау тіпті. Алла жолын амалсыз бұрып алса, Ақ сәулесін сеппейді күні онша, Қызыл гүлді қырқадан жиі үзгенмен Түр-әлпеті тікенек тірі қанша. Жақсылық, жамандық та қапты аңызға, Қазақы қасиетті сапта бұзба, Тәтті жемістен татса да талайлары Қатты сөзді лақтырар қақпаңызға.

Жүрген сирек сыйластыққа сүйеніп, Жүр түсіме жайсаңдары жиі еніп, Адамға адам жалғанда жақпай жатса Айтар өсек түймедейді түйе ғып.

Қол ұзартты тигізген қолғабысың, Қомақтанып қуантар зор табысым, Сен сияқты тілшімін газеттерге Қалт жібермен қоғамның қозғалысын.

Сырласатын сарайды кең ашалық, Келмес кезең көрінер елесі анық, Адамға адам қызғана қабақ шытса Арпылдаған қандендей көре салып.

Болды әйтеуір батысқа былғанбасақ, Бейнесін келемін кісінің жырдан қашап, Сен сияқты сапырдым әңгімені, Селеу шөптей сиреді тыңдар қазақ.

Дүрліктірді дүние бас қатырып, Әйтеуір басқа мінез, басқа қылық, Адамға адам қатігездік ойлап тапса Тұрады тасалардан тас лақтырып.

Жүрегіме ізгілік жүр ұялап, Қағамын зеңгір көкке жиі қанат, Сен сияқты шамалы бастық болдым Сен сияқты жасамай бір қиянат.

Солған бір жапырақтай сарғайған үміт, Қайда да қайғы, қасірет, қан-майдан , былық, Жүрегі болсадағы бүкіл жанның Жүреді мейірімді маңдайдан ұрып.

Біржола бұзылғаны-ай ниетінің, Бұлттан кейін шыққан ба іле күнің, Адамға адам әп- сәтте ашуланып Боқтық сөздің боратады не түрін.

Алдамаса пәк арман айдындасың, Аңғардым заулаған жыл қайырылмасын, Сен сияқты ақ шашты шал боп шықтым Жиын тойда жәукемдеп қойдың басын.

Тарихтың сыр шертпейтін дәптері жоқ, Тірлік кешер кейбіреу жат, кері боп, Миы болсада мына дүние иесінің Миаудай миаулайтын сәттері көп.

Тоңдырып, дірілдетер деректі шақ, Төбелесер төбеде төбет құсап, Адамға адам хайуандай ақырғанда Алқымына апарар лөкет-пышақ.

Туғалы бағыт оңды, жолым тәуір, Титтейімнен мен сірә момындау ұл, Сен сияқты аңқаумын айналаға Содан ба алдайтындар соңымда жүр.

Өмір-өзен толқынынсыз нені білгем, Іргеден ірі тышқанға кемірілгем, Бауыры болсадағы бар пенденің Бауырына тартқан ба сені бірден.

\

Түк ұқпадым

Ашқан ба адам қап-қара құлыптарын, Ғайып бола бастады ғұрыптарым, Жаратылысында жандардың кінә бар ма Тірлігін түсініксіз түк ұқпадым.

\

Жүргізуші ақылы озса... Кәнеки көне заманға жасыма деп, Күндіз түні кісіні тасып әлек, Табан жолдан тайдырды талайларды Тыпыршыған шетелдік машина кеп. Бұл күнде баллар күдік, баллар –бүлік, Бермейді сусыныңды шөл қандырып, Астана асфальтында жарысты жастар Бәйгеге теңге емес, доллар тігіп. Тірлікте тік көтерер ту жайнасын, Топастық топан судай ұлғаймасын, Автокөлік алты мәрте аударылып Мезгілсіз көзін жұмды удай масың. Миымда минут сайын мұң жатпасын, Мені, сені жаманат жылатпасын, Тарс соғылып мерседес камазбенен Тажал ажал әкетті бір отбасын. Дүние ылғи қалай тұрсын күліп, Қояды нәзік гүлді де бір сындырып, Жаңылысып жолынан қалғып кетіп Жер жастанды жалғыз ұл, қыршын жігіт. Адам жүзге толса да жаны тәтті, Аралау арман өмір атты әлі бақты, Жылдамдықтан жүргізуші ақылы озса, Жолдағы сапарлардың бәрі сәтті.

Бетті дайындаған О.ОТЫНБАЙҰЛЫ


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

10 ТАНЫМДЫҚ БЕТ Сейсенбі, 21 қазан 2014 ж.

ЖЕМҚОРЛЫҚ – ЖЕГІ ҚҰРТ

Жұмыла көтерген жүк жеңіл «Қазақстан – 2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты ҚР Президенті Жолдауының басты аспектілерінің бірі қоғамда құқық бұзушылықтар мен тәртіпсіздікке «нөлдік төзімділік» принципін орнату болып табылады. Аталмыш аспектінің маңыздылығын басшылыққа ала отырып, Департаменттің Ішкі қауіпсіздік басқармасы 2014 жылдың бірінші жартыжылдығы ішінде 13 қызметтік тергеу жүргізгенін, олардың нәтижелері бойынша 13 лауазымды адам қатаң тәртіптік жауапкершілікке тартылғанын, 11 тергеуге дейінгі тексеру жүргізілгенін, олар бойынша бір қылмыстық іс қозғалғанын және 10 материал тергеу бойынша берілгенін ескере отырып, кеден органдарында құқық бұзушылықты және сыбайлас жемқорлық көріністерін жасау ықтималдылығы сақталуда. Сондай-ақ соңғы 2 жыл ішінде біздің ведомствода сыбайлас жемқорлық, құқық бұзушылық тіркелмегенін атап өткен жөн. Өзім алдын алу шараларына ерекше назар аудару қажет деп есептеймін. Департаментте жеке құраммен әңгімелесулер, «дөңгелек үстелдер», жиналыстар, жалпы түсіндірме жұмыстары өткізіліп тұрады. Жыл басынан бері аталмыш тақырыпта 16 «дөңгелек үстел» өткізілді. Құқық қорғау органдарымен ақпарат алмасу бойынша іс-шаралар, жедел

белгілерге шұғыл назар аудару, азаматтардан және заңды тұлғалардан келіп түскен хабарламалар бойынша жіті қызметтік тергеулерді жүргізу нәтижесіз қалмайды. Қызметтік тергеуді жүргізу құқық бұзушылық, соның ішінде сыбайлас жемқорлық профилактикасының негізгі құралы болып табылады. Өйткені, оның нәтижелері бойынша қызметкердің құқықбұзушылықты жасаған фактісі ғана емес, сондай-ақ қызметкердің бұдан әрі қызметін өткеруге кедергі болатын себептер, жағдайлар, келтірілген зиянның мөлшері анықталады. Іс жүргізу, ерекше қылмыстық істерді қозғау басым болып табылады. Тауарларды кедендік тазарту кезінде барлық операциялардың айқындығы, сондай-ақ жемқорлық көріністерін болдырмау мақсатымен Департаменттің ғимаратында, соның ішінде «Қостанай – Кедендік тазарту орталығы» кеден бекетінде бейне камералары орнатылғанын атап өткен жөн. Жақында Қостанай облысы бойынша КБД Ішкі қауіпсіздік басқармасы Департаменттің қызметкерлерін Қостанай облысы бойынша ҚАЖД тергеу изоляторына (УК 161/1) баруын ұйымдастырды. Мұндай іс-шаралар қызметкерлердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру көзқарасын қалыптастыруда маңызды шаралардың бірі екендігін, сыбайлас жемқорлыққа қарсы

Балыққа ота жасалды

Е

« стімеген ел де көп» демекші, Австралияда күрделі операцияны бастан кешкен алтын балық өз-өзіне келуде. Ота барысында балықтың миынан оның өміріне қауіп төндірген ісік алынған. Мәліметтер бойынша, оның иесі медициналық қызмет үшін 200 Автралия долларын төлеген екен. Дәрігерлердің айтуынша, 10 жасар балық аман-есен жазылып кетсе, әлі 20 жыл жасайтын көрінеді.

8

Л

8

жұмыстың тиімділігін арттыруға себеп болатынын сеніммен айтуға болады. Бұдан басқа, Департамент сыбайлас жемқорлықпен күресу бойынша жүргізіліп жатқан шаралар туралы халықты ақпараттандыру үшін 2014 жылдың басынан бері бұқаралық ақпарат құралдарында 12 материал жариялады. Аталмыш бағытта «Нұр Отан» партиясы ҚОФ, облыстың кәсіпкерлер палатасы, Кәсіпкерлік қызметті қолдау қауымдастығы, брокерлік фирмалар өкілдері және СЭҚ қызметкерлерінің қатысуы-

мен Консультативтік кеңестің жұмысына, бірлескен жеделпрофилактикалық іс-шаралар жоспарларын іске асыру мақсатында құқық қорғау органдарымен өзара әрекет етуге ерекше назар аударылуда. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бағдарламасы және Президенттің Жолдауында белгіленген басымдылықтарды есепке ала отырып, әрбір мемлекеттік қызметшінің жұмыс тиімділігін арттыру басты міндет болып табылады. Н. Әшіханов, Қостанай облысы бойынша КБД бастығы

жырдан шашу шашты. Өрелі өлеңнен өрнек өрді. Жұматайдың жауһар жырларын нақышына келтіріп мәнерлей оқыды. Өз жүректерінен туған арнауларымен поэзия әлемін дүбірге бөледі. Әрбір өңірден үкілеп қосқан кіл жүйріктер бақтарын сынаған бәйгеде жерлесіміз Алматы облысы әкімінің арнайы сыйлығын иеленді.

2 млн. теңгеге сатып алынды

Ш

ымкент қаласының хайуанаттар бағының директоры Сейдолла Жұбаевтың айтуынша, жануарлар Красноярскіден әкелінген. Бүгінде олар жергілікті баққа бейімделіп жатыр екен. Красноярск хайуанаттар бағынан Эмо түйеқұсы, екі тиін тектес жануар және Орикс бөкені әкелінді. Ең қымбаты – 5 мың доллар. Хайуанаттар бағы директорының сөзіне қарағанда, жануарлар жергілікті климат пен тағамға бейімделе бастаған.

8

Тәртіпсіз көрші пәтерден қуылды

М

инскінің Антоновская көшесіндегі көпқабатты үйдің тұрғыны Галина Голуб күндіз-түні айқай-шуы бітпейтін тәртіпсіз көршісінен шаршағандығын айтады. Амалы таусылған әйел құқық қорғау органдарына шағымданған. Алайда, іске тәртіп сақшылары араласқанын білген көрші одан әрі есіріп, үйдің астаң-кестеңін шығарған. Бұл ретте Беларусьтың құқықтық тәжірибесінде тұңғыш рет тәртіпсіз тұрғын пәтерден қуылуы мүмкін. Азаматтық сот көршілерінің тынышын алған беймаза тұрғынды баспанасын сатуға мәжбүрлеп отыр. Тұрғын үй кодексіне сәйкес мұндай тынымсыз көршілерге қатысты әкімшілік іс үш рет ашылса, көршілері оны пәтерінен қуып шығу туралы талап қоя алады. Бұл заң 2013 жылдан қолданысқа ене бастаған. Жаңа заңға сәйкес судья тәртіп бұзған тұрғынды пәтерін сатып, оның ақшасына басқа жерден баспана сатып алуға міндеттеуге құқылы. Егер ол пәтерін өзі сатпаса, сот оны аукцион арқылы сата алады.

8

БІЛГЕНГЕ – МАРЖАН

Телефонда сөйлесе аласыз ба? Адамды көрмей білмей жатып-ақ телефонда сөйлесу мәнеріне қарай оның қаншалықты әдепті, мәдениетті екендігін бағалауға болады. Телефонмен сөйлесудің өз заңдылығы барын көп ретте мойындағысы келмейтіндер бар. Соның кесірінен дөрекі сөйлеп, соған лайық дөрекі жауап алып жататыны жасырын емес. Есіңізде болсын: - сіз біреуге звондағанда міндетті түрде алдымен амандасып, өзіңізді таныстыруыңыз керек. Сосын барып, керек адамыңызды шақырып

жіберуін өтінген жөн; - телефон тұтқасын көтере сала «маған Пәленшені шақыршы» деу барып тұрған мәдениетсіздік; - телефоныңыз шырылдағанда тұтқаны көтере сала «Бұл кім?» деуге болмайды. - телефон нөмірін дұрыс тергеніңізге күмәніңіз болса, «мен қайда звондадым екен?» немесе «бұл қай жер екен?» деп сұрау әбестік болып саналады. Мұндай жағдайда өзіңізге қажетті нөмірді атап, мысалы «бұл 12-34-56 ма екен?» деп сұраған абзал; - телефон байланысын-

Көлікті аяғымен жүргізеді

атвияның 26 жасар тұрғыны, мүгедек Гатис Цаунитис көлікті аяғымен шебер жүргізеді екен. Қызығы сол, жақында Гатис емтихан тапсырып, заңды түрде көлік жүргізуші куәлігін алды. Автоматты басқарылатын көлікті жүргізушінің бір аяғымен рөлді айналдырып, екіншісімен бұрылу белгісін қосады екен. Оның көлігіне мінген жолаушылар өздерін емін-еркін сезінгенін айтады.

Әріптесіміз жүлдемен оралды Талдықорған қаласында «Жұматай – жыр қағаны» атты республикалық жыр мүшәйрасынан, біздің әріптесіміз «Қостанай таңы» газетінің Веб-редакторы Мешіт Ғазизұлы жүлделі оралды. Айтулы жыр додасында Атырау мен Алтайдан, Алатау мен Арқадан келген 20 ақын бақ сынасты. Өнер бәйгесінде жырға жаны құмар өлең-сөздің зергерлері тойға тарту ғып,

Шарайна

да ақау пайда болса, немесе Сіздің шұғыл шаруаңыз шығып қалса «қазір сәл күте тұрыңызшы» деп тұтқаны тастай салуға болмайды. «Мен өзім сәл кейінірек қайта хабарласамын» деп барып тұтқаны қою керек. Әрі міндетті түрде сәлден соң қайта хабарласқан дұрыс; - әріптесіңізге звондап, «Бұл кім, тауып көрші» немес «мен кіммін» деп телефонның тұтқасында жұмбақтасып ойнап тұру мәдениетсіздік; - танысыңызға звондай сала «сенбі күні түсқайта не істейсің?» дегеннен гөрі, «сенбі күні қолың тие ме, менде мы-

надай ұсыныс бар еді, қалай қарайсың?» деген дұрыс; - егер сіз белгілі бір мекеменің, фирманың хатшысы болсаңыз, телефон тұтқасын көтере сала «Алло» деу әбестік. Оның орнына «Бұл «Айна» фирмасы сізді тыңдап отырмын» деу керек; - телефонда ұзақ сөйлесу әдепсіздік. Телефон, әсіресе жұмыс орнында тек қызметтік байланыстарға арналғанын ұмытпаңыз; - кіммен, қандай тақырыпта әңгімелессеңіз де, телефон тұтқасын қоярда «Сау болыңыз» деуді ұмытпаңыз.

Қауіпсіз батареялар

О

тандық ғалымдар зиянсыз, арзан, ал қуаты қазіргілерден 10 есе артық батареяларды қолданысқа шығармақ. Наноматериалдардан тұратын жаңа құрылғыны жасау үшін Назарбаев университетінің өнертапқыштары 3 жыл еңбек еткен. Нәтижесінде, телефон, ноутбук сияқты гаджеттердің қуатын бірнеше күнге дейін жеткізе алатын, әрі қауіпсіз отандық құрылғы пайда болды. - Біздің қазір зерттеп жатқан аккумуляторымыз литий күкірт және литий ионды су аккумуляторлар. Ерекшелігі, олар қазіргі коммерциялық аккумуляторлардан энергия тығыздығы 10 есе артық. Экологиялық жағынан өте таза және қауіпсіз. Дәл мұндай экологиялық таза батарея әлемде әлі шығарылмаған. Ал, патент алып үлгерген біздің ғалымдарымыз оны 1-2 жыл ішінде қолданысқа енгізбек, - дейді Назарбаев университетінің профессоры Жұмабай Бәкенов.

(Өзге басылымдардан алынды)


Вторник, 21 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

Қостанай қаласы әкімінің аппараты сенім телефонның жұмысы туралы хабарлайды. Телефон 109. Аппарат акима города Костаная сообщает о работе телефона доверия. Телефон 109.

ВАЖНО ЗНАТЬ!

Самолечение – опасно

Костанайским городским судом по заявлению акима г.Костаная возбуждено гражданское дело об объявлении безвестно отсутствующей гражданки Чернопольской Ольги Борисовны, 19 октября 1962 г.р., уроженки Костанайской области, проживающей по адресу: Костанайская область, п.Затобольск, ул. Алтынсарина, д. 97 либо п.Затобольск, ул. Алтынсарина, д. 79. Лицам, имеющим сведения о месте пребывания гражданки Чернопольской Ольги Борисовны, сообщить об этом суду в трехмесячный срок со дня публикации по адресу: г. Костанай, ул. Победы, д.72.

Если мы Вас лечим, то помогаем Вам сейчас, если мы Вас учим, то помогаем вам всегда! (Девиз ВОЗ)

ТОО «Тазалык-2012» уведомляет о проведении общественных слушаний по рабочему проекту «Консервация полигона ТБО «Южный». Слушания будут проводиться 10.11.2014г. в 15.00 п.Амангельды, ул.Речная,3, тел.8(7142)25-64-54. Замечания и предложения будут приниматься по электронной почте: Tazalyk2000@ Rambler.ru «Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитеті Қостанай облысы бойынша Кедендік бақылау департаменті» мемлекеттік мекемесі, БСН 930140000501, өзінің таратылатынын хабарлайды. Талап – шағымдар осы хабарландыру жарияланған күннен бастап екі ай мерзім ішінде мына мекенжайда қабылданады: Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 183. Государственное учреждение «Департамент таможенного контроля по Костанайской области Комитета таможенного контроля Министерства финансов Республики Казахстан», БИН 930140000501, сообщает о своем упразднении. Претензии принимаются в течение 2 (двух) месяцев со дня опубликования объявления по адресу: г.Костанай, ул.Гоголя, 183. На Государственную экологическую экспертизу в управление природных ресурсов и регулирования природопользования поступил рабочий проект «Здание с помещениями: минигостиницы, закусочной быстрого обслуживания и гаража по автодороге на Федоровку» с разделом «Охрана окружающей среды». Тел. 50-37-90.

«Қауырт желі»

азаматтар мен ұйымдардың діни салаға қатысты барлық мәселелер бойынша ақпарат қабылдауға, сондай-ақ деструктивті діни қызметтен зардап шеккендерге кеңесшілік және психологиялық көмек көрсету арналған. Хабарласыңыздар, егер • сізді немесе сіздің жақындарыңызды түсініксіз діни ойларды қабылдауға мәжбүрлеген болса, • сізге көшелерде, кіреберістерде, пәтерлерде, көліктерде күдікті діни кітаптардың, журналдардың кітапшалардың, парақшалардың таратылуы туралы белгілі болса, • сізбен немесе сіздің жақындарыңызбен діни тақырыпта күдікті үгіт жүргізісі келсе, • сізбен немесе сіздің жақындарыңызға діни жоралар мен іс-шараларға қатысуды ұсынған болса, • сізді діни бағыттағы күдікті жиындар мазалаған болса, • сізбен немесе сіздің жақындарыңыз күдікті адамдардың не діни бағыттағы ұйымдардың ықпалына түскен болса, • сізбен немесе сіздің жақындарыңыз діни мәселелерге байланысты қиын жағдайларға ұшыраған болса, • сізбен немесе сіздің жақындарыңыз дін саласындағы мамандардың кеңесі мен көмегін қажет ететін болса. Біз сіздердің барлық сұрақтарыңызға жауап береміз және көмек көрсетеміз! Сіздер үшін заңгерлер, теологтар, дінтанушылар, психологтар жұмыс істейді.Кеңес беру тәулік бойы және дербес жүргізіледі. Қоңыраулар Қазақстанның кез-келген нүктесінен тегін қабылданады.

«Горячая линия»

для приема от граждан и организации информации по всем вопросам, касающимся религиозной сферы, а также оказания консультативной и психологической помощи пострадавшим от деструктивной религиозной деятельности. Звоните, если: • вам и вашим близким навязывают непонятные религиозные идеи; • вам стало известно о распространении сомнительных религиозных книг, журналов, брошюр, листовок, в том числе на улицах, подъездах, квартирах, транспорте; • с вами и вашими близкими пытаются вести подозрительную агитацию на религиозные темы; • вам и вашим близким навязчиво предлагают участвовать в религиозных обрядах и мероприятиях; • вас беспокоят подозрительные собрания религиозного характера; • вы и ваши близкие оказались в трудной жизненной ситуации из-за проблем религиозного характера; • вы или ваши близкие нуждаются в консультации и помощи специалистов в сфере религии. Мы ответим на все ваши вопросы и окажем помощь! Для вас работают юристы, теологи, религиоведы, психологи. Консультирование ведется круглосуточно и конфиденциально. Звонки из любой точки Казахстана принимаются бесплатно.

Грипп и ОРВИ (острая респираторная вирусная инфекция) являются самыми распространенными заболеваниями на земном шаре: каждый год они настигают порядка 90% населения планеты. Часто люди путают грипп и ОРВИ, а плохое самочувствие приписывают простуде. Элементарное незнание приводит к тому, что заболевшие

относятся к своему здоровью, что называется, спустя рукава – переносят болезнь на ногах и не обращаются за медицинской помощью. Данная статья развеет мифы об идентичности ОРВИ и гриппа. Во-первых, и грипп, и ОРВИ относятся к острым вирусным заболеваниям дыхательных путей, которые передаются преимущественно воздушно-капельным путем,

только ОРВИ вызывается такими вирусами, как риновирус, аденовирус, респираторно-синцитиальный вирус, вирус парагриппа и т.д., а грипп – вирусами гриппа. Еще одно существенное отличие заключается в том, что для ОРВИ характерны сезонные подъемы заболеваемости, а для гриппа – возникновение эпидемий и пандемий, имеющих широкий территориальный охват. ОРВИ отличаются среднетяжелым течением, а грипп – тяжелым, зачастую с серьезными осложнениями, а иногда и смертельными исходами. Весомое различие еще и в том, что заболевание гриппом можно предупредить с помощью специфической профилактики – ежегодной иммунизации. Вакцины против ОРВИ не существует, так как это заболевание вызывается различными вирусами, предугадать которые затруднительно. Различны и симптомы: грипп всегда имеет острое, резкое начало - за 2-3 часа температура тела возрастает до 39оС и выше, держась 3-4 дня; при ОРВИ состояние человека ухудшается постепенно (в течение 1-2 дней), температура тела редко превышает 38оС. Для гриппа характерны сле-

дующие проявления: озноб, головокружение, мышечные и головные боли, лихорадка, сухой кашель, боли в горле, животе и глазных яблоках, снижение аппетита, нарушение сна, общее недомогание. Признаки ОРВИ: покраснение горла, першение и боль в нем, насморк, прерывистый («лающий») кашель, который может перейти во влажный, с отделением мокроты. Больного гриппом можно определить даже по внешнему виду: покраснение век и белков глаз, одутловатость лица, посинение слизистых оболочек и губ. Больные ОРВИ восстанавливаются, как правило, за несколько дней, а вот период выздоровления после перенесенного гриппа может растянуться до нескольких недель. Помните, что поставить верный диагноз и назначить соответствующее лечение может только врач. Самостоятельно подбирать лекарственные препараты опасно! При появлении первых признаков заболевания (как гриппом, так и ОРВИ) необходимо остаться дома и вызвать врача. Лилия ДАВЛЕТМУРЗАЕВА, врач Аулиекольского структурного подразделения КОЦПФЗОЖ

Жизнь без ВИЧ Наша жизнь порой похожа на трещину: прямые полосы, резкие разрывы, острые углы. Человек живет, учится или работает, встречается с друзьями, и тут что-то происходит, и он удивляется, как это с ним случилось? В его жизни не было ничего необычного. Все, как у всех. И он, как все. Индивидуальность, конечно, но во многом, как многие. И тут - Это… Друзья, работа… все закончилось! Даже не то чтобы закончилось. Все осталось, но без него. ВИЧинфицированный человек навсегда запомнит это чувство, когда ВСЕ вокруг замирает: не дышится, и сердце почти не бьется. Сидишь, а волны страха буквально вдавливают тебя в кресло, что рук от подлокотников не оторвать. Открываешь рот, а слова теряются, звуки уходят в пустоту. В какой-то момент очень хочется вернуться, еще раз проверить - вдруг это ВСЕ не про тебя, просто сбой в систе-

ме, просто ошибка…. А потом уже и не страшно…. Стыдно? Да, иногда накатывает. Так было и с ним, назовем его Х. Когда он узнал свой страшный диагноз, его охватила паника и страх. Ночи стали бессонными, пытался найти ответ для себя, но у него ничего не получалось. Не мог понять, почему именно он? Интернет немного прояснил ситуацию, он узнал, что в Казахстане у более 20 тысяч человек, - ВИЧ-инфекция. Вероятно, каждый из них тоже спрашивал себя: «Почему именно я?» Испытывал похожие страхи и эмоции. Он узнал, что существует всего три пути передачи: заражение через кровь, половые контакты без презерватива и от матери к ребенку во время беременности, родов, через грудное вскармливание. Первый и третий путь Х исключил сразу. А вот второй? Была у него девушка, познакомились в клубе, поехали к нему… А теперь вот у него ВИЧ. Это может случиться с каждым. Таких случаев миллионы:

мужчины, женщины, молодые, красивые, богатые… Вирус не щадит никого, он выбирает себе жертву сам. И тест на ВИЧ не решит судьбу, ты это должен сделать сам. В твоих силах жить и быть счастливым. Каждый человек должен помнить о том, что он в ответе за свое будущее, что от его поведения, от его желаний зависит вся его дальнейшая судьба. Подростковый возраст, юность, молодость - самая светлая пора жизни. Вокруг - целый мир, огромный и привлекательный. Мир, в котором так много интересного. Новые ощущения, такие разные отношения между людьми, праздники… Только стремление познать жизнь и «попробовать все» может обернуться плачевными последствиями, результатами, которые не изменить. ВИЧ-инфекция и СПИД. Вот следствие необдуманных поступков, которые может сильно изменить жизнь. К сожалению, не к лучшему. Как бы хотелось все вернуть

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство № 12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

11

И.о. директора - гл. редактора: Оразалы ЖАКСАНОВ. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. (54-62-46). Шеф-редактор: Айжан Утевова. Тел. (54-3758). Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. (54-37-58). Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Марина Кострова (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Ва-

лентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-05-75), Надежда Чистякова (54-05-75). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин, Никос Мармалиди (54-64-85). Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Валерия Вахненко. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Ирина Ранцева, Виктория Богдан. Тел. 54-69-71.

назад и прожить жизнь подругому, выбрать иной путь! Но жизнь - не кинопленка, и отмотать назад ее нельзя. Можно лишь с самого начала своего пути смотреть по сторонам, обходя камни, лежащие на дороге. Это не значит, что вы пропустите жизнь мимо себя, не успеете насладиться всем, что она готова вам преподнести. Вы всего лишь проживете ее более обдуманно. Важно помнить, что профилактика пути передачи ВИЧ-инфекции и СПИДа включает широкую пропаганду безопасных половых отношений, особенно среди молодежи, культуру половой жизни, соблюдение традиционных семейных ценностей, отсрочки начала сексуальных отношений, отказа от употребления наркотиков. Валентина НИДЕРЕР, педагог КГУ «Костанайский областной центр по профилактике и борьбе со СПИД» Каргабай ТАУКЕБАЕВ, врач КОЦПФЗОЖ

gazeta@top-news.kz Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 2,5 печатных листа. Тираж номера - 2988. Подписной индекс: К-315. Заказ №1670. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 21 октября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ЭКСПРЕСС

Золотая осень раздает награды международного класса К итогам международных поэтических конкурсов имени Анатолия Коштенко и «Лига Гран-при». По традиции подведением итогов этих двух международных поэтических турниров в Костанае завершается активный творческий процесс 2014 года. Последующие поэтические мероприятия пройдут уже в зачет будущего года. Безусловно, об итогах уходящего, как никогда насыщенного событиями текущего литературного года, разговор еще впереди. А в сентябре, как всегда, главной интригой являются перипетии основных костанайских международных поэтических турниров: им. Анатолия Коштенко и «Лига Гран-при», которые стоят в одном ряду самых креативных явлений в культурной жизни нашего региона. Сразу же приходится выразить сожаление, что в связи с известными событиями на Украине, ни в конкурсе им. Анатолия Коштенко, ни в «Лиге Гран-при» впервые не приняли участие ее представители. Ни как эксперты, ни как участники. К слову, если говорить о географии конкурсов, то она даже без представителей этой страны все равно была на этот раз не менее колоритной, чем в предыдущих конкурсах. Наш регион в отборочных циклах представляли почти все районы области, а также города, кроме Лисаковска. Из иностранных русскоязычных авторов особенно активным было участие поэтов из России и Германии. Казахстанские авторы представлены такими регионами, как Тараз, Астана, Кокшетау и Костанай. В XVIII Международном конкурсе молодых поэтов им. Анатолия Коштенко после второго отборочного тура определилась десятка фаворитов-финалистов, которую оценивали уже эксперты международного класса. И здесь следует отметить творчество житикаринского поэта Алексея Ковалёва, подборка которого по общей сумме баллов потянула на Гран-при конкурса. Эту победу можно считать закономерной, поскольку в прошлом году прежний Гран-при он с небольшим отрывом баллов уступил россиянке Дарье

Родному городу в честь 135-летия Подведены итоги III областного поэтического конкурса одного стихотворения «Тебе, мой Костанай, я посвящаю». Он проводится один раз в два года. В этом году конкурс прошел в режиме онлайн на сайте «Костанай биз». Такой подход дал право высказать свое мнение о стихах его пользователям, а также по данной публикации самим авторам увидеть свой творческий уровень на общем фоне. Думается, опыт удался, поскольку и авторов откликнулось достаточно, и мнений было немало. Золотую именную медаль за I место получил известный костанайский журналист и литератор

Борис Старшинин. Второе место по отзывам пользователей и баллам членов жюри - у молодого поэта Ивана Куксина. Третье место и бронзовая медаль - у рудничанина Дмитрия Кандерова. Дипломантами стали Марта Петрова и Анастасия Кравченко. Оргкомитет конкурса благодарит всех, кто откликнулся на данный поэтический турнир. Хотелось бы отметить всех, но, к сожалению, конкурс есть конкурс. Кто-то сильнее, кому-то еще надо подрасти... Приглашаем авторов на следующий, который состоится через год. Произведения лауреатов, как и обещано в условии этого «юбилейного» турнира, будут опубликованы в костанайских СМИ. Владимир РАСТЁГИН

АЛЕКСЕЙ КОВАЛЁВ, обладатель Гран-при XVIII Международного конкурса молодых поэтов имени Анатолия Коштенко Директор областного Дома Дружбы А.В. Труханов вручает награду обладателю Гран-при XVIII Международного конкурса молодых поэтов им. Анатолия Коштенко Алексею Ковалеву Снегирёвой, и в итоге занял 1 место. Видимо, были сделаны выводы по укреплению творческого уровня – и вот результат. Первое место с неплохой по уровню подборкой стихотворений заняла представительница Германии Валентина Кирш, второе - у молодой одаренной российской поэтессы Анны Шишкиной. И, наконец, третий приз получила известный костанайский литератор Ангелина Никулина. Для всех стало откровением, что узнаваемый на просторах СНГ прозаик вдруг представил свои стихотворные опыты, которые, кстати, по творческому уровню совершенно не уступают ее удивительной, проникновенной и изящной прозе. Как говорится, талантливый человек талантлив во всем. В конкурсных номинациях дипломы и призы распределились следующим образом: «Лучшее лирическое стихотворение» - Юлия Паркина (г. Костанай, Казахстан), «Забытые»; «Лучшее стихотворение о родном крае» - Марта Петрова (Костанайский район, п. Затобольск), «Растаял без следа февраль...»; «Лучшее экспериментальное стихотворение»

- Валентина Кирш (Германия), «Немотное»; «Лучше стихотворение о творчестве» - Ангелина Никулина (г. Костанай, Казахстан), «Роман про любовь». Следует отметить, что Ангелина Никулина была отмечена еще и в номинации «Открытие года». В IV Международном конкурсе высшей категории «Лига Гран-при», где участвуют только победители и лауреаты международных поэтических турниров, было всего десять участников. Но и это можно считать успехом, поскольку в предыдущем их было семь. Всего десять... Но каких! За каждым автором стоит большой многолетний творческий опыт. Как минимум лауреатство на одном из трех костанайских международных поэтических турниров. Здесь, как и в конкурсе им. Ан. Коштенко, наградами были предусмотрены ценные призы, дипломы и медали обладателям лауреатских званий. Третий приз за оригинальную стихотворную подборку получил известный казахстанский автор Рамиль Хисамутдинов (г.Астана). Второе - за костанайским поэтом Маратом Капаше-

вым, который, кажется, превзошел самого себя, выбрав из своего большого творческого багажа самое лучшее. А победила замечательная русскоязычная поэтесса из Лейпцига (ФРГ) Нина Лёзер. Ее первенство на «Лиге» для некоторых оказалось неожиданным, поскольку в прошлом году в конкурсе им. Ан. Коштенко она оказалась только третьей. Однако в нынешнем соотношение баллов, а, значит, и симпатии экспертов были на ее стороне. Определены и дипломанты «Лиги». Ими стали Ольга Редекоп (г.Тараз, Казахстан), Дарья Снегирёва (г. Ухта, Россия) и Гульнара Хисамутдинова (г. Астана, Казахстан). В заключение хочется отметить организаторов – областной Дом Дружбы, ОО «Ассоциация литераторов Северного Казахстана», а также областное Управление культуры акимата Костанайской области, без содействия и непосредственного участия которых этих двух представительных поэтических турниров на нашей земле могло бы и не состояться. Владимир РАСТЁГИН

Внимание, конкурс! С целью дальнейшего развития в обществе чувства патриотизма и стимулирования авторов, пишущих на темы гражданского отражения действительности, Ассамблея народа Казахстана Костанайской области и областной Дом Дружбы ко Дню Независимости Республики объявляют Пятый региональный поэтический конкурс «Моя судьба с тобою, Казахстан!» 1. В конкурсе предусмотрены две номинации «Жастар» (от 15 до 30 лет) и «Ересектер» (от 31 и старше) 2. Принимаются поэтические подборки социальной и гражданской тематики объемом от 60 до 150 стихотворных строк на государственном и русском языках.

3. В обеих номинациях, как на государственном, так и русском языках, предусмотрены три лауреатских звания с вручением призов и дипломов. 4. К работе прилагаются данные об авторе: ФИО, год рождения, домашний адрес, номер контактного телефона. 5. Произведения лауреатов будут опубликованы на страницах областных и региональных СМИ. Прием работ осуществляется с 1 июля по 1 ноября т.г. по адресу: 110000, г. Костанай, ул. Алтынсарина, 115, областной Дом Дружбы. Справки по телефонам: 54-19-80, 50-08-02.

ЗАПИСКА НЕЗНАКОМКИ Хочу скорее завтра лучик… Заслышав шаг, прильнуть к стене И наблюдать в себе, и мучить Звучащей нежности кларнет. И каждой черточкой стараться Быть в каждом жесте вас слабей И прятать взор от взглядов танца, Прозрачной статься, как ручей. Затем лишь только, чтоб увидел Не суетливость мутных вод, А сразу дно и сердца идол, Поднявший в нем водоворот. Я обнажить любовь желаю, Как, обнажив из ножен меч, Им короли благословляют Клянущихся ее сберечь.

НИНА ЛЁЗЕР, победитель IV Международного поэтического конкурса «Лига Гран-при» СКВОЗНЯК Осень сдует пламя с крыши, Всех спугнет, как гость... внезапный. Дальше будешь – едешь тише, прямо с севера на запад, в прошлый век, как в позапрошлый, без машин, без цепеллинов… Кто в карете, кто на дрожках, кто пешком... за шлейфом длинным. Дальше едешь - станешь тише, удивившись, сдвинешь брови. Заложило будто уши всем от барабанной дроби. Всё, что прежде было громко, станет явственно… и тихо. И распустит ночь тесёмки, как умелая портниха.

№82 (2679)  

Вторник, 21 октября 2014 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you