Page 1

Финансовый рынок. Доллар ослаб, тенге укрепился.

Тема дня. Вместо кленов голубые ели.

2

3

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 16 сентября 2014 г. №72 (2669)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Тұрғындар қыстан қысылмайды.

ГОРОДСКИЕ ПОДРОБНОСТИ

Вращение завершеНО...

5

Жемқорлықтың алдын аламыз.

6

Пірім менің – Би-аға.

8

Старое колесо обозрения демонтируют до Нового года. Об этом «НК» сообщил директор Центрального парка культуры и отдыха Батыржан Распаев. Сейчас готовится вся необходимая документация, расчеты, сметы для демонтажа. «НК» удалось связаться с одним из старейших работников Центрального парка культуры и отдыха Дмитрием Литвиным, проработавшим здесь

45 лет. Он был инженером по эксплуатации и начальником аттракционов в одном лице. Помнит, как в далеком 1972 году в парке появилось самое первое колесо обозрения. - Аттракционы мы привозили из г.Ейска. Колесо было самым дорогим из всех аттракционов и стоило по тем временам огромных денег - около 13 тысяч рублей, - вспоминает 79-летний Дмитрий Фомич, буквально три года назад ушедший на заслуженный отдых. - «Чер-

тово» колесо с момента первой установки мы, согласно сроку эксплуатации, меняли через каждые 10 лет. В 1989 году было установлено нынешнее колесо обозрения. Конечно, за 24 года оно технически износилось и уже не отвечало всем требованиям безопасности. В прошлом году руководством парка принято решение о демонтаже отслужившего свой срок аттракциона и покупке нового - четвертого по счету, которое обошлось

бюджету ГКП в 115 млн тенге. Торжественное открытие зимнего колеса обозрения состоялось с участием акима области 31 декабря. По словам Распаева, в этом сезоне оно стало самым посещаемым из 13 аттракционов, работающих в парке. - Убрать старое колесо в весенние, летние месяцы мы не могли с точки зрения безопасности самих отдыхающих, - говорит Батыржан Валиканович. - 1 октября в парке закрывается сезон, и

мы приступим к работам: до наступления зимы прежнего колеса обозрения на привычном месте уже не будет. Пока не могу ничего конкретного сказать, но пустующую площадку займет новый аттракцион. Что именно - говорить еще рано, все упирается в финансовые возможности парка. Есть мысли, идеи, которые мы надеемся осуществить и порадовать этим горожан. Зульфия НАБИЕВА Фото Максима ФРОЛОВА

Болса екен арулардың бәрі осындай.

9


2

Вторник, 16 сентября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

ВЕЧНЫЕ ЦЕННОСТИ

За семью - подарок!

ФИНАНСЫ

Доллар сдает позиции Нацбанк расширил коридор колебания курса тенге по отношению к доллару США.

Самые достойные семейные династии Костанайской области получили сертификаты и медали. Подарки вручал секретарь областного маслихата Сайлаубек Ещанов и первый заместитель председателя областного филиала партии «Нур Отан» Алия Сапарова. - Вот уже два года мы отмечаем День семьи, - отметила Сапарова. - Семья была и остается связующим звеном между различными поколениями. Пусть в каждой костанайской семье всегда будет тепло! Главные герои торжества - участники VI фестиваля семейного творчества «От чистого истока». Сертификатом и медалью наградили Раису и Жомарта Жургубаевых - они прожили в браке более 50 лет. Другие участники фестиваля - Владимир и Надежда Теплицыны - представители династии, которая трудится на СоколовскоСарбайском горно-обогатительном комбинате с момента его основания. Трудовой стаж на всех членов семьи - сто сорок лет. Рафаил и Римма Сагидуллины - представители династии хлеборобов, их стаж в этом ремесле - сто пятнадцать лет. Чествовала костанайская общественность и семью Нурлана и Гульжаухар Тулегеновых, воспитывающих восемь приемных детей. Ербол и Акжан Ипбергеновы - родители пятерых детей. Особый почет - Аслану и Оралганым Аширбаевым победителям городского фестиваля семейного творчества «От чистого истока». Марина КОСТРОВА Фото Никоса МАРМАЛИДИ

ОБРАЗОВАНИЕ

Таким образом национальной валюте дается шанс на укрепление своей позиции на рынке Казахстана. Напомним, этой зимой была проведена корректировка обменного курса национальной валюты. В феврале финансовый регулятор установил коридор колебаний курса тенге с определенным запасом прочности. Цена за доллар повысилась на 19% и зафиксировалась на уровне 185 тенге плюс/минус 3. Сегодня ситуация на валютном рынке страны изменилась. Как утверждают в Костанайском филиале Нацбанка, с начала августа и по сегодняшний день в Казахстане не наблюдается ажиотажного спроса на американские деньги. Официальный обменный курс тенге к доллару США устойчиво находится на нижней границе коридора на уровне 182 тенге за доллар. Это позволяет говорить о возможности существования на валютном рынке потенциала для дальнейшего укрепления обменного курса тенге. Поэтому регулятор принял решение о расширении коридора колебания курса тенге

к доллару - 185 тенге плюс 3/минус 15. То есть верхние границы остались неизменными, а нижние опустились на 15 денежных единиц. Поэтому покупная цена доллара может опуститься до 170 тенге. Заместитель директора КФ РГУ «Нацбанк» Галия Джумабаева доступно объяснила, с чем было связано решение о расширении коридора колебания курса тенге. - Допустим, на рынке продают 100 кг картофеля, люди, придя за товаром, покупают всего 90 кг. Получается 10% товара не востребовано несколько дней. Что происходит? Тогда цена на картофель начинает снижаться. То же самое - и с долларом на валютном рынке. На сегодняшний день он не имеет спроса. Хотя доллар и продается, и покупается, но уже не в таких масштабах, как во время и после корректировки обменного курса тенге. Поэтому председатель Нацбанка согласовал свои позиции с правительством, и было решено, что национальная валюта сможет укрепить свои позиции. В городских обменниках Костаная курс доллара стал постепенно, но пока незначительно падать. В среднем американские деньги подешевели на 1-3 тенге. Между тем эксперты советуют костанайцам хранить

свои накопления на разных счетах в разной валюте. - Чтобы не проиграть на обменных операциях, при накоплении люди должны исходить из того, в какой валюте они предполагают расходовать свои деньги,

- говорит Галия Джумабаева. - Если намерены копить длительный период, то лучше держать деньги в разных валютных корзинах. Валентина МЕЛЕХОВА Фото Максима ФРОЛОВА

Шанс для одаренных У костанайских детей есть еще одна возможность быть зачисленными в Назарбаев Интеллектуальную школу. В элитное учебное заведение объявлен дополнительный набор учащихся. В конкурсе могут принять участие школьники 8-9 классов. Напомним, Назарбаев Интеллектуальная школа имеет физико-математическое направление. Прием документов осуществляется до 20 сентября 2014 года в здании школы-интерната для одаренных детей им.Ы.Алтынсарина. Сам конкурс проводится с 12 по 20 октября. Информация о времени и месте проведения этапов конкурсного отбора будет размещена на веб-сайте www.nis. edu.kz 1 октября 2014 года. Ребята, успешно сдавшие тестирование, продолжают обучение в своих учебных заведениях до официального открытия Назарбаев Интеллектуальной школы. Причем зачисляться они будут только после присуждения образовательного гранта «Өркен». Помимо этого, в сентябре дополнительно проведут тестирование и для учителей, желающих работать в Назарбаев Интеллектуальной школе. Айжан УТЕВОВА

СТАТИСТИКА

Костанайцев – больше, разводов – меньше Демографическая ситуация в областном центре улучшается. За восемь месяцев по данным отдела регистрации актов гражданского состояния (РАГСа) в Костанае родилось 2359 младенцев, что на 15 человек больше, чем за аналогичный период прошлого года. На 2% снизилось количество смертей - с 1353 до 1331. А вот количество молодых людей, решивших скрепить свои отношения узами Гименея, сократилось с 1379 до 1191. Большинство молодоженов предпочитает в качестве спутников жизни выбирать наших соотечественников. Но 55 браков заключено с иностранными гражданами, преимущественно россиянами и немцами. Положительная динамика сохраняется и по разводам. Если в прошлом году было в судебном порядке расторгнуто 592 брака, то в этом - 575. Снижение – на 3%. Александр КУЗЬМИЧЕВ

СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО

Битва за урожай В южном регионе области хлеборобы завершают уборочную страду, а на севере отмечены низкие темпы осенних полевых работ. В Костанайской области обмолочено 1 млн 700 тыс га посевных площадей. То есть собрано 40% урожая. По данным сельхозуправления, хлеборобы области отстают от прошлогоднего графика на 1 млн га: в 2013 году к 16 сентября удалось обмолотить 60% хлебов. - В лидерах по-прежнему южный регион. Жангельдинский и Амангельдинский районы близки к завершению уборочной страды. В Наурзумском, Камыстинском, Житикаринском, Денисовском, Аулиекольском районах и г. Аркалыке убрано от 64% до 79% посевных площадей, - сообщил начальник отдела земледелия управления сельского хозяйства Салимжан Исеноманов. – Несколько напряженная обстановка в северных районах. В Мендыкаринском, Карабалыкском, Федоровском, Костанайском и Сарыкольском районах убрано от 12,5% до 28%. А в Узункольском районе обмолочено

всего 7,5% площади. Низкие темпы обмолота посевов на севере области обусловлены затянувшимися сроками вызревания пшеницы и сложностями уборочных работ. Дело в том, что из-за проливных дождей в июле произошло повторное засорение хлебов сорняками. А обработать площадь гербицидами уже было нельзя. В сельхозуправлении пояснили, что наверстать темпы возможно за счет перегруппировки сил. Если будет достигнуто соглашение с хлеборобами, комбайны из южных регионов направят на север. Между тем в северных регионах области отмечена высокая урожайность. При

среднеобластном показателе в 8,6 центнеров с гектара в Костанайском, Карабалыкском, Мендыкаринском, Узункольском, Сарыкольском и Федоровском районах с центнера собирают от 11,5 до 14 центнеров. - В этом году отменное качество зерна. Из общего количества намолоченного урожая – 91% зерна – 3-го класса. К примеру, на юге области урожайность низкая, но качество зерна высокое. Содержание клейковины – выше 30%. Зерна 4-го класса практически нет, - пояснил Салимжан Исеноманов. Кстати, «Продкорпорация» объявила цену на зерно по линии коммерческого закупа.

- Цена зависит от качества зерна. За тонну пшеницы 3-го класса с содержанием клейковины 25% и выше, при натуре не менее 750 г/л - 36 000 тенге для плательщиков НДС и 34 920 - для неплательщиков НДС, - уточнил директор КОП АО НК «Продкорпорация» Мирас Турежанов. - Если клейковина 23-24%, а натура – 730 г/л - 35 000 тенге для плательщиков НДС и 33 950 тенге для неплательщиков. Цена за тонну ячменя 2-го класса составляет 24 000 тенге для плательщиков НДС и 23 280 тенге для неплательщиков НДС. В этом году разница в цене для плательщиков и неплательщиков НДС составляет не 12%, а 3%. Это одна из мер поддержки мелких и средних крестьянских хозяйств. В Костанайском представительстве «Продкорпорации» отмечают, что цена на пшеницу - не окончательная. Если на рынке стоимость зерна будет расти, повысится и цена пшеницы, закупаемой в государственные закрома. В этом году «Продкорпорация» намерена приобрести у казахстанских хлеборобов 1 млн тонн зерна. Мария БЕРЕЖНАЯ


Вторник, 16 сентября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ КОММУНАЛКА

ИЗ ЗАЛА СУДА

Нужна системная работа 70% уставного капитала ТОО «Тазалык-2012» выставлено на торги, которые состоятся в начале октября. На состоявшемся вчера аппаратном совещании с участием акима города Ахмедбека Ахметжанова был заслушан доклад директора ТОО Александра Кушнира о финансово-экономическом состоянии коммунального предприятия.

- Наболевшим вопросом для предприятия является значительный износ специализированной техники, которая эксплуатируется по семь и более лет, - отметил Александр Кушнир. - Тариф на услуги не менялся уже три года, за это время за счет бюджета и собственных средств удалось приобрести только один грузовой автомобиль и колесный трактор МТЗ-82, снегоуборочную машину и автобус для перевозки рабочих.

А конкуренция жесткая: сейчас в Костанае имеется 90 предприятий, оказывающих аналогичные услуги и обслуживающих жилой сектор, в их числе ПКСК, КСП, ТОО, КСК и т.д. В то же время дебиторская задолженность населения составляет 33 млн 575 тысяч тенге. Сейчас на предприятии работает почти 500 человек, общая балансовая стоимость материально-технической базы превышает 400

млн тенге. Аким города Ахмедбек Ахметжанов поинтересовался, как намерен «Тазалык-2012» работать над решением финансовых вопросов. - Согласен, что у вас накопилось много проблем, но надо системно работать и коллегиально находить пути их решения. Жду от вас в ближайшие дни конкретных предложений, - дал поручение коммунальщикам глава города. Александр КУЗЬМИЧЕВ

ТЕМА ДНЯ

Срубил дерево – посади два Вместо срубленных кленов в центре города будут высажены голубые ели. О том, что по ул. Баймагамбетова в районе «Автодома» вырубают зеленые деревья, «НК» сообщил пенсионер Сергей Черненький. Подъехав к месту событий буквально через 10 минут, корреспонденты застали «лесорубов» из ТОО «Тазалык» во главе с бригадиром Валентиной Татаринцевой за погрузкой в кузов грузовика уже распиленных двух кленов. - У нас плановая вырубка ордер на удаление сухостоя выдан городским управлением жилищно-коммунального хозяйства. На сегодняшний день поступило две заявки -

здесь и по ул. Урицкого, - прояснила ситуацию бригадир. Как сообщили «НК» в отделе ЖКХ, пассажирского транспорта и автомобильных дорог, для вырубки сухих деревьев действительно необходимо разрешение. - Для этого нужно написать заявление, приложить фотографию дерева, копию топосъемки или госакта на землю и сдать эти документы в «зеленую» комиссию при городском акимате, - говорит заведующий сектором технического надзора Сергей Золотовский. - Только после положительного решения членов комиссии, в составе которой представители исполнительной власти, экологи и ЖКХ, можно приступить к сносу старых деревьев или сухостоя. За самовольную вырубку нарушитель может

поплатиться крупным денежным штрафом. Как отметил руководитель ТОО «Автодом Motors KST» Валерий Степаненко, на месте кленов будут высажены голубые ели, заказ на поставку которых сделан в одном из лесхозов Алматинской области. Ориентировочно деревья привезут в Костанай в начале октября. Кстати, с начала года в областном центре было выкорчевано около 1000 деревьев. При этом весной за счет городского бюджета посажено 1920 деревьев и 3227 - за счет сторонних организаций, в основном, в порядке компенсации за снос сухостоя. Осенью озеленение продолжится. Александр ФЕДОРОВ Фото Никоса МАРМАЛИДИ

Абоненты, подключившие один из пакетов услуги «Megaline Казахстан» в период с 1 апреля по 31 июля текущего года, автоматически стали участниками акции «Время подарков». Путем компьютерной выборки были определены 16 счастливчиков, которые стали обладателями планшетов Samsung Galaxy Tab 4. Это жители Костаная, Рудного, Лисаковска, Житикары. - Я даже не подозревала, что участвую в акции, - рассказывает «НК» одна из победителей Евгения Горбань. – В мае подключили услугу, а уже в августе нам позвонили и сообщили, что мы выиграли планшет. Было, конечно, приятно и неожиданно. Вообще,

ОДТ Ольги Падий, акции компания проводит регулярно. - Для нас важно, чтобы абонент был доволен работой нашей компании, - говорит Ольга Падий. – В рамках празднования двадцатилетия АО «Казахтелеком» в этом году мы проводим очень

Три участковых инспектора полиции по делам несовершеннолетних получили условные сроки наказания. Ерлан Куанышбаев, Берик Бримжанов и Мирас Тюлендин обвинялись в превышении власти или должностных полномочий, а также в фальсификации доказательств. Согласно материалам уголовного дела, в июле 2012 года стражи порядка с целью незаконного задержания жительницы областного центра Ольги Шарафутдиновой и привлечения ее к административной ответственности сфальсифицировали административный протокол о том, что она, являясь продавцом магазина, вела себя агрессивно и оказала неповиновение сотрудникам полиции. Троица насильно заставила девушку проехать с ними на освидетельствование в наркологический диспансер, а затем привезла Шарафутдинову в спецприемник для административно задержанных, где она провела двое суток. Административное дело в отношении Шарафутдиновой специализированным адмсудом было прекращено за отсутствием события правонарушения, и ее отпустили на свободу. В свою очередь девушка не стала мириться с таким произволом и обратилась в прокуратуру с жалобой на действия полицейских. Только спустя два года уголовное дело, возбужденное в отношении 27-летнего Куанышбаева, 28-летнего Бримжанова и 26-летнего Тюлендина, поступило в суд. 11 сентября они были признаны виновными и приговорены каждый к 2 годам лишения свободы условно. Кроме этого, экс-полицейские лишились специальных званий - старший лейтенант и лейтенант. Приговор в законную силу еще не вступил. Мадина РАМАЗАНОВА

Задолжал – отдай машину

«Казахтелеком» дарит подарки мы очень активные пользователи услуг «Казахтелекома», главное для нас – это, прежде всего, качество предоставляемых услуг. Также радует отношение сотрудников к своим клиентам – сервис здесь отменный. По словам коммерческого директора Костанайской

Получили по заслугам

МЕРЫ

АКЦИЯ

В Костанайской областной дирекции телекоммуникаций прошла акция, приуроченная к празднованию 20-летия АО «Казахтелеком».

3

много мероприятий для клиентов, и «Время подарков» одно из них. За период акции к пакету услуг «Megaline Казахстан» подключились около тысячи абонентов. Надежда ЧИСТЯКОВА Фото Никоса МАРМАЛИДИ

В Костанае на прошлой неделе прошла первая широкомасштабная акция по взысканию долгов. 15 групп судоисполнителей, которым помогали полицейские и студенты, посетили поадресно должников и даже изъяли личное имущество. - Данную акцию, которая станет постоянной, проводит городская прокуратура совместно с полицейскими и судоисполнителями. Цель – снижение суммы по штрафам, алиментам и коммунальным долгам. Ведь по статистике каждый второй штраф не оплачивается, - сообщает начальник отдела по надзору за законностью в социально-экономической сфере прокуратуры города Костаная Талгат Халитов. В этот раз рейд было решено провести в районе КСК. Студенты вместе с судоисполнителями обошли квартиры злостных неплательщиков, полицейские в свою очередь останавливали машины, проверяя по базе наличие задолженности. В итоге в ходе масштабного рейда за неуплату штрафов, алиментов и коммунальных долгов были изъяты автомобили, компьютеры, планшеты, сотовые телефоны, стиральные машины. Несколько человек привлечены к административной ответственности, остальным розданы предупреждения и повестки. Валерия ВАХНЕНКО

ЧП

Роковые обстоятельства В Костанае прицеп от трактора протаранил жилой дом. ЧП произошло в обеденное время 12 сентября. Прицеп, груженый зерном, оторвался от трактора и со всего хода въехал в стену пятиэтажки по ул.Киевской. - Прицеп съехал с дороги, снес тополь и врезался в оконный проем квартиры, расположенной на первом этаже и принадлежащей 83-летней пенсионерке, - сообщает прессслужба ДЧС. - При столкновении был частично разрушен оконный проем. От удара оторвало трубу отопления. Ее отшвырнуло в сторону хозяйки квартиры, которая за несколько минут до этого стояла возле окна и вешала шторы. Как сообщили «НК» в травмпункте городской больницы, пострадавшая получила перелом левой стопы. После оказания медпомощи пенсионерку отпустили домой. Другой несчастный случай произошел 13 сентября в с.Тайсойгане Узункольского района. Механизатора 1956 г.р. придавило плугом при зацепке к трактору. От полученных телесных повреждений мужчина скончался на месте происшествия. Зульфия НАБИЕВА


4

Вторник, 16 сентября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

НАША ЖИЗНЬ

АКЦЕНТЫ

ПО ИТОГАМ

Уборка урожая – «горячая пора»

Плюсы консолидации Областная Палата предпринимателей подводит итоги работы за первый год. 9 сентября исполнился ровно 1 год с момента, когда все предпринимательское сообщество по примеру развитых стран объединилось в одну организацию. За этот сравнительно небольшой срок многие бизнесмены почувствовали пользу от такой консолидации. Были решены более пятидеся-

В конце августа в Костанайской области традиционно начинается кампания по уборке зерновых культур, на поля выезжают комбайны, тракторы и другая техника, т.е. для сельхозпроизводителей наступает «горячая пора». Для проведения уборки урожая без пожаров Департамент по чрезвычайным ситуациям Костанайской области напоминает сельхозпроизводителям и работникам, задействованным в уборочных работах, о необходимости соблюдения правил пожарной безопасности. Прежде чем приступить к работам, все задействованные работники должны пройти инструктаж по соблюдению противопожарного режима, а уборочная техника - оснащена первичными средствами пожаротушения. На полях в обязательном порядке необходимо проводить опашку хлебных массивов, организовать дежурства тракторов с плугами при работе уборочной техники, соблюдать требования технических норм устройства электрооборудования при эксплуатации автотранспорта, проверить наличие искрогасителей на сельскохозяйственной технике. Правилами строжайше запрещена работа тракторов, самоходных шасси и автомобилей без капотов или с открытыми щитками капотов, применение паяльных ламп для выжигания пыли в радиаторах двигателях и заправка в полевых условиях. В хлебных массивах категорически запрещается курить, разводить костры, применять открытый огонь, очень важно в этот ответственный период проявлять особую осторожность вблизи мест складирования сена и соломы. Если же случилась беда, немедленно звоните по номеру «101» или «112» и приступайте к тушению огня, используя для этого все имеющиеся подручные или специальные средства пожаротушения. Соблюдая простые правила пожарной безопасности при уборке урожая, вы предотвратите большие неприятности, которые могут нанести вред не только имуществу, но и здоровью человека. Будьте бдительны, берегите себя и все, что вас окружает! Бахыт МУКАНОВА, старший инженер УГПК Департамента по ЧС Костанайской области

ти проблем бизнесменов Костанайской области и внесены поправки в сотню нормативно-правовых документов. Примеров, когда законные права предпринимателей удалось отстоять и защитить их от финансовых убытков немало. Один из последних - ситуация на Наримановском рынке: при поддержке Палаты продавцам удалось отстоять право на существование рынка и избежать финансовых потерь на сумму 40 млн тенге.

- Более 300 миллионов мы помогли сохранить предприятиям-перевозчикам, защитив их права по линии транспортной инспекции, - отмечает директор РПП Мурат Абенов. - Порядка 30 миллионов штрафов не пришлось выплачивать предприятию «Север-Птица» - мы оказали поддержку в судебном порядке. Очень важно, что многие вопросы решаются сообща с госорганами. Это свидетельствует о понимании необходимости совместной работы.

В Палате отмечают, что функционал у организации довольно широкий - от прямой защиты и сервисной поддержки бизнеса до развития «человеческого капитала». К слову сказать, с этого года 13 колледжей будут обучать студентов по дуальной системе при участии 28 предприятий. Это яркий пример того, что бизнес понял, насколько важно сегодня участвовать в вопросах подготовки кадров для собственных нужд. Соб. инф.

ПРОБЛЕМА

Их адрес - не дом, а улица Жители малосемейки по улице Баймагаметова, 3/2 жалуются на бездомных. На первом этаже бывшего общежития расположилась ночлежка для бомжей. Местный народ от такого соседства, конечно, не в восторге. Бесплатная «гостиница» для бомжей открылась еще весной. С тех пор жители пытаются доказать властям, что соседство с маргиналами - испытание не для слабонервных. И предлагают самим чиновникам пожить в их доме. Люди говорят, что малосемейка и раньше образцовой не была, а теперь вообще ходить страшно стало: везде грязь, испражнения, нестерпимое амбре и антисанитария. Сами квартиры подешевели почти в два раза. Бомжи здесь ночуют каждую ночь. - Просто надоедает за ними убирать. Под окнами напакостят и уходят, - рассказывает жительница дома Ма-

рия Заболоткина. - Люди на первом этаже окна не могут открыть: запах ужасный. Да и вообще, выходишь, а они тут газетку расстелют и спят. Власти встали на защиту бездомных - ведь людям, попавшим в трудную жизненную ситуацию, тоже нужно где-то жить и чем-то питаться. В акимате приводят статистику: около 70% всех бомжей возвращаются к нормальной жизни, им только надо помочь.

- Я работаю с этой категорией населения 14 лет, - говорит директор Центра социальной адаптации для лиц, не имеющих определенного места жительства г. Костаная, Женис Киылманов. - Заверяю - многие их них просто попали в трудную жизненную ситуацию. Они такие же люди, как мы, просто им необходима помощь. А в отделении ночного пребывания очень много посещений. На сегодняшний день уже более

1800. Не нужно забывать помощь - это благое дело. Чиновники уверяют, что после того, как открыли ночлежку, во дворе многострадального дома стало намного чище и безопаснее. В планах властей - открыть еще одно отделение, но в другом районе города. Однако теперь пожелания людей будут учитываться. Арина АЛЕКСЕЕНКО Фото Максима ФРОЛОВА

ОФИЦИАЛЬНО

Костанайский городской маслихат информирует 11 сентября 2014 года состоялось совместное заседание постоянных депутатских комиссий Костанайского городского маслихата с одним из вопросов повестки дня «Подготовка к проведению публичных слушаний постоянных комиссий Костанайского городского маслихата». В городской маслихат поступило обращение акима города Костаная по вопросу переименования улицы Павших Борцов в улицу академика Шайсултана Шаяхметова. С таким предложением обратился президент Национальной академии наук Республики Казахстан, академик Журинов М.Ж.: «Национальная академия наук Республики Казахстан, являясь общественным объединением, в состав которого входит

наиболее передовая часть ученых Казахстана, ходатайствует о присвоении имени известного государственного и общественного деятеля Шайсултана Шаяхметова одной из улиц города Костаная. Всю свою жизнь Шайсултан Шаяхметов посвятил преданному служению сфере науки и образования Республики, внеся значимый вклад во вхождение Казахстана в мировое пространство, как суверенного государства, которое сегодня ведет к интеграции казахстанской науки в единое международное научное пространство». Депутаты маслихата с уважением отнеслись к данному предложению. На заседании постоянных комиссий рассмотрен вопрос подготовки к проведению публичных слушаний Ко-

станайского городского маслихата по вопросу «О переименовании улицы Павших Борцов города Костаная в улицу академика Шайсултана Шаяхметова». В соответствии с регламентом Костанайского городского маслихата публичные слушания проводятся с целью обсуждения наиболее важных и общественно значимых вопросов, отнесенных к ведению постоянных комиссий. Вопрос переименования улицы таковым и является. В соответствии с действующим законодательством Республики Казахстан переименование улицы города требует изучения общественного мнения. Мнение населения учитывается на основании проведенных публичных слушаний в постоянных комиссиях маслихата

и оформляется протоколом, который будет размещен на интернет-ресурсе акимата города Костаная, опубликован в газете «Наш Костанай». После этого протокол направится на рассмотрение Республиканской ономастической комиссии для получения заключения по переименованию улицы. Для проведения публичных слушаний создана рабочая группа из числа депутатов, в состав которой вошли: Исмуратов Сабит Борисович, депутат по избирательному округу №13; Абдрахманова Батима Мукановна, депутат по избирательному округу №3; Блок Сергей Иванович, депутат по избирательному округу №12; Джантурин Марат Галиханович, депутат по избирательному округу №2; Шалабаев Казбек Васильевич,

депутат по избирательному округу №4. Рабочей группе поручено изучить пакет документов, подготовиться к проведению публичных слушаний, изучить общественное мнение жителей нашего города. Уважаемые костанайцы, приглашаем вас принять участие в обсуждении

предложения и переименовании улицы Павших Борцов города Костаная в улицу академика Шайсултана Шаяхметова. Письма с выражением своего мнения направляйте в Костанайский городской маслихат по адресу: 110000, город г. Костанай, ул. Пушкина 98, кабинет 208.

ОБЪЯВЛЕНИЕ 19 сентября 2014 года в 11.00 в малом зале акимата города Костаная, расположенного по адресу: г. Костанай, ул. Пушкина, 98, Костанайский городской маслихат проводит публичные слушания с повесткой дня «Изучение учета общественного мнения по вопросу переименования улицы Павших Борцов города Костаная в улицу академика Шайсултана Шаяхметова». Приглашаем жителей города Костаная к сотрудничеству и участию в публичных слушаниях. Письменно свое мнение можете направить в Костанайский городской маслихат по адресу: г. Костанай, ул. Пушкина, 98, кабинет 208.


Бүгінгі нөмірде: * Жастыққа тән жалын танытамыз * Ғибратты ғұмыр * Қазақтың көне музыкалық аспаптары * Сыйлықты кім жек көреді?!

Сейсенбі, 16 қыркүйек 2014 жыл ҚЫС ТАЯУ, ДАЙЫНДЫҚ ҚАЛАЙ?

Тұрғындар қыстан қысылмайды

Маңызды басқосу Жуырда А. Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің конференц-залында Елбасының «Қазақстан – 2050 стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын насихаттауға арналған «Ел ертеңі» жастар қоғамдық бірлестігінің мүшелері қоғамдық тыңдау өткізді. Осынау жиынға Қостанай облыстық ішкі саясат басқармасы басшысының орынбасары Е. Қалмақов, «Ел ертеңі» жастар бірлестігі қоғамының төрағасы Б. Қалиев және аталмыш университет студенттері мен оқытушылары және арнайы шақырылған қонақтар қатысты. Отырыс барысында өзекті мәселелер талқыланып, «Ел ертеңі» жобасы жөнінде атқарылған жұмыстар әңгіме арқауына айналды. Бұл басқосуда ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсариннің Торғай даласындағы алғашқы ашқан мектебіне 150 жыл толуына орай, алдағы уақытта жүзеге асырылатын жұмыстар да сөз болды.

Тағылымы мол кездесу

немесе «ЖК-19» пәтер иелері тұтыну кооперативінің қазіргі тыныс-тіршілігі жайында Қазіргі таңда қаламызда алда тұрған қыс айларына жан-жақты дайындық жасалып жатыр. Оны күнделікті өзіміз де көзбен көріп, көңілге түйіп жүрміз. Мақсат уақытты өткізіп алмау. Жуырда біз облыс орталығында орналасқан «ЖК-19» пәтер иелері тұтыну кооперативінде болып, оның төрағасы Марат Закиевпен әңгімелескен едік. Ол сұхбат барысында, өзі басқарып отырған ұжым-

ның қазіргі тыныс-тіршілігін рет-ретімен баяндап берді. Бұл кооператив бірнеше көп қабатты үйге қызмет көрсетеді. Оның кейбірі жөндеу жұмыстарын қажет ететіндігін жасырмады. Мұндағы білікті қызметкерлер өз міндеттеріне барынша жауапкершілікпен қарап, қыс айларында толыққанды жұмыс істеулері үшін аталған көп қабат ты үйлер мен жертөлелерді қашанда қатаң бақылауда ұстайды. Мәселен, тұрғындарға

күнделікті ыстық және жылы су берілетін құбырлар тұрақты назарда. Әрбір азамат тың өтініш-тілектерін дер кезінде орындауға тырысады. Кооперативтегілер қысқа әзірлікті ерте қолға алғандықтан барлық жоспарлаған істі жүзеге асырды. Әсіресе, жылдың қай мезгілі болсын үлкен кісілерге жоғары қабаттарға көтерілу қиын екені белгілі. Кооператив төрағасының пікіріне сүйенсек, барлық лифтілер

іркіліссіз жұмыс істеп тұр. Ол үшін тұрғындар дән риза. Сырттан келген адам алдымен кіре берістермен аулаға назар аударады. Соған қарап тұрғындарға баға береді. Бұл жұмыстарға да мұндағылар айрықша көңіл бөледі. Соның арқасында тазалық мәселесі толық шешімін тапқан. - Әркім өз жұмысын жетік білгенде ғана көздегеніне жетеді. Кооперативтегі барлық мамандар өз саласын жанжақты меңгергендер. Тұрғын-

дарға лайықты қызмет көрсету олардың басты міндеті. Сондықтан да уақытпен санасу дегенді білмейді. Міне, қысқа да саусақпен санаулы айлар қалды. Қоңыр күзден кейін оның қалай жеткенін де сезбейсіз. Біздің қазіргі міндетіміз өзімізге қарайтын көп қабатты үйлердегі пәтерлерде тұратын тұрғындардың сол кездерде ештеңеге алаңдамауы,- дейді сұхбаттасымыз, ұжым басшысы Марат Закиев өз сөзінде.

Жуырда Л.Толстой атындағы облыстық ғылыми-әмбебап кітапханасында «Халықаралық баспа бағдарламасы» аясында шарапаты мол, игілікті шара болып өтті. Онда жазушы, ғалым, аудармашы, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк төрағасының кеңесшісі, Мәдениет қайраткері, баспа және полиграфия ісінің танымал маманы Райхан Мәженқызымен кездесу ұйымдастырылды. Бұл кешті Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, ақын Ақылбек Шаяхмет жүргізді. Аталған бағдарламаның жетекшісі, Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы Қайрат Келімбетов осы бағдарлама арқылы қазақ халқының әдебиетін жоғары деңгейге көтеруге зор еңбек етіп жүргені де айтылды. Райхан Мәженқызы бағдарлама аясында «Художественная литература» баспасында жарыққа шыққан белгілі жазушы, көрнекті ғалым Немат Келімбетовтің кітаптарын парасат ордасына сыйға тартты. Аса дарынды қаламгердің шығармалары 18 әлем елдерінің тілдеріне аударылған. Енді қазақ жазушысының туындыларын өзге бауырлас халықтардың өкілдері де оқитын болады. Кітапханадағы құрметті қонақ әрі қаламгермен болған жүздесуде зиялы қауым өкілдері С.Оспанов, А. Жанғабылов, И.Ағытаев, Б.Көпештер оған шын жүректерін шыққан шынайы лебіздерін білдірді. Әйгерім РАШИТҚЫЗЫ


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 16 қыркүйек 2014 ж.

МАҢЫЗДЫ МӘСЕЛЕ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕ

Жемқорлықтың алдын аламыз

Сыбайлас жемқорлықпен күресу және оған жол бермеу бүгінгі күні республикадағы мемлекеттік саясаттың басты бағыттарының бірі болып табылады. С ы б а й л а с- ж е м қ о р л ы қ құқық бұзушылықты анықтау, болдырмау, алдын алу және өз құзыреті шеңберінде оларды жасаған адамдарды жауапқа тарту кеден органдарымен жүзеге асырылады. Бүкіл әлемдік сыбайлас жемқорлықпен күреске байланысты 2003 жылы 31 қазанда Нью-Йорк қаласында Біріккен Ұлттар Ұйымының сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясы қабылданған. Онда жемқорлықпен күрестің көптеген тәсілдері көрсетілген. Сыбайлас жемқорлықпен күресу Қазақстанның бүгінгі күрделі мәселесі болып отыр. Үлкен әлеуметтік қасірет болып табылатын ол саяси даму тұрғысынан бір-біріне ұқсамайтын әлемдегі барлық елдердің

қай-қайсысын да қатты алаңдататыны анық. Сыбайлас жемқорлық-бұл мемлекеттiк мiндеттердi атқаратын адамдардың, сондай-ақ соларға теңестiрiлген кісілердің лауазымдық өкiлеттiгiн және соған байланысты мүмкiндiктерiн пайдалана отырып не мүлiктiк пайда алу үшiн олардың өз өкiлеттiктерiн өзгеше пайдалануы, жеке өзi немесе делдалдар арқылы заңда көзделмеген мүлiктiк игiлiктер мен артықшылықтар алуы. Қазіргі уақытта Қазақстан Орталық Азия өңірінде ғана емес, тұтастай алғанда ТМД бойынша да жемқорлыққа қарсы неғұрлым мықты заңнамасы бар ел болып табылады. Мұндай құқықтық актілердің қатарына 1998 жылғы «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы» Заңды, Жемқорлықпен күрестің 2006-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын қосуға болады. 2005 жылы мемлекеттік қызметшілердің Ар-намыс кодексі бекітілді. Ал 2007 жылдың 12 қаңтарында «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» заң қабылданды. Бұл заңнамалық актілердің мақсаты- азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, сыбайлас жемқорлық көрiнiстерiнен туындайтын қа-

уiп-қатерден Қазақстан Республикасының ұлттық қауiпсiздiгiн қамтамасыз етуге, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың алдын алу, анықтау, олардың жолын кесу және ашу, олардың зардаптарын жою және кiнәлiлердi жауапқа тарту арқылы мемлекеттiк органдардың, мемлекеттiк мiндеттердi атқаратын лауазымды және басқа да адамдардың, сондай-ақ оларға теңестiрiлген кісілердің тиiмдi қызметiн қамтамасыз етуге бағытталған және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестiң негiзгi принциптерiн айқындап, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың түрлерiн, сондай-ақ жауаптылықтың пайда болу жағдайларын белгiлеу, мемлекеттiк қызметшiлердiң моральдық-адамгершiлік бейнесiне және iскерлiк сапаларына қойылатын талаптарды арттыру. Сонымен қатар, халық өздерінің құқықтарын, өздеріне қарсы қандай да бір құқыққа қайшы іс-әрекет жасалған жағдайда қандай іс-қимыл қолдану керектігінің нақты жолдарын толық білулері қажет. Біздің қоғамда сыбайлас жемқорлыққа орын жоқ. Азаматтық қоғамның барлық институттарының күш-жігерін біріктіру, осы дерттің одан әрі ушықпауы үшін оны тоқтатудың халықаралық тәжірибесі мен барлық амалдарын қолдану арқылы ғана бұл құбылысқа тиімді түрде қарсы тұруға болады. Ербол АБДРАХМАНОВ, Қостанай облыстық әділет департаментінің басшысы

Қостанай қалалық мәслихаты хабарлайды 2014 жылдың 11 қыркүйегінде Қостанай қалалық мәслихатының тұрақты депутаттық комиссияларының бірлескен отырысы өтті, күн тәртібі сұрақтарының бірі «Қостанай қалалық мәслихатының тұрақты комиссияларының көпшілік тыңдауларын өткізуге дайындық». Қалалық мәслихатқа Павших Борцов көшесін академик Шайсұлтан Шаяхметов көшесіне қайта атау мәселесі бойынша Қостанай қаласының әкімінен өтініш келіп түсті. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылымдар академиясының президенті, академик М.Ж.Журинов мынадай ұсыныспен өтініш жасады: «Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылымдар академиясы, құрамына Қазақстан ғалымдарының озық бөлігі енетін қоғамдық бірлестік бола отырып, Қостанай қаласы көшелерінің біріне белгілі мемлекет тік және қоғамдық қайраткер Шайсұлтан Шаяхметовтің атын беруге өтініш жасайды. Шайсұлтан Шаяхметов барлық өмірін Республикамыздың ғылым мен білім саласына адал еңбек етуге арнаған, Қазақстанның әлемдік кеңістікке тәуелсіз мемлекет болып енуіне зор үлесін қосқан, оның еңбектері қазіргі таңда Қазақстан ғылымының одан әрі дамуына зор ықпал тигізіп отырғаны сөзсіз». Мәслихат депутаттары осы ұсынысқа құрметпен қарады. Тұрақты комиссиялар отырысында «Қостанай қаласының Павших Борцов көшесін академик Шайсұлтан Шаяхметов көшесіне қайта атау туралы» сұрағы бойынша Қостанай қа-

лалық мәслихатының тұрақты комиссияларының көпшілік тыңдауларын өткізуге дайындық мәселесі қаралды. Қостанай қалалық мәслихатының регламентіне сәйкес көпшілік тыңдаулар тұрақты комиссиялардың қарауына жатқызылған өте маңызды және қоғамдық маңызы бар мәселелерді талқылау мақсатында өткізіледі. Көшені қайта атау осындай мәселе болып табылады. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес қаланың көшесін қайта атау қоғамның пікірін оқып-білуді талап етеді. Халықтың пікірі мәслихаттың тұрақты комиссияларында өткізілген көпшілік тыңдаулардың негізінде ескеріледі және Қостанай қаласы әкімдігінің интернет-ресурсында және «Наш Костанай» газетінде жарияланады. Осыдан кейін хаттама көшені қайта атау жөнінде қорытынды алу үшін Республикалық ономастикалық комиссияның қарауына жолданады. Көпшілік тыңдауларды өт-

кізу үшін депутаттар қатарынан жұмыс тобы құрылды, оның құрамына: Есмұратов Сәбит Парызұлы, №13 сайлау округі бойынша депутаты; Әбдірахманова Батима Мұқанқызы, №3 сайлау округі бойынша депутаты; Блок Сергей Иванович, №12 сайлау округі бойынша депутаты; Джантурин Марат Ғалиханұлы, №2 сайлау округі бойынша депутаты; Шалабаев Қазбек Васильевич, №4 сайлау округі бойынша депутаты кірді. Жұмыс тобына құжаттар пакетін әзірлеу, көпшілік тыңдауларды өткізуге дайындалу, қаламыздың тұрғындарының қоғамдық пікірін зерттеу тапсырылды. Құрметті қостанайлықтар, сіздерді Қостанай қаласының Павших Борцов көшесін академик Шайсұлтан Шаяхметов көшесіне қайта атау ұсынысын талқылауға қатысуға шақырамыз. Пікірлеріңізді хат арқылы Қостанай қалалық мәслихатына мына мекенжайға жолдаңыз: 110000, Қостанай қаласы, Пушкин көшесі 98, 208 кабинет.

Хабарландыру 2014 жылдың 19 қыркүйегінде сағат 11.00-де Қостанай қ., Пушкин к-сі, 98 мекенжайы бойынша орналасқан Қостанай қаласы әкімдігінің кіші мәжіліс залында Қостанай қалалық мәслихаты «Қостанай қаласының Павших Борцов көшесін академик Шайсұлтан Шаяхметов көшесіне қайта атау мәселесі бойынша қоғамның пікірін ескеріп зерттеу» күн тәртібімен көпшілік тыңдаулар өткізеді. Қостанай қаласының барлық тұрғындарын ынтымақтастыққа және көпшілік тыңдауларға қатысуға шақырамыз. Өз пікіріңізді жазбаша түрде Қостанай қалалық мәслихатына мына мекенжайға жібере аласыз: Қостанай қаласы, Пушкин к-сі, 98, 208 кабинет.

ПАТРИОТТЫҚ ТӘРБИЕ

Жастыққа тән жалын танытамыз

Тұңғыш ағартушы, дала қоңырауын алғаш соққан ұстаз есімі аса назарға алынып, көпшілікті қуантып, 1991 жылы Қостанай қаласының дәл ортасынан, ұстаздың 150 жылдығына байланысты Ы.Алтынсарин мемориалдық музейі ашылған болатын. Сол жылдардан бері музей Ы.Алтынсариннің педагогикалық қызметін насихаттап халыққа қызмет етуде. Әсіресе, өскелең ұрпақ, жас буындар өз тарихымыздан, мәдениетімізден жатырқамай оған жақын жүрсе дейміз. Ы.Алтынсарин-

нің туған жерінде орналасқан музейдің жаңашыл бағытының мақсатына келсек, отандық білім, ғылым, мәдениет жүйелерін дүниежүзілік озық үлгідегі деңгейде дамыту. Еліміздегі рухани, материалдық құндылыққа қатысты экспонаттар, көне қолжазбалар, сирек кітаптар мен басылымдарды, басқа да тарихи жәдігерлерді көптеп жинауға тырысамыз. Қазақстан және басқа да елдердегі өркениет жетістіктермен Ы.Алтынсарин мұраларын музейге шоғырландырып, Ыбырайтану, ғылыми аударма, әдебиет және өнер, ғылыми зерттеу жұмыстарын кешенді түрде жүзеге асыру да мұражай міндеті болып табылады. Төл тарихтың терең түкпіріндегі жиналған бағалы құндылықтар жарыққа шығарылып, зерттеліп-зерделеніп музейден орын алып, халық игілігіне айналуда. Қалың елді елең еткізген дарынды педагогтың артында қалған құнды деректерін зерттеу, жинау, сақтау, насихаттау күнделікті мәдени-көпшілік

шаралардың басты өзегіне а й н а л ғ а н .Т ұ р а қ т ы т ү рд е алынған зерттеу жұмыстары да баршылық, «Ы.Алтынсариннің педагогикалық қызметі және өмір жолының бастауы», «Өлкедегі халық ағарту ісінің пайда болу, жетілу және даму тарихы», «Қазақ халқының мәдениеті мен тұрмысы», «Ы.Алтынсарин халық есінде» тақырыптары көпшіліктің көңілінен орын алуда. Тынымсыз ізденіс аясында ағартушының өміріне, қызметіне байланысты тарихи құндылығы бар жәдігерлерге қол жеткіздік. Ы.Алтынсариннің өмірі мен педагогикалық қызметі туралы ХІХ ғасырдың ортасы ХХ ғасырдың аяғындағы өлкедегі халық ағарту ісінің пайда болу, жетілу және даму тарихын баяндайтын заттардың көшірмелері Алматы, Ташкент, Мәскеу, Санкт-Петербург, Орынбор қалалары мұрағаттары мен кітапханаларынан алынды. Орынбор облыстық кітапханасы қорынан алынған дарынды педагогтың «Орынбор ве-

домствосы қазақтарының құда түсу, қыз ұзату және той жасау дәстүрлерінің очеркі» атты этнографиялық еңбектерімен «Қырғыз хрестоматиясы» еңбегінің 40 данасын сатып алу туралы дерекпен қорымыз толықтырылды. «Қазақ халқының тұрмысы және этнографиясы» тақырыбы бойынша үнемі жан-жақты зерттеп, жәдігерлерді шоғырландыру үстіндеміз. Іс-шараларымыздың өзі де осы тақырыппен тығыз байланысты. Қазақстанның халық әртістері Қапан Бадыров, Елубай Өмірзақов, Сералы Қожамқұлов және өз еңбектерімен белгілі бір белеске көтерілген жерлес ақындарымыз туралы жәдігерлер қорымыз да аз емес. Үздіксіз еңбегіміз жемісін беріп,соңғы жылы Балғожа бидің ұрпағы - Жанат Әубәкірұлы Хаджиев туралы мәлімет алдық. Бұл азамат Алматы қаласындағы Ғ.Мүсірепов атындағы балалар мен жасөспірімдер театрын биік көтерді. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайрат-

кері, Тәуелсіз тарлан сыйлығының, «Құрмет орденінің иегері», Т.Жүргенов атындағы ұлттық өнер академиясының профессоры. Тарихтың төрінен өз орнын ойып алған ағартушы Ы.Алтынсариннің осы туысымен кездесіп, танысып, толығырақ материалдар жинау үшін келесі жылға Алматы қаласына іссапарға баруды жоспарлап отырмыз. Осындай маңызды тарихи деректерді ала отырып, оларды көпшілікпен, әсіресе жастармен бөліскенді жөн көреміз. «Жас өспей ме, жарлы байымай ма» дегендей еліміздің өткені өсіп келе жатқан ұрпақтардың жадында сақталса екен дейміз. Өйткені, еліміз бен жеріміздің келешегі солардың қолында. Соңғы уақытта жастардың тарихқа деген қызығушылықтары артып, музейге жиі келеді. Бұл да біздің, яғни музей қызметкерлерінің еңбегі деп айтуға болады. Жыл бойы жоғары және басқа да оқу орындарына, мекемелерге барып, халқымыз-

дың мәдени, тарихи мұрасын жан-жақты насихаттаймыз. Жоғарыда баяндалғандарды осы ісіміздің нәтижесі деп білемін,бүгінгі таңда музей ғылыми қызметкерлерінің қатары жастармен толыға түсті. Тарихи құндылықтарды сақтау - тарих алдындағы ерекше парызымыз болып қала бермек. Парызға берік болу-азаматтық, отаншылдық борыш. Ол бізге көне мұра үлгілерінің тарихын жүйелеуде, шоғырландыруда қол жеткізген табыстармен бірге «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасының аясында алдағы уақыттарда да жүзеге асырылатын міндеттерді айқындайды. Уақыт талабы өткен тарихқа мүлдем жаңа қырынан қарауды қажет етеді. Елімнің тарихын білемін деп музейге келген жас ұланның бойын айрықша мақтаныш билесе, бәріміз үшін де ғанибет емес пе. Назгүл ТӨКЕНҚЫЗЫ, облыстық Ы. Алтынсарин мемориалдық музейінің тіркеу қор секторының меңгерушісі


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 16 қыркүйек 2014 ж.

БІЛІМ

7

Ғибратты ғұмыр Қостанай қаласындағы техникалық шығармашылық мектебінің басшысы Темірхан Керейбаевпен әңгіме

ЕҢБЕГІМ БОСҚА ӨТКЕН ЖОҚ

- Темеке, әңгімеңізден байқағаным, қазіргі білім ордасына басшы болып бекітілгеніңізге де көп өткен жоқ. Алайда алғашқы қадамыңыз әріптестеріңізді қуантады. Атқарылған жұмыстар да баршылық. Соны өз ауызыңыздан естігіміз келеді? - Уақыт тым жылдам екен. Қарап отырсам, жалпы, бала жанының бағбаны болып келе жатқаныма да қырық жылға таяп қалыпты. Баршаға мәлім, осы жаңа қызметіме дейін облыс орталығындағы №11 орта мектепте директор болып жұмыс істедім. Әрине, үйренісіп қалған ұжыммен қоштасу да маған жеңілге соққан жоқ. Дегенмен де біз, орта буын өкілдері әрқашанда өзімізге жоғарыдан сенім артылған кезде оны түсіністікпен қабылдаймыз. Әлгі аталған ұжымда да ел айтып жүретіндей жарқын істер жүзеге асырылды. Оның бәрін де осындай бір жүздесуде жан-жақты айтып та бере алмайсың. Себебі, білім ордасындағы әрбір ұстаз – жеке әлем. Олардың әрқайсысының өзіндік көзқарасы, пікірі бар. - Жаңа ортадағы ұстаздармен де жете танысып, біраз жайға қаныққан боларсыз? - Менің көп жылдарым осы жас ұрпақты тәрбиелеуге арналғандығы белгілі. Сондықтан да техникалық мектептің тізгінін қолға алғалы бері де ұжыммен әрі ондағы әрбір ұстазбен сөйлесіп, олардың іскерлік қарым-қабілеттеріне де ерекше назар аудардым. Алдымен айтарым, мұнда

да көптен бері білім саласында жұмыс істеп, өз кәсіптерін жете меңгерген жандар жеткілікті. Сондықтан да біз тез тіл табысып, ортақ мақсат жолында табандылық, ұйымшылдық көрсете береміз деген ойдамын.

ҚАЗАҚ ТІЛІН КӨТЕРУ – ӘРБІР АЗАМАТТЫҢ МІНДЕТІ - Сіз қай жерде жұмыс істесеңіз де абыройға бөлендіңіз. Артыңызда өшпес із қалдырдыңыз. Бұған дейінгі қызмет атқарған білім ордасында да, басқасын айтпағанның өзінде, қазақ сыныптарының санын арттыруға қосқан үлесіңіз баршаның есінде. Қазір де бұл өзекті мәселеге де көңіл бөліп жатқан боларсыз? - Әрине, мемлекеттік тілді өз тұғырына көтеру мен секілді қызмет атқарып жатқан жігіттердің тікелей міндеті деп түсінемін. Қазақстандағы барлық ұлт өкілдері де оны жете ұғып, өздерінің үлестерін қосуға талпынып жатқаны шынымды айтсам мені де қуанышқа бөлейді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының сессияларында республикамыздың өмірінде мемлекеттік тілдің қаншалықты маңызды екендігін айтып келеді. Оны зиялы қауым басылымдардан оқып, теледидарлардан көріп те жатқан болар. Сонымен қатар, Президентіміздің «Қазақ қазақпен қазақша сөйлессін» деген сөзі де бәріміздің көңілімізден шыққан болатын. Соны басшылыққа ала отырып, бәріміз де оны әрқай-

сысымыздың отбасымызда қолға алып, шаңырағымызда ана тілімізде сөйлеп, ұрпақтарымызға күнделікті ұғындыруға, салт-дәстүрімізді жандандыруға да барынша назар аудара бергеніміз жөн. Мен үшін №11 орта мектебі ерекше ыстық екендігі белгілі. Сондықтан да ондағы барша қауымға тек қана ізгілік тілеймін. Сонау бір жылы осы жерге басшы болып тағайындалған кезімде қазақ сыныптарын ашуды әріптестеріммен ақылдаса отырып қолға алған едім. Бірте-бірте ағайындар өздерінің ұл-қыздарын ана тілінде оқытуға бере бастады. Ұстаздар да біліктіліктерін жетілдіріп, әрбір баланың қарым-қабілетіне күнделікті айрықша назар аударды. Жылдан-жылға олардың саны өсіп, тоғызыншы сыныпқа дейін жетті. Ондағы әріптестерімізбен бірге тың ізденістер жасап, түрлі танымдық-тағылымдық шараларды өткізуге ден қойдық. Ата-аналардың қолдауы да айқын сезілді. Жаңа жұмыс орнында да болашақта мемлекеттік тілдің аясын кеңейтуге қолдан келгеннің бәрін де жасай беремін. Мұндағылар да мұны жете түсінеді деген пікірдемін.

ҚАЗАҚТА ӘКЕНІҢ СӨЗІ – БАЛАҒА ЗАҢ - Сізді замандасымыз ретінде көптен бері білеміз. Осы оқу орнына дейін де біраз жауапты қызметтерді атқарып, халықтың ерекше құрметіне бөлендіңіз. Тіпті Алматыдағы кешегі жоғары партия мектебін бітіріп, мемлекеттік лауазымды жұмыстарда да болдыңыз. Өзіңіздің туған жеріңіз, өскен ортаңыз жайлы да білгіміз келеді? - Мен Қарасу ауданына қарасты Төлебай деп аталатын ауылда өсіп, қарапайым қазақтың қара шаңырағында азамат болып қалыптастым. Мен дүниеге келгенде биыл 86 жасқа толған ардақты әкем Сарман әлгі елді мекенде ұлан асыр той жасап, ауылдастарының батасын алыпты. Перзент үшін ата-ананың орны бөлек. Аяулы анам Кәмен Қаукеқызы өмірден ерте өтті. Сол жағы өкінішті. Болмаса, әкеміз ұл мен қыздарын ештеңеден тарықтырып, зарықтырған емес. Ол өзі қатардағы малшы болса да бізді кішкентайымыздан еңбекке баулып, жоғары білім алуымызға барлық күш-қайратын жұмсады. Сол Қарасу ауданындағы орта мектепті аяқтаған соң, мен де әкемнің бізге жасаған мейір-шапағатын терең түсініп, оның сенімін ақтауға барымды салдым. Алыс қалаларға бармай-ақ, осы

өзіміздің облыс орталығындағы Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының физика факультетін аяқтадым. Аталған оқу орнын аяқтаған соң біз үшін өмірінің ең бір елеулі сәттерін арнаған әкемнің жанына жалау болайын деп туған ауданыма оралдым. Институтты жақсы бітіргенімді бағалаған аудандық оқу бөлімінің басшылары маған үлкен сенім білдірді. Ауданның бір түкпірінде жатқан Обаған елді мекеніне қатардағы мұғалімдік қызметке жіберді. Мұнда шәкірттеріме физикадан дәріс бердім. Содан көп өтпей Ключевой орта мектебіне директорлық қызметке тағайындалдым. Бұл менің әлі отызға да жете қоймаған шағым еді. Мектеп директоры болу оңай емес. Онда үлкен жауапкершілік жатыр. Білім ордасындағы әрбір мұғаліммен тіл табысып, оларды ортақ іске бағыттау басшыдан үлкен біліктілікті, іскерлікті қажет етеді. Осы талап деңгейінен көріне білдім. Содан кейін де ұйымдастырушылық қырларым Қарасу орта мектебінде басшылық еткен кезде көрінді. Енді, мен аудандағы өзге де атқарған жауапты қызметтеріме тоқталмай-ақ қояйын. Бертін облыстық білім басқармасында да жұмыс істедім. Одан кейінгі лауазымды жұмыстарым сіздерге белгілі. Азын-аулақ еңбегім бағаланды. Бірқатар грамоталармен, алғыс хаттармен аталып өтілді. - Естуімше, сіздің аяулы жарыңыз Зейникамал ханым да ұстаз көрінеді. Жалпы, сіздер қашан шаңырақ көтердіңіздер? Осы жайлы да таратыңқырап айтып берсеңіз? - Шіркін, студенттік өмір ешқашан қайтып оралмайды ғой. Біз де жастық шақтың қ ыз ығ ын б аст ан ке ш ті к . Қазіргі әулетімнің мәртебесін асқақтатып отырған Зейникамалмен Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтында оқып жүрген кезімде таныстым. Сымбат ты да ибалы осынау бойжеткен өзінің жан-жақтылығымен менің жүрегімді жаулап алды. Содан екеуіміздің көңіліміз жарасып, 1978 жылы шаңырақ көтердік. Содан бері екеуіміз тату-тәтті өмір сүріп келеміз. Тағдырымды қосқан жарым әкемнің қас-қабағына қарап, оған барлық жағдайды жасады. Ал өзімнен кейінгі іні-қарындастарымды жылы сөзімен баурап, жеңгесі болса да оларға анасындай қамқор көңілімен қарады. Інілерімді үйлендіріп, қарындастарымды барлық жасау-жабдығымен құтты жеріне қондырды. Осындай менің жан дүниемді түсінген адамды қалай сыйламайын. Қазіргі кезде бәрі де өмірден өз орындарын

тапқан бауырларым әлі күнге дейін жеңгелерін ерекше ардақтап, анасындай құрмет көрсетеді. Шынымды айтсам, кейде олардың арасындағы ерекше сыйластыққа жүрегім тебіреніске түсіп, ер азамат болсам да толқып қалатын сәттерім де жоқ емес. Әкем Сарман Зейникамалды ешқашан да келінім деп емес, қызым деп еркелетті. Құдайға шүкір, осындай ұлтымыздың мейірбанды да жүрегі шуақты қызымен тағдырымды қосқаныма әлі күнге дейін шүкіршілік етемін. - Сіздің ұрпақтарыңыз да өркен жайып, Сарман атамыз үлкен бәйтерекке айналды. Үлкен ұлыңыз Мейрам мен одан кейінгі Ерланды да еңбекқорлығынан да болар, халық танып қалды. Отбасындағы жалғыз қызыңыз Нинель де өзіңізді ерекше ардақ тұтатын көрінеді. - Зейникамал екеуіміз де ұстазбыз ғой. Ол қазір қаладағы №11 бөбекжай балабақшада қызмет атқарады. Екеуіміздің өміріміздің сәні де мәні де балаларымыз екендігі даусыз. Тұңғышым Мейрам кішкентайынан еңбексүйгіш еді. Өзінің аңсаған арманына қолы жетті. Сол талпынысының арқасында уақыт талабына сай кәсіпкер атанды. Осы баламның шаңырағының ажарын келтіріп отырған келінім Әлия да қазақы, ұлтымыздың барлық салт-дәстүрін жетік біледі. Оның әке-шешесі де өте сыйлы жандар. Осы қос ұлдан кейінгі қызым Нинель де өзінің теңін тауып, бір әулет тің сүйікті келіні болып отыр. Күйеу балам Дәурен де көзі ашық, көкірегі ояу, заман тынысын терең сезінетін парасат ты жігіт. Құда-құдағиларым да халыққа белгілі кісілер. Аталған үш перзентімнен алты немере сүйдім. Үлкендері Әмір, Әлихандар қазақ мектебіне барады. Әйтеуір күніге жаңа сөздер мен тақпақтарды үйреніп келеді. Солардың тәтті тілін қызықтап, әжесі Зейникамал екеуіміз мәз боламыз. Бұлардан кейінгі Ерасыл, Дариға есімді немерелеріміз де өсіп келеді. Олардың да өздерінің әдемі қылықтары бар. Өткен жылдардан байқағаным, қызмет, дүние дегеннің бәрі қолдың кірі екен. Аталған ұрпақтарым шаңырақта бас қосқан кез біз үшін үлкен той, әрі қуанышты мереке.

ЕЛГЕ ҚЫЗМЕТ - АБЫРОЙЛЫ МІНДЕТ - Сіз туралы тек сыр-сұхбат ғана емес, кітап та жазуға болады. Өйткені, сіз көп азаматтың бірі емессіз. Әрқашан да сөзіңіз бен ісіңіз бір жерден шығады. Сонан соң, темірдей тәртіпті, ұқыпты-

лықты, жан-жақтылықты ұнатады деседі, сол рас па? - Алла бұйыртса, келер жылы алпыс жасқа да толғалы отырмын. Өткен өміріме ешқашан өкінбеймін. Асқар таудай әкемнің, өзімнің білімге деген құштарлығымның арқасында бірқатар жауапты қызметтерді атқардым. Басшылық жұмыстарда болдым. Әрине, мұның бәрі де менің азаматтық қасиетімнен де болар. Осы арада кезінде менің қабілет-қарымымды бағалап, сенім артқан барлық ардақты тұлғаларға, ұстаздарыма және тәлімгерлеріме шын көңілден шыққан шынайы алғысымды білдірсем деймін. Марапатсыз да емеспін. Мен үшін солардың ішіндегі ең есте қаларлығы - Социалистік Еңбек Ері Нина Полтавецтің атындағы естелік сағаттың маған салтанатты түрде тапсырылуы. Алайда мен оны маған жүктелген тағы да үлкен сенім деп түсіндім. Сол биіктен көріндім бе, жоқ па, оны білмеймін. Алайда осыдан біраз жыл бұрын Алматыдан шыққан «Сердца отданные детям» деп аталатын республикалық дәрежедегі кітапқа ендім. Онда өзім секілді бала тәрбиелеудің бағбаны атанған әріптестерімнің ғұмырлары арқау болған. - Міне, жаңа оқу жылы да басталды. Мұғалімдердің бәрі демалыстан шығып, жұмыстарына тың шабытпен кіріскен де болар? Енді қысқаша алдағы міндет-мақсаттарыңызға тоқтала кетсеңіз? - Әрбір оқу жылының өзіндік ерекшелігі болады. Мысалы, былтыр мен №11 орта мектепке басшылық еттім. Ондағы өткізген күндерім ешқашан да ұмытылмайды. Әріптес теріммен әлі күнге дейін сыйласып тұрамын. Олар да туған бауырларымдай болып кеткен-ді. Енді мына жаңа ұжымда да қызметкерлермен тонның ішкі бауындай араласа жұмыс істей беремін деген үміттемін. Себебі, бұл сала да маған бұрыннан таныс. Бәріміздің көптен бері илегеніміз бір терінің пұшпағы емес пе. Сондықтан да шәкірт терімізге терең білім беріп, олардың егеменді еліміздің нағыз саналы азаматтары болуы үшін ат салысатындығымыз сөзсіз. - Сіздің бетіңізге мақтағаным емес, өзіңіздің сүйіп атқаратын хоббилеріңіз де аз еместігін білеміз. Соған да қысқаша тоқталып кетсеңіз? - Әрине, әрбір азаматтың қолы бос кезде атқаратын сүйікті шаруалары болады. Көп оқимын. Көлік жүргізгенді жаным сүйеді. Сондай-ақ таза ауа аясында қыдырғанды ұнатамын. Одан қалған уақыттарымды немерелеріме ана тілін үйретуге арнаймын.


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 16 қыркүйек 2014 ж.

ТАҒЗЫМ

Пірім менің – Би-аға Бейімбет Майлиннің туғанына - 120 жыл Бұл мақаланың авторы Қостанай облыстық «Қостанай таңы» газеті Бас редакторының орынбасары, Қазақстан Жазушылар және Журналистер одақтарының мүшесі, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының иегері, Қазақстанның мәдениет қайраткері, Қазақстанның құрметті журналисі, Қостанай қаласының құрметті азаматы Сәлім Меңдібай. Ол қырық жылдан астам уақыт бойы негізін Мұхамеджан Сералин мен Бейімбет Майлин қалаған кешегі «Ауыл», бүгінгі «Қостанай таңы» газеті редакциясында қызмет етіп келеді, соның соңғы ширек ғасыр уақытында сол Би-ағаң атқарған қызметті шама-шарқынша жалғастырып жүр. Автордың ұлы тұлға Би-ағаңа деген шынайы құрметі мен ізеті оның төмендегі жазбаларынан да анық көрінгендей... Оразалы Жақсанов

Сәлім Меңдібай 1. Арысы едің алаштың Алдымен сөзді Би-ағаңның қиын тағдырынан бастайық. Қолда бар құжаттарға сүйенсек, ол былайша өрбиді. 1937 жылы қазан айында Бейімбет Майлинді НКВД органдары «ұлтшыл контрреволюционер» деген жаламен тұтқынға алады. Қазақстан КП (б) Алматы қалалық комитетінің бюросы Майлин Бейімбет Жармағанбетұлын «халық жауы» деп айыптап, партиядан шығарады. Оның 1559793 партия билетінің күші жойылады. Сонда Би-ағаңа тағылған айыптың сыйқы мынау: «1934 жылдан бері Қазақстандағы контрреволюциялық, ұлтшылбуржуазиялық, террористік көтерілістердің, диверсиялық-жауыздық ұйымның мүшесі, троцкистік, террористтік ұйыммен бірге қарулы көтеріліспен Совет үкіметін құлатып, Қазақстанды Кеңестер Одағынан бөліп алып, Жапонияның басшылығымен Қазақ буржуазиялық мемлекетін құрмақшы болған, осы мақсатпен ұйымға жас жазушыларды үгіттеп, әдебиет саласында да қылмыспен айналысты. Астыртын жиналыстарға қатысып, Кеңес үкіметіне қарсы шығу жоспарларын құрды. Одан басқа 1918 жылы контрреволюциялық «Алашорда» ұйымына мүше болып, Қызыл армияға қарсы шыққан». Міне осындай «айып» негізінде КСРО Жоғарғы Сотының көшпелі коллегиясы РСФСР Қылмыстық кодексінің 319 және 320-баптарына сай ату жазасына кеседі. Және «Үкім соңғы заң бойынша дереу орындалуға тиіс» деп шегелеп қояды. (КГБ. Ерекше мұрағат. 71020 тергеу ісі. I том. 28 хаттамадан көшірме. 22.10.1937 ж. КСРО Жоғарғы Сотының құрамында 6 адамы бар әскери коллегиясы Үкімінің хаттамасы, 26.02.1938 ж.) Қазіргі түсінікпен зер салсақ, адам баласы сенбейтін сандырақтар негізінде қолына қару алып, көтеріліске қатыспақ түгіл жиналыстың төрінен де қашкақтап жүретін Би-ағаң сол кездегі тоталитарлық жүйенің құрбаны болып жүре берді. Осы арада Биағаң туралы Ғабит Мүсірепов жазған мына бір жолдарды келтіре кетудің артықтығы болмас:

«Кейін білдім, Бейімбет жиналысқа да президиум сайланып болған соң кіреді екен. Ондағысы жиналысты басқаруға сайланып калам ба деп қорқады. Бірдеңеге бастық болуға жоламау Бейімбеттің ерекше мінезі еді. Өзгеміз ондайдан қашып көрген емеспіз». («Би-аға», «Жазушы» баспасы. 1991 ж.).

2. «Ауылың» аман, ардақтым! Бірақ басшылық қызмет Би-ағаңды оның қарсылығына қарамай іздеп табатын. Қолға алған істі дөңгелетіп әкететін жазушы-журналист Майлиннің беделі тым жоғары болатын. Қалам ұстаған жастар да, ауылдан арыз айтып келген ағайын

бітуге болады. Алғашында Бейімбеттің хатшылық қызметін атқарғанын Нұршатай Рахымбаев та қостайды. Ол да Б.Майлинмен Арғынбай медресесінде бірге оқыған, Қостанайдың қасындағы Ақсуат мектебіңде мұғалім болып жүрген оны да Бейімбет газетке тартқан. Ендеше оған да сенуімізге болады. Б.Майлин мұнда редакторлықты да атқарды деген пікір жаны бар тұжырым дей алмаймыз. Әртүрлі деректерді салыстырып көрсек, Б.Майлин тұсында газеттің ресми редакторы М.Сералин, одан кейін М.Бейсенұлы екен. Неге онда Бейімбетке редакторлықты телиді? Біріншіден, М.Сералин де, М.Бейсенұлы да округтегі жауапты партия-кеңес жұмыстарына араласып, мойын бұра

еңбек сіңірді. Көп ұзамай соған бағасын да алды. «Ауылдың» 1924 жылғы 1 қыркүйектегі санында газеттің шығуына бір жыл толуына орай редакторы М.Бейсенұлының «Ауылдың» жүрегі һәм жұлыны (Бейімбет Майлинұлы)» деген мақаласында «Ұзақ күнге дамыл жоқ, ойын-күлкіден тыс, жатса-тұрса ойлайтыны «Ауыл». Ертеңгі сағат алтыдан тұрып, басқармада түртініп отырғаны. Жалғыз Бейімбет газет ісінің бәрін атқарады һәм үлгереді. Емледен тұлдыры жоқ, екі сөздің басын қоса алмайтын ж ұ м ы с ке рл е рд і ң қ а тес і н түзеймін деп, мақаласына өң беремін деп әлектенеді. Бейімбетте ренжіп, қабақ шыту жоқ. «Ауыл» газеті мақтау алып отырса ол Бейімбеттің арқасында», – деп айтуы да сон-

«Бейімбет Майлин есімі аса талантты, соншалық мол дарын дарыған адамдардың шоқ жұлдыздай жарқыраған тобында тұр». Ғабит МҮСІРЕПОВ да Майлинді жағалайтын. Осы уақытқа дейін біз Би-ағанды "Ауыл" газетінің алғашқы ұйымдастырушыларының бірі, оның жауапты хатшысы болды деп келдік. Ресми құжаттар бойынша да солай. Ал нақтылы зерттеулер осы «Ауылдың» барлық жүгін көтерген сол Би-ағаның өзі екенін көрсетіп отыр. Расында да, кейде Биағаң «Ауылда» қандай қызмет атқарды деген сауал туындайды. Себебі, біреу ол редактордың орынбасары болып істеді, енді бірі әуелі хатшы, одан кейін орынбасар болды дейді. Бұл жерде ол редактор болды дегенді де естен шығара алмаймыз. «Біз бір адамның дерегіне құлай сенгіміз келеді, – деп жазады белгілі Бейімбеттанушы ғалым-журналист Тоқтар Бейісқұлов ағамыз. – Ол – Әбдірахман Мұстафин. 1911 жылдан Бейімбетті білетін Әбдірахман Уфадағы «Ғалия» медресесінде онымен бірге оқыған. Кейін Бейімбет оны газет ісіне тартып, қамқорлық жасайды. Ә.Мұстафин, сөйтіп, үлкен журналист болып шығады. Сондықтан оның «Бейімбет алғашқы кезде «Ауылдың» хатшысы, кейін редактордың орынбасары болып істеді» деп түйіп, нық айтқанына шүбе келтіре алмаймыз». Ал Би-ағаңның замандастары жазған естеліктерге және сол Тоқтар ағамыздың зерт теулеріне мұқият зер салсақ әңгімені былайша өр-

алмайтын. Мәселен, М.Сералин губерниялық атқару комитеті төрағасының орынбасары жөне губерниялық жер-су бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқар-ды. Әрине, бірнеше қызметті атқарып жүрген адамның уақыты жетіспейтіндігі түсінікті. Оның редакция жұмысына көп араласуға мүмкіншілігі қайдан болсын. Бар ауыртпалық хатшыға, не редактордың орынбасарына түспей ме? М.Сералиннің газеттің тек келесі санының шығуына нұсқау беруге ғана мұршасы келген. Губерниялық атқару комитетінің терағасы болып істеген М.Бейсенұлының да жағдайы сол секілді емес пе? Екінші, Бейімбеттей атпал журналистке артылған ерекше сенімді ескеруіміз керек. Жан-жақты дайындығы күшті, қаламгерлігі мықты оның ешкімді ұятқа қалдырмайтындығы сол сенімді ұялатады. Үшіншіден, Бейімбеттің газет ісіне шеберлігін айтуымыз керек. Макет жасау, материалдарды, суреттерді орналастыру, хат-хабарларды редакциялау, тағы басқа қандай жұмыс болса да тап-тұйнақтай етіп, тыңғылықты орындап, сапалы етіп шығару – шебер зергерлерше құлпыртатын оның машықты ісі. Төртіншіден, оның ерінбейтін еңбекқор, жалықпайтын жан екендігі. Оның бос уақыты болмайтын, не істесе де келістіре істеп, редакция жұмысына бүкіл жан жүрегімен, ой-түйсігімен беріле зор

дықтан ғой. Осы сөзге мұқият назар қойып көрсеңіз, көп нәрсені аңғара аласыз. Бұл – зор баға, үлкен ілтипат. Газеттің бір жылдығы той болып өткен. Оны басқарып, өткізген де Бейімбет. Бұл тойға газеттің жергілікті тілшілері, әншілер, күйшілер, губернияның барлық басшы қызметкерлері, болыстық атқару комитеттерінің төрағалары қатысқан. Қандай ой түйеміз осы жерде. Б.Майлин ресми редактор болмаса да газеттің барлық дерлік жұмысын тікелей өзі көтеріп, шын мәнінде соның қызметін атқарды. Оған осы газетте шығарушы болып істеген Ә.Мұстафиннің «Шындығында редактор Бейімбет еді де, газет екеуіміздің қолымыздан өтетін» («Ұмытылмас жылдар», «Қазақ әдеби-еті»,18.06.65 ж.) дегені де айғақ. Егер Б.Майлинді редактор деп таныса, бұл да оның мәртебесін биіктете түседі. Редакторлар ұзақ уақытқа алыс кетсе, «уақытша редактор Б.Майлин» деп қол қойып отырғаны және бар. Біз бұл арада қазақ әдебиетінің классигі, қазақ журналистикасының көшбасшыларының бірі – Бейімбет Майлиннің шығармашылығына, оның дүниетанымы мен қоғамдық қызметіне жан-жақты тоқталуды мақсат етіп отырған жоқпыз. Би-ағаң – ұлы тұлға, тамаша талант. Ол дәлелдеуді қажет етпейтін ақиқат. Нақақтан жала жабылып, атылған ағамыз тек 1957 жылы ғана ақталды. Қол-

дағы құжатта былай делінген: «Майлин Бейімбет Жармағанбетұлының тергеу ісін қайта қарап, бұрын-соңды сотқа белгісіз куә боларлық жағдайлар анықталып, айып негізсіз тағылған, қылмысты ісі жоқ деп табылып, оған қатысты іс доғарылып, ақталды». (КСРО Жоғарғы Сотының 4-Н-02821/ 57 анықтамасы. КСРО Жоғарғы Сотының Әскери коллегиясы. 16 сәуір. 1957 ж.). Бүгіндер «Ауылың» («Қостанай таңы») аман, Би-аға. Оның тынысы кеңейіп, ақпараттық кеңістікте өз орнын тапқан беделді басылымдардың бірі. Жақында Бас редактор Жанұзақ Аязбеков бастаған редакция ұжымы облыс аудан, қалаларында «Қостанай таңының» күндерін өткізді. Алғашқылардың бірі болып, Би-ағаң туған Таран ауданына ат басын бұрдық. Аудандық мәдениет үйіне жиналған халықтың үлкені де, кішісі де Бейімбет Майлин есімін асқан құрметпен еске алып, аудан атын сол біртуар өз жерлестері атына беруді ұсынды. Бұл мәселенің Би-ағаңның жүз жылдық тойы тұсында да көтерілгенін білеміз, сол той ерекше той еді, жұрттың жадында қалыпты. Кездесуге келген Торғайбай Уәлиұлы, Сәрінжіп Дайыров, Марат Ағыбаев және басқалары «Келер жолғы жүздесу Таран емес, Майлин ауданында өтсін» деген тілектерін айтты.

3. Қайта оралған қуаныш Бейімбет ақталған соң оның әдеби мұрасы халқымен қайта табысты. Оның қаламынан туған інжу-маржан қазақ

әдебиетін тағы бір биік сатыға кетерді. Ұлы жазушының 100 жылдық мерейтойы бүкіл республика көлемінде аталып өтілді. Үкіметтің арнайы қаулысы бойынша оның шығармалары қайта басылды, Қостанайда оған ескерткіш ашылды, өзі негізін қалаған кешегі «Ауыл» – бүгінгі «Қостанай таңы» газеті редакциясы ғимаратына ескерткіш тақта орнатылды. Би-ағаңның туған ауылы – Таран ауданы Ақтөбе ауылында дүркіреген той өтті. Оған жанжақтан қонақтар, Би-ағанның ұрпақтары қатысты. Той алдында сол Ақтөбе ауылы қайтадан салынды. Облыстың әрбір ауданы, Таран ауданындағы әрбір шаруашылық бір-бірден тұрғын үй салып, ауылды адам танымастай өзгертті. Оның үстіне еңселі де әдемі мектеп, дүкен, мешіт үйлері салынды. Әрбір тұрғын үй кірпіштен қаланып, төбесі ақ қаңылтыр, шифермен жабылған, жанында бау-бақшасы, орамында қора-қопсысы мен құдығы бар тамаша ғимараттарды иеленді. Ауыл еңсесі көтерілді. Келген қонақтар аузын ашып, көзін жұмды. Би-ағаңның 100 жылдық сол мерейтойының куәгері болған өзіміздің де, «Қостанай таңындағы» Би-ағаның барлық іні-қарындастарының да төбесі көкке жетті. Би-ағаң үшін қуандық, Би-ағаң үшін мақтандық. Сол тойға Алматыдан келген әйгілі жазушы Мұхтар Мағауинге: – Той туралы ойыңыз қандай? – дегенде: – Фантастика. Газетіңе жазсаң, бұл сөзімді аудармай, осылайша жаз, – дегені бар. Біз дәл солай деп жаздық та.

(Соңы келесі санда)


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 16 қыркүйек 2014 ж.

ҚОСТАНАЙДЫҢ АЙЫМДАРЫ

9

Болса екен арулардың бәрі осындай немесе өз саласының білікті маманы Күнжан Каленова жайлы мөлтек сыр

ҚАЗАҚ ҚЫЗЫ ТУРАЛЫ СӨЗ

Қостанайда ғұмыр кешіп келе жатқаныма да отыз жылдан асты. Осы кезең ішінде талай замандастарымызбен араластым. Соның кейбіреулері уақыт өте арадағы сыйластықтың арқасында қимас туысқандардай болып кетті. Әрине, солардың ішінде ерлі-зайыпты Тойлыбай және Күнжанның орны бөлек. Бүгін осы қызметіне барынша адал, достарына сыйлы, жан сарайы рухани бай Күнжан Әнесқызы туралы сыр шертпекпін. Өздеріңізге де белгілі кейбір кісілер ішімдегіні біл дегендей, көп сөйлемейді. Томаға тұйық келеді. Ал Күнжан атына заты сай күндей шуақты, гүлдей нәзік, мейірбанды да қайырымды. Сондықтан да болар, оны білетіндердің арасында өзін сыйламайтындар жоқтың қасы.

Осынау замандасымыз Қостанай облысының Меңдіқара ауданына қарасты Қаратал кеңшары Ұялысай деп аталатын қазақы елді-мекенде туып-өсті. Сондықтанда онымен кездескен кездерімізде кіндік қаны тамған елді-мекен жайлы үнемі жалықпай айтып отырады. Күнжан кәдімгі қарапайым ғана адал еңбегімен күн кешкен отбасында тәрбиеленді. Әкесі Әнес ақсақал сол төңіректе еңбекқорлығымен, биік адамгершілік қасиеттерімен аты шыққан ардақты кісілердің бірі болатын. Шешесі де құрбыларының арасында қолы ашықтығымен, бірсөзділігімен үлкен абыройға бөленген жан-ды. Осынау киелі шаңырақта тәрбиеленген ұл мен қыздардың бәрі де ата-анасының ұлағатты ақыл-кеңесі, тіршіліктегі өнегелері арқылы өмірден өз орындарын тапты. Қазіргі таңда бәрі де отбасылы. Немере

сүйіп, олардың арасында бақыттан шалқып отыр. Әнекең өзінің сүйікті перзенті Күнжанның болашағынан үлкен үміт күтті. Себебі, ол мектепте де алғыр оқушылардың бірі болды. Кішкентайынан еті тірі қыз анасына қолғабыс етіп, үй тіршілігінде оның жұмысын жеңілдетуге талпынды. Ағайын-туыс, көрші-көлемдері бұның анасына: «Қандай бақытты жансың. Мына қызың болайын деп тұр екен. Қолынан келмейтіні жоқ. Үйлерің қашанда айнадай тап-таза болып жатады. Артық затты көрмейсің», деп өздерінің таңқалысын жасырмайтын. Қыз балаға әкеге қарағанда шеше жақын емес пе? Күнжан бойжеткен сайын оңашада: «Айналайын ботам, сен қазір біздің ең сүйікті қызымыз болғанмен, ертең өскенде тұрмысқа шығып, басқа шаңырақтың шырайын келтіресің. Сондықтан қазір бәрін де менен үйреніп ал. Келін болған кезде қиналмайсың» деп ақылын құлағына құйып отыратын. Саналы Күнжан шешесінің әлгі ғибратқа толы сөздерін өмір бойы бойтұмардай ұстады. Мектептегі сабағын да үлгертті. Ата-анасыныңда қолқанаты бола білді. Осылайша ол өзінің қалай мектепті аяқтап, жігіттер көз салатын жасқа да келіп қалғанын сезбеді.

СҮЙГЕН ЖІГІТІН ТАПТЫ Біздің қазақ «Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деп орынды айтады. Күнжанның бағына жоғарыда аталған ауданның Введенко елді-мекенінің жігіті Тойлыбай есімді парасатты азамат кездесті. Әрине, қыз бала қанша дегенмен ұнатқан кісісіне өзінің ішкі сезімін білдіре алмайтындығы аян. Тойлекең бұл кезде Қостанай педагогикалық институтының спорт және дене шынықтыру факультетін аяқтаған, тепсе темір үзер, көркіне көз тоятын сымбатты жігіт-ті. Ол Ұялысай

ауылының аруын бір көргеннен жақсы көріп қалды. Орайлы бір сәті келген кезде, әдепті сақтап, «Күнжанға өзінің шын мәнінде ғашық болып қалғанын, ендігі қалған өмірімізде бір-біріміздің қадірімізді білетін жұп болсақ» деген ойын жеткізді. Әрине, бұл бірден келісе қойған жоқ. Бірақ «Ел мақтаған жігітті, қыз жақтаған» деген сөз бар емес пе?» Айналасындағы құрбылары да Тойлыбайдың сөйлеген сөздері, жүріс-тұрысы, тындырымды істерін үнемі айтумен болды. Содан көп өтпей олар шаңырақ көтерді. Міне, содан бері де қаншама жылдар сырғып өтті. Бұл аралықта отағасы Тойлекең өзі туып-өскен елді-мекенде таңдаған кәсібі бойынша мұғалім, директордың орынбасары секілді жұмыстарды абыроймен атқарды. Күнжан да әріптестері арасында білікті маман атанды. Азаматын пір тұтып, отбасының бақытын шалқытқан Күнжан Қостанай инженерлік-экономикалық факультетін бітіріп алды. Ең бастысы, қыз баланың басты міндеті қос ұлына аяулы ана атанды. Содан кейін, сонау бір жылдары туған анасы өсиет етіп қалдырғандай түскен жеріне инабатты келін бола білді. Ата-енесі, туған-туысқандары оны қадірлеп, «Біздің сүйікті келін» деп атап кетті. Былай сыйға бөленудің де өзіндік сыры бар. Күнжан ешқашанда қонақ болған жерінде өзіндік келіндік жолын ұмытпай, абысындарымен тонның ішкі бауындай араласып кетеді. Той-жиындарда өзінің анасынан көргені есіне түсіп, көпшілікке қызмет етеді. Дастарханы қандай берекелі десеңізші. Достары қысқы соғым кездері бір-бірімен шақырысып, дәм таттырады. Әйелдің жақсы қырлары оның әзірлеген тағамынан да көрінеді емес пе? Үлкендер жағы да, замандастары да оның тазалығына, әзірлеген тамақтарының сапасына, ең бастысы, жылы қабағы мен

шынайы пейіліне риза болып жатады. Ол бұл күндері Қостанай шаһарындағы «Жолаушылар тасымалы» акционерлік қоғамы «Солтүстік» аймақтық филиалы есеп беру тобының білікті технигі. Ұжымында өте беделді. Олардың бәрі де жаны жайдары, жүрегі жомарт, кісінің қайғысын өзінікіндей сезінетін қазақтың аяулы қызын ерекше сыйлайды. Осы арада сөзім жалаң болмас үшін, бір мысал келтіре кетейін. Онымен көптен бері бірге қызмет атқарып келе жатқан бірінші санаттағы инженер Гүлсара Үсенова ол жөнінде былай деп сыр шертеді: -Күнжан апамызды мен өзім әрқашанда ардақ тұтамын. Ол менің өмірімдегі ақылшым да тірегімдей болып кетті. Өте кішіпейіл. Жұрттың көңіліне қарайды. Осы уақытқа дейін, оның біреуді ренжіткенін немесе артық сөз айтқанын естімеппін. Кезінде осы ұжымға келген шағымда өзімді ерекше қуанышпен қарсы алды. Білмегенімді үйретті. Сол кісінің тәлімгерлігінің арқасында бұл күндері өз саламды жетік меңгердім. Мұндай кісіні құрметтемеу мүмкін емес. Отағасы Тойлыбай ағамыз да ер мінезді жан. Жұбайы Күнжанды қалай сыйлайды десеңізші. Апамыздың жасы зейнеткерлікке келіп қалса да, әлі түрі жап-жас. Әйелдің көңіл-күйі көтеріңкі, бақытты болуы отағасына да байланысты екендігінің жарқын мысалы осы емес пе?

ОЛ КЕЛІНДЕРІНІҢ СҮЙІКТІ ЕНЕСІ Өтіп бара жатқан өмір-ай десеңізші. Кешегі сұлу бойжеткен бұл күндері бір әулеттің алтын діңгегі әрі берекесі. Отбасының тірегі Тойлыбай ағамыз жолсерік болып қызмет атқарады. Теміржол саласының білікті маманы атанған замандасымызды өңірімізде білмейтіндер жоқ. Тойлекең мен Күнжан нағыз бақытты ата-аналар. Өйткені екеуі Қанат және Самат есімді балаларына жастайынан тағы-

лымды тәрбие берді. Олар да бұлардың үмітін ақтап, жоғары білімді заңгер атанды. Үлкендері Қанат қазіргі таңда Рудный қалалық сотында кеңсе меңгерушісі. Одан кейінгі Саматы әкесінің жолын қуып, спортта да биіктерге қол жеткізді. Кигбоксингтен Қазақстан Республикасының чемпионы. Ол қазір өзінің таңдаған мамандығы заң саласында жемісті қызмет атқарып келеді. Ата-анасын өмірлерінің тірегі әрі әулеттің ақылшысы ретінде үлгі тұтады. Каленовтер әулетінің мақтаныштары Тойлыбай мен Күнжан барша ата-аналар секілді келін түсіріп, немере сүюді көптен бері армандайтын. Құдайға шүкір, сол күнге де жетті. Олардың қос ұлдары Қанат пен Самат шаңырақ көтерген кезде, олардың қуаныштарына да ортақтасып, жас жұбайларға өзіміздің ағалық тілегімізді білдірген едік. Сол шақтары бұлар қандай шаттыққа бөленді. Күнжанның жүзі бал-бұл жанып, Тойлекең құдаларымен төс қағыстырып, жанұялары ерекше салтанатқа кенелді. Ең ауыз толтырып айтарлығы қос келіні Альмира мен Жанар ата-енесінің бабын тауып, өздерінің тәрбиелі де өнегелі отбастарынан шыққандығын тіршілікте дәлелдеді. Олар екі жақтағы құдаларды жақындастырып, алтын көпір болып отыр. Осы ерлі-зайыптылармен жақын араласатын Талма Ахметқызы айтады: Адамда дос көп болмайды. Жас кезінде жетіп артылады. Алайда, өмір өткен сайын, олар екшеліп, іріктеледі. Ал, менің жан құрбым Күнжан достыққан қашанда адал. Отағасын қадірлей біледі. Бұл күндері олар кіші ұлы Самат пен келіндері Жанардан Әлинұр есімді сүп-сүйкімді немере сүйіп отыр. Міне, біздің Күнжан Әнесқызы осындай отбасы мен ұжымының ыстық ықыласына бөленген бақытты жан. Тәуелсіз еліміздің ертеңі үшін аянбай еңбек етіп жатқан ардақты маман.

БІЛГЕНГЕ - МАРЖАН

Қазақтың көне музыкалық аспаптары Адырна. Сыбызғы тәрізді көне үрмелі аспап. Тұрқы шамамен 60-70 см. Дыбыс шығаратын бір ғана тесігі бар. Адыранадан шыққан дыбыс зор, әсіресе бұғының «үргеніне ұқсас». Оның екінші атауы – «бұғы сыбызғы» немесе «бұғы шақырғыш». Асатаяқ. Сілкімелі музыка аспап. Тұрқы 110-130 см шамасында. Асатаяқтың бас жағына түрлі темір сылдырмақтар ілініп, ою-өрнектер салынады. Сілку кезінде темір сылдырмақтар шылдырлап, ерекше дыбыс береді. Даңғыра. Соқпалы-сылдырмақты саз аспабы. Шанағы дөңгелек шеңбер түрінде жасалады да, бір металл сақиналар, салпыншақтар, сылдырмақтар

тағылады. Даңғыра көне заманнан бақсы-балгерлердің аспабы болған. Саз. Ішекті музыкалық аспап. Ұзындығы 500-1200 мм. Ол әзірбайжан, армян, ауған, иран, түрік т.б. халықтар арасында кең таралған. Саз әншілерді сүйемелдеуге және халық аспаптар ансамблінде пайдаланылады. Дабыл. Соқпалы музыкалық аспап. Шанағының екі жақ беті терімен қапталып, бір бүйіріне қайыс ілмек немесе ағаш тұтқа бекітіледі. Дабыл негізінен жаугершілікте, жорықта қолданылған. Оны аң-құстарды үркіту үшін аңшылар мен құсбегілер де пайдаланған. Домбыра. Ішекті музыка аспабы. Ол көбіне ағаштан тұтас

ойылып, жасалады. Негізінен 2 ішекті болып келеді. Ел арасында 3 ішекті домбыралар да кезігеді. Домбыра өткен ғасырларда шертер, сыбызғы, қылқобыз, шаңқобыз т.б. музыкалық аспаптармен қатар дамыды. Олардың ішінде кең тарағаны әрі ұзақ сақталғаны осы домбыра. Домбыраның алғашқы нұсқасы 5-7 пернелі болса, кейін перне саны 13-14-ке жетті. Оның құлақ күйі оң бұрау және теріс бұрау түрінде келтіріледі. Жетіген. Қазақтың байырғы шертпелі музыкалық аспабы. Көне нұсқасы тұтас ағаштан астау тәрізді ойылып жасалады. Ойылған жағы ашық, тегіс жағына жеті қыл шек тағылады.

Содан жетіген деп аталған. Қобыз. Ысқылы, ішекті көне музыкалық аспабы. Қобыз жайындағы алғашқы деректер 8-9 ғасырларға саяды. Ертедегі қобыздар тұтас ағаштан ойылып жасалған, пішіні ожау тәрізді. Шанағының төменгі жартысы көнмен қапталады. Оның құлақ бұрауы орналасқан жазық келген басы, доғаша иілген қысқа мойыны, көн керген шанағы, қос қыл ішегі, тиегі болады. Керней. Сыбызғыға ұқсас көне үрмелі музыка аспабы. Дыбыс шығаратын жағы қоңырауға ұқсас келген жіңішке жез түтік іспеттес, жалпы ұзындығы 3 м шамасында. Дыбысы жуан, үні күшті шығады. Сыбызғы. Үрмелі көне му-

зыкалық аспап. Ол қурайдан, ағаштан, кейде жезден жасалады. Тұрқы 600-650 мм шамасында. 3-4 ойықты. Сыбызғы ойықтарынан демді жай немесе күшті шығару арқылы түрлі дыбыс әуендері туады. Сырнай. Үрмелі музыкалық аспаптарға байланысты жалпы атау. Сырнай өзінің жасалған затына қарай саз сырнау, қамыс сырнай, мүйіз сырнай т.б., құрылысына байланысты бөлінеді. Шаңқобыз. Ағаштан, темірден, кейде күмістен жасалады. Ағаштан жасалған шаңқобызға жіп байланып, сол жіпті серпіп тарту арқылы ортасындағы тілше тербеліп дыбыс шығарады. Ол ашалы сым темірден не күмістен жасалған. Шаңқобыз

арасына бекітілген тілін саусақпен шалып тарту арқылы орындалады. Негізгі дыбысы тілдің мөлшеріне байланысты. Дыбыс көлемі бір октава. Шаңқобыз тартушы тіл қимылы арқылы да түрлі дыбыстар шығарып отырады. Шертер. Шертіп ойнау тәсіліне байланысты шертер деп аталған. Ол екі немесе үш ішекті болып келеді. Ертедегі шертерлер ағаштан ойылып, шанағы көнмен қапталып жасалған. Дыбыс күші қапталған терінің жұқа-қалыңдығына, ішегінің жуан-жіңішкелігіне байланысты. Пернесі болмайды, ішегіне ызған жылқы қылы тағылады. Жалпы тұрқы 650-700 мм.


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

10 ТАНЫМ

Сейсенбі, 16 қыркүйек 2014 ж.

МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛ - МЕНІҢ ТІЛІМ

Тіл – елдігіміздің негізі

Тәуелсіздік кезеңінде Қазақстан халқының басын біріктіретін негізгі фактор мемлекеттік тіл болып отыр. Мемлекеттік тілдің ұлттық тіл қызметін де атқаратыны белгілі.

Бүгінде күллі әлем қазақ елін татулықты ту еткен ел ғана емес, өз салт – дәстүрін, тарихын, тілін ұлықтаған халық деп мойындайды. «Қазақ тілі бүгінде ғылым мен білімнің, интернет тің тіліне айналды. Қазақ тілінде білім алатындардың саны жыл өткен сайын көбейіп келеді. ліміз бойынша мемлекет тік тілді оқытатын 57 орталық жұмыс істейді. Одан мыңдаған азаматтар қазақ тілін үйреніп шықты, әлі де үйренуде. Былтырғыға қарағанда биыл қазақ тілін білемін деген өзге ұлт өкілдерінің саны 10 пайызға өскен. Бұл да біраз жайттан хабар береді. Тек соңғы 3 жылда мемле-

Шарайна Қ

Елбасы туралы төртінші фильм

азақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың өміріне арналған «Елбасы жолы» киноэпопеясының төртінші бөлімі түсіріліп бітті. «Партком хатшысы» («Секретарь парткома») деп аталатын фильмде Қазақстанның Тұңғыш Президентінің партия басшысы ретінде қызмет атқарған өмір жолдары баяндалады. Төртінші сериядағы оқиғалар өткен ғасырдың 70 жылдары өтеді. Сол кезеңде болашақ мемлекет басшысы Қарағанды металлургия комбинатының партком хатшысы қызметін атқарған еді. Сонымен қатар, фильмде Нұрсұлтан Назарбаевтың отбасына көп көңіл бөлінген. Түсірілім жұмыстары Қарағанды облысында, Мәскеуде өткен. Фильмге қазақстандық актерлермен қатар, Валентин Гафт, Владимир Стеклов, Ксения Раппопорт, Евгений Сидихин, Евгений Стычкин сынды ресейлік әртістер де қатысты. Жоба режиссері – Рүстем Әбдірашев. «Партком хатшысы» 2014 жылы желтоқсанда экранға жол тартады деп жоспарланған.

8

Э

Электронды ақша енгізіледі

квадор орталық банкі желтоқсан айында әлемде алғаш болып электронды валютаны айналымға енгізуді жоспарлап отыр. Банк өкілдерінің айтуынша, әзірге атауы белгісіз ақша бірлігі доллармен қатар қолданылады және дәстүрлі банк қызметіне қолы жетпейтін халықтың кедей бөлігі үшін жұмыс істейді. БАҚ атап өткендей, электронды валюта ақша ұсыныстарын ұлғайту және 2000 жылғы банк дағдарысынан кейін Эквадор қолданып келе жатқан валюта АҚШ долларын құнсыздандыру мақсатында қолданылуы мүмкін.

8

Т

Исламдық мектеп ашылады

үрік елінде бұрын-соңды болмаған ең ірі исламдық мектеп бой көтеретін болды. «Imam Hatip Lisesi» атындағы мектеп құрылсы Қара теңіз жағалауындағы Кумру қаласында салынбақ. Жоба бойынша, мектеп құрылымына бірнеше ғимарат пен спорт кешені кіреді. Жалпы аумағы 35 гектарды құрайтын оқу кешенінің құрамы оқу ордаларымен бірге, жатақханалар, кітапханалар, зертханалар, жабық бассейн, спорт кешендері мен саябақтардан тұрады. Әзірге бұл мектептің сыйымдылығы мың балаға мөлшерленіп отыр. Аймақ губернаторы Ахмет Озканның айтуынша, оқу ордасы тек аймақ бойынша ғана емес, елдегі ең ірі мұсылман мектебі болмақ.

(Өзге басылымдардан алынған)

кеттік тілді дамытуға республика бойынша 10 миллиард теңге бөлінді. Енді ешкім өзгерте алмайтын бір ақиқат бар. Ана тіліміз Мәңгілік Елімізбен бірге Мәңгілік тіл болды. Оны даудың тақырыбы емес, ұлттың ұйытқысы ете білгеніміз жөн» - деп Елбасы өзінің «Қазақстан 2050» Қазақстан халқына Жолдауында атап өткен болатын. Тәуел с і з д і к а л ғ а н н а н бері еліміздің әлеуметтік, экономикалық, мәдени ахуалы айтарлықтай дәрежеге көтерілді. Әсіресе, қазақ елінің ұлттық бет – бейнесі, тәуелсіз еліміздің тұғырлы туы – мемлекеттік тіліміздің мәртебесін көтеру жолында қаншама игі істер жасалды. Туған тарихын танып, тілінің мерейін асыруға еліміздің әр аймағы атсалысты, туған тілінің тұғыры бекуі жолында аянбай күресті. Қазақ тілі Қазақстанның мемлекеттік тілі болып жари-

яланды. Осы жылдар ішінде мемлекеттік тіл мәселесі күн тәртібімен түскен емес. Тілдерді дамыту басқармалары мен орталықтары ашылды, бағдарламалар жасалды. Қазақ тілін мемлекеттік тіл мәртебесіне көтеру мақсатында қыруар жұмыстар атқарылды. Қазақстан дүниежүзіндегі алдыңғы қатарлы отыз елдің санатына қосылып, әлемдік деңгейде олармен бәсекелес болу стратегиясын басшылыққа алып отырған кезеңде оның мемлекеттілігінің бірден – бір нышаны, тұтастығы мен тұрақты дамуының тірегі, көп этникалық қауымды біртұтас халықтық деңгейде ұйымдастырудың басты факторы – мемлекеттік тіл болып табылатыны ешқандай дәлелдеуді қажет етпейтін ақиқат нәрсе. Қазіргі қоғам алдында мемлекетті тілді үйрету арқылы Қазақстандағы әртүрлі тіл, этнос өкілдерінде біртұтас

тілдік сәйкесімділік қалыптастыру мәселесі көтеріліп отыр. Қазақстандағы ұлттық, мәдени, мемлекеттік бірегейліктердің негізгі айқындауышы, басты ұйытқысы, ең алдымен, мемлекет құрушы этнос – қазақтың мәдениеті, діні мен тілі. Тіл – бірегейлігі – тілдік және тілдік емес мәнділіктерді қамтитын күрделі ұғым. Қазақстан Республикасы жеке егемен мемлекет ретінде тәуелсіздігін жариялаған кезден бастап қазақ тіліне мемлекеттік тіл мәртебесі беріліп, оны қоғам мен ғылымның барлық салаларында кеңінен қолдану мәселесі тұрды. Мемлекеттік тіл – Қазақстан Республикасында тұратын қазақ тілінен өзге тілді халықтарды ұйыстыратын, тұтастыратын, біріктіретін күш болып табылады. Мемлекетті тілді үйреніп, ол тілде сөйлесу арқылы елімізді мекендейтін ұлттар мен ұлыстар бір – біріне

жақындай түседі. Сол себепті, елдің тұрақты дамуына негіз болатын, Қазақстан қоғамын тұтастыратын, республика халқын ұйыстыратын фактор ретіндегі негізгі ұлттық идеяның өзекті буыны – қазақ тілін үйрету мәселесі болып табылады. Бүгінгі сот жүйесінде мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру мақсатында жұмыстар жүргізілуде. Сотта мемлекеттік тілді қолдану және дамыту бойынша іс-шаралар жоспары жасалып, семинар сабақтар, дөңгелек үстелдер өткізіледі. Жыл сайын мемлекеттік тілде істердің саны, сонымен қатар жалпы құжат айналымы артып келеді. Барлық мемлекеттік органдармен мемлекеттік тілде хат аламасудамыз. Нұргүл НҰРҒАЛИЕВА, Қостанай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының кеңсе меңгерушісі

БІЛГЕННІҢ АРТЫҚТЫҒЫ ЖОҚ

Сыйлықты кім жек көреді?! Сыйлық сыйлауда көпшілігіміз бас қатырып, «не таңдасам екен?» деп әбігерге түсетініміз рас. Жақын туысың, аралас-құралас құрбың болмаса, қонаққа шақырған, алыстан сыйласатын жанға сыйлық таңдау қиынның қиыны. Мұндайда ең бастысы «сыйлық қымбат емес, сыйлау, құрметтеу қымбат» дегенді ұстанған жөн. Не сыйласаңыз да шын көңілден тарту етсеңіз жетіп жатыр. Дегенмен, ескерткіш болып қалуы үшін ер кісілерге түрлі сувинирлер тарту етуге болады. Әйелдердің көпшілігі әшекей бұйымды қалайтындықтан, сыйға осындай заттардың тарту етілгеніне қуанатыны рас. Сыйлыққа компьютер немесе компакт дискі алғысы келетіндер де баршылық. Үй жануарларын тарту ету де кейінгі кезде үрдіске айналған әдеттің бірі. Ерлі-зайыптылар арасында гүлден бастап тіпті іш киімге дейін тарту ету аракідік болса да кездесіп тұрады. Алайда, сыйлық алмас бұрын, жоғарыда айтып өткеніміздей сыйлық таңдап жүрген жанның Сізге қандай туыстық қарым-қатынастағы жан екеніне мән беріңіз. Туыстар мен таныстарға әдемі қобдиша, кітап, тәтті тағамдар, ваза, әмиян (әмиян сыйлағанда оған міндетті түрде теңге салып тарту ету керектігін ұмытпаңыз), картина сыйлауға болады. Ал анаңыз бен әйеліңізге қандай тарту-таралғы жасау керектігін өзіңіз де білесіз деп ойлаймыз. Бір нәрсе анық, ол кез-келген адамға гүл шоғын, кітап сыйлау ыңғайсыз жағдайда қалдырмайды. Әсіресе, қонаққа барғанда, мерейтойға, туған күн кешіне жол тартқанда гүл алуды ұмытпаған жөн. Алайда, кімге, қан-

дай гүл сыйлау керектігін біле жүргеніңіз абзал. Арнайы құтыға егілген, бөлме гүлдерін тек жақын-туыстарға сыйлайды. Раушан гүлі махаббаттың белгісі болып қала бермек. Бұл гүлді жақсы көретін қызыңызға немесе жұбайыңызға тарту ете аласыз. Дегенмен фиалка гүлдері де мәңгілік, кіршіксіз сезімнің белгісі болып саналатынын ұмытпаңыз. Олай болса, махаббатыңызды білдіру үшін фиалка гүлін сыйлауға да болады.

калла гүлін тарту еті «некелерің мызғымас берік болсын, мәңгілік бақыт сыйлаймын» деген тілектің белгісі болып саналады. Гладиолус гүлі сән-салтанаттың белгісі. Оны әсіресе алыс сапардан келе жатқан ағайын-туыс, дос-жаранды қарсы алғанда, перзентханада келіншегін шығарып алар кезде тарту еткен орынды. Әдетте ұл босанған әйелге қызыл гладиолус, ал қыз босанған келіншекке түрлі-түсті немесе аққа болар-болмас қызыл рең түскен

Георгина гүлін күйеуі келіншекке тарту ету керек екен. Сондай-ақ, тұрмыстағы келіншектің мерейтойына, туған күні мерекесіне орай гүл тарту ететін болсаңыз, гиацинт, қалампыр, хризантема гүлін ұсынған дұрыс. Егер тұрмыс құрмаған қыз сыйлыққа сирен гүлін алса, гүл сыйлаған жігіт өз махабаттын өзге ешкіммен бөліскісі келмейтіндігін білдіргені деп қабылдаған жөн. Жаңадан отау тіккен жас жұбайлардың той салтанатына ақ түсті гүлдер шоғырын ұсынған дұрыс. Мысалы, әппақ

гладиолус тарту етеді. Хризантема гүлі грек тілінен аударғанда «алтын гүл» деген мағынаны білдіреді екен. Жапондықтар хризантема гүлін аса жоғары бағалайды. Олар үшін бұл гүл ұлттық белгі, елтаңбамен пара-пар. Сондықтан да болар, оларда Хризантема ордені де бар. Театрға, киноға, кафемейрамханаларған баратын болсаңыз, қыз-келіншектерге хризантеманың бір данасын ұсынуға болады. Ол құрбыңыздың көңілін көтеріп, кеш бойына әдемі әсер сыйлары даусыз. Лотос – ақ түсті болған-

дықтан тазалықтың, пәктіктің, адалдықтың белгісі ретінде тарту етіледі. Сіз құрмет көрсетіп отырған жанға денсаулық тілесеңіз онда оған пион гүлін тарту еткен жөн. Ол денсаулықпен қатар тәкаппарлықтың да белгісі болып саналады. Ал қызғалдақ гүлі нәзіктікті, бейкүнәлікті білдіреді. Соңғы кездері бамбук ағашының шыбығын тарту ету де сәнге айналған үрдістердің бірі болып саналады. Негізінен құлпырып тұрған гүлі болмаса да бамбук шыбығы үйге байлық әкеледі деген сеніммен тарту етіледі. Байлықпен қатар денсаулықтың жақсы болуын, ғұмыр ұзақтығын тілегендік болып саналатын бамбук шыбығын суда ұзақ уақыт ұстауға болады. ГҮл өсіруші мамандар әбден тамырланған соң бұл шыбықтарды арнайы ыдысқа топырақ салып егуге де болатынын айтады. Жалпы сыйға тартылатын гүлдердің саны тақ болуы міндетті. Үш, бес, жеті данадан тұратын гүлдер шоғырынан әдемі букет жасауға болады. Ал гүлді ұсыну мынадай тәртіппен жүзеге асуы керек: гүлді сол қолыңызға ұстап, оң қолыңызбен тарту жасағалыотырған жанның қолын алып, құттықтайсыз, гүлді сол қолмен ұсынасыз. Айтпақшы, балаңызға сыйсияпат жасау арқылы болашақта оның да тарту-таралғы жасау мәдениетін қалыптастыруға негіз қалайтыныңызды ұмытпаңыз. Бала болса да айналасындағыларға көңіл бөле білетін, ата-анасының қуанышына ортақтаса алатын, сыйлық тарту ете білетін азамат етіп өсіргеннің еш сөктігі жоқ. Ол үшін балаңызға әдетте мерекелерде түрлі ойыншықтар тарту еткен дұрыс.


Вторник, 16 сентября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

Жеке сот орындаушысы келесідегідей тыйым салынған мүлікке сауда өткізетінін хабарлайды № 1 лот – 2000 жылы шығарылған көк жасыл түсті ВАЗ 21060 маркілі автокөлігі, мемлекеттік номері 891 ВЕА10. Бастапқы бағасы 150 000 (жүз елу мың) теңге. Сауда 2014 жылдың 26 қыркүйегінде сағат 10.00 – де өтеді. Сауданың өткізу әдісі - ағылшындық. Сауданың өтетін орны Қостанай қаласы Алтынсарин к-сі, 178 үй. Саудағы қатысу үшін өтінімдерді бір күн қалғанда беру керек. Сондай-ақ, мүліктің алғашқы бағасынның 5 пайыз көлеміндегі жарнаны жеке сот орындаушысы Талканов Сагинай Тиленовичтің есеп-шотына келесі деректер бойынша аудару керек. «Цеснабанк» АҚ ИИК KZ12998GTB0000091367, БИК TSESKZKA, КБЕ 19, ЖСН 751114300820, СТН 392510020805. Саудаға қатысты сұрақтар туындаған жағдайда мына мекен жайға хабарласуға болады: Қостанай қ. Алтынсарин к-сі, 178 үй. тел. 533 606. Қостанай облыстық жеке сот орындаушылар коллегиясының анықтама телефоны 391 347. Частный судебный исполнитель объявляет торги по реализации следующего арестованного имущества: Лот №1 - автомашина марки ВАЗ 21060, госномер 891 ВЕА10, 2000 г.в., цвет сине-зеленый металлик, с первонач. старт. ст-тью 150 000 (сто пятьдесят тысяч) тенге. Торги состоятся 26 сентября 2014 года в 10.00. Метод проведения торгов - английский. Место проведения торгов: г. Костанай, ул. Алтынсарина, д. 178. Для участия в торгах необходимо подать заявку за сутки до даты проведения торгов и внести задаток в размере 5% от стартовой стоимости имущества на текущий счет частного судебного исполнителя Талканова Сагиная Тиленовича в АО «Цеснабанк»: ИИК KZ12998GTB0000091367, БИК TSESKZKA, КБЕ 19, ИИН 751114300820, РНН 392510020805, с вопросами обращаться по адресу: г. Костанай, ул. Алтынсарина, д. 178, тел. 533-606, контакт. тел. коллегии частных судебных исполнителей Костанайской области 391-347. «Қостанай облысы әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар Басқармасының «Қостанай психоневрологиялық интернат-үйі» КММ, 110005, Қостанай қ., Волынов көш., 1, анықтама үшін телефон (87142) 26-1326, 26-14-91 азаматтық қызметкерлердің мына бос жұмыс орындарына конкурс жариялайды: невропатолог - дәрігер (1 бірлік). Қойылатын талаптар: Жоғары білім, науқастарды медицина ғылымының заманауи жетістіктеріне сәйкес деңгейде бақылауды, емдеуді қамтамасыз ету. Күндізгі бөлім мед.бикесі (0,5 бірлік), мед.бике (3 бірлік). Қойылатын талаптар: арнайы орта білім, біліктілік деңгейі санатсыз, маман сертификаты, біліктілікті көтеру, жұмыс өтілі 1 жылға дейін. Шаштаразшы (1 бірлік). Қойылатын талаптар: жұмыс өтілі 1 жылдан кем емес. Электр монтері (1 бірлік), Электргаз дәнекерлеуші (0,5 бірлік). Қойылатын талаптар: орта техникалық білім. Құжаттар хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік 15 күн ішінде тапсырылуы тиіс. КГУ «Костанайский психоневрологический дом-интернат» Управления координации занятости и социальных программ акимата Костанайской области», - 110005, г. Костанай, ул. Волынова, 1, телефоны для справок: (87142) 26-13-26, 26-14-91 - объявляет конкурс на занятие вакантных должностей гражданских служащих: врач-невропатолог (1 ед.) - требование: высшее образование, обеспечение надлежащего уровня обследования и лечения больных в соответствии с современными достижениями медицинской науки; медсестра дневного стационара (0,5 ед.), медсестра (3 ед.) - требование: среднеспециальное образование, уровень квалификации - без категории, сертификат специалиста, повышение квалификации, стаж работы не менее 1 года; парикмахер (1 ед.) - требование: стаж работы - не менее 1 года; электромонтер (1 ед.), электрогазосварщик (0,5 ед.) - требование: среднетехническое образование. Документы предоставляются в течение 15 календарных дней с момента публикации объявления.

Утерян договор купли-продажи №4281 от 08.05.2009 г., выданный на имя Акмурзина Нургуль Миранбековна, на адрес: г. Костанай, ул. Складская, 12. Считать недействительным. Поправка В статье «Медицинский провал», вышедшей 11 сентября 2014 г., медперсонал на снимке прямого отношения к материалу не имеет. Обком профсоюзов работников государственных, банковских учреждений и общественного обслуживания» выражает глубокое соболезнование руководителю ГУ «Отдел занятости и социальных программ акимата города Костанай» Туленовой Гульнар Шахмараловне в связи с безвременной кончиной матери Городской Совет ветеранов выражает искреннее соболезнование семье, родным и близким по поводу кончины участника ВОВ МЕЛЬНИКОВОЙ Надежды Андреевны

Информационная система казначейства: система документооборота с государственными учреждениями В целях развития «электронного правительства» и совершенствования управления финансовыми ресурсами государства, повышения качества исполнения государственного бюджета государственными органами ключевая роль отведена органам казначейства. Казначейство является информационной основой для эффективного управления государственными финансами. Для повышения качества казначейского обслуживания исполнения бюджета счетов государственных учреждений, субъектов квазигосударственного сектора внедрена новая информационная система, которая направлена на обеспечение своевременного зачисления налогов и других платежей в бюджет, проведения бюджетных расходов, а также позволяет значительно сократить время прохождения платежных документов государственных учреждений, субъектов квазигосударственного сектора. Информационная система «Казначейство - Клиент» - это система электронного документооборота между казначейством и государственными учреждениями, администраторами бюджетных программ, уполномоченными государственными органами, субъектами квазигосударственного сектора по приему, обработке финансовых документов и предоставлению отчетности. Целью системы является повышение эффективности взаимодействия казначейства с обслуживаемыми государственными

учреждениями и субъектами квазигосударственного сектора посредством свободного доступа к Интернету. Информационная система выполняет основные задачи по своевременному и качественному исполнению государственного бюджета на всех уровнях, повышению оперативности, точности, надежности, прозрачности данных, связанных с процедурами предоставления документов в органы казначейства, применение современных средств защиты информации электронно-цифровой подписи (ЭЦП) – для подтверждения достоверности документов. На основе применения современных высокоэффективных технологий хранения и обработки информации система «Казначейство - Клиент» позволяет унифицировать, упростить и ускорить автоматизированный ввод данных по документам, обрабатываемым в ИИСК. Она позволяет сделать возможным получение всех документов, которые предоставляются в казначейство в электронном виде, увеличивает скорость обработки и проведение финансовых и платежных документов государственных учреждений, сокращает бумажные, временные и транспортные затраты государственных учреждений. Система фиксирует в режиме реального времени проведенные финансовые операции государственных учреждений, поэтому у государственных органов есть четкое понимание того, как ежедневно расходуются бюджетные

средства. Все электронные документы, созданные клиентом (государственным учреждением, субъектом квазигосударственного сектора) и отправляемые по системе, должны быть оформлены в соответствии с требованиями действующего бюджетного законодательства по форме, полноте и правильности заполнения, подписаны ЭЦП уполномоченных руководителем клиента. Система проверяет наличие и принадлежность ЭЦП на соответствие предоставленным образцам подписей клиента. При соответствии данных документ признается имеющим юридическую силу и равнозначным документу на бумажном носителе с собственноручными подписями уполномоченных лиц. Дистанционное обслуживание государственных учреждений и субъектов квазигосударственного сектора минимизирует личные контакты с ответисполнителями казначейства, кроме того, уменьшает количество возвратов за счет ошибок человеческого фактора, искореняет возможность установления приоритетности платежа. Информационная система казначейства предоставляет возможность проведения ведомственного контроля деятельности территориальных подразделений казначейства дистанционным методом. На сегодняшний день от оперативной работы органов казначейства зависит жизнедеятельность региона. В целях реализации

Стратегического плана Министерства финансов РК на 2011 – 2015 гг. по подключению государственных учреждений к системе электронного документооборота с государственными учреждениями «Казначейство - Клиент», все государственные учреждения города Рудного подключены к системе электронного документооборота «Казначейство - Клиент» и успешно работают. Деятельность Рудненского городского управления казначейства ориентирована на обеспечение качественного и своевременного исполнения государственного бюджета, обслуживания государственных учреждений и субъектов квазигосударственного сектора, своевременного проведения финансовых операций. Согласно Стратегии развития Казахстана до 2030 года, интегрированная информационная система казначейства направлена на обеспечение своевременного зачисления налогов и других платежей в бюджет, проведения бюджетных расходов, эффективного управления Правительством Республики Казахстан и местными исполнительными органами финансовыми ресурсами и транспарентности исполнения государственного бюджета. Другими словами, эта система направлена на обеспечение главной цели, поставленной Президентом страны, – эффективное управление государственными финансами. БАРШАУЭР Р.Н., руководитель Рудненского ГУК

Профилактика энтеровирусной инфекции Энтеровирус входит в группу кишечных вирусов. Они способны поражать многие ткани и органы человека: центральная нервная система, сердце, легкие, печень, почки и др. Это определяет значительное клиническое многообразие вызываемых ими заболеваний. Вирусы устойчивы во внешней среде: хорошо переносят низкие температуры. Они выдерживают многократное замораживание и оттаивание без потери активности. Длительно сохраняются в воде (в водопроводной воде выживают 20 дней, в речной – более месяца, в очищенных сточных водах - 65 дней). Энтеровирусы довольно быстро погибают при температурах свыше 50оС (при 60оС - за 6-8 мин., при 100оС мгновенно). Источником инфекции является больной человек или бессимптомный носитель вируса. Из-за отсутствия иммунитета дети наиболее восприимчивы к энтеровирусам и служат основными их распространителями. Инфекция поражает, в основном, детей младше 6 лет, наиболее опасны для детей до 2 лет. У детей школьного возраста восприимчивость к данным вирусам снижается, а взрослые болеют редко. Около 85% случаев энтеровирусных инфекций протекает бессимптомно. Около 12-14% случаев диагностируются как легкие лихорадочные заболевания и только около 1-3% имеют тяжелое течение, особенно у детей раннего возраста и лиц с нарушениями иммунной системы.

Существует два механизма передачи этой инфекции: воздушнокапельный (при кашле, чихании, разговоре) и фекально-оральный (пищевой, водный, контактнобытовой). «Входными воротами» заражения являются слизистые оболочки верхних дыхательных путей и пищеварительного тракта. Восприимчивость к инфекциям у человека высока в любом возрасте. Клиническая картина. Обычно болезнь протекает достаточно легко и бессимптомно. При этом могут отмечаться симптомы легкого недомогания: повышение температуры тела, головная боль, тошнота, боли в животе, иногда рвота, которые проходят через 7-10 дней. При тяжелых формах заболевание начинается остро - с повышения температуры до 38-40оС, которая держится 3-5 дней, сопровождается головной болью, тошнотой, рвотой. Появляются характерные симптомы: изъязвление слизистой полости рта, высыпания на кожных покровах рук и ног, ангина по герпетическому типу. Нередко наблюдаются боли в животе и мышцах, жидкий стул. В некоторых случаях - катаральные явления со стороны верхних дыхательных путей, насморк, кашель. На 1-2 день болезни возникает сыпь, преимущественно на руках, ногах, вокруг полости рта, которые держатся в течение 24-48 часов (иногда до 8 дней) и затем бесследно исчезают. Иногда могут развиваться острые вялые параличи конечностей, судороги, дрожание конечностей, косоглазие, на-

рушение глотания, речи и др. Если у ребенка появилась характерная симптоматика, то необходимо срочно обратиться за медицинской помощью и при необходимости госпитализировать. Меры профилактики энтеровирусной инфекции – это в первую очередь соблюдение санитарных правил, что предотвращает инфицирование и распространение заражения. Перечислим наиболее важные из них: - Соблюдайте правила личной гигиены: тщательно мойте руки с мылом после посещения туалета, перед и во время приготовления пищи, перед едой, после прихода домой с улицы. Не забывайте мыть руки детям, учите их правилам личной гигиены. - Мойте дверные ручки, краны, ручки для спуска воды в туалете. - Употребляйте для питья только кипяченую или бутилированную воду. - Купаться следует только в отведенных для этой цели местах, учите детей не заглатывать воду при купании. - Фрукты, овощи, ягоды мойте под проточной водой, затем обдавайте кипятком. - Имейте ножи, разделочные доски отдельно для сырых и вареных продуктов, для салата, хлеба. Посуду, где хранились сырые продукты, тщательно мойте с моющими средствами и ошпаривайте. - Не допускайте соприкосновения между продуктами прошедшими и не прошедшими кулинарную обработку. - Упаковывайте каждый продукт в отдельную чистую упаков-

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство № 12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

11

Директор - гл. редактор: Елена НИКИТЕНКО. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. (54-62-46). Шеф-редактор: Айжан Утевова. Тел. (54-3758). Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. (54-37-58). Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Марина Кострова (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Ва-

лентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-05-75), Надежда Чистякова (54-05-75). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин, Максим Фролов (54-64-85). Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Валерия Вахненко. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Ирина Ранцева, Виктория Богдан. Тел. 54-69-71.

ку, берегите продукты от загрязнения. - Содержите в чистоте свой дом, особенно кухню и туалет. - Защищайте пищу от насекомых, грызунов и домашних животных, возможных переносчиков инфекции, и ведите борьбу с мухами и тараканами. - Регулярно мойте и содержите в чистоте детские игрушки. - В течение первого года жизни ребенок должен получать грудное молоко - это резко снижает попадание энтеровирусов в кишечник. - Особое внимание обращайте на питание детей до 1 года: давайте ребенку только свежие продукты, в качестве которых вы не сомневаетесь, тщательно следите за гигиеной. - Детское питание детям грудного возраста готовьте перед кормлением ребенка на один прием пищи. - Не рекомендуется покупать продукты в местах несанкционированной торговли. Людям, контактировавшим с инфицированными больными, для профилактики энтеровирусной инфекции могут назначаться лекарственные препараты группы интерферона и иммуноглобулин. ТУЛЕБАЕВА А.С., главный специалист РГУ «Управление по защите прав потребителей г.Костанай Департамента по защите прав потребителей Костанайской области Агентства РК по защите прав потребителей»

gazeta@top-news.kz Печать офсетная. Газета отпечатана в ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 2,5 печатных листа. Тираж номера - 2988. Подписной индекс: К-315. Заказ №1469. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 16 сентября 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЛИТЕРАТУРНЫЙ ЭКСПРЕСС ПАМЯТЬ

Утренний человек

20 октября т.г. исполняется 35 лет, со дня смерти поэта Анатолия Коштенко. Сейчас ему было бы полных 60, возраст почитаемой, зрелой мудрости. Но все, с кем он был знаком и дружен, вероятно, навсегда будут произносить его имя без отчества, поскольку в памяти он остался молодым, полным идей и энергии. Веселым, живым, утренним человеком. «Погибает поэт – угасает на небе звезда», - сказал классик. Действительно, внезапный уход из жизни Анатолия Коштенко обозначил такой пробел в строю костанайской литературы, который остается невосполнимым до сих пор. Нельзя представить себе полной костанайскую поэзию 70-х годов прошлого века без творчества этого автора. Оно и сегодня для читателя вполне современно, а значит, актуально. Какой он был в поэзии, мы можем судить по его произведениям. Каким в жизни? По словам друзей – открытым, отзывчивым, творчески строгим к себе, доверчивым, легким на подъем, непреемлющим заданность и фальшь… По

словам недругов – амбициозным буквоедом, непредсказуемым мненияпатом, врагом общепринятых истин, упрямым спорщиком, ниспровергателем авторитетов, любимцем и любителем женского пола… Как из этих разноречивых осколков составить общий портрет поэта и человека? Непросто. Истинная поэзия всегда рождается в муках споров, неприятия банальности, в терпимости мнений и суждений, при этом любовью к жизни оправдывая свою сопричастность к бытию. Те, кто не принимал Коштенко таким, какой он был по-настоящему, наверняка вредили только себе, потому что компетентная критика, жаркий диспут лучше, чем обвальная похвала или снисходительное молчание, которое согласием зачастую потворствует безграмотности и бездарности. Именно с Анатолием Коштенко осталась большая часть известных костанайских литераторов, когда однажды консервативная группа стихотворцев литобъединения им. Б.Майлина в 1979 г. начала активно, напоказ клеймить и править произведения некоторых авторов, которые, дескать, отражали не «героическую» советскую действительностью, а некий, не присущий ей, упаднический эгоцентризм, экзистенциализм. Неправильный образ героев дня. Доморощенные Геростраты на тогдашнюю иногда совсем неприглядную «действительность» закрывали глаза. Им, по крайней мере в стихах, были неведомы устремления и истинные чаяния неплакатного советского человека. Коштенко и иже с ним сбросили с корабля современности

пафосную провинциальную лирику, заменив ее ущербного, беспричинновосторженного или смешно опечаленного лирического героя на более серьезного, морально состоявшегося, интеллектуально-реального, адекватно относящегося к жизни. Неординарный подход к темам, метафора, свежесть формы и содержания в обрамлении вышеуказанного интеллекта – вот что ставилось во главу угла в творчестве его и таких поэтов, как Иван Данилов, Геннадий Мануйлов, Григорий Большунов, Анатолий Дьячков и других. Думаю, если б не смерть Коштенко, то у костанайской поэзии в лице нового литературного объединения был бы шанс не только на «второе дыхание», но и на целое поэтическое направление… Анатолий Коштенко лишь с третьего раза поступил в так насущно желаемый Московский Литературный институт им. А.М. Горького. По словам Ивана Данилова, который ездил как-то вместе с ним на одну из сессий, отношение собратьев по перу к Анатолию было более чем доброжелательным. Однажды компания литинститутских студентов, засидевшись за полночь, не заметила, как он куда-то исчез. Когда спохватились и начали искать, откуда ни возьмись появляется сияющий Коштенко, размахивая новой книгой Бэллы Ахмадулиной с дарственной надписью. Оказывается, пока поэты были увлечены спорами-разговорами, он рванул на такси (благо, таксопарк находится рядом с общежитием Литинститута по ул. Добролюбова, 17/11 в Москве) прямо домой к известной поэтессе, где и получил свой экземпляр.

ПРОЧТИТЕ ДЕТЯМ «Шарик» – маленький щеночек, Разогнал в сарае квочек, Разлетелись кто куда, Раскричались, как всегда.

Здесь буренке кверх ногами Говорить неловко с нами. Как бы ей на ноги встать, Чтобы Вову забодать.

Тут за кур петух вступился, Клювом в шерсть щенку вцепился, Трепку песику задал, По двору его гонял.

*** Ёжик в гости к белке шел, У тропинки гриб нашел, А под веткой от осины Паучка на паутине.

Пёс не понял, что случилось, В страхе сердце колотилось. К курам больше не ходил: Петуха он не любил...

- Паучок мне не к чему, А грибочек все ж возьму, Я его подальше спрячу, Принесет он мне удачу».

*** В этом здании, на крыше, Вместо птиц гуляют мыши. В этот дом не ходят кошки, Так как нет туда дорожки.

*** - Что здесь? – Шар в бильярдной лузе? Чемодан лежит на пузе, Кукла в клетчатом пальто? Вновь вопрос: «А это кто,

Из окна кричит корова: «Дом такой построил Вова!» И добавила потом, Что постройка - кверху дном.

В нашу сторону летит И к тому ж еще жужжит?» Ни к чему сейчас вопросы, Убегаем, - это осы!

Сегодня в Костанае достаточно различных поэтических конкурсов, которые проводит ОО «АЛСК» совместно с областным Домом дружбы. Но самый первый, областной, затем открытый региональный, а ныне Международный, назван именем Анатолия Коштенко. Честно говоря, в середине 90-х годов, когда большинству сограждан было не до стихов, мне особенно хотелось поднять из полунебытия имя этого замечательного поэта, слава которого, доживи он до сегодняшних дней, была бы равна славе его друзей и сокурсников по институту: Александру Ерёменко, Ивану Жданову, Генриху Сапгиру, Виктору Пеленягрэ, Тимуру Кибирову, Алексею Парщикову и др. В конце 70-х именно Анатолий Иванович явился той звездой, вокруг которой планетами крутились и заряжались энергетикой многие костанайские авторы. Именно он, книгочей, романтик, интеллектуал, искатель мечты и истины, правды, в конце концов, до сих пор подлинно олицетворяет нашу костанайскую литературу. Три с половиной десятилетия прошло со дня его гибели… Листаешь тоненький сборник коштенковских стихотворений, и перед глазами встает вполне реальный нынешний, современный человек со всеми присущими ему качествами. Поэтому давайте не будем о смерти. Давайте лучше вспомним поэта Анатолия Коштенко живым, а также дату его рождения, которая пришлась на единственный волшебный день любого года, – 31 декабря. В этом нам помогут его стихи. Живые, свежие и незабываемые по сей день. Владимир РАСТЁГИН

Сергей ОНЧА

АТРАКЦИОН Играет кошка на гитаре, Бьет в барабаны рыжий кот, Вот мыши на воздушном шаре, Толпой отправились в полет. Сам лев бренчит на контрабасе, Медведь не ленится, поет, Лишь бегемот зевал на кассе Того гляди сейчас уснет. *** Мама, папа, брат, сестренкой Накормить спешат теленка, А теленку, скажем к слову, Подавай сюда корову. Как буренку увидал, Со всех ног к ней побежал. И корова голосила: - В молоке коровьем – сила! п. Затобольск

Анатолий КОШТЕНКО *** Ты не думай, я буду вечен для людей, для лесов и собак. может быть, им не станет легче, может, станет им – просто так. Может, травы когда-нибудь ночью вдруг зашепчутся меж собой, что я с ними теперь воочию разговариваю с тобой. Ты не думай, я буду вечен. дорогой ты мой человече! И пускай жизнь идет как сказка, по траве шелестят года… Ни к чему мне зеленая маска, просто я не умру никогда… *** Не могу прочесть стихи чужие. Лишь открою, всхлипы отвлекают. С ледостава раннего, с межи ли в поле темном – стонут, окликают. И с неясным зовом, древним слишком, чтоб не стать обыденностью липкой, будет ночь играть моим умишком, озарять пугающей улыбкой. Встань, оденься – никуда не деться! На мосту постой. Вода в Тоболе так мутна, что, если заглядеться, очи затуманятся от боли. *** Отчаянной зимой до спазм – невмоготу! – потянет вас домой к рябинову кусту. Тобол обернут в лед, как нотная тетрадь, а вам и пару нот уже не наиграть. И дальний, как родня, в деревьях поредел голодный лучик дня… И совесть не у дел. О, вещая труба, над вами в ветре встреч, что не сберечь себя, да и не стоит свеч. Но – пусть ему видней! – останется навек на самом дне у дней невытоптанный снег. Там ваши души спят, как в детстве, да не те… И дышат в снегопад тоской по чистоте. СЕНТИМЕНТАЛЬНЫЙ СЕВЕР Студеный пар над полыньёй, воды ледовая обнова… Опять октябрь. И значит снова в глазах у дали слюдяной грусть безнадежного больного. Уже минута, а не век, природы возрастная веха. Но длятся сумерки, и снег вздохнет, не поднимая век при появленье человека. Ни добродетель, ни порок тебя не занимают ныне, и лишь ничей туман в долине по-настоящему увлёк. Кто сердце северу скормил? Кто распылился дымкой дальней, чтобы к тебе исповедальней прислушивался этот мир? Пусть исподволь не надоест, как надоела слов оглядка! Природа льстит себе, а лесть природы высшего порядка нелживый снег и честный лес.

№72 (2669)  

Вторник, 16 сентября 2014 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you