Page 1

Экологический вопрос. Лесной массив - под охраной.

Миллионы - для лучших. В Костанае наградили достойных педагогов.

2

4

gazeta@top-news.kz

Основана в августе 1990 г.

Вторник, 26 августа 2014 г. №66 (2663)

Распространяется в г. Костанае и Костанайской области. Выходит два раза в неделю: во вторник и четверг.

Қатыгездік қайдан шығады?

ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ПОДХОД

Взрослым - работа, детям - забава

6

Кадрлар біліктілігі.

6

Руханияттың нағыз жанашыры.

7

В Костанае завершилась акция «В счастливых семьях - наша сила». На протяжении полутора месяцев по всему Казахстану более чем в 60 дворах проходили мероприятия для детей. - Эта акция проводится под эгидой движения «Казахстан-2050» при финансовой поддержке фонда «Самрук-Казына», - поясняет региональный координатор

проекта Юрий Вагин. - Она направлена на создание дворовых сообществ, сплочение семей, а также на улучшение взаимодействия родителей с детьми. Одним из мест в Костанае, где проходила акция «В счастливых семьях - наша сила», был двор по ул. Карбышева, 9. Волонтеры проводили здесь спортивные соревнования, семейные эстафеты, конкурсы рисунков на асфальте, танцы, ма-

стер-классы по аквагриму. В последний день проекта снимки с самыми яркими моментами разместили на импровизированной фотосушке. Как говорят организаторы, с каждым днем детей и родителей, посещающих праздники, становилось все больше. Приходили сюда и семьи из других дворов. Ирина Жувакова - мать двух девочек Юли и Кати. Они не пропустили ни одного дня акции.

- Я рада, что мои дочки участвуют во всех играх и конкурсах, - говорит Ирина. - Они приходят домой уставшие, но очень довольные, и всегда ждут следующего приезда волонтеров. Родителям спокойнее, когда их ребенок летом не слоняется по улице, а занят интересным и полезным делом. Мы благодарны координаторам данного проекта, ведь это практически лагерь, только бесплатный и возле дома.

Жаль, что акция подошла к концу, но мы надеемся, что в следующем году она возобновится. Организаторы утверждают - это вполне возможно. Они уверены, что дети и их родители получили достаточный опыт организации мероприятий и смогут самостоятельно устроить досуг в своих дворах для ребятни. Надежда ЧИСТЯКОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

Елдіктің арқауы- Ата Заң.

8


2

Вторник, 26 августа 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ ЭКОЛОГИЯ

НАЗНАЧЕНИЕ

Новая должность, прежние задачи В управлении экономики и бюджетного планирования новый руководитель. На эту должность переводом назначен Ерлан Спанов. Последние 2,5 года он работал заместителем руководителя управления экономики и бюджетного планирования. - Ерлан Махмутович подготовленный руководитель. Для него это не ново. Большую часть работы он уже выполнял и, соответственно, имеет все необходимые возможности, знания и опыт, для того чтобы успешно с этими задачами справляться, - сообщил аким области Нуралы Садуакасов. Напомним, что почти четыре недели место руководителя являлось вакантным. Прежний начальник Галина Кисленкова была уволена с 1 августа по собственному желанию. Алёна АНАТОЛЬЕВА

Лес сберечь и приумножить В Костанайской области с опережением выполняется программа по воспроизводству лесов. В 2013 году по межотраслевой Программе «Жасыл даму» при плане в 2000 га было воспроизведено 2439 га лесов. Кроме того, на 85% удалось обновить технику. Сегодня Костанайская область - в лидерах по техническому оснащению. Как сообщил на областном аппаратном совещании руково-

АКЦИЯ

Заполни анкету - получи работу На костанайском железнодорожном вокзале консультировали население по социальным вопросам. Здесь прошла промо-акция «Жастар-Отанга». Мероприятие, организованное МК «Жас Отан», проводится не в первый раз и пользуется спросом. Как пояснил координатор проекта Маулен Урдабаев, целью данной акции является бесплатная профконсультация граждан по таким вопросам, как трудоустройство, разъяснение государственных программ «Дорожная карта занятости-2020», «Молодежная практика». - В течение дня консультации получили более 40 человек, - говорит Маулен Урдабаев. - Это доказывает, что мы работаем не зря, подобные мероприятия необходимо проводить чаще. Ведь многие горожане заняты работой и у них нет времени, чтобы пойти и специально проконсультироваться у специалистов по волнующим вопросам. А наши акции проводятся в общественных местах, где много людей и каждому обратившемуся уделят должное внимание. По словам сотрудника КГУ «Центр занятости города Костаная» Айнуры Мусабаевой, после подобных консультаций многие люди находят работу: устраиваются на молодежную практику или узнают о вакансиях, востребованных на рынке труда. А если еще и заполнить специальную анкету, и оставить резюме, то шансы найти работу повышаются в разы. Валерия ВАХНЕНКО

взыскано в доход государства 11 млн тенге. Я считаю, что при таком количестве нарушений этих денег недостаточно. Необходимо усилить контроль над сохранностью леса и ужесточить меры борьбы с нарушителями, потому что возобновление фонда дается с большим трудом, а сжечь лес легко. Буквально за 2-3 дня можно потерять сотни гектаров, - подытожил аким Костанайской области Нуралы Садуакасов. Валентина МЕЛЕХОВА

Цены выросли, ажиотажа не будет В конце прошлой недели на стендах заправочных станций Костаная сменились таблички с ценниками.

В Костанайской области начали убирать хлеб. Работы преимущественно ведутся на юге области. В Аркалыке обмолочено 18 тысяч га, в Наурзумском и Житикаринском районах - свыше 11 тысяч га, в Карасуском - 10 тысяч га и в Камыстинском и Амангельдинском - более 9 тысяч га. Всего по области убрано свыше 90 тысяч гектаров. Вместе с тем небольшие объемы намолочены в северных регионах. Уборочная страда не началась только в Сарыкольском районе. - Средняя урожайность по области составляет 6,3 центнера с гектара. На юге - 5-6 центнеров с гектара. Самый богатый хлеб в Карабалыкском районе. Там обмолочено 400 га, и урожайность составила 18,4 центнера с гектара, - пояснил начальник отдела земледелия управления сельского хозяйства Салимжан Исеноманов. По данным ведомства, о массовой уборке зерновых можно говорить лишь в начале сентября, когда суточные намолоты достигнут 2000 га. Пока в области убрано 2% от общего сева зерновых. Специалисты отмечают, что выбор технологий зависит от состояния хлебов и погоды. При этом осадков не обещают до 5-7 сентября. Чтобы не допустить потерь урожая, хлеборобам необходимо ускорить темпы уборочной кампании. Валентина МЕЛЕХОВА

пород в количестве 1500 кг. Из этих семян в лесопитомниках выращивают свыше 8 млн сеянцев сосны, березы и других основных лесообразующих пород, - пояснил Тулеубаев. Вместе с тем в текущем году уже зарегистрировано 25 случаев лесных пожаров. В прошлом году было зафиксировано всего 22 случая возгорания леса. - За последние четыре года лесоохранными учреждениями было составлено свыше 500 протоколов, с виновных

АКТУАЛЬНО

СЕЛЬСКОЕ ХОЗЯЙСТВО

В ускоренном темпе

дитель управления природных ресурсов Казбек Тулеубаев, в этом году на охрану, защиту и воспроизводство лесов выделено свыше 650 млн тенге. И более 14 млн – на охрану животного мира. При этом сумма финансирования по всем отраслям ежегодно увеличивается, что дает возможность примерно на 20% в год расширять площадь лесных массивов. Учреждения лесного хозяйства ежегодно ведут сбор лесных семян различных древесных и кустарниковых

21 августа, выступая на брифинге в Астане, топ-менеджер АО «КазМунайГаз» Ерлан Койбагаров заявил о том, что необходимо повысить стоимость бензина на 10-15%. Днем позже министерство национальной экономики распространило пресс-релиз, в котором говорилось об установлении новых предельных цен на розничную реализацию нефтепродуктов. Таким образом, бензин марки АИ-92 подорожал на 13 тенге и стоит теперь 128 тенге за 1 литр. Цена на дизтопливо и бензин АИ-80 не изменилась. Вместе с тем еще в начале месяца в министерстве нефти и газа заявляли, что подорожания бензина не прогнозируется до 1 октября. Как говорят водители, новые цены на заправках их не удивили. - Это было ожидаемо. Все говорили о том, что цены на бензин повысятся. Всегда так

получается: сначала создается дефицит продукта, потом – резкий скачок цен, - говорит автовладелец Султан Макишев. - Так что я считаю, что бензин придерживали специально. Теперь, когда цена поднялась, топлива будет много. И действительно, практически все заправки торгуют бензином и по талонам, и за деньги. - Думаю, ажиотаж вокруг бензина марки Аи-92 спадет, поскольку дефицит, который мы наблюдали в июле-августе, компенсируется за счет российского топлива. Сейчас уже некоторые операторы заключают договоры с российскими заводами-поставщиками, - пояснил руководитель управления предпринимательства Мейрам Сокитбаев. - Зимой местные операторы покупали топливо в России. После девальвации цены на российские нефтепродукты подскочили, и стало невыгодно их возить. Кроме того, Казахстан ввел запрет на импорт топлива из РФ. 30 июля этот запрет сняли, сейчас повысилась цена, поэтому мой прогноз таков – ажиотажа

больше не будет. Вместе с тем эксперты прогнозируют новый скачок цен на бензин в Казахстане. Экономисты считают, что топливный рынок будет лихорадить до тех пор, пока страна зависит от российских производителей. В управлении предпринимательства говорят, что, возможно, подорожает и дизельное топливо. Следить за тем, чтобы заправки области не задирали цены, установленные ми-

нистерством, будет департамент по регулированию естественных монополий. В ведомстве сообщили, что в этом году к ним поступило две жалобы. Заправочные станции Тарановского и Жангельдинского районов были замечены в самовольном повышении цен на бензин. Одну из АЗС по решению суда оштрафовали. Мария БЕРЕЖНАЯ Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

ПОДРОБНОСТИ

Не аномальный, но жаркий На дворе - конец августа, а купальный сезон не сбавляет оборотов. С начала месяца в области уже утонули четыре человека. Основная причина - неосторожность на воде. Всего же в этом году зарегистрировано 29 утопленников, четверо из них

- несовершеннолетние. - К гибели на воде приводит людская неосторожность. Многие отдыхают в местах, не предназначенных для купания на так называемых «диких» пляжах, - говорит сотрудник пресс-службы ДЧС Валихан Дусанов. - Обычно в это время купальный сезон завершается, начинается цве-

тение воды, но, несмотря на это, у нас из-за жары сезон неофициально открылся во второй раз. Спасатели призывают жителей области быть бдительными на отдыхе, не распивать у воды спиртные напитки, следить за детьми и купаться в оборудованных местах.

Между тем синоптики говорят, что назвать август аномально жарким нельзя. В этом году последний летний месяц теплее всего на 1-4 градуса от нормы. Аналогичная погода в это время стояла в 2003, 2010 и 2012 годах. - В нынешнем августе максимальная температура воздуха днем равнялась 37 градусам, на юге области столбик термометра поднимался и до +40+41 градуса. Единственное, что несвойственно нынешней погоде в августе, что она сохраняется такое продолжительное время, - говорит заместитель директора КФ РГП «Казгидромет» Лариса Кузьмина. - В ближайшие дни жара пойдет на спад - до 20-25 градусов. Как ни крути, осень вступает в свои права. Мадина РАМАЗАНОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА


Вторник, 26 августа 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

СОБЫТИЯ. ФАКТЫ

3

ОФИЦИАЛЬНО

Средства - в эффективные инновации Не все инвестиционные проекты Костаная вышли на полную производственную мощность. Есть и те, которые не могут начать работу из-за недостатка средств и отсутствия залогового имущества. Как сообщил на городском аппаратном совещании руководитель отдела предпринимательства Костаная Ренат Базарбаев, Карта индустриализации города включает в себя 25 инвестпроектов. Общий объем инвестиций - 63,4 млрд тенге. 24 проекта уже введены в эксплуатацию, благодаря чему создано более 1900 рабочих мест. Один проект - «Создание производства автомобилей марки Ssang Yong методом СКD (мелкоузловой) сборки» ТОО «СарыаркаАвтоПром» - не вышел на плановую мощность из-за нехватки оборотных средств. По этой же причине приостановлена

реализация другого «Организация производства мелкосортного проката различного профиля мощностью 15 тыс. тонн готовой продукции в год» (ТОО «Трансфера-СП»). У предприятия нет залогового имущества, поэтому займ в банке не дают. Есть вероятность, что этот проект будет исключен из Карты индустриализации. - Хорошо думайте, какие проекты ставить вне Карты индустриализации, какие на это нужны инвестиции и что еще в нее можно включить, - поручил аким Костаная Ахмедбек Ахметжанов своим подчиненным. - Я лично ходатайствовал об исключении ТОО «Трансфера-СП» из Карты индустриализации. Для того чтобы на это предприятие провести электроэнергию, нужно минимум 80 миллионов. В нем нет привлекательности. Надо исключать такие проекты и не мешать предпринимателям развиваться самостоятельно. Что касается реализации

программы «Дорожная карта бизнеса», то по состоянию на 1 августа 2014 года в Костанае действуют 20 467 активных субъектов малого предпринимательства. По программе «ДКБ-2020» одобрено 38 проектов на общую сумму кредитов 2,7 млрд тенге. В числе них - «Приобретение медицинского оборудования - томографа» (ТОО «Аксим плюс»), «Приобретение оборудования в целях производства хлебобулочных изделий» (ИП Мамедов), строительство автомобильного центра с размещением станции технического обслуживания (ТОО «Hyundai Auto Kostanai»). Также в рамках госпрограммы направляются средства на развитие производственной инфраструктуры, за 2011-2013 годы произведена реконструкция улиц Узкоколейной, Складской, Бородина, Дружбы, Авиационной, реконструкция дороги-подъезда к дизельному заводу. Марина КОСТРОВА Фото из архива «НК»

К ДАТЕ

ИЗ ЗАЛА СУДА

«Колыбельная» для горняков На Дне города в Рудном выступила популярная российская певица Полина Гагарина. В город горняков певица приехала простывшей, но болезнь в целом не отразилась на выступлении звезды. Рудничане приветствовали Гагарину бурными аплодисментами и подпевали всем ее хитам. Перед выходом на сцену певица встретилась с журналистами и ответила на их вопросы. - Я бывала в Алматы, Астане, Актау и вот теперь добралась до Рудного, - улыбаясь сообщила 27-летняя артистка. - В Казахстане всегда принимают очень тепло. Недавно я выступала в вашей столице, и весь зал вместе со мной пел песни. Что касается моего имиджа, то я не придерживаюсь какогото определенного стиля: крашусь и одеваюсь по настроению. Сменить образ и перекраситься в блондинку мне предложил стилист

Александр Шевчук. Особенной песней из своего репертуара Полина Гагарина считает «Колыбельную». - Это моя визитная карточка! - говорит она. - Песня написана мной в 2005 году, я ее считаю своим талисманом. «Колыбельная» родилась внезапно - приснилась во сне. Это было какое-то озарение, я проснулась ночью и начала писать слова, музыку. Теперь всегда начинаю концерт именно со своей авторской песни, а если зрители просят, то исполняю ее еще раз. Сейчас, к сожалению, пока ничего не сочиняю, у меня плотный гастрольный график, да и особого вдохновения нет. Как сообщила Полина Гагарина, уже этой осенью поклонники ее творчества увидят любимую звезду в составе жюри нового шоу Константина Меладзе. Зульфия НАБИЕВА Фото Никоса МАРМАЛИДИ

КУЛЬТУРА

Поэзия под звуки гитары Третий фестиваль бардовской песни «Қостанайлық аккорд» пройдет 29 августа. В этом году барды со всей области и приграничных регионов соберутся в гостином дворе «Золотой Фазан». Традиционно на мероприятие приглашены гости из России.

На этот раз в Костанай приедут барды Роман Ланкин и Александр Мирзаян. - Отрадно то, что фестиваль пройдет в День Конституции, - поясняют в Центре молодежных инициатив. – Ведь благодаря свободе, демократии и спокойствию в нашей стране, гарантом которых является Конституция, мы живем в стабильном го-

сударстве, можем общаться друг с другом, встречаться на культурных мероприятиях. «Авторская песня», «Исполнение песен под гитару», «Дуэты и ансамбли» - в таких номинациях можно показать свое музыкальное мастерство. В этом году учреждена номинация, посвященная 60-летию Целины. Желающие принять уча-

стие в фестивале или просто послушать душевную музыку встречаются 29 августа в 9 часов утра у Городской школы детского творчества. Для любителей бардовской песни из г. Рудного – сбор у спорткомплекса «Горняк» в 8.30. Как говорят организаторы, желательно при себе иметь гитары и палатки. Надежда ЧИСТЯКОВА

Точку в деле ставить рано Вынесен приговор по делу о похищении и убийству рудненского предпринимателя. Заказчики и исполнители до сих пор находятся в розыске. 52-летний Евгений Антоненко был похищен 3 декабря прошлого года. Спустя неделю его тело нашли в нескольких километрах от Рудного в лесопосадке. «НК» тщательно следил за ходом всего процесса. Напомним, что в прениях гособвинитель запрашивал для контролера службы охраны АО «ССГПО» Сергея Панфилова 5 лет в колонии общего режима. Суд снизил этот срок до 1 года в колонии-поселении и назначил штраф в размере 300 МРП за незаконное хранение боеприпасов (патронов) и умышленное незаконное пересечение государственной границы РК. При этом Панфилов был оправдан по обвинению в организации нападения и избиения близкого друга Евгения Антоненко, предпринимателя Сергея Недосекова и повреждению его машины «БМВ Х6». Также суд посчитал его невиновным по ст. 363 «Укрывательство преступления». «Скостил» суд срок и водителю ТОО Андрея Ковешникова Владимиру Мацегора - с 11 до 4 лет в колонии общего режима, оправдав по двум статьям УК - за участие в ОПГ и недонесении о преступлении. Суд признал его виновным лишь в укрывательстве преступления и покушении на похищение человека. Самый большой срок лишения свободы - 12 лет в колонии строгого режима - получил охранник турбазы Ковешникова Сергей Яремко. Ему вменялось похищение человека, соучастие в убийстве, участие в ОПГ и незаконное хранение и ношение оружия. Также он обязан выплатить вдове Антоненко около 2,5 млн тенге в качестве компенсации морального и материального ущерба. Жена Яремко расплакалась, услышав суровый вердикт суда. А вот Евгений Молодцов, который помог Яремко перевезти и спрятать тело Антоненко, получил 1 год ограничения свободы. Потерпевшие - вдова Ирина Антоненко и предприниматель Сергей Недосеков - на оглашении приговора не присутствовали. Главные фигуранты по делу, Андрей Ковешников и Александр Демьянов, находятся в межгосударственном розыске, скрывшись на территории России. В деле замешаны и лица кавказской национальности, которых разыскивают сотрудники полиции. Будут ли стороны обжаловать данный приговор, не вступивший еще в законную силу, станет известно в ближайшее время. Мадина РАМАЗАНОВА Фото Олега ЯБЛОЧКИНА

Сергей Яремко с супругой


4

Вторник, 26 августа 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЧЕТЫРЕ ЧЕТВЕРТИ

Образование: планы и перспективы

Чиновники и педагоги подвели итоги своей работы за год. В Костанае прошло традиционное августовское совещание. В главной для всех работников сферы образования встрече приняли участие аким Костаная Ахмедбек Ахметжанов, руководители областного управления образования Алия Турткараева и городского отдела образования Василий Цымбалюк. МИЛЛИОНЫ – ДЛЯ ЛУЧШИХ Как отметил Василий Цымбалюк, 75% педагогов Костаная имеют высшее образование, каждый третий - высшую и первую квалификационные категории. За прошедший год более 40 педагогов дошкольных организаций стали победителями и призерами конкурсов профмастерства. А за три последних года доля педагогов, прошедших курсовую подготовку, составила более 70%. Каждый четвертый прошел обучение по технологии Воскобовича, ориентированной на раннее развитие детей, и системе саморазвития Монтессори. Важно и то, что власти не забывают о проблемах и заслугах педагогов - за 3 года 34 работника образования получили квартиры, 7 млн тенге было выделено на премии для поощрения творческих успехов. Городской профсоюзной организацией образования выделено 4,5 млн тенге на оздоровительные путевки педагогам и их детям, еще 2 млн тенге - на оказание благотворительной помощи учителям. ОЧЕРЕДЬ МЕНЬШЕ, САДОВ - БОЛЬШЕ По словам Ахмедбека Ахметжанова, в Костанае функционирует 23 государственных и 20 частных яслей-садов. За пять лет появилось 18 новых дошкольных учреждений. Госпрограммой «Балапан» охвачены 16700 детей. Но немалая очередь в сад остается - это порядка 4000

детей. Частично проблема будет решена. В ближайшей перспективе построят два новых ясли-сада по 280 мест каждый. Василий Цымбалюк добавил, что с 2010 года финансирование программы «Балапан» составило 538 млн тенге. До конца 2014 года создадут еще 985 мест, что позволит частично решить проблему дефицита мест. Кроме того, в Костанае существует практика открытия детских садов на базе школ. В новом учебном году будет действовать 7 подобных дошкольных организаций. РЕМОНТЫ НА КОНТРОЛЕ На данный момент заканчиваются ремонтные работы в Городской школе детского творчества и гимназии №3. Общий объем вливаний в текущем году - 364 миллиона, за два года - 622 миллиона тенге. Сегодня в ремонте нуждается еще 12 школ. - Я уже посетил некоторые из этих учреждений, в них изношены кровли, системы отопления, канализации и водоснабжения. Я взял эти проблемы на контроль и буду их решать, - пообещал глава города. За прошедший год 21 организация образования города оснащена молниезащитными устройствами. На 100 миллионов тенге закуплено оборудование для предметных кабинетов, спортивный инвентарь и компьютерная техника. ПО ЕНТ – В ЛИДЕРАХ По данным отдела образования, в 2014 году в Едином национальном тестировании приняли участие 509 костанайских выпускников. Средний балл по итогам ЕНТ по городу составил 92,2%, а качество знаний - 63,85%. 14 выпускников из 21 стали обладателями знака «Алтын белгi». В рейтинге городов и районов области Костанай по итогам тестирования в течение трех последних лет удерживает лидирующую позицию.

По результатам внешней оценки каждая вторая школа города вошла в состав «25 лучших школ области по итогам ЕНТ» по среднему баллу: гимназия им. М.Горького, ФМЛ, гимназия им. С.Мауленова, школа-лицей №1 и впервые за несколько последних лет - школа-лицей №2, школыгимназии №3 и №18, средние школы №№ 9, 23. Из 25 лучших выпускников школ области по итогам ЕНТ, 13 человек - это выпускники Костаная. Но при этом пороговый балл для поступления в вузы не набрали 5% выпускников. Правда, в прошлом году этот показатель был на 4% выше. ЗАГОВОРИМ НА ТРЕХ ЯЗЫКАХ В областном центре динамично развивается сеть организаций образования с государственным языком обучения. Сегодня доля детей, обучающихся на казахском языке в дошкольных организациях, составляет более 40%. Из них 50 детей некоренной национальности. Каждый второй дошкольник изучает английский язык. С 1 сентября планируется дополнительно открыть группы по изучению английского языка на бюджетной основе еще в пяти садах. Поэтапно к 2015 году английский язык будет изучаться во всех дошкольных организациях города. ШКОЛЬНЫЕ ЭКСПЕРИМЕНТЫ На территории областного центра действует сразу несколько экспериментальных площадок. В 20132014 учебном году в ряде школ города в рамках эксперимента «Устремление» запущена новая педагогическая технология. Она направлена на эффективное развитие речевых навыков у младших школьников и позволяет уже на уровне начального образования сформировать азы функциональной грамотности. Результаты проведенного в конце года исследования

превзошли ожидания педагогов: если по нормам первоклассник должен читать 35-40 слов в минуту, то скорость чтения детей экспериментальных классов составила более 120 слов (уровень 4 класса), причем качество осмысления текста - 100%. С 1 сентября к эксперименту подключат и учащихся вторых классов. Педагоги-экспериментаторы работают и над созданием авторских пособий. Программа развивающего чтения школы-гимназии №5а получила высокую

оценку на областном уровне. Это пособие планируют применять в СШ №10, в которой уже с 1 сентября 2015 года начнется апробация учебных программ 12-летнего образования. ДАРИ ДОБРО ДЕТЯМ В Костанае более трехсот семей-опекунов получают пособие на содержание подопечных. Сумма выплаченных пособий за первую половину текущего года составила 29,5 млн тенге. Благодаря работе сотрудников органов опеки и попечи-

тельства и отдела образования, 100% нуждающихся детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, поставлены в очередь на получение жилья из государственного жилищного фонда. 1 августа стартовала акция «Дорога в школу» под девизом «Дари добро детям!». В 2013 году в рамках акции 1200 несовершеннолетних получили адресную помощь на сумму свыше 13 млн тенге. Марина КОСТРОВА Фото Ивана МАРМАЛИДИ

»

В БЛАГОДАРНОСТЬ ЗА ТРУД

В завершение Ахмедбек Ахметжанов и Алия Турткараева вручили грамоты и денежные премии лучшим педагогам города Костаная. Ими стали: Зауреш Даумова, Алина Алимбаева, Казина Майканова, Асем Исина, Кристина Левина, Айгуль Абишева, Жулдыз Досова, Ирина Сердобинцева, Юлия Минеева, Анатолий Ефанов, Ильяс Ельжасов, Салтанат Нурсеитова, Наталья Матвиенко, Кульбарам Уразбекова, Бизада Мукашева, Жанат Кужубаев, Даулет Умбетов и Галина Петрова. Приветственные адреса и сертификаты получили сразу несколько организаций города. 300 тысяч тенге на укрепление материально-технической базы получил коллектив школы-лицея №1, ставший лучшим по итогам ЕНТ 2014 года. По 400 тысяч на эти же цели вручили педагогическим коллективам школы-гимназии №18 и физико-математического лицея. Школа-гимназия №24 и ясли-сад №61 получили по 200 тысяч тенге. За лучшую организацию летнего отдыха детей коллектив Городской школы детского творчества аким города наградил ключами от автомобиля.

»


Бүгінгі нөмірде: * Әнұранды жатқа білейік * Жаңа оқу жылына дайынбыз * Елдіктің арқауы-Ата Заң * Ән әлеміндегі айтулы тұлға

Сейсенбі, 26 тамыз 2014 жыл ҚАЙЫРЫМДЫЛЫҚ

Оқушының жүзіндегі қуаныш

Қостанай ақпарат Облыстық ақындар айтысы Жуырда облыстық Марал ишан мешіті, Қазақстан қажылар қауымдастығының өңірдегі филиалы және «Зекет» қорының осындағы өкілдігінің тікелей ұйымдастыруымен кейінгі жастарға танымдық-тағылымдық жағы мол үлкен мәдени шара болып өтті. Бұл Ілияс Омаров атындағы облыстық қазақ драма театрының концерт залында өткен марқұм, белгілі журналист Еренғайып қожа Әбдіхалықұлы атындағы облыстық ақындар айтысы мен мүшәйра еді. Аталған шараның өтуіне «Нұр-Қазақстан» қажылық компаниясының президенті Амангелді Еренғайыпұлы тікелей демеушілік етті. „Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар„ демекші, айтыс барысында бірінші орынды Батырлан Сағынтай, екінші орынды Мамай Ізтілеу, үшінші орынды Бағила Балмышевалар иеленді. Ал жыр мүшәйрасында бірінші, екінші және үшінші орындарды Әскерхан Ақтай, Асылан Қанғожин және Байбатыр Ахметбектер жеңіп алды. Сондай-ақ Абай Қажи, Нұрболат Мешітбаев және Абылай Маудановтар да өздерінің тынымсыз ізденісте екендіктерін танытты. Байқаудың соңында өнер ордасының киелі сахнасына Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, әділқазылар алқасының төрағасы Ақылбек Шаяхмет, Қазақстанның халық ақыны Әсия Беркеновалар көтеріліп, жеңімпаздар мен таланттарымен дараланған жүйріктерге ақшалай сыйлықтар мен дипломдарды табыс етті.

Семинар болып өтті

Медицина колледжінің ұжымы 12 жасар Алена Гришкоға қамқорлық көрсетті Қо с т а н а й қ а л а с ы н д а «Мектепке жол» акциясын ұйымдастыру дәстүрге айналды. Осынау акция үстіміздегі жылғы 1 тамыздан 30 қыркүйекке дейін жалғасады. Бұл маңызды акция күн көрісі төмен отбасыларының балалары және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бүлдіршіндерге арналған. Алғаш рет аталмыш қайырымдылық шарасы 1998 жылы Қостанайда басталған еді. Қазір бұл акция республика көлемінде жүзеге асы-

рылып жатыр. Кәсіпкерлер мен мүмкіндігі бар азаматтар қамқорлыққа мұқтаж ұл мен қыздарға өздерінің көмектерін көрсетіп, қалың жұртшылықтың алғысына бөленуде. Біздің Қостанай шаһарында да аталған акция жерлестеріміздің тарапынан үнемі қолдау тауып келеді. Мәселен, былтырғы жылы кәмелеттік жасқа толмаған 1210 оқушыға 13,3 млн теңгеге киім-кешек және басқа да оқу құралдары алып берілді. Ал үстіміздегі жылғы оқу

жылының қарсаңында білікті маман Сәуле Атантайқызы Кәтпенова басқаратын Қостанай медициналық колледжінің ұжымы баршаға өнеге боларлық іс тындырды. Олар №14 орта мектептің оқушысы Алена Гришкоға киім-кешек, оқу кезінде пайдаланатын құрал-жабдықтарды сыйға тартты. Сол кездегі қыз баланың жүзіндегі қуанышты тілмен айтып жеткізу қиын. Аленаның ата-анасы көлік апатынан қайтыс болыпты. Қазір нағашы апасының

қамқорлығында. Жүрегі жомарт, аяулы жан Сәуле Атантайқызы мен оның әріптестері көмекке мұқтаж жасөспірімге қамқорлық жасауды ұйғарып, оның үйінде болды. Бұл жоғарыда аталған акцияға медицина колледжінің ұжымы алғаш рет қолдау көрсетіп отырған жоқ. Бұдан бұрын да 2-ші Қостанайдағы бір мектеп оқушысына көмек берген болатын. Аленаның нағашысы әпкесі Татьяна Владимировна өздеріне көмек қолын созған

Сәуле Кәтпенова мен ондағы қайырымды жандарға шын жүректен шыққан шынайы алғысын білдірді. - Жалпы, осы акцияның көмегін көптеген отбасылар көріп келеді. Осынау жетім балалардың тағдырына тікелей игі ықпал ететін ортақ шарадан кез-келген саналы азамат тыс қалмайды деп ойлаймын. Өйткені, бүгінгі балалар ертеңге еліміздің тірегі емес пе?, - дейді колледж басшысы. Әйгерім РА Ш И Т Қ Ы З Ы

Елбасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасының Кодексіне қол қоюына байланысты Қостанай облыстық сотының Оқу орталығы жуырда облыс судьяларының қатысуымен «ҚР ӘҚБтК-заңының жаңа нормаларын зерделеу» тақырыбы бойынша семинар сабағын өткізді. Күні бұрын облыстық соттың Оқу орталығының тапсырмасы бойынша облыс судьяларымен қолданыстағы заң нормасы мен 2015 жылдың 1 қаңтарынан қолданысқа енетін заңы бар салыстыру кестелері құрастырылған болатын. Сол салыстыру кестелері негізінде судьялар әкімшілік кодексінің жаңа нормаларын зерделеді.


6

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 26 тамыз 2014 ж.

КҮМІС ҚОҢЫРАУ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕ

Қатыгездік қайдан шығады? Кейінгі кездері осы сауал менің жанымды жай таптырмай жүр. Қоғамда кеңінен етек алып кеткен, жеті басты айдаһар іспетті осы қылмыс атаулының түп тамыры қайда жатыр? Адамдардың бойындағы мейірімділік, жанашырлық, бауырмалдық секілді асыл қасиеттердің қайнары қалай суалып қалды? Өмірімізде күн сайын дерлік кездесіп қалатын неше түрлі сұмдықтарды қайткенде ауыздықтай аламыз? Сұрақ көп, ал жауап жоқ. Неге? Өйткені капиталистік қоғамның төл баласы секілді осынау келеңсіз құбылысты терең зертеп, саралап отырған, сөйтіп бұл тығырықтан шығатын жолды көрсететін арнайы зерттеу орталығы немесе қоғамдық ұйымдар да жоқ. Ал енді бұл қасіреттің алдын алмасақ, қоғамның болашағы бұлыңғыр. Өйткені имандылық пен ізгілік жоқ жерде дамыған мемлекет орнатам деу— таза адасушылық. Менің бұлай деп дабыл қағуыма мына бір үш бірдей қылмыстың орын алуы итермелеп отыр. Былтырғы жылдың аяғы мен биылғы жылдың басында бүкіл облысымызды елең еткізген үш оқиға естен кетер емес. Біріншісі, жап-жас қазақтың жігіті шешесіндей кісіні пышақтап өлтірді. Мәселе былай болған. Жаңағы жігітіміз жолдастарының туған күнін тойлаймын деп үлкен бір үйді бір тәулікке жалға алады. Түнімен шарап ішіп шайқалтып, арақ ішіп армансыз өткізген думан тарайды да, әлгі жігіт кепілдікке берген құжатын алуға қалады. Үй иесі келген соң «мұндағы ыдыс-аяқты түгел сындырыпсыңдар, енді соның ақысын төлеу керек» деп құжатын бере қоймайды. Мұндай

«әділетсіздікке» шыдамаған «батырың» сол жерде сөзге келместен шешесіндей әйелді пышақтап өлтіріп тастайды да, дым болмағандай жайына кете береді. Құжатты да іздемейді. Екінші қылмыскеріміз де өндірдей жас жігіт. Жігіт болғанда қандай, анау-мынау емес жедел қимылдау арнайы отрядының (қысқаша айтқанда СОБР) «жүрек жұтқан» сарбазы. Бұл жігітіміз де осал емес екен. Бір операция барысында ешбір себепсіз таксидің шоферін сабап тастайды. Ол полицияға арыз жазады. «Мүмкін бұл сарбаздың кінәсі жоқ шығар, тексеріп көрейік» деген мақсатпен мұны уақытша жұмыстан шеттетеді. Ал бұл сабазыңның қолы босағасын күші бойына симай бара жатты ма кім білсін, бірде «ақаңды» сілтеп алып, бірге таксиге мінген бір жігітті өлімші етіп соққыға жығады. СОБР-дің жұдырығы сойқан ғой, жаңағы жолаушы ауруханада көз жұмады. Үшінші оқиға кім-кімге де ой саларлық. Бір алыс ауылдағы 14 жасар қыз бала, сол жердегі мектепте мұғалім болып істейтін жігіттен аяғы ауыр болып қалады. Әуелде «жәй жігіттік қой» деп басын алып қашқанмен, кейін ымыраға келген болып, әке-шешесінің жанына алып алады. Алайда басында қиюы қашқан бұл іс қайғылы аяқталады. Алдымен жігіт қызды үйінен қуып шығады. Сосын бірде мас күйінде жолығып қалып, әй-шайға қарамастан ай-күні жақындап отырған бойжеткенді пышақтап тастайды. Қаныпезерлігін қайтерсің, пышақты тұп-тура ішіне сілтейді. Кейін дәрігерлердің айтуына қарағанда 7 айлық шарана жан тәсілім етерде қо-

рыққаннан аяқ-қолы бүрісіп қалыпты. Жас сәбидің қорқыныштан жүрегі жарылып кеткен көрінеді. Бір қызығы, әлгі қызымыз жаңағы қанішер сотталып бара жатқанда, оны аяп еңірегенде етегі толыпты деседі. Тіпті оны соттамауды өтініпті. Мінекей, менің қолыма қалам алдырған, адамның жағасын ұстатқандай үш оқиға осындай. Үшеуі үш жерде, үш адамның қолынан болған қылмыс екендігіне қарамастан, оларды ортақтастыратын бір нәрсе бар. Ол-қарапайым адамның ақылы жете бермейтін асқан қатыгездік. Біреуі өзінің анасындай адамды жайратып тастап жүре береді. Екіншісінің қол қышып, күші тасып бара жатқасын танымайтын біреуді сілейтіп сабап тастайды. Ал үшіншісі болса, өзі 20-дан енді ғана асқан жас жігіт екендігіне қарамастан шарананы жарып өлтіруге келгенде беті шімірікпейді. Сонда бұл не? Адам азды ма, қоғам азды ма? Мұндай сорақы қылмыстарға баруға не түрткі болды? Кінәлі кім? Шындығын айтқанда кінәлі мына өзіміз. Рас, күніне неше түрлі сұмдықты көрсететін теледидар деген пәленің де әсері бар шығар.Алайда біз балаларымызды олардан жасырып тіршілік ете алмаймыз. Прогресті тоқтату қиын. Көшенің де ықпалын жоққа шығаруға болмас. Алайда бұған да әліміз келмейді. Бала өмірбақи әке-шешесінің жанында отыра алмайды ғой. Шынжырлап қойсаң да. Енді не қалды? Тәрбие қалды. Міне, басты кілтипан осында. Егер мен «біздің қазақ баласына дұрыс тәрбие бермейді» десем, былайғы жұрт өре түреге-

луі әбден мүмкін.Дегенмен сабыр етелік. Балаларымызды өзіміз тәрбиелеп, өз өнегемізбен үлгі танытпасақ, ненің жақсы, ненің жаман екендігін үнемі құлағына құйып отырмасақ, өзінен-өзі қалай адам болады. Бір қызығы, біздің көпшілігіміз дәл осылай ойлаймыз. Яғни бұлардың барлығы дерлік өскесін бір ғажайыптың әсерінен өзінен өзі тамаша азамат болады. Қиял-ғажайып ертегі. Ғажайыптылығы сол, біз осы ертегіге құлай сенеміз. Неге? Бала тәрбиесіне тым немқұрайды қарайтындығымыздан. Оны ата-ананың ең қасиетті парызы деп санамағанымыздан, тіпті түптеп келген жалқаулығымыздан. «Баланы—жастан» деп өзіміз айтқанмен, мұны өмірде ұстанбаймыз. Мына бөтен халық балаға қатты қарайды. Егер ешбір себепсіз бірдеңені бүлдірсе, жазасы дайын. Бұрышқа тұрғызып қояды. Тіпті белбеуді де қолға алады. Мүмкін кейде қаттырақ та кетіп қалады. Мүмкін бұл артықтау шығар, мүмкін ол педагогикалық этикаға жатпайтын да шығар. Алайда ол бала күні ертең ненің жаман, ненің жақсы екендігін, нені істеуге болады, ал нені мүлдем істеуге болмайды дегенді түсініп те,түйсініп те өседі. Ал сіз дәл осылай істеп жатқан қазақты көрдіңіз бе? Қайда... Қайта баланы жасынан есіртіп жібереді. Айтатыны «осы тентектен бірдеңе шығады немесе осы ерке түбі адам болады» деген қисынсыз бірдеңелер. Ау, ағайын, өз дегені болмаса ештеңені тыңдамайтын тентектен немесе еш уақытта бетін қақпаған еркеден нендей парасатты адам шығушы еді. Ары кеткенде өмірден таяқ жеп есі кіреді, болмаса «неге менің айтқаным болмайды»

деп кінәсіз біреуге қол жұмсаудан тайынбайды. Оның арғы жағы қылмысқа жақын тұратындығын айтып жатудың өзі артық болар. Мінекей, ерке мен тентек жайлы түсінігіміз осындай. Ойбай-ау, баланы айтамыз, аты әйгілі, жасы біразға келіп қалған бір қарындасымыз әлі күнге дейін «Мен қазақтың ерке қызымын» деп сахнада секіріп, осы өлеңді айтудан жалықпай келеді. «Мен қазақтың әйдік әншісімін» немесе «Мен қазақтың даңқты қызымен» демейді, жоқ, «Мен ерке қызымын» дейді. Жә, қазақ мүлдем тәрбиемен айналыспайды деуден аулақпын, Айналысады, әрине. Бірақ онысы қызық болып шығады. Бірдеңені ежіктеп қайта-қайта түсіндіріп жатуға шыдамы жетпейді де, бірдеңе болса бірден шапалаққа жүгінеді.

Ол бала өсе келе қоянжүрек қорқақ, өз бетінше ештеңе шеше алмайтын жалтақ біреу болып шығады. Екіншісі, жаңағыдай «өзі өсіп, адам болады» деген қағида. Қазақтың тағы бір қызығы, бала тәрбиесімен өзі емес, өзге біреулер айналысқандығын қалайды. Ал оған дайын ақылды да парасатты, көрікті де көркем бала керек. Өзінен-өзі тәрбиеленген, өзінен-өзі дана болған. Әйтпесе, «О, құдайым, сана бер, сана бермесең бір-бірден ала бер» дегенді кім айтқан? Артықтау кетсем, ғафу өтінемін. Мүмкін, қадірлі оқырман, сіздерден бір ақыл болар? Жайберген БОЛАТОВ, Қазақстанның Құрметті журналисі

Жаңа оқу жылына дайынбыз Жылдағы дәстүр бойынша биыл да жаңа оқу жылына жақсы дайындықпен келдік. Басты мақсат-әр оқушыға білім алулары үшін тиісті жағдай жасау, сондай-ақ олардың тәрбиесі мен біліміне жете назар аудару. 2014 жылы мектеп алаңдары көгалдандырып, гүлдер егу

жұмыстары да жүргізілді. Бес жүз шақты ағаш отырғызылып, бес мыңдай гүлдер егілді. Мектеп жанындағы демалыс орындарына орындықтар қойылды. Мектеп оқушыларын оқулықтар, компьютер және ыстық тамақпен қамтамасыз етуге де көңіл бөлінді.

Әнұранды жатқа білейік Мемлекеттік рәміздердің ішінде – Әнұранның жөні бөлек. Оны тыңдаған жанның рухы көтеріледі, кеудесін еліне, халқына деген мақтаныш сезімі кернейді. Оны әрбір азамат білуі тиіс. 2006 жылы жаңа мемлекеттік әнұранымыз қабылданғаны белгілі. Содан ол әрдайым үлкен салтанаттарда орындалып келеді. Кейбір мектептерде сабақ әнұранды шырқаудан басталады. Жалпы мемлекеттік рәміздерге құрмет-елге құрмет болып табылады. Сондықтан республикамыздың барша жастары оны білім ордаларының қабырғасында жүрген шақтан жатқа айтса нұр үстіне нұр. Өздеріңіз де білесіздер, шетелдік футболшылар әлемдік додаларда әнұранды орындайды. Еліміздің спортшылары да оны жетік біліп, дағдыға айналдырса екен. Серікбай ОСПАНОВ, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі

Білім ордаларын білікті мамандармен қамтамасыз ету де бүгінгі күннің өзекті мәселесі. Қазір қаланың білім саласында 1675 мұғалім еңбек етуде. Оның ішінде 56,3 пайызы жоғары санатты мамандар. 2012 жылдан бастап Қостанай қаласының мұғалімдері біліктіліктерін

арттыру мақсатында «Назарбаев зияткерлік мектебінде» үш деңгейлі курстан өтті. Ол Кембридждік бағдарлама бойынша жүзеге асады. 126 мұғалім сертификат алып, қазіргі уақытта тағы 95 маман оқытылуда. Биыл тамыз айынан бастап, «Мектепке жол» акциясы өз

жұмысын бастады. Ол қыркүйек айының соңына дейін жалғаспақ. Акция көмекке мұқтаж отбасылардың балаларына қамқорлық жасау мақсатында өткізіледі. Былтырғы жылы акцияның ықпалымен кәмелеттік жасқа толмаған 1210 оқушыға 13,3 млн тенге көлемінде мате-

риалды көмек көрсетілді. Осы жылы қала бойынша қамқорлыққа зәру балаларға шаһардағы кәсіпкерлер мен түрлі мекеме қызметкерлері ат салысады деген үміттеміз. Василий ЦЫМБАЛЮК, Қостанай қаласы әкімдігі білім бөлімінің басшысы

Кадрлар біліктілігі Қазіргі таңда кадрлармен жұмысты жүйелі өзгерту, тиімді кадр саясатын енгізу арқылы құқық қорғау органдарының қызметін сапалы түрде жақсарту қажет. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Бас прокуроры Асхат Дауылбаев прокуратура органдарындағы кадрлық саясаттың басты бағыттары деп мыналарды белгілейді: прокуратура органдарын одан әрі жаңарту бойынша жүйелі жұмыстар жүргізу, кадрлық әлеуетті қалыптастыру мен нығайту, өздерінің моральдық және іскерлік қасиеттері бойынша заңдылық пен құқықтық тәртіпті нығайту жұмыстарын табысты орындауға қабілеті бар білікті мамандарды прокуратура органдарына қызметке қабылдау. Кез келген мемлекеттің ішкі

тұрақтылығының сақталуы мен әл-ауқатының басты факторларының бірі-құқық қорғау жүйесінің жолға қойылған жұмысы, қазіргі заманғы болмысқа барабар болуы және кадр әлеуетімен өлшенетін функционалдық орнықтылығы болып табылады. Астана қаласында 2013 жылы Қазақстан Республикасы «Құқық қорғау органдарының кадр саясаты тұжырымдамасы» және «Құқық қорғау жүйесін одан әрі жаңғыртудың 2014-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» қабылданды. Бір тоқтала кететін жай, айтылған Бағдарламаның әзірленуіне жауапты мемлекеттік орган-Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы. Өзінің құқық қорғау органдарын кеңестік дәстүр мен мұра негізінде қалыптастырған Қазақстанға бүгінгі

таңда құқық қорғау саласын, ең алдымен, оның кадрлық құрамын жүйелі түрде реформалау міндеті өткір қойылып отыр. Бұл ретте кадр саясатын мазмұнды трансмиссиялаудың негізгі шарты болып тек жинақталған тәжірибе сабақтастығы ғана емес, сонымен бірге инновациялық кадр технологияларының негізіндегі ұтқырлық және жеделдік қағидаты болып қала бермек. Ұсынылып отырған Қазақстан Республикасы құқық қорғау органдарының кадр саясатының тұжырымдамасы мен Құқық қорғау жүйесін одан әрі жаңғыртудың 2014-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы дәл осындай жалпы мақсатты көздейді. Бұл құжаттар осы бағыттағы

басым міндеттерді айқындап қана қоймай, сонымен қатар азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті уақытылы және қажетті деңгейде қамтамасыз етуге қабілетті кәсіби кадр әлеуетін қалыптастырудың қазіргі заманғы тәсілдерін егжей-тегжейлі ашып көрсетуге арналған. Бұл құжаттар Қазақстан Республикасы құқық қорғау органдарының кадр саясатын одан әрі жетілдіруге және жаңғыртуға үлкен үлес қосуға негіз болады деген сенімдеміз. Рысқаным АЙТҚАЛИҚЫЗЫ, Қостанай облысы прокурорының аға көмекшісі, кадр жұмысы тобының жетекшісі, әділет кеңесшісі

Бетті дайындаған Әйгерім ЕСМАҒАНБЕТОВА


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 26 тамыз 2014 ж.

ЗАМАНДАС КЕЛБЕТІ

7

Руханияттың нағыз жанашыры Қазақстанның еңбек сіңірген ауыл шаруашылығы қызметкері, ұлтжанды азамат Ибраш Естаев туралы әңгіме ЕСТАЙДЫҢ ЖАЛҒЫЗ ҰЛЫ

Өзім бірқалыпты мінезді адамдарды ұнатамын. Өйткені кейбіреулер бетіңе жылтырап қарағанмен, өзге ортада басқаша сайрайды. Ал бүгінгі әңгімемізге арқау болып отырған Ибраш Естайұлы нағыз қазақы, кісілігі мол, бірсөзді, мәрт мінезді азамат десем артық айтпаған болармын. Бір адам туралы нақты тұжырымға келмес бұрын оны зерттеп, азаматтық қырларына әбден қанығу керек. Өз басым, Ыбекеңді талай ортада таныдым. Оның қайырымдылық қасиеттерін көзбен көрдім. Қысылған кезде демеуін көрген кісілердің оған тілекші болып жүргендерін де жақсы білемін. Бәрі де әу бастағы шаңырақтағы тәрбиеге байланысты деседі. Бұл орайда оның ардақты әкесі Естай мен анасы Бибіжамалдан кішкентайынан өнеге алып, олардың жалғыз баласы болса да өз қатарынан қалмай, замандастарының алдында жүрді. Жалпы, Ыбекең 1947 жылы 30 наурызда дүниеге келді. Жастайынан ата-анасының ғұмырлары бейнетпен өткендігін санасына түйіп өскен азамат бертін келе әке-шешесінің мәртебесін өсірерліктей, елі мен халқына пайдасын тигізерліктей мамандық таңдауға бел буды. Оның жастық шағы қазіргі көпке белгілі Қамысты ауданында өтті. Ол үш облыстың шекарасында орналасқан. Өзі 1963 жылы сегіз жылдық мектепті аяқтаған соң, облыс орталығындағы автокөлік техникумына оқуға талпынғанымен, кешігіп келгендіктен оған қабылданбады. Бірақ еш өкінбеді. Қайта туған жерге оралып, маңдай терін сыпыра жұмыс істеуге біржола бекінді. Ауылдық жерде мамандар қашанда жетіспейді. Сондықтан елді мекендегі машина-трактор шеберханасында жұмыс істеуге тура келді. Онда токарьлық мамандықты игерді. Сол кезде ол қандай кәсіпті игерсең де, соның шеберлігіне жетіп, халықтың кәдесіне жарап жатсаң, абыройға бөленетіндігіңді түсінді. Сол себептен де ол әрқашан жастарға: «Қарақтарым, кәсіптің үлкен-кішісі жоқ. Әңгіме соны жете меңгере білуде. Бұған өз басымның тіршілікте көзім әбден жетті» деп айтып отырады. Өткен жылы Л.Толстой атындағы облыстық ғылыми-әмбебап кітапханасында есімдері көпке белгілі, адал еңбегімен барша қауымның ыстық ықыласына бөленген өз мамандығының нағыз шеберлері бас қосты. Сонда Ибраш Естайұлы өзіне сөз берілгенде аса бір тебіреніспен сөйлеп, жиынға қатысқан жастарға ғұмыр бойы тағылым боларлық әңгімелер айтты. Ол өмірде көздегеніне жету үшін тек алға қарай құлшынды.

Соның нәтижесінде, алдымен, Қостанай ауылшаруашылық техникумының ветеринарлық бөлімін аяқтады. Кейін бірқатар жауапты қызметтерді атқарып, еліне есімі танылған кезде мынау көрші жатқан Челябі облысы Троицк қаласындағы барша Кеңес Одағына танымал ветеринарлық институтты ойдағыдай бітірді. Қазір бұл білім ордасы Ветеринарлық медициналық академия деп аталады.

БЕСТАУ ДЕСЕ ЕЛЕҢДЕП ОТЫРАДЫ Осы арада оқырман қауымға ерекше айтарымыз, Ибраш Естайұлы үшін жоғарыда аталған Бестау кеңшарының орны бөлек. Өйткені оның бүкіл саналы өмірінің көптеген жылдары осы қазағымыздың барлық салт-дәстүрлері берік сақталған елді мекенде өтті. Ұзақ жылдар бойы осы жердегі шаруашылыққа басшылық етіп, өзінен кейінгі інілеріне тәлімгерлік етті. Артында өшпестей із қалдырды. Ол, алдымен, сонда бір бөлімшенің мал дәрігері болып еңбек жолын бастады. Мұнда әбден ысылған жас маман сол кездегі басшылардың назарына ерте ілікті. Сондықтан бұған үлкен сенім артылып, көп өтпей бөлімше басқарушысы секілді кез келген азаматқа бұйыра бермейтін жауапкершілік жүгі мол жұмыс жүктелді. Б өл і м ш е б а с қ а ру ш ысы екенмін деп тек кеңседе отырған жоқ. Халыққа өте жақын болды. Солардың жайын ойлап, қызметіне барын салды. Міне, осындай басшы кімге болсын жақсы әсер қалдыратындығы белгілі. Мұның бақытына орай аталған кезеңдерде «Бестау» кеңшарының басшылығына бұл күндері арамызда жүрген ардагер ағамыз Жағыппар Ақбасов тағайындалған еді. Осы Жәкең тұралап қалған ұжымды аяққа нық тұрғызды. Маңына қолынан іс келетін, туған жеріне шын мәнінде жаны ашитын жігіттерді жинады. Ибрашты бірде өзіне шақырып алып, оған: «Айналайын, сенің қолыңнан іс келетіңдігіне көзім жетті. Мына ауылды көтеріп, халыққа жағдай жасауымыз керек. Саған үлкен сенім артқалы отырмын. Өзіңді менің өндіріс жөніндегі орынбасарым етіп бекітпекпін», - деді. Әрине, бұл мұндай ұсынысты күтпеген еді. Бірақ іштей қуанғаны да рас. Содан уақытты созбай Жағыппар ағасының өзіне артқан сенімін ақтауға барын салды. Жыл - он екі ай келетін барлық науқанды жұмыстардың басы-қасында жүрді. Халықтың арасында бұрыннан да сыйлы азамат ендігі жерде «Естайдың іскер ұлы» атанды. Осылай сол шаруашылықты өркендетіп, экономикасын көтеруге айтарлықтай еңбек сіңірді. Мұнда мал да өсірілді, егін

шаруашылығына да жете көңіл бөлінді. Шабындыққа да назар аударылды. Жалпы, малды өсіру үшін оған ең алдымен жем-шөп керек. Мұны ол ветеринарлық дәрігер ретінде де жақсы біледі. Бірақ әлгі ауылдың жері құмайт болып келетін. Бұлайша айтқанда, аса құнарлы деп айта алмаймыз. Соған қарамастан білікті маман барлық мүмкіндіктерді тиімді пайдаланды. Кейін тәлімгері әрі ұстазы Жағыппар Ақбасов қызмет бабымен көтеріліп, Қамысты аудандық атқару комитетінің төрағасы болып сайланған кезде бұған шаруашылықтың тізгіні тапсырылды.

БАСШЫМЫН ДЕП ӨЗГЕЛЕРДЕН ДАРАЛАНБАДЫ Табиғатынан ақкөңіл, жүзі жайдары, әрдайым жерлестерімен жылы жүздесіп, олардың қуанышы мен мұңын өзіндікіндей көретін Ибраш аға енді сол елді мекенді көркейтуді мықтап қолға алды. Мал шаруашылығын былай қойғанда, егін өсіретін алқаптың көлемін 65 мың гектарға жеткізді. Бір жылы көптен күткен мол астық алды. Қанша дегенмен де ауыл шаруашылығы табиғатқа тәуелді. Агротехникалық талаптарды толық сақтап, оны басшылыққа алғанмен, жауын-шашын диқандар қауымы үшін ерекше орын алады. Сондықтан бұлар оған түсіністікпен қарап, әйтеуір, уақыттан ұтылмауға тырысты. Кадрлар мен жастарды тұрақтандыру бұл үшін өте маңызды мәселелердің қатарына жататын. Ауылда үш қабатты заманауи мектеп салынды. Мәдениет үйі де жастардың еншісінде болды. Тоқсан пайыздан астам жергілікті халықтың басым көпшілігін өзіміздің қаракөздеріміз құрайтын. Сондықтан қазақ сыныптарын орыстандыруға жол бермеді. Ұстаздармен ақылдасып, олардың жалақысын сонау бір нарық қос өкпеден қысқан кезде кеңшардың есебінен төлеп отырды. Бұны қалай сен азаматтық деп айтпассың. Ибраш ағаның нағыз қайраткерлігі, ұлтжандылығы, іскерлігі, ауылдастарына шын мәнінде жаны ашитындығы осы қиын кезде көрінді. Сол үшін де мұның білім саласына сіңірген еңбегі де өзінің лайықты бағасын алды. Ол уақыт өте келе Қазақстан Республикасының білім саласының үздігі төсбелгісін кеудесіне тақты. Оқушылардың күніне екі мезгіл тамағын да ойластырды. Кеңшардың демеушілік етуімен азық-түлік және басқа да шешімін күткен мәселелер дер кезінде шешімін тапты. Осындай өмірлік маңызы бар мәселелер күні бұрын ойластырылып отырғандықтан, ауылдастары еш жаққа қоныс аудармады. Қайта басқа жақтан көшіп келушілердің қатары көбейді.

Басқа да ауылдастарының қордаланған әлеуметтік жайлары да үнемі мұның назарында болды. Оларды жем-шөппен қамтамасыз етіп, кешегі қанды майданда қазіргі жарқын өміріміз үшін аянбай от кешкен аға ұрпақ өкілдеріне де қолдан келген көмегін жасады. Солардың ақ батасының арқасында мұның мәртебесі өсіп, есімі бүкіл елімізге кеңінен танылды. Ибраш ағаның нағыз білікті басшыға тән көрегендік қырлары алып Одақ ыдырап, шаруашылықтар қиындықпен бетпе-бет келген жылдары да көрінді. Сонау Қытайдан диірмен алдырып, ауылдастарының ықыластарына бөленді. Өйткені бұл өздерінде астық өсірілген соң ұн тартпаса болмайтындығына көзі әбден жеткен еді. Ауылдастары да оның азаматтығына сүйсінді. Ол диірменде ұн тартып, оны халыққа беріп қана қоймай, оның жанынан макарон цехын да ашты. Енді жұртшылық мұндай азық-түлік үшін аудан орталығы мен үлкен қалаларға жүгірмейтін болды. Бірақ сол кезде іскер басшының мұндай азаматтық қырларын көре алмайтындар да кездесті.

АУЫЛДА МЕШІТ БОЙ КӨТЕРДІ Ибраш ағаның өзге қандас бауырларымыздан бір артықшылығы, жастайынан ақсақалдардың аталы сөзін естіп, ұлағатты әңгімелерін құлағына құйып өскендіктен бе, өзіміздің ата-бабамыздан келе жатқан Ислам дініне де ерекше ден қойды. Имандылық адамның басты қасиеті болуға тиіс деп түсінді. Сондықтан болар, еліміз тәуелсіздік алып, дініміз арамызға қосылған кезде ол өңірде алғашқылардың бірі болып еңселі әрі күмбездері күнмен шағылысқан зәулім мешіт тұрғызды. Сөйтіп, сондағы тұратын күллі мұсылман бауырларымыздың ыстық ықыласына бөленді. Көптен күткен мешіт те тұрғызылды. Енді оны басқаратын әрі осы елді-мекендегі қандастарымызды имандылыққа ұйытатын имам ауадай қажет еді. Ол тиісті кадр іздеп, сонау Алатаудың баурайында жатқан, әлемдегі ең ғажайып та сұлу қалалардың бірі Алматыға дейін барды. Сондағы осы саланың адамдарымен ақылдасты. Оған парасатты азаматтар Ертай қажы Балахметовтың осындай мешітті басқаруға білімі де, білігі де толық жететіндігін айтты. Бұл уақытта марқұм, Ерекең әлгі көрікті шаһардағы қазіргі Абай атындағы ұлттық педагогикалық университетте қазақ әдебиетінен дәріс беріп жүрген-ді. Ол Ыбекеңнің ұсынысынан кейін шамалы уақыт ойлануға мұрсат беруін сұрады. Алайда білікті басшы оған бұл тек өзінің ғана емес, Бестаудағы Ислам

дінін қадір тұтқан барша қауымның өтініш-тілегі екендігін жеткізді. Әсем қала Алматыдан сонау еліміздің бір шалғайында жатқан әлгі ауылға белді бекем буып баруға кез келген кісінің бірден тәуекел етуі де оңай емес-ті. Оның үстіне Ертай осы кезде үйлі-баранды еді. Үлкен шаһардағы зиялы қауымның арасында өзіндік орны болды. Содан Ерекең бір қауым елді басқарып отырған Ибраш Естайұлы үлкен басымен келген соң, үй-ішімен ақылдаса келе не де болса туған өңірге баруға біржола тас түйін бекінді. Оған келіншегі Майнұр да қарсылық білдірген жоқ. Көп өтпей шешендігімен, көп оқып-тоқығандығымен дараланған Ертай ініміз алыстағы ауылдың тұрғыны болып шыға келді. Ыбекең әу баста айтқан сөзінде тұрып, оған барлық әлеуметтік жағдайды жасады. Үй берді, сонан соң атқарған қызметіне орай жалақы да төледі.

ЖҰПАР ЖЕҢГЕМІЗБЕН ШАҢЫРАҚ ҚҰРДЫ Азаматтың өмірін оның тірегіне айналған отбасынсыз, ғұмырлық серігі Жұпар жеңгемізсіз, бала-шағаларынсыз көзге елестету әсте мүмкін емес. Бұлай деуімізге себеп, қанша жылдардан бері бұлардың шаңырағы қаламгерлер мен ақындардың, өнер қайраткерлерінің ат басын бұрар ең құтты орынға айналды десем де орынды болар. Естай атамыз бен Бибіжамал апамыз жастары келіп, келін түсіретін уақыттары да жақындады. Ол кезде кейіпкеріміз облыс орталығында бокс жөніндегі нұсқаушы болып жұмыс істейтін. Өйткені кезінде спортпен шұғылданды. Былғары қолғап шебері атанып, әскерде де өз қатарластарының арасын-

да жарқырап көзге түсті. Дегенмен ауылдағы қарт ата-анасының жайы өзін қатты толғандыратын. Содан әрі-бері ойланып, сүйген қызы, жаны жаздай жайдары, әсем де көрікті Жұпар есімді аруды Естай атамыздың құтты шаңырағына келін етіп түсірді. Бұл Федоров ауданы Дмитриев ауылының бойжеткені болатын. Жұпар апамыз да өте сыйлы келін бола білді. Ата-енесінің қас-қабағына қарап, күйеуінің алаңсыз жұмыс істеуіне қолдан келген жағдайды жасады. Медицина қызметкері ретінде Бестаудағы барша үлкенді-кішілі қауымның сүйікті адамына айналды. Егер отағасы өткен ғұмырында бірқатар жоғары табыстарға жеткен болса, онда асыл жеңгеміздің де қосқан үлесі мол екендігі даусыз. Бақытты жұп екі ұлдары мен қос қыздарына тәлімді тәрбие берді. Сол перзенттері өмірден өз орындарын тапты. Қыздары Гүлнәр анасының жолын қуып, дәрігер атанды. Бұл күндері жан жары Арман екеуі Қарағанды қаласында тұрады. Одан кейінгі Айгүл Алматыда банк қызметкері. Отағасы Мереке де жауапты жұмыста. Ал одан кейінгі қос қанаты, яғни ұлдары Қайрат пен Алмат бұл күндері Қостанай ауданындағы «Естаев» шаруа қожалығында жұмыс істейді. Егін өсірудің нағыз шеберлері. Келіндері Айгүл мен Айнұр да ата-енесінің көз қуаныштары. Немерелері де әулеттерінің мақтаныштары. Мен Ибраш ағаны руханият жанашыры деп босқа айтқан жоқпын. Ол шын мәнінде сөз өнерінің қадірін білетін айтулы тұлғалардың бірі. Кезінде бұлардың ауылында қазақтың ұлы ақындары Сырбай Мәуленов, Ғафу Қайырбеков, Қазақстанның халық әртісі Роза Рымбаевалар болып, жергілікті халықтармен сахнада жүздесті.

Оразалы ЖАҚСАНОВ


8

БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 26 тамыз 2014 ж.

ЗАҢ ЖӘНЕ ЗАМАН 30 ТА М Ы З – КО Н СТ И Т У Ц И Я КҮ Н І

Елдіктің арқауы - Ата Заң

Бұдан 19 жыл бұрын бүкілхалықтық референ думда қабылданған негізгі Заң егемен еліміздің мемлекеттік құрылымын дәйекті түрде анықтаған ең жоғарғы құқықтық нысанымыз болып табылады. Еліміздің Ата Заңы халқымыздың дербес ел болуды армандаған, мүддесін заң тілінде айшықтаған дүние жүзіне, адамзат ғаламына Қазақстан деген мемлекеттің бар екенін паш еткен заңдық құжат. Бұл Конституцияның өзгешелігі Қазақстан Республикасының тәуелсіз дамуының мемлекеттік тұғырын, басқару тәсілін, билік тармақтарын бекітіп, «байырғы қазақ жерінде мемлекеттілік құрылғанын» жария етті.

Ата Заң күшіне енген уақыт тан бастап қоғамымызда жаңа қатынастардың қалыптасуы мақсатында даму реформаларын үздіксіз жүргізіп келе жатқан Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеумет тік жағынан дамыған ел ретінде орнықтырып, ең басты құндылығы адам мен адам өмірі, оның құқықтары мен бостандықтары туралы қағидаларын жүзеге асырды. Ко н с т и т у ц и я м ы з д ы ң заңдылық шеңберінде еліміздің саяси жағынан демократиялануының, әлеу­ мет тік­экономикалық қуатын арт тырудағы табыс көздерінің молаюының нәтижесінде мемлекетіміздің

дүниежүзілік аренаға шығып, үлкен беделге ие болғандығын мақтаныш тұтамыз. Конституциямыздың тағы бір жетістіктерінің бірі бізде бұрын болмаған демократия­ лық қоғам ұстанымдарын бекітіп бергендігі. Бұл туралы Казақстан Республикасы Президентінің жыл сайынғы Жолдауларында аталып өтіледі. Ал, ең бастысы, Егемен ел і м і з д і ң Ко н ст и т у ц и я с ы 1995 жылы 30 тамызда республикалық референдумда Қазақстан халқының жеті миллионнан астам азаматтары жаңа Конституцияның қабылдануы үшін бірауыздан дауыс беріп, өзінің тарихи таң дауын жасады. Көпшілік дауысымен қабылданғандығының өзі де демократиялық коғамның белгісі. Осылайша, халқымыздың ғасырлар бойғы асыл арманы жүзеге асып, тәуелсіз еліміздің жаңа Негізгі Заңы дүниеге келді. Демократия халық билігі, ол өз билігін еркін сайлау а р қ ы л ы ж ү з е ге а с ы р ы п , өкілдерін билік орындарына сайлайды, солар арқылы мемлекет басқарылады. Конституция өте ұтымды тілде билік көзі халық екенін, тек көптің тілеуі, соның мүддесі биік екенін норма түрінде баяндайды. Алайда, уақыт өте келе дамыған демократиялық, құқықтық, зайырлы қоғамда Ата Заңымызға өзгерістер енгізу қажет тігі туындап, 2007 жылдың 21 мамырында Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар еңгізілді. Оның мақсаты Қазақстанда айқын және әділ сайлау, саяси партиялардың сайлау

үрдісіне белсене қатысу жүйесін құру, Парламент депутаттарының мәртебесін өсіру, сот­кұкықтық жүйесі мен мемлекеттік қызметті одан әрі дамытуды реформалау болып табылады. Аталған өзгерістер Қазақстандағы мемлекеттік биліктің негіздерін нығайту ісіне қызмет ететіні сөзсіз. Атап айтқанда, Конституцияда бекітілген сот­кұқық жүйесіне, ұлтаралық, конфессияаралық қарым­қатынасты нығайтуға, Парламент депутаттарын сайлауға және құзыретін кеңейтуге бағытталған өзгерістер енгізілді. Мемлекет басшысы қоғамда өзара төзімділік пен келісімді орнықтыру үшін жеке өзінің беделін пайдалана отырып, халықтар дос­ тығын сақтауға шақырудан талмай келеді. Президенттің бастамасымен республи камызда Қазақстан халқы Ассамблеясын қоса алғанда этноконфессионалдық келі­ сімнің тұтас инфрақұрылымы жасалды. Қазақстан Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезін өткізудің орнына айналды. Көп ретте мемлекет басшысының күш­жігерінің арқасында Қазақстанның көпэтностық х а л қ ы н ы ң б і рл і г і б і з д і ң еліміздің халықаралық аренадағы жолашар белгісіне айналды. Еліміздің негізгі Заңы уақыт сынынан сүрінбей өтіп, өзінің өміршеңдігін, тұрлаулылығын, қызметтілігін және белгілі дәрежеде икемділігін дәлелдеп шықты. Оның негізгі қағидалары барлық халықаралық стандарттарға сай келіп, қоғам мен мемлекетті дамытудың қазіргі кезеңдегі

негізгі үрдістерімен үйлеседі. Конституциялық заңдылық пен құқық тәртібін нығайту ісінде маңызды рөл сот жүйесіне берілген. Арбитраждық соттар жойылып, бір ғана Жоғарғы Сот бастаған біртұтас сот жүйесі құрылды. Мұның өзі бірыңғай сот практикасын орнықтыруға мүмкіндік берді. Сот кадрларын іріктеу мен тағайындаудың қағидаттық тұрғыда жаңа жүйесі құрылды. Қабылданған Конституциялық қағидалардың арқасында Жоғары Сот Кеңесінің мәртебесі нығайып, судьялардың тәуелсіздігі мен қол сұғылмаушылығын қамтамасыз ету маселесінде оның рөлі күшейтілді. Сонымен катар, судьялардың кәсіби қасиеттеріне талапты күшейту жөніндегі тұтас шаралар жүйесі анықталды. Судьялардың сот төрелігін жүзеге асыру жағдайында заңдылықты сақтағаны үшін жауапкершілігі арттырылды. М е м л е к е т т і ң Конституция ға негізделген саясатының құқық қорғау­ шылық сипаты туралы азамат тардың құқықтары мен бостандықтарына кепілдікті күшейтудің, бүкіл қылмыс­ тық­кұқықтық саясат ты ізгілендірудің жүріп жатқан үдерісі де дәлелдейді. Адам құқықтарын қорғаудың ұлттық тетіктерін Казақстан қосылған халықаралық зандық құжаттар толықтыра түседі. Халықтың сот та қорғалуына кеңінен қол жеткізу қамтамасыз етілген. Соттар қызметіне қоғамдық бақылаудың конституциялық тетіктері анықталып, алқа билер институты еңгізілген. Азамат тардың сот тар мен

сот әділдігіне сенімі арта түскен, мұның өзі, сайып келгенде, кұқыктық мемлекеттің нығаюына жәрдемдеседі. Тұтқындауға құзырлылықты соттарға беру туралы қағидаттық шешім қабылданды. Біз біртіндеп осы заманғы және ашық тұрпатты сот өндірісіне көшіп келеміз. Осы және басқа да бағыттағы сот жүйесін жетілдіре түсу жолында жасалынып жатқан барлық игі шаралардың негізі сот реформасының өзекті бағыттарын айқындап берген Ата Заңымыздың алтын арқауында жатыр. Қабылданған Ата Заңымыз ғасырлар төскейінде тағдыры тоғысқан көпэтнос­ ты еліміздің баға жетпес қымбат қазынасына айналып отыр. Осы Конституция кабылданғаннан кейінгі кезең ішінде Қазақстан кұлашын кеңге сермеп, өзінің қуаты мол, нарықтық экономикасы бар демократиялық мемлекет екенін әлемге танытты. Тәуелсіз Қазақстанның Конституциясы мемлекетіміздің одан әрі өркендей беруіне қызмет ете бермек. Конституция күні барлық қазақстандықтар үшін қасиетті мереке. Олай деп айтатын себебіміз, әрбір Қазақстан азаматы тәуелсіз мемлекетіміздің шаңырағын көкке көтеру үшін Конституцияны құрметтегені жөн. Халықтың еркі көрініс тапқан бұл құжат өзінің нормалары мен принциптерінің көмегімен ғана емес, бекітілген идеялары арқылы да қоғам мен мемлекетті өркениетті елдердің қатарына жетелейді. Ғазиз Сақалов, Қостанай облыстық сотының судьясы

Әділдік – басты мұратымыз «Біз, ортақ тарихи тағдыр біріктірген Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерінде мемлекеттілік құра отырып, өзімізді еркіндік, теңдік және татулық мұраттарына берілген бейбітшілік азаматтық қоғам деп ұғына отыра отырып, дүниежүзілік қоғамдастықта лайықты орын алуды тілей отырып, қазіргі және болашақ ұрпақтар алдындағы жоғары жауапкершілігімізді сезіне отырып, өзіміздің егемендік құқығымызды негізге ала отырып, осы Конституцияны қабылдаймыз» ­ деп, бастау алатын Ата Заңымыздың да қабылданғанына міне, 19 жыл толғалы отыр. Қазақстан Республикасының Конституциясы — Қазақстан мемлекетiнiң Ата (негiзгi) заңы. 1995 жылы 30 тамызда Республикалық референдум өткiзу (бүкiл халықтық дауыс беру) жолымен қабылданды. Конституцияны қабылдай отырып, Қазақстан халқы мемлекеттік билiктiң

қайнар көзi — өзiнiң егемендiк құқығын баянды еттi. Ата заң қабылданған күн демалыс — мемлекеттік мереке — Қазақстан Республикасының Конституциясы күнi деп жарияланды. Бұл жаңа Конституция Қазақстанның төртiншi Ата заңы. Оның құрылымы кiрiспеден, 9 бөлiмнен, 98 баптан, көптеген тармақтар мен тармақшалардан тұрады. Жаңа Конституцияның ең жоғары заңдық күшi бар және ол Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында тiкелей қолданылады. Мұның өзi Конституциялық нормалар мен заңдардың басқа нормативтiк құқықтық актiлердiң нормаларынан үстем екендiгiн көрсетедi. Кейiнгi екi Конституцияның алдыңғы екеуiнен елеулi айырмашылығы сол — бұлар тұңғыш рет мемлекеттік тәуелсiздiктi, егемендiктi және Қазақстан халқының толық билiгiн бекiтiп, одан әрi орнықтырды.

Жаңа Ата Заңда құқықтық мемлекеттiң қалыптастырылу бағыттары, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары айқындалған. Халық билiгiн жүзеге асыратын демократиялық амалдар, экономикалық қатынастардың қызмет етуi әлемдiк талаптарға сәйкестендiрiлген. Оның нормалары тұрақты, жалпы мәнде ұзақ жылдарға бейiмделiп тұжырымдалған. Ата Заң – кез келген зайырлы мемлекеттің басты тірегі. Сан ғасырлардан кейін тәуелсіздікке қол жеткізген жас мемлекетіміз үшін бұл жылдардың орны ерекше. Ата Заңымыздың арқасында тәуелсіз мемлекетімізді әлемге паш еттік. Бүгінгі тұрақтылығымыз, өркениетті елдердің қатарында бақытты тұрмыс кешуіміз де осы Ата Заңымыздың арқасы. Қазір біз әділеттілікті басты мұрат тұтқан елде ғұмыр кешіп жатырмыз. Өткен ғасырлардағы Әз

Тәукенің «Жеті жарғысы», «Қасымханның қасқа жолы», «Есімханның ескі жолы» атты заң нормалары болғанын заңгерлер ғана емес, бүкіл халық біледі десем артықтық етпейді. Беріде Қаз дауысты Қазбек би, Төле би, Әйтеке билердің халық арасындағы қара қылды қақ жарған әділдіктері – адам тағдырын шешіп, үкім шығаратын бүгінгі соттарға үлкен үлгі­өнеге. «Тура биде туған жоқ» деген аталы сөз де әділдіктің нышанын көрсетеді. Сондықтан, Заң ең алдымен елде әділеттілікті орнату үшін қажет. Демек, бүгін әділдік іздеген кез келген жан алдымен Заң баптарын терең білуі тиіс. Сонда ғана іздеген әділдігі алдынан өзі­ақ шығады. Қанат Орынтайұлы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаментінің консультант-инспекторы


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

Сейсенбі, 26 тамыз 2014 ж.

МӘДЕНИЕТ ҚАЙРАТКЕРЛЕРІ

9

Ән әлеміндегі айтулы тұлға Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі, жас таланттардың қамқоршысы Александр Калугин туралы толғаныс ӘН НАҒАШЫ ЖҰРТЫНАН ЖҰҚТЫ

Қостанай мәдениетіміз бен өнеріміздің өркен жайған киелі өңірі. Еліміз бен халқымызға еңбегі сіңген қайраткерлер жайлы сөз болғанда өзіндік ерекше даусы бар, әлі де болса қатардан қалмай келе жатқан Александр Калугин алдыңғылардың қатарында тілге оралады. Оның ұзақ жылдар бойы қазіргі Елубай Өмірзақов атындағы облыстық филармонияда жемісті қызмет атқарғанын қалың жұртшылық жақсы білсе керек. Бүкіл жастық шағы, шығармашылық ізденістерге толы бақытты жылдары осы өнер ұжымында өтті. Өткенге құрметпен қарау бүгінгілердің міндеті. Сол себептен де шығар, филармония директоры Александ Сергеевич Евсюков әріптестері жайлы сөз болған бір кездесуде осынау қайталанбас азамат жайлы қалам тербеуімді өтінген еді. Сол келісім бойынша жуырда облыс орталығының бір шетіне таман орналасқан Қостанай педагогикалық колледжіне ат басын бұрдым. Оқу орнының қарама-қарсысында орналасқан студенттер жатақханасының алды ығы-жығы. Студенттер жаңа оқу жылына кіріскені байқалып тұр. Сондағы бір кісіден Александр Иванович Калугиннің отырған бөлмесін біліп, сонда кірдім. Ол мені жылы жүзбен қарсы алды. Өйткені, алдын ала телефон арқылы хабарласып, кездесетінімізді айтқан едім. Әрине, маған Александр Ивановичтің өнердегі орны, азаматтық келбеті бұрыннан таныс еді. Ол әдеттегі ашықжарқын қалпымен бірден қойылған сұрақтарыма жауап бере бастады. Арасында өзінің аты-жөні мәңгілік жазылған энциклопедияларды көрсетті. Белгілі тұлға 1939 жылы 30 қаңтарда Украинаның Николаев қаласында қарапайым отбасында туды. Осындай материалдық игілікті емес, рухани байлықты ардақ тұтқан шаңырақта өскендіктен бе, мұның әке-шешесінен тағылымды тәрбие алғандығы әрбір сөзінен сезіледі. Оның әкесі Иван Петрович қатардағы жұмысшы болды. Ол кездің адамдары өте еңбекқор, адалдық десе тік тұратын кісілер еді. Өзінің ғана күнделікті шаруасын біліп, бала-шағасын асырады. Жан жары Ольга Васильевна да отағасына сай жұмысшы болатын. Бұл шаңырақта екі бала тәрбиеленді. Өзінен үлкен ағасы Георгий ес білгеннен алғыр болатын. Сондықтан шығар өз тұстастарының арасында ерте көзге түсті. Жоғары білім алып, инженер мамандығын

таңдады. Інісі Александрға да тиянақты білім алмаса, көздеген мақсатына жету мүмкін еместігін де жиі еске салатын. Шамасы Александр Иванович сонау бір жылдары қазіргідей есімін ел таныған, атақты әртіс боламын деп ешқашанда ойламаған болуы керек. Өйткені, сегізінші сыныпты аяқтаған соң, ата-анасына масыл болмай оларға қолғанат болуға тырысты. Содан кейін көп ойланып жатпастан құрылыс техникумына құжатын тапсырды. Бұл жерден әжептәуір білім алып, жұрт қатарлы жұмыс істеді. Бірақ ол кезде әскери міндет ер азаматтың басты борышы болатын. Содан үш жыл Кеңес әскері қатарында қызмет етті. Туған жеріне шыныққан да шымыр, өз бетімен еңбек ете алатын дәрежеге жетіп оралды. Содан кейін сол жердегі бетонды араластыратын цехта шебер болып еңбек жолын бастады. Оның ұйымдастырушылық қабілеттері осы кезде толық жүзеге асты деп айта аламыз. Себебі, оған үлкен сенім артылып, аудан құқығындағы комсомол комитетінің хатшысы болып сайланды. Өздеріңізде бағамдап отырған шығарсыздар, өндіріс орындарында білек сыбана жұмыс істейтін жалынды жастар көп. Басшылар осындай жігіттер мен қыздарды ортақ іске шеберлікпен жұмылдыруды Александрға сеніп тапсырды. Бұл кезде бұл да тұла бойы қажыр-қайратқа толы, кәдімгі тау қопарар азаматтардың бірі болатын. Өзінің жағымды мінездерімен жастарды бірден баурап алды. Оларға өндірісті көтерудің тиімді тәсілдерін

үйретті. Өздерін көрсеткен жігіттер мен қыздарды марапаттап, еселі еңбек етуге жігерлендірді. Мұның бәрі әрине көрінбей қалған жоқ. Әлгі аталған құрылыс ұйымында аз уақыттың ішінде өзінің болашағы жарқын азамат екендігін күнделікті қызметінде әбден дәлелдеді. Осындай жігерлі жас өзгелердің де назарын аударып, Николаев облыстық комсомол комитетіне нұсқаушылыққа шақырылды. Мұның қызметі көпшілікке жағып, көп өтпей әлгі аталған комитетте бөлім меңгерушісі болып шыға келді.

ОДЕССА МҰНЫҢ ӨМІРІН ТҮБІРІМЕН ӨЗГЕРТТІ Бірде өзінің бір әріптесімен бірге облыс орталығы Николаев қаласындағы семинарға қатысты. Үлкен қала бұған да қанат бітіргендей болды. Сол кезде мұның әншілік қарым-қабілетін білетін замандасы, әзіл-шынын араластырып: «Сен консерваторияға түссең қайтеді, мүмкіндігің бар, бағыңды сынап көр» деді. Ол бір жағы мұны тексеріп көргісі де келді. Әрине, бұл да намысқа тырысты. Бірге келген жерлесіне: «Несі бар, мен ешкімнен кем емеспін. Даусым да баршылық» десті. Осылайша ол Одессадағы Антонина Нежданова атындағы күллі Одаққа белгілі консерваторияға сынақтардан мүдірмей өтіп, студент болып қабылданғанын білмей де қалды. Мұнда ол төрт жыл білім алды. Бұл оқу орнынан опералық концерт орындаушысы әрі

оқытушы мамандығын алып шықты. Александр аталған өнер қайраткерлерін дайындайтын білім ордасына ақыл тоқтатқан кезде қабылданған еді. Өйткені, жиырма сегіз жаста кім болсын, алды-артын ойлайтын кез емес пе? Мұнда да оның ұстаздардан әбден жолы болды. Есімдері әлемге әйгілі КСРО халық әртісі Ольга Благовидова басқаратын кафедраның таңдаулы студенттерінің бірі атанды. Оған Александр Дановский вокалдан дәріс берді. Осы профессордың ықпалымен сол кездегі ән өнерінің қырлары мен сырларын бір кісідей меңгерді. Әдетте жоғары оқу орнына түсетін жастар музыкалық нотадан хабардар болуға тиіс. Бірақ емтихан қабылдаған тұлғалар Николаев қаласынан келген жігіттің даусының ерекшелігіне, табиғи дарынына таң қалысты. Бір айта кетерлік жай өзінің дарынының арқасында сол уақыттың талабы бойынша жиырма үш балл жинады. Бұл жоғары көрсеткіш еді. Мұнда оны итермелеген құдірет бір жағынан жастай өзі жұмыс істеген ұжымдағы опералық студияға қатысқандағы қабілеті болатын. Ол аз десеңіз, әкесінің туған қарындасы Зина әнді нәшіне келтіріп орындайтын. Соған еліктеп, бұл да көпшіліктің алғысын алып жүрді. Мұның даусына туған-туысқандары да тәнті болып, егер шындап қолға алса, түбі өзінен жақсы әнші шығатындығына кәміл сенді. Өзі тағылым алған вокал кафедрасы сол кездегі өлшеммен қарағанда үлкен Одақтағы ең айтулылардың бірегейі еді. Себебі, бұл жерде тәлім алған жастар өмір барысында дүние жүзіне танылды. Осындай мектептен өткен Александрда да арман жоқ еді. Студенттік жылдар да әніміне дегенше зуылдап өте шықты. Одесса консерваториясын бітіріп, қолына диплом алған соң, сол шаһардағы Опера театрына жұмысқа жіберілді. Бұл ұжымда небір өнердің жұлдыздары жұмыс істейтін. Олармен қатар еңбек етіп, кәсіби шеберлігін шыңдауға әсер етпей қоймайтын әңгімелерін естудің өзі кімге болсын бақыт еді. Алайда, бұған осынау үлкен өнер ордасында қызмет атқару бұйырмады. Оған белгілі бір себептер де болды. Бірақ Александр Иванович оған ешқашанда тауы шағылып, мысы басылған емес. Ол жақсы күндерді, өзінің жұлдыз ды сәттерін алдағы күндерден күтті.

ҚОСТАНАЙ ОНЫҢ ҒҰМЫРЫНДА Одессада қызмет атқару

бұйырмағанымен Қазақстанның солтүстігінде жатқан Қостанай шаһары сонау Украинадан келген жас жігітке мәңгілік ыстық мекенге айналды. Ол мұнда 1971 жылы табан тіреген болатын. Әрине, ол кездегі шаһармен қазіргі уақытты салыстыруға болмайды. Сол уақыттағы облыстық филармонияның директоры Александр Усачев жігерлі жастың бойындағы ерекше дарынды бірден байқап, әншілік қызметке қабылдады. Ә дегеннен орыстың ежелден келе жатқан романстарын әуелете шырқаған кезде, залда отырған көпшілік қауым дуылдата қол шапалақтады. Айналдырған аз ғана жылдың ішінде Александр Иванович қостанайлықтардың сүйіп тыңдайтын таңдаулы әртістерінің бірі болып шыға келді. Ол ең алғашқы жұртшылықтың алдында қазіргі балалар шығармашылығы мектебінде шырқағанын еске алады. Әр халықтың өзінің әндері, жүректе қозғайтын саздары болады. Жасы келген аналар бұл ән орындаған кезде көздеріне еріксіз жас алып, өздерінің сонау артта қалған жастық шақтарын еске алып, кәдімгідей толқып, бұған ризашылықтарын білдіріп жататын. Ол осы өнер ұжымында 1998 жылы құрметті демалысқа шыққанға дейін тапжылмай жұмыс істеді. Осы кезеңде ол болмаған өңірде бірде бір ауыл жоқ шығар-ау. Гастрольдік сапарлармен жайқалтып егін өсірген диқандардың, мыңғыртып мал өсірген малшылардың көңіл-күйін көтеріп, оларға қаншама рухани ләззат сыйлады десеңізші. Әр әншінің өзінің репертуары, әншілік бағыты болады. Мұның орындауындағы классикалық орыстың халық әндері барша қауымның көңілінен шығатын. Әсіресе, орыстың «Ямщик не гони лошадей» деген тамаша әні баршаны бірден баурап алатын. Оның репертуарындағы барлық туындыларды саусағымызды бүгіп санай берсек, ұзақ сонарға айналар еді. Александр Иванович өзін шын мәніндегі бақытты әрі дарынды әртіспін деп есептейді. Өйткені, ол қашанда өзіне сенеді. Үлкен басшылардың алдында да әуелете ән шырқап, олардың ыстық ықыласына бөленді. Мәселен, өзі Алматы қаласындағы Абай атындағы опера және балет театрында мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан маңызды басқосуда өзінің зор даусымен ән салғанын ешқашанда ұмытпайды. Сол Қостанайда әнші болған жиырма жеті жылдың ішінде он мыңнан астам концерт қойып, өзінің табиғи дарынымен көптің алғысына бөленді. Өзіміздің қазақ елін

айтпағанның өзінде, кешегі Кеңес Одағының жартысын аралап шықты. Ол кезінде филармонияның негізін қаласқан небір дүлдүл әнші, күйшілермен де жұмыс істеді. Олардың арасында Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері қаншама солармен бірге болған жылдарын кейінгі толқын жастарға да ерекше бір мақтанышпен айтады. Азаматтың елі мен халқына сіңірген еңбектері де еленбей қалған жоқ. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі құрметті атағына ие болды. Кеудесіндегі «КСРО мәдениетінің үздігі» белгісі мен бірқатар медальдар осы сөзіміздің нақты айғағы болса керек. Сонымен қатар бүкіл елімізге тараған «Қазақстанның үздік адамдары», Қостанай облысының энциклопедиясы секілді жинақтарға да аты-жөні жазылып, барша қауымнің ең сүйікті адамы бола білді. Бірақ ол ешқашанда баз біреулердей мақтанып, көкірек көтергенді жаны сүймейтіндігін онымен осы жолы сұхбат құрған кезімде де байқадым десем орынды болар. Кез келген маман иесінің ғұмырын оның отбасынсыз көзге елестете алмайсыз. Өйткені, жанұя әсіресе, өнер адамдарының тірегі, арқа сүйер қолдаушылары. Әртүрлі көңіл күйде болатын мұндағы азаматтардың жылы сөздің өзіне қанаттанып шыға келетіндігін өмірден көріп те жүрміз. Александр Ивановичтің жастай сүйіп қосылған жан-жары Ольга Николаевна да өте биік мәдениетті, парасатты кісі. Олардың бір шаңырақтың астында бақытты ғұмыр кешіп жатқандарына қырық бес жылдың жүзі болды. Осы өткен уақытта мәдениет қайраткері табысқа жетіп жатса оған белгілі дәрежеде зайыбының да қосқан үлесі айтарлықтай дер едік. Әрқашанда отағасының бабын тауып, рухани демеу беріп отыратын Ольга Николаевна да өте кішіпейіл адам көрінеді. Оның негізгі мамандығы медбике. Өз саласы бойынша қостанайлықтардың құрметіне бөленіп, зейнеткерлікке шықты. Бірақ әлі күнге дейін отағасын пір тұтып, әрбір өнердегі жетістіктеріне одан бетер қуанып отырады. Ерлі-зайыптылар жалғыз ұлдары Иванға өз қатарларынан кем қалдырмай білім берді, үйлендірді. Қазір осы перзенттерінен екі немере сүйді. Катя мен Настя ата-әжелеп мойындарына асылған кезде өмірлерінің мәнді де сәнді өтіп жатқандарына шүкіршілік етеді.

(Соңы 10-шы бетте)


БІЗДІҢ ҚОСТАНАЙ

10 БЕЛГІЛІ АДАМДАРДЫҢ БЕЛГІСІЗ ҚЫРЛАРЫ Сейсенбі, 26 тамыз 2014 ж.

Өлеңді өмірінің өзегі еткен Көрнекті қоғам қайраткері Тоқтарбай Қадамбаев жөнінде АЗАМАТТЫҢ ҚАМҚОРЛЫҒЫНА БӨЛЕНДІК Осыдан бұрын өзім 17 жыл бойы облыстық «Қостанай таңы» газетінде қызмет атқардым. Сол жылдары бірақатар әкімдер облысты басқарып, аталған басылымға қамқорлық жасады. Солардың ішінде менің есімде Тоқтарбай Қадамбаев ерекше қалыпты. Бұл біздің еліміз үшін өте күрделі кез еді. Газетіміз оны басатын баспаханаға едәуір қарыз болып қалды. Жалақыны алмағанымызға да алты ай өтті. Бұл әрине, ұжымдағы әріптестеріме де оңай тиген жоқ. Өйткені, олардың да әрқайсысының бала-шағасы бар дегендей. Сол шақта өңірдегі баспасөздің қарашаңырағы болып табылатын «Қостанай таңы» газетінің бас редакторы Бақытжан Жаппасбайұлы Нұрмұхамедов болатын. Ол өзі өте қазақтың кең жазира даласындай дархан да азаматтығы мол кісі еді. Меніңше ол ешқашанда қарамағындағы бір де бір адамды ренжіткен емес. Бірақ оның осы ерекше адамгершілігін пайдаланғандар да болды. Жалақы алмаған адамда қандай көңіл-күй болсын. Дәл осы шақта мен осы газетте кәсіподақ комитетінің төрағасы едім. Редакциядағы бауырларымыз маған келіп: «Айлық алмағалы біраз уақыт болды ғой. Сен енді біздің қамқоршымыз емессің бе? Басшыға барып біздің мұңымызды жеткізшейші?» деді. Ал мен редакторге кірсем, ол: «Айналайын-ау. Ақша бар болса мен аяп тұрмын ба? Тек біз емес, бүкіл облыстағы жағдай осылай. Сондықтан кішкене шыдаңдар» деп әрқашан жылы сөзбен шығарып салады. Қысқасы, бір күні Бақытжан Жаппасбайұлына барып, тағы да сөйлестім. Екеуіміз сол кездегі облыс әкімі болып отырған Тоқтарбай Қадамбайұлының қабылдауында болып, мұң-зарымызды айтсақ қайтеді деген тілегімді білдір-

сылды. Сол сапарымда Қостанайлық азамат Тұрсынов, Бағила Баймағамбетова және атақты әнші, күйші, Қазақстан Рес п у б л и к а с ы н ы ң е ң б е к сіңірген әртісі Бекболат Тілеухановпен де кездесіп, сұхбат алдым. Тоқтарбай аға өзімен қоштасар кезде: «Інішек, елге барған соң газетте қызмет атқаратын барша бауырларыма менің атымнан сәлем айтарсың» деді. Содан бері де біраз уақыт өт ті. Биыл Қазақстан Республикасының құрметті журналисі, облыстық «Қостанай таңы» газетінің бас редакторының орынбасары Сәлім Меңдібайдың жұмыс бөлмесінде дидарласып, тағы да шүйіркелестік. дім. Бәкең де талай барып жүрсе де тағы да нартауекел деп облыстық әкімдікке қарай беттедік. Сол үйреншікті әкімдіктің сегізінші қабатына көтерілдік. Сондағы өңір басшысының көмекшісі бізді жылы қарсы алды. Бақытымызға орай Тоқаң өзінде болып шықты. Сондықтан сәл күтуге тура келді. Арада жарты сағат өтті ме, өтпеді ме? Бір уақытта әлгі көмекші: «Әкім сіздерді күтіп отыр, кіріңіздер» деді. Үлкен кең сарайдай кабинетте оның өзі орнынан атып тұрып, бізге қарай жақындай берді. Бақытжан ағаны ол бұрыннан білетін. Сондықтан екеуі жастық шақтары бірге өткендіктен бе, кәдімгі бауырларша құшақтаса амандасты. Тоқаңды бұрын кездестіріп, сұхбат алмасам да ол мені де бұрыннан білетін кісі секілді өзіммен шын ықыласымен сәлемдесті. Сол кезде мен оның шын мәніндегі кәдімгі қазақтың бауырмал, ашық-жарқын мінезді, кісілікті жоғары қоятын жан екендігіне көзім жетті. Ол бірден Бәкеңе келген шаруаның жайын сұрады. Бас редакторым көптен көкейде жүрген ойларын жасырмай ақтарып салды. Мен де басшымның сөзімнің қолдап, өзімізді толғандырып жүрген өзекті мәселелерді жасырмай

айттым. Көмек беруін сұрадым. Өйткені, қазақ елінде, қазақ газеті дер кезінде шықпаса ол қалай болады. Тоқтарбай аға да көпті көрген нағыз ұлтын сүйетін азамат қой. Бізді мұқият тыңдап болып: «Ал ағайындар, мен бәрін ұқтым. Тек күнді белгілеңдер, сол күні редакцияда боламын» деді. Содан сол сөзін шегелеп, көмекшісіне жеткізді. Әйтеуір сол күнге жеттік-ау. Облыс әкімі басқа маңызды шаруаларының бәрін сырып қойып, бізге келді. Ұжымдағы барша қауыммен жүздесті. Ашық әңгіме болды. Баспаханаға тиісті қаржыны да аударатын болып уәде берді. Бәрінен бұрын газеттегі әріптестеріме көмегі тиді. Себебі, алты айдан бері алмай жүрген жалақымыз ды алып, арқа-жарқа болып қалдық. Қыз келіншектер жағы дүкендерге жүгірді. Міне, менің онымен алғашқы кездесіп, Тоқаңның азаматтығын көрдім. Содан бері ол кісіге деген құрмет пен ерекше ілтипат менің көкейімде мәңгілік жатталып қалды.

ПАРЛАМЕНТТЕГІ ЖҮЗДЕСУ Бұл кезде мен қазіргі қызмет атқарып жатқан газеттегі арнайы тапсырма бойынша

елордамыз Астанаға барған ед ім. Он д ағ ы мақс а ты м , облыс тан сайланған Қазақстан Республикасы парламенті мәжілісіндегі депутаттармен кездесіп, олардың ой-пікірлері туралы көлемді мақала дайындау еді. Сол парламенттегі Оралдық бауырым әрі әріптесім Айбатыр Сейтаққа алдымен сәлем беріп, сол жердегі баспасөз қызметінде істейтіндіктен келген шаруамды айттым. Айбатыр да нағыз жігіттің сұлтаны ғой. Сонау келгенде бір шаруаңызды бітіруге көмектеспесем, мұнда неге отырмын деп, сол бұрынғыша елгезектік танытты. Содан Тоқтарбай Қадамбайұлына телефон соғып, сонау Қостанайдан жерлес депутат ретінде өзіне жолыққым келетіндігін білдірдім. Ол кісіде арғы жақтан жарқынжарқын сөйлеп, «Өте жақсы, туған жердің бір жаңалығын естіп қалатын болдым ғой. Маған қашан келесің» деді. Л и ф т і м е н те з а р а д а көтеріліп, оның жұмыс бөлмесіне кірдім. Тоқаң сол баяғыша орнынан тұрып, туған інісін көргендей, ерекше ықылас көрсетті. Өңірдің бүкіл жаңалығын сұрап алды. Содан кейін ғана барып біз біраз уақыт отырып әңгімелестік. Сол кісімен жазылған сұхбатым, уақыт өте өзім жұмыс істейтін газеттің бетінде ба-

ТОҚТАРБАЙ АҒАНЫҢ АҚЫНДЫҚ ҚЫРЛАРЫ Бұл кісінің бір ерекшелігі, оның жүзінен ешқашан да ренішті, қабақ қатуды көрмейсің. Қашанда ұясынан шыққан күндей жарқырап жүргені. Мұның бәрі де оның ұшқан ұясынан ғой деп ойлаймын. Оның балалық шағы Қостанай ауданына қарасты Ақсу деп аталатын ауылда дүниеге келді. Ол д а ж а сты ққа тә н аққу-арман қуып жоғары білім алуды алдына мақсат етіп қойған еді. Соған жету үшін алдымен облыс орталығындағы ауыл-шаруашылығы институтының зооинженерлік факультетін аяқтады. Содан кейін 1985 жылы Алматыдағы жоғары партия мектебін бітірді. Қазіргі Ахмет Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің заң факультетінде жұмыстан қол үзбей жүріп, ойдағыдай аяқтады. Ол ұзақ жылдар бойы елі мен халқына адал қызмет ет ті. Негізі өзі ең алғаш рет еңбек жолын 1963 жылы Таран ауданындағы Ақтөбе бастауыш мектебінде кәдімгі қатардағы мұғалім болып бастады. Алайда оның ұйымдасты-

рушылық қабілетін байқаған жоғарыдағы кісілер оны комсомол жұмысына тартты. Аманқарағай кеңшары мен Викторов кеңшарында комсомол комитетінің хатшысы ретінде шыңдалды. Содан кейін ол кәсіподақ, партия органдарында жұмыс істеді. Таран аудандық партия комитетінің екінші хатшысы болып сайланғанынан да хабардармыз. Содан кейін Орджиникидзе аудандық халық депутаттар кеңесі атқару комитетінің төрағасы болған кездерінде де жұртшылық құрметіне бөленді. Арада біраз уақыт өткен соң, Қостанай облыстық аумақтық-мемлекет тік комитетінің басшысы болып тағайындалды. Облыстық әкімшілік басшысының орынбасары ретінде де іскерлік қырларымен көпке танылды. Сондай-ақ 1999 жылдан бастап, ҚР табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау Қостанай облыстық комитетінің төрағасы болып бекітілді. Бұл жұмыстарда да үлкен беделге ие болды. Оның көптеген қырлары ҚР мемлекет сатып алулар агентігіні төрағасының орынбасары және Қаржы министрлігі Қостанай облыстық қаржылық бақылау және мемлекеттік сатып алу басқармасының жетекшісі болған шақтарда да жарқырап көрінді. 2007 жылы жерлестеріміз оған үлкен сенім артып, парламент мәжілісінің депутаты етіп сайлады. Осы жерде Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі ретінде көп іс тындырды. Беделді азамат Құрмет белгісі, Құрмет ордендері және бірнеше медальдармен марапатталды. «Нұр Отан» партиясының мүшесі. Өмірлік қосағы Батима апамыз екеуі ұл-қыздарын тәрбиелеп өсірді. Олардың бәрі ата-ана сенімін ақтады. Тоқтарбай ағаның ерекше атап өтер қыры ақын жанды азамат. Қолы бос кездері өлең жазады. Бұған баспалардан шыққан қос кітабы жарқын куә.

»»»»»»»»»»»

Ән әлеміндегі айтулы тұлға

(Соңы. Басы 9-шы бетте)

СТУДИЯДАҒЫ ТАЛАНТТЫ ШӘКІРТТЕР Александр Иванович зейнеткерлікке шықса да жасым келді деп үйде қол қусырып отыратын азаматтардан емес. Өзінің жас кезінде қолы жетпеген биікке қазіргі өнер қуған кейінгі толқын көтерілсе деп есептейді. Соған барын да, жанын да салып келеді.

Осыдан біраз жыл бұрын қазақтың іскер қызы, педагогика ғылымдарының докторы Римма Бектұрғанова Қостанай педагогикалық колледжін басқарып тұрған кезде осы оқу орнының жанынан жастардың вокал студиясын ашқан еді. Онда әрине, ұжым басшысының қолдауы ерекше болды. Сол себептен де ол кісінің аты-жөнін әрбір біздің әріптестеріміз сұхбат алған кезде атап өтуді азаматтық парызым деп санайды. Ол қазіргі кезде халықа-

ралық деңгейге көтерілген «Алтын микрофон» байқауынан ең алғашқы әділқазылар алқасының төрағасы болды. 2007 жылы 29 қаңтарда қазіргі өзі басшылық ететін студия дүниеге келді. Ең алғашқы шәкірттерінің қатарында Балуан Беркенов, Мирас Киньяров, Татьяна Адырова, Әйгерім Сәндібекова және басқалар бар. Арада біраз уақыт өткеннен кейін олардың қатарын бұл күндері есімдерін жаста болса көпшілік жақсы білетін

алыстан келген ағайын Батырхан Маликов, Айда Жакупова, Жанна Есентаева секілді келешегінен үлкен үміт күт тіретін жастар толықтырды. Жоғарыда есімдері аталған Балуан мен Мирас және Әйгерімдер ұстаздарының сенімін ақтап, халықаралық, республикалық байқаулар мен фестивальдерде жүлделі орындарды жеңіп алды. Бұл күндері олар консерваторияның студенттері. Бірқатар дарынды жас-

тар биыл Челябі өнер академиясын аяқтағалы отыр. Осы жастардың қол жеткен табыстарында Александр Ивановичтің де қосқан үлесі мол. Ол өзінің жетпіс жылға толған мерейтойында облыстың бұрынғы әкімі Сергей Кулагиннен талай додаларда топ жарған Мирас Кеньяровқа Алматы қаласындағы консерваторияда оқыту үшін грант бөлуін өтінді.

Міне, нағыз азамат тың ғана бойынан осындай ірілік қасиеттер көрінеді емес пе. Мирас та ұстазының үмітін ақтады. Республикалық «Жас қанат» байқауында екінші орынға ие болды. Осының бәрі де өнердегі үлкен тұлғаның жанын марқайтады. Қазір студияда жиырма алты талант ты жас дәріс алуда. Лауреат тар саны да жылдан-жылға өсіп келеді.

Бетті дайындаған О.ОТЫНБАЙҰЛЫ.


Вторник, 26 августа 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ОФИЦИАЛЬНЫЙ ОТДЕЛ

Информация об исполнении Закона «О борьбе с коррупцией» Борьба с коррупцией в нашей стране определена в качестве одного из приоритетов государственной политики. Коррупция в немалой степени ограничивает свободное действие экономических законов и снижает престиж страны в глазах мирового сообщества. Особенно опасна коррупция в органах государственной власти, она разрушает систему государственного управления, способствует падению авторитета государственной власти и престижа государственной службы. Коррупция препятствует развитию экономики и способствует росту организованной преступности, особенно в сфере экономики. Во исполнение отраслевой Программы по противодействию коррупции в Республике Казахстан на 20112015 годы, утвержденной Постановлением Правительства Республики Казахстан от 31 марта 2011 года №308, а также Плана мероприятий по противодействию коррупции в Костанайской области на 2013-2015 годы в ГУ «Отдел экономики и бюджетного планирования акимата города Костаная» разработан и утвержден руководителем План мероприятий противодействию коррупции на 2013-2015 гг., реализация намеченных мероприятий ведется в соответствии с Планом. В целях рассмотрения материалов по коррупционным правонарушениям, служебных расследований и исследования фактов, касающихся проступков, совершаемых административными государственными служащими учреждения, приказом госучреждения создана комиссия, сформирован перечень должностей государственного органа с высоким риском совершения коррупционных правонарушений. Кроме того, до 30 июня т.г. в учреждении действовала дисциплинарная комиссия по рассмотрению материалов служебного расследования, исследования фактов, касающихся проступка, и вынесения рекомендаций о мере взыскания в отношении административных государственных служащих, том числе совершивших коррупционные правонарушения, влекущих дисциплинарную ответственность и допустивших нарушения Кодекса чести, по итогам заседаний комиссии издавался протокол с рекомендацией руководителю о виде наложения взыскания. В связи с внесением изменений в Закон РК «О государственной службе» полномочия по работе дисциплинарной комиссии переданы в Единую дисциплинарную комиссию при акимате г.Костаная. Постановлением акимата города Костаная в Положение учреждения внесены изменения в части возложения на руководителя обязанностей по противодействию коррупции. На постоянной основе в учреждении ведется мониторинг на предмет выявления фактов, создающих условия для совершения коррупционных нарушений. На сайте акимата города и в газете «Наш Костанай» опубликован номер телефона доверия для сообщения фактов нарушения сотрудниками норм служебной этики, законодательства о государственной службе и борьбе с коррупцией. Электронный адрес учреждения размещен на сайте акимата города Костаная. Руководством учреждения осуществляется контроль по недопущению фактов оказания неправомерного предпочтения, лоббирования интересов отдельных лиц при рассмотрении обращений физических и юридических лиц. В отчетном периоде случаев нарушения порядка в рассмотрении обращений граждан в ГУ не выявлено. В рамках проведения акции «Начни с себя» в первом полугодии текущего года всеми государственными служащими учреждения и членами их семей обеспечено своевременное предоставление в налоговый орган деклараций. В школе правовых знаний систематически проводятся занятия по изучению антикоррупционного законодательства. Приказом руководителя учреждения утверждены программа и учебно-методический план правового всеобуча сотрудников, в учебной программе предусмотрено 6 часов на изучение документов по борьбе с коррупцией. Факты несоблюдения законодательства по борьбе с коррупцией, коррупционные правонарушения в государственном учреждении отсутствуют. Жалоб со стороны юридических и физических лиц на работу учреждения, его сотрудников в акимат города и иные уполномоченные органы не поступало. М.ТЕНЬГАЕВА, зам. руководителя ГУ «Отдел экономики и бюджетного планирования акимата города Костаная»

«Әкімдіктің 2014 жылғы 14 ақпандағы № 400 «2014 жылы төленетін қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру туралы» қаулысына толықтыру енгізу туралы» Қостанай облысы Қостанай қаласы әкімдігінің 2014 жылғы 4 тамыздағы №1927 қаулысы «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7, 20-баптарына, «Қазақстан Ре с п у б л и к а с ы н д а ғ ы ж е р г і л і к т і мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 31-бабына, «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан 9

«Көмек» қоғамдық қоры

Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 19 маусымдағы №836 қаулысына сәйкес, Қостанай қаласының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. «2014 жылы төленетін қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру туралы» Қостанай қаласы әкімдігінің 2014 жылғы 14 ақпандағы № 400 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді м е м л е ке т т і к т і р кеу т і з і л і м і н д е №4513 тіркелген, 2014 жылғы 08

Алдын ала кәсіптік даярлаудан өтуін талап етпейтін жүре біткен иммундық тапшылық синдромының профилактикасы бойынша әлеуметтік жұмыс жүргізуге көмек көрсету

10080

сәуірде «Біздің Қостанай» газетінде жарияланған) мынадай толықтыру енгізілсін: жоғарыда көрсетілген қаулымен бекітілген «2014 жылы жұмыссыздар үшін ұйымдастырылатын ұйымдардың тізбесі, қоғамдық жұмыстардың түрлері, көлемі мен нақты жағдайлары» деген қосымшада: мына мазмұндағы реттік нөмірі 9– жолмен толықтырылсын:

Қоғамдық жұмыстардың бір қатысушысының жұмыс уақытының ұзақтығы Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен көзделген шектеулерді ескере отырып, екі демалыс күнімен, бір сағаттан кем емес түскі ас үзілісімен – аптасына 40 сағаттан аспайды

Жергілікті бюджет қаражатынан нақты жұмыс істеген уақыт үшін тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңымен белгіленген ең төменгі жалақының екі есе мөлшері

2. Осы қаулының орындалуын бақылау Қостанай қаласы әкімінің орынбасары М.Ж. Қалиевке жүктелсін. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қостанай қаласының әкімі А. АХМЕТЖАНОВ Қаулы Қостанай облысы Әділет департаментінде 2014 жылдың 15 тамызынан тіркелді №5009 Постановление акимата города Костаная Костанайской области от 4 августа 2014 года №1927 «О внесении дополнения в постановление акимата от 14 февраля 2014 года №400 «Об организации оплачиваемых общественных работ в 2014 году» В соответствии со статьями 7, 20 Закона Республики Казахстан «О занятости населения», статьей 31 Закона Республики Казахстан «О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан», постановлением Правительства Республики Казахстан от 19 июня 2001 года № 836 «О мерах по реализации Закона Республики Казахстан от 23 января 2001 года «О занятости насе« 9

Общественный фонд «Помощь»

ления», акимат города Костаная ПОСТАНОВЛЯЕТ: 1. Внести в постановление акимата города Костаная от 14 февраля 2014 года №400 «Об организации оплачиваемых общественных работ в 2014 году» (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов »за №4513, опубликованное 08 апреля 2014 года в газете «Наш Костанай») следующее

Оказание помощи в проведении социальной работы по профилактике синдрома приобретенного иммунодефицита, не требующей предварительной профессиональной подготовки

10080

дополнение: в приложении «Перечень организаций, виды, объемы и конкретные условия общественных работ, размеры оплаты труда участников и источники их финансирования, организуемых для безработных в 2014 году», утвержденным вышеуказанным постановлением: дополнить строкой, порядковый номер 9, следующего содержания:

Продолжительность рабочего времени одного участника общественных работ - не более 40 часов в неделю, учитывая ограничения, предусмотренные трудовым законодательством Республики Казахстан, с двумя выходными днями, обеденным перерывом не менее одного часа.

Двукратный размер минимальной заработной платы, установленной законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год, за фактически отработанное время, из средств местного бюджета.

». 2. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя акима города Костаная Калиева М.Ж. 3. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования. Аким города Костаная А. АХМЕТЖАНОВ Постановление зарегистрировано в Департаменте юстиции Костанайской области от 15 августа 2014 г. №5009 «Қостанай қаласы әкімдігінің жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалары бөлімі» ММ мемлекеттік қызметкерлері мемлекеттік қызметкерлердің Ар – намыс кодексін және «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының Заңын бұзу фактілері бойынша хабарлау үшін сенім телефоны: 8 (7142) 5001-71. Жұмыс кестесі: күн сайын (сенбі мен жексенбіні қоспағанда) сағат 9.00 – ден 18.00 – ге дейін, үзіліс сағат 13.00- ден 14.00 – ге дейін. По фактам нарушения Кодекса чести государственных служащих и Закона Республики Казахстан «О борьбе с коррупцией» государственными служащими ГУ «Отдел занятости и социальных программ акимата города Костаная» обращаться по телефону доверия 8 (7142) 50-01-71. График работы: ежедневно (кроме субботы и воскресенья) с 9.00 до 18.00, перерыв с 13.00 до 14.00.

РАЗМЕЩЕНИЕ

РЕКЛАМЫ

Адрес: пр. Аль-Фараби, 90 (1 этаж, левое крыло - рекламный отдел).

Тел. 8 (7142) 54-03-01

ПОДПИСКА

Тел. 8 (7142) 53-39-13

Адрес редакции: 110000 г. Костанай, пр. Аль-Фараби, 90. Телефон приемной редактора 54-27-53, факс 54-27-53 ТОО «Газета «Наш Костанай» Регистрационное свидетельство № 12842-Г выдано 18.06.2012 г. Министерством культуры и информации Республики Казахстан. Собственник: ТОО «Газета «Наш Костанай». Издается с августа 1990 г. при поддержке акима города. Территория распространения: г. Костанай и Костанайская область.

11

Директор - гл. редактор: Елена НИКИТЕНКО. Заместитель главного редактора: Оразалы Жаксанов. Тел. (54-62-46). И.О. шеф-редактора: Айжан Утевова. Тел. (54-37-58). Ответсекретарь: Ирина Востротина. Тел. (5437-58). Корреспонденты: Сергей Биркле (54-64-85), Валерия Вахненко (54-05-75), Марина Кострова (54-05-75), Александр Кузьмичев (54-62-46), Ва-

лентина Мелехова (54-05-75), Зульфия Набиева (54-05-75), Надежда Чистякова (54-05-75). Фотокорреспондент: Олег Яблочкин (54-64-85). Рекламный отдел: тел. 54-03-01. Дежурный редактор: Надежда Чистякова. Газета набрана и сверстана в компьютерном центре «НК»: Валентина Михальцова, Индира Казиханова. Корректоры: Ирина Ранцева, Виктория Богдан. Тел. 54-69-71. Печать офсетная. Газета отпечатана в

gazeta@top-news.kz ТОО «Костанайский Дом печати», г. Костанай, ул. Майлина, 2/3. Объем - 2,5 печатных листа. Тираж номера - 2900. Подписной индекс: К-315. Заказ №1347. При перепечатке ссылка на «НК» обязательна. Мнение авторов публикаций может не совпадать с точкой зрения редакции. ® - материал публикуется на правах рекламы. Ответственность за содержание рекламы и объявлений несет рекламодатель.


12

Вторник, 26 августа 2014 г.

НАШ КОСТАНАЙ

ЗДРАВСТВУЙТЕ НА ЗАМЕТКУ

ВАШЕ ЗДОРОВЬЕ

Вакцинация против инфекции

Пиво - легальный наркотик

Летний сезон для врачейэпидемиологов - горячая пора. Активизируется работа по профилактике инфекционных заболеваний среди населения области. При этом хочется уделить особое внимание карантинным, особо опасным и зоонозным инфекциям. В нашей стране есть своя краевая патология, свои климатические особенности, есть и своя классификация заболеваний данной категории. Особо опасные инфекции – заболевания, способные передаваться от человека к человеку, вызывая среди населения массовые вспышки с большой смертностью, быстро распространяющиеся на обширные территории и поражающие большое количество людей. В регионе, благодаря совместным усилиям управления здравоохранения, местных исполнительных органов, РГУ «Департамент по защите прав потребителей Костанайской области Агентства Республики Казахстан по защите прав потребителей», ветеринарной службы, сотрудников правоохранительной системы, КОЦПФЗОЖ, заболеваемость карантинными и особо опасными инфекциями не регистрировалась в течение ряда лет. Информирование об особо опасных и карантинных инфекциях регионов проводится ежемесячно в виде сводки Всемирной организации здравоохранения. Подробнее остановимся на особо опасных инфекциях, против которых есть прививки – это бешенство, сибирская язва и туляремия. Все прививки бесплатные. Бешенство - вирусный зооноз, передающийся через укусы и слюну плотоядных. Характерны симптомы глубокого расстройства нервной системы: возбужденность, агрессивность, деменция, приводящая к летальному исходу. Источник инфекции – инфицированные животные (лисы, волки, собаки, кошки, летучие мыши, грызуны, лошади, мелкий и крупный рогатый скот и др.). Механизм передачи –

контактный, заражение человека происходит при укусах, ослюнении больными бешенством животными. При укусах в область лица и шеи заведомо бешеными животными болезнь развивается в 90% случаев, при укусах в области кистей рук – в 63%, в проксимальные отделы рук и ног - в 23%. Бешенство - следствие позднего обращения укушенных за медпомощью, нарушения режима во время прививок или незавершенности цикла иммунизации. Профилактика: систематическая плановая борьба среди животных на основе массовых предохранительных прививок, уничтожение безнадзорных и бешеных собак, правильное содержание домашних животных и кошек, контроль над перевозками домашних животных как в масштабах страны, так и на международном уровне. Порядок содержания, регистрации и учета собак и кошек в населенных пунктах определяют местные исполнительные органы. При укусах, царапинах и ослюнении животными людей необходимо промыть поврежденное место водой с мылом, обработать края раны 40-70% спиртом или йодной настойкой, наложить стерильную повязку. Пострадавших немедленно направляют в травмпункт, в хирургический кабинет для назначения и проведения курса антирабической вакцинации. Вакцинация против бешенства эффективна лишь при начале курса не позже 14-го дня от момента укуса. Инкубационный период – период заражения при бешенстве - до 1-го года, пострадавший может и забыть о факте укуса. Болганым САЛКАНОВА, главный специалист отдела эпидемиологического надзора за туберкулёзом РГУ «Департамент по защите прав потребителей Костанайской области Агентства Республики Казахстан по защите прав потребителей» Гульжан МУРЗАКУЛОВА, валеолог

Согласно современным исследованиям, пиво - это первый легальный наркотик, прокладывающий путь другим, более сильным нелегальным наркотическим средствам. Именно потребление пива является первопричиной искалеченных судеб миллионов наших соотечественников. Наркологи утверждают, что алкоголь является самым агрессивным из наркотиков, а пивной алкоголизм характеризуется особой жестокостью. Этим и объясняется завершение пивных вакханалий драками, убийствами, изнасилованиями и грабежами. Ученые, исследующие проблему алкоголизма, вполне обоснованно считают неправомерным разделение спиртных изделий по степени их вредного воздействия на организм, поскольку среди них нет безвредных. Вопреки такой установке производители пива, рекламируя свой товар, стремятся увеличить приток покупателей тем, что пиво не алкогольный, а слабоалкогольный, якобы безвредный и чуть ли не полезный «напиток». И это несмотря на то что за последние годы содержание алкоголя в пиве достигает в некоторых сортах 14% (т.е. соответствует по спиртосодержанию винам), тогда как в бытность СССР крепость пива в зависимости от сорта колебалась в пределах 1,5-6%. Не многие знают, что бутылка светлого пива эквивалентна 50-60 граммам водки. Четыре бутылки в течение дня - 200-240 г водки. Еще хуже ситуация с энергетическими коктейлями. Здесь к такому же

количеству спиртного добавляется кофеин в размере четырех чашек крепкого кофе на банку. Что же касается красивых картинок с пивом на щитах и коротких рекламных «водевилей» на ТВ, то они прежде всего адресованы молодежи. Можно сказать, что сейчас ведется война против молодого поколения с помощью дешевых слабоалкогольных напитков, максимально сниженных по ценам

д о уровня пресной воды и равных цене школьного завтрака. Не трудно догадаться, что выберет на улице современный подросток, просто захотев пить - воду или пиво. В результате на глазах родителей трезвые дети превращаются в пьющую молодежь, а пьющая молодежь в родителейпьяниц. Неужели не ясно, что пивная субкультура - это начало культуры наркотизма, ведущей к деградации поколений, а в конце концов - к гибели всего народа. Особенно пиво опасно для молодого поколения, отличительным признаком которого в последние три десятилетия стала акселерация. А это значит, быстрое совершенствование физического развития юношей и девушек заметно опережает психическое. Возрастающая лабильность нейроэндокринной системы, сопровождаемая одновременно активным

половым созреванием, делает организм молодых людей наиболее ранимым по отношению ко многим вредоносным факторам внешней среды, в том числе к алкоголю и табаку. Так называемая нормальная доза спиртного для взрослых, а это, естественно, относится и к пиву, для юного поколения будет сверхпороговой, а значит, и гораздо более токсичной. Большую роль в развитии предрасположенности и пристрастия к слабоалкогольным напиткам играют особенности функции гипоталамуса, ибо некоторые его специфические образования активно участвуют, как уже отмечалось, в формировании алкоголизма. Как показывают врачебные наблюдения, на втором году «пивной жизни» формируется уже психическая зависимость, т.е. резко усиливается тяга не только к пиву, но и к более крепким напиткам. Спустя еще определенное время формируется и физическая зависимость. Налицо все признаки подросткового алкоголизма. Пиво стимулирует рост раковых клеток. Если возникли обменные нарушения, считайте, что ваша бочка или цистерна выпита. Даже многолетнее воздержание не позволяет рассчитывать на то, что «организм очистился». Речь, разумеется, может идти только об абсолютной трезвости. Пить или не пить - третьего варианта алкоголизм не оставляет. При собственной непреклонной решимости с врачебной помощью даже очень тяжелые больные могут добиться удивительных результатов. Роза КАЙДАУЛЛОВА, зам. главного врача госпиталя ДВД Костанайской области Анастасия ХУСАИНОВА, психолог Карикатура Сергея БИРКЛЕ

ЧТОБЫ ЗНАЛИ

Коварный гепатит Вирусные гепатиты относятся к категории наиболее опасных и распространенных инфекционных заболеваний. Причиной их возникновения являются, по крайней мере, пять вирусов, образующих две основные группы гепатитов – энтеральные (А и Е) и парэнтеральные (В, С и D). Для гепатитов первой группы свойственны вспышки эпидемий, поражающих большое количество человек, и взрывоопасный характер развития. Казахстан относится к региону с высокой эндемичностью распространения вирусных гепатитов. Ежегодно в разных областях республики от 60% до 90% случаев заболевания приходится на гепатит А, наиболее

высокий уровень ее регистрируется среди детей младших возрастов. Заражение гепатитами А и Е происходит через загрязненную нечистотами воду. Обычно это случается в местностях с дефицитом воды, плохой системой канализации и водоснабжения, в условиях низкой личной и общественной гигиены. Клиническое течение энтеральных гепатитов обычно легкое, а у детей до 5 лет, как правило, асимптоматическое. У взрослых клинические признаки наблюдаются у 50-80% инфицированных. Могут быть молниеносные формы гепатита, но обычно они возникают у пожилых людей. Для гепатитов А и Е характерны повышенная температура, слабость, утомляемость, потеря аппетита, тошнота, боль в правом подреберье. Наиболее характерный признак

– желтуха - появляется через 7-10 дней после начала заболевания. Продолжительность его составляет 2-3 недели без перехода в хроническую форму. Необходимым условием профилактики энтеральных гепатитов является улучшение общей санитарной обстановки и особенно качества пищи и воды, соблюдение личной гигиены. При показаниях используется пассивная и активная иммунопрофилактика. Парэнтеральные гепатиты В, С и D отличаются тяжелыми и хроническими формами. В особенности такие формы присущи гепатиту В, неслучайно его считают не меньшей проблемой, чем ВИЧ/СПИД, разве что в отличие от последнего гепатит В пока излечим. А вот по распространенности превосходит ВИЧ/СПИД в тысячи раз.

Заражение гепатитом В происходит от острых и хронических больных через кровь, ее компоненты, слюну, сперму, вагинальные выделения. Инфекция реализуется при переливании крови, использовании нестерильных медицинских инструментов, при сексуальных контактах, может передаваться новорожденному от инфицированной матери, при совместном использовании в быту предметов гигиены (лезвий, ножниц, зубных щеток), нанесении татуировок и выполнении пирсинга нестерильными иглами. Наиболее коварным и опасным считается гепатит С, который в 85% случаев приводит к развитию хронического гепатита, заканчивающегося через 15-20 лет циррозом или первичным раком печени. Острый и хронический гепатит С очень часто про-

текает бессимптомно, из-за чего инфицированные люди вовремя не обращаются за медицинской помощью, но могут заражать окружающих. Из-за скрытого, «мягкого» течения гепатит С был назван «ласковым убийцей». Болезнь поражает в основном лиц молодого возраста: наркоманов, использующих нестерильные шприцы и иглы для введения наркотиков, людей, имеющих незащищенные сексуальные контакты с множеством партнеров. К группе риска относятся также больные, получающие гемодиализ, медработники, контактирующие с кровью пациентов, реципиенты донорской крови, лица, которые делали татуировки либо пирсинг в сомнительных салонах многоразовыми иглам. Вакцина против гепатита С не создана. Единственный путь оградить себя от этой

Полоса подготовлена при поддержке Костанайского областного центра проблем формирования здорового образа жизни

опасной инфекции – знать пути ее передачи и вести «правильный» образ жизни. Гепатит D вызывается вирусом, имеющим дефект, который не позволяет ему самостоятельно размножаться в организме человека - для этого он нуждается в участии вируса-помощника. Таким помощником для него служит вирус гепатита В. Получившийся тандем – гепатит D в сочетании с гепатитом B - вызывает довольно тяжелое заболевание. Заражение чаще всего происходит при переливаниях крови, через шприцы у наркоманов. Возможен половой путь передачи, а также попадание вируса от матери к плоду. Все лица, инфицированные вирусом гепатита В, восприимчивы к гепатиту D. Светлана ЧИКИНОВА, заведующая Рудненским отделом КОЦПЗОЖ

№66 (2663)  

Вторник, 26 августа 2014 г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you