Page 1

INTRODUCTIE SHEET Een stedelijke Kennis Hub ‘De basis voor Coöperatie Cartesius’ Samen maken wij de samenleving!

elkaar verbonden door de wil elkaar uit te dagen. Expodium werkte in onder meer Kanaleneiland (Utrecht), Detroit (USA), Incheon (Z-Korea), Belgrado (Servië). Helsinki (Finland). Expodium werkt samen met - en in opdracht van woningcorporaties, lokale overheden, musea, universiteiten, festivals en kunstinstellingen. Het is vanuit deze internationale ervaring en gevarieerd opdrachtgeverschap dat we dit plan ter activering van het Cartesius gebied ontwikkeld hebben. We stroll and awe.

Waarom? • Wij geloven dat stedelijke ontwikkeling van onderaf op een ondernemende manier moet starten. • Wij geloven in het horizontale proces van stedelijke ontwikkeling. • Wij geloven dat binnen deze processen kunst en commercie elkaar permanent moeten versterken. • Wij geloven in samenwerking met professionele en energieke partners. Bouwen vanuit louter winstbejag is verleden tijd. Hoe Expodium en Autobahn presenterren: Coöperatie Cartesius Coöperatie Cartesius wordt opgezet via een nieuwe formule voor stedelijke aanpak, middels een organisch ontwikkelingsproces dat door meerdere partners wordt gedragen. Wij gaan op een horizontale basis partneren met actoren in en rond het gebied. De partners nemen als franchisehouder plaats in de coöperatie. Met behoud van eigen identiteit en gebruik van eigen kwaliteiten zullen de verschillende partners het Cartesius gebied een stimulans geven, voortbouwend op de specifieke eigenschappen van het gebied. Wat Als kickstart voor Coöperatie Cartesius realiseren Expodium en Autobahn een verblijf- en ontmoetingsplek in het Cartesius gebied. Deze plek, CARTESIUS LOUNGE 1 – LAB 2 – LODGE 3 [C3L], wordt een eigenzinnige mix van kenniscentrum, urbane denk

tank, wijkhuis, kantine en hotel. Door inzichten uit artistiek onderzoek meteen te toetsen op toepasbaarheid in het gebied ontstaat een interessante wisselwerking tussen onderzoek en uitvoering. • C3L is de basis voor het creëren van een geografische, planologische en economische infrastructuur die door de wederzijdse verbanden uitgroeit tot een gezonde nieuwe cultuur en de kiem legt voor een nieuwe uitgaanswijk. • C3L is een testcase van de doe-democratie. • C3L is de plek die Utrecht ontbeert om buitenlandse residenten ook een fysieke ontmoetingsplek aan te bieden. • C3L past perfect binnen het “Make it in the Netherlands” programma van minister Bussemaker waarin internationale talent blijvend aan Nederland verbonden wordt. C3L helpt Utrecht een extra stap zetten naar de status van de internationale kennis en cultuur stad die zij wil zijn. Wie Initiatiefnemers / dragers: > Expodium Expodium is een urban-do-tank, een collectief bestaande uit drie professionele doorzetters. Wij activeren stedelijke gebieden én hun gebruikers. Expodium is een satelliet op grass-roots niveau en plaatst lokale ontwikkelingen in een mondiaal discours. Wij werken met en binnen een internationaal netwerk van kunstenaars, architecten, academici, met

> Autobahn Nederlands (typo) grafisch ontwerp studio Autobahn (NL, 2006) is vernoemd naar de fictieve band in de film ‘The Big Lebowski’. Tijdens kunstacademie zijn Maarten Dullemeijer (1982) en Rob Stolte (1981) een band begonnen met een aantal anderen, maar al snel besloten dat ze maar beter te focussen op grafische ontwerpen. In de loop van de jaren heeft Autobahn commerciële en zelf geïnitieerde projecten gepresenteerd met tentoonstellingen in Brazilië, China, Spanje, België en Nederland, en daarnaast ook projecten in opdracht voor klanten als Sony Playstation Network, Art Directors Club Nederland, Koninklijk Instituut voor de Tropen, Maxxium en agentschappen zoals 180 Amsterdam, Mediapartners, de Nederlandse overheid en Indie Amsterdam. Naast ons werk voor klanten, initiëert Autobahn autonome projecten zoals het ontwerpen van lettertypes, het oprichten van een duurzaam platform voor de Nederlandse communicatie-industrie en het creëren van een creatief dorp in de stad Utrecht. Ook geven zij workshops en lezingen over creativiteit, typografie en ondernemerschap in veel landen, waaronder China, Australië, Spanje, Denemarken, Zwitserland, Duitsland en Nederland. Partners waarmee we in gesprek zijn: OMU | Platform31 | Hof van Cartesius | Cartesius Garten | Ekko | Vlampijpateliers | Design Academie (CRISP) Eventueel toekomstige partners: Vriendinnen van Cartesius | Fonkeling | Cartesiusmuseum


2/6

PROJECTPLAN

Met kleinschalige initiatieven veranderen bewoners, kunstenaars, architecten, activisten en andere burgers naar eigen inzicht de publieke ruimte, binnen door overheden geschetste kaders. De inzet varieert van ruimtelijke interventies zoals het bouwen van een paviljoen of het aanleggen van een buurtmoestuin tot plannenmakerij voor meerderjarige programma’s die gehele gebieden helpen transformeren. Het Cartesiusgebied is een van Nederlands spannendste voorbeelden op dit vlak. Er gebeurt al een heleboel. Dit voorstel ligt er om een meer structurele aanpak mogelijk te maken, om gebruik te maken van de nieuwe horizontale vorm van stedelijke ontwikkeling, voor die clubs die daar behoefte aan hebben.

DOEL Binnen de ruimte die de ontwikkelingsvisie Werkspoorkwartier [www. utrecht.nl/smartsite.dws?id=3733 09] en de open call voor de Vlampijpzone [www.playgroundcartesius.nl/ call-for-plans-vlampijpzone/spelregels] bieden, hebben Autobahn en Expodium dit plan ontwikkeld. Inzet is de ontwikkeling van een fysieke kennis hub voor ontmoetingen tussen lokale, nationale en internationale gasten die artistiek onderzoek doen in - en naar stedelijke transformatie gebieden. De schaal van het Cartesius gebied, centraal in het land gelegen, vergroot de kans dat veelsoortige initiatieven elkaar bestuiven in het ontwikkeling- en onderzoekstraject. Hiermee wordt het Cartesiusgebied niet alleen een proeftuin voor horizontale stadsontwikkeling voor Utrecht, maar voor heel Nederland. Dat het Cartesiusgebied landelijk de aandacht trekt, blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat landelijke partijen als RUIMTEVOLK

en Platform31 aandacht aan de ontwikkelingen in het gebied besteden. Een mogelijkheid is om de kennis die in de proeftuin van het Cartesiusgebied ontstaat, aan te laten sluiten bij het Jaar van de Ruimte in 2015. Onder het motto “Wie maakt Nederland?’ gaat een breed debat gevoerd worden over hoe we onze leefomgeving vormgeven. Vanuit het Jaar van de Ruimte is interesse getoond om mee te draaien in het programma van de voorgestelde kennis hub. Het doel van deze fysieke locatie is om een verblijf- en ontmoetingsplek te zijn in het Cartesius gebied. Deze plek, CARTESIUS LOUNGE 1 – LAB 2 – LODGE 3 [C3L], wordt een eigenzinnige mix van kenniscentrum, urbane denk tank, wijkhuis, kantine en hotel. Door inzichten uit artistiek onderzoek meteen te toetsen op toepasbaarheid in het gebied ontstaat een interessante wisselwerking tussen onderzoek en uitvoering: een fysieke playground!

C3L wordt een zinderende testcase van de doe-democratie. Tevens is C3L de plek die Utrecht ontbeert om buitenlandse residenten ook een fysieke ontmoetingsplek aan te bieden. Met C3L zet Utrecht een stap extra in de richting naar de internationale kennis en cultuur stad die zij wil zijn. Door middel van een cultureel programma (placemaking) met plek specifieke interventies, tentoonstellingen, ‘een levend archief’, filmvertoningen, workshops, bootcamps én deelname aan locale culturele events (bvb. Dag van de Architectuur, Culturele Zondag, Open Vlampijpzone) genereren wij cumulatieve kennis over de specifieke omstandigheden inen uitdagingen voor het gebied. We zoeken tegelijkertijd naar de nieuwe rollen en verhoudingen van actoren binnen de stedelijke ontwikkeling.


3/6

PROJECTPLAN

OPZET C3L kent een driedeling qua functies: Lounge 1, Laboratorium 2 en Lodge 3. Het onderscheid zit hem in de tijdsduur en het karakter van de activiteiten en het karakter van de fysieke ruimte: Lounge 1.  In de lounge vinden kleine evenementen plaats. Kort van tijdsduur en informeel van karakter; samen eten, een film bekijken of openbaar van gedachte wisselen. In een ongedwongen sfeer wordt het levend archief gepresenteerd in de vorm van een bibliotheek/ leesmap, maar ook digitaal. In de uren rondom de activiteiten kunnen deelnemers en bezoekers elkaar laagdrempelig ontmoeten. Kernwoorden voor de lounge zijn; ontmoetingsplek, levend archief, informeel, ontspannend.

Doel van de lounge: • kennis en inzichten uit het artistiek onderzoek worden laagdrempelig gedeeld in het levend archief • kantine zijn voor buurtbewoners en lokale werknemers • informatiecentrum zijn voor het brede publiek dat ter plekke kennis kan nemen van de stand van horizontale gebiedsontwikkeling in Nederland. • De lounge kan ook verhuurd worden aan derde partijen, zolang die passen binnen de identiteit van C3L. Lab 2. In het lab organiseren we events / workshops / werksessies, waar onderzoekers, residenten, kunstenaars, studenten of externe specialisten tussentijdse bevindingen, afgeronde verhalen of uitdagende ideeën presenteren en on the spot verdiepen of uitwerken. Een Cartesius lab kan een aantal dagen duren. Kernwoorden voor de lab activiteiten zijn: educatie, programma, onderzoek, kennisoverdracht.

Doel van het laboratorium: • cross sectoraal onderzoek op het vlak van ‘gebiedsontwikkeling’ faciliteren en presenteren. • hapklare informatie aanbieden die derden in eigen onderzoeken / uitvoeringstrajecten kunnen inpassen. • mogelijkheid bieden inzichten uit de laboratoria daadwerkelijk fysiek ‘uit te proberen’. • relevante opleidingen actuele lesprogramma’s aanbieden/ verkopen. Lodge 3.  De lodge is dat deel van C3L waarin (internationale) gasten daadwerkelijk kunnen verblijven in het gebied en lijkt daarmee het meest op een residentie. Residenten verblijven in de lodge en delen hun onderzoeksbevindingen in een open proces. De residenten kunnen door C3L worden uitgenodigd, maar ook door derde partijen die van hun gasten een specifieke Utrechtse taak vragen. Kernwoorden voor de lodge zijn: hosten, langer verblijf, nationaal en internationaal netwerk.

Doel van de lodge: • tijdelijke woon- en werkplek bieden aan residenten • presentatie plek zijn voor inzichten en kennis van die residenten. • Utrecht de plek geven voor kennisuitwisseling op lokaal-internationaallokaal niveau, die de stad met haar nadruk op het delen van kennis en cultuur, nu nog ontbeert. VORM Alle drie de vormen van C3L zullen in samenwerking met lokale architecten, uitvoerders en ontwerpers gerealiseerd worden binnen de ‘etalage functie’ die verwacht wordt in de VlampijpZone. Dat keert ook terug in de vorm: een aansprekend en herkenbaar ontwerp met een transparante

opzet, veel ramen en een duidelijke verwijzing naar andere activiteiten ‘dieper’ in het Cartesius gebied. Het is wenselijk om een locatie te betrekken bij een van de ‘toegangspoorten’ van het gebied zodat het C3L ook als loket / entreehuis kan fungeren. Vanuit deze nieuw te realiseren locatie onderzoeken we hoe we kunnen bijdragen aan doelen uit de gemeentelijke ontwikkelingsvisie: leegstand in het gebied tegen gaan, hergebruik in het gebied stimuleren, de aantrekkingskracht van Werkspoorgebied vergroten. De activiteiten van C3L kunnen letterlijk over het terrein uitzwermen, juist vanuit een thuishonk. De eerste ‘hoofdlocatie’ van C3L hopen wij eind 2014 op te leveren. Om een optimaal resultaat te realiseren kiezen we ervoor om een nieuwe coöperatie in het leven te roepen. De Coöperatie Cartesius. De coöperatie zal uit een aantal actieve partners en ‘dragers’ bestaan, met een maximum aan 4 verschillende partners. Andere geïnteresseerden en overige actieve partners kunnen zich middels een franchise principe verbinden aan de coöperatie. Hierdoor ontstaat de volgende structuur met drie pijlers binnen C3L: 1. de dragers: Coöperatie Cartesius 2. actieve partners: Coöperatie Cartesius franchisenemers 3. de participatie samenleving NETWERK Expodium en Autobahn opereren beiden in een [inter]nationaal netwerk. Dit netwerk wordt ingezet voor het verzorgen van lezingen, doen van onderzoek, interveniëren in de publieke ruimte en kennisuitwisseling. We zetten daarmee het Cartesiusgebied op een internationale culturele kaart: Expodium op het vlak van beeldende kunsten en Autobahn op het vlak van visuele communicatie. De verbinding met een landelijke partij als Platform31, in het kader van het Jaar van de Ruimte, staat garant voor landelijke exposure, juist ook in de stedelijke ontwikkelingssector


4/6

PUBLIEK Vanzelfsprekend is C3L open voor publiek. Het publiek komt af op evenementen en activiteiten, maar kan ook gebruik maken van de kantine/ lounge na een werkdag elders in het gebied. In de lounge kan een biertje worden gedronken en kan kennis worden genomen van plannen voor het Werkspoorgebied. Deze kantine wordt nadrukkelijk géén open werkplek voor de talrijke ZZP’ers die Utrecht kent, maar biedt plek aan hen die betrokken zijn bij het gebied. We verwachten dat iedereen die geïnteresseerd is in stedenbouwkundige processen, binnen een tweetal jaren het Cartesiusgebied op haar netvlies heeft. LEVEND ARCHIEF De achtergrond voor C3L is onze wens om de transitie van het Cartesiusgebied, en soortgelijke gebieden, publiekelijk inzichtelijk te maken. Het levend archief is daar een wezenlijk bestanddeel van: kennis en ervaringen die in het archief worden opgenomen zijn niet klaar om stof te vergaren. Zij worden juist actief ingezet en zijn voor iedereen toegankelijk in de lounge. De term levend is van toepassing aangezien dit archief analoog blijft groeien aan de programmering van C3L en derde partijen. Het archief is altijd het startpunt voor gasten en geïnteresseerden. Dit archief wordt zowel fysiek aangeboden als op het internet. Halfjaarlijks geeft C3L een fysieke publicatie, Cartesius Cahier, uit met daarin opgedane kennis en inzichten. Medewerking aan dit cahier kan komen van de masteropleidingen van de HKU en andere relevante opleidingen LOKALITEIT Het is van belang dat de activiteiten van C3L lokaal gedragen worden. Daarom is het uiterst belangrijk dat er met locals wordt samengewerkt – vandaar ook dat C3L de functies van kantine en wijkhuis gaat vervullen, in samenwerking met de gemeente en buurtbewoners. Nationale en internationale experts brengen de blik van de professionele outsider mee. Op

PROJECTPLAN

die manier ontstaat in de wisselwerking tussen locals en outsiders een lokaal-mondiaal-lokaal discours. JAAR VAN DE RUIMTE Een brede coalitie van partijen, allen actief in de ruimtelijke ontwikkeling, organiseren in 2015 een breed scala van activiteiten in het kader van het Jaar van de Ruimte. Meer informatie over dit initiatief en de partijen erachter is te vinden op www.wiemaaktnederland.nl” www.wiemaaktnederland. nl. Op dit moment onderzoekt Expodium samen met Platform31, of C3L in 2015 een rol kan spelen als bruisend ontmoetingspunt tijdens het Jaar van de Ruimte. Op die manier kan C3L publiekelijk opgroeien in 2015 en kunnen er diverse activiteiten verbonden aan het Jaar van de Ruimte landen in het Cartesiusgebied. TOEKOMST We zullen C3L-satelieten op zetten; denk hierbij aan het hergebruik van lokale leegstand of het doen verrijzen van verschillende hedendaagse design cabines/mobiles/paviljoens met elk hun eigen visuele identiteit toegepast op de omgeving, zowel qua exterieur als interieur. C3L dient te gaan ‘groeien’ en ‘rondzwerven’ in het Cartesius gebied. De eerste C3L wordt daarmee tot centraal punt in een netwerk van kleinschalige onderzoeksstations. Na het Jaar van de Ruimte in 2015 zal er een samenwerking opgezet worden met de Architectuur Biennale [IABR] die in 2016 in Nederland zal plaatsvinden. Het is de bedoeling om per jaar met een andere ‘inhoudelijke’ partner samen te werken. Deze partner zal zich op een nader overeen te komen manier ‘inkopen’ in de franchise. STOUTE DROOM Idealiter zouden in de toekomst enkele van deze lodges als daadwerkelijke hotelkamers worden aangeboden. De overnachters leveren via een dagboekje een bijdrage aan het archief. Dit is ook een verdienmodel. Langer verblijvende gasten draaien mee in het inhoudelijk programma van C3L.

OPSOMMEND C3L biedt ruimte tot: 1. onderzoek naar de lokale situatie, historie, sociale kaders, netwerken, architectuur, politiek en cultuur in een gemondialiseerde context. 2. het vinden van succesvolle nieuwe manieren van stedelijke ontwikkeling 3. doorlopend onderzoek naar veiligheid en mogelijke oplossingen voor ervaren onveiligheid in het gebied 4. samenwerking met verschillende partners die vanuit hun eigen identiteit bijdragen aan de ontwikkeling van het Cartesiusgebied 5. samenwerking met de gemeente op het vlak van vergunningen en tot het binnenhalen van financiële partners 6. het opstellen van een placemaking programma dat bijdraagt aan het realiseren van een nieuwe identiteit voor het Cartesiusgebied C3L draagt de verantwoordelijkheid voor: 1. het vormgeven van het eerste paviljoen, de inrichting van de lounge, lab en de lodges. 2. het opzetten van een inhoudelijk programma 3. het meedoen aan evenementen van derden 4. groeimogelijkheden realiseren binnen het concept, de uitwerking en realisatie C3L staat open voor 1. samenwerking met relevante partners - naast de reeds genoemde partners 2. het blijvend meedenken met de gemeente en andere actoren in het gebied om het Werkspoorgebied daadwerkelijk tot een culturele en functionele zone te transformeren. 3. onverwachte externe invloeden en mogelijkheden tijdens het traject/proces die nu nog niet te voorzien zijn


5/6

PROJECTPLAN

Uitwisselen

Living Archive

Ontmoeten

Onderzoeken

Kennis

Testen

Presenteren

Verblijven

Verbinden

Landmark op zichtlocatie

Modulair

Opgaan in omgeving

Vlampijpzone

Naast entree gebied

Plaats: huidige duiventil


6/6

BIJLAGEN Business plan INITIATIEFNEMERS Expodium Bart Witte Een urban-do-tank bart@expodium.nl www.expodium.nl Autobahn Rob Stolte Visuele communicatie voor ambitieuze opdrachtgevers www.autobahn.nl

PROJECTPLAN

C3L - Expodium & Autobahn  

Proposal for the OPEN CALL for the Vlampijpzone within the vision for the Werkspoorkwartier . "C3L: Cartesius Lounge-Lab-Lodge Een stedelij...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you