Issuu on Google+

Projekt USTAWA z dnia ............... 2012 r. o Narodowym Programie Zatrudnienia Najważniejszym zadaniem stojącym przed gospodarką Rzeczypospolitej Polskiej w najbliższym dziesięcioleciu jest stworzenie dla kolejnych pokoleń obywateli naszego kraju wchodzących w życie zawodowe stabilnych miejsc pracy. Realizacji tego zadania musi być podporządkowana polityka gospodarcza oraz finansowa naszego kraju.

Konsekwentna

realizacja tego celu jest najważniejszą przesłanką wstrzymania emigracji zarobkowej oraz odwrócenia negatywnych tendencji demograficznych, gdyż praca jest najważniejszym czynnikiem stabilizacji społecznej i osobistej młodego pokolenia rozpoczynającego życie zawodowe. Nowe miejsca pracy muszą powstać zwłaszcza w małych miastach oraz na wsi a także w gminach zdegradowanych ekonomicznie. W tym celu Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stanowi co następuje. DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE

Art. 1 1. Ustawa określa cele, zasady oraz najważniejsze środki realizacji Narodowego Programu Zatrudnienia, którego zadaniem strategicznym w latach 2014 – 2023 jest powstanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej 1 200 000 miejsc pracy, w tym zwłaszcza na terenie małych miast i gmin oraz gmin zdegradowanych ekonomicznie. 2. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia, na każdy rok realizacji Narodowego Programu Zatrudnienia, szczegółowy program wykonawczy, ustalający zwłaszcza prognozowaną ilość miejsc pracy, które powstaną w danym roku, w związku z realizacją Narodowego Programu Zatrudnienia. Wydając rozporządzenie, o którym mowa w zdaniu poprzednim, na dany rok realizacji Narodowego Programu Zatrudnienia, Rada Ministrów uwzględnia aktualne dane makroekonomiczne publikowane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i dostępne prognozy dotyczące przewidywanego wzrostu produktu krajowego brutto oraz sytuacji na rynku pracy.

1


3. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 2, na dany rok realizacji Narodowego Programu Zatrudnienia, Rada Ministrów wydaje do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego dotyczy rozporządzenie.

Art. 2 Realizacja Narodowego Programu Zatrudnienia, zwanego dalej „Programem” następuje dzięki: 1) rozwojowi przedsiębiorczości i konkurencyjności gospodarki; 2) produktywnemu zatrudnieniu ludzi młodych przez przedsiębiorców; 3) rozwojowi zasobów ludzkich; 4) osiągnięciu wysokiej jakości oraz wydajności pracy; 5) wzmacnianiu integracji oraz solidarności społecznej; 6) eliminacji ekonomicznych przesłanek emigracji zarobkowej.

Art. 3 1. Ustawa określa warunki prawno-ekonomiczne sprzyjające tworzeniu miejsc pracy przez pracodawców oraz zatrudnieniu ludzi młodych obowiązujące w zakresie: 1) podatków i innych danin publicznych; 2) pożyczek i kredytów udzielanych ze środków publicznych na tworzenie nowych miejsc pracy; 3) dopłat bezpośrednich; 4) ulg podatkowych; 5) opłat na rzecz gmin zdegradowanych ekonomicznie; 6) form zatrudnienia; 7) eliminacji

dyskryminacji

podatkowej

oraz

nieuzasadnionych

przywilejów

podatkowych. 2. Minister właściwy do spraw pracy jest obowiązany podjąć i prowadzić działania mające na celu upowszechnienie wiedzy dotyczącej Programu, a zwłaszcza możliwości uzyskania wsparcia dla tworzenia miejsc pracy oraz zatrudniania ludzi młodych. 3. Minister właściwy do spraw pracy współdziała przy realizacji zadania określonego w ust. 2, z samorządem terytorialnym, organizacjami pracodawców oraz związkami zawodowymi.

2


Art. 4 Dla potrzeb sfinansowania zadań Programu tworzy się: 1) Fundusz Wspomagania Zatrudnienia; 2) Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych.

Art. 5 1. W celu złagodzenia skutków zróżnicowania społecznego i ekonomicznego poziomu rozwoju poszczególnych części terytorium kraju oraz aktywacji zawodowej osób zamieszkałych w tych regionach, określa się dla potrzeb realizacji Programu wykaz gmin zaliczających się do gmin uznanych za zdegradowane ekonomicznie. 2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wykaz gmin zdegradowanych ekonomicznie, o których mowa w ust. 1, biorąc zwłaszcza pod uwagę:  ogłaszane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych wskaźniki dochodów

podatkowych

gmin

w

przeliczeniu

na

jednego

mieszkańca

dla

poszczególnych gmin w roku poprzedzającym rok podatkowy, stanowiące podstawę do obliczenia rocznych kwot części wyrównawczej subwencji ogólnej;  różnice w stopie bezrobocia w poszczególnych powiatach;  poziom aktywizacji zawodowej oraz wielkości migracji zarobkowej z poszczególnych regionów kraju.

Art. 6 Przepisy ustawy mają zastosowanie w okresie realizacji Programu w latach 2014 - 2023 oraz po jego zakończeniu do czasu wykorzystania uprawnień oraz wykonania obowiązków przez podmioty stosujące przepisy niniejszej ustawy.

Art. 7 1. W okresie obowiązywania Programu pracodawca może zrealizować w odniesieniu do jednego pracownika tylko jedno uprawnienie przewidziane w przepisach niniejszej ustawy. 2. Ograniczenie, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy możliwości zastosowania przez pracodawcę szczególnych uprawnień określonych w art. 129 - 143. 3.

W okresie obowiązywania Programu, pracownik może realizować jednocześnie nie więcej niż jedno uprawnienie przewidziane w niniejszej ustawie, z zastrzeżeniem ust. 4.

3


4. Przepis ust. 2 nie stosuję się w przypadku otrzymania wsparcia udzielonego na podstawie art. 22-29. 5. W okresie obowiązywania Programu pracownik może realizować uprawnienia związane z zatrudnieniem wprowadzone w przepisach niniejszej ustawy niezależnie od tego, czy pracodawca zrealizował uprawnienia, o których mowa w ust. 1. 6. Korzyści majątkowe uzyskane przez pracodawców i pracowników w sposób sprzeczny z ust. 1 - 4 są nienależne i podlegają zwrotowi na rzecz uprawnionych organów.

Art. 8 Ustawa ma zastosowanie do: 1) obywateli polskich będących młodymi pracownikami, o których mowa w art. 10 pkt. 14, poszukujących i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) cudzoziemców będących młodymi pracownikami, o których mowa w art. 10 pkt. 14, mających prawo do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zamierzających wykonywać lub wykonujących pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) przedsiębiorców

prowadzących

działalność

gospodarczą

na

terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 9 1. Pomoc, o której mowa w art. 13 i art. 14, 17, 21, 43 ust. 2, art. 54, 64, 80 ust. 1 pkt 1 3, art. 116, 117, 119, 129, 130, 132, 133, 134, 139 pkt 4, stanowi pomoc de minimis udzielaną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego. 2. Osoba ubiegająca się o pomoc przewidzianą w artykułach wymienionych w ust. 1 zobowiązana jest złożyć pisemne oświadczenie, w którym stwierdza, że w okresie ostatnich trzech lat nie korzystała z pomocy publicznej lub z pomocy de minimis, albo przedstawić wszystkie wystawione zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis i o wartości tej pomocy wraz z okresem na jaki pomoc ta została jej przyznana. 3. Podmioty świadczące pomoc na podstawie artykułów wymienionych w ust. 1 są zobowiązane do wystawiania zaświadczeń, o których mowa w ust. 2, niezwłocznie po udzieleniu pomocy de minimis.

4


Art. 10 Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – rozumie się przez to terytorium lądowe oraz wnętrze ziemi znajdujące się pod nim, morskie wody wewnętrzne i morze terytorialne oraz dno i wnętrze ziemi znajdujące się pod nimi, przestrzeń powietrzną znajdująca się nad terytorium lądowym, morskimi wodami wewnętrznymi i morzem terytorialnym oraz pokłady statków morskich i powietrznych zarejestrowanych w Rzeczypospolitej Polskiej, a także znajdującą się poza morzem terytorialnym wyłączną strefę ekonomiczną, w której Rzeczypospolita Polska na podstawie prawa wewnętrznego i zgodnie z prawem międzynarodowym wykonuje prawa odnoszące się do badania i eksploatacji dna morskiego i jego podglebia oraz ich zasobów naturalnych; 2) ludziach młodych – rozumie się przez to osoby do 35 roku życia; 3) ustawie o pomocy społecznej – rozumie się przez to ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.); 4) ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych – rozumie się przez to ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.); 5) ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – rozumie się przez to ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym do osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.); 6) ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych – rozumie się przez to ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011r. Nr 397, poz. 74, ze zm.); 7) Ordynacji podatkowej – rozumie się przez to ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.); 8) ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – rozumie się przez to ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24 poz. 151 ze zm.) 9) podatku dochodowym od osób fizycznych - rozumie się przez to podatek, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych; 10) zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych – rozumie się przez to ryczałt od dochodów ewidencjonowanych, o którym mowa w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm).

5


11) podatku dochodowym od osób prawnych – rozumie się przez to podatek, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych; 12) podatku dochodowym – rozumie się przez to podatek, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych lub w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, w tym również zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych; 13) Rozporządzeniu KE nr 800/2008 – rozumie się przez to Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. U. L 214 z 9.08.2008, s. 3); 14) młodym pracowniku – rozumie się przez to osobę do 35 roku życia zatrudnioną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę lub poszukujących tego rodzaju zatrudnienia; 15) absolwentach szkół wyższych – rozumie się przez to absolwentów szkół wyższych w rozumieniu odrębnych przepisów, podejmujących pracę zawodową w okresie trzech lat od ukończenia szkoły wyższej; 16) absolwentach szkół zawodowych – rozumie się przez to absolwentów szkół: dla niepracujących średnich szkół zawodowych, w tym studiów policealnych, liceów zawodowych, zasadniczych szkół zawodowych i przysposabiających do zawodu, jak również osoby, które ukończyły zasadnicze szkoły zawodowe dla młodzieży pracującej, a także absolwentów liceów ogólnokształcących, którzy uzyskali uprawnienia do wykonywania określonego zawodu lub którzy zostali zatrudnieni w celu nauki zawodu – podejmujących pracę zawodową w okresie trzech lat od ukończenia szkoły; 17) absolwentach szkół – rozumie się przez to absolwentów szkół wyższych, w rozumieniu pkt 15 oraz absolwentów szkół zawodowych w rozumieniu pkt 16; 18) minimalnym

wynagrodzeniu

rozumie się przez

to

kwotę minimalnego

wynagrodzenia za pracę pracowników przysługującą za pracę w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy ogłoszoną na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2004 r., Nr 200, poz. 1679, ze zm.); 19) zatrudnieniu – rozumie się przez to wykonywanie pracy na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy; 20) małoletnim dziecku – rozumie się przez to dziecko do ukończenia 5 roku życia;

6


21) jednostce osadniczej – rozumie się przez to wyodrębniony przestrzennie obszar zabudowy mieszkaniowej wraz z obiektami infrastruktury technicznej zamieszkany przez ludzi; 22) mieście – rozumie się przez to jednostkę osadniczą o przewadze zwartej zabudowy i funkcjach nierolniczych, posiadającą prawa miejskie bądź status miasta nadany w trybie określonym odrębnymi przepisami; 23) małym mieście – rozumie się przez to miasto do 50 000 mieszkańców; 24) wsi – rozumie się przez to jednostkę osadniczą o zwartej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi funkcjach usługowych lub turystycznych, nieposiadającą praw miejskich lub statusu miasta; 25) wzroście netto ilości zatrudnionych pracowników – rozumie się przez to różnicę miedzy średnią liczbą zatrudnionych przez podatnika podatku dochodowego w roku, w którym utworzył on miejsca pracy, a średnią liczbą zatrudnionych w roku poprzednim; liczbę zatrudnionych oblicza

się jako statystyczną ilość osób

zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy; 26) pracodawcy – rozumie się przez to osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, będącą podatnikiem podatku dochodowego, w tym również zwolnioną od tego podatku, która zatrudnia pracowników na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 27) przedsiębiorcy – rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807, ze zm.); 28) osobie pobierającej naukę – rozumie się przez to osobę pomiędzy 16 a 28 rokiem życia, która pobiera naukę w szkole: wyższej, szkole dla niepracujących, średniej szkole zawodowej, w tym studium policealnym, liceum zawodowym, zasadniczej szkole zawodowej i przysposabiającej do zawodu, jak również osobę pobierającą naukę w zasadniczej szkole zawodowej dla młodzieży pracującej, a także w liceum ogólnokształcącym, która uzyskała uprawnienia do wykonywania określonego zawodu lub która została zatrudniona w celu nauki zawodu; 29) dopłacie – rozumie się przez to kwotę stanowiącą różnicę między odsetkami od kredytu preferencyjnego, udzielonego na podstawie przepisów niniejszej ustawy, naliczonymi za dany okres według stopy referencyjnej a odsetkami naliczonymi za ten sam okres według umownej stopy procentowej; podstawą naliczania odsetek według obu stóp jest pozostający do spłaty kapitał kredytu;

7


30) kredycie preferencyjnym – rozumie się przez to kredyt udzielany na podstawie przepisów niniejszej ustawy przedsiębiorcom zatrudniającym pracowników na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie, do oprocentowania którego stosowane są dopłaty na zasadach określonych w ustawie; 31) roku budżetowym – rozumie się przez to rok kalendarzowy; 32) mikroprzedsiębiorcy oraz małym lub średnim przedsiębiorcy – rozumie się przez to mikro, małego lub średniego przedsiębiorcę w rozumieniu Załącznika nr 1 do Rozporządzenia KE nr 800/2008; 33) dużym przedsiębiorcy – rozumie się przez to duże przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 2 pkt 8 Rozporządzenia KE nr 800/2008;

DZIAŁ II PREFERENCJE

DLA

PRACODAWCÓW

ZATRUDNIAJĄCYCH

LUDZI

MŁODYCH Rozdział 1 Odliczenie od podstawy opodatkowania kwoty stanowiącej równowartość jednego miejsca pracy

Art. 11 1. Podatnik podatku dochodowego będący przedsiębiorcą, prowadzący przedsiębiorstwo lub zakład na terenie małego miasta lub wsi, który utworzy w danym roku co najmniej dwa nowe miejsca pracy oraz zatrudni dwóch młodych pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres nie krótszy niż dwadzieścia cztery miesiące, może odliczyć od podstawy opodatkowania w podatku dochodowym kwotę stanowiącą zryczałtowaną wartość kosztu utworzenia nowoutworzonego miejsca pracy. 2. Odliczenie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje gdy: 1) nastąpi wzrost netto ilości zatrudnionych pracowników w stosunku do ubiegłego roku podatkowego o co najmniej dwie osoby; 2) nie występują u podatnika zaległości podatkowe w poszczególnych podatkach oraz z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, wyższe niż 3% w okresie, w którym utworzył nowe miejsce pracy oraz w ciągu następnych trzech lat;

8


3) zatrudnienie młodych pracowników, o którym mowa ust. 1, nie może trwać krócej niż dwadzieścia cztery miesiące, z zastrzeżeniem ust. 3; 4) podatnik prowadzi działalność gospodarczą od co najmniej jednego roku; 5) miejscem faktycznego wykonywania pracy młodego pracownika jest małe miasto lub wieś. 3. Przepis ust. 2 pkt 3 stosuje się również, jeżeli w okresie dwudziestu czterech miesięcy od początku zatrudnienia w miejsce zatrudnionego młodego pracownika podatnik podatku dochodowego, o którym mowa w ust. 1, zatrudnia innego młodego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy. 4. Przepisy ust. 1 – 4 stosuje się odpowiednio do wspólników spółek nieposiadających osobowości prawnej, będących przedsiębiorcami, przy czym odliczenie, o którym mowa w ust. 1, określa się proporcjonalnie do prawa wspólnika do udziału w zysku. 5. Przepisów ust. 1 – 5 nie stosuje się do podatników będących dużymi przedsiębiorcami.

Art. 12 Zryczałtowaną wartością kosztu jednego nowoutworzonego miejsca pracy, o której mowa w art. 11 ust. 1, stanowi dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za rok poprzedzający zatrudnienie nowych pracowników. Art. 13 1. Podatnik podatku dochodowego, o którym mowa w art. 11, odlicza od podstawy opodatkowania w podatku dochodowym zryczałtowaną wartość kosztu nowoutworzonego miejsca pracy w zeznaniu rocznym za rok, w którym zatrudnił młodych pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy. 2. W przypadku naruszenia przesłanek wymienionych w art. 11 ust. 2 podatnik podatku dochodowego obowiązany jest do odpowiedniego zwiększenia podstawy opodatkowania oraz złożenia korekty zeznania podatkowego, a także zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od dnia następującego po dniu, w którym podatek dochodowy powinien być zapłacony bez pomniejszenia o kwotę określoną w ust. 1

Art. 14 1. Naczelnik

urzędu

skarbowego

na

wniosek

podatnika

podatku

dochodowego,

rozpoczynającego działalność gospodarczą na terenie małego miasta lub wsi, może odroczyć termin płatności podatku dochodowego w kwocie określonej w art. 12, przypadającej na każdego młodego pracownika, zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu

9


pracy, nie więcej jednak niż za trzech pracowników na okres nie dłuższy niż trzydzieści sześć miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Odroczenie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje gdy: 1) nie występują u wnioskodawcy będącego podatnikiem podatku dochodowego, zaległości podatkowe wyższe niż 3% rocznego zobowiązania w poszczególnych podatkach oraz z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w okresie, w którym utworzył miejsca pracy oraz w ciągu następnych trzech lat; 2) zatrudnienie młodego pracownika, o którym mowa ust. 1, nie może trwać krócej niż dwadzieścia cztery miesiące z zastrzeżeniem ust. 3; 3) miejscem faktycznego wykonywania pracy młodego pracownika jest małe miasto lub wieś. 3. Przepis ust. 2 pkt 2 stosuje się również, jeżeli podatnik podatku dochodowego w okresie dwudziestu czterech miesięcy w miejsce zatrudnionego młodego pracownika zatrudni niezwłocznie innego młodego pracownika w tym samym wymiarze czasu pracy.

Art. 15 1. Za okres odroczenia terminu płatności nie nalicza się opłaty prolongacyjnej, o której mowa w art. 57 Ordynacji podatkowej. 2. W przypadku likwidacji miejsca pracy młodego pracownika w okresie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2, podatnik podatku dochodowego obowiązany jest do odpowiedniego zwiększenia podstawy opodatkowania oraz złożenia korekty zeznania podatkowego wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym podatek dochodowy powinien być zapłacony bez pomniejszenia o odroczoną kwotę.

Art. 16 Jeżeli po upływie okresu zatrudnienia pracownika, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2, podatnik podatku dochodowego przedłuży zatrudnienie młodego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej następnych dwunastu miesięcy, podatnik ten może wystąpić z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie, o której mowa w tym przepisie.

Art. 17 Naczelnik urzędu skarbowego, właściwy w sprawach umorzeń zaległości podatkowej, umarza co najmniej 80 % kwoty zaległości , której dotyczy wniosek określony w art. 16, w

10


przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym, a w szczególności realną perspektywą utrzymania istotnego wzrostu zatrudnienia po zakończeniu realizacji Programu.

Rozdział 2 Preferencje podatkowe dla osób zatrudniających absolwentów szkół

Art. 18 1. Podatnik podatku dochodowego zatrudniający na terenie małych miast lub wsi w pełnym wymiarze czasu pracy absolwenta szkół na okres co najmniej trzydziestu sześciu miesięcy może zmniejszyć podstawę opodatkowania w podatku dochodowym o połowę zryczałtowanej wartości kosztów nowoutworzonego miejsca pracy, w rozumieniu art. 12. 2. Zmniejszenie, o którym mowa w ust. 1, następuje w zeznaniu rocznym podatnika podatku dochodowego za drugi rok podatkowy, w którym zatrudniono absolwentów szkół. 3. W przypadku likwidacji zatrudnienia absolwentów szkół, o którym mowa w ust. 1, podatnik podatku dochodowego obowiązany jest do odpowiedniego zwiększenia podstawy opodatkowania oraz złożenia korekty zeznania podatkowego wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym podatek dochodowy powinien być zapłacony bez zmniejszania o kwotę określoną w ust. 1. 4. Do podatników podatku dochodowego, o których mowa w ust.1, przepis art. 11 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.

Rozdział 3 Zwrot zapłaconego podatku dla przedsiębiorców zatrudniających absolwentów

Art. 19 1.

Podatnik podatku dochodowego prowadzący na terenie małych miast lub wsi przedsiębiorstwo lub zakład, który zatrudni na terenie gminy wymienionej w ustawie na podstawie art. 5 ust. 2 w pełnym wymiarze czasu pracy na okres nie krótszy niż dwa lata, co najmniej trzech absolwentów szkół, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, wykonujących zawód, znajdujący się na liście, o której mowa w ust. 6, może po upływie

11


roku zatrudnienia wystąpić

do naczelnika urzędu skarbowego o zwrot zapłaconego

podatku, stanowiącego dochód budżetu państwa, na zasadach określonych w ust. 2 - 4. 2.

Zwrot zapłaconego podatku przysługuje w wysokości połowy kwoty określonej w art. 12, przypadającej na każdego zatrudnionego absolwenta szkoły, o którym mowa w ust. 1.

3.

Zwrot podatku określony w ust. 1, przysługuje, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 3, oraz wystąpi z wnioskiem o zwrot podatku w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu zatrudnienia absolwentów szkół.

4.

Ustalenie kwoty zwrotu zapłaconego podatku następuje w decyzji właściwego organu. Przepisy działu III Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio.

5.

Jeżeli obowiązek zapłaty podatku, o którym mowa w ust. 1, był solidarny, zwrot podatku następuje

na

rzecz

jednego

z

podatników,

z

równoczesnym

powiadomieniem pozostałych o dokonanym zwrocie. 6.

Do podatników podatku dochodowego określonych w ust. 1 – 5, przepis art. 18 nie stosuje się.

7.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia na każdy rok do dnia 30 listopada roku poprzedzającego listę zawodów, stanowiących podstawę do ubiegania się o zwrot zapłaconego podatku, biorąc zwłaszcza pod uwagę:  znaczenie zawodów dla rozwoju gmin zdegradowanych ekonomicznie;  ogłaszane przez ministra właściwego do spraw pracy dane dotyczące zawodów nadwyżkowych w roku poprzedzającym rok podatkowy,  poziom bezrobocia w poszczególnych grupach zawodowych;  poziom aktywizacji zawodowej w poszczególnych gminach zdegradowanych ekonomicznie.

Art. 20 1.

Należność z tytułu nienależnie zwróconego podatku podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

2.

Jeżeli podatnik podatku dochodowego otrzymał prawomocną decyzję ustalającą zwrot zapłaconego podatku, o której mowa w art. 19 ust. 1, kwoty tego zwrotu są zaliczane na bieżące wpłaty z tytułów zapłaty podatków stanowiących dochody budżetu państwa.

12


3.

W przypadku braku zobowiązań podatkowych określonych w ust. 2, naczelnik urzędu skarbowego dokonuje zwrotu zapłaconego podatku, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę zwrotu zapłaconego podatku na rachunek bankowy wnioskodawcy, podany w zgłoszeniu.

4.

Jeżeli w okresie, w którym przedsiębiorcy przysługuje prawo do zwrotu zapłaconego podatku, zawód wykonywany przez absolwenta szkoły nie został uwzględniony na liście, o której mowa w art. 19 ust. 6, przedsiębiorca zachowuje prawo do zwrotu zapłaconego podatku, jeżeli spełnia warunki określone w art. 19 ust. 1-3.

Rozdział 4 Obniżenie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie

Art. 21 1. Jeżeli pracodawca utworzy co najmniej dwa nowe miejsca pracy na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie i zatrudnienia dwóch młodych pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres pierwszych dwunastu miesięcy, ulega zmniejszeniu o połowę wysokość składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez tego pracodawcę, jako płatnika, z zastrzeżeniem ust. 2 -4. 2. Zatrudnienie młodych pracowników, o których mowa w ust. 1, nie może być krótsze niż trzydzieści sześć miesięcy. 3. Przez zatrudnienie młodych pracowników na obszarze gmin określonych w ust. 1, rozumie się faktyczne wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy, posiadającego przedsiębiorstwo lub zakład na terenie tych gmin. 4. Do pracodawcy, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 14 ust. 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Rozdział 5 Wsparcie finansowe dla pracowników zatrudnionych na obszarze małego miasta lub wsi

Art. 22 1. Pracownikowi zatrudnionemu i wykonującemu pracę na obszarze małego miasta lub wsi, którego miesięczny dochód na członka rodziny pozostającego we wspólnym

13


gospodarstwie domowym nie przekracza połowy wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, mającemu na utrzymaniu co najmniej jedno małoletnie dziecko, przysługuje wsparcie finansowe na każde dziecko będące na utrzymaniu. 2. Wsparcie finansowe, o którym mowa w ust. 1, jest przyznawane na okresy roczne, nie dłużej jednak niż do końca miesiąca, w którym małoletnie dziecko ukończy piąty rok życia. 3. Wsparcie finansowe, o którym mowa w ust. 1, nie stanowi podstawy do naliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, o których mowa w odrębnych przepisach. 4. Przez dochód, o którym mowa w ust. 1, rozumie się dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 - 13 ustawy o pomocy społecznej. 5. Rada Ministrów określi do dnia 30 listopada roku poprzedniego w drodze rozporządzenia kwotę wsparcia finansowego, przy czym kwota ta nie może być niższa niż 200 zł miesięcznie na pierwsze i drugie dziecko, określając kwotę wsparcia finansowego Rada Ministrów bierze pod uwagę w szczególności:  zróżnicowanie dochodów rodzin zamieszkałych na terenie małych miast i wsi;  rozwój demograficzny na terenie małych miast i wsi.

Art. 23 Jeżeli małoletnie dziecko, będące na utrzymaniu pracowników, o których mowa w art. 22 ust. 1, nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, wsparcie finansowe przysługuje temu z rodziców, u którego dziecko stale zamieszkuje.

Art. 24 1. Wsparcie finansowe jest przyznawane na wniosek uprawnionego pracownika złożony w organie samorządu terytorialnego, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania pracownika. 2. Organem samorządu terytorialnego, o którym mowa w ust. 1, jest odpowiednio wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta. 3. Świadczenie będące wsparciem finansowym wypłaca się za okresy miesięczne, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym został złożony wniosek, nie później niż ostatniego dnia miesiąca. 4. Wsparcie finansowe jest wypłacane do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wsparcie finansowe jest należne.

14


5. Wsparcie finansowe jest wypłacane ze środków budżetu jednostek samorządu terytorialnego. 6. Kwota wypłacanego wsparcia finansowego przez jednostki samorządu terytorialnego jest refundowana ze środków budżetu państwa do wysokości dotacji na ten cel przewidzianej w ustawie budżetowej na rok podatkowy w części przypadającej na te gminy.

Art. 25 1.

Wniosek, o którym mowa w art. 24 ust. 1, zawiera dane dotyczące: 1) osoby występującej o przyznanie wsparcia finansowego, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu, adres zameldowania oraz adres zamieszkania; 2) małoletnich dzieci pozostających na utrzymaniu osoby, o której mowa w art. 22, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL o ile został nadany.

2. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: 1) oświadczenie o wysokości uzyskanych dochodów; 2) odpis aktu urodzenia dziecka; 3) prawomocne orzeczenie sądu rodzinnego stwierdzający przysposobienie lub zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjno-opiekuńczego adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka; 4) prawomocne orzeczenie sądu rodzinnego orzekającego rozwód lub separację; 5) prawomocne orzeczenie sądu rodzinnego o ustanowienie opiekuna prawnego dziecka lub prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu praw rodzicielskich; 6) inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do wsparcia finansowego. 3. Minister właściwy do spraw pracy określi w drodze rozporządzenia wzór wniosku, o którym mowa w ust. 1 4. Oświadczenia, o których mowa w ust. 2, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

15


Art. 26 1. Jeżeli wniosek został złożony nieprawidłowo, właściwy organ wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o wsparcie finansowe do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 2. Jeżeli osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, właściwy organ przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie tego dokumentu przez podmiot obowiązany

w terminie umożliwiającym złożenie

wniosku o udzielenie wsparcia

finansowego. 4. Jeżeli wnioskodawcy nie przysługuje wsparcie finansowe, właściwy organ wydaje decyzję o odmowie przyznania wsparcia finansowego.

Art. 27 1. Jeżeli wystąpią zmiany w okolicznościach, mających wpływ na prawo do wsparcia finansowego lub jego wysokość, osoba, o której mowa w art. 22, jest obowiązana do niezwłocznej aktualizacji danych wniosku, o którym mowa w art. 25 ust. 1. 2. Osoby otrzymujące wsparcie finansowe oraz organy administracji publicznej są obowiązane do udzielania na żądanie właściwego organu, o którym mowa w art. 24 ust. 2, wyjaśnień oraz informacji, co do okoliczności mających wpływ na prawo do wsparcia finansowego. 3. Minister właściwy do spraw pracy określi w drodze rozporządzenia wzór aktualizacji wniosku, o którym mowa w art. 25 ust. 1.

Art. 28 1. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wsparcia finansowego podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 2. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, ustalana jest w drodze decyzji właściwego organu.

16


3. Jeżeli podmiot obowiązany do zwrotu kwot określonych w ust. 1, posiada uprawnienia do otrzymywania wsparcia finansowego na podstawie art. 22 ust. 1, kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają potrąceniu z bieżących wypłat wsparcia finansowego. 4. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby obowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu tej należności, na uzasadniony wniosek lub z urzędu, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, rozłożyć na raty płatność albo odroczyć termin płatności.

Art. 29 1. Należności, o których mowa w art. 28 ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. 2. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności lub rozłożenie spłaty należności na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty należności. 3. Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od daty ich pobrania upłynęło dziesięć lat. 4. Należności, o których mowa w art. 28 ust. 1, podlegają zwrotowi na rachunek bankowy gminy.

Rozdział 6 Stypendium edukacyjne dla młodzieży zamieszkałej na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie

Art. 30 1. Stypendia edukacyjne są udzielane osobom w podstawowym okresie kształcenia w wieku od szesnastego do dwudziestego piątego roku życia, zamieszkałym na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie, jeżeli miesięczny dochód na jednego członka rodziny nie przekracza 40% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2.

17


2. Stypendium edukacyjne jest udzielane również przez okres aktywnego poszukiwania pracy przez okres jednego roku od momentu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej albo studiów licencjackich. 3. Przez dochód określony w ust. 1, rozumie się dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 - 13 ustawie o pomocy społecznej. 4. Podstawowy okres kształcenia, o którym mowa w ust. 1, obejmuje kształcenie w szkołach ponadgimnazjalnych oraz na studiach licencjackich. 5. Stypendia są udzielane na okres nie dłuższy niż cztery lata, w tym trzy lata obejmują okres kształcenia, a jeden rok obejmuje okres aktywnego poszukiwania pracy.

Art. 31 1. W podstawowym okresie kształcenia stypendium edukacyjne, współfinansuje koszty utrzymania stypendysty w wysokości do 500 zł miesięcznie oraz kwoty należnej z tytułu czesnego, o ile jest pobierane, w kwocie nie wyższej niż 1500 zł rocznie. 2. Wypłata stypendium edukacyjnego w całości przeznaczonej na opłacenie czesnego jest przelewana bezpośrednio na rachunek bankowy właściwej szkoły ponadgimnazjalnej lub uczelni wyższej, o której mowa w odrębnych przepisach.

Art. 32 W okresie aktywnego poszukiwania pracy, o którym mowa w art. 30 ust. 2, stypendium edukacyjne pokrywa koszty utrzymania stypendysty w wysokości do 400 zł miesięcznie. Podjęcie zatrudnienia przez stypendystę w okresie otrzymywania stypendium, o którym mowa w art. 30 ust. 2, nie wstrzymuje wypłat tego stypendium.

Art. 33 Stypendium edukacyjne jest udzielane na wniosek osoby pobierającej naukę w powiecie, w którym znajduje się gmina zdegradowana ekonomicznie.

Art. 34 1. Wniosek o przyznanie stypendium składa osoba, o której mowa w art. 30, w organie samorządu

terytorialnego,

właściwym

ze

względu

na

miejsce

zamieszkania

wnioskodawcy. 2. Organem samorządu terytorialnego, o którym mowa w ust. 1, jest odpowiednio wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta.

18


3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera: 1) dane osoby występującej o przyznanie stypendium, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL oraz adres zamieszkania; 2) dane szkoły ponadgimnazjalnej albo uczelni wyższej, w tym nazwę, adres, określenie kierunku kształcenia. 4. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: 1) oświadczenie o wysokości uzyskanych dochodów; 2) zaświadczenie o statusie ucznia lub studenta; 3) inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do stypendium; 4) oświadczenie o podjęciu poszukiwania pracy po ukończeniu szkoły określonej ust. 3 pkt 2. 5. Minister właściwy do spraw pracy określi w drodze rozporządzenia wzór wniosku, o którym mowa w ust. 1. 6. Oświadczenia, o których mowa w ust. 4, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Art. 35 1. Jeżeli wniosek został wypełniony nieprawidłowo, właściwy organ wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o stypendium, o którym mowa w art. 30 ust. 1 i 2, do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 2. Jeżeli osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, właściwy organ przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż trzydzieści dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydajnie tego dokumentu przez podmiot zobowiązany w terminie umożliwiającym złożenie wniosku o udzielenie stypendium. 4. Jeżeli wnioskodawcy nie przysługuje stypendium, właściwy organ wydaje decyzję o odmowie przyznania stypendium.

19


Art. 36 1. Wnioski są rozpatrywane przez komisję stypendialną. 2. W skład komisji, wchodzą odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta albo osoby przez nich upoważnione, przedstawiciel organizacji pracodawców, o ile taka organizacja działa na terenie gminy oraz przedstawiciel właściwego kuratorium oświaty. 3. Przy ocenie wniosków uwzględnia się sytuację materialną wnioskodawcy.

Art. 37 1. Stypendium, o którym mowa w art. 30 ust. 3, jest udzielane na wniosek osoby w okresie aktywnego poszukiwania pracy w powiecie, w którym znajduje się gmina zdegradowana ekonomicznie. 2. Do rozpatrywania wniosków o stypendia, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 34 – 36.

Art. 38 Osoba, której zostało udzielone stypendium w podstawowym okresie kształcenia, jest obowiązana do udokumentowania zaliczenia

programu i ukończenia edukacji w szkole

ponadgimnazjalnej lub uczelni wyższej.

Art. 39 1. Jeżeli osoba, której zostało udzielone stypendium nie wywiąże się z obowiązku, o którym mowa w art. 38 ust. 1, obowiązana jest do zwrotu otrzymanego stypendium. 2. Niezwrócone stypendium podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Art. 40 1. Jeżeli wystąpią zmiany okoliczności, mające wpływ na prawo do udzielenia stypendium lub jego wysokość osoba, o której mowa w art. 30 ust. 1 i 2, jest obowiązana do niezwłocznej aktualizacji danych wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 1.

20


2. Stypendysta oraz organy administracji publicznej są obowiązane do udzielania na żądanie właściwego organu, o którym mowa w art. 34 ust. 1, wyjaśnień oraz informacji, co do okoliczności mających wpływ na prawo do udzielenia stypendium. 3. Minister właściwy do spraw pracy określi w drodze rozporządzenia wzór aktualizacji wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 1.

Art. 41 1. Należności z tytułu nienależnie pobranego stypendium podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 2. Jeżeli podmiot obowiązany do zwrotu kwot określonych w ust. 1, posiada uprawnienia do otrzymywania stypendium na podstawie art. 30 ust. 1 i 2, kwoty nienależnie pobranego stypendium podlegają potrąceniu z bieżących wypłat stypendium. 3. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegającej zwrotowi ustalana jest w drodze decyzji właściwego organu. 4. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu tej należności, na uzasadniony wniosek osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, rozłożyć na raty płatność albo odroczyć termin płatności. 5. Należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. 6. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności określonej w ust. 1 lub rozłożenie jej na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty tej należności. 7. Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od daty ich pobrania upłynęło dziesięć lat. 8. Należności, o których mowa w ust. 1, podlegają zwrotowi na rzecz Funduszu Wspomagania Zatrudnienia. Art. 42 1. Źródłem finansowania stypendiów edukacyjnych określonych w art. 30 ust. 1 i 2, jest Fundusz Wspomagania Zatrudnienia.

21


2. Stypendia edukacyjne, o których mowa w ust. 1, wypłaca się za okresy miesięczne, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym został złożony wniosek nie później niż ostatniego dnia miesiąca, chyba że właściwy organ wydał decyzję o odmowie przyznania tego stypendium. 3. Stypendia, o których mowa w art. 30 ust. 1 i 2, jest wypłacane do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wsparcie finansowe jest należne. Rozdział 7 Dotacje z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia w celu stworzenia nowych miejsc pracy w gminach zdegradowanych ekonomicznie

Art. 43 1. Z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia udzielane są przedsiębiorcom dotacje w celu stworzenia nowych miejsc pracy w gminach zdegradowanych ekonomicznie. 2. Z Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych udzielane są dotacje w celu rozwoju przedsiębiorczości w gminach zdegradowanych ekonomicznie. 3. Dotacje określone w ust. 1 i 2, udzielane są na wniosek: 1) przedsiębiorcom,

posiadającym

siedzibę

na

terenie

gminy

zdegradowanej

ekonomicznie w celu refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy utworzonego na terenie gminy dla osób będących bezrobotnymi, którzy zostali skierowani przez właściwe organy do pracy u tego przedsiębiorcy; 2) bezrobotnym zamieszkałym na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie, na podjęcie działalności gospodarczej na terenie tej gminy. 4. Wielkości kwoty udzielonej dotacji oraz zasady ich wykorzystania określana jest w porozumieniu zawartym pomiędzy Funduszem, o którym mowa w ust. 1 lub w ust. 2, a podmiotem uzyskującym dotację. Kwota dotacji dla przedsiębiorcy nie może łącznie przekroczyć kwoty wynoszącej dziesięciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku zawarcia porozumienia.

Art. 44 1. Przedsiębiorca, który otrzymał dotację refundującą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla bezrobotnego określoną w art. 43 ust. 3 pkt 1, obowiązany jest zatrudniać na utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy, łącznie przez okres nie krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy.

22


2. Osoba, która otrzymała dotację na podjęcie działalności gospodarczej określonej w art. 43 ust. 3 pkt 2, jest obowiązana do prowadzenia działalności gospodarczej przez okres nie krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy.

Art. 45 1. Przedsiębiorca, o którym mowa w art. 44 ust. 1, obowiązany jest dokonać zwrotu otrzymanych dotacji wraz z odsetkami, jeżeli nie zatrudniał w pełnym wymiarze czasu pracy bezrobotnego, przez okres nie krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy albo naruszył inne warunki przyznania dotacji. 2. Osoba, o której mowa art. 44 ust. 2, jest obowiązana dokonać zwrotu otrzymanych dotacji wraz z odsetkami, jeżeli nie prowadziła działalności gospodarczej przez okres nie krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy albo naruszyła inne warunki porozumienia, dotyczącego przyznania tych dotacji.

Art. 46 1. Wniosek o zawarcie porozumienia w celu przyznania dotacji składają podmioty, o których mowa w art. 43 ust. 3, w organie samorządu terytorialnego, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. 2. Organem samorządu terytorialnego, o którym mowa w ust. 1, jest odpowiednio wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta.

Art. 47. 1. Wniosek określony w art. 46 ust. 1, zawiera: 1) dane osoby występującej o przyznanie dotacji, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL oraz adres zamieszkania; 2) w przypadku gdy wnioskodawca jest osobą prawną, spółką cywilną lub spółką prawa handlowego nie posiadającą osobowości prawnej: nazwę, adres siedziby, numer NIP, numer REGON; 3) w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej charakterystykę wykonywanej działalności gospodarczej, w tym określenie jej przedmiotu, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD); 4) opis planowanego wykorzystania dotacji, w tym określenie: a) miejsca realizacji, b) celów,

23


c) zakresu i kosztów; d) charakterystykę rzeczowo-finansową planowanej działalności, która wiąże się z utrzymaniem nowych miejsc pracy. 2. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: 1) dokumenty potwierdzające dane, o których mowa w ust. 1; 2) zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach wnioskodawcy.

Art. 48 1. W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 1, właściwy organ wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o dotację do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 2. W przypadku, gdy podmiot, o którym mowa w art. 43 ust. 3, złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, właściwy organ przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez podmiot obowiązany w terminie umożliwiającym złożenie wniosku o dotację. 4. W przypadku, gdy wnioskodawcy nie przysługuje dotacja, organ, o którym mowa w art. 46 ust. 2, wydaje decyzję o odmowie przyznania dotacji.

Art. 49. 1. Wnioski są rozpatrywane przez komisję do spraw dotacji. 2. W skład komisji, wchodzą odpowiednio wójt, burmistrz, lub prezydent miasta albo osoby przez nich upoważnione, przedstawiciel organizacji pracodawców, o ile taka organizacja działa na terenie gminy oraz przedstawiciel regionalnej organizacji związków zawodowych, działającej na podstawie odrębnych przepisów. 3. Przy ocenie wniosków komisja, o której mowa w ust. 1, kieruje się przede wszystkim uzasadnionym interesem publicznym, którym jest w szczególności perspektywa utrzymania zatrudnienia przez podmiot otrzymujący dotację po zakończeniu realizacji Programu.

24


Art. 50 1. Jeżeli komisja, o której mowa w art. 49 ust. 1, pozytywnie oceni wniosek o zawarcie umowy w celu przyznania dotacji, właściwy organ zawiera porozumienie o przyznanie dotacji. 2. Umowa określona w ust. 1, zawiera w szczególności cel oraz warunki wykorzystania dotacji, zasady jej wypłaty oraz formy zabezpieczenia jej zwrotu, w przypadku jej nieprawidłowego wykorzystania. Rozdział 8 Praktyki szkoleniowe

Art. 51 Praktyką szkoleniową jest wykonywanie pracy w celu ułatwienia osobom pobierającym naukę uzyskania doświadczenia i nabycia umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy na podstawie umowy o praktykę szkoleniową, zwana dalej „praktyką”.

Art. 52 Przedsiębiorca może przyjmować na praktykę osobę pobierającą naukę, zwaną dalej „praktykantem”.

Art. 53 1. Praktyka może być odpłatna lub nieodpłatna. 2. Wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego z tytułu odbywania praktyki nie może przekraczać wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Art. 54 Przedsiębiorca przyjmujący praktykanta na praktykę na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie może uzyskać z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia pomoc finansową na podstawie art. 55.

25


Art. 55 1. Kwota pomocy, o której mowa w art. 54, jest wypłacana za okresy miesięczne, po upływie miesiąca, w którym praktyka miała miejsce a praktykant faktycznie wykonywał powierzone obowiązki. 2. Kwota pomocy finansowej wypłacana jest począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została zawarta umowa o przyznanie tej pomocy, nie później niż ostatniego dnia miesiąca. 3. Kwota pomocy finansowej wypłacana jest do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który kwota pomocy jest należna. 4. Miesięczna kwota pomocy wynosi: 1) jeżeli praktyka jest nieodpłatna - do 50% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę; 2) jeżeli praktyka jest odpłatna - do 25% wysokości minimalnego wynagrodzenia. 5. Właściwy organ wypłaca miesięczną kwotę pomocy finansowej na podstawie umowy o przyznaniu pomocy finansowej, która z mocy prawa ulega rozwiązaniu w przypadku rozwiązania umowy o praktykę szkoleniową z praktykantem. 6. Właściwym organem jest odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta. 7. Kwota pomocy, o której mowa w art. 54, nie stanowi podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Art. 56. Pomoc określona w art. 54

nie przysługuje przedsiębiorcy, który zatrudni praktykanta

pozostającego jednocześnie w stosunku pracy lub uzyskującego przychody z działalności gospodarczej wykonywanej osobiście w okresie obowiązywania umowy o praktykę szkoleniową oraz w okresie sześciu miesięcy poprzedzających praktykę.

Art. 57 Przedsiębiorcy, który zatrudnił praktykanta w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie trwania umowy o praktykę szkoleniową, przysługuje pomoc określona w przepisach poprzedzających wyłącznie do końca miesiąca, w którym zawarta została umowa o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.

26


Art. 58 Umowa z właściwym organem o przyznanie pomocy finansowej określa w szczególności: 1) wskazanie przedsiębiorcy, który zawarł umowę o praktykę szkoleniową; 2) okres obowiązywania umowy o praktykę szkoleniową; 3) kwotę pomocy finansowej, o której mowa w art. 55 ust. 4; 4) rachunek bankowy, na który ma być przekazywana kwota dofinansowania; 5) termin przekazywania kwoty pomocy.

Art. 59 Do praktyki nie mają zastosowania przepisy prawa pracy, z wyjątkiem art. 183a -183e , art. 129 § 1, art. 131 § 1, art. 132 § 1, art. 133 § 1, art. 134 i art. 1517 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.).

Art. 60 1. Praktykę odbywa się na podstawie pisemnej umowy o praktykę szkoleniową, zwanej dalej „umową”, zawieranej pomiędzy praktykantem a przedsiębiorcą. 2. Umowa powinna określać w szczególności: 1) rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne; 2) okres odbywania praktyki; 3) tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki; 4) wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 55 ust. 2, jeżeli praktyka ma być odbywana odpłatnie. 3. Umowa nie może dotyczyć pracy szczególnie niebezpiecznej w rozumieniu przepisów odrębnych. 4. Umowa nie może być zawarta na okres dłuższy niż trzy miesięcy. 5. Zawarcie kolejnej umowy pomiędzy praktykantem a tym samym przedsiębiorcą przyjmującym na praktykę jest możliwe tylko gdy łączny okres praktyki nie jest dłuższy niż trzy miesiące. 6. W przypadku gdy praktyka odbywana jest: 1) nieodpłatnie — umowa może być rozwiązana na piśmie w każdym czasie; 2) odpłatnie — umowa może być rozwiązana na piśmie z zachowaniem siedmiodniowego terminu wypowiedzenia.

27


Art. 61 Przedsiębiorca przyjmujący na praktykę zapewnia praktykantowi, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, dotyczących pracowników bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym - w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z odbywaniem praktyki - odpowiednie środki ochrony indywidualnej.

Art. 62 Przedsiębiorca przyjmujący praktykanta jest obowiązany na jego wniosek wystawić na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki.

DZIAŁ III BEZPOŚREDNIA

POMOC

DLA

OSÓB

POSZUKUJĄCYCH

PRACY

POZOSTAJĄCYCH W NIEPEŁNYM ZATRUDNIENIU

Art. 63 1. Minipracą jest wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę, zawartej na czas nie krótszy niż dwa lata i nie dłuższy niż pięć lat, w niepełnym wymiarze czasu pracy przez pracownika będącego w momencie zawarcia umowy absolwentem lub osobą pobierającą naukę, zawierającym również umowę o dofinansowanie tego zatrudnienia. 2. Wynagrodzenie pracownika zatrudnionego w formie określonej w ust. 1, wypłacane przez pracodawcę nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę ustalone proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika określonego w umowie i nie wyższe niż dwukrotność minimalnego wynagrodzenia.

Art. 64 1. Absolwent szkół lub osoba pobierającą naukę, która zawarła umowę o pracę określoną w art. 63 ust. 1, może uzyskać pomoc finansowaną z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia i wypłacaną za pośrednictwem właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby urzędu pracy. 2. Umowa z właściwym urzędem pracy o dofinansowanie minipracy określa w szczególności:

28


1) wskazanie pracodawcy, z którym zawarto umowę o minipracę; 2) okres obowiązywania umowy o minipracę; 3) wysokość kwoty dofinansowania; 4) numer rachunku bankowego, na który ma być przekazywana kwota dofinansowania; 5) termin przekazywania kwoty dofinansowania. 3. Kwota pomocy jest wypłacana za okresy miesięczne. 4. Miesięczne kwoty pomocy wynoszą: 1) w pierwszym roku pracy dla absolwentów - nie więcej niż 800 zł; 2) w pierwszym roku pracy dla osób pobierających naukę nie więcej niż 640 zł; 5. W każdym kolejnym roku otrzymywania pomocy kwota miesięcznej pomocy wynosi odpowiednio: 1) 80%; 2) 60%; 3) 40%; 4) 20% - kwot, o których mowa w ust. 4. 6. Jeżeli umowa o minipracę zawarta jest na okres krótszy niż pięć lat, przepis ust. 5 stosuję się odpowiednio. 7. Urząd Pracy wypłaca miesięczną kwotę dofinansowania określoną zgodnie z ust. 4 i 5 na podstawie umowy o dofinansowanie. 8. Umowa o dofinansowanie z mocy prawa ulega rozwiązaniu lub wygaśnięciu w przypadku rozwiązania stosunku pracy z absolwentem lub osobą pobierającą.

Art. 65 1. Kwotę pomocy finansowej, o której mowa w art. 64 ust.1, wypłaca się za okresy miesięczne, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawarto umowę z właściwym organem, nie później niż ostatniego dnia miesiąca. 2. Kwota pomocy finansowej, o której mowa w art. 64 ust.1, jest wypłacana do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który kwota pomocy jest należna.

Art. 66 Pomoc finansowa nie przysługuje absolwentom i osobom pobierającym naukę, którzy pozostają lub kiedykolwiek pozostawali w stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy

29


albo pozostawali w stosunku pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, a od rozwiązania tego stosunku pracy upłynął okres krótszy niż jeden rok.

Art. 67 Absolwentowi lub osobie pobierającej naukę, która podjęła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w czasie trwania umowy o minipracę przysługuje, niezależnie od wynagrodzenia za pracę, pomoc finansowa wyłącznie do końca miesiąca, w którym zawarta została umowa o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.

Art. 68 1. Pracownik, niezależnie od ilości zawartych umów, minipracę może świadczyć przez okres nie dłuższy niż pięć lat. 2. Minipraca może być jednocześnie świadczona na rzecz nie więcej niż dwóch pracodawców, przy czym łączne zatrudnienie nie może być większe niż dwie trzecie etatu. DZIAŁ IV FUNDUSZ WSPOMAGANIA ZATRUDNIENIA ORAZ FUNDUSZ WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI LUDZI MŁODYCH

Rozdział 1 Fundusz Wspomagania Zatrudnienia i Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych – przepisy ogólne

Art. 69 1. W Banku Gospodarstwa Krajowego tworzy się Fundusz Wspomagania Zatrudnienia. 2. Środki Funduszu określone w ust. 1, są przeznaczone na wspieranie zatrudnienia, w tym zwłaszcza ludzi młodych.

Art. 70 1. W Banku Gospodarstwa Krajowego tworzy się Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych.

30


2. Środki Funduszu, o którym mowa w ust. 1, są przeznaczone na wspieranie przedsiębiorczości ludzi młodych.

Art. 71 1. Przychodami

Funduszu

Wspomagania

Zatrudnienia

oraz

Funduszu

Wspierania

Przedsiębiorczości Ludzi Młodych, zwanych dalej Funduszami, są: 1)

obowiązkowe składki;

2)

dotacje z budżetu państwa w wysokości określonej w ustawie budżetowej;

3)

odsetki od lokat wolnych środków Funduszy w bankach;

4)

wpływy z inwestycji wolnych środków Funduszy w:

5)

papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank

Polski, 6)

papiery wartościowe gwarantowane lub poręczone przez Skarb Państwa;

7)

spłaty udzielonych pożyczek wraz z odsetkami;

8)

spadki, zapisy i darowizny;

9)

środki uzyskane w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej;

10)

środki uzyskane z opłat na rzecz gmin zdegradowanych ekonomicznie;

11)

inne wpływy.

2. Suma lokat, o których mowa w ust. 1 pkt 3, w jednym banku lub grupie banków powiązanych ze sobą kapitałowo lub organizacyjnie, nie może przekroczyć 15% środków Funduszu nie zaangażowanych w pożyczki. 3. Suma środków zaangażowanych w papiery wartościowe, o których mowa w ust. 1 pkt 4, nie może przekroczyć 15 % środków Funduszu.

Art. 72 1. Składki na Fundusze określone w art. 69 i 70, opłacają zatrudniające osoby lub zlecające wykonywanie czynności tym osobom bez względu na stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia lub wykonywania czynności. 2. Podmioty określone w ust. 1 są obowiązane do obliczenia i wpłacania należnych składek. 3. Składki, odsetki i dodatkowe opłaty są wpłacane na rachunek odpowiedniego Funduszu. Wymienionego w ust. 1 w Banku Gospodarstwa Krajowego. 4. Składki, o których mowa w ust. 1, odprowadzane są w terminie do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który są należne.

31


Art. 73 Podstawą wymiaru składek, o których mowa w art. 72, jest kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynosząca, w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenie za pracę, a w przypadku osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, co najmniej wynagrodzenie, o którym mowa w tym przepisie, w przypadku zaś osób wykonujących pracę w okresie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania – co najmniej 50 % kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Art. 74 1. Wysokość składki na Fundusz Wspomagania Zatrudnienia wynosi 2% podstawy wymiaru, o której mowa w art. 72. 2. Wysokość składki na Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych wynosi 0,5% podstawy wymiaru, o której mowa w art. 72.

Art. 75 1. Zwalnia się z obowiązku zapłaty składek określonych w art. 71 ust. 1 pkt 1, podmiot zatrudniający ludzi młodych w pełnym wymiarze czasu pracy z obowiązku opłacania składek na Fundusz Wspomagania Zatrudnienia za te osoby, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Warunkiem zwolnienia, o którym mowa w ust. 1, jest: 1) utworzenie nowego miejsca pracy dla pracownika, którzy w dniu zatrudnienia nie przekroczył 35 roku życia; 2) utrzymanie miejsc pracy przez okres co najmniej dwudziestu czterech miesięcy. 3. Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje przez okres dwudziestu czterech miesięcy począwszy od pierwszego miesiąca po zatrudnieniu ludzi młodych w pełnym wymiarze czasu pracy na nowo utworzonym miejscu pracy. 4. Z obowiązku zapłaty składek określonych w art. 71 ust. 1 pkt 1 zwalnia się również: 1) jednostki budżetowe, 2) samorządowe zakłady budżetowe, 3) zakład pracy chronionej.

32


Art. 76 W przypadku likwidacji utworzonego miejsca pracy, o którym mowa art. 75, w okresie dwudziestu czterech miesięcy po zatrudnieniu ludzi młodych w pełnym wymiarze czasu pracy, podmiot jest obowiązany do zapłaty składek wraz z należnymi odsetkami za okres, w którym korzystał ze zwolnienia.

Art. 77 Zwalania się od opłacania składek na Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych, osoby rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej w formie: indywidualnej działalności gospodarczej lub spółki niemającej osobowości prawnej, pod warunkiem, że w ciągu ostatnich dwóch lat nie prowadziły na własny rachunek jakiejkolwiek działalności, jeżeli będą prowadzić tę działalność nieprzerwanie przez okres co najmniej pięć lat.

Art. 78 Od

składek

na

Fundusz

Wspomagania

Zatrudnienia

oraz

Fundusz

Wspierania

Przedsiębiorczości Ludzi Młodych niezapłaconych w terminie pobiera się odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych przepisami Ordynacji podatkowej. Składki te oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Art. 79 1. W okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. wprowadza się opłatę na rzecz gmin zdegradowanych ekonomicznie. 2. Opłatę, o której mowa w ust. 1, uiszcza za każdy miesiąc: 1)

przedsiębiorca, zatrudniający co najmniej pięciu pracowników w przeliczeniu

na pełny wymiar czasu pracy na terenie powiatu, w którym stopa bezrobocia wynosi mniej niż jedna druga przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, 2) 3.

duży przedsiębiorca.

Przez pojęcie zatrudnienia na terenie powiatu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, rozumie się faktyczne wykonywanie pracy przez pracownika, przez co najmniej połowę czasu pracy.

33


4. Wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1 i 2, wynosi: 1)

0,2 % podstawy wymiaru, o której mowa w art. 73, na rzecz Funduszu Wspomagania Zatrudnienia;

2)

0,05 % podstawy wymiaru, o której mowa w art. 73, na rzecz Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych.

5. Do opłaty stosuje się odpowiednio art. 72, 73, 76, 77, 78.

Art. 80 1. Środki Funduszy przeznacza się na: 1) udzielanie pożyczek; 2) spłatę, zgodnie z przepisami ustawy, części należnej kwoty odsetek od kredytów pobranych przez kredytobiorców; 3) pokrywanie skutków finansowych umorzeń spłaty kredytów; 4) nabywanie papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski albo papierów wartościowych gwarantowanych lub poręczonych przez Skarb Państwa; 5) pokrywanie kosztów realizacji zadań wymienionych w pkt 1-4, ponoszonych przez Bank Gospodarstwa Krajowego; 6) pokrywanie kosztów egzekucji roszczeń wynikających z nie spłaconych pożyczek. 2. Środki Funduszu Wspomagania Zatrudnienia przeznacza się ponadto na dotacje, z których gminy zdegradowane ekonomicznie udzielają wsparcia na zasadach określonych w art. 43 – 50.

Art. 81 1.

Przeznaczenie środków Funduszy na cele, o których mowa w art. 80 ust. 1 pkt 2 i 3, dotyczy kredytów udzielanych przez banki, które podpiszą z Bankiem Gospodarstwa Krajowego umowę określającą zasady korzystania ze środków Funduszy.

2.

Minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, zasady zawierania umów, o których mowa w ust. 1, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego udzielania kredytów.

34


Art. 82 1. Minister właściwy do spraw pracy powołuje Radę do Spraw Pożyczek i Kredytów, zwaną dalej: "Radą". 2. W skład Rady wchodzą: 1) dwaj przedstawiciele ministra właściwego do spraw pracy, z których jeden pełni funkcję przewodniczącego; 2) dwaj przedstawiciele ministra właściwego do spraw finansów publicznych; 3) przedstawiciel ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. 3. Tryb pracy Rady określa uchwalony przez nią regulamin. Regulamin zatwierdza minister właściwy do spraw pracy, w drodze rozporządzenia.

Art. 83 1. Do zadań Rady należy analizowanie i opiniowanie: 1) projektów Rocznych Planów Finansowych Funduszy; 2) wysokości oprocentowania pożyczek oraz wysokości odsetek od kredytów, udzielanych w ramach realizacji Programu; 3) szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania i spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek; 4) zawieranych umów, o których mowa w art. 92. 2. Minister właściwy do spraw pracy zapewnia obsługę administracyjną oraz środki finansowe niezbędne dla funkcjonowania Rady.

Art. 84 1. Minister właściwy do spraw pracy może przeprowadzać w podmiotach, które otrzymały środki finansowe z Funduszy, kontrolę w zakresie: 1) wydatkowania zgodnie z przeznaczeniem środków otrzymanych z Funduszy; 2) przestrzegania zasad i trybu wydatkowania środków otrzymanych z Funduszy; 3) właściwego dokumentowania oraz rozliczania otrzymanych i wydatkowanych środków otrzymanych z Funduszy. 2. Kontrolowani są obowiązani udostępnić wszelkie dokumenty i udzielać wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli.

35


Art. 85 1. Bank Gospodarstwa Krajowego wyodrębnia w swoim planie finansowym roczne Plany Finansowe Funduszy. 2. Roczne Plany Finansowe Funduszy zawierają w szczególności: 1) przeznaczenie środków Funduszy zgodnie z art. 80 ust.1; 2) wysokość kosztów, o których mowa w art. 80 ust.2. 3. Roczny Plan Finansowy Funduszu Wspomagania Zatrudnienia określa także przyznane na dany rok budżetowy poszczególnym gminom zdegradowanym ekonomicznie limity kwot dotacji, z których gminy te udzielają wsparcia na zasadach określonych w art. 43 – 50. 4. Bank Gospodarstwa Krajowego, nie później niż do dnia 15 października roku poprzedzającego rok, w którym Roczne Plany Finansowe Funduszy mają obowiązywać, przedstawia projekty tych planów do: a) uzgodnienia ministrom: właściwemu do spraw pracy oraz właściwemu do spraw finansów publicznych; b) zaopiniowania ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego. 5. Uzgodnienie oraz opinia, o których mowa w ust. 4, następuje do dnia 31 października roku poprzedzającego rok, w którym Roczne Plany Finansowe Funduszy mają obowiązywać. 6. Roczny Plan Finansowy Funduszu stanowi podstawę dokonywania wypłat ze środków Funduszu. 7. Bank Gospodarstwa Krajowego sporządza dla każdego z Funduszy odrębny bilans oraz rachunek zysków i strat, wchodzące w skład sprawozdania finansowego tego banku.

Art. 86 1. Bank Gospodarstwa Krajowego przedstawia ministrowi właściwemu do spraw pracy oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, nie później niż do dnia 31 maja, odrębne sprawozdania z działalności oraz wyników Funduszy, obejmujące także bilans i rachunek wyników za poprzedni rok obrotowy. 2. Sprawozdania z działalności oraz wyników Funduszy zatwierdza minister właściwy do spraw pracy po zasięgnięciu opinii Rady.

Art. 87 Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Komisji Nadzoru Finansowego,

36


dostosuje, w drodze rozporządzenia, statut Banku Gospodarstwa Krajowego do przepisów ustawy, biorąc pod uwagę zasady tworzenia i wykorzystywania Funduszy.

Art. 88 Minister właściwy do spraw pracy sprawuje nadzór nad działaniem Funduszy, w szczególności poprzez: 1) badanie dokumentów i danych, niezbędnych do sprawowania nadzoru lub kontroli; 2) wykonywanie niezbędnych do celów nadzoru lub kontroli odpisów, wyciągów z dokumentów lub kserokopii oraz zestawień i obliczeń sporządzonych na podstawie dokumentów; 3) wzywanie i przesłuchiwanie świadków; 4) zwracanie się o wydanie opinii przez biegłych i specjalistów. Rozdział 2 Zasady udzielania pożyczek i kredytów

Art. 89 1. Podmiotami uprawnionymi, zwanym dalej „wnioskodawcami”, do otrzymania pożyczek lub kredytów na zasadach określonych w niniejszej ustawie są: 1. młodzi ludzie, którzy podejmą lub wykonują działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2. osoba prawna, która podejmuje albo wykonuje działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona przez osoby, o których mowa w pkt 1; 3. wspólnicy spółki cywilnej, będących osobami wymienionymi w pkt 1, z których każdy wykonuje działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4. spółka prawa handlowego nieposiadająca osobowości prawnej, która podejmuje albo wykonuje działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona przez osoby, o których mowa w pkt 1. 2. Pierwszeństwo w otrzymaniu pożyczki lub kredytu, o której mowa w ust. 1, mają wnioskodawcy

podejmujący

działalność

gospodarczą,

będący

bezrobotnymi

absolwentami szkół.

37


3. Jeżeli działalność gospodarcza wnioskodawcy będzie podejmowana lub jest wykonywana na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, pierwszeństwo w otrzymaniu pożyczki lub kredytu mają wnioskodawcy, którzy zobowiązują się do utworzenia co najmniej pięciu miejsc pracy dla ludzi młodych zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy na okres nie krótszy niż trzydziestu sześciu miesięcy.

Art. 90. 1. Wnioskodawca może otrzymać kredyt w wysokości do 300.000,00 zł z Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych. 2. Wnioskodawca może otrzymać kredyt w wysokości do 300.000,00 zł z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia. 3. Wnioskodawcy określeni w art. 89 ust. 3, może otrzymać kredyt, o którym mowa w ust. 1 i 2, w wysokości do 600.000,00 zł. 4. Wnioskodawca nie może otrzymać więcej niż jeden kredyt albo jedną pożyczkę, o którym mowa w ust. 1. 5. Uzyskanie przez wnioskodawcę kredytu wyklucza uzyskanie pożyczki na podstawie niniejszej ustawy, jak również uzyskanie przez wnioskodawcę pożyczki wyklucza uzyskanie kredytu na podstawie niniejszej ustawy. 6. Osoby tworzące spółki, wymienione w art. 89 ust. 1 pkt 2 - 4 nie mogą uczestniczyć w innych spółkach, których wspólnicy uzyskali pożyczki lub kredyty na podstawie niniejszej ustawy.

Art. 91 1. Spłata kredytu objęta jest poręczeniem Banku Gospodarstwa Krajowego ze środków Funduszu. 2. Poręczenia są udzielane po dokonaniu przez Bank Gospodarstwa Krajowego analizy ryzyka spłat z tytułu udzielanych poręczeń. 3. Poręczenia nie udziela się jeżeli z analizy, o której mowa w ust. 2, wynika, że podmiot, którego zobowiązania mają być objęte poręczeniem, nie będzie w stanie wykonać tych zobowiązań.

Art. 92 W celu uzyskania możliwości udzielania kredytów, o których mowa art. 90, bank zawiera umowę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego.

38


Art. 93 Umowa określona w art. 92, zawiera w szczególności: 1)

rodzaj zabezpieczanych wierzytelności;

2)

terminy;

3)

kwotę, do której udzielane jest poręczenie, która nie może być wyższa niż 80 % kwoty zobowiązania;

4)

obowiązki informacyjne wobec poręczyciela dotyczące spłaty kredytu przez kredytobiorcę;

5)

warunki poręczenia;

6)

maksymalną wysokość oprocentowania kredytu.

Art. 94 Bank udziela kredytów, o których mowa w art. 90, w celu realizacji przedsięwzięć związanych z podjęciem lub wykonywaniem działalności gospodarczej, w szczególności na: 1) zakup środków trwałych, z wyjątkiem: a) gruntów zabudowanych lub przeznaczonych pod zabudowę oraz użytkowania wieczystego gruntów, b) samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych, z tytułu których przy nabyciu nie przysługuje pełne prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, c) leasingu oraz wynajmu nieruchomości i innych środków trwałych z wyjątkiem wymienionych w literze a) i b). 2) finansowanie bieżącej działalności przedsiębiorstwa – kredyt obrotowy na czas nie dłuższy niż trzydzieści sześć miesięcy.

Art. 95 1. Wnioskodawca, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2-4, zobowiązuje się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej do utworzenia co najmniej trzech miejsc pracy dla ludzi młodych, zatrudnionych na terenie małych miast lub wsi w pełnym wymiarze czasu pracy, w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne na okres co najmniej trzydziestu sześciu miesięcy.

39


2. Jeżeli zostały nieutrzymane miejsca pracy w okresie, o których mowa w ust. 1, wnioskodawca obowiązany jest do zwrotu kredytu wraz z opłatami i odsetkami w pełnej wysokości. 3. Przepis ust. 2 stosuję się odpowiednio w przypadku zbycia przez kredytobiorcę przedsiębiorstwa lub zakładu do dnia spłaty kredytu.

Art. 96 1. Wnioskodawca ubiegający się o udzielenie

kredytu składa wniosek na formularzu

ustalonym przez bank, będący dysponentem środków zwany dalej „bankiem”. 2. Wniosek o udzielenie kredytu zawiera: 1) w przypadku gdy wnioskodawca jest osobą fizyczną: a) imię i nazwisko, b) numer PESEL, c) serię i numer dowodu tożsamości, d) datę i miejsce urodzenia, e) adres zamieszkania. 2) w przypadku gdy wnioskodawca jest osobą prawną, spółką cywilną lub spółką prawa handlowego nie posiadającą osobowości prawnej: a) nazwa, b) adres siedziby, c) numer NIP, d) numer REGON, e) dane dotyczące wspólników lub akcjonariuszy spółki, o których mowa w pkt 1. 3) w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej charakterystykę wykonywanej działalności gospodarczej, w tym określenie jej przedmiotu, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD); 4) opis planowanej działalności, w tym określenie: a) miejsca realizacji, b) celów, c) zakresu i kosztów. 5) plan ekonomiczno - finansowy działalności; 6) oświadczenia lub zobowiązania wnioskodawcy dotyczące kredytu; 7) dane wymagane przez bank dla celów oceny zabezpieczenia spłaty kredytu. 3.

Do wniosku o udzielenie kredytu dołącza się w szczególności:

40


1) dokumenty potwierdzające dane, o których mowa w ust. 2; 2) zaświadczenie wydane przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez wnioskodawcę wykonującego działalność gospodarcza, o którym mowa w art. 89 ust. 1; 3) zaświadczenie wydane przez właściwe organy o niezaleganiu w podatkach oraz składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wnioskodawcy. 4. Dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego ustala się na podstawie powierzchni użytków rolnych w hektarach przeliczeniowych i przeciętnego dochodu z 1 hektara przeliczeniowego, określanego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, ze zm.). 5.

W przypadku uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego oraz dochodów pozarolniczych, dochody te sumuje się.

Art. 97 1. Wniosek o udzielenie kredytu wraz z dokumentami, o których mowa w art. 96, składa się w oddziale wybranego przez wnioskodawcę jednego banku, z którym Bank Gospodarstwa Krajowego zawarł umowę określającą zasady korzystania ze środków Funduszu. 2. Termin składania wniosków o udzielenie kredytu upływa z dniem 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy dla kredytów, o które wnioskowano, w danym roku budżetowym.

Art. 98 Bank, dokonuje oceny wniosku oraz zabezpieczenia spłaty kredytu na podstawie danych, o których mowa w art. 96, oraz innych informacji posiadanych przez ten bank.

Art. 99 1. Bank przekazuje Bankowi Gospodarstwa Krajowego dane dotyczące wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie kredytu. Zakres, tryb i formę informacji określa umowa, o której mowa w art. 92. 2. Bank Gospodarstwa Krajowego niezwłocznie po otrzymaniu danych, o których mowa w ust. 1, dotyczących kredytów udzielanych w danym roku budżetowym, przedstawia ministrowi właściwemu do spraw pracy zbiorczą informację o liczbie przyjętych wniosków o przyznanie kredytu oraz zawiadamia banki o przypadkach złożenia wniosku o udzielenie kredytu w więcej niż jednym banku.

41


Art. 100 1. Jeżeli wniosek przyznanie kredytu zostanie pozytywnie rozpatrzony, bank wyznacza niezwłocznie wnioskodawcy, w formie pisemnej, termin zawarcia umowy, nie dłuższy niż czternaście dni od dnia otrzymania wezwania. 2. Jeżeli wnioskodawca nie stawił się w wyznaczonym przez bank terminie w celu zawarcia umowy albo odmówił jej podpisania, bank nie przyznaje kredytu, chyba że wnioskodawca zawarł umowę w innym terminie: 1) uzgodnionym z bankiem przed upływem terminu wyznaczonego w wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, nie dłuższym niż czternaście dni, albo 2) wyznaczonym przez bank terminie, nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu, o którym mowa w ust. 1. 3. Jeżeli bank nie przyzna kredytu na podstawie ust. 2, bank jest obowiązany poinformować o tym wnioskodawcę w formie pisemnej, podając przyczyny nieprzyznania pomocy.

Art. 101 1. Jeżeli wniosek o przyznanie kredytu zostanie negatywnie rozpatrzony z przyczyn innych niż wskazane w art. 100 ust. 2, wnioskodawcy przysługuje prawo złożenia odwołania do Rady, o której mowa w art. 82. 2. Jeżeli ocena wniosku oraz zabezpieczenia spłaty kredytu jest negatywna lub odwołanie, o którym mowa w ust. 1, zostało rozpatrzone negatywnie, wnioskodawca może złożyć wniosek o udzielenie kredytu w innym banku. 3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza zaświadczenie potwierdzające, że wniosek o udzielenie kredytu został złożony pierwotnie w terminie do dnia 15 listopada. Zaświadczenie zawiera pieczęć i numer rozliczeniowy oddziału banku, w którym wnioskodawca pierwotnie złożył wniosek. 4. Bank, w terminie do dnia 10 marca przekazuje, Bankowi Gospodarstwa Krajowego dane dotyczące wnioskodawców, którzy złożyli wnioski o udzielenie kredytu w innym banku. 5. Szczegółową treść zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3, oraz zakres, tryb i formę informacji, o której mowa w ust. 4, określa umowa, o której mowa w art. 92

42


Art. 102 1. Umowa kredytu nie może zawierać warunków mniej korzystnych niż warunki określone w umowie Banku Gospodarstwa Krajowego z bankiem określone w art. 92, a w szczególności warunków udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów. 2. W umowie kredytu bank, określa w szczególności: 1) okres i terminy wypłacania kredytu; 2) wysokość oprocentowania należnego od wnioskodawcy; 3) terminy i sposób ustalenia rozpoczęcia spłaty kredytu; 4) wysokości spłacanych rat należnych od wnioskodawcy, zwanego „kredytobiorcą”, z chwilą udzielenia kredytu. Art. 103 1. Odsetki od kredytu spłacane przez kredytobiorcę są naliczane w wysokości połowy stopy redyskontowej Narodowego Banku Polskiego, począwszy od dnia spłaty pierwszej raty kredytu. 2. W przypadku gdy odsetki od kredytu spłacane przez kredytobiorcę przekroczą wysokość połowy stopy redyskontowej, pozostałą część kwoty odsetek spłaca Bank Gospodarstwa Krajowego do wysokości, o której mowa w art. 93 pkt 6.

Art. 104 Bank kredytujący jest obowiązany do powiadomienia kredytobiorcy o wysokości miesięcznej raty spłaty kredytu, wynikającej z kwoty wypłaconej pożyczki lub kredytu oraz liczby rat spłaty. Art. 105 Środki finansowe z tytułu kredytu wypłaca się na warunkach określonych w umowie kredytu.

Art. 106. 1. Spłata kredytu, wraz z należnymi odsetkami, rozpoczyna się nie wcześniej niż po upływie dwudziestu czterech miesięcy od końca miesiąca, w którym została podpisana umowa o przyznanie kredytu. 2. Na wniosek kredytobiorcy może zostać ustalony wcześniejszy niż określony w ust. 1, termin rozpoczęcia spłaty kredytu.

43


Art. 107 1. Jeżeli zostaną ujawnione informacje, że kredytobiorca przedstawił nieprawdziwe dane, na podstawie których podjęto decyzję o udzieleniu kredytu, a także o warunkach spłaty, zawieszenia spłaty i umorzenia, właściwy bank może wypowiedzieć umowę kredytu. 2. Z dniem upływu terminu wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, bank żąda spłaty kredytu wraz z kwotą dopłat do odsetek nienależnie wypłaconych ze środków Funduszu na pokrycie pełnego lub częściowego oprocentowania kredytu.

Art. 108 1. Kredytobiorca, któremu wypowiedziano umowę kredytu zgodnie z art. 107, spłaca kwotę dopłat do odsetek od nienależnie wypłaconych ze środków Funduszu kredytu powiększonych o odsetki ustawowe naliczone od dnia wypłaty przez Bank Gospodarstwa Krajowego. 2. W razie niespłacenia w terminie raty kredytu, Bank Gospodarstwa Krajowego lub bank nalicza odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości odsetek określonych w umowie kredytu, przy czym odsetki te nie mogą być wyższe od dwukrotności odsetek ustawowych. Odsetki te obciążają kredytobiorcę w pełnej wysokości.

Art. 109 1. Bank może zawiesić spłatę kredytu wraz z odsetkami na wniosek kredytobiorcy, jeżeli znalazł się on w trudnej sytuacji materialnej lub życiowej, uniemożliwiającej spłatę kredytu. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, kredytobiorca dołącza dokumenty potwierdzające trudną sytuację materialną lub życiową. 3. Okres zawieszenia spłaty kredytu wynosi maksymalnie dwadzieścia cztery miesiące w całym okresie trwania spłaty kredytu. Okresy zawieszenia spłaty sumuje się. 4. Odsetki za okres, o którym mowa w ust. 3, pokrywa Bank Gospodarstwa Krajowego.

Art. 110 1. W razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości przedsiębiorstwa wnioskodawcy albo jego części w toku postępowania w sprawie

44


przyznania kredytu, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca przedsiębiorstwa albo jego części nie może wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy. 2. Wniosek złożony przez wnioskodawcę, o którym mowa w ust. 1, bank pozostawia bez rozpatrzenia z chwilą śmierci wnioskodawcy. 3. W przypadku zbycia przez kredytobiorcę przedsiębiorstwa lub zakładu, obowiązany jest do wcześniejszego zwrotu tego kredytu na zasadach określonych w umowie.

Art. 111 Przepisy art. 89 – 110 stosuje się odpowiednio do pożyczek.

Art. 112. Wniosek o udzielenie pożyczki wraz z dokumentami, o których mowa w art. 96, składa się w Banku Gospodarstwa Krajowego.

Art. 113 1. Zabezpieczeniem wykonania przez wnioskodawcę zobowiązań określonych w umowie pożyczki jest weksel niezupełny (in blanco) wraz z deklaracją wekslową. 2. Weksel wraz z deklaracją wekslową są: 1) podpisywane przez wnioskodawcę w obecności upoważnionego pracownika banku; 2) składane w oddziale banku w dniu zawarcia umowy. 3. Wnioskodawca będący osobą fizyczną dołącza do umowy oświadczenie: 1) małżonka o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy albo o niepozostawaniu w związku małżeńskim, albo o ustanowionej rozdzielności majątkowej; 2) współwłaściciela albo współwłaścicieli przedsiębiorstwa oraz ich małżonków o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy albo o ustanowionej rozdzielności majątkowej, jeżeli działalność dotyczy wyłącznie przedsiębiorstwa stanowiącego współwłasność osób fizycznych.

45


Rozdział 3 Zasady umarzania pożyczek i kredytów

Art. 114 Pożyczki i kredyty, o których mowa w art. 89, wraz z odsetkami, mogą być na wniosek pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy częściowo lub w całości umorzone na zasadach określonych w niniejszej ustawie.

Art. 115 1.

Umorzeń kredytów dokonuje bank udzielający kredytu.

2.

Umorzeń pożyczek dokonuje Bank Gospodarstwa Krajowego.

Art. 116 1. Jeżeli zrealizowano inwestycje, na które została udzielona pożyczka lub kredyt, na wniosek pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy, umarza się częściowo pożyczkę lub kredyt, na zasadach określonych w ust. 2-3 oraz art. 117. 2. Umorzenia części pożyczki lub kredytu dokonuje się poprzez pomniejszenie wysokości rat pożyczki lub kredytu o 20% ich kwoty na podstawie przedkładanych, nie częściej niż dwa razy w roku, przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę faktur dokumentujących zakupy inwestycyjne, dokonane z pożyczki lub kredytu oraz potwierdzeń zapłaty tych faktur do wysokości netto tych faktur. 3. Całkowita kwota umorzeń pożyczki lub kredytu, o których mowa w ust. 1 i 2, wraz z odsetkami nie może przekroczyć jednocześnie: 1) 50% kwoty wykorzystanego kapitału pożyczki lub kredytu; 2) w danym roku kalendarzowym - iloczynu 10% kwoty kapitału wykorzystanej pożyczki lub kredytu i liczby lat, które upłynęły od dnia udzielenia pożyczki lub kredytu. Art. 117 1. Umorzenie pożyczek lub kredytów, o którym mowa w art. 116, następuje pod warunkiem, że pożyczkobiorca lub kredytobiorca przedłoży następujące dokumenty: 1) faktury dokumentujące wydatki na inwestycje finansowane z pożyczki lub kredytu; 2) zbiorczą informację sprzedaży towarów lub usług wykonanych lub świadczonych w wyniku inwestycji, na które udzielono pożyczki lub kredytu odpowiednio za okres od

46


zakończenia tej inwestycji do dnia umorzenia lub okres od dnia ostatniego umorzenia do dnia kolejnego umorzenia; 3) informację o pomocy publicznej udzielonej na realizację inwestycji, na którą udzielono pożyczkę odpowiednio za okres do dnia pierwszego umorzenia lub okres od dnia ostatniego umorzenia do dnia kolejnego umorzenia; 4) zobowiązanie, że działalność gospodarcza będzie prowadzona przez co najmniej pięć lat od dnia zakończenia inwestycji, pod rygorem zwrotu umorzonej kwoty pożyczki lub kredytu; 5) zaświadczenie wydane przez właściwy organ podatkowy o niezaleganiu z zapłatą podatków, stanowiących dochód budżetu państwa odpowiednio za okres od zakończenia tej inwestycji do dnia umorzenia lub okres od dnia ostatniego umorzenia do dnia kolejnego umorzenia; 6) zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o niezaleganiu z zapłatą podatków i opłat lokalnych; 7) zaświadczenie właściwego miejscowo oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o niezaleganiu z zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne odpowiednio za okres od zakończenia tej inwestycji do dnia umorzenia lub okres od dnia ostatniego umorzenia do dnia kolejnego umorzenia. 2. Jeżeli nastąpi zbycie przedsiębiorstwa lub zakładu, przez osoby, które korzystały z kredytu lub pożyczki w ciągu dziesięciu lat od dnia umorzenia kredytu lub pożyczki, powstaje obowiązek zwrotu kwoty umorzenia, o którym mowa w art. 116, wraz z odsetkami ustawowymi w podwójnej wysokości.

Art. 118 Umorzenie części lub całości pożyczki lub kredytu przeznaczonego na wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych dla celów podatku dochodowego jest traktowane jako zwrot przedsiębiorcy wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Art. 119 1. Całkowite lub częściowe umorzenie pożyczki lub kredytu wraz z odsetkami może nastąpić również, jeżeli pożyczkobiorca albo kredytobiorca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.

47


2. Wniosek o umorzenie pożyczki lub kredytu powinien zawierać opis okoliczności, które doprowadziły

do

powstania

trudnej

sytuacji

finansowej

pożyczkobiorcy

lub

kredytobiorcy. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające trudną sytuację finansową pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy oraz przyczyny jej powstania. 3. Rozpoznanie wniosku o umorzenie pożyczki lub kredytu następuje w terminie dwóch miesięcy od dnia jego złożenia przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę. DZIAŁ V NADZÓR I KONTROLA Rozdział 1 Nadzór i kontrola sprawowana przez Narodową Radę Zatrudnienia

Art. 120 1. Rada Ministrów obowiązana jest przedkładać Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej w toku realizacji Programu roczne informacje o jego wykonaniu w terminie do 15 czerwca roku następującego po kolejnym roku jego realizacji. 2. Organem nadzorującym wykonanie Programu jest minister właściwy do spraw pracy.

Art. 121 1. Realizacja Programu poddawana jest okresowej ocenie przez Narodową Radę Zatrudnienia, działająca przy Prezesie Rady Ministrów. 2. W skład Narodowej Rady Zatrudnienia wchodzi dwudziestu członków, powoływanych przez Prezesa Rady Ministrów spośród wybitnych przedstawicieli nauki i praktyki, wyróżniających się wiedzą z zakresu zatrudnienia i polityki społecznej. 3. Narodowa Rada Zatrudnienia monitoruje wykonanie Programu, ocenia stopień jego realizacji, przedkłada wnioski w tej sprawie. 4. Posiedzenia Narodowej Rady Zatrudnienia odbywają się co najmniej raz na kwartał. 5. W obradach Narodowej Rady Zatrudnienia uczestniczy minister właściwy do spraw pracy oraz minister właściwy do spraw finansów publicznych. 6. Narodowa Rada Zatrudnienia przedkłada Prezesowi Rady Ministrów roczną ocenę realizacji Programu w terminie do 31 maja roku następującego po kolejnym roku jego realizacji.

48


Rozdział. 2 Nadzór i kontrola prowadzone przez Bank Gospodarstwa Krajowego

Art. 122 Nadzór nad gospodarowaniem środkami Funduszu Wspomagania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspierania

Przedsiębiorczości

Ludzi

Młodych

sprawuje

Rada

Nadzorcza

Banku

Gospodarstwa Krajowego.

Art. 123 Bank Gospodarstwa Krajowego sprawuje kontrolę warunków udzielania kredytów, będących wykonaniem Programu.

Art. 124 1. Rada Nadzorcza Banku Gospodarstwa Krajowego przedstawia ministrowi właściwemu do spraw pracy, oraz ministrowi właściwemu w sprawach finansów publicznych zbiorczą informację o wykonaniu Programu w dziedzinie udzielania i umarzania kredytów i pożyczek. 2. Informacja, o której mowa w ust. 1, składana jest do dnia 15 marca roku następującego po każdym roku realizacji Programu.

Rozdział 3 Nadzór i kontrola prowadzone przez Komisję Nadzoru Finansowego

Art. 125 Komisja Nadzoru Finansowego przedstawia ministrowi właściwemu do spraw pracy, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz Prezesowi Rady Ministrów roczne raporty dotyczące udzielania kredytów, o których mowa w art. 90, niniejszej ustawy do dnia 15 marca roku następującego po każdym roku realizacji Programu.

49


Rozdział 4 Nadzór i kontrola prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Art. 126 1. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów monitoruje pomoc publiczną udzieloną na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59 poz. 404 ze zm.). 2. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów składa roczną informację Radzie Ministrów o wielkości pomocy publicznej udzielanej w każdym roku realizacji Programu do dnia 15 marca roku następującego po każdym roku realizacji Programu

DZIAŁ VI PRZEPISY KARNE

Art. 127 1. Kto, ubiegając się o pomoc, na podstawie przepisów ustawy, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie lub inne dokumenty dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania tej pomocy podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. 2. Karze określonej w ust. 1 podlega również ten, kto, uczestnicząc w procesie przyznawania pomocy, na podstawie przepisów ustawy, umyślnie przyjmuje podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie lub inne dokumenty dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania tej pomocy. 3. W wypadku popełnienia czynu zabronionego mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Art. 128 Kto, uczestnicząc w procesie przyznawania pomocy na podstawie przepisów ustawy nie przestrzega zasady zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i

50


wyznanie lub ze względu na przynależność związkową, podlega karze grzywny nie niższej niż 10.000 zł.

DZIAŁ VII PRZEPISY ZMIENIAJĄCE

Art. 129 W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 5: a) po ust. 1 dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu: „1a. W przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w trakcie roku kalendarzowego co najmniej siedmiu pracowników, zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, w wieku do 35 roku życia na okres nie krótszy niż dwa lata na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie oraz uzyskania w każdym z tych lat przychodów w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, maksymalna stawka podatku, o której mowa w ust. 1 pkt. 1 lit. a, pkt 2 lit. b-d i pkt 3, wynosi 50% stawki, z zastrzeżeniem ust. 1b. Obniżenie stawki stosuje się wyłącznie w stosunku do nieruchomości i

1b.

obiektów budowlanych położonych na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, o których mowa w odrębnych przepisach.”; b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. W przypadku, o którym mowa w ust. 1a, przepis art. 20 ust. 1 stosuje się odpowiednio.”; 2) w art. 10: a) po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu: „2a. W przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w trakcie roku kalendarzowego co najmniej siedmiu pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, w wieku do 35 roku życia na okres nie krótszy niż dwa lata na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie oraz uzyskania w każdym z tych lat przychodów w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym,

51


maksymalna stawka podatku, o której mowa w ust. 1, wynosi 50% stawki, z zastrzeżeniem ust. 2b. 2b.

Obniżenie stawki stosuje się wyłącznie na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, o których mowa w odrębnych przepisach.”;

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Jeżeli górna granica stawki podatku, o której mowa w ust. 1 pkt 2, 4 lub 6 i w ust. 2a, jest niższa od odpowiedniej stawki minimalnej określonej w załącznikach nr 1-3 do ustawy, górnej granicy stawki nie uwzględnia się. W tym przypadku rada gminy przyjmuje stawkę podatku od środków transportowych dla poszczególnych rodzajów pojazdów w wysokości odpowiedniej stawki określonej w załącznikach nr 1-3 do ustawy.”.

Art. 130 W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 5a po pkt 27 dodaje się pkt 28 w brzmieniu: „28) młodym przedsiębiorcy – oznacza to podatnika, który łącznie spełnia następujące warunki: a) nie ukończył 35 roku życia, b) prowadzi działalność usługową oraz działalność wytwórczą na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, z wyłączeniem działalności, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i 5 lit. a i d-f ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z Nr 144, poz. 930, ze zm.) oraz c) przez co najmniej trzy lata podatkowe utrzymuje faktyczne przeciętne zatrudnienie na poziomie nie niższym niż trzy osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy, które nie ukończyły 35 roku życia, przez okres co najmniej dwudziestu czterech miesięcy, d) osiągnął przychody z działalności gospodarczej w każdym roku podatkowym w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł.”; 2) w art. 6 w ust. 4 pkt 3 otrzymuje brzmienie: „3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach

regulujących

system

oświatowy

lub

szkolnictwo

wyższe

52


obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej i dochodu z minipracy, o której mowa w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia…. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U., poz.………) zwanej dalej „ustawą o Narodowym Programie Zatrudnienia.”.”; 3) w art. 9: a) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty, z zastrzeżeniem ust. 7.”; b) po ust. 6 dodaje się ust. 7 w brzmieniu: „7. W przypadku młodego przedsiębiorcy przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio z tym że, okres, w którym może być obniżany dochód ze źródła wynosi dziewięć lat podatkowych.”; 4) w art. 14 w ust. 2 pkt 6 otrzymuje brzmienie: „6) wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 6, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy oraz pożyczek lub kredytów udzielonych zgodnie z przepisami rozdziału II działu IV ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia”; 5) w art. 21 w ust. 1: a) uchyla się pkt 6, 6a, 15, 52, 53; b) po pkt 137 dodaje się pkt 138-144 w brzmieniu: „138) zwrot zapłaconego podatku przyznany na podstawie art. 19 ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia; 139)

wsparcie finansowe przyznane na podstawie

art. 22 ustawy o

Narodowym Programie Zatrudnienia; 140)

stypendia przyznane na podstawie art. 30 ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia;

53


141)

dotacje

przyznane na podstawie

art. 43 ustawy z o Narodowym

Programie Zatrudnienia; 142)

pomoc finansowa przyznana na podstawie art. 54

ustawy o

Narodowym Programie Zatrudnienia; 143)

dofinansowanie minipracy przyznane na podstawie art. 64 ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia.

144) wartość nieodpłatnie świadczonej pracy praktykanta na rzecz przedsiębiorcy w ramach praktyki szkoleniowej, o której mowa w art. 51 ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia”; 6) w art. 23 w ust. 1 pkt 55 otrzymuje brzmienie: „55) niewypłaconych, niedokonanych lub niepostawionych do dyspozycji wypłat, świadczeń oraz innych należności z tytułów określonych w art. 12 ust. 1 i 6, art. 13 pkt 2 i 4—9 oraz w art. 18, świadczeń pieniężnych z tytułu odbywania praktyk szkoleniowych, o których mowa w ustawie o Narodowym Programie Zatrudnienia, praktyk absolwenckich, o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. Nr 127, poz. 1052), a także zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakład pracy, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 6ba;”; 7) w art. 35 w ust. 1 po pkt 8 dodaje się pkt 8a w brzmieniu: „8a) przedsiębiorca przyjmujący na praktykę szkoleniową — od świadczeń pieniężnych wypłacanych z tytułu odbywania praktyk szkoleniowych, o których mowa w ustawie o Narodowym Programie Zatrudnienia.”; 8) w art. 44: a) uchyla się ust. 7a-7k, b) po ust. 13 dodaje się ust. 14 w brzmieniu: „14. W przypadku, gdy podatnikiem osiągającym dochody z działalności gospodarczej jest młody przedsiębiorca zaliczki obniża się o 50%.”.

Art. 131 W ustawie z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214, ze zm.) w art. 2 w ust. 1 po pkt 18 dodaje się pkt 19 w brzmieniu: „19) kontrola prawidłowości oraz rzetelności wykonania obowiązków oraz uprawnień przez przedsiębiorców, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające

54


osobowości prawnej na podstawie ustawy z dnia …. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …, poz. …).”.

Art. 132 W ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 6 w ust. 1 uchyla się pkt 4a, 4b, 7 i 9; 2) w art. 12 w ust. 1 w pkt 3 lit a otrzymuje brzmienie: „a)

zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy oraz pożyczek lub kredytów udzielanych zgodnie z przepisami rozdziału II działu IV ustawy z dnia …. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U., poz. ....), zwanej dalej „ustawą o Narodowym Programie Zatrudnienia”;

3) w art. 16 w ust. 1 pkt 57 otrzymuje brzmienie: „57) niewypłaconych, niedokonanych lub niepostawionych do dyspozycji wypłat, świadczeń oraz innych należności z tytułów określonych w art. 12 ust. 1 i 6, art. 13 pkt 2 i 4—9 oraz w art. 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, świadczeń pieniężnych z tytułu odbywania praktyk szkoleniowych, o których mowa ustawie o Narodowym Programie Zatrudnienia, praktyk absolwenckich, o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. Nr 127, poz. 1052), a także zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakład pracy, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 4g.”; 4) w art. 17 w ust. 1: a) uchyla się pkt 16, 19, 22 i 30; b) po pkt 4z dodaje się pkt 4za- 4zd w brzmieniu: „ 4za) dochody Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w części przeznaczonej na cele statutowe, wynikające z odrębnych przepisów; 4zb) dochody Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w części przeznaczonej na cele statutowe, wynikające z odrębnych przepisów; 4zc) dochody Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w części przeznaczonej na cele statutowe,;

55


4zd)

dochody Agencji Rynku Rolnego w części przeznaczonej na cele

statutowe.”.

Art. 133 W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 18a po ust. 1 dodaje się ust. 1a – 1c w brzmieniu: „1a. Jeżeli ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, najpóźniej w dwudziestym czwartym miesiącu kalendarzowym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej zatrudnia co najmniej siedmiu pracowników w wieku do 35 lat na podstawie stosunku pracy w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i utrzymuje to zatrudnienie przez okres co najmniej dwudziestu czterech miesięcy, oblicza podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w sposób określony w ust. 1 przez kolejne dwanaście miesięcy kalendarzowych następujących po okresie wskazanym w ust. 1. 1b.

Ubezpieczony traci prawo do ustalania podstawy wymiaru składek w sposób określony w ust. 1, od miesiąca przypadającego w okresie, o którym mowa w ust. 1a, w którym nie spełni warunku w zakresie limitu zatrudnienia określonego w ust. 1a.

1c. Pomoc, o której mowa w ust. 1a, stanowi pomoc de minimis udzielaną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.”; 2) po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a w brzmieniu: "Rozdział 3a Szczególne zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne

Art. 32a 1. Składki, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1, ust. 1b i ust. 3, w części finansowanej przez płatnika, ulegają obniżeniu na zasadach określonych w ust. 2-4 i art. 32b. 2. Składki, o których mowa w ust. 1, ulegają obniżeniu, gdy pracodawca którego roczny przychód nie przekracza 1 300 000 zł, po dniu 1 stycznia 2014 r. utworzy co najmniej pięć miejsc pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym i zatrudni co

56


najmniej pięciu pracowników w wieku do 35 lat na podstawie stosunku pracy w przeliczeniu na pełne etaty oraz utrzyma to zatrudnienie przez okres co najmniej 60 miesięcy. 3. Utworzenie pierwszego i ostatniego z etatów, o których mowa w ust. 2, musi nastąpić w okresie nie dłuższym niż 45 dni.

Art. 32b 1. Składki, o których mowa w art. 32a, wynoszą w pierwszym roku zatrudnienia jedną piątą wysokości składek określonych na zasadach ogólnych. 2. Składki, o których mowa w ust. 1, wzrastają z każdym rokiem o jedną piątą wysokości składek; jednakże nie mogą wynosić więcej niż kwota składek do zapłaty, obliczanych według zasad ogólnych. 3. Okres, o którym mowa w ust. 1, liczy się od momentu zatrudnienia do końca miesiąca następującego po roku, w którym nastąpiło zatrudnienie.

Art. 32 c. 1. Przepis art. 32a ust. 1 stosuje się pod warunkiem, że nastąpi wzrost netto ilości zatrudnionych pracowników u danego przedsiębiorcy w porównaniu ze średnią z ostatnich 12 miesięcy przed okresem, o którym mowa w art. 32a ust. 3. 2. Przepis ust. 1 ma zastosowanie również w przypadku gdy po rozwiązaniu stosunku pracy z pracownikiem w jego miejsce zatrudniono niezwłocznie nie później niż w ciągu 30 dni, innego młodego pracownika, o którym mowa w art. 32a ust 2.

Art. 32 d. Różnicę pomiędzy kwotą składek, obliczanych według zasad ogólnych, a obniżoną kwotą składek, obliczanych zgodnie z zasadami określonymi w art. 32b ust. 1 i 2, jest pokrywana przez budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.

Art. 32e. Jeżeli pracodawca zapłaci składki, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1, ust. 1b i ust. 3, na zasadach ogólnych za pracowników, w stosunku do których przysługiwało mu prawo do obniżenia wysokości składek określone w art. 32a, traktuje się je jako składki nienależnie opłacone, do których stosuje się art. 24 ust. 6d.

57


Art. 32f. Jeżeli nastąpiło naruszenie art. 32a ust. 2-4 i art. 32b, podatnik traci prawo do stosowania obniżenia, o którym mowa w art. 32a ust. 1, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik przestał spełniać warunki uprawniające do stosowania obniżenia, z zastrzeżeniem art. 32g.

Art. 32g. Pracodawca może korzystać z możliwości obniżenia wysokości składek, o której mowa w art. 32a, nie dłużej niż cztery lata.

Art. 32h. Pracodawca, który chce skorzystać z możliwości obniżenia wysokości składek, o której mowa w art. 32a, składa wraz z deklaracjami rozliczeniowymi, o których mowa w art. 46 ust. 4, oświadczenie o spełnianiu warunków do zastosowania obniżenia.”.

Art. 134 W ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 1998 r., Nr 144, poz. 930, ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 4 w ust. 1 po pkt 13 dodaje się pkt 14 w brzmieniu: „14) młody przedsiębiorca – podatnika, który łącznie spełnia następujące warunki: a) nie ukończył 35 roku życia, b) prowadzi działalność usługową oraz działalność wytwórczą na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, z wyłączeniem działalności, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i 5 lit. a i d - f oraz c) przez co najmniej trzy lata podatkowe utrzymuje faktyczne przeciętne zatrudnienie na poziomie nie niższym niż trzy osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy, które nie ukończyły 35 roku życia, przez okres co najmniej dwudziestu czterech miesięcy; d) osiągnął przychody z działalności gospodarczej w każdym roku podatkowym w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł.”; 2) w art. 12: a) ust. 1 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

58


„1.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, z zastrzeżeniem ust. 1a wynosi:”;

b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: „1a. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych u małego przedsiębiorcy wynosi 3,5 %.”; 3) w art. 27 po ust. 6 dodaje się ust. 6a w brzmieniu: „6a. W przypadku małych przedsiębiorców stawki karty podatkowej, o której mowa w ust. 1, obniża się o 30 %.”; 4) w art. 28 po ust. 4 dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. Przypis ust. 1 nie stosuje się do małych przedsiębiorców.”.

Art. 135 W ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649, ze zm.) w art. 2 po pkt 6 dodaje się pkt 7 w brzmieniu: „7) umowy pożyczki udzielane na podstawie ustawy z dnia……… o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U………………..).”.

Art. 136 W ustawie z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2002 r., Nr 199, poz. 1674, ze zm.) w art. 2 w ust. 1 pkt 15 otrzymuje brzmienie: „15) przy odbywaniu praktyki szkoleniowej w rozumieniu ustawy z dnia ………. r. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …. poz. …..). lub praktyki absolwenckiej, o której mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. Nr 127, poz. 1052).”.

Art. 137 W ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego (Dz. U. z 2003 r., Nr 65, poz. 594, ze zm.) w art. 4 po pkt 3 dodaje się pkt 4 w brzmieniu: „4) związane ze wsparciem w ramach Narodowego Programu Zatrudnienia w rozumieniu ustawy z dnia …. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …, poz. …).”.

59


Art. 138 W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 17: a) w ust. 1 uchyla się pkt 7 i 8; b) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Przepisów ust. 1 pkt 4 i 5 nie stosuje się w przypadku świadczenia usług i dostawy towarów, od których podatek należny został rozliczony przez usługodawcę lub dokonującego dostawy towarów na terytorium kraju, z wyłączeniem świadczenia usług określonych w art. 28b lub 28l oraz dostawy gazu w systemie gazowym lub energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym, dla których w każdym przypadku podatnikiem jest usługobiorca lub nabywca towarów. Obowiązek rozliczenia podatku należnego ciąży w każdym przypadku na dostawcy towarów, który jest zarejestrowany na podstawie art. 96 ust. 4”; c) uchyla się ust. 7; 2) w art. 41 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 114a, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.”; 3) w art. 43: a) w ust. 1 pkt 10 i 10a otrzymują brzmienie: „10) Zwalnia się dostawę na terytorium kraju: a) terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę; b) budynków, lokali, budowli lub ich części, jeżeli od końca roku, w którym zakończono budowę tych obiektów, minęło co najmniej pięć lat, z zastrzeżeniem ust. 10a-10c; c) budynków, lokali, budowli lub ich części, jeżeli od końca roku, w którym dokonano nakładów na ich ulepszenie minęło co najmniej pięć lat, przy czym wartość tych nakładów wynosiła co najmniej 30% wartości początkowej tych obiektów, z zastrzeżeniem pkt 10a-10c; d) budynków, lokali, budowli i ich części, jeżeli podatnikowi podatku dokonującemu ich dostawy nie przysługiwało prawo do zmniejszenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony z tytułu wybudowania,

60


nabycia lub ulepszenia tych obiektów lub przysługiwało to prawo z tytułu ulepszeń obiektu, jeżeli wartość nakładów była niższa niż 30% wartości początkowej; e) zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntu, w przypadku dostawy budynków, lokali i budowli trwale związanych z gruntem albo części takich budynków lub budowli, jeżeli dostawa tych obiektów jest zwolniona od podatku. 10a) Przepis pkt 10 lit. b) stosuje się, gdy podatnikowi dokonującemu dostawy przysługiwało prawo do zmniejszenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony z tytułu wybudowania, nabycia lub ulepszenia tych obiektów.” b) w ust. 1 po pkt 10a dodaje się pkt 10b do 10d w brzmieniu: „10b) Podatkiem naliczonym, o którym mowa w pkt 10a, jest również podatek naliczony w rozumieniu ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm.). 10c) Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w pkt 10 lit. c), d) i e), i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części pod warunkiem, że dokonującym dostawy i nabycia budynku, budowli lub ich części: a) są zarejestrowani jako podatnicy czynni, na podstawie w art. 96 ust. 4; b) złożą, przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy organowi podatkowemu, zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części. 10d) Oświadczenie, o którym mowa w pkt 10c lit. b), musi zawierać: 1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy; 2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, lokalu, budowli lub ich części; 3) adres budynku, lokalu, budowli lub ich części.”; c) uchyla się ust. 13 i 14; d) ust. 15 otrzymuje brzmienie:

61


„15. Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do: 1) czynności ściągania długów, w tym factoringu; 2) usług doradztwa; 3) usług w zakresie leasingu.”; 4) w art. 86 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1.

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 114a, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.”.

5) w art. 87: a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6 oraz ust. 6a, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może, z zastrzeżeniem ust. 6a, przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.”, b) po ust. 6 dodaje się ust. 6a w brzmieniu: „6a. W przypadku podatników, o których mowa w art. 114a, urząd skarbowy jest obowiązany zwrócić różnicę podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 15 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia. Czynności

62


sprawdzające, o których mowa w ust. 2 zdanie drugie, nie mogą trwać dłużej niż 30 dni.”; 6) art. 89a otrzymuje brzmienie: „1. Podatnik podatku może zmniejszyć podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, które nie zostały zbyte, jeżeli nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona, z zastrzeżeniem ust. 3-6. Zmniejszenie podatku należnego dotyczy również kwoty podatku należnego dotyczącej części kwoty wierzytelności odpisanej jako nieściągalna lub której nieściągalność została uprawdopodobniona. 2. Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 365 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. 3. Przepis ust. 1 stosuje się w przypadku gdy spełnione są następujące warunki: a. dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, o którym mowa w 6, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji; b. wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny; c. wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1, są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni; d. wierzytelności nie zostały zbyte; e. od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły dwa lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona; f. wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1, a dłużnik w ciągu 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie. 4. Zmniejszenie podatku należnego może nastąpić w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym upłynął termin określony w ust. 3 pkt 6, nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym wierzyciel uzyskał potwierdzenie odbioru przez dłużnika zawiadomienia, o którym mowa ust. 3 pkt 6. Warunkiem dokonania korekty jest uzyskanie przez wierzyciela potwierdzenia odbioru przez dłużnika zawiadomienia, o którym mowa ust. 3 pkt 6.

63


5. W przypadku gdy po dokonaniu zmniejszenia podatku należnego określonego w ust. 1 należność została uregulowana w jakiejkolwiek formie, podatnik, o którym mowa w ust. 1, obowiązany jest zwiększyć podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek należny zwiększa się w odniesieniu do tej części. 6. Przepis ust. 5 ma zastosowanie również w przypadku jakiejkolwiek formy zbycia tej wierzytelności. 7. Podatnik obowiązany jest wraz z deklaracją podatkową, w której dokonuje korekty podatku należnego określonej w ust. 1, zawiadomić o korekcie, o której mowa w ust. 1, właściwy dla podatnika organ podatkowy wraz z podaniem kwot korekty podatku należnego. 8. Podatnik w ciągu 7 dni od dnia dokonania korekty podatku należnego wymienionej w ust. 1 obowiązany jest również zawiadomić dłużnika o tej czynności. Kopia zawiadomienia jest przesyłana do właściwego dla podatnika organu podatkowego. 9. Przepisów ust. 1-7 nie stosuje się, jeżeli pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem istnieje związek, o którym mowa w 152 ust. 2 – 4.”. 7) w art. 103 po ust. 2g dodaje się ust. 2h w brzmieniu: „2h. Do podatników, o których mowa w art. 114a, innych niż mali podatnicy, nie stosuje się ust. 2a do 2g.”; 8) w art. 111 po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu: „4a. Podatnik, o którym mowa w art. 114a, który rozpocznie ewidencjonowanie obrotu i kwot podatku należnego w obowiązujących terminach, może odliczyć od podatku kwotę wydatkowaną na zakup każdej z kas rejestrujących zgłoszonych na dzień rozpoczęcia (powstania obowiązku) ewidencjonowania.”; 9) po art. 114 dodaje się art. 114a w brzmieniu: „Art. 114a. 1. Podatnik, o którym mowa w ust. 2, może wybrać opodatkowanie w formie ryczałtu według stawki 7 %, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, w którym będzie stosował ryczałt. Stawka ryczałtu ma zastosowanie do dostawy towarów i świadczenia usług na terytorium kraju, z wyłączeniem eksportu towarów, wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz importu usług oraz dostawy towarów w wyniku prowadzenia działalności handlowej.

64


2. Przepis ust. 1 stosuje się do podatnika będącego małym lub średnim przedsiębiorcą prowadzącym działalność produkcyjną lub usługową, posiadającym zakład na terenie małego miasta lub wsi w rozumieniu ustawy z dnia … o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. z …., Nr…, poz.….), który zatrudnia co najmniej siedmiu pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w okresie pięciu lat, którzy nie ukończyli 35 roku życia, przy czym w ciągu pierwszego roku zatrudni co najmniej trzech pracowników, w drugim roku zatrudni co najmniej pięciu pracowników, w trzecim co najmniej sześciu, w czwartym siedmiu pracowników. 3. Przepis ust. 1 i 2 stosuje się pod warunkiem, że: 1) nastąpi wzrost netto ilości pracowników w przeliczeniu na pełne etaty u danego przedsiębiorcy w porównaniu ze średnią z ostatnich dwunastu miesięcy, lub 2) nie nastąpi wzrost netto ilości pracowników u danego przedsiębiorcy w porównaniu ze średnią z poprzednich dwunastu miesięcy w przypadku, gdy stanowisko lub stanowiska pracy zostały zwolnione w następstwie rozwiązania stosunku pracy przez pracownika, rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron, zmniejszenia wymiaru czasu pracy z inicjatywy pracownika, przejścia na emeryturę lub rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika; 3) wartość sprzedaży opodatkowanej podatnika, nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 1 000 000 zł. 4. Przez wzrost netto ilości zatrudnionych pracowników, o którym mowa w ust. 3, rozumie się przez to różnicę miedzy średnią liczbą zatrudnionych w roku u podatnika podatku dochodowego, w którym utworzył on miejsca pracy, a średnią liczbą zatrudnionych w roku poprzednim; liczbę zatrudnionych oblicza się jako statystyczną ilość osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy; 5. Zatrudnienie pracowników, o których mowa ust. 2, może trwać nie krócej niż dwadzieścia cztery miesiące, następujące po miesiącu, w którym nastąpiło zatrudnienie nowego pracownika. Umowa o pracę może zostać rozwiązana w tym okresie przez pracodawcę jedynie w przypadkach przewidzianych w art. 52 § 1 Kodeksu pracy. 6. Przy opodatkowaniu w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisu art. 86, z wyjątkiem nabycia towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji,

65


oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika - używanych przez podatnika do potrzeb czynności opodatkowanych; przepis art. 86a stosuje się odpowiednio. 7. Jeżeli nastąpi naruszenie warunków określonych w ust. 2 – 4, podatnik traci prawo do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik przestał spełniać warunki uprawniające do stosowania ryczałtu. 8. Za zgodą naczelnika urzędu skarbowego podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z dokumentów celnych oraz o kwotę podatku zapłaconą od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, a także o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem utraty prawa do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu, pod warunkiem: 1) sporządzenia spisu z natury zapasów tych towarów, z wyłączeniem towarów, o których mowa w ust. 5, posiadanych w dniu, w którym nastąpiło naruszenie warunków do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, oraz 2) przedłożenia w urzędzie skarbowym spisu, o którym mowa w pkt 1, w terminie 14 dni, licząc od dnia utraty prawa do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1. 9. Kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 7, stanowi iloczyn ilości towarów objętych spisem z natury i kwoty podatku naliczonego przypadającej na jednostkę towaru, z podziałem na poszczególne stawki podatkowe. 10. Podatnik opodatkowany w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, składa w terminie, o którym mowa w art. 99 ust. 1, skróconą deklarację podatkową. Przepisy art. 99 ust. 7a i 7b stosuje się odpowiednio. 11. Podatnik, który wybrał opodatkowanie w formie ryczałtu, może zrezygnować z tej formy opodatkowania, nie wcześniej jednak niż po upływie 12 miesięcy, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego nie będzie rozliczał się w formie ryczałtu, o którym mowa w ust. 1. 12. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór deklaracji podatkowej, o której mowa w ust. 10, wraz z

66


objaśnieniami co do sposobu jej wypełnienia, uwzględniając termin i miejsce składania deklaracji podatkowej.”. 10) uchyla się załącznik nr 11.

Art. 139 W ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, ze zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 2: a) w ust. 1 po pkt 45 dodaje się pkt 46 w brzmieniu: „46) bezrobotnym z terenów gmin zdegradowanych ekonomicznie rozumie się przez to bezrobotnego zamieszkałego na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie, o której mowa w art. 5 ustawy z dnia ………. r. o Ustawa o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …. poz. …..).” b) w ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie: „2) odbywanie praktyki szkoleniowej na zasadach określonych w ustawie z dnia ………. r. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …., poz. …..) lub praktyki absolwenckiej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. Nr 127, poz. 1052).”; 2) w art. 44 po pkt 6 dodaje się pkt 7 w brzmieniu: „7) finansowanie kosztów przejazdu do podmiotu przyjmującego na

praktykę

szkoleniową oraz finansowanie dodatkowych kosztów podmiotu przyjmującego na tę praktykę, w rozumieniu ustawy z dnia ………. r. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …., poz. …..).”; 3) w art. 45 po ust. 5 dodaje się ust. 6 w brzmieniu: „6. Starosta może zwrócić praktykantowi koszt przejazdu do miejsca odbywania praktyk i powrotu do miejsca zamieszkania lub pobytu, do którego czas dojazdu i powrotu do miejsca stałego zamieszkania lub pobytu wynosi łącznie ponad dwie godziny dziennie.”; 4) po art. 47 dodaje się art. 47a w brzmieniu: „Art. 47a. 1. Starosta może zawrzeć z pracodawcą umowę przewidującą jednorazowe refundowanie poniesionych kosztów z tytułu dodatkowych wydatków związanych z przyjęciem praktykanta.

67


2. Refundacja może nastąpić w przypadku, gdy: 1) praktyka jest odpłatna, a wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego, jest co najmniej równa wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz 2) po upływie 2 miesięcy praktykant nadal odbywa praktyki. 3. Kwota refundowanych składek, o których mowa w ust. 1, nie może przekroczyć jednokrotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia.”; 5) w art. 49 po pkt 7 dodaje się pkt 8 w brzmieniu: „8) bezrobotnych z terenów gmin zdegradowanych ekonomicznie.”; 6) w art. 75 w ust. 1 pkt 7 otrzymuje brzmienie: „7) odbywa odpłatną praktykę szkoleniową lub praktykę absolwencką i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej minimalnego wynagrodzenie za pracę;”; 7) po art. 104b dodaje się art. 104c w brzmieniu: „Art. 104c. Pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które nie ukończyły 35 roku życia i w okresie trzydziestu dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy.”.

Art. 140 W ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2006 r., Nr 158, poz. 1121, ze zm.) po art. 9b dodaje się art. 9c w brzmieniu: „Art. 9c. Pracodawca, o którym mowa w art. 9, nie opłaca składek na Fundusz przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które nie ukończyły 35 roku życia i w okresie trzydziestu dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy.”.

68


Art. 141 W ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2006 r., Nr 157, poz. 1119, ze zm.) w art. 1 w ust. 2 po pkt 6 dodaje się pkt 7 w brzmieniu: „7) nadzór nad funduszami utworzonymi w ramach Narodowego Programu Zatrudnienia w rozumieniu ustawy z dnia …. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. Nr …, poz. …).”. Art. 142 W ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 31a w ust. 2 uchyla się pkt 4; 2) w art. 48 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. W przypadku podmiotu ubiegającego się o wydanie zezwolenia na prowadzenie w składzie podatkowym działalności polegającej wyłącznie na magazynowaniu

lub

przeładowywaniu

wyrobów

akcyzowych

wyprodukowanych w innym składzie podatkowym, oprócz warunków określonych w ust. 1, dodatkowym warunkiem wydania zezwolenia, z zastrzeżeniem ust. 4, jest: 1) dla wyrobów tytoniowych - minimalna wysokość obrotu tymi wyrobami, w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, w roku poprzedzającym dany rok podatkowy wynosząca 350 mln zł; 2) dla napojów alkoholowych - minimalna wysokość obrotu tymi wyrobami, w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, w roku poprzedzającym dany rok podatkowy wynosząca 50 mln zł; 3) dla wyrobów energetycznych, z wyłączeniem olejów smarowych i gazu pojemność magazynowa dla tych wyrobów, co najmniej na poziomie 2500 metrów sześciennych; 4) dla olejów smarowych - minimalna wysokość obrotu tymi wyrobami, w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, w roku poprzedzającym dany rok podatkowy wynosząca 10 mln zł; 5) dla gazu - pojemność magazynowa dla tych wyrobów, co najmniej na poziomie 250 metrów sześciennych.”; 3) w art. 89 w ust. 1 pkt 9, 10, otrzymują następujące brzmienie:

69


„9) olejów napędowych przeznaczonych do celów opałowych o kodach CN od 2710 19 41 do 2710 19 49, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi - 270,00 zł/1000 litrów; 10) olejów opałowych o kodach CN od 2710 19 51 do 2710 19 69: a) z których 30% lub więcej objętościowo destyluje przy 350°C lub których gęstość w temperaturze 15°C jest niższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi - 270,00 zł/1000 litrów, b) pozostałych, niepodlegających obowiązkowi barwienia i znakowania na podstawie przepisów szczególnych - 71,00 zł/1000 kilogramów;” 4) w art. 89 w ust. 1 pkt 13 otrzymuje brzmienie: „13) gazu ziemnego (mokrego) i pozostałych węglowodorów gazowych objętych pozycją CN 2711, przeznaczonych do celów opałowych - 1,50 zł/1 gigadżul (GJ);” 5) w art. 89 w ust. 1 pkt 15 otrzymuje brzmienie: „ 15) pozostałych paliw opałowych: a) w przypadku gdy ich gęstość w temperaturze 15°C jest: – niższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny - 270,00 zł/1000 litrów, – równa lub wyższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny - 71,00 zł/1000 kilogramów, b) gazowych - 1,50 zł/gigadżul (GJ).” 6) w art. 100 po ustępie 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu: „4a. Nie uznaje się za samochody osobowe pojazdów samochodowych służby zdrowia

nabywanych

na

rzecz

jednostek

systemu

Państwowego

Ratownictwa Medycznego, o których mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410, z późn. zm.), z wyłączeniem pojazdów służących wyłącznie do przewozu osób.”; 7) w art. 104 uchyla się ust. 6a; 8) w art. 164 uchyla się ust. 1.

Art. 143 W ustawie o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r., nr 157 poz. 1240 ze zm.) po art. 130 dodaje się art. 130a i 130b w brzmieniu:

70


„Art. 130a 1. Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy z dnia……. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. ………………….). z budżetu państwa są udzielane dotacje celowe właściwym jednostkom samorządu terytorialnego celem zrefundowania kwot wypłacanego wsparcia finansowego. 2. Dotacje celowe, o których mowa w ust. 1, są przekazywane przez ministra właściwego do spraw pracy. 3. Podziału dotacji celowych, o których mowa w ust. 1, na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego dokonuje minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Art. 130b. 1. Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia……. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. ………………….). z budżetu państwa są udzielane Funduszowi Wspomagania Zatrudnienia dotacje na realizację zadań wynikających z tej ustawy. 2. Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia……. o Narodowym Programie Zatrudnienia (Dz. U. ………………….). z budżetu państwa są udzielane Funduszowi Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych dotacje na realizację zadań wynikających z tej ustawy.”

DZIAŁ VIII PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE

Art. 144 Pierwszy Roczny Plan Finansowy Funduszu Wspomagania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych ustala minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r.

Art. 145 1. Fundusz Wspomagania Zatrudnienia oraz Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych ulegają likwidacji z dniem 1 stycznia 2024 r.

71


2. Na dzień likwidacji Funduszy, o których mowa w ust. 1, Bank Gospodarstwa Krajowego sporządza sprawozdania finansowe tych Funduszy, które podlegają badaniu przez biegłego rewidenta w ciągu 6 miesięcy od dnia likwidacji Funduszy. 3. Aktywa netto zlikwidowanych Funduszy, o których mowa w ust. 1, których wartość jest ustalona na podstawie sprawozdań finansowych sporządzanych na dzień likwidacji, zwiększają fundusz statutowy Banku Gospodarstwa Krajowego.

Art. 146 Nie nalicza się obowiązkowej opłaty rocznej, o której mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 711, ze zm.), od aktywów Funduszu Wspomagania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych przekazanych w wyniku ich likwidacji na fundusz statutowy Banku Gospodarstwa Krajowego.

Art. 147 Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa dostosuje statut Banku Gospodarstwa Krajowego do przepisów ustawy do dnia 31 grudnia 2013 r.

Art. 148 Właściwe organy obowiązane są wydać akty wykonawcze do niniejszej ustawy w terminie siedmiu dni od dnia jej wejścia w życie.

Art. 149 Podatnicy, którzy w nabyli prawo do zwolnienia określonego w art. 44 ust. 7a ustawy wymienionej w art. 130, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2014 r., zachowują prawo do tego zwolnienia, na zasadach określonych w art. 44 ust. 7a-7k ustawy wymienionej w art. 130 w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2013 r.

Art. 150 1. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 2014 r., z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Przepisy art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 2, art. 5, art. 19 ust. 7, art. 25 ust. 5, art. 27 ust. 3, art. 34 ust. 5, art. 40 ust. 3, art. 81 ust. 2, art. 82 ust. 3, art. 87 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia ustawy.

72


UZASADNIENIE

1. Cele projektowanej ustawy Zwalczanie bezrobocia, będącego dziś najważniejszym zagrożeniem dla rozwoju oraz przyszłości Polski i Polaków, wymaga od organów władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, a także jednostek samorządu terytorialnego podjęcia kompleksowych działań, które sprzyjać będą wzrostowi zatrudnienia, w tym zwłaszcza tworzeniu miejsc pracy dla ludzi młodych. Projektowana ustawa o Narodowym Programie Zatrudnienia ma na celu wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych służących zrealizowaniu w latach 2014-2023, trzech najważniejszych zadań:  wprowadzenie instrumentów ekonomicznych i finansowych, tworzących realne warunki kolejnym rocznikom młodych Polaków, wchodzących w życie zawodowe, podjęcia pracy użytecznej dla Kraju, zaspokajającej ich dążenia osobiste i zawodowe,  wsparcie dla istniejących oraz nowotworzonych przedsiębiorstw, które staną się miejscem realizacji aspiracji zawodowych i ekonomicznych ludzi młodych, zwłaszcza na terenach małych miast i wsi o niskim poziomie rozwoju gospodarczego zdegradowanych ekonomicznie,  zlikwidowanie ekonomicznego przymusu emigracji zarobkowej młodych Polaków, którzy nie za granicą, ale właśnie w Polsce powinni znaleźć warunki dla rozwoju zawodowego i zakładania rodzin, współtworząc dochód narodowy Naszego Kraju. Narodowy Program Zatrudnienia obejmować będzie w szczególności rozwiązania prawno-ekonomiczne sprzyjające zatrudnianiu oraz tworzeniu miejsc pracy przez ludzi młodych i dla ludzi młodych w zakresie podatków i innych danin publicznych, pożyczek udzielanych ze środków publicznych, dotacji oraz wsparcia finansowego, które otrzymają osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze. 2. Założenia projektowanej ustawy Optymalnym sposobem trwałego zmniejszenia - i to w relatywnie krótkim czasie bezrobocia wśród ludzi młodych jest zapewnienie im możliwości uzyskania stabilnego zatrudnienia w naszym Kraju. Jest to działanie konieczne, gdyż stopa bezrobocia w ¼ powiatów przewyższa już 20 %. Według danych z lutego 2012 r., podanych przez Eurostat, stopa bezrobocia w strefie euro wynosiła 10,8 %, w całej Unii Europejskiej wynosiła 10,2%. Największe bezrobocie

73


odnotowano w Hiszpanii, Grecji oraz Portugalii najniższe zaś w Austrii i Holandii. Stopa bezrobocia wśród osób do 25 roku w strefie euro wynosiła 21,6 %, a we wszystkich krajach Unii Europejskiej 22,4%. Najwyższe bezrobocie ludzi młodych występuje w Hiszpanii i Grecji, natomiast najniższe w Niemczech i Austrii. Stopa bezrobocia w Polsce w lutym 2012 r. wynosiła 10,2% zatem była równa średniej unijnej. Stopa bezrobocia w wybranych krajach Unii Europejskiej w lutym 2012 roku1: Stopa bezrobocia Państwo

w%

Austria

4,2

Holandia

4,9

Luksemburg

5,2

Niemcy

5,7

Czechy

6,8

Rumunia

7,1

Belgia

7,2

Finlandia

7,4

Szwecja

7,5

Dania

7,9

Uwagi

Wielka Brytania

8,3

Włochy

9,3

Francja

10,0

grudzień 2011

Unia Europejska

10,2

Polska

10,2

Strefa euro

10,8

Węgry

11 czwarty kwartał

Estonia

11,7

2011 czwarty kwartał

Litwa 1

14,3

2011

Opracowanie na podstawie danych opublikowanych przez Eurostat.

74


Irlandia

14,7

Portugalia

15,0

Grecja

21,0

Hiszpania

23,6

W okresie ostatnich kilku lat (2008-2009) można zaobserwować dynamiczny wzrost bezrobocia wśród ludzi młodych. Średnia stopa bezrobocia wśród młodych ludzi w Unii Europejskiej na początku 2011 r. wynosiła 22,1 proc. W 2008 r. wynosiła on zaledwie 14,5 proc. Ostatnie dane opublikowane przez Eurostat wskazują, że najwyższe stopy bezrobocia wśród młodzieży w UE były w Hiszpanii (50,5 proc.) i Grecji (50,4 proc.). W Bułgarii, Irlandii, Włoszech, Litwie, Portugalii i Słowacji, bezrobocie wśród młodych ludzi przekroczyło 30 proc. W Polsce to 27 proc., czyli więcej niż średnia unijna, która wynosi ponad 22 proc. Międzynarodowa Organizacja Pracy w opublikowanym raporcie „Globalne trendy w zatrudnieniu młodych ludzi 2012” wskazuje, że w 2011 r. w świecie 75 mln osób, w tym 12,6 proc. ludzi młodych, nie miało pracy. To oznacza, że od 2007 r. liczba bezrobotnych zwiększyła się o 4 mln.

Liczba bezrobotnych

zarejestrowanych

oraz stopa bezrobocia

według

województw, podregionów – stan na kwiecień 2012 r. według danych Głównego Urzędu Statystycznego2

2

Stopa

Stopa

bezro

bezro

bocia

bocia

(do

(do

WOJEWÓDZTWA

akty

WOJEWÓDZTWA

akty

/Podregiony

wnyc

/Podregiony

wnyc

h

h

zawo

zawo

dowo

dowo

)w%

)w%

Dane opublikowane na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego.

75


POLSKA

12,9

WOJ. OPOLSKIE

13,9

DOLNOŚLĄSKIE

13,1

Podregion nyski

19,2

podregion jeleniogórski

17,9

Podregion opolski

10,9

WOJ. Podregion legnicko-głogowski

13,2

PODKARPACKIE

15,7

Podregion wałbrzyski

20,0

Podregion krośnieński

16,4

Podregion wrocławski

12,4

Podregion przemyski

18,6

Podregion m. Wrocław

5,4

Podregion rzeszowski

13,7

POMORSKIE

17,4

Podregion tarnobrzeski

15,4

Podregion bydgosko-toruński

10,4

WOJ. PODLASKIE

14,3

Podregion grudziądzki

20,9

Podregion białostocki

14,7

Podregion włocławski

22,6

Podregion łomżyński

12,7

WOJ. LUBELSKIE

13,7

Podregion suwalski

15,9

Podregion bialski

16,1

WOJ. POMORSKIE

12,8

Podregion chełmsko-zamojski

15,1

Podregion gdański

13,6

Podregion lubelski

11,6

Podregion słupski

18,8

Podregion puławski

13,7

Podregion starogardzki

18,3

WOJ. LUBUSKIE

15,7

Podregion trójmiejski

6,0

Podregion gorzowski

14,8

WOJ. ŚLĄSKIE

10,7

Podregion zielonogórski

16,3

Podregion bielski

10,2

WOJ. ŁÓDZKIE

13,5

Podregion bytomski

15,6

WOJ.KUJAWSKO-

Podregion Podregion łódzki

16,3

częstochowski

14,9

Podregion m. Łódź

11,6

Podregion gliwicki

9,5

Podregion piotrkowski

14,6

Podregion katowicki

7,7

Podregion sieradzki

13,7

Podregion rybnicki

9,3

Podregion skierniewicki

13,0

Podregion sosnowiecki

14,2

76


WOJ. MAŁOPOLSKIE

11,0

Podregion tyski

6,6

WOJ. Podregion krakowski

11,8

ŚWIĘTOKRZYSKIE

15,4

Podregion m. Kraków

5,5

Podregion kielecki

17,2

Podregion sandomierskoPodregion nowosądecki

14,6

jędrzejowski

12,8

WOJ. WARMIŃSKOPodregion oświęcimski

13,5

MAZURSKIE

20,4

Podregion tarnowski

12,9

Podregion elbląski

20,5

WOJ. MAZOWIECKIE

10,4

Podregion ełcki

24,5

Podregion ciechanowsko-płocki

17,7

Podregion olsztyński

18,6

WOJ. Podregion ostrołęcko-siedlecki

15,5

WIELKOPOLSKIE

9,6

Podregion radomski

23,9

Podregion kaliski

10,0

Podregion m.st. Warszawa

4,0

Podregion koniński

14,8

12,9

Podregion leszczyński

9,2

8,7

Podregion pilski

15,7

ZACHODNIOPOMORSKIE

17,9

podregion poznański

7,4

Podregion koszaliński

20,8

podregion m. Poznań

4,1

Podregion stargardzki

22,6

Podregion m. Szczecin

10,7

Podregion szczeciński

18,4

Podregion

warszawski-

wschodni Podregion

warszawski-

zachodni WOJ.

Analiza danych statystycznych potwierdza, że rosnące bezrobocie jest głównie problemem małych miast i terenów wiejskich. W lepszej sytuacji znajdują się mieszkańcy miejscowości położonych wokół większych ośrodków miejskich. Bezrobocie na wsi ma inny charakter niż w mieście: przede wszystkim jest trwalsze, a rynek pracy mało elastyczny. Zachodzące w latach dziewięćdziesiątych przemiany gospodarcze ujawniły i pogłębiły zacofanie

77


gospodarcze na terenach wsi oraz miast. Stąd rynek pracy w małych miastach i wsiach w Polsce przeżywa największe trudności, pogłębiające się po dziś dzień. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w końcu 2010 r. poza granicami Polski przebywało czasowo 1990 tys. mieszkańców – o 120 tys. więcej niż w 2009 r. W Europie przebywało 1690 tys. w 2010 r. – w tym 1615 tys. polskich emigrantów przebywała w krajach Unii Europejskiej. Z danych za okres 2010 r. wynika, że najwięcej osób przebywało w Wielkiej Brytanii (560 tys.), Niemczech (455 tys.), Irlandii (125 tys.), oraz Holandii (108 tys.). Jednym istotnym celem niniejszej ustawy jest stworzenie warunków wstrzymujących emigrację młodego pokolenia i powrót jej znacznej części do kraju. Obowiązkiem organów państwa oraz samorządu terytorialnego jest wspieranie procesów tworzących dla młodym ludzi warunki do godnego życia oraz możliwości rozwoju zawodowego i osobistego. Zatrudnienie sprzyjać będzie stabilizacji życiowej oraz zakładaniu rodzin, co jest najważniejszym społecznym i ekonomicznym stymulatorem dzietności w kolejnych pokoleniach naszych rodaków. Przy tworzeniu projektowanej ustawy zostały przyjęte następujące założenia: 1) wprowadzenie zachęt adresowanych do przedsiębiorców, którzy zatrudniać będą ludzi młodych:  odliczenie od podstawy opodatkowania kwoty stanowiącej równowartość jednego miejsca pracy,  preferencje podatkowe dla osób zatrudniających absolwentów szkół,  zwrot

zapłaconego

podatku

dla

nowych

przedsiębiorców

zatrudniających

absolwentów,  obniżenie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie,  wsparcie finansowe dla pracowników zatrudnionych na obszarze małych miast lub wsi,  stypendium

edukacyjne

dla

młodzieży

zamieszkałej

na

obszarze

gmin

zdegradowanych ekonomicznie,  dotacje z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia w celu stworzenia nowych miejsc pracy w gminach zdegradowanych ekonomicznie,  praktyki szkoleniowe.

78


2) zapewnienie pomocy dla pracodawców, będących małymi przedsiębiorcami, w przypadku zatrudniania przez dłuższy czas ludzi młodych będących zarejestrowanymi bezrobotnymi, 3) zagwarantowanie preferencji prawnych dla przedsiębiorców tworzących nowe miejsca pracy na terenach małych miast i wsi, jeżeli zatrudniają ludzi młodych, 4) uruchomienie specjalnej bezpośredniej pomocy adresowanej do osób, które znajdą nawet czasowe zatrudnienie w miastach i gminach zdegradowanych ekonomicznie, zwłaszcza we wsiach popegeerowskich, miastach o zniszczonym przemyśle oraz regionach zagrożonych wyludnieniem, 5) utworzenie funduszy o charakterze publicznym, z których będą udzielane pożyczki młodym przedsiębiorcom tworzącym nowe firmy lub rozwijających istniejące na terenach małych miast i wsi; pożyczki te powinny być w określonym zakresie umarzane:  Fundusz Wspomagania Zatrudnienia oraz Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych,  udzielanie pożyczek i kredytów. Narodowy Program Zatrudnienia wprowadza instrumenty adresowane do przedsiębiorców, którzy zatrudniają absolwentów szkół średnich i wyższych oraz pomoc dla pracodawców będących małymi przedsiębiorcami w przypadku zatrudniania ludzi młodych pozostających przez dłuższy czas zarejestrowanymi bezrobotnymi. 3. Dotychczasowe rozwiązania w zakresie realizacji polityki zatrudnienia w Polsce. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej krajowy rynek pracy przeszedł głębokie zmiany strukturalne i instytucjonalne. Ponadto stał się częścią europejskiego rynku pracy, którym rządzi zasada swobody przepływu pracowników. Polska w ramach członkostwa w UE została zobligowana do realizacji zasad i celów Europejskiej Strategii Zatrudnienia - zwłaszcza prowadzenia polityki zmierzającej do pełnego zatrudnienia, wzmocnienia spójności, polepszenia jakości i produktywności pracy. W obowiązującym w Polsce porządku prawnym warunki prawno-ekonomiczne sprzyjające zatrudnieniu oraz tworzeniu miejsc pracy reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy3. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w ramach realizacji

3

Dz. U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm. zwana dalej „ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r.”.

79


polityki zatrudnienia w Polsce, określa zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. Zadania w powyższym zakresie realizują instytucje rynku pracy działające w celu pełnego i produktywnego zatrudnienia, rozwoju zasobów ludzkich oraz osiągnięcia wysokiej jakości pracy i wzmacniania integracji oraz solidarności społecznej. Zadania Państwa w zakresie polityki rynku pracy są realizowane na podstawie Krajowego Planu Działań, uchwalonego przez Radę Ministrów, zawierającego zasady realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia w oparciu o inicjatywy samorządu gminy, powiatu, województwa i partnerów społecznych. Samorząd terytorialny uczestniczy w jego tworzeniu. Krajowy Plan Działań określa w szczególności cele i działania zgodne z kierunkami polityki państwa w dziedzinie rynku pracy, w tym przewidywaną wysokość środków finansowych z Funduszu Pracy oraz budżetu państwa na dofinansowanie działań wynikających z tego Planu. Ponadto określa zadania, programy i projekty, które mogą uzyskać wsparcie w ramach tego Planu oraz precyzuje kryteria uzyskania wsparcia finansowego przez samorządy terytorialne. Samorząd województwa na podstawie Krajowego Planu Działań przygotowuje corocznie regionalny plan działań na rzecz zatrudnienia, określający priorytetowe grupy bezrobotnych i innych osób wymagających wsparcia – po zasięgnięciu opinii powiatowych jednostek samorządu terytorialnego oraz partnerów społecznych. Rada Ministrów w ramach Krajowego Planu Działań może przyjąć rządowe programy promocji zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu, mające na celu aktywizację zawodową bezrobotnych, rozwiązania tego rodzaju programu uwzględniają wieloletnie perspektywy rozwoju. Ponadto w polskim systemie prawnym obowiązuje około 100 aktów wykonawczych do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy regulujących szczegółowo m. in. takie fundamentalne kwestie, jak zasady przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej,

określenie standardów i warunków

prowadzenia usług rynku pracy, czy też szczegółowe zasady gospodarki finansowej Funduszu Pracy. Na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. w Polsce funkcjonuje państwowy fundusz celowy – Fundusz Pracy. Fundusz ten został stworzony już w 1933 r., a reaktywowany po II wojnie światowej. Następnie został zlikwidowany, a jego zadania przejął fundusz interwencyjny, dotowany z budżetu państwa którego, kluczowym zadaniem jako funduszu było zapewnienie miejsc pracy. Od 1989 r. przywrócono

istnienie

Funduszu

Pracy.

Jego

dochody

pochodzące

ze

składek

obowiązkowych płaconych przez pracodawców oraz osoby nieprowadzące działalności rolniczej, dotacji oraz z dochodów prowadzonej przez Fundusz Pracy działalności

80


gospodarczej,

oprocentowania

depozytów

i

udziału

w

spółkach.

Środki

te

rozdysponowywane przez urzędy pracy na pośrednictwo pracy i doradztwo zawodowe, staże, szkolenia, roboty publiczne dotacje na podjęcie działalności gospodarczej, przygotowanie zawodowe oraz prace interwencyjne i społecznie użyteczne. Należy jednak stwierdzić, że analiza istniejących form przeciwdziałania bezrobociu powołanych i stosowanych na mocy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i rozporządzeń wykonawczych w pełni uzasadnia stwierdzenie, że są one z perspektywy już ośmiu lat funkcjonowania niewystarczające i nieadekwatne do wyzwań obecnej rzeczywistości społecznej i gospodarczej lub co znamienne - niewłaściwie wykorzystywane. Stąd konieczność stworzenia nowych instrumentów odpowiadających obecnym potrzebą rynku pracy. 4. Rozwiązania służące przeciwdziałaniu bezrobociu zastosowane w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej

A. Portugalski projekt wspierania zatrudnienia "Estimulo 2012" Rząd portugalski opracował pakiet pomocowy o budżecie prawie 350 milionów euro, z których większość pochodzi ze środków unijnych. Pieniądze zostaną przeznaczone przede wszystkim na płatne staże zawodowe, szkolenia, wspieranie zatrudnienia na etat oraz pomoc dla firm, które będą otwarte m.in. na młodych pracowników. Z pakietu będzie mogło skorzystać blisko 90 tysięcy bezrobotnych młodych Portugalczyków. Projekt wspierania zatrudnienia Estimulo 2012 ma na celu wspieranie zatrudniania bezrobotnych oraz zwiększanie ich szans przez kształcenie zawodowe. Program ten jest przede wszystkim skierowany do pracowników najbardziej dotkniętych bezrobociem, w szczególności tych zarejestrowanych w urzędach pracy przez co najmniej 6 miesięcy. Szkolenia prowadzone w ramach programu mają na celu zapewnienie trwałego powrotu bezrobotnych na rynek pracy poprzez kształcenie umiejętności zawodowych pracowników objętych projektem wspierania zatrudnienia. Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez szkolenia w miejscu pracy, dostosowane do umiejętności bezrobotnych przez co najmniej 6 miesięcy lub świadczone przez certyfikowane jednostki szkoleniowe, zatrudniające specjalistów w sprawach szkolenia pracowników, w minimalnym wymiarze 50 godzin. Prognozuje się, że program łącznie przyniesie korzyści dla około 56 000 osób bezrobotnych oraz będzie miał istotny wpływ na zmniejszenie stopy bezrobocia w Portugalii.

81


Wsparcie finansowe polegać ma na finansowaniu przez budżet państwa miesięcznych kwot wynagrodzeń, co do zasady w wysokości 50% pensji pracownika. Zgodnie z regulacjami przewidzianymi w tym programie, wysokość dofinansowania wzrasta do 60% wynagrodzeń w przypadku umów o pracę zawartych na czas nieokreślony z osobami bezrobotnymi w wieku poniżej 25 lat, z osobami bezrobotnymi zarejestrowanymi w urzędzie pracy od co najmniej 12 kolejnych miesięcy, z osobami niepełnosprawnymi, a także z bezrobotnymi z wykształceniem niższym niż średnie. Wsparcie wypłacane będzie w trzech ratach, do maksymalnej wysokości 419,22 euro na okres sześciu miesięcy. Wysokość pierwszej raty określona będzie w społecznym indeksie pomocy (IAS). Kwota drugiej i trzeciej raty wypłacana będzie w zależności od rezultatów pracy zatrudnionej osoby objętej programem. Jeżeli pracodawca zwolni pracownika nie z jego winy, w okresie sześciu miesięcy od zawarcia umowy o pracę, obowiązany będzie zwrócić kwoty otrzymane w ramach programu wspierania zatrudnienia. Rozwiązania te mogą stanowić istotną motywację do zwiększenia możliwości tworzenia miejsc pracy i zwalczania bezrobocia, zwłaszcza wśród firm z perspektywami wzrostu mającymi problemy finansowe. Aby zakwalifikować się do programu „Estimulo 2012”, przedsiębiorca musi zawrzeć umowę o pracę na pełny etat na okres nie krótszy niż sześć miesięcy. Ponadto pracodawca musi zatrudniać co najmniej 5 pracowników w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, oraz mieć zamiar utrzymać lub zwiększyć poziom zatrudnienia w przeciągu następnych 6 miesięcy. Zainteresowany przedsiębiorca może umieścić ofertę pracy w portalu internetowym, dzięki czemu większa liczba osób bezrobotnych będzie mogła ubiegać się o dane stanowisko pracy. Wymóg ten nie występuje, jeśli pracodawca decyduje się na kształcenie zawodowe pracownika. Pracodawca może zatrudnić każdego bezrobotnego, który spełnia wymogi programu, nawet jeśli nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Ma on prawo zatrudnić jednocześnie do 20 osób objętych omawianym programem. Pracodawca musi spełniać następujące formalne wymagania do zakwalifikowania się do omawianego programu wspierania zatrudnienia: być zarejestrowany jako przedsiębiorca, nie mieć zaległości podatkowych, posiadać obowiązującą umowę z ubezpieczycielem społecznym, być zarejestrowany w Biurze Zatrudnienia i Szkolenia Zawodowego oraz Europejskim Funduszu Społecznym oraz prowadzić poprawnie zorganizowany system księgowy. Program „Estimulo 2012” jest innowacyjny pod względem zastosowania uproszczonej procedury postępowania przed organami administracji publicznej, dzięki czemu duża część

82


procesu aplikacji odbywa się przez Internet. Zastosowanie znajdzie również uproszczona procedura weryfikacji wymagań przez służby państwowe. Uproszczenia te mają na celu uniknięcie obciążania firmy dodatkowymi obowiązkami. Walka z bezrobociem jest jednym z priorytetów władz portugalskich, zwłaszcza że w ostatnich miesiącach statystyki pogarszały się bardzo wysokim szybko. Stopa bezrobocia wynosi już ponad 15 procent, a w ciągu ostatniego roku wzrosła o 2,5 punktu procentowego. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące bezrobocia wśród młodych Portugalczyków - bez pracy jest już prawie 37% z nich. B. Główne założenia dekretu 45/2012 r. z dnia 13 lutego 2012 r. dotyczącego wspierania zatrudnienia i promowania kształcenia zawodowego 1. Dekret wprowadza w życie program „Estimulo 2012”, który ma służyć wsparciu finansowemu pracodawców zatrudniających osoby zarejestrowane w urzędach pracy jako bezrobotne przez co najmniej 6 miesięcy. 2. Wymogi, jakie musi spełnić pracodawca ubiegający się o zakwalifikowanie do programu: 1)

musi być zarejestrowany,

2)

spełnia wymogi prawne w zakresie finansowania działalności lub posiada

dokumenty potwierdzające te wymogi w momencie złożenia wniosku o przystąpienie do programu, 3)

zatrudnia co najmniej pięciu pracowników,

4)

nie ma zaległości podatkowych i opłaca składki na ubezpieczenie społeczne,

5)

wykorzystuje zgodnie z założeniami środki finansowe przekazane przez

Instytut Zatrudnienia i Szkolenia Zawodowego, 6)

nie posiada zaległości związanych z przyznawaniem środków z Europejskiego

Funduszu Społecznego, 7)

prowadzi księgowość

- wymogu określonego pkt 3 nie stosuje się w przypadku prowadzenia szkolenia przez profesjonalnego trenera. 3. Wymogi dotyczące przyznania pomocy finansowej: 1) zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony z bezrobotnym zarejestrowanym w urzędzie pracy przez co najmniej 6 miesięcy, 2) utworzenie nowych miejsc pracy, pracodawca musi zatrudniać co najmniej pięciu

83


pracowników w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku oraz mieć zamiar utrzymać lub zwiększyć poziom zatrudnienia w przeciągu następnych sześciu miesięcy. 4. Pracodawca ma obowiązek zapewnić dostęp do szkolenia zawodowego w następujący sposób: 1)

zorganizować prowadzenie szkoleń w miejscu pracy przez co najmniej sześć

miesięcy pod nadzorem opiekuna wyznaczonego przez pracodawcę, 2)

szkolenia powinny trwać co najmniej 50 godzin, odbywać się w godzinach

pracy, po zakończeniu których uczestnicy powinni otrzymywać certyfikaty, 3)

po zakończeniu szkolenia pracodawca powinien dostarczyć Instytutowi

Zatrudnienia i Szkolenia Zawodowego sprawozdanie z odbytego szkolenia, sporządzone wg wzorca lub certyfikat dokumentujący przeprowadzenie szkolenia, wydany przez osobę prowadzącą szkolenie. 5. Pracodawca, który weźmie udział w programie, będzie miał prawo do otrzymania dofinansowania

w

wysokości

50%

wynagrodzenia

nowego

pracownika.

Dofinansowanie w wysokości 60% wynagrodzenia nowego pracownika będzie możliwe, jeżeli pracodawca: 1) zawrze umowę o pracę na czas nieokreślony, 2) umowa o pracę zostanie zawarta z bezrobotnym spełniającym jeden z następujących warunków: a)

nie ukończył jeszcze 25 roku życia;

b)

jest osobą niepełnosprawną;

c)

nie posiada wykształcenia wyższego niż podstawowe;

d)

był osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy przez okres co

najmniej 12 miesięcy. Wysokość dofinansowania nie może być wyższa niż kwota minimalnego miesięcznego wynagrodzenia przez okres sześciu miesięcy. 6. Procedura: 1) pracodawca ma obowiązek umieszczenia oferty pracy oraz propozycji szkolenia zawodowego na stronie internetowej (www.netemprego.pt) oraz podanie informacji o chęci skorzystania z pomocy finansowej; 2) po zamieszczeniu oferty pracy na stronie internetowej urząd pracy będzie informował pracodawcę o bezrobotnych spełniających wymagania stawianych przez pracodawcę;

84


3) w ciągu pięciu dni od podpisania umowy o pracę pracodawca ma obowiązek złożyć wniosek o dofinansowanie w ramach programu oraz przesłać kopię umowy o pracę; 4) w przeciągu 15 dni od złożenia wniosku, po weryfikacji zgodności danych z wniosku z wymogami programu, pracodawca otrzymuje decyzję o przyznaniu dofinansowania. 7.

Wypłata dofinansowania: 1)

pierwsza rata, w kwocie nie wyższej niż wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia, jest wypłacana w następnym miesiącu po powiadomieniu o decyzji o przyznanie dofinansowania;

2)

druga rata w wysokości do dwukrotności minimalnego miesięcznego wynagrodzenia jest wypłacana do końca trzeciego miesiąca trwania umowy o pracę;

3)

trzecia rata jest wypłacana w ciągu 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy o pracę. Jest ona uzależniona od dostarczenia przez pracodawcę zaświadczenia lub kopii zaświadczenia o wynikach pracownika objętego programem. Rata jest wypłacana nie później niż w ciągu 10 dni od dostarczenia zaświadczenia lub kopii zaświadczenia.

8.

Pracodawca ma obowiązek zwrócić całą otrzymaną na pracownika dotację w przypadku, gdy: 1) dokona, w czasie trwania programu, zwolnień grupowych lub niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracownika, 2) nie wywiąże się z obowiązków określonych w pkt 4.

Pracodawca ma obowiązek zwrócić część otrzymanej na pracownika dotacji w przypadku, gdy: 1) nie wywiąże się z obowiązku tworzenia nowych miejsc pracy w okresie dwóch następujących po sobie miesięcy, 2) stosunek pracy zostanie zakończony w trakcie trwania programu przez pracownika lub za porozumieniem stron. Portugalski

Instytut

Zatrudnienia i Szkolenia Zawodowego ma obowiązek

poinformowania pracodawcy o zaprzestaniu udzielania pomocy. Pomoc musi zostać zwrócona w ciągu 60 dni od dnia wydania decyzji o zaprzestaniu udzielania pomocy.

85


C. Strategia rozwoju gospodarki krajowej „Dania 2020 – Wiedza, Wzrost, Opieka Społeczna i Dobrobyt” Rząd Danii opracował ambitną strategię dla gospodarki krajowej, w której wyznaczono 10 podstawowych celów, które mają zostać zrealizowane do 2020 r. Pośród celów, które mają sprawić, że Dania ma znaleźć się pośród najbogatszych krajów świata, jest program zwalczania bezrobocia. Program ten zakłada, że w 2020 r. wskaźnik bezrobocia w Danii ma być jednym z dziesięciu najniższych na świecie. W pierwszej kolejności rząd podjął inicjatywy mające zminimalizować odsetek chronicznego bezrobocia w społeczeństwie. Rząd wdrożył wiele programów skierowanych do młodzieży, polegających przede wszystkim na organizowaniu miejsc praktyk, uproszczonych programów szkoleniowych i pomocy państwowej wspierającej przedsiębiorczość. Osoby, które otrzymują wypowiedzenia z pracy mają ułatwiony dostęp do edukacji i szkoleń. Rząd duński planuje podejmować dalsze kroki w celu zapobiegania długotrwałemu bezrobociu. Położony zostanie szczególny nacisk na unikanie długotrwałego bezrobocia wśród młodych ludzi. Na dalszym etapie rząd duński zamierza kontynuować politykę zwiększania zatrudnienia poprzez zmniejszenie ilości osób otrzymujących fundusze z opieki społecznej. Ma to zostać osiągnięte poprzez aktywizację na rynku pracy osób starszych poprzez wydłużenie wieku emerytalnego, a także zachęcanie studentów do wcześniejszego kończenia studiów i rozpoczynania pracy. D. Główne założenia duńskiego programu walki z bezrobociem w ramach strategii rozwoju gospodarki „Dania 2020 – Wiedza, Wzrost, Opieka Społeczna i Dobrobyt” 1. Wzmożona walka z bezrobociem wśród ludzi młodych – bezrobocie stanowi szczególne zagrożenie dla ludzi młodych, dla których problem ze znalezieniem pracy już u progu swojej kariery zawodowej może negatywnie wpłynąć na ich całe dalsze życie zawodowe. Aby tego uniknąć rząd Królestwa Danii wprowadził inicjatywy mające na celu zapobieganie bezrobociu wśród młodzieży. W ramach programu Dania 2020 oraz wdrażając program dofinansowania pracodawców w zakresie stwarzania przez nich miejsc praktyk (program AER), w latach 2010-2011 stworzono ok. 10 000 dodatkowych miejsc pracy dla młodych praktykantów i stażystów.

86


2. Wzmożona walka z bezrobociem długoterminowym: rząd duński opracował koncepcję mającą na celu aktywizację osób pozostających bez pracy od dłuższego czasu. Inicjatywa przewiduje zapoznawanie osób długoterminowo bezrobotnych z instrukcjami jak skorzystać ze szkoleń i programów dla bezrobotnych, a także wskazanie bezrobotnym jakie umiejętności są przez pracodawców najbardziej pożądane. Urzędy pracy mają za zadanie ustalać kompetencje zarejestrowanych tam bezrobotnych w celu umożliwienia jak najbardziej efektywnego wykorzystania ich umiejętności i predyspozycji. Powstać mają ośrodki szkoleniowe uzupełniające najbardziej podstawowe braki w wykształceniu osób bezrobotnych. Urzędy pracy będą ustalać listę osób najbardziej zagrożonych długoterminowym bezrobociem – osoby te zostaną objęte szczególnym nadzorem. 3. Reforma przewidująca późniejsze emerytury i miejsca pracy dla młodych osób niepełnosprawnych: celem tej reformy jest zwiększenie liczby osób aktywnych zawodowo poprzez wprowadzenie zasady, że przejście na emeryturę będzie dla pracowników mniej opłacalne niż dalsza praca, oraz zmniejszenie kwot uzyskiwanych z wcześniejszych emerytur. Rząd duński chce także stworzyć miejsca pracy, w ramach których możliwe będzie wykorzystanie umiejętności osób niepełnosprawnych, w szczególności młodych. 4. Zachęcenie studentów do wcześniejszego kończenia programów edukacyjnych: rząd duński zmieni Program Przyznawania Stypendiów i Kredytów Studenckich w celu zachęcenia studentów do wcześniejszego kończenia programów edukacyjnych. Program miałby polegać m.in. na podwyższeniu ocen uzyskanych z egzaminu dojrzałości w przypadku niezwłocznej aplikacji na studia wyższe (w okresie 2 lat od zdania egzaminu). 5. Zachęcenie

wyspecjalizowanych

zagranicznych

pracowników

i

zdolnych

studentów do studiów i pracowania w Danii: program zakłada ułatwienie dostępu do kształcenia się i otrzymania pracy przez wysoko wykwalifikowanych studentów i pracowników zagranicznych przede wszystkim poprzez uproszczenie procedur administracyjnych, a także organizację szkół i przedszkoli przystosowanych dla dzieci imigrantów.

87


E. Niemcy – program „Zadanie Wspólne – Poprawa Regionalnej Struktury Gospodarczej”

Podstawowym instrumentem wspierania gospodarki w Niemczech jest wspieranie inwestycji, które dokonuje się przede wszystkim w ramach programu „Zadanie Wspólne – Poprawa Regionalnej Struktury Gospodarczej”. Po zjednoczeniu Niemiec systemem tym zostały objęte także nowe kraje związkowe. Dotyczy on stosunkowo małych obszarów – lokalnych rynków pracy i jest ukierunkowany na wyrównanie poziomu rozwoju regionów. Program ma charakter selektywny i podlega ograniczeniom w zależności od wielkości przedsiębiorstwa i prowadzonej działalności. Powoduje jednocześnie obniżenie pozyskiwania kosztów kapitału wspieranych przedsiębiorstw przez dotowanie działalności inwestycyjnej. Istnieją także programy specjalne stworzone dla terenów byłego NRD. Systemy wsparcia ze strony państwa dla tych terenów są bardziej rozwinięte niż w Niemczech Zachodnich. Głównymi instrumentami wsparcia w Niemczech Wschodnich są: Program „Zadanie Wspólne – Poprawa Regionalnej Struktury Gospodarczej”, subwencjonowanie inwestycji prywatnych oraz inwestycji infrastrukturalnych gmin i pomoc finansowa dla krajów związkowych pochodzących ze środków Pakietu Solidarności. Specyficzne rozwiązania proinwestycyjne, które zostały stworzone dla Niemiec Wschodnich, obejmują: subwencje do inwestycji produkcyjnych, Program Odbudowy finansowany z Funduszu Specjalnego ERP oraz korzystniejsze warunki korzystania z ogólnoniemieckich programów wspierania inwestycji. Subwencje inwestycyjne mogą uzyskać zakłady przemysłowe, rzemieślnicze, usługowe świadczące usługi dla produkcji, drobny handel w centrach miast, przedsiębiorstwa budowlane na budowę domów czynszowych oraz remonty budynków mieszkalnych. Mogą one być przeznaczone na zakup maszyn i urządzeń, a także na budowę budynków przeznaczonych do działalności gospodarczej. Subwencje inwestycyjne są udzielane w następującej wysokości: 1) 10% wydatków inwestycyjnych na maszyny i urządzenia dla wielkich przedsiębiorstw, a 20% dla małych i średnich przedsiębiorstw, 2) 10% wydatków inwestycyjnych na maszyny i urządzenia dla zakładów rzemieślniczych i handlowych, 3) 10% nakładów na budowę budynków dla przemysłu przetwórczego, rzemiosła i handlu, 4) 10% kosztów inwestycji budowy domów czynszowych,

88


5) 15% na remonty domów czynszowych, które zostały wybudowane przed 1990r., 6) 15% przy remoncie mieszkania, użytkowanego przez wnioskodawcę, maksymalnie 20 tys. EUR. Program Odbudowy ERP (Economic Recovery Program), obejmujący tylko Niemcy Wschodnie oferuje na cele inwestycji długookresowe, preferencyjne kredyty. Mogą być one udzielone przedsiębiorstwom przemysłowym, rzemieślniczym, handlowym i niektórym wolnym zawodom. Z kredytu tego można sfinansować do 75% kosztów inwestycji, górna jego wysokość wynosi w zasadzie 1 mln euro. Jeśli jednak inwestycja może przynieść znaczne efekty w postaci nowych miejsc pracy, suma ta może zostać podwyższona. Działalność operacyjną w zakresie tego programu prowadzi Kreditanstalt für Wiederaufbau. Korzystniejsze warunki wspierania inwestycji polegają na tym, że programy, które obejmują zarówno stare jak i nowe kraje związkowe, przewidują dla tych ostatnich korzystniejsze warunki wyrażające się wyższą sumą kredytu, niższym oprocentowaniem, dłuższym okresem spłaty, możliwością większego umorzenia, np. ze środków tzw. Zadania Wspólnego „Poprawa Regionalnej Struktury Gospodarczej”. W ramach wsparcia regionalnego, niemieckie regiony zostały podzielone, w zależności od poziomu rozwoju, na cztery strefy wsparcia: A, B, C i D. Nowe kraje związkowe zaliczono do strefy A i B. Inwestycje znajdujące się na obszarach zaliczonych do grupy A, tj. najsłabiej rozwiniętych, mogą być dotowane do 50% kosztów inwestycji w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw i do 35% w pozostałych przypadkach. Jeśli natomiast znajdują się w grupie B, mogą otrzymać subwencje inwestycyjne odpowiednio do 43% dla małych i średnich przedsiębiorstw a do 28% dla pozostałych. W zachodniej części Niemiec wynoszą one maksymalnie 28% dla małych i średnich przedsiębiorstw i 18% dla pozostałych przedsiębiorstw (strefa C i D). Podstawowym celem programu jest promowanie regionalnej działalności inwestycyjnej oraz tworzenie miejsc pracy. Początkowo program był skierowany do sektora przemysłowego, dopiero później objęto nim także usługi. Najwięcej pomocy udzielono w ramach tzw. wsparcia regionalnego, które objęło 34 tys. projektów na sumę ponad 65 mln EUR oraz na rozbudowę infrastruktury ponad 17 mln EUR. Z programu ERP udzielono preferencyjnych kredytów na sumę ok. 48,5 mln EUR oraz ponad 44 mln EUR na program modernizacji budownictwa. W 2001 r. został uzgodniony pomiędzy rządami federalnymi a krajami związkowymi tzw. Pakiet Solidarności II. Wszedł on w życie w 2005 r. Głównym argumentem dla jego

89


stworzenia była luka infrastrukturalna. Nowy pakiet przewidywał specjalne środki dla nowych krajów związkowych w latach 2005-2019 na pomoc finansową federacji na rzecz nowych krajów związkowych w postaci tzw. przekazów uzupełniających specjalnego przeznaczenia dla przezwyciężenia luki infrastrukturalnej i wyrównania słabszej pozycji finansowej oraz na pomoc finansową przeznaczoną na wspieranie inwestycji w ramach Zadania Wspólnego, pomocy finansowej, subwencji inwestycyjnych. W chwili obecnej jednym z rozwiązań mającym wpłynąć na wzrost zatrudnienia

jest

zwolnienie pracownika z obowiązku opłacania składek ubezpieczenia socjalnego dla „dorabiających” w ramach tzw. minipracy (do 400 EUR brutto miesięcznie). Składkę w takim przypadku płaci tylko pracodawca (52 EUR na kasę chorych i 60 EUR na ubezpieczenie emerytalne). Innym rozwiązaniem jest wypłata prywatnym pośrednikom pracy (agencjom pracy) kwoty do 2500 EUR w przypadku znalezienia zatrudnienia dla bezrobotnego. Warunkiem jest przynajmniej 6-tygodniowe jego zatrudnienie. Ponadto w obowiązującej od dnia 1 stycznia 2011 r. nowelizacji ustawy o szansach na zatrudnienie przedłużono do końca marca 2012 r. specjalne regulacje w zakresie pracy w skróconym wymiarze czasu (wypłata przez urzędy pracy specjalnego zasiłku, opłacanie przez nie połowy składek na ubezpieczenia społeczne płaconych przez pracodawcę oraz całości płaconych przez pracownika, jeśli ten doskonali się zawodowo). Regulacje te przyjęto w II. pakiecie koniunkturalnym w styczniu 2009 r. Na ten sam okres przedłużono regulacje w zakresie wspierania dokształcania zawodowego osób starszych oraz pracowników młodocianych. Zmniejszono jednocześnie maksymalną wysokość podstawy, od której nie nalicza się składki na ubezpieczenie zdrowotne. W 2011 r. wprowadzono ponadto tzw. stypendium niemieckie w wysokości 300 EUR miesięcznie dla zdolnych studentów, niezależnie od kraju pochodzenia. Połowę stypendium finansuje budżet, a resztę fundacje i wielkie koncerny. 5. Wymogi UE dotyczące pomocy publicznej Zasadą określoną w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej4 jest generalny zakaz udzielania przez Państwa Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych pomocy publicznej w jakiejkolwiek formie. Aby można było mówić o pomocy publicznej, zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE, muszą być spełnione następujące przesłanki: po 4

Dz. Urz. UE C 115/47 z 9.05.2008 r., wersja skonsolidowana Dz.Urz.UE C 83/49 z 30marca 2010 r. zwany dalej: „TFUE”.

90


pierwsze, musi mieć miejsce interwencja państwa lub interwencja przy użyciu zasobów państwowych, po drugie, musi istnieć możliwość, że interwencja wpłynie na wymianę handlową między państwami członkowskimi, po trzecie, konieczne jest, aby przyznawała ona beneficjentom korzyści poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub sprzyjanie produkcji niektórych towarów, po czwarte, musi ona zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Europejskiego Trybunały Sprawiedliwości (Trybunału Sprawiedliwości UE), pojęcie „pomocy państwowej” jest szersze aniżeli pojęcia dotacji i subwencji, ponieważ obejmuje nie tylko rzeczywiste świadczenia, takie jak same subwencje, ale również środki, które w różnej formie zmniejszają obciążenia, na które zwykle narażony jest budżet przedsiębiorstwa i które w ten sposób, nie będąc subwencjami w ścisłym tego słowa znaczeniu, mają ten sam charakter i identyczne skutki5. Pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE stanowi więc także środek, w drodze którego władze państwowe przyznają pewnym przedsiębiorstwom zwolnienie podatkowe. Środek ten nie jest wprawdzie związany z przeniesieniem zasobów państwowych, niemniej stawia beneficjentów w korzystniejszej sytuacji finansowej względem innych podatników; stanowi więc pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE6. Podobnie pomoc państwa może stanowić środek przyznający pewnym przedsiębiorstwom obniżkę podatku lub odroczenie terminu zapłaty normalnie należnego podatku. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości7 wynika także, iż pomoc publiczna przyznana przedsiębiorstwu, które świadczy jedynie usługi na rynku lokalnym lub regionalnym, może mieć wpływ na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Uznaje się bowiem, iż przyznanie pomocy publicznej takiemu przedsiębiorcy zmniejsza szanse na świadczenie tych usług na tym terenie przez przedsiębiorstwa mające siedzibę w innym Państwie Członkowskim. Ponadto za pomoc uznaje się interwencje, które niezależnie od ich formy mogą uprzywilejowywać przedsiębiorstwa w sposób bezpośredni lub pośredni8 oraz które mogą zostać uznane za korzyści, jakiej przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby w normalnych warunkach rynkowych9. 5

Wyroki ETS z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie C-143/99 Adria-WienbPipeline i Wieterdorfer&PeggauerZementwerke oraz z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie C-501/00 Hiszpania przeciwko Komisji. 6 Wyrok ETS z dnia 15 marca 1994 r. w sprawie C-387/92 BancoExterior de España. 7 Wyrok ETS z dnia 13 lipca 1988 r. w sprawie 102/87 Francja przeciwko Komisji, wyrok ETS z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie C-305/89 Włochy przeciwko Komisji, wyrok ETS z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie C-280/00. 8 Wyrok ETS z dnia 15 lipca 1964 r. w sprawie 6/64 Costa. 9 Wyrok ETS z dnia 11 lipca 1999 r. w sprawie C-342/96 Hiszpania przeciwko Komisji, wyrok ETS z

91


Za pomoc państwa, podlegającą ograniczeniom wynikającym z art. 107 i nast. TFUE, ETS nie uznał natomiast interwencji polegającej na przyznaniu przez państwo rekompensat stanowiących

świadczenia

wzajemne

za

świadczenia

przedsiębiorstw

będących

beneficjentami w celu wykonania zobowiązań do świadczenia usług publicznych 10. Aby jednak w konkretnym przypadku można było uniknąć zakwalifikowania takiej pomocy jako pomocy państwa, muszą być spełnione następujące przesłanki: 1) przedsiębiorstwo powinno być rzeczywiście obciążone wykonywaniem zobowiązań do świadczenia usług publicznych, a zobowiązania te powinny być jasno określone, 2) wysokość rekompensaty powinna zostać ustalona w obiektywny i przejrzysty sposób, tak aby nie powodowała ona powstania dodatkowej korzyści ekonomicznej, która mogłaby powodować uprzywilejowanie przedsiębiorstwa będącego beneficjentem względem przedsiębiorstw z nim konkurujących, 3) rekompensata nie może przekraczać kwoty niezbędnej do pokrycia całości lub części kosztów poniesionych w celu wykonywania zobowiązań do świadczenia usług publicznych, przy uwzględnieniu związanych z nimi przychodów oraz rozsądnego zysku z tytułu wypełniania tych zobowiązań, 4) wybór przedsiębiorstwa, któremu ma zostać powierzone wykonywanie zobowiązań do świadczenia usług publicznych, nie został w danym przypadku dokonany

w

ramach

procedury

udzielania

zamówień

publicznych,

pozwalającej na wyłonienie kandydata zdolnego do świadczenia tych usług po najniższym koszcie dla społeczności. Poziom koniecznej rekompensaty powinien być ustalony na podstawie analizy kosztów, jakie przeciętne przedsiębiorstwo, prawidłowo zarządzane i wyposażone w środki odpowiednio do tego, by móc uczynić zadość wymogom stawianym usługom publicznym, poniosłoby na wykonanie takich zobowiązań, przy uwzględnieniu związanych z nimi przychodów oraz rozsądnego zysku osiąganego przy wypełnianiu tych zobowiązań. Zakaz udzielania pomocy publicznej nie jest jednak bezwzględny, a przepisy Traktatu przewidują wyjątki od tej zasady. Zgodnie z art. 107 ust. 3 TFUE za zgodne z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana:

dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie C-342/96 Hiszpania przeciwko Komisji. 10 Wyrok ETS z dnia 7 lutego 1985 r. w sprawie 240/83 ADBHU oraz wyrok ETS z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie C-53/00 Ferring.

92


1) pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, 2) pomoc przeznaczona na wpieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego, 3) pomoc

przeznaczona

na

ułatwienie

rozwoju

niektórych

działań

gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, 4) pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji we Wspólnocie w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, 5) inne kategorie pomocy, jakie Rada może określić decyzją, podjęta większością kwalifikowaną, na wniosek Komisji. W przypadku, gdy ustawa przewiduje pomoc mieszczącą się w powyższym zakresie, wówczas konieczne jest zgłoszenie środka pomocowego do oceny Komisji Europejskiej (tzw. notyfikacja). Postępowanie to kończy się wydaniem przez Komisję Europejską decyzji, w której stwierdza się, czy zgłoszony środek pomocowy jest dopuszczalny, czy też nie. Szczegółowo kwestie związane z udzielaniem pomocy regulują: 1) rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE11 oraz 2) rozporządzenie Komisji(WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. wykonujące rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania artykułu 93 Traktatu WE12. Rozporządzenie 659/1999 w rozdziale II zawiera uregulowania dotyczące procedury podlegającej zgłoszeniu. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Państwo Członkowskie zgłasza Komisji w odpowiednim czasie plany przyznania nowej pomocy a Komisja bezzwłocznie informuje to Państwo Członkowskie o otrzymaniu zgłoszenia. Zgłoszenie powinno zawierać wszelkie informacje umożliwiające dokonanie przez Komisję oceny, czy 11 12

Dz.U.UE.L.99.83.1 ze zm., zwane dalej: „Rozporządzeniem 659/1999”. Dz.U.UE.L.04.140.1 ze zm., zwane dalej” „Rozporządzeniem 794/2004”.

93


zgłoszony środek pomocowy jest dopuszczalny. Pomoc, która podlega zgłoszeniu, nie może zostać zrealizowana przez Państwo Członkowskie do czasu podjęcia przez Komisję decyzji zezwalającej na taką pomoc lub do czasu uznania takiej decyzji Komisji za podjętą. Rozporządzenie 659/1999 przewiduje także procedurę wstępnego badania zgłoszenia przez Komisję. W przypadku, gdy Komisja po przeprowadzeniu badania wstępnego dojdzie do przekonania, że nie ma żadnych wątpliwości co do zgodności środka będącego przedmiotem zgłoszenia ze wspólnym rynkiem, podejmuje decyzję, że środek jest zgodny ze wspólnym rynkiem. Z kolei w przypadku, gdy po przeprowadzeniu wstępnego badania Komisja stwierdza, że zaistniały wątpliwości, podejmuje wówczas tzw. decyzję o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia. Rozporządzenie 659/1999 ustanawia dla Komisji termin na wydanie decyzji w toku wstępnego badania zgłoszenia. Odpowiednia decyzja powinna być podjęta w terminie dwóch miesięcy. Termin ten liczony jest od dnia następnego po otrzymaniu przez Komisję kompletnego zgłoszenia. Zgłoszenie uznaje się natomiast za kompletne, jeżeli w terminie dwóch miesięcy od jego otrzymania lub od otrzymania wszelkich dodatkowych informacji, o jakie się zwrócono, Komisja nie zażądała żadnych dalszych informacji. Okres ten może być przedłużony. Niemniej wymagana jest wówczas zgoda zarówno Komisji, jak też Państwa Członkowskiego. Istnieje również możliwość ustalenia przez Komisję krótszych terminów w uzasadnionych przypadkach. Gdyby jednak Komisja w powyższych terminach nie wydała decyzji, wówczas pomoc uznaje się za dozwoloną. Państwo Członkowskie może wówczas wprowadzić te środki pomocowe po uprzednim zgłoszeniu Komisji, chyba że Komisja podejmie odpowiednią decyzję w terminie 15 dni roboczych od otrzymania zgłoszenia. Komisja może także wystąpić do Państwa Członkowskiego o udzielenie dodatkowych informacji, gdy uzna, że informacje dostarczone przez Państwo Członkowskie nie są wystarczające. W przypadku wszczęcia przez Komisję formalnej procedury dochodzenia, decyzja w tej sprawie powinna zawierać podsumowanie odpowiednich kwestii faktycznych i prawnych, wstępną ocenę Komisji odnośnie charakteru proponowanego środka oraz określa wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem. Państwo Członkowskie może przedstawić Komisji uwagi w wyznaczonym przez Komisję terminie. Procedura powyższa kończy się wydaniem decyzji. Komisja może jednak do decyzji pozytywnej załączyć warunki, na jakich dana pomoc może zostać uznana za zgodną ze wspólnotowym rynkiem i może ustanowić obowiązki umożliwiające monitorowanie zgodności z decyzją. Na wydanie decyzji o zgodności lub niezgodności środka pomocowego ze wspólnym rynkiem w toku formalnej procedury dochodzenia Komisja ma 18 miesięcy od jej wszczęcia. Termin

94


ten może zostać przedłużony na podstawie porozumienia pomiędzy Komisją a Państwem Członkowskim. Zgłoszenie notyfikacyjne powinno być dokonane na formularzu notyfikacyjnym określonym w Części I Załącznika I do rozporządzenia Komisji 794/2004. Kodeks najlepszych praktyk dotyczących przebiegu postępowania w zakresie kontroli pomocy państwa daje Państwom Członkowskim (jeszcze przed dokonaniem zgłoszenia) możliwość

przedzgłoszeniowych

kontaktów

z

Komisją,

które

przybierają

postać

nieformalnych i poufnych dyskusji prawnych i ekonomicznych nad wnioskowanym projektem. W ten sposób Państwa Członkowskie oraz służby Komisji mogą także wspólnie opracować konstruktywne propozycje zmierzające do zrewidowania tych aspektów planowanego działania, które mogą stwarzać problemy. Na etapie przedzgłoszeniowym istnieje

możliwość

Członkowskiemu

przeprowadzenia

wskazówek

dyskusji

odnośnie

zakresu

oraz

przekazania

informacji,

które

danemu

Państwu

należy zawrzeć

w formularzu zgłoszeniowym. Przyjmuje się, że kontakty przedzgłoszeniowe nie powinny trwać dłużej niż dwa miesiące oraz że po ich zakończeniu następuje kompletne zgłoszenie. Jeżeli kontakty przedzgłoszeniowe nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, służby Komisji mogą uznać etap przedzgłoszeniowy za zakończony. Postępowanie w sprawie przygotowania do notyfikacji projektów programów pomocowych, projektów pomocy indywidualnej oraz projektów pomocy indywidualnej na restrukturyzację reguluje ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej13. Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy projekty programów pomocowych oraz pomocy indywidualnej, w tym przewidujących udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych, a także pomocy indywidualnej na restrukturyzację, wymagają uzyskania opinii Prezesa UOKIK. Z wnioskiem o wydanie opinii występują: 1) w przypadku programu pomocowego - organ administracji publicznej opracowujący projekt tego programu, 2) pomocy indywidualnej - podmiot udzielający tej pomocy, 3) pomocy indywidualnej na restrukturyzację - podmiot ubiegający się o tę pomoc. Do wniosku o wydanie opinii dołącza się projekt programu pomocowego lub projekt aktu, na podstawie którego ma być udzielana pomoc indywidualna oraz informacje niezbędne do

13

Dz. U. z 2004 r., Nr 123, poz. 1291 ze zm.

95


wydania

opinii,

dotyczące

w

szczególności

adresatów

zamierzonej

pomocy,

jej

przeznaczenia, formy, wielkości i czasu trwania. Prezes UOKIK wydaje opinię w terminie 60 dni, a w przypadku projektu programu pomocowego - w terminie 21 dni od dnia otrzymania wniosku wraz z dołączonymi informacjami i dokumentami. Opinia Prezesa UOKIK powinna zawierać w szczególności następujące elementy: 1) stanowisko, czy projekt przewiduje udzielanie pomocy publicznej, 2) stanowisko w sprawie zgodności pomocy publicznej ze wspólnym rynkiem, 3) propozycje zmian przedstawione w celu zapewnienia zgodności postanowień projektu ze wspólnym rynkiem, 4) stanowisko w sprawie obowiązku notyfikacji projektu. Dokonanie notyfikacji projektu programu pomocowego wymaga zgody Rady Ministrów, która jest wyrażana w drodze uchwały, po zapoznaniu się z opinią Prezesa UOKIK. Rada Ministrów wraz z projektem ustawy będącej programem pomocowym przekazuje Marszałkowi Sejmu informację o dokonaniu notyfikacji. W przypadku wprowadzenia zmian w zakresie udzielania pomocy publicznej do projektu ustawy będącej programem pomocowym notyfikowanym Komisji, Marszałek Sejmu przekazuje Prezesowi Rady Ministrów projekt ze zmianami. Wówczas Prezes UOKIK przekazuje do Komisji projekt ze zmianami celem uzupełnienia notyfikacji. Notyfikacji oraz uzupełnienia

notyfikacji

dokonuje

Prezes

UOKIK,

za

pośrednictwem

Stałego

Przedstawicielstwa Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej w Brukseli. Zwolnienie

z

obowiązku

notyfikacji

jest

możliwe

w

przypadkach

określonych

w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącym stosowania art. 92 i 93 TWE do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa14, tj. w przypadku wyłączeń grupowych oraz w przypadku pomocy de minimis. Wyłączenia grupowe dotyczą pomocy na rzecz: 1) małych i średnich przedsiębiorstw, 2) badań i rozwoju, 3) ochrony środowiska naturalnego, 4) zatrudnienia i szkolenia.

14

Dz.U.UE.L.98.142.1, zwane dalej: „Rozporządzeniem 994/98”.

96


Ponadto nie podlega wymogom zgłoszenia pomoc zgodna z mapą zatwierdzoną przez Komisję dla każdego Państwa Członkowskiego w zakresie udzielenia pomocy regionalnej. Z punktu widzenia Narodowego Programu Zatrudniania, z powodu jego podmiotowego i przedmiotowego zakresu, zasadnicze znaczenie ma rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnotowym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu15. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie m.in. do pomocy regionalnej, pomocy inwestycyjnej i na zatrudnienie dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych. Rozporządzenie nr 800/2008 ma zastosowanie we wszystkich sektorach gospodarki z wyjątkiem: 1) pomocy wspierającej działalność w sektorach rybołówstwa i akwakultury, 2) pomocy wspierającej produkcję podstawową produktów rolnych, z wyjątkiem

pomocy

szkoleniowej,

pomocy

w

formie

kapitału

podwyższonego ryzyka, pomocy na działalność badawczo-rozwojową, pomocy na ochronę środowiska oraz pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych, w zakresie w jakim wymienione kategorie pomocy nie są objęte rozporządzeniem Komisji 1857/2006, 3) pomocy wspierającej przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych w przypadkach kiedy wysokość pomocy ustalana jest na podstawie ceny lub ilości takich produktów nabytych od producentów surowców lub wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorstwa objęte pomocą, lub kiedy przyznanie pomocy zależy od faktu jej przekazania w części lub w całości producentom surowców, 4) pomocy wspierającej działalność w sektorze węglowym, z wyjątkiem pomocy szkoleniowej, pomocy na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną oraz pomocy na ochronę środowiska, 5) pomocy regionalnej wspierającej działalność w sektorze hutnictwa żelaza i stali, 6) pomocy regionalnej wspierającej działalność w sektorze budownictwa okrętowego,

15

Dz.Urz.UE L 214 z 09.08.2008 r., zwane dalej: „Rozporządzeniem 800/2008”.

97


7) pomocy regionalnej wspierającej działalność w sektorze włókien syntetycznych. Programy regionalnej pomocy inwestycyjnej i pomocy na zatrudnienie są zgodne ze wspólnym rynkiem i wyłączone z wymogu zgłoszenia Komisji, o ile spełnione są łącznie następujące warunki: 1) pomoc przyznaje się w regionach kwalifikujących się do pomocy regionalnej zgodnie z mapą pomocy regionalnej zatwierdzoną dla danego państwa członkowskiego na lata 2007–2013. Inwestycja musi być utrzymana w regionie otrzymującym pomoc przez co najmniej pięć lat lub, w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, co najmniej trzy lata od dnia zakończenia jej realizacji. 2) intensywność pomocy wyrażona w postaci ekwiwalentu dotacji brutto nie przekracza progu pomocy regionalnej obowiązującego w dniu przyznania pomocy w danym regionie objętym pomocą. Przy czym obszary Polski, na których dopuszczalne jest udzielanie pomocy regionalnej, maksymalne wielkości pomocy dla tych obszarów, a także rodzaje działalności gospodarczej, dla których udzielanie pomocy nie jest dozwolone reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 października 2006 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej16. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia maksymalna intensywność regionalnej pomocy inwestycyjnej liczona jako stosunek ekwiwalentu brutto do kosztów kwalifikujących się do objęcia tą pomocą wynosi: 1) 50% na obszarach należących do województw: lubelskiego, podkarpackiego, warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, świętokrzyskiego, opolskiego, małopolskiego, lubuskiego, łódzkiego, kujawsko-pomorskiego; 2) 40% na obszarach należących do województw: pomorskiego, zachodniopomorskiego, dolnośląskiego, wielkopolskiego, śląskiego, a w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. na obszarze należącym do województwa mazowieckiego, z wyłączeniem miasta stołecznego Warszawy; 3) 30% na obszarze należącym do miasta stołecznego Warszawy oraz w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. – na obszarze należącym do województwa mazowieckiego.

16

Dz. U. Nr 190, poz. 1402, zwane dalej: „Rozporządzeniem z dnia 13 października 2006 r.”.

98


Ponadto w zakresie pomocy inwestycyjnej udzielanej na realizację dużego projektu inwestycyjnego - tj. takiej nowej inwestycji, która jest podjęta w okresie trzech lat przez jednego lub więcej przedsiębiorców oraz w przypadku której środki trwałe są połączone ze sobą w sposób ekonomicznie niepodzielny a koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą przekraczają równowartość 50.000.000 euro - określa się według odrębnego wzoru: I=R x (50 mln euro + 0,5 x B + 0,34 x C), gdzie I oznacza maksymalną wartość pomocy dla dużego projektu inwestycyjnego, R – intensywność pomocy, o której mowa § 3 rozporządzenia z dnia 13 października 2006 r., B – wielkość kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą powyżej równowartości 50.000.000 euro a nieprzekraczającą wartości 100.000.000 euro, C – wielkość kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą przekraczającą równowartość 100.000.000 euro. Zgodnie natomiast z § 5 rozporządzenia z dnia 13 października 2006 r. maksymalna intensywność pomocy udzielanej małym lub średnim przedsiębiorcom, z wyłączeniem prowadzących działalność gospodarczą w sektorze transportu, podwyższa się o 20 punktów procentowych brutto w przypadku mikroprzedsiębiorców

i małych

przedsiębiorców oraz o 10 punktów procentowych brutto w przypadku średnich przedsiębiorców, w stosunku do maksymalnej intensywności określonej dla poszczególnych obszarów. Ponadto maksymalna intensywność regionalnej pomocy dla nowo powstałych małych

przedsiębiorstw

-

tj.

przedsiębiorstw

mikroprzedsiębiorców

oraz

małych

przedsiębiorców - liczona jako stosunek ekwiwalentu dotacji brutto do kosztów kwalifikujących się do objęcia tą pomocą wynosi: 1) na obszarze należącym do województwa mazowieckiego: 35% - w przypadku kosztów poniesionych w ciągu pierwszych trzech lat od utworzenia przedsiębiorstwa, oraz 25% - w przypadku kosztów poniesionych w ciągu dwóch kolejnych lat; 2) na obszarach należących do pozostałych województw: 40% - w przypadku kosztów poniesionych w ciągu pierwszych trzech lat od utworzenia przedsiębiorstwa, oraz 30% - w przypadku kosztów poniesionych w ciągu kolejnych lat. Pomoc inwestycyjna i pomoc na zatrudnienie na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw jest z kolei zgodna ze wspólnym rynkiem, zgodnie z rozporządzeniem nr 800/2008, a tym samym jest wyłączona z wymogu zgłoszenia Komisji, gdy spełnia warunki związane z intensywnością. Intensywność pomocy nie może przekroczyć: 20% kwalifikowanych kosztów w przypadku małych przedsiębiorstw oraz 10% kwalifikowanych kosztów w przypadku średnich przedsiębiorstw. Za kwalifikowane uważa się koszty w rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne lub szacunkowe koszty płacy za okres dwóch lat w

99


odniesieniu do miejsc pracy powstałych bezpośrednio w wyniku realizacji projektu inwestycyjnego. Zasady udzielania pomocy de minimis reguluje obecnie rozporządzenie Komisji 1998/2006. Rozporządzenie to ma zastosowanie do wszystkich sektorów gospodarki z wyjątkiem sektorów wskazanych enumeratywnie w art. 1 omawianego rozporządzenia. Zwolniona z obowiązku zgłoszenia jest pomoc spełniająca następujące kryteria. Ogólna kwota pomocy de minimis przyznana dowolnemu podmiotowi gospodarczemu nie przekracza 200 000 EUR w dowolnie ustalonym okresie trzech lat budżetowych. Natomiast w przypadku podmiotu gospodarczego działającego w sektorze transportu drogowego, całkowita wartość pomocy de minimis nie może przekroczyć 100 000 EUR. Pułapy te stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis. W przypadku, gdy łączna kwota pomocy przekracza wymieniony pułap, do pomocy tej nie stosują się przepisy rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części, która nie przekracza tego pułapu. Pułap ten wyraża się jako dotacja pieniężna, a podane wyżej wartości są wartościami brutto. Pomocy de minimis nie należy łączyć z pomocą państwa w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych w przypadku, gdyby taka kumulacja miała skutkować osiągnięciem wyższego poziomu intensywności pomocy niż ustalony pod kątem specyficznych uwarunkowań każdego przypadku w rozporządzeniu o zwolnieniu grupowym lub decyzji przyjętej przez Komisję. Pomoc de minimis stosuje się jedynie do pomocy, w odniesieniu do której możliwe jest dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto bez potrzeby oceny ryzyka. Przedmiotowa ustawa przewiduje wyłącznie pomoc publiczną w formie de minimis. Dlatego też nie istnieje potrzeba przeprowadzania procedury notyfikacyjnej Komisji Europejskiej. Projekt powinien być jednak oceniany w tym zakresie przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

100


6. Szczegółowy opis przepisów projektu ustawy DZIAŁ I. PRZEPISY OGÓLNE Celem projektowanej ustawy jest stworzenie nowych rozwiązań prawnych tworzących środki realizacji Narodowego Programu Zatrudnienia, które wspierają tworzenie nowych miejsc pracy oraz rozwój przedsiębiorczości ludzi młodych. Właściwe wdrożenie i konsekwentne stworzenie w ciągu najbliższych 10 lat poszczególnych instytucji tej ustawy pozwoli na stworzenie nowych 1 200 000 miejsc pracy w latach 2014 – 2023. Przepisy zamieszczone w tym dziale określają najważniejsze cele i zadania omawianego Narodowy Program Zatrudnienia. Art. 1: w przepisie tym określono cel ustawy, którym jest zasadniczym celem jest utworzenie nowych 1 200 000 miejsc pracy dzięki realizacji Narodowego Programu Zatrudnienia 17, w okresie jego realizacji (w latach 2014 - 2023 ). Program ma zaktywizować ekonomicznie przede wszystkim małe miasta, wsie i organy gmin zdegradowane ekonomicznie. Obszary te są bowiem najbardziej zagrożone wysokim i stale pogłębiającym się bezrobociem. Artykuł ten zawiera również ustawową delegację dla Rady Ministrów, która została zobowiązana do określenia szczegółowego programu wykonawczego na każdy rok realizacji Programu, co ma na celu harmonizacje podejmowanych działań oraz ustalenie poszczególnych etapów Art. 2: przepis ten określa obszary oddziaływania Programu, którego realizacja ma doprowadzić do istotnego wzrostu zatrudnienia ludzi młodych, rozwój przedsiębiorczości oraz ograniczenie emigracji zarobkowej. W myśl tego artykułu realizacja Programu następuje m.in. poprzez rozwój przedsiębiorczości, osiągniecie wysokiej wydajności pracy, rozwój zasobów ludzkich, wzmacnianie integracji oraz solidarności społecznej, eliminacji ekonomicznych przesłanek emigracji zarobkowej oraz sprzyjanie produktywnemu zatrudnianiu ludzi młodych przez przedsiębiorców.

17

zwany dalej „Programem”.

101


Art. 3: przepis ten określa przedmiot oraz adresatów ustawy: jest nim stworzenie warunków prawnych i ekonomicznych sprzyjających realizacji Programu. W art. 3 stworzono bowiem katalog form, do których odnoszą się przedmiotowe regulacje. Ustawa reguluje problematykę podatkową, tworzy nowe formy zatrudnienia, ustanawia opłatę na rzecz aktywizacji gospodarczej w gminach zdegradowanych ekonomicznie, eliminuje nieuzasadnione przywileje podatkowe, wprowadza wsparcie w formie pożyczek i kredytów udzielanych ze środków publicznych na tworzenie nowych miejsc pracy, a także przewiduje dopłat bezpośrednich. W artykule tym zostało także podkreślone, że podmiotowym adresatem Programu są osoby młode, zdefiniowane w ustawie jako ludzie do 35 roku życia. W ust. 2 tego artykułu została sformułowana delegacja ustawowa dla ministra właściwego do spraw pracy zobowiązująca go do podjęcia wszelkich działań celem upowszechnienia wiedzy na temat Programu oraz korzyści, które płyną z niniejszej ustawy w związku z zatrudnieniem ludzi młodych. Art. 4: dla potrzeb sfinansowania istotnej części zadań wynikających z realizacji Programu ustawa tworzy dwa nowe fundusze: Fundusz Wspomagania Zatrudnienia oraz Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych. Zadaniem tych funduszy jest zapewnienie środków

finansowych

wydatkowanych

na

realizację

Programu

oraz

zapewnienie

transparentności finansowej Programu. Szczegółowe zasady funkcjonowania oraz działalność funduszy zostały określone w odrębnych rozdziałach w art. 69-119. Art. 5: W celu zniwelowania głębokiego zróżnicowania gospodarczego, ekonomicznego i cywilizacyjnego poziomu rozwoju poszczególnych obszarów kraju, wprowadza się, a faktycznie przywraca się pojęcie prawne gmin zdegradowanych ekonomicznie. Definicja prawna oraz problematyka gmin zagrożonych wysokim bezrobociem na gruncie prawa polskiego zawarta była w: rozporządzeniu rady ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie

określenia

wykazu

gmin

zagrożonych

szczególnie

wysokim

bezrobociem

18

strukturalnym (utraciło moc z dniem 26 czerwca 1996 r.), rozporządzeniu rady ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie określenia województw i gmin objętych zakresem działania rejonowych urzędów pracy, w których są stosowane szczególne instrumenty ekonomicznofinansowe i inne preferencje w celu restrukturyzacji gospodarki i ograniczania negatywnych skutków bezrobocia19 (utraciło moc z dniem 1 stycznia 1999) oraz rozporządzeniu rady 18 19

Dz. U. z 1995 r., Nr 14, poz. 64. Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 569.

102


ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym20 (utraciło moc z dniem 31 grudnia 2005 r.). Projekt nakazuje Radzie Ministrów określenie w drodze rozporządzenia wykaz gmin zdegradowanych

ekonomicznie.

Katalog

gmin

nie

może

być

jednak

wyłącznie

odzwierciedleniem wskaźnika dochodów podatkowych ogłaszanego przez Ministerstwo Finansów w przeliczeniu na jednego mieszkańca dla poszczególnych gmin, choć będą one jedną z najważniejszych wytycznych przy tworzeniu tego wykazu. Głównym celem stawianym przed Radą Ministrów jest precyzyjne określenie obszarów, które faktycznie są zdegradowane

ekonomicznie. Obszary takie

mogą

charakteryzować się

głębokim

bezrobociem strukturalnym, wysoką stopą bezrobocia wśród ludzi młodych oraz niskim poziomem dochodowości. Zgodnie z celem projektu ustawy gminami zdegradowanymi ekonomicznie będą jednostki samorządu terytorialnego stopnia podstawowego, których mieszkańcy wymagają pomocy publicznej w celu wyrównania ich szans na rynku pracy. Art. 6: w przepisie tym określono ramy czasowe obowiązywania ustawy, które zostały przewidziane na 10 lat. Przedział lat 2014 – 2023 jest uzasadniony potrzebą szybkiego wprowadzenia w życie rozwiązań prawnych wspomagających zatrudnienie ze względu na wysokość poziomu bezrobocia w grupie będącej głównym adresatem Programu, a zarazem ustanowienie regularnego okresu wdrożenia Programu. Art. 7: przepis ten określa podstawowe zasady zastosowania wprowadzonych ustawą uprawnień w zakresie realizacji Programu. Pierwszą zasadą zawartą w przywołanym przepisie jest zasada jednokrotności przywileju pracodawcy. W myśl tej reguły w okresie realizacji programu pracodawca będzie mógł skorzystać tylko z jednego instrumentu promującego wzrost zatrudnienia. Wyjątek od tej zasady dotyczy preferencji wynikających z nowelizacji zawartych w ustawie. Drugą zasadą określoną w niniejszym przepisie jest zasada jednoczesności przywileju pracownika. Zgodnie z przedstawioną zasadą pracownik w czasie realizacji programu będzie mógł jednocześnie skorzystać tylko z jednego przywileju adresowanego bezpośrednio do pracownika. Trzecią zasadą wynikającą z tego artykułu jest zasada odrębności przywilejów, skierowanych do pracodawców i pracowników. Zasada ta wskazuję, że skorzystanie przez pracodawcę z

20

Dz. U. z 1999 r., Nr 110, poz. 1264.

103


przywilejów wprowadzonych tą ustawą nie odbiera możliwości skorzystania przez jego pracowników z przywilejów adresowanych wyłącznie do pracowników (i odwrotnie). Powyższe zasady pozwolą na ukierunkowanie skutków stosowania tej ustawy w ten sposób, że z jej instrumentów skorzysta większość pracodawców będących małymi i średnimi przedsiębiorcami działającymi na terenie małych miast i wsi oraz uniknięcie negatywnego efektu koncentracji w wąskiej grupie „beneficjentów programu”. Powyższe zasady mają zatem na celu uniemożliwienie kumulacji poszczególnych preferencji, czego rezultatem będzie możliwość skorzystania z przedmiotowych preferencji przez najszerszą grupę podmiotów będących adresatami niniejszej ustawy. Od tej zasady przewidziano jednak wyjątki dotyczące szczególnych rozwiązań podatkowych zawartych w artykułach 129 - 143 . Art. 8: przepis ten określa główny krąg adresatów tej ustawy, którymi są: przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na terenie kraju, obywatele polscy będący młodymi pracownikami, poszukujący i podejmujący zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; cudzoziemców będących młodymi pracownikami, mających prawo do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zamierzających wykonywać lub wykonujących pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Instrumenty tej ustawy mogą być stosowane do obywateli polskich jak i cudzoziemców, którzy mają możliwość podjęcia pracy na terytorium Polski. Rozszerzenie udzielania wsparcia na cudzoziemców jest podyktowane koniecznością uwzględnienia regulacji Unii Europejskiej oraz uwzględnieniem faktu realnego starzenia się społeczeństwa polskiego. W przepisie tym podkreślono także, że przedmiotowe regulacje dotyczą młodych pracowników, określonych w ustawie jako ludzie do 35 roku życia. Art. 9: przepis ten określa, że wskazane formy pomocy zawarte w art. 13, art. 14, art. 17, art. 21, art. 43 ust. 2, art. 54, art. 64, art. 80 ust. 1 pkt 1-3, art. 116, art. 119, art. 129, art. 130, art. 132, art. 133, art. 134, art. 140 pkt 4 stanowią pomoc publiczną udzielaną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Do wskazanych przepisów mają zastosowanie szczególne zasady dotyczące pomocy publicznej. W przepisie tym zamieszczono również obowiązek składania odpowiednich oświadczeń związanych z korzystaniem z pomocy publicznej oraz obowiązek wystawienia zaświadczeń przez

104


podmioty, które świadczą przedmiotową pomoc. Ma to na celu zachowanie przejrzystości w procesie dysponowania środkami pomocowymi. Art. 10: przepis zawiera definicje ustawowe najważniejszych pojęć ustawy oraz określa ustawy, do których odnoszą się poszczególne przepisy zawarte w projekcie ustawy. Wprowadzenie definicji służy zachowaniu spójnego charakteru ustawy.

Zaproponowano

odpowiednio definicję dotyczącą w kolejności: aktów prawnych, podmiotów, przedmiotu projektowanej ustawy oraz pozostałe pojęcia niezbędne do prawidłowego zredagowania pod względem materialnoprawnym i formalnym projektowanej ustawy. Definicje zostały posegregowane wedle przynależności grupowej. Ustawowy słowniczek zawiera pojęcia, które funkcjonują już w systemie prawnym, ujmuje on jednak nowe definicje stworzone na potrzeby stosowania ustawy. W kręgu nowych ustawowych definicji znalazło się niewystępujące w systemie prawnym pojęcie „młodego pracownika”. W myśl ustawy „młody pracownik” oznacza osobę do 35 roku życia zatrudnioną na terytorium kraju na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę lub poszukujących tego rodzaju zatrudnienia. Należy zwrócić uwagę, iż pojęcie to ujmuję osobę w określonym wieku (do 35 lat) oraz wskazuję formę zatrudnienia. Istotnym jest, że w przedmiotowej definicji wyłączono zatrudnienie na podstawie tzw. umów śmieciowych, a pojęcie młodego pracownika oznacza również osobę, która nie tylko jest zatrudniona, ale również poszukuje zatrudnienia. Z pojęciem młodego pracownika wiąże się również używane w ustawie określenie „ludzi młodych”, które w myśl ustawowego słownika oznacza osoby do 35 roku życia. Górna granica wieku została ustalona w ten sposób ze względu, że przepisy ustawy mają dotyczyć przede wszystkim tej grupy wiekowej ludzi. W ustawie zdefiniowano także „absolwentów szkół wyższych” oraz „absolwentów szkół zawodowych”. Definicje te nie odbiegają od swojego literalnego znaczenia, a ich celem jest rozróżnienie osób, które ukończyły szkołę wyższą, bądź szkołę zawodową. Warto podkreślić, że zarówno w przypadku absolwentów szkół wyższych jak i absolwentów szkół zawodowych status absolwenta utrzymuję się w okresie 3 lat od momentu ukończenia danej szkoły. Ustawowy słownik zawiera także pojęcie „osoby pobierającej naukę” określonej jako osobę pomiędzy 16 a 28 rokiem życia, która uczy się w szkole m.in.: wyższej, szkole dla niepracujących, średniej szkole zawodowej, w tym studium policealnym, liceum zawodowym, zasadniczej szkole zawodowej i przysposabiającej do zawodu. Warto

105


podkreślić, że omawiane pojęcie ustawowe dotyczy również osoby, która została zatrudniona w celu nauki zawodu. Niniejsza ustawa wprowadza również pojęcie „wzrostu netto ilości zatrudnionych pracowników”. Definicja ta oznacza różnicę miedzy średnią liczbą zatrudnionych pracowników przez danego przedsiębiorcę w roku, w którym utworzył on miejsca pracy, a średnią liczbą zatrudnionych w roku poprzednim; liczbę zatrudnionych oblicza się jako statystyczną ilość osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Należy zwrócić uwagę, że przytoczona definicja odwołuje się do zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy zatem pracownicy podejmujący zatrudnienie w innym wymiarze godzinowym są odpowiednio przeliczani na pełen wymiar godzin. Celem tej definicji jest ukazanie rzeczywistego wzrostu zatrudnienia u danego pracodawcy. Należy także zwrócić uwagę na pojęcie „zatrudnienia”, które na potrzeby ustawy zostało określone jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy. W myśl niniejszej ustawy jako zatrudnienie nie traktuje się zatem stosunku pracy, którego podstawą są tzw. umowy śmieciowe. Definicja podkreśla, że zatrudnienie na podstawie ustawy ma mieć charakter stosunku pracy uwzględniającym wszystkie prawa i obowiązki pracownika. Ustawa w słowniku definiuje także pojęcie „małego miasta”, które określono jako jednostkę osadniczą, posiadającą prawa miejskie, która ma nie więcej niż 50 000 mieszkańców. Pojęcie to zostało stworzone na potrzeby stosowania szczególnych uprawnień wynikających z przepisów niniejszej ustawy w odniesieniu do „małych miast”. DZIAŁ II. PREFERENCJE DLA PRACODAWCÓW ZATRUDNIAJĄCYCH LUDZI MŁODYCH Rozdział 1. Odliczenie od podstawy opodatkowania kwoty stanowiącej równowartość jednego miejsca pracy W rozdziale tym przedstawione zostały preferencje podatkowe, jakie stwarza się dla pracodawców, którzy zatrudnią młodych ludzi na terenach objętych największym bezrobociem – małe miasta, wieś. Pierwsza z zaproponowanych preferencji pozwala podatnikowi na odliczenie od podstawy opodatkowania w podatku dochodowym kwoty stanowiącej zryczałtowaną wartość kosztu utworzenia nowoutworzonego miejsca pracy. Kolejna przewidziana preferencja pozwala na odroczenie terminu płatności podatku

106


dochodowego zarówno przez podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych jak też podatku dochodowego od osób prawnych. Wprowadzenie powyższych preferencji ma ułatwić, a także zachęcić pracodawców do tworzenia nowych miejsc pracy dla ludzi młodych. Art. 11: w przepisie tym zamieszczono definicje podatnika podatku dochodowego, który jest przedsiębiorcą, który posiada przedsiębiorstwo lub zakład na terenie małego miasta lub wsi. Podatnik ten, stwarzając co najmniej 2 nowe miejsca pracy oraz zatrudniając dwóch młodych pracowników, może odliczyć od podstawy opodatkowania w podatku dochodowym kwotę stanowiącą zryczałtowaną wartość kosztu utworzenia tych miejsc pracy. Celem tych regulacji jest stworzenie nowych miejsc pracy przez przedsiębiorców na terenach, które objęte są największym bezrobociem, tj. małe miasta bądź na terenach obszarów wiejskich. Wprowadzenie tych preferencji ma na celu aktywizację zarówno tych terenów jak i młodych pracowników. Wprowadzenie tych regulacji będzie ograniczać elementarne motywy emigracji młodych ludzi. Aby uniknąć nadużyć ze strony przedsiębiorców, został wprowadzony wymóg minimalnego okresu zatrudnienia (2 lat). Przedsiębiorca chcąc skorzystać z tych preferencji musi zachować przedmiotowy wymóg. W projektowanym artykule zostały określone warunki, które należy kumulatywnie spełnić, aby skorzystać z tego upoważnienia tj. tylko w przypadku gdy: 1) nastąpi wzrost netto ilości zatrudnionych pracowników w stosunku do ubiegłego roku podatkowego; 2) nie występuje u podatnika zaległość podatkowa wyższa niż 3% w okresie, w którym utworzył nowe miejsce pracy oraz w ciągu następnych dwóch lat; 3) zatrudnienie młodych pracowników, o którym mowa ust. 1, nie może trwać krócej niż 24 miesiące; 4) podatnik prowadzi działalność gospodarczą od co najmniej roku; 5) miejscem faktycznego wykonywania pracy młodego pracownika jest małe miasto lub wieś. Art. 12: zryczałtowaną wartością kosztu utworzenia jednego miejsca pracy, o której mowa w art. 11 ust. 1 projektu ustawy jest dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku poprzednim.

107


Zaproponowana kwota jest zasadna ponieważ zarówno w małych jak i w średnich przedsiębiorstwach są stosunkowo płytkie rezerwy wzrostu zatrudnienia, które można uzupełnić dofinansowaniem publicznym, w relatywnie małej kwocie na terenach wiejskich i małych miast.

Art. 13: przepis ten wprowadza prawo podatnika podatku dochodowego do odliczenia od podstawy opodatkowania wartości utworzenia jednego miejsca pracy, w zeznaniu rocznym za rok, w którym zatrudnił pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy. Celem niniejszego artykułu jest związanie zastosowania tego instrumentu z cyklem zeznań rocznych w podatkach dochodowych. Art. 14: przepis ten przewiduje odroczenie terminu płatności podatku dochodowego zarówno przez rozpoczynającego działalność gospodarczą podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych jak też podatku dochodowego od osób prawnych. Okres ten nie może być dłuższy niż 36 miesięcy. Podatnik musi spełnić warunki określone enumeratywnie w tym artykule. Celem tej regulacji jest wprowadzenie pomocy dla przedsiębiorcy, który rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej na terenie małego miasta lub wsi poprzez odroczenie terminu płatności podatku w określonej kwocie, co w znaczny sposób ułatwi przedsiębiorcom rozpoczęcie nowej działalności gospodarczej. Przedmiotowe odroczenie będzie przysługiwało podatnikowi tylko wówczas, gdy: 1) nie występują u podatnika zaległości podatkowe wyższe niż 3% rocznego zobowiązania w danym podatku oraz z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, 2) zatrudnienie młodego pracownika, o którym mowa ust. 1, nie może trwać krócej niż 24 miesiące z zastrzeżeniem ust. 3; 3) miejscem faktycznego wykonywania pracy młodego pracownika jest małe miasto lub wieś. Art. 15: przepis ten reguluje skutki prawne sytuacji, w której dojdzie do likwidacji miejsca pracy młodego pracownika, w określonym czasie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2, wówczas podatnik podatku dochodowego obowiązany jest do odpowiedniego zwiększenia podstawy opodatkowania oraz złożenia korekty zeznania podatkowego wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym podatek dochodowy powinien być zapłacony bez pomniejszenia o odroczoną kwotę.

108


Celem tej regulacji jest określenie konkretnej sankcji dla przedsiębiorcy, który zlikwiduje miejsce pracy młodego pracownika w określonym terminie, mimo skorzystania z instrumentu przewidzianych w ustawie. Sankcja ta ma na celu wyeliminowanie nadużyć, do których może dojść ze strony przedsiębiorców. Art. 16: przepis ten określa uprawnienia, jakie przysługują podatnikowi podatku dochodowego, jeżeli po upływie okresu zatrudnienia młodego pracownika podatnik przedłuży zatrudnienie tego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej następnych 12 miesięcy. Wówczas podatnik może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie, o której mowa w tym przepisie. Celem niniejszego przepisu jest wprowadzenie preferencji dla pracodawcy, który przedłuży umowę z młodym pracownikiem, z których będzie mógł skorzystać po przedłużeniu przedmiotowej umowy. Przepis ten ma zachęcić pracodawcę do wydłużenia okresu zatrudnienia z młodym pracownikiem, z którym zawarł wcześniej umowę, co przyczyni się do wydłużenia okresu zatrudnienia młodego pracownika. Art. 17: przepis ten określa regulację, która dotyczy umorzeń zaległości podatkowej, o których mowa a art. 16, z jakich może skorzystać podatnik, jeżeli złożony wniosek przez podatnika będzie uzasadniony ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym, a w szczególności

realną

perspektywą

utrzymania

istotnego

wzrostu

zatrudnienia

u

wnioskodawcy, po zakończeniu realizacji Programu. Rozdział 2. Preferencje podatkowe dla osób zatrudniających absolwentów szkół Rozdział ten tworzy preferencje podatkową dla pracodawców zatrudniających ludzi młodych. Pierwsza z proponowanych preferencji pozwala zmniejszyć podstawę opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych lub podatku dochodowym od osób prawnych. Druga pozwala na odroczenie terminu płatności podatku dochodowego od osób fizycznych lub podatku dochodowego od osób prawnych. Podatki stanowią jeden z najistotniejszych ekonomicznych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Każde zmniejszenie takiego obciążenia jest więc dla przedsiębiorców bardzo atrakcyjną propozycję. Aby więc zwiększyć zatrudnienie wśród ludzi młodych należy zaproponować więc zaproponować preferencje w tym względzie.

109


Art. 18: podatnik zatrudniający absolwentów szkół w pełnym wymiarze czasu na okres co najmniej 36 miesięcy może zmniejszyć podstawę opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych lub podatku dochodowym od osób zryczałtowaną kwotę stanowiącą równowartość wydatków na utworzenie miejsca pracy absolwenta. Pojęcie wartości utworzenia jednego miejsca pracy zostało zdefiniowane w art. 12, natomiast pojęcie absolwenta szkół zostało zdefiniowane w art. 10 pkt. 17. W przypadku nieutrzymania miejsc pracy przez ten czas podatnik obowiązany jest do odpowiedniego zwiększenia podstawy opodatkowania oraz złożenia korekty zeznania podatkowego. Celem tego przepisu jest stworzenie generalnych preferencji podatkowych dla przedsiębiorcy zatrudniającego absolwentów szkół. Powinno to zachęcić osoby prowadzące działalność gospodarczą do trwałego zatrudniania absolwentów szkół. Rozdział 3. Zwrot zapłaconego podatku dla przedsiębiorców zatrudniających absolwentów Kolejną przewidzianą w ustawie preferencją dla pracodawców jest wprowadzenie zwrotu zapłaconego podatku dla przedsiębiorców zatrudniających absolwentów szkół. Jest to przywilej dalej idący w porównaniu z rozwiązaniami określonymi w art. 11-18. Preferencje w podatku dochodowym są często niedostępne ze względu na niski dochód bądź stratę, Preferencja ta jest jednak adresowana do pracodawców zatrudniających tylko:  absolwentów posiadających zawód wymieniony w rozporządzeniu  działających na terenach małych miast i wsi. Art. 19: instrument ten dotyczy przedsiębiorców zatrudniających absolwentów szkół, wykonujących zawody znajdujące się na liście, określonej w rozporządzeniu wydanym na podstawie tego artykułu, na terenie małych miast i wsi. Preferencja ma więc dotyczyć tylko określonych grup absolwentów których wspieranie będzie korzystne z punktu widzenia interesu publicznego Pracodawca po upływie roku zatrudnienia absolwenta wykonującego zawód uwzględniony na liście może wystąpić

do naczelnika urzędu skarbowego o zwrot zapłaconego podatku,

stanowiącego dochód budżetu państwa. Zwrot zapłaconego podatku ma nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Celem tego przepisu jest zwiększenie zatrudnienia wśród absolwentów szkół wykonujących zawody w przypadku których występują szczególne trudności ze znalezieniem pracy.

110


Art. 20: przepis ten określa skutek prawny występujący w przypadku gdy zwrot, o którym mowa w poprzednim artykule był nienależny. Na jego mocy należność z tytułu nienależnie zwróconego podatku podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Artykuł ten określa również tryb na podstawie której dokonywany jest zwrot zapłaconego podatku. Przepis ten określa skutek prawny w przypadku gdy zawód wykonywany przez absolwenta szkoły nie został uwzględniony na liście, o której mowa w art. 19, pomimo że wcześniej się tam znajdował a pracodawca spełniał warunki określone dla uzyskania zwrotu podatku. Pracodawca zachowuje wówczas prawo do tego zwolnienia. Rozdział 4. Obniżenie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie Wprowadzone zmiany mają zwiększyć szanse na rynku pracy osób pochodzących z obszarów gmin zdegradowanych ekonomicznie za pomocą subsydiowania przez budżet państwa połowy kosztów na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ponoszonych przez pracodawców. Jest to forma publicznej pomocy państwa mająca zainteresować pracodawców zatrudnianiem młodych pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej trzech lat. Celem tego przepisu jest stworzenie nowych i trwałych miejsc pracy na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, na których to miejscach pracy zostaną zatrudnieni młodzi pracownicy. Art. 21: proponuje się zmniejszenie o 50% wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez pracodawcę będącego płatnikiem w przypadku zatrudnienia młodych pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres pierwszych dwunastu miesięcy ich zatrudnienia. Celem przepisu jest zwiększenie zatrudnienia na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, których wykaz określa rozporządzenie Rady Ministrów wydane na podstawie art. 5 ust. 2 te ustawy.

111


Rozdział 5. Wsparcie finansowe dla pracowników zatrudnionych na obszarze małego miasta lub wsi W przepisach projektowanego rozdziału wprowadzono instytucję wsparcia finansowego dla pracowników zatrudnionych na obszarze małego miasta lub wsi, których dochód w rodzinie nie przekracza określonego pułapu i mają na utrzymaniu małoletnie dziecko. Kwota otrzymywanego wsparcia finansowego skorelowana będzie z liczbą posiadanych dzieci. Celem wprowadzanych rozwiązań jest wsparcie finansowe pracowników, będących rodzicami, którzy podejmują zatrudnienie i faktycznie świadczą pracę na obszarze małego miasta lub wsi. W rozdziale określono przesłanki, od których uzależniona będzie możliwość uzyskania wsparcia finansowego, określono również organy właściwe w sprawach udzielania wniosków i procedurę ubiegania się o przyznanie tej formy pomocy, źródła jego finansowania, jak również zasady postępowania w przypadku nienależnie pobranych świadczeń. Art. 22: przedmiotem przepisu jest możliwość udzielenia wsparcia

finansowego

pracownikowi zatrudnionemu na obszarze małego miasta lub wsi, którego miesięczny dochód na członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym nie przekracza połowy wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, a który ma na utrzymaniu dziecko, wsparcia finansowego w kwocie nie mniejszej niż 200 zł na miesiąc na każde dziecko (kwota ta będzie określona stosownym rozporządzeniem wydawanym przez Radę Ministrów). Definicja dochodu, o którym mowa w omawianym przepisie, jest tożsama z dochodem, o którym mowa w ustawie z

dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej21.

Wsparcie

finansowe jest wypłacane na okresy roczne i może być wypłacane maksymalnie do końca miesiąca, w którym dziecko, na które przysługuje wsparcie finansowe ukończy 5 rok życia. Warto zwrócić uwagę, że kwoty wsparcia finansowego nie stanowią podstawy do naliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Art. 23: przedmiotem tego przepisu jest wprowadzenie normy kolizyjnej, dotyczącej uprawnienia do uzyskania wsparcia finansowego przez pracownika, który nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z drugim rodzicem dziecka, na które przysługuje wsparcie finansowe. Przepis ten ma na celu zapobieżenie nadużyciom w zakresie udzielania

21

Dz. U. z 2009 r., Nr 175 poz. 1362 ze zm.

112


wsparcia pracownikom, o którym mowa w art. 22. Zapobiega sytuacji, w której tego rodzaju wsparcie mogłoby być pobierane przez oboje rodziców dziecka w sytuacji, gdy dziecko pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z jednym z rodziców. Zgodnie z przyjętą zasadą, wsparcie finansowe przysługuje temu z rodziców, u którego dziecko stale zamieszkuje. Art. 24: przepis ten określa: zasady udzielenia wsparcia, organy właściwe do udzielenia wsparcia finansowego, terminy jego wypłaty. Wsparcie finansowe udzielane jest na wniosek. Organami właściwymi w sprawach jego udzielania są odpowiednio: wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta. Wsparcie finansowe jest wypłacane ze środków budżetu jednostek samorządu terytorialnego, które zostanie zasilone na ten cel dotacją z budżetu państwa. Art. 25: przepis ten określa elementy wniosku składanego w celu uzyskania wsparcia finansowego oraz dokumenty, które należy dołączyć do składanego wniosku. Wnioskodawcy w składanym wniosku obowiązani są do podania danych osobowych swoich i dziecka, na które przysługiwać będzie wsparcie finansowe. Do wniosku należy dołączyć oświadczenia i zaświadczenia, mające wpływ na ustalenie prawa do wsparcia finansowego. Wnioskodawca obowiązany będzie do złożenia prawdziwych danych w oświadczeniach pod rygorem odpowiedzialności karnej. W przepisie tym znajduje się upoważnienie dla ministra właściwego do spraw pracy do wydania rozporządzenia, w którym określony zostanie wzór wniosku o przyznanie wsparcia finansowego. Art. 26: przepis określa zasady postępowania w przypadku złożenia przez pracownika nieprawidłowo wniosku. Jeżeli wniosek zostanie złożony nieprawidłowo właściwy organ wezwie pisemnie osobę ubiegającą się o wsparcie finansowe do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Podobny skutek będzie miało złożenie wniosku bez wymaganych dokumentów; jednakże w takim przypadku właściwy organ przyjmie wniosek i wyznaczy termin co najmniej 30 - dniowy na uzupełnienie brakujących dokumentów. Jednakże nie można pozostawić wniosku bez rozpoznania w sytuacji, w której przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie tego dokumentu przez podmiot obowiązany w terminie umożliwiającym złożenie wniosku o udzielenie wsparcia finansowego.

113


Odmowa przyznania wsparcia finansowego nastąpi w formie decyzji administracyjnej, co oznacza, że wnioskodawca będzie miał możliwość złożenia odwołania, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 27: przepis wprowadza obowiązek informowania przez osoby otrzymujące tę formę wsparcia, o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do otrzymywania wsparcia finansowego. W ust. 3 tego artykułu znajduje się upoważnienie dla ministra właściwego do spraw pracy do wydania rozporządzenia, w którym określony zostanie wzór aktualizacji wniosku o przyznanie wsparcia finansowego. Celem wprowadzanego przepisu jest określenie kręgu podmiotów, które mają obowiązek przedstawiać organowi udzielającemu wsparcia wszelkie informacje co do okoliczności mających wpływ na prawo do otrzymania wsparcia finansowego. Art. 28 – 29: przepisy te określają tryb ściągnięcia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Ściągnięcie tych należności następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość nienależnie pobranych świadczeń zostaje określona w drodze decyzji administracyjnej. Przepis pozostawia jednak luz decyzyjny właściwym organom w ustalaniu trybu, w jakim nastąpi zwrot nienależnie pobranych świadczeń. W przypadkach bowiem szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby obowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu tej należności, na uzasadniony wniosek lub z urzędu, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, rozłożyć na raty płatność albo odroczyć termin płatności. Roszczenie o zwrot nienależnie pobranych należności, ulega przedawnieniu z upływem trzech lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Bieg przedawnienia zostanie przerwany przez odroczenie terminu płatności należności lub rozłożenie spłaty należności na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia rozpocznie od bieg od początku od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty należności. Warto również podkreślić, że nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od daty ich pobrania upłynęło dziesięć lat.

114


Celem omawianych przepisów jest ochrona budżetu jednostek samorządu terytorialnego przed nieuzasadnionymi przepisami prawa wydatkami, które zostają dokonane wskutek błędnego określenia stanu faktycznego lub prawnego wnioskodawcy, na podstawie którego zostały dokonane wypłaty wsparcia finansowego. Rozdział 5. Stypendia edukacyjne dla młodzieży zamieszkałej na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie Projekt ustawy wprowadza specjalne stypendia edukacyjne, przeznaczone dla młodzieży zamieszkałej na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie. Celem wprowadzenie stypendiów jest przeciwdziałanie bezrobociu wśród ludzi młodych pochodzących z regionów szczególnie dotkniętych spowolnieniem gospodarczym oraz będących w gorszej sytuacji na rynku pracy. Art. 30: stypendium edukacyjne może być przyznane osobie w wieku od 16 do 25 roku życia, która zamieszkuje na obszarze gmin zdegradowanych ekonomicznie. Stypendium udzielane jest na okres podstawowego kształcenia danego stypendysty, czyli zgodnie z ust. 4 obejmuje okres kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych oraz na studiach licencjackich. Dotyczy to szczególnie osób pochodzących z biednych rodzin, dlatego też dochód na jednego członka rodziny stypendysty nie może przekraczać 40% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okres na jaki udziela się stypendium nie może być dłuższy niż 4 lata. Dodatkowym warunkiem określonym w art. 33 jest aby stypendysta pobierał naukę w powiecie, w którym znajduje się gmina zdegradowana ekonomicznie. Art. 31: zgodnie z tym przepisem stypendysta może uzyskać co miesiąc do 500 zł na pokrycie kosztów utrzymania oraz raz do roku do 1500 zł przeznaczone na opłacenie czesnego, gdy jest ono pobierane. Zgodnie z ust. 2 składka na opłacenie czesnego jest przelewana bezpośrednio na rachunek bankowy szkoły lub uczelni. Art. 32: przedmiotem tego przepisu jest określenie kwoty, jaką może uzyskać stypendysta aktywnie poszukujący pracy. Stypendysta może uzyskać co miesiąc do 400 zł w okresie aktywnego poszukiwania pracy. W przypadku podjęcia przez stypendystę pracy, stypendium jest dalej mu wypłacane.

115


Art. 33 – 34: w celu uzyskania stypendium, osoba uprawniona może złożyć wniosek do organu samorządu terytorialnego właściwego dla wnioskodawcy. Organem tym jest właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Szczegółowe dane, jakie ma określać wniosek zawiera art. 34 w ust. 3. Dodatkowo w ust. 4 tego artykułu określono załączniki, które należy dołączyć do wniosku. Są to: 1) oświadczenie o wysokości uzyskanych dochodów; 2) zaświadczenie o statusie ucznia lub studenta; 3) inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do stypendium; 4) oświadczenie o podjęciu aktywnego poszukiwania pracy po ukończeniu szkoły określonej ust. 3 pkt 2. Art. 35: w przepisie tym określono tryb postępowania w przypadku złożenia przez wnioskodawcę nieprawidłowo wypełnionego wniosku lub niekompletnej dokumentacji. Właściwy organ wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania lub uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie 30 dni. W ust. 3 przewiduje się udogodnienie dla wnioskodawców, którzy nie uzyskali koniecznych dokumentów w odpowiednim terminie od wezwania ich do uzupełnienia brakujących dokumentów ze względu niewydanie ich przez właściwą instytucję lub uzyskali je w terminie uniemożliwiającym złożenie wniosku o stypendium. Celem tego przepisu jest umożliwienie uzupełnienia wniosku nawet w przypadku, gdy został złożony wadliwie, lub wymieniać braki, jakie wnioskodawca musi usunąć. Art. 36: do oceny wniosków o stypendium edukacyjne powołuje się komisję stypendialną. Komisja składa się z wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, przedstawiciel organizacji pracodawców, gdy taka działa na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie oraz przedstawiciel właściwego kuratorium oświaty. Ze względu na cel stypendium jednym z kryteriów branych pod uwagę przez komisję stypendialną jest sytuacja materialna wnioskodawcy. Art. 37: stypendium edukacyjne przysługuje również w okresie aktywnego poszukiwania pracy, o ile poszukuję się jej w powiecie, w skład którego wchodzi gmina zdegradowana ekonomicznie. Celem tego przepisu jest ułatwienie stypendystom pierwszych kroków na rynku pracy.

116


Art. 38 – 39: osoby, które uzyskały stypendium edukacyjne mają obowiązek zaliczać program oraz ukończyć edukację w szkole ponadgimnazjalnej lub uczelni wyższej przez okres otrzymywania stypendium. Spełnienie tego warunku stypendyści muszą odpowiednio udokumentować. W przypadku nie zaliczenia programu lub nie ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej lub uczelni wyższej, stypendysta ma obowiązek zwrócić uzyskane stypendium. Celem tego przepisu jest wspieranie wyróżniających się naukowo młodych osób oraz promowanie w środowisku uczniów prawidłowych postaw. Art. 40 – 41: na wnioskodawców i stypendystów nakłada się obowiązek informowania odpowiednich organów o zmianie informacji mających wpływ na prawo do udzielenie stypendium lub jego wysokość. Dodatkowo nakłada się obowiązek na organy administracji publicznej do udzielania wyjaśnień oraz informacji na żądanie właściwego organu. Zapewnia się wnioskodawcom kontrolę nad podjętymi przez organ decyzjami. Zgodnie z art. 41 ust. 3 wysokość należności podlegającej zwrotowi ustalana jest w drodze decyzji właściwego organu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu kwoty stypendium, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Dodatkowo przewiduje się możliwość podjęcia przez organ decyzji o rozłożeniu płatności takiej należności na raty albo odroczenie terminu płatności.

Celem tego przepisu

jest usprawnienie organizacji przyznawania stypendiów oraz ograniczenia nadużyć. Art. 42: Stypendia są wypłacane z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia, o którym mowa w art. 69 organy gminy. Rozdział 7. Dotacje z Fundusz Wspomagania Zatrudnienia w celu stworzenia nowych miejsc pracy w gminach zdegradowanych ekonomicznie Zgodnie z projektem ustawy na szczególne wsparcie mogą liczyć projekty stworzenia nowych miejsc pracy w gminach zdegradowanych ekonomicznie. Dotacje są skierowane do przedsiębiorców, posiadających siedzibę na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie oraz bezrobotnych zamieszkałych na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie. Zgodnie z założeniem dofinansowanie przyczyni się do stworzenia nowych i trwałych miejsc pracy. Bodźcem mającym zachęcić przedsiębiorców do zatrudnienia nowych pracowników, będzie

117


refundacja części kosztów poniesionych na wyposażenie lub doposażenie stanowiska pracy. Z drugiej strony projekt wspiera przedsiębiorczość i samozatrudnienie, aż do kwoty dziesięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Długofalowym skutkiem wsparcia oprócz zapewnienia miejsc pracy dla osób bezrobotnych będzie również podniesienie ich kwalifikacji, co przyczyni się do przeciwdziałania ich ponownemu bezrobociu w przyszłości. Art. 43: wójt burmistrz lub prezydent miasta ze środków Fundusz Wspomagania Zatrudnienia będzie miał prawo udzielić dotacji podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie, pokrywającej koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 10-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Organ samorządu terytorialnego będzie miał również prawo do przyznania ze środków Funduszu Wspomagania Zatrudnienia bezrobotnemu zamieszkałemu na terenie gminy zdegradowanej ekonomicznie jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 10-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Celem tego przepisu jest udzielenie pomocy na szczególnych warunkach dla podmiotów przyczyniających się do rozwoju obszarów zdegradowanych ekonomicznie. Art. 44 – 45: na podmiocie przyjmującym refundację ciąży obowiązek zatrudnienia na utworzonym stanowisku pracy skierowanego lub skierowanych bezrobotnych w pełnym wymiarze czasu pracy łącznie przez okres dłuższy niż 36 miesiące oraz nie naruszania innych warunków umowy o refundację. Natomiast zgodnie z ust. 2 na osobie, która otrzymała jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej ciąży obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej przez okres nie krótszy niż 36 miesięcy. W przypadku naruszenia wskazanych obowiązków bądź innych warunków umowy o refundację powoduje konieczność zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami. Art. 46 – 48: w celu uzyskania dotacji z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia należy złożyć wniosek do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy organu samorządu terytorialnego. W art. 47 ust. 3 zostały szczegółowo określone dane jakie musi zawrzeć wnioskodawca we wniosku, aby został on rozpatrzony. W art. 48 zostały przedstawione konsekwencje nieprawidłowego wypełnienia wniosku. W takiej sytuacji organ

118


wzywa wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W art. 48 ust. 3 przewiduje się udogodnienie dla wnioskodawców, którzy nie uzyskali koniecznych dokumentów w terminie 14 dni od wezwania ich do uzupełnienia brakujących dokumentów ze względu niewydanie ich przez właściwą instytucję lub uzyskali je w terminie uniemożliwiającym złożenie wniosku o dotację. Art. 49 – 50: oceny wniosków o dotację dokonuje komisja. W skład komisji, o której mowa w ust. 1, wchodzą odpowiednio wójt, burmistrz, lub prezydent miasta, przedstawiciel organizacji pracodawców, o ile taka organizacja działa na terenie gminy. Zgodnie z celem wprowadzonej regulacji, polegającym na trwałym wzroście zatrudnienia, nakłada się na komisję obowiązek oceny wniosków uwzględniając tak określony interes publiczny. W przypadku przyznania dotacji, jest ona wypłacana z Funduszu Wspomagania Zatrudnienia przez właściwy organ gminy. Rozdział 8. Praktyki szkoleniowe Projekt ustawy wprowadza możliwość finansowania praktyk szkoleniowych z budżetu państwa za pośrednictwem organu właściwego w tej sprawie: czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Beneficjentem takiego dofinansowania mogą być przedsiębiorcy z obszarów gmin zdegradowanych ekonomicznie, kiedy przyjmą praktykanta na praktyki szkoleniowe. Rozwiązanie to ma na celu zachęcenie pracodawców do przyjmowania praktykantów oraz wsparcie młodych osób w znalezienia pierwszego zatrudnienia. Celem tego przepisu jest zwiększenie zainteresowania przez pracodawców przyjmowaniem praktykantów co spowoduje nabycie przez nich nowych umiejętności, na które jest zapotrzebowanie na rynku pracy oraz da im możliwość dogłębniejszego poznanie tego rynku. Dodatkowym skutkiem dofinansowania będzie wsparcie inicjatywy w młodych ludziach, którzy aktualnie pozostają bez pracy. Art. 51 – 53: istotą praktyk szkoleniowych jest uzyskanie doświadczenia i nabycia umiejętności praktycznych do wykonywania pracy.

Podstawą do odbycia praktyki

szkoleniowej jest umowa o praktykę szkoleniową. Nie przewiduje się ograniczeń wynikających z wieku praktykanta ze względu na wprowadzeniu wymogu pobierania nauki osoby chętnej do odbycia praktyki szkoleniowej. Podmiotami uprawnionymi do przyjmowania praktykantów są przedsiębiorcy. Praktyka może być nieodpłatna lub odpłatna,

119


pod warunkiem, że wysokość miesięcznego świadczenia praktykanta nie przekracza wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Art. 54 – 58: na podstawie tych przepisów pomoc udzielana jest po zwarciu umowy o odbycie praktyki szkoleniowej oraz umowy o dofinansowanie praktyki z w właściwym wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta. Kwota dofinansowania została określona w wysokości mającej pokryć koszty związane z przyjęciem praktykanta. W przypadku gdy praktyka jest nieodpłatna, miesięczna kwota pomocy wynosi do 50% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, natomiast w przypadku gdy praktyka jest odpłatna, 25% kwoty świadczenia na rzecz praktykanta. Zgodnie z art. 55 ust. 5 szczegółowe warunki wypłacania dofinansowania określone są w umowie o dofinansowanie praktyki. Pomoc udzielona przedsiębiorcom nie stanowi podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 56 dofinansowania odbycia praktyk nie przewiduje się za osoby, które już aktywnie uczestniczą na rynku pracy. Rozumie się przez to dwie sytuacje; pozostawanie jednocześnie w stosunku pracy lub uzyskiwanie przychodów z działalności gospodarczej wykonywanej osobiście. W art. 57 przewidziano prawo do zachowania dofinansowania odbywanych praktyk do końca miesiąca, w którym zawarta została umowa o pracę. Umowa o pracę zawarta z praktykantem musi być zawarta na pełny etat w celu zachowania dofinansowania odbywanych praktyk. W przypadku gdy po zawarciu umowy o pracę praktykant nie kontynuuje odbywania praktyki np. od razu podejmuję pracę na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, zgodnie z art. 55 ust. 5 umowa o dofinansowanie ulega rozwiązaniu z mocy prawa. W art. 58 uregulowano szczegółowo jak będzie wyglądać umowa o przyznanie pomocy finansowej. Art. 59 – 62: do praktyk szkoleniowych nie mają zastosowania przepisy Kodeksu Pracy, z wyjątkiem regulacji o równym traktowaniu w zatrudnieniu, norm i ogólnego wymiaru czasu pracy, okresu odpoczynku oraz pracy w godzinach nadliczbowych. Dodatkowo praktykant nie może wykonywać prac szczególnie niebezpiecznych. Podstawą odbycia praktyki jest umowa zawarta pomiędzy praktykantem a przedsiębiorcą. Umowa taka nie może być zawarta na okres dłuższy niż trzy miesiące, powinna określać rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne, okres odbywania praktyki, tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki, wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 55 ust. 2, jeżeli praktyka ma być odbywana odpłatnie. W przypadku

120


zawarcia kolejnej umowy łączny okres trwania praktyki nie może przekroczyć trzech miesięcy. Celem tej regulacji jest ograniczenie sytuacji obchodzenia prawa przez przedsiębiorców. Obowiązkiem przyjmującego na praktykę jest zapewnienie praktykantowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Po odbyciu praktyk praktykant, może wystąpić z wnioskiem o wydanie przez przedsiębiorcę zaświadczenia o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki. DZIAŁ III. BEZPOŚREDNIA POMOC DLA OSÓB POSZUKUJĄCYCH PRACY POZOSTAJĄCYCH W NIEPEŁNYM ZATRUDNIENIU Kolejną formą wspierania pracy wśród ludzi młodych, którą wprowadza projektowana ustawa jest stworzenie instytucji minipracy. Podobne rozwiązania stosowane są w Niemczech, gdzie jest to atrakcyjna forma wspierania osób stawiających pierwsze kroki na rynku pracy. Istotą tego rozwiązania jest stworzenie ludziom młodym możliwości pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy jednoczesnym wsparciu finansowym państwa. Zachęci to pracodawców do zatrudniania ludzi młodych w sytuacji, kiedy nie są oni w stanie stworzyć dla nich pełnego etatu. Natomiast ludziom młodym zagwarantuje otrzymywanie godziwego wynagrodzenia za pracę pomimo zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu. Celem tych przepisów jest ułatwienie młodym ludziom wejścia na rynek pracy jak i zapewnienie pracodawcom atrakcyjnej formy zatrudniania. W obecnych warunkach pracodawcy często nie są skłonni zatrudniać młodych ludzi w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatrudnienie w niepełnym wymiarze wiąże się z niższymi zarobkami. Powoduje to, że wiele młodych osób ma problemy z uzyskaniem niezależności finansowej. Proponowana instytucja ma na celu pomoc takim ludziom w uzyskaniu samodzielności finansowej. Art. 63: w przepisie tym zawarto definicję minipracy. Ma to być wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę na czas nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 5 lat w niepełnym wymiarze czasu pracy przez pracownika, który w momencie zawarcia umowy jest absolwentem lub osobą pobierającą naukę (pojęcia te zostały zdefiniowane w słowniczku ustawowym), który to pracownik następnie zawrze umowę o dofinansowanie minipracy z właściwym urzędem pracy. Instytucja ta funkcjonować ma więc dzięki połączeniu dwóch elementów: umowy o pracę oraz zawartej następnie umowy o dofinansowanie z urzędem pracy. Przepis ten wskazuje również, że wynagrodzenie, wypłacane przez pracodawcę nie

121


może być niższe niż minimalne wynagrodzenie liczone proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Wprowadzono także górny limit wynagrodzenia. Celem tego przepisu jest określenie jakie elementy składają się na projektowaną instytucję. Innym jego celem jest zapobiegnięcie zaniżaniu wynagrodzenia przez pracodawcę, a także sytuacji kiedy pracownicy będą otrzymywać wysokie wynagrodzenie i oprócz tego pomoc państwa. Art. 64: zgodnie z tym przepisem wysokość pomocy otrzymywanej przez pracownika korzystającego z minipracy może wynosić nie więcej niż 800 zł. Warunkiem jej otrzymania jest zawarcie umowy o minipracę, a następnie zawarcie umowę o dofinansowanie minipracy z właściwym urzędem pracy. W każdym kolejnym roku, w którym otrzymywana będzie pomoc, kwota dofinansowania będzie ulegać obniżeniu o 20% kwoty pomocy otrzymanej w pierwszym roku pracy. Wraz ze zwiększaniem doświadczenia zawodowego pracownicy powinni umacniać bowiem swoją pozycję na rynku pracy, co w konsekwencji powinno prowadzić do zmniejszania pomocy. Umowa z urzędem pracy dotycząca dofinansowania z mocy prawa ulega rozwiązaniu w przypadku rozwiązania stosunku pracy z absolwentem lub osobą pobierającą naukę. Celem tego przepisu jest ukształtowanie instytucji w ten sposób, aby ułatwiała wchodzeniu ludzi młodych na rynek, gdzie występuje ograniczona podaż pracy oraz eliminacja przypadków, kiedy projektowana instytucja stanie się w praktyce zasiłkiem dla bezrobotnych, co będzie niezgodne jej istotą. Art. 65: w przepisie tym określono sposób, w jaki wypłacane są kwoty dofinansowania. Na jego mocy kwotę pomocy finansowej wypłaca się za okresy miesięczne, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawarto umowę z właściwym organem, nie później niż ostatniego dnia miesiąca. Celem tego przepisu jest dostosowanie częstotliwości wypłacania pomocy finansowej do częstotliwości otrzymywania wynagrodzenia ze stosunku pracy. Art. 66: zgodnie z tym przepisem, projektowane rozwiązania określone w art. 66 nie mogą być stosowane do osób, które pozostają lub kiedykolwiek pozostawały w stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy lub pozostawali w stosunku pracy, niezależnie od wymiaru czasu pracy, a od rozwiązania ostatniego stosunku pracy upłynął okres krótszy niż jeden rok.

122


Celem tego przepisu jest eliminacja przypadków, gdy osoby pracujące na pełny etat będą przychodziły na część etatu w celu zmniejszenia obciążenia finansowego pracodawcy, a także podkreślenie, że minipraca jest instytucją przewidzianą przede wszystkim dla osób stawiających pierwsze kroki na rynku pracy. Art. 67: w przepisie tym określono, że kwota dofinansowania przysługuje wyłącznie do końca miesiąca, w którym zawarta została umowa o pracę na pełen etat. Celem tego przepisu jest eliminacja przypadków, gdy beneficjent pomocy będzie pobierał kwotę dofinansowania, gdy już nie będzie do tego uprawniony. Art. 68: przepis ten określa, że niezależnie od ilości zawartych umów, minipracę można świadczyć przez okres nie dłuższy niż 5 lat oraz, że minipraca może być jednocześnie świadczona na rzecz tylko jednego pracodawcy. Celem tego przepisu jest ochrona przed nadużywaniem pomocy przyznawanej w związku z minipracą. Instytucja ta ma wprowadzać młodych ludzi na rynek pracy, a nie permanentnie ich wspierać. DZIAŁ

IV.

FUNDUSZ

WSPOMAGANIA

ZATRUDNIENIA

I

FUNDUSZ

Fundusz

Wspierania

WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI LUDZI MŁODYCH Rozdział

I.

Fundusz

wspomagania

zatrudnienia

i

przedsiębiorczości ludzi młodych Dział IV projektu ustawy wprowadzi do systemu finansów publicznych dwa fundusze: Fundusz Wspomagania Zatrudnienia oraz Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych ulokowane w Banku Gospodarstwa Krajowego. Celem Funduszu Wspomagania Zatrudnienia jest gromadzenie środków mających na celu wspieranie zatrudnienia poprzez tworzenie nowych miejsc pracy zwłaszcza dla osób, które nie ukończyły 35 roku życia. Celem Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych jest wspieranie osób, które nie ukończyły 35 roku życia i będą rozpoczynać prowadzenie działalności gospodarczej. Wydatki tych środków funduszy będzie polegała w szczególności na udzielaniu pożyczek, pomocy w spłacie części należnej kwoty odsetek od kredytów zaciągniętych przez kredytobiorców, pokrywaniu skutków finansowych umorzeń spłaty kredytów, pokrywaniu

123


kosztów egzekucji roszczeń wynikających z niespłaconych pożyczek oraz kosztów realizacji tych zadań ponoszonych przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Pomoc w formie kredytów dotyczy wyłącznie kredytów udzielanych przez banki, które podpiszą z BGK umowę określającą zasady korzystania ze środków Funduszy. Art. 69: artykuł dotyczy utworzenia i wprowadzenia do systemu finansów publicznych Funduszu

Wspomagania

Zatrudnienia.

Fundusz

Gospodarstwa Krajowego. Celem przepisu jest

będzie

umiejscowiony

w

Banku

gromadzenie i dysponowanie środkami

przeznaczonymi na realizację narodowego programu wspierania zatrudnienia ludzi młodych, polegającego na tworzeniu zachęt finansowych do tworzenia i utrzymania nowych miejsc pracy. Gospodarka środkami Funduszu będzie podlegała nadzorowi Rady do spraw Pożyczek i Kredytów. Art. 70: artykuł dotyczy utworzenia i wprowadzenia do systemu finansów publicznych drugiego z funduszy, tj. Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych. Fundusz będzie umiejscowiony w Banku Gospodarstwa Krajowego. Celem przepisu jest gromadzenie i dysponowanie środkami przeznaczonymi na realizację narodowego programu wspierania przedsiębiorczości ludzi młodych, polegającego na tworzeniu zachęt finansowych do zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym nowych miejsc pracy. Gospodarka środkami tego Funduszu również będzie podlegała nadzorowi Rady do spraw Pożyczek i Kredytów. Art. 71: artykuł określa źródła przychodów funduszy utworzonych na mocy art. 69 i art. 70. Celem jest zapewnienie stałych wpływów funduszy i przez to umożliwienie realizacji zadań ustawowych. Przychodami funduszy będą składki opłacane przez wszystkie podmioty zatrudniające osoby lub zlecające wykonywanie czynności tym osobom bez względu na stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia lub wykonywania czynności, dotacje z budżetu państwa, odsetki od lokat wolnych środków w bankach, wpływy z inwestycji wolnych środków funduszy, spłaty udzielonych pożyczek wraz z odsetkami, spadki, zapisy, darowizny, środki uzyskane w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej, środki uzyskane z opłat na rzecz gmin zdegradowanych ekonomicznie oraz inne wpływy. Przepis ten wprowadza również ograniczenia w zakresie lokowanych środków funduszy.

124


Art. 72: przepis ten określa podmioty obowiązane do wpłacania składek na te fundusze. Celem przepisu jest wprowadzenie co do zasady powszechnego obowiązku wpłacania składek i zapewnienie regularnego zasilania funduszy. Przepis ten określa obowiązki płatnika tych składek, tj. ich obliczanie, pobranie i odprowadzanie oraz termin realizacji tego obowiązku. Obowiązki wymienione w tym przepisie będą realizowane do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który składki są należne Art. 73: przepis ten określa podstawę wymiaru składek na fundusze. Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru składek, o których mowa w art. 72, będzie co do zasady podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6, 7 i 10, w danym

roku

kalendarzowym

trzydziestokrotności

nie

prognozowanego

może

być

wyższa

przeciętnego

od

kwoty

wynagrodzenia

odpowiadającej miesięcznego

w

gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone. Art. 74: przepis ten określa wysokość składki na Fundusz Wspomagania Zatrudnienia wynosi 2% podstawy jej wymiaru. Wysokość składki na Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych wynosi 0,5% podstawy jej wymiaru. Opłacone składki będą stanowiły koszt uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku dochodowym od osób prawnych. Wysokość składek jest zbliżona do wysokości obowiązkowych wpłat na Fundusz Pracy (2,45% podstawy wymiaru) oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (0,1% podstawy wymiaru). Art. 75: przepis ten zwalnia z obowiązków wpłat na określony fundusz podmioty, które są adresatami pomocy z danego funduszu. Podmiot, który utworzy nowe miejsca pracy dla osób, które w dniu zatrudnienia nie przekroczyły 35 roku życia oraz utrzyma te miejsca pracy przez okres co najmniej 24 miesięcy, będzie zwolniony z obowiązku opłacania składek na Fundusz Wspomagania Zatrudnienia za te osoby przez okres 24 miesięcy począwszy od pierwszego

125


miesiąca po zatrudnieniu młodych osób w pełnym wymiarze czasu pracy na nowo utworzonych miejscach pracy. Celem tego przepisu jest stworzenie preferencji oraz korzystnych warunków ekonomicznych do tworzenia nowych trwałych miejsc pracy poprzez zwolnienie z obowiązkowych obciążeń na rzecz funduszy podmiotów, które będą korzystać ze zgromadzonych w nich środków. Art. 76: przepis ten określa skutki prawne likwidacji miejsc pracy przez podmiot korzystający ze środków tych funduszy. W przypadku likwidacji nowo utworzonych miejsc pracy podmiot obowiązany będzie do zapłaty składek wraz z odsetkami za zwłokę za okres, w którym korzystał ze zwolnienia. Jeżeli likwidacja miejsca pracy nastąpi po upływie 24 miesięcy po zatrudnieniu ludzi młodych w pełnym wymiarze czasu pracy, podmiot nie poniesie negatywnych konsekwencji tego działania w postaci obowiązku zapłaty zaległych składek za okres korzystania ze zwolnienia od ich wpłacania wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Art. 77: przepis ten zwalnia z obowiązku wpłacania składek na Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych osoby, które rozpoczną prowadzenie działalności gospodarczej w określonych formach - indywidualnej działalności gospodarczej lub spółki niemającej osobowości prawnej (spółka cywilna, spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo – akcyjna), jeżeli w ciągu ostatnich dwóch lat nie prowadziły na własny rachunek jakiejkolwiek działalności oraz będą prowadziły rozpoczętą działalność nieprzerwanie przez okres co najmniej pięciu lat. Art. 78: od składek na fundusze nieopłacone w terminach ustawowych pobierane są odsetki za zwłokę na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Składki te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o podstępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odsetki za zwłokę nalicza płatnik, który nie odprowadził należnych składek w ustawowym terminie; odsetki naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności składki na rachunek danego funduszu. Odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania. Jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości do kwoty odsetek za zwłokę.

126


Art. 79: przepis wprowadza obowiązek zapłaty w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. opłat na rzecz gmin zdegradowanych ekonomicznie. Obowiązek ustawowy w tym zakresie został nałożony na przedsiębiorców zatrudniających pracowników na terenach o stopie bezrobocia niższej niż ½ przeciętnego wskaźnika bezrobocia w kraju. Stawka opłaty wynosi 0,2% podstawy wymiaru składek na Fundusz Wspomagania Zatrudnienia. Obowiązek uiszczania tych opłat przepis nakłada również na dużych przedsiębiorców, z tym że w tym przypadku stawka opłaty wynosi 0,05% podstawy wymiaru składek na Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych. Art. 80: zgodnie z tym przepisem środki Funduszy są przeznaczone na udzielanie pożyczek, spłatę odsetek od kredytów pobranych przez kredytobiorców, pokrywanie skutków finansowych umorzeń spłaty kredytów, nabywanie papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub NBP, pokrywanie kosztów egzekucji niespłaconych pożyczek oraz pokrywanie kosztów realizacji wymienionych powyżej zadań przez BGK. Ponadto środki Funduszu Wspomagania Zatrudnienia mogą być przeznaczane na dotacje dla gmin zdegradowanych ekonomicznie. Art. 81: zgodnie z tym przepisem wykorzystanie środków funduszy na spłatę odsetek od kredytów pobranych przez kredytobiorców oraz pokrywanie skutków finansowych umorzeń spłaty kredytów dotyczy wyłącznie kredytów udzielanych przez banki, które podpisały umowę z BGK regulującą zasady korzystania ze środków Funduszy. Szczegółowe zasady zawierania tych umów określi minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia. Art. 82: przepis ten powołuje organ – Radę do Spraw Pożyczek i Kredytów, oraz określa jej skład. Przepis ten wskazuje, że tryb pracy Rady musi być określony w uchwalonym przez nią regulaminie zatwierdzanym przez ministra właściwego do spraw pracy w drodze rozporządzenia. Art. 83: przepis ten określa szczegółowe zadania Rady, określonej w art. 82 do których należą analizowanie i opiniowanie projektu rocznych planów finansowych Funduszy, wysokości oprocentowania pożyczek oraz wysokości odsetek od kredytów, szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania i umarzania kredytów i pożyczek oraz zgodności zawieranych umów z zasadami określonymi w ustawie.

127


Obsługę administracyjną Rady oraz środki finansowe przeznaczone na jej funkcjonowanie zapewni minister właściwy do spraw pracy. Art. 84: przepis ten przyznaje ministrowi właściwemu do spraw pracy funkcję kontrolną w zakresie wydatkowania zgodnie z przeznaczeniem środków otrzymanych z Funduszy, przestrzegania zasad i trybu wydatkowania środków, właściwego dokumentowania i rozliczania otrzymanych i wydatkowanych środków. Przepis nakłada na kontrolowanych obowiązek udostępnienia wszelkich dokumentów i udzielenia wszelkich wyjaśnień w zakresie objętym kontrolą. Celem tego przepisu jest sprawowanie zwierzchniego nadzoru nad wydatkowaniem środków budżetowych oraz zachowanie dyscypliny budżetowej. Art. 85: przepis nakłada na BGK obowiązek wyodrębnienia w planie finansowym rocznych planów finansowych Funduszy. BGK ma obowiązek najpóźniej do dnia 15 października roku poprzedzającego rok, w którym mają obowiązywać plany finansowe, przedstawić projekty tych planów do uzgodnienia ministrowi właściwemu do spraw pracy, a w zakresie finansowym – ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz do zaopiniowania ministrowi właściwemu do spraw rozwoju. Uzgodnienia oraz opinia musza być przeprowadzone do dnia 31 października roku poprzedzającego rok, w którym mają obowiązywać plany finansowe Funduszy. Zatwierdzone plany finansowe Funduszy stanowią podstawę do dokonywania wypłat środków z tych Funduszy. Przepis nakłada na BGK obowiązek sporządzania dla Funduszy odrębnych bilansów i rachunków zysków i strat wchodzących w skład sprawozdania finansowego tego banku. Celem tego przepisu jest kontrola nad wydatkowaniem środków funduszy, racjonalne gospodarowanie gromadzonymi środkami oraz zachowanie dyscypliny budżetowej. Art. 86: na podstawie tego przepisu BGK jest obowiązany najpóźniej do dnia 31 maja przedstawić ministrowi właściwemu do spraw pracy oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych odrębnych sprawozdań z działalności oraz wyników Funduszy, które zatwierdza minister właściwy do spraw pracy po zasięgnięciu opinii Rady. Art. 87: przepis nakłada na ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii KNF, obowiązek dostosowania statutu BGK do przepisów niniejszej ustawy.

128


Art. 88: przepis wyznacza ministra właściwego do spraw pracy jako organ nadzorczy nad działaniem Funduszy oraz określa zakres przedmiotowy tego nadzoru.

Rozdział II. Zasady udzielania pożyczek i kredytów Przepisy art. 89-113 określają szczegółowo zasady udzielania pożyczek i kredytów udzielanych ludziom młodym z funduszy. Ustawa reguluje zasady udzielania kredytów, które stosuje się odpowiednio do udzielanych pożyczek. Celem tych przepisów jest zapewnienie dostępności środków zwrotnych dla podmiotów które mają niewielkie szanse na uzyskanie kredytu bankowego. Barierą dla rozpoczynania lub rozwijania działalności gospodarczej w naszym kraju są często problemy związane z uzyskaniem finansowania. Restrykcyjne warunki stawiane przez banki komercyjne czynią często uzyskanie kredytu lub pożyczki przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą na małą skalę prawie nie możliwym. Celem ustawy jest m.in. ułatwienie uzyskiwania kredytów i pożyczek poprzez podmioty, które trwale zwiększają zatrudnienie ludzi młodych. Przepisy te zapewniają poręczenie kredytów przez BGK ze środków obu utworzonych niniejszą ustawą funduszy. Co więcej zapewniają one pokrycie części odsetek ze środków funduszy utworzonych na

podstawie art. 69 i 70 niniejszej ustawy. Zapewniają także

możliwość przerwania spłaty kredytu w przypadku kiedy kredytobiorca znajdzie się w trudnej sytuacji. Wszystkie te regulacje mają za zadanie ułatwienie uzyskiwania kredytów przez przedsiębiorców co ma wpłynąć korzystnie na rozwój przedsiębiorczości wśród ludzi młodych. Art. 89: przepis ten zawiera listę podmiotów które są uprawnione do otrzymania pożyczek i kredytów na zasadach określonych w ustawie. Są to: 1) młodzi ludzie (pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie), którzy podejmą lub wykonują działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) osoba prawna, która podejmuje albo wykonuje działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona przez osoby, o których mowa w pkt 1;

129


3) wspólnicy spółki cywilnej, będących osobami wymienionymi w pkt 1, z których każdy wykonuje działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4) spółka prawa handlowego nieposiadająca osobowości prawnej, która podejmuje albo wykonuje działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona przez osoby, o których mowa w pkt 1; Przepis ten przewiduje, że pierwszeństwo w otrzymaniu pożyczki lub kredytu mają wnioskodawcy podejmujący działalność gospodarczą, będący bezrobotnymi absolwentami szkół. Celem tak szerokiego określenia podmiotów uprawnionych jest objęcie pomocą przewidzianą w dziale jak największej rzeszy podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w różnych formach. Art. 90: przepis ten określa wysokość kredytów z obu funduszy, która może wynosić maksymalnie 300 tys. zł. Jest to kwota wystarczająca dla rozpoczęcia lub rozwinięcia działalności gospodarczej. Jedynie wspólnicy spółki cywilnej mogą otrzymać kredyt w wysokości 600 000 zł. Artykuł ten wskazuje również, że wnioskodawca nie może uzyskać kredytów, o których mowa w omawianym dziale, jeżeli korzystał z innej pomocy na podstawie projektowanej ustawy. Celem tego przepisu jest eliminacja przypadków, gdy jeden podmiot będzie otrzymywał zbyt wiele środków i przywilejów, jakie wynikają z tej ustawy. Z tego też powodu wnioskodawca nie może otrzymać więcej niż jednego kredytu pochodzącego z któregoś z dwóch przewidzianych w ustawie funduszy, a także uzyskanie przez wnioskodawcę kredytu wyklucza uzyskanie pożyczki na podstawie projektowanej ustawy i odpowiednio uzyskanie przez wnioskodawcę pożyczki wyklucza uzyskanie kredytu na podstawie niniejszej ustawy. Dodatkowo osoby tworzące spółki, nie mogą uczestniczyć w innych spółkach, których wspólnicy uzyskali pożyczki lub kredyty na podstawie niniejszej ustawy. Celem takiego rozwiązania jest uniknięcie sytuacji w której jedna osoba otrzyma zbyt wiele przywilejów wynikających z niniejszej ustawy.

Art. 91: przepis ten przewiduje, że spłata kredytu objęta jest poręczeniem BGK ze środków funduszy. Jest to zasadnicza forma wspierania kredytobiorców przewidziana w tym rozdziale.

130


Celem takiego poręczenia jest zwiększenie prawdopodobieństwa uzyskania kredytu przez osoby młode, których zdolność kredytowa jest często niewystarczająca. Aby jednak zapobiec sytuacji w której BGK poręcza każdy, nawet najbardziej ryzykowany kredyt, poręczenia mogą być udzielane dopiero po dokonaniu analizy ryzyka spłaty. Gdy z analizy, wynika, że podmiot, którego zobowiązania mają być objęte poręczeniem nie będzie w stanie wykonać tych zobowiązań, poręczenia nie udziela się. Art. 92: przepis ten określa, że bank komercyjny może udzielać kredytów przewidzianych w projektowanej ustawie tylko wówczas, gdy podpisze umowę z BGK. Celem tego przepisu jest uniknięcie sytuacji, kiedy bank komercyjny będzie udzielał kredytów przyznawanych na podstawie przepisów niniejszej ustawy bez wcześniejszego uzgodnienia z BGK warunków udzielania kredytów. Art. 93: przepis ten określa przedmiot umowy pomiędzy BGK a bankiem komercyjnym, dotyczącej udzielania kredytów przewidzianych w projektowanej ustawie. Powinna ona określać m.in. warunki poręczenia i maksymalną wysokość oprocentowania kredytu. Artykuł ten wprowadza również limit poręczenia, który wynosi 80% kwoty zobowiązania. Rozwiązania dotyczące ograniczenia limitów poręczeń są obecne w obowiązujących uregulowaniach dotyczących poręczeń udzielanych przez BGK. Celem tego przepisu jest uniknięcie sytuacji, kiedy ważne kwestie związane z udzielaniem kredytu nie zostaną określone w umowie. Art. 94: przepis ten określa cele do jakich realizacji udziela się kredytów przewidzianych przez projektowaną ustawę. Wyliczenie to ma charakter przykładowy. Obejmuje m.in. zakup środków trwałych, z wyjątkiem gruntów zabudowanych lub przeznaczonych pod zabudowę oraz użytkowania wieczystego gruntów i wynajem nieruchomości i innych środków trwałych. Przedmiotem tego przepisu jest wskazanie celów, które mogą być sfinansowane z udzielanego kredytu. Art. 95: warunkiem udzielenia kredytu przewidzianego projektowaną ustawą jest zobowiązanie się wnioskodawcy, do stworzenia najmniej trzech miejsc pracy dla ludzi młodych, zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne na okres co najmniej trzydziestu sześciu miesięcy. Takie rozwiązanie ma za zadanie promować zatrudnienie ludzi młodych, co jest jednym z zasadniczych celów

131


projektowanej ustawy. Aby warunek ten był skuteczny wprowadzono sankcję. W przypadku nie utrzymania miejsc pracy w zakresie ilościowym przez okres 36 miesięcy wnioskodawca obowiązany jest do zwrotu kredytu wraz z opłatami i odsetkami w pełnej wysokości. Ma to zapobiec sytuacji, kiedy wnioskodawca będzie tworzył miejsca pracy, przed uzyskaniem kredytu, a po jego uzyskaniu będzie je likwidował. Celem tego przepisu jest

zwiększenie zatrudnienia ludzi młodych, a także zapewnienie

względnej trwałości tego zatrudnienia. Art. 96: przepis ten określa dane, które powinny znajdować się na formularzu jaki składa wnioskodawca aby uzyskać kredyt. Co zrozumiałe oddzielne rozwiązania zostały przewidziane dla wnioskodawców będących osobą fizyczną i wnioskodawców będących osobą prawną, spółką cywilną lub spółką prawa handlowego nie posiadającą osobowości prawnej. Celem tego przepisu jest umożliwienie bankom uzyskania informacji koniecznych do udzielenia kredytu. Art. 97: przepis ten określa, że wniosek o udzielenie kredytu wraz z odpowiednimi dokumentami składa się w oddziale wybranego przez wnioskodawcę jednego banku, z którym BGK zawarł umowę określającą zasady korzystania ze środków Funduszu. Określa on również termin składania wniosków o udzielenie kredytu, tj. 15 listopada. Celem tego przepisu jest zapewnienie bankom odpowiedniego czasu na rozpatrzenie wniosków o udzielenie kredytów. Art. 98: na podstawie tego przepisu bank, ma dokonać oceny wniosku oraz zabezpieczenia spłaty kredytu. Podstawę oceny mają stanowić dane określone we wniosku. Celem tego przepisu jest umożliwienie odmowy udzielania kredytu w przypadku gdy ryzyko związane z udzieleniem kredytu będzie zbyt wysokie. Ustawa nie może rodzić sytuacji, w której każdy może otrzymać kredyt bez spełnienia odpowiednich warunków. Art. 99: przepis ten zobowiązuje bank komercyjny do przekazania BGK danych dotyczących wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie pożyczki lub kredytu. Celem tego przepisu jest umożliwienie BGK nie udzielenia poręczenia w przypadku, kiedy z analizy danych będzie wynikało, że ryzyko niespłacenia kredytu będzie zbyt wysokie.

132


Art.100: przepis ten zawiera szczegółowe uregulowania dotyczące terminu zawarcia umowy, a także konsekwencje ewentualnego nie stawiania się w tym terminie. Stanowi on m.in., że jeżeli wniosek o przyznanie kredytu zostanie pozytywnie rozpatrzony, bank wyznacza niezwłocznie wnioskodawcy, termin zawarcia umowy, nie dłuższy niż czternaście dni od dnia otrzymania wezwania. Celem tego przepisu jest jak najsprawniejsze zorganizowanie kwestii przyznawania kredytu. Art. 101: przepis ten wprowadza tryb odwoławczy w przypadku, gdy bank komercyjny nie udzieli kredytu. Organem odwoławczym ma być Rada. Artykuł ten przewiduje również, że w przypadku gdy ocena wniosku oraz zabezpieczenia spłaty kredytu jest negatywna lub odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie wnioskodawca może złożyć wniosek o udzielenie kredytu w innym banku. Na mocy tego artykułu bank, w terminie do dnia 10 marca przekazuje, BGK dane dotyczące wnioskodawców, którzy złożyli wnioski o udzielenie kredytu w innym banku. Rozwiązanie to ma uniemożliwić zaistnienie sytuacji, w której jakiś podmiot wziąłby dwa kredyty przewidziane projektowaną ustawą w dwóch różnych bankach. Celem tego przepisu jest umożliwienie wnioskodawcom odwołania się od decyzji banku. Ponieważ udzielenie kredytu wiąże się z pomocą ze środków publicznych, banki komercyjne nie powinny mieć pełnej dowolności w zakresie decydowania komu można udzielić kredytu. Wpływ na ewentualne udzielenie kredytu powinien mieć również organ mający wpływ na dysponowanie środkami funduszy. Art. 102: przepis ten określa, że umowa kredytu nie może zawierać warunków gorszych niż określone w umowie BGK z bankiem komercyjnym. Uniemożliwi to sytuację, w której banki komercyjne korzystające z poręczenia udzielanego przez BGK będą dodatkowo narzucać niekorzystne warunki kredytobiorcom nadmiernie polepszając tym samym swoją sytuację. Ponadto przepis ten przewiduje co musi zostać określone w umowie kredytu tj.: 1) okres i terminy wypłacania kredytu; 2) wysokość oprocentowania należnego od wnioskodawcy; 3) terminy i sposób ustalenia rozpoczęcia spłaty kredytu; 4) wysokości spłacanych rat należnych od wnioskodawcy, zwanego „kredytobiorcą”, z chwilą udzielenia kredytu.

133


Art. 103: przepis ten określa limit odsetek od kredytu spłacanych przez kredytobiorcę. Mają one być naliczane w wysokości połowy stopy redyskontowej Narodowego Banku Polskiego, począwszy od dnia spłaty pierwszej raty kredytu. Natomiast gdy one przekroczą wysokość połowy stopy redyskontowej, pozostałą część kwoty odsetek spłaca BGK. Celem tego przepisu jest polepszenie warunków spłaty kredytów. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność nie mają często wystarczających środków na spłatę wysokich odsetek, jakie wiążą się z kredytami udzielanymi na wolnym rynku. Pomoc w spłacie odsetek zachęci banki komercyjne do udzielania kredytów, a także ułatwi funkcjonowanie kredytobiorcom. Art. 104-105: przepisy te regulują szczegółowe kwestie, dotyczące rat kredytu oraz wypłacania środków kredytobiorcy. Celem tych przepisów jest stworzenie odpowiedniego trybu postępowania dotyczącego uregulowania kwestii rat kredytu tak aby rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie leżało w gestii banku komercyjnego. Art. 106: przepis ten stanowi, że spłata kredytu, wraz z należnymi odsetkami, rozpoczyna się po upływie dwóch lat od terminu podpisania umowy o przyznaniu kredytu. W przypadku jednak gdy kredytobiorca będzie wcześniej gotowy do spłaty kredytu może zostać ustalony wcześniejszy niż określony w ustawie termin rozpoczęcia spłaty kredytu. Czyni to uregulowania bardziej elastycznymi. Celem tego przepisu jest zapewnienie kredytobiorcom odpowiedniego czasu na rozwinięcie działalności, lub jej poszerzenie tak aby zaczęła przynosić dochody, które umożliwią spłatę kredytu. Art. 107: przepis ten przewiduje, że w przypadku ujawnienia, że kredytobiorca przedstawił nieprawdziwe informacje, na podstawie których podjęto decyzję o udzieleniu kredytu, a także o warunkach spłaty, zawieszenia spłaty i umorzenia, właściwy bank może wypowiedzieć umowę kredytu. Celem tego przepisu jest ochrona kredytodawcy oraz poręczyciela przed nieuczciwymi kredytobiorcami, którzy chcą wykorzystać preferencyjne warunki jakie tworzy niniejsza ustawa.

Art. 108: przepis ten określa skutki prawne uzyskania kredytu z funduszu przez nieuczciwych kredytobiorców. Na jego mocy muszą oni bowiem spłacić kwotę dopłat do odsetek od

134


kredytów nienależnie wypłaconych ze środków Funduszu - powiększone o odsetki ustawowe naliczone od dnia dokonania nieuzasadnionej wypłaty przez BGK. W przypadku niespłacenia w terminie raty kredytu Bank Gospodarstwa Krajowego lub bank kredytujący nalicza odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości odsetek określonych w umowie kredytu, przy czym odsetki te nie mogą być wyższe od dwukrotności odsetek ustawowych. Odsetki te obciążają kredytobiorcę w pełnej wysokości. Celem tego przepisu jest zapobieganie nadużyciom związanym z pobieraniem kredytów udzielanych na podstawie niniejszej ustawy. Art. 109: przepis ten przewiduje możliwość zawieszenia spłaty kredytu wraz z odsetkami na wniosek kredytobiorcy, jeżeli znalazł się on w trudnej sytuacji materialnej lub jeżeli zdarzył mu się przypadek losowy, uniemożliwiający spłatę kredytu. Okres ten wynosi nie więcej niż 24 miesiące. Odsetki za ten okres pokrywa Bank Gospodarstwa Krajowego, co ma odciążyć podmiot znajdujący się w trudnej sytuacji, a jednocześnie nie zagrozić interesom banków komercyjnych. Celem tego przepisu jest uatrakcyjnienie kredytów udzielanych na podstawie projektowanej ustawy i uczynienie ich spłacania łatwiejszym. Art. 110: przepis ten stanowi, że w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości przedsiębiorstwa wnioskodawcy albo jego części w trakcie postępowania w sprawie przyznania kredytu lub pożyczki, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca przedsiębiorstwa albo jego części nie może wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy. Art. 111: ustawowe zasady udzielania i spłaty kredytów mają odpowiednie zastosowanie tych przepisów także do pożyczki. Celem tego przepisu jest uniknięcie zróżnicowania prawa i obowiązków osób uzyskujących kredyty i pożyczki, kiedy nie jest to konieczne ze względu na różnice konstrukcyjne pomiędzy tymi dwiema instytucjami. Art. 112: przepis stanowi, że wniosek o udzielenie pożyczki wraz z dokumentami, składa się w BGK. Celem tego przepisu jest uściślenie tej kwestii, gdyż nie wynika to bezpośrednio z odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących kredytu na podstawie art. 111.

135


Art. 113: przepis ten przewiduje poręczenie pożyczek udzielanych przez BGK w postaci weksla niezupełnego (in blanco) wraz z deklaracją wekslową. Weksel wraz z deklaracją wekslową mają być podpisywane przez beneficjenta w obecności upoważnionego pracownika banku i składane w oddziale banku w dniu zawarcia umowy. Wnioskodawca będący osobą fizyczną ma dołączyć do umowy oświadczenia: 1) małżonka o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy albo o niepozostawaniu w związku małżeńskim, albo o ustanowionej rozdzielności majątkowej; 2) współwłaściciela albo współwłaścicieli przedsiębiorstwa oraz ich małżonków o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy albo o ustanowionej rozdzielności majątkowej, jeżeli działalność dotyczy wyłącznie przedsiębiorstwa stanowiącego współwłasność osób fizycznych. Celem tego przepisu jest ustanowienie odrębnej formy poręczenia dla pożyczek. Ponieważ są one udzielane przez BGK to nie mogą one być przez niego poręczane. Musi jednak istnieć jakaś forma poręczenia i weksel niezupełny jest optymalnym rozwiązaniem z punktu widzenia dostępności pożyczek. Rozdział 3. Zasady umarzania pożyczek i kredytów W rozdziale 3 projektowanej ustawy uregulowane zostały zasady dotyczące umarzania pożyczek i kredytów udzielonych z Funduszu Wspierania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspomagania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych. Rozdział ten przewiduje dwa tryby umorzenia. Pierwszy - określony w art. 116 i 117 - dotyczy sytuacji, w której inwestycja sfinansowana z pożyczki lub kredytu została zrealizowana. Drugi – określony w art. 119 – dotyczy z kolei przypadku, gdy pożyczkobiorca lub kredytobiorca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Celem tych przepisów jest zwiększenie motywacji do efektywnego wykorzystania środków finansowych pochodzących z kredytu lub pożyczki. Ponadto celem tych przepisów jest także zminimalizowanie ryzyka związanego ze spłatą kredytu lub pożyczki w sytuacji, gdy pożyczkobiorca lub kredytobiorca znalazł się w trudnej sytuacji finansowej na skutek niezawinionych, nadzwyczajnych okoliczności, np. choroby. Art. 114 i 115: przepisy te przewidują możliwość umorzenia na wniosek pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy całości lub części pożyczki lub kredytu wraz z odsetkami. Umorzenia pożyczek będzie dokonywał BGK, w którym zlokalizowane są Fundusz Wspierania Zatrudnienia oraz Fundusz Wspomagania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych; natomiast kredyty będą umarzane

136


przez banki, które na podstawie umowy zawartej z Bankiem Gospodarstwa Krajowego udzieliły kredytu. Art. 116: przepis ten przewiduje możliwość umorzenia na wniosek pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy części pożyczki lub kredytu jeżeli przedsięwzięcie związane z założeniem lub wykonywaniem działalności gospodarczej, na które został udzielony kredyt lub pożyczka zostanie pomyślnie zrealizowane. Przepis ten ma być impulsem dla młodych przedsiębiorców do efektywnego wykorzystania otrzymanych środków finansowych, co przyczyni się do rozwoju przedsiębiorstwa a w konsekwencji do zwiększenia zatrudnienia. Umorzenia części pożyczki lub kredytu dokonuje się poprzez pomniejszenie wysokości rat pożyczki lub kredytu o 20% po spełnieniu warunków określonych w omawianym przepisie oraz w art. 117. Całkowita kwota częściowego umorzenia kredytu lub pożyczki nie może przekroczyć wartości pomocy de minimis, 50% kwoty wykorzystanego kapitału pożyczki lub kredytu oraz iloczynu 10% kwoty kapitału wykorzystanej pożyczki lub kredytu i liczby lat, które upłynęły od udzielenia pożyczki lub kredytu. Art. 117: przepis ten zawiera wykaz dokumentów, które muszą zostać przedłożone przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę w celu umorzenia pożyczki lub kredytu z przyczyn określonych w art. 116. Dokumentami, które należy przedłożyć są: faktury dokumentujące wydatki związane z realizacją inwestycji związanej z założeniem lub prowadzeniem działalności gospodarczej, faktury dokumentujące sprzedaż towarów lub usług powstałych w wyniki inwestycji, na które udzielone kredyt lub pożyczkę, informację o udzielonej pomocy publicznej na realizację tego przedsięwzięcia, zobowiązanie, że działalność gospodarcza będzie prowadzona przez co najmniej 5 lat pod rygorem zwrotu umorzonej kwoty pożyczki lub kredytu, zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego o niezaleganiu z zapłatą podatków, zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o niezaleganiu z zapłatą podatków i opłat lokalnych, zaświadczenie właściwego miejscowo oddziału ZUS o niezaleganiu z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zgodnie z ust. 2 projektowanego przepisu, w przypadku zbycia przedsiębiorstwa lub zakładu osoby, które korzystały z kredytu lub pożyczki w ciągu 10 lat od dnia uzyskania kredytu lub pożyczki, będą obowiązane do zwrotu wartości umorzonego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami. Niniejszy przepis ma zapobiec korzystaniu z preferencyjnych warunków przez

137


przedsiębiorców, którym nie przysługiwałoby prawo do uzyskania pożyczki lub kredytu udzielanych na podstawie niniejszej ustawy. Art. 118: Przepis ten reguluje skutki podatkowe umorzenia pożyczki lub kredytu, gdy pożyczka lub kredyt została udzielona na wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych. Zgodnie z projektowanym przepisem umorzenie części lub całości pożyczki lub kredytu dla potrzeb podatku dochodowego przeznaczonego na wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych traktowane jest jak zwrot wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Art. 119: przepis ten dotyczy drugiego trybu umorzenia, tj. sytuacji, gdy pożyczkobiorca lub kredytobiorca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Przepis ten określa także treść wniosku o umorzenie oraz termin na rozpoznanie wniosku. Celem wprowadzenia tego przepisu jest stworzenie możliwości zwolnienia z zobowiązań finansowych powstałych w skutek zaciągnięcia kredytu lub pożyczki w sytuacjach nadzwyczajnych - gdy z powodu obiektywnych okoliczności pożyczkobiorca lub kredytobiorca znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, np. z powodu choroby. Jest to o tyle ważne, że instrumenty wsparcia przedsiębiorczości dotyczą ludzi młodych, dla których pożyczka lub kredyt są znacznymi obciążeniami finansowymi. Umorzenie kredytu w całości lub części odbywa się na wniosek pożyczkobiorcy lub kredytobiorcy, który powinien wskazywać okoliczności uzasadniające umorzenie. Pożyczkobiorca lub kredytobiorca powinien także załączyć do wniosku dokumenty potwierdzające okoliczności wskazane we wniosku. Podmiot uprawniony do dokonania umorzenia pożyczki lub kredytu powinien rozpoznać wniosek w terminie dwóch miesięcy od dnia jego złożenia, biorąc pod uwagę okoliczności powołane przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę we wniosku oraz załączone dokumenty. DZIAŁ V. NADZÓR I KONTROLA Dział dotyczący nadzoru i kontroli zakłada podział na 4 rozdziały. Przyjętym kryterium podziału jest podmiot wykonujący nadzór i kontrolę. Ze względu na rozmiar kapitału zgromadzonego w Funduszu Wspomagania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych niezbędne jest szczegółowe badanie prawidłowego ich wydatkowania. Zgodnie z projektem ustawy czynnościami nadzoru i kontroli mają się zająć

138


organy kontroli skarbowej, Narodowa Rada Zatrudnienia, BGK, Komisja Nadzoru Finansowego oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Celem tych przepisów jest stworzenie skutecznych mechanizmów kontroli realizacji Programu oraz zasadności gospodarności wydatkowanych środków. Regulacje działu V są bezpośrednio związane z przepisami działu VII – przepisy zmieniające, a w szczególności z:  art. 131 – przepis ten dodaje do zakresu kontroli skarbowej obowiązki kontroli zgodności, prawidłowości i wywiązywania się z warunków udzielania wsparcia w ramach Narodowego Planu Zatrudnienia;  art. 137 – przepis ten rozszerza zakres podstawowych celów działalności BGK;  art. 141 - przepis ten obejmuje nadzorem nad rynkiem finansowym funduszy utworzonych w ramach Narodowego Programu Zatrudnienia.

Rozdział 1. Nadzór i kontrola sprawowana przez Narodową Radę Zatrudnienia Art. 120: przepis ten nakłada na Radę Ministrów obowiązek przedkładania Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej rocznych informacji o wykonaniu Narodowego Planu Zatrudnienia, w terminie do 15 czerwca roku następującego po kolejnym roku jego realizacji. Art. 121: zgodnie z tym przepisem tworzy się Narodową Radę Zatrudnienia, działającą przy Prezesie Rady Ministrów. Organ ten ma sprawować nadzór nad realizacją Programu. W skład Narodowej Rady Zatrudnienia będzie wchodzi 20 członków, powoływanych przez Prezesa Rady Ministrów spośród wybitnych przedstawicieli nauki, wyróżniających się wiedzą z zakresu zatrudnienia i polityki społecznej. Narodowa Rada Zatrudnienia ma za zadanie monitorować wykonanie Programu oraz ocenia stopień jego realizacji. Posiedzenia Narodowej Rady Zatrudnienia mają się odbywać się raz na kwartał. Rozdział 2. Nadzór i kontrola prowadzone przez Bank Gospodarstwa Krajowego Art. 122: zgodnie z tym przepisem Rada Nadzorcza BGK jako podmiot nadzorujący BGK, zgodnie z projektem, powinna sprawować nadzór nad gospodarowaniem środkami Funduszy. Art. 123: zgodnie z tym przepisem BGK sprawuje kontrolę nad warunkami udzielania kredytów przez banki komercyjne w ramach Programu. Ma to na celu zarówno ochronę

139


interesów państwa jak i zagwarantowanie właściwego udzielania kredytów przez banki komercyjne. Taka kontrola ma nie dopuścić to łamania zasad udzielania kredytów przez banki. Art. 124: zgodnie z tym przepisem Rada Nadzorcza BGK ma przedstawiać ministrowi właściwemu do spraw pracy, oraz ministrowi właściwemu w sprawach finansów publicznych sprawozdania w zakresie zadań dotyczących Programu. Ma to na celu bieżącą kontrolę wykonania Programu. Sprawozdania składne będą do dnia 15 marca roku następującego po każdym roku realizacji Programu. Rozdział 3. Nadzór i kontrola prowadzone przez Komisję Nadzoru Finansowego Art. 125: zgodnie z tym przepisem Komisja Nadzoru Finansowego zobligowana jest składać ministrowi właściwemu do spraw pracy, ministrowi właściwemu w sprawach finansów publicznych, a także Prezesowi Rady Ministrów półroczne raporty dotyczące udzielania kredytów, o których mowa w art. 90 projektu ustawy. Ma to za zadanie dostarczenie informacji wskazanym członkom Rady Ministrów o realizacji tego Programu. Rozdział 4. Nadzór i kontrola prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Art. 126: zgodnie z tym przepisem włączono do kompetencji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów monitorowanie pomocy publicznej udzielanej poprzez Narodowy Program Zatrudnienia. Oznacza to objęcie programu zasadami dotyczącymi pomocy publicznej. DZIAŁ VI. PRZEPISY KARNE Art. 127 i 128: dział VI projektowanej ustawy określa odpowiedzialność osób za popełnienie czynów zabronionych przeciwko przepisom ustawy. Odpowiedzialność ta dotyczy zarówno osób ubiegających się o pomoc określoną w ustawie (art. 127 ust. 1 i 3), jak również osób uczestniczących w procesie przyznawania tej pomocy (art. 127 ust. 2 i 3, art. 128). Przesłankami wypełniającymi znamiona czynu zabronionego są dokumenty podrobione, przerobione, nieprawdziwe oraz nierzetelne. Ponadto przesłanką odpowiedzialności są

140


wszelkie przejawy dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, pochodzenie, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie czy też przynależność związkową. Najniższą karą w przypadku popełnienia powyższego czynu zabronionego jest grzywna w kwocie nie niższej 10 000 zł. Określenie odpowiedzialności, o której mowa w niniejszym Dziale ma zapobiegać jakimkolwiek nadużyciom i w procesie przyznawania pomocy na podstawie przepisów ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia. Postanowienia te mają przede wszystkim spełniać funkcję prewencji generalnej – zniechęcać do działań o charakterze korupcyjnym, lub dyskryminacyjnym, odstraszać potencjalnych oszustów. Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez penalizację bezprawnych zachowań mogących wystąpić w procesie przyznawania pomocy.

DZIAŁ VII. PRZEPSIY ZMIENIAJĄCE W związku z realizacją tego Programu, konieczne jest wprowadzenie zmian w szeregu ustaw, w celu zachowania spójności systemu prawa w Polsce. Rozwiązanie problemu powiązań i odesłań pomiędzy obowiązującymi przepisami jest konieczne, gdyż szereg obowiązujących przepisów odwołuje się wprost do konkretnych przepisów innych ustaw bądź do konkretnych instytucji zawartych w tych ustawach. Z uwagi na powyższe należało wprowadzić zmiany w obowiązujących przepisach, aby po wejściu w życie projektowanej ustawy można było stworzyć normy prawne o tym samym lub odpowiednim zakresie (lub celu regulacji). W związku z powyższym, przepisy innych ustaw w polskim systemie prawa odwołujące się do uchylanych bądź zmienianych regulacji, muszą być zachowane w odrębnych ustawach, w wielu przypadkach wymagają też zmian o charakterze legislacyjnym, wykraczającym poza potrzeby wynikające z dążenia do jednolitości pojęciowej. Część wprowadzonych zmian ma charakter porządkowy i dostosowujący - są skutkiem uporządkowania materii, która obecnie jest po części regulowana w wielu aktach prawnych. W rozdziale tym zawarte zostały również zmiany o charakterze merytorycznym. Wprowadzono szereg zmian dotychczas obowiązujących przepisów, które w swej treści odwołują się do poszczególnych przepisów lub instytucji ustaw, które obecnie obowiązują.

141


Art. 129: w tym przepisie projektu ustawy dokonywana jest nowelizacja ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych22, wprowadzająca preferencje dotyczące podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz zatrudniających określoną liczbę osób do 35 roku życia. W art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uregulowano zagadnienie maksymalnych stawek podatku od nieruchomości. Stawki podatku wprowadzone są na terenie danej gminy uchwałą jej rady – w granicach stawek maksymalnych wynikających z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz corocznych waloryzacji dokonywanych na podstawie art. 20 tej ustawy. Projekt niniejszej ustawy nowelizuje art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez dodanie do niej ust. 1a, zgodnie z którym maksymalna stawka podatku dla gruntów, budynków i budowli – związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (stawka o której mowa w art.5 ust. 1 pkt. 1 lit. a), pkt 2 lit b-d i pkt 3) zmniejszona będzie do 50% stawki maksymalnej. Preferencja dotyczyła będzie jednak wyłącznie tych podatników, którzy zatrudnili w pełnym wymiarze czasu pracy w trakcie roku kalendarzowego co najmniej siedmiu pracowników, w wieku do 35 roku życia na okres nie krótszy niż dwa lata na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie i uzyskania w każdym z tych lat przychodów w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Obniżenie stawki stosuje się wyłącznie w stosunku do nieruchomości i obiektów budowlanych położonych na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, o których mowa w odrębnych przepisach. Wprowadzenie tej nowej preferencyjnej stawki maksymalnej nie pozbawi rady gminy – tak jak i w dotychczasowym stanie prawnym - określenia stawki w wysokości niższej niż maksymalna ustawowa. W art. 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nowelizacja wprowadza z kolei ust. 2a, który obniża o 50% stawkę maksymalną w podatku od środków transportowych. W przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w trakcie roku kalendarzowego co najmniej siedmiu pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, w wieku do 35 roku życia na okres nie krótszy niż 2 lata na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie i uzyskania w każdym z tych lat przychodów w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, maksymalna stawka podatku, wynosić będzie 50% stawki maksymalnej. Biorąc jednak pod uwagę regulację Dyrektywy Rady UE 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury

22

Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613.

142


przez pojazdy ciężarowe, rozszerzono zakres ust. 3 art. 10 także na przypadek nowej stawki maksymalnej i wskazano, że w przypadku, gdy górna granica stawki podatku, w tym „obniżona” maksymalna, okaże się niższa od odpowiedniej stawki minimalnej, określonej w załącznikach nr 1-3 do ustawy, górnej granicy stawki nie uwzględnia się. W tym przypadku rada gminy przyjmuje stawkę podatku od środków transportowych dla poszczególnych rodzajów pojazdów w wysokości odpowiedniej stawki, określonej w załącznikach nr 1-3 do ustawy.

Art. 130: Przepis ten wprowadza do ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych23 definicję określającą nową kategorię podatnika. W ustawie nowelizującej dodano pkt 28 w art. 5a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. który definiuje pojęcie młodym przedsiębiorcy. Tą kategorią mogą być osoby fizyczne, które nie ukończyły 35 roku życia, utrzymujące przez co najmniej 3 lata podatkowe faktyczne przeciętne zatrudnienie na poziomie nie niższym niż trzy osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy (do 35 roku życia), osiągające przychody z działalności gospodarczej w każdym roku podatkowym w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł oraz prowadzące działalność usługową oraz działalność wytwórczą na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, z wyłączeniem: 1)

przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów,

2)

z działalności usługowej w zakresie handlu,

3)

ze świadczenia usług związanych z produkcją zwierzęcą (PKWiU 01.62.10.0),

4)

z działalności rybaków morskich i zalewowych w zakresie sprzedaży ryb i innych surowców pochodzących z własnych połowów, z wyjątkiem sprzedaży konserw oraz prezerw z ryb i innych surowców z połowów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 i 5-10 ustawy o podatku dochodowym,

5)

z odpłatnego zbycia ruchomych składników majątku będących środkami trwałymi, ujętych w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz składników majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa, ustalona zgodnie z art. 22g ustawy o podatku dochodowym, jest niższa niż 1.500 zł, nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywanych w pozarolniczej działalności gospodarczej, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z tej działalności gospodarczej, a pomiędzy pierwszym

23

Dz. U. z 2012 r. poz. 361.

143


dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku został wycofany z działalności, i dniem jego zbycia nie upłynęło sześć lat. W pkt 2 znowelizowano przepis, na podstawie którego umożliwia się dziecku, rozliczającemu się wspólnie z rodzicami na uzyskiwanie dochodów z minipracy. W pkt 3 proponuje się aby młody przedsiębiorca uprawniony został do obniżenia dochodu o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym w najbliższych kolejno po sobie następujących dziewięciu latach podatkowych (dla pozostałej grupy podatkowej okres ten wynosi 5 lat). Wprowadzenie wydłużonego okresu rozliczania straty ma pozwolić tej grupie podatnikom w większym zakresie rozwinąć działalność, wiążącej się z poniesieniem znaczących wydatków inwestycyjnych, gdzie przychody pojawiają się w późniejszym okresie ich działalności. W pkt 5 proponuje się uchylenie zwolnień podatkowych aktualnie obowiązujących w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Likwidacja niektórych zwolnień pozwoli na pozyskanie środków finansowych na realizację założeń projektowanej ustawy. Zmiany w pkt 6 wyłączają z kosztów uzyskania przychodów niewypłaconych, niedokonanych lub niepostawionych do dyspozycji świadczeń pieniężnych z tytułu odbywania praktyk szkoleniowych. Celem tych zmian jest zniechęcenie pracodawców do zalegania z należnościami wobec osób odbywających praktyki szkoleniowe. Zmiany w pkt 7 nakładają obowiązek na przedsiębiorcę przyjmującego praktykanta na odbycie odpłatnej praktyki szkoleniowej. Przedsiębiorca ten zgodnie z proponowanym przepisem jest płatnikiem obowiązanym do poboru zaliczek od świadczeń pieniężnych wypłacanych z tytułu odbywania praktyk szkoleniowych. W pkt 8 tego artykułu wprowadzono dwie istotne zmiany dotyczące art. 44 ustawy. Wprowadza on mianowicie preferencję podatkową dla młodych przedsiębiorców. Wysokość płaconych przez te podmioty zaliczek zostanie zmniejszona o 50%. Preferencja ta ułatwi im prowadzenie działalności gospodarczej. Ponieważ zaliczki które będą regularnie uiszczali będą niższe, będą oni dysponowali większymi środkami finansowymi co pozwoli zdynamizować prowadzoną działalność. W punkcie tym uchyla się także preferencja dla, którzy po raz pierwszy rozpoczęli prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Preferencja ta przyczynia się do obniżenia dochodów budżetowych i jej utrzymywanie nie jest celowe.

144


Art. 131: przepis ten rozszerza zakres kontroli skarbowej w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej24 o zagadnienia związane z funkcjonowaniem Programu. Kontrola ta ma obejmować w szczególności kontrolę zgodności, prawidłowości i wywiązywania się z warunków udzielania wsparcia w ramach Programu. Art. 132: realizacja celów projektu ustawy wymaga znacznego nakładu środków pieniężnych. W

celu

pozyskania

niezbędnych

środków

konieczna

jest

likwidacja

przepisów

umożliwiających unikanie płacenia podatków i zmniejszenie katalogu zwolnień, które powodują obniżenie efektywności systemu fiskalnego, a w konsekwencji zmniejszenie wpływów do budżetu. W związku z tym konieczna jest nowelizacja ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych25. W pkt 1 proponuje się wprowadzenie zmian omawianej ustawie w postaci wyłączenia z katalogu podmiotów zwolnionych od podatku dochodowego od osób prawnych Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Agencję Rynku Rolnego. Działanie to pozwoli zaoszczędzić budżetowi środki w celu finansowania Programu. W projekcie planuje się również poszerzenie katalog zobowiązań stanowiących wyjątek od ogólnej zasady tj. których nie zalicza się do przychodów. W pkt 3 zmiany są konsekwencją zachowania spójności systemu prawnego po włączeniu przedmiotu regulacji ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich26 do projektu ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia. W pkt 4 proponuje się uchylenie niektórych przepisów o zwolnieniach przedmiotowych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Celem likwidacji tych zwolnień jest zwiększenie efektywności systemu fiskalnego, a w konsekwencji zwiększenie wpływów do budżetu. Art. 133: projektowany przepis wprowadza zmiany w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych27. Pierwsza z nich, określona w pkt 1, wprowadza w art. 18a powołanej ustawy regulację umożliwiającą przedłużenie - maksymalnie o dodatkowe 12 miesięcy kalendarzowych - dla osób rozpoczynających wykonywanie działalności gospodarczej możliwości stosowania obniżonej o 50% podstawy wymiaru składek na 24

Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214, ze zm. Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zm. 26 Dz. U z 2009 r., Nr 127 poz. 1052 ze zm. 27 Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. 25

145


ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z obecnie obowiązującą regulacją podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia. Regulacja powyższa nie ma jednak zastosowania do osób, które: 1) prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność; 2) wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej. Proponowany przepis przewiduje, że osoby, do których ma zastosowanie obniżenie minimalnej podstawy wymiaru składek opisane powyżej (czyli osoby rozpoczynające wykonywanie działalności gospodarczej), jeżeli po dwóch latach wykonywania działalności zatrudniają co najmniej 7 pracowników w wieku do 35 lat na podstawie stosunku pracy w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, to mogą stosować powołane obniżenie minimalnej podstawy wymiaru składek przez okres kolejnych 12 miesięcy – pod warunkiem utrzymania zatrudnienia na wskazanym poziomie. Regulacja ta ma zachęcić przedsiębiorców do zatrudniania ludzi młodych. Z uwagi na fakt, że przedłużenie okresu obniżenia minimalnej podstawy wymiaru składek dotyczy

określonej

grupy

przedsiębiorców

(nie

jest

skierowana

do

wszystkich

przedsiębiorców, a tylko do tych, którzy spełniają określone warunki w zakresie limitu zatrudnienia), należało zakwalifikować tego rodzaju wsparcie jako pomoc de minimis. Zatem, chcąc skorzystać z tej pomocy przedsiębiorca będzie musiał spełniać wymogi określone w obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Jednym z kluczowym instrumentów prawnych, wpływających na stworzenie nowych miejsc pracy jest konieczność istotnego złagodzenia ciężaru ubezpieczeń społecznych, które spoczywa na pracodawców. Notorycznie spada liczba osób płacących składki na ubezpieczenie społeczne; powoduje to, że wielkość dopłat do systemu emerytalnego będzie wzrastać, co przekracza możliwości polskiego systemu fiskalnego. Jednakże należy również

146


mieć na uwadze, że wysokie składki na ubezpieczenia społeczne są również jedną z przyczyn tworzenia się tzw. szarej strefy. Zjawisko szarej strefy występuje we wszystkich państwach, aczkolwiek jej zakres jest bardzo różnorodny i jest uzależniony od wielu czynników ekonomicznych, społecznych, sprawności funkcjonowania służb podatkowych, celnych itp.28. Można stwierdzić, że tzw. szara strefa jest przyczyną współistnienia zjawiska bardzo wysokiego obciążenia podatkami i innymi daninami publicznymi przedsiębiorstw rejestrowanych oraz zmniejszonego obciążenia przedsiębiorstw i osób wytwarzających w tzw. szarej strefie znaczną część produktu krajowego. Taka dysproporcja w obciążeniach ma bardzo duże znaczenie w warunkach polskich, dla których charakterystyczne jest wysokie zapotrzebowanie na środki budżetowe, które mają swoje źródło w rozbudowanym systemie świadczeń społecznych29. Zatem państwo swoje niewystarczające dochody uzupełnia bądź wprowadzaniem nowych podatków bądź podnoszeniem wysokości istniejących podatków bądź składek na ubezpieczenia społeczne, co z kolei stymuluje rozwój tzw. szarej strefy. Należy stworzyć rozwiązania prawne, które pozwolą wyjść faktycznie już pracującym osobom z tej szarej strefy. Rozwiązania proponowane w projektowanej nowelizacji w pkt 2 tego artykułu wychodzą temu naprzeciw. Należy pamiętać, że dla sporej części społeczeństwa odmowa świadczenia pracy w tzw. szarej strefie wiążę się z brakiem możliwości wykonywania pracy w ogóle. A zatem to pracodawca, który w opisywanej relacji jest w pozycji nadrzędnej i najczęściej wymuszającym świadczenie pracy na takich zasadach, powinien mieć możliwość obniżenia kosztów funkcjonowania swojej działalności poprzez preferencyjne zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, o ile stworzy on co najmniej 5 miejsc pracy w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, które zostaną faktycznie utrzymane przez okres 5 lat. Ponieważ problem tzw. szarej strefy dotyczy głównie niewielkich przedsiębiorców, instrument ten powinien być przewidziany tylko dla nich – stąd ograniczeni, że roczny przychód nie może przekroczyć wysokości 1 300 000 zł, aby skorzystać z tego uprawnienia; absurdem byłoby bowiem tworzenie preferencyjnych zasad opodatkowania dla olbrzymich korporacji, które dysponują często większymi środkami pieniężnymi niż niejedno współczesne państwo. Planowane złagodzenie ciężaru ubezpieczeń społecznych, które zostanie osiągnięte m. in. poprzez wprowadzenie rozdziału 3a do nowelizowanej ustawy polegać ma przede wszystkim na stopniowym jego wzroście dla 28

Zakład Badań Statystyczno – Ekonomicznych Głównego Urzędu Statystycznego i Polskiej Akademii Nauk, Z Prac Zakładu Badań Statystyczno – Ekonomicznych. Szara strefa gospodarki (wybrane problemy), Warszawa 1995, s. 7. 29 Tamże, s. 30.

147


części składek opłacanych przez pracodawców – poczynając od 1/5 wysokości składek określanych na zasadach ogólnych w pierwszym roku, w którym ten pracodawca stworzył miejsca pracy, ulegając co roku zwiększeniu o 1/5 wysokości składek płaconych na zasadach ogólnych. Pracodawca z preferencyjnej metody obliczania składek będzie mógł korzystać maksymalnie przez 4 lata, ponieważ w 5 roku wysokość składek obliczanych na preferencyjnych zasadach będzie tożsama z wysokością składek opłacanych na zasadach ogólnych. Różnica pomiędzy wysokością składek, obliczanych według zasad ogólnych a wysokością składek opłacanych według zasad preferencyjnych zostanie pokryta z budżetu państwa. Rozwiązanie to należy ocenić pozytywnie, gdyż oczywistym jest, że dla budżetu państwa korzystniejsze jest dopłacenie tej różnicy, niż świadczenie pracy w tzw. „szarej strefie”, w której ani faktyczny pracownik ani pracodawca nie uiszczają składek na ubezpieczenia społeczne czy podatków. Art. 134: przepis wprowadza do ustawy z dnia z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne 30 definicję określającą nową kategorię podatnika. W art. 4 tej ustawy dodano bowiem nowy punkt, który definiuje pojęcie młodego przedsiębiorcy. Tą kategorią mogą być osoby fizyczne, które nie ukończyły 35 roku życia, utrzymujące przez co najmniej 3 lata podatkowe faktyczne przeciętne zatrudnienie na poziomie nie niższym niż trzy osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy (do 35 roku życia), osiągające przychody z działalności gospodarczej w każdym roku podatkowym w wysokości mniejszej niż 1 300 000 zł oraz prowadzące działalność usługową oraz działalność wytwórczą na terenie gmin zdegradowanych ekonomicznie, z wyłączeniem: 1)

przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów,

2)

z działalności usługowej w zakresie handlu,

3)

ze świadczenia usług związanych z produkcją zwierzęcą (PKWiU 01.62.10.0),

4)

z działalności rybaków morskich i zalewowych w zakresie sprzedaży ryb i innych surowców pochodzących z własnych połowów, z wyjątkiem sprzedaży konserw oraz prezerw z ryb i innych surowców z połowów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 2 i 5-10 ustawy o podatku dochodowym,

30

Dz. U. z 1998 r. nr 144, poz. 930 ze zm.

148


5)

z odpłatnego zbycia ruchomych składników majątku będących środkami trwałymi, ujętych w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz składników majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa, ustalona zgodnie z art. 22g ustawy o podatku dochodowym, jest niższa niż 1.500 zł, nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywanych w pozarolniczej działalności gospodarczej, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z tej działalności gospodarczej, a pomiędzy pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składnik majątku został wycofany z działalności i dniem jego zbycia nie upłynęło sześć lat.

Dla wspomnianej wyżej kategorii podatników nowelizacja przewiduje wprowadzenie odrębnej preferencyjnej stawki podatkowej w wysokości 3,5 %. (art. 134 pkt 2 projektu ustawy) poprzez dodanie w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w art. 12 ust. 1a. Wprowadzenie tej specjalnej stawki ma na celu zachęcenie młodego pokolenia Polaków do rozpoczęcia działalności gospodarczej i promowanie legalnego zatrudnienia pracowników, co przełoży się na spadek bezrobocia w szczególności na terenach wiejskich oraz w małych miejscowościach. Tym samym w nowelizacji zaproponowano również obniżenie w przypadku małych przedsiębiorców stawki karty podatkowej o 30 % poprzez dodanie w art. 27 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ust. 6a. Art. 135: przepis ten wprowadza nowelizację ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych31, w zakresie rozszerzenia katalogu czynności wyłączonych od opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Do art. 2 ustawy z dnia

9

września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych dodaje się ust. 7, którego przedmiotem jest wyłączenie z opodatkowania umów pożyczek udzielanych na podstawie Programu. Przepis ma na celu uniknięcie obciążania dodatkowymi kosztami fiskalnymi preferencji udzielanych na podstawie przepisów ustawy.

31

Dz. U z 2010 r., Nr 101 poz. 649 ze zm.

149


Art. 136: zmiany te są konsekwencją zachowania spójności systemu prawnego po włączeniu przedmiotu regulacji ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich32 do projektu ustawy o Narodowym Programie Zatrudnienia. Art. 137: przepis ten rozszerza zakres podstawowych celów działalności Banku Gospodarstwa Krajowego, zwanego dalej „BGK”, w rozumieniu ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego33. Należeć do nich będzie m. in. wspieranie rządowych programów społeczno-gospodarczych oraz programów samorządności lokalnej i rozwoju regionalnego - obejmujących w szczególności projekty związane ze wsparciem w ramach Programu. Regulacja ta ma bezpośredni związek z art. 122 ustawy zgodnie z którym Rada Nadzorcza BGK jako podmiot nadzorujący BGK, powinna sprawować nadzór nad gospodarowaniem środkami Funduszy. Art. 138: projekt ustawy zakłada wprowadzenie w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług34, w Dziale XII Procedury szczególne w Rozdziale 1 – Szczególne procedury dotyczące drobnych przedsiębiorców dodatkowych regulacji umożliwiających małym i średnim przedsiębiorcom skorzystanie ze zryczałtowanej formy opodatkowania w przypadku zatrudnienia 7 pracowników. Skorzystanie z opodatkowania w formie ryczałtu według stawki 7 %, obostrzone jest następującymi warunkami: 1) podatnik musi być małym lub średnim przedsiębiorcą, 2) posiada zakład na terenie małego miasta lub wsi w rozumieniu projektu ustawy, 3) tworząc miejsca pracy zatrudni, co najmniej 7 pracowników w okresie 5 lat, 4) zatrudnieni pracownicy nie ukończyli 35 roku życia, 5) podatnik w ciągu pierwszego roku zatrudni co najmniej 3 pracowników, w drugim roku zatrudni co najmniej 5 pracowników, w trzecim co najmniej 6, w czwartym 7 pracowników. Wprowadza się nowe, dodatkowe warunki mające na celu unikniecie oszustw przez podatników, którzy to najpierw by zwolnili swoich pracowników, aby następnie ich zatrudnić, korzystając przy tym z uprzywilejowanej formy opodatkowania. Można z niej będzie skorzystać tylko w przypadku gdy:

32

Dz. U z 2009 r., Nr 127 poz. 1052 ze zm. Dz. U. Nr 65, poz. 594, ze zm 34 Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm. 33

150


1)

nastąpi wzrost netto liczby pracowników u danego przedsiębiorcy w porównaniu ze średnią z ostatnich 12 miesięcy lub

2)

nie nastąpi wzrost netto liczby pracowników u danego przedsiębiorcy w porównaniu ze średnią z ostatnich 12 miesięcy w przypadku, gdy stanowisko lub stanowiska pracy zostały zwolnione w następstwie rozwiązania stosunku pracy przez pracownika, rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron, zmniejszenia wymiaru czasu pracy z inicjatywy pracownika, przejścia na emeryturę lub rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika.

Wskazać należy, że możliwość stosowania zryczałtowanej formy opodatkowania ma na celu zwiększenie zatrudnienie wśród ludzi młodych (do 35 roku życia). Taka forma „pomocy” skierowana jest do małych lub średnich przedsiębiorców – dlatego też w przepisach zawarto warunek, iż sprzedaż opodatkowana podatnika, nie może przekroczyć w poprzednim roku podatkowym kwoty 1 000 000 zł. W celu ograniczenia zawierania pozornych umów o prace przepis wprowadził również warunek zatrudnienia pracowników przez okres dłuższy niż 24 miesiące. Z kolei umowa o pracę może być rozwiązana wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy35. Przepis przewiduje również, że podatnik, jeżeli skorzysta ze szczególnej formy opodatkowania nie ma prawa do zmniejszenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony z tytułu świadczonych usług. Z wyjątkiem nabycia towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika używanych przez podatnika na potrzeby jego działalności. Wprowadzono również zasadę, która ma zastosowanie w przypadku uchybienia przez podatników warunków do stosowania zryczałtowanej formy opodatkowania. W takiej sytuacji podatnicy tracą prawo do korzystania z preferencji od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przestali oni spełniać warunki stosowania przedmiotowego ryczałtu. Przepis przewiduje także uprawnienie do pomniejszenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającą z dokumentów celnych oraz o kwotę podatku zapłaconą od

35

Dz. U. z 1998 r, Nr 21, poz. 94.

151


wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, a także o kwoty podatku naliczonego, wynikające z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem utraty prawa do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu. Aby móc skorzystać z tego uprawnienia, podatnik musi spełniać następujące warunki. Po pierwsze podatnik dokonuje spisu z natury zapasów towarów wymienionych powyżej (z wyłączeniem środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika) posiadanych w dniu, w którym nastąpiło naruszenie warunków do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu. Po drugie podatnik musi przedłożyć w urzędzie skarbowym ten spis, w terminie 14 dni, licząc od dnia utraty prawa do stosowania opodatkowania w formie ryczałtu. Wprowadzono również obowiązek składania przez podatnika skróconej deklaracji podatkowej. Ma on również prawo do korygowania tych deklaracji. Ponadto przepis przewiduje uprawnienie podatników do rezygnacji z opodatkowania w formie ryczałtu po upływie roku. W tym celu są oni zobowiązani złożyć zawiadomienie właściwemu organowi podatkowemu, w terminie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego nie będzie rozliczał się w formie ryczałtu. Projekt ustawy zakłada również zmiany ustawy z dnia 11 marca 2004 r., które mają na celu zwiększenie wpływów do budżetu państwa, z których można byłoby finansować wydatki związane z prowadzeniem w życie projektowanej ustawy, poprzez :  likwidację możliwości wystawiania tzw. faktur netto przez podatników dokonujących dostawy towarów na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, którzy nie posiadają siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. To rozwiązanie jest wykorzystywane przez podmioty, które mają siedzibę poza terytorium Rzeczpospolitej Polskie i równocześnie spółkę zależną z siedzibą na terytorium kraju, która dokonuje dostaw towarów w imieniu spółki powiązanej, nie mającej siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Przedmiotowe rozwiązanie umożliwia tym podmiotom dokonywanie dostaw towarów bez obowiązku zapłaty zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług, ponieważ spółka zależna z siedzibą na terytorium kraju wystawia w imieniu spółki powiązanej fakturę, tzw. fakturę VAT netto, na której nie wykazuje kwoty podatku od towarów i usług. Niniejsze rozwiązanie jest bardzo często stosowane np. przez zagraniczne koncerny paliwowe, które mają spółkę zależną z siedzibą na terytorium kraju;

152


 likwidację możliwości wystawiania tzw. faktur netto przez podatników dokonujących na terytorium kraju dostaw złomu i odpadów oraz świadczących usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji do powietrza gazów cieplarnianych. Niniejsze rozwiązania powodują, że podmioty dokonujące tych czynności nie płacą z tytułu dokonania tych czynności podatku od towarów;  zmianę regulacji w zakresie zasad stosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług do dostaw nieruchomości zabudowanych. Nowelizacja tych przepisów również wprowadziłaby jednoznaczne i logiczne zasady stosowania zwolnień w porównaniu z obecnie obowiązującymi, które uzależniają zwolnienie od zaistnienia tzw. pierwszego zasiedlenia, którego definicja i jej interpretacja przez organy podatkowe prowadzi do absurdalnych sytuacji, w których ze zwolnienia może korzystać dostawa 3 letniego budynku, natomiast może nie korzystać dostawa budynku 300 letniego, ponieważ zgodnie z funkcjonującą interpretacją organów podatkowych nie nastąpiło jego pierwsze zasiedlenie. Zatem zaproponowano uzależnienie prawa do zastosowania zwolnienia podatkowego do dostawy na terytorium kraju budynków, lokali, budowli lub ich części od upływu okresu 5 letniego, liczonego od końca roku, w którym zakończono budowę tych obiektów lub od końca roku, w którym dokonano nakładów na ich ulepszenie, przy czym wartość tych nakładów wynosiła co najmniej 30% wartości początkowej tych obiektów. Zmiany w niniejszym zakresie będą wymagały również zmiany rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 11 marca 2004 r., poprzez uchylenie zwolnienia w zakresie zbycia prawa wieczystego użytkowania gruntu w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, jeżeli budynki te lub budowle albo ich części

zwolnione

od

podatku,

ponieważ

niniejsze

zwolnienie

zostało

zaproponowane w projektowanej nowelizacji ustawy z dnia 11 marca 2004 r.;  likwidację zwolnienia od podatku do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41 (tzw. usługi finansowe, np. usługi ubezpieczeniowe), który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej określone w tych przepisach. Należy zaznaczyć, że niniejsze zwolnienie wykracza poza zakres zwolnień określonych w Dyrektywie 112, zatem jest niezgodne z prawem wspólnotowym;

153


 wydłużenie terminu nieuregulowania wierzytelności dla uznania nieściągalności wierzytelności za uprawdopodobnioną z 180 dni do 365 dni - przy rozliczaniu podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności zgodnie z art. 89a i 89b. Art. 139: w pkt 1 i 5 wprowadza się zmiany w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy36. Zmiany te mają na celu poszerzenia katalogi osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy o bezrobotnych z obszarów zdegradowanych ekonomicznie. Dodatkowo w pkt 2, 3 oraz 4 poszerza się katalog instrumentów rynku pracy dostępny dla starostów, o zwrot kosztów podróży dla praktykantów do miejsca odbywania praktyk i powrotu do miejsca zamieszkania lub pobytu. Powyższe zmiany mają na celu aktywizację bezrobotnych, poprzez usuwanie barier w postaci dodatkowych kosztów podróży jakie ciążą na nich przy podjęciu praktyk z dala od aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu. W celu jak najlepszego dopasowania się do realiów poszczególnych osób, odległość mogącą powodować ograniczenia w dostępie dla praktykantów określono odwołując się do czasu, jaki praktykant potrzebuje na dojazd do i z miejsca odbywania praktyk. W pkt 4 wprowadza się zachętę do przyjmowania praktykantów dla pracodawców. W ustawie proponuje się nie tylko aktywizację praktykantów, ale również wprowadzenie zachęt dla pracodawców do przyjmowania bezrobotnych na praktyki, którzy również ponoszą koszty przy przyjmowaniu praktykantów. Jako warunek wskazano, że praktyki muszą być odpłatne, a wysokość świadczenia pieniężnego, jest co najmniej równa wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dodatkowym wymogiem jest, aby praktyki trwały nie krócej niż 2 miesiące. W przypadku gdy praktykant będzie uzyskiwał miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej minimalne wynagrodzenie to zgodnie z proponowanymi zmianami w pkt 6 utraci on status bezrobotnego. W pkt 7 tego przepisu proponuje się wprowadzenie rozwiązania, polegającego na tym, aby pracodawcy, którzy zatrudnili osoby do 35 roku życia w pierwszych 12 miesiącach zatrudnienia nie byli obowiązani do opłacania składek na Fundusz Pracy. Nowelizacja ta ma na celu złagodzenie ciężarów pracodawcy w związku z zatrudnieniem ludzi młodych. Art. 140: wprowadza się w ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy37 rozwiązania, polegające na tym, że pracodawcy, którzy zatrudnili osoby do 35 roku życia w pierwszych 12 miesiącach 36 37

Dz. U. z 2008 r., Nr 69 poz. 415 ze zm. Dz. U. Nr 158, poz. 1121, ze zm.

154


zatrudnienia nie byli obowiązani do opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Nowelizacja ta jest kolejnym krokiem zmierzającym do złagodzenia ciężarów pracodawcy w związku z zatrudnieniem ludzi młodych.

Art. 141: przepis ten wprowadza nowelizację ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym38. Ma to na celu objęcie nadzorem nad rynkiem finansowym funduszy utworzonych w ramach Programu. Zmiana ta ma również związek z art. 132 ustawy, zgodnie z którym Komisja Nadzoru Finansowego zobligowana jest składać ministrowi właściwemu do spraw pracy, ministrowi właściwemu w sprawach finansów publicznych, a także Prezesowi Rady Ministrów półroczne raporty dotyczące udzielania kredytów w ramach Programu. Art. 142: ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym39, stanowi akt prawny zawierający wiele zbędnych ograniczeń stanowiących przeszkodę w rozwoju polskiej przedsiębiorczości, nie tylko ludzi młodych. Część z tych regulacji wymaga poważnych zmian systemowych, które przekraczają zakres niniejszej regulacji (sytuacja ta dotyczy przede wszystkim wadliwego sposobu opodatkowania podatkiem akcyzowym wyrobów węglowych, który przerzuca ciężar związany z obliczaniem, wpłacaniem, deklarowaniem i ewidencją podatku akcyzowego na drobne podmioty zajmujące się obrotem i wykorzystywaniem wyrobów węglowych, zamiast na duże przedsiębiorstwa zajmujące się ich wydobyciem, importem i produkcją). Tym niemniej w obowiązującej ustawie można wprowadzić kilka prostszych zmian, które mają na celu: 1) ułatwienie prowadzenia działalności gospodarczej, 2) znalezienie dodatkowych środków budżetowych. Pierwszy z postulatów spełniają regulacje opisane w pkt 2, 6 i 7 proponowanego przepisu. Zmiana ust. 3 w art. 48 ustawy o podatku akcyzowym odnosi się do wysokości obrotu podmiotu ubiegającego się o wydanie zezwolenia na prowadzenie w składzie podatkowym działalności polegającej wyłącznie na magazynowaniu lub przeładowywaniu wyrobów akcyzowych wyprodukowanych w innym składzie podatkowym. Wartości te zostały

38 39

Dz. U. Nr 157, poz. 1119, ze zm. Dz. U. z 2011 r. Nr 108 poz. 626 ze zm., zwana dalej „ustawą o podatku akcyzowym”.

155


zmniejszone o połowę, co ułatwi mniejszym podmiotom gospodarczym zakładanie i prowadzenie działalności w tym zakresie. Zmiany dotyczące art. 100 i 104 odnoszą się natomiast do podmiotów produkujących lub zamierzających produkować samochody dla służby zdrowia. Obecnie obowiązujące regulacje, wbrew pierwotnym założeniom ustawodawcy, często były interpretowane w sposób powodujący opodatkowanie ambulansów podatkiem akcyzowym, co było nie tylko niezgodne z istotą tego podatku i ewenementem na skalę europejską, ale też utrudniało działalność podmiotom produkującym tego typu pojazdy (zwiększało ich cenę o blisko 20%). Proponowana zmiana naprawia ten stan rzeczy - pozwoli produkować i sprzedawać te pojazdy za niższą (o kwotę podatku akcyzowego) cenę, a także zwiększy możliwości zakupowe jednostek ratownictwa medycznego, co powinno dodatnio wpłynąć na zwiększenie zatrudnienia. Drugi z postulatów spełniają regulacje opisane w pkt 1, 3-5 i 8 proponowanego przepisu. Jakkolwiek ustawa o podatku akcyzowym niemal nie zawiera zwolnień fakultatywnych (w przeważającej większości są to zwolnienia wymagane przez tzw. dyrektywę horyzontalną i dyrektywy strukturalne), istnieje kilka przypadków, w których można, bez większych konsekwencji społecznych, te zwolnienia uchylić. Efekt osiągnięcia dodatkowych środków budżetowych można osiągnąć również poprzez wprowadzenie, w niektórych przypadkach, wyższych stawek akcyzy. W pkt 1 uchyla się zwolnienie wykorzystania wyrobów węglowych do przewozu towarów i pasażerów koleją. Zwolnienie to jest zbędne, ze względu na niewielką skalę działalności podmiotów wykorzystujących wyroby węglowe do tych celów, a jednocześnie, ze względu na skomplikowane przepisy dotyczące zwolnień, powodujące zaangażowanie znacznych środków zarówno beneficjentów zwolnienia, jak i organów podatkowych. W pkt 3-5 podwyższone zostały stawki obniżone na niektóre wyroby energetyczne, średnio o około 9% w stosunku do kwot obecnie obowiązujących. Powyższa zmiana nie zwiększa znacząco ceny, przyczyni się natomiast do zwiększenia wpływów do budżetu państwa. W pkt 8 wprowadzono opodatkowanie podatkiem akcyzowym wyrobów energetycznych w stanie gazowym wykorzystywanych do napędu silników spalinowych. Co istotne, nie jest to ustanowienie nowej kategorii wyrobu opodatkowanego, ale jedynie przyspieszenie wejścia w życie tego opodatkowania, które stanowi wymóg wspólnotowy. Uchyla bowiem przepis zwalniający do dnia 31 października 2013 r. z podatku akcyzowego wyroby energetyczne w stanie gazowym. Pozwoli to na uzyskanie dodatkowych środków w pierwszym okresie istnienia proponowanej regulacji.

156


Art. 143: przepis ten zmienia ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych40. Wprowadza on obowiązek udzielania dotacji celowych z budżetu, aby zrefundować kwoty wypłacanego wsparcia finansowego zgodnie z art. 24 ustawy. Zapewnia on również dotacje dla Funduszy utworzonych projektowaną ustawą. Celem tego przepisu jest zapewnienie źródeł finansowania Funduszom, a także jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie wypłacania wsparcia finansowego dla pracownika mającego na utrzymaniu co najmniej jedno małoletnie dziecko.

DZIAŁ VIII. PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE Dział zawiera przepisy przejściowe służące płynnemu i prawidłowemu wprowadzeniu projektowanej regulacji do systemu polskiego prawa. Dotyczy to przede wszystkim utworzenia i likwidacji przewidzianych przez ustawę funduszy, ustalenia pierwszego Rocznego Planu Finansowego tych Funduszy, oraz możliwości waloryzacji kwot przyznawanych dotacji w trakcie obowiązywania Programu. Art. 144: ze względu na szczegółowe zasady tworzenia Rocznych Planów Finansowych Funduszu Wspomagania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych konieczne jest odmienne ustalenie pierwszego rocznego planu finansowego. Art. 145: ze względu na ograniczony zakres czasowy obowiązywania Programu, którego realizację przewidziano na lata 2014 – 2023, niezbędne jest określenie przeznaczenia środków zgromadzonych przez Fundusz Wspomagania Zatrudnienia oraz Fundusz Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych po dniu 31 grudnia 2023 r., a więc po zakończeniu wykonywania Programu. Proponowana regulacja zakłada, że z dniem 1 stycznia 2024 r. w/w Fundusze ulegną likwidacji. Na ten dzień BGK sporządzi sprawozdania finansowe tych Funduszy, które będą stanowić podstawę rozdysponowania zgromadzonych na nich środków. Dla zapewnienia rzetelności i poprawności tych sprawozdań powinny być one poddane badaniu przez biegłego rewidenta w ciągu 6 miesięcy od dnia likwidacji Funduszy.

40

Dz. U. nr 157 poz. 1240 ze zm.

157


W ust. 3 projektowanego przepisu przewidziano, że aktywa netto zlikwidowanych Funduszy, których wartość została ustalona na podstawie sprawozdań likwidacyjnych, zwiększą fundusz statutowy Banku Gospodarstwa Krajowego. Tym samym bank ten będzie nadal wykonywał zadania niezbędne do zakończenia realizacji Programu, np. będzie

przyjmował spłaty

kredytów i pożyczek, z tą jednak różnicą, że obrót z tym związany będzie wykazywany w ramach funduszy statutowych banku. Art. 146: przepis ten stanowi rozwinięcie art. 147. Jego istotą jest wyłączenie z podstawy obliczania składki opłaty rocznej na Bankowy Fundusz Gwarancyjny (zwany dalej: BFG) środków, które po likwidacji Funduszu Wspomagania Zatrudnienia oraz Funduszu Wspierania Przedsiębiorczości Ludzi Młodych zasilą fundusze własne BGK. Należy zauważyć, że środki funduszy specjalnych, którymi dysponuje i zarządza BGK zostały wyłączone z pozycji uwzględnianych przy obliczaniu wysokości opłaty rocznej za dany rok kalendarzowy – z tą kategorią aktywów nie łączy się bowiem ryzyko zaktualizowania się odpowiedzialności gwarancyjnej BFG (środki te nie pochodzą z depozytów, a ich przeznaczenie wiąże się z celami społecznie użytecznymi). Z tych samych względów środki nowych funduszy specjalnych nie powinny zwiększać podstawy wyliczenia składki na BFG już po ich przekazaniu na fundusze statutowe BGK. Art. 147: projektowany przepis wyznacza termin na wydanie przez Ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa rozporządzenia dostosowującego statut BGK do nowych przepisów. Aktualizacja taka jest niezbędna ze względu na utworzenie nowych Funduszy, którymi będzie zarządzał BGK. Art. 148: projektowany przepis nakłada obowiązek wydania przepisów wykonawczych do ustawy. Obowiązek ten, właściwe organy muszą zrealizować w ciągu 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Art. 149: przepis ten stanowi, że podatnikom którzy nabyli prawo zwolnienia określone w art. 44 ust. 7a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy przysługuje prawo do zwolnienia także pod dniu jej wejścia w życie. Celem tego przepisu jest ochrona praw nabytych która jest jedną z podstawowych zasad polskiego porządku prawnego.

158


Art. 150: przepis ten określa termin jej wejścia w życie.

159


6. Ocena skutków regulacji A. Podmioty, na które będzie oddziaływał akt normatywny

Zakres podmiotowy projektu ustawy obejmuje:  pracodawcy prowadzący działalność gospodarczą na terenach wiejskich i w małych miejscowościach,  mali przedsiębiorcy, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą na terenach wiejskich lub w małych miejscowościach,  mali przedsiębiorcy już istniejący, którzy utworzą nowe miejsca pracy i zatrudnią osoby w wieku do 35 roku życia,  pracowników

(szczególnie

kobiety),

wychowujące

małoletnie

dzieci,

zatrudnionych w zakładach położonych na terenach wiejskich lub w małych miejscowościach w niepełnym wymiarze czasu pracy lub zatrudnionych na pełnym etacie, ale otrzymujących relatywnie niskie uposażenie.

B. Wpływ aktu normatywnego na dochody i wydatki sektora finansów publicznych Finansowanie możliwych zadań Programu odbywać się będzie wewnątrz ze środków publicznych, które zostaną uzyskane poprzez usprawnienie efektywności fiskalnej systemu podatkowego. Realizacja projektu wiąże się z usunięciem luk oraz błędnych przepisów, które dopuszczają możliwość uchylania się od opodatkowania. Środki te przeznaczone będą na wspieranie zatrudnienia ludzi młodych oraz rozwój infrastruktury publicznej sprzyjającej tworzeniu nowych miejsc pracy. Odrębnym źródłem dochodów będą składki na Fundusze utworzone na podstawie tej ustawy. Dotyczy to zwłaszcza zmian w ustawach: 1)

ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych,

2)

ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych,

3)

ustawa o podatku od towarów i usług,

4)

ustawa o podatku akcyzowym.

Przewidywany jednoroczny skutek tych zmian dla budżetu państwa (w podatkach wymienionych w punktach 1 i 2 występują udziały jednostek samorządu terytorialnego)

160


wynosi około 2,3 mld zł (w warunkach porównywalnych z roku 2011), co z naddatkiem zrównoważy koszty fiskalne Programu finansowane bezpośrednio z budżetu państwa. Łączny efekt dodatni dla budżetu państwa tych zmian w ciągu okresu trwania nowego programu wyniesie nominalnie ok. 25 mld zł. Fundusze utworzone na podstawie tej ustawy będą - obok dotacji budżetowych - zasilane składkami i opłatami o charakterze fiskalnym, które również będą finansowały ten Program. Prawdopodobne wpływy tych Funduszy (poza dotacjami) przekroczą w całym dziesięcioleciu ponad 70 mld zł, z czego większość będzie przeznaczona na udzielanie kredytów i pożyczek. Stworzenie w ciągu 10 lat realizacji Programu 1 200 000 miejsc pracy da oczywisty, dodatni efekt fiskalny w postaci wzrostu wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, a pośrednio również z podatku od towarów i usług i akcyzy. Zakładając nawet, że w zdecydowanej większości nowozatrudnieni młodzi pracownicy będą zarabiać w granicach niewiele większych niż najniższe wynagrodzenie a czasowy nakład powstających nowych miejsc pracy będzie miał charakter prognozowany dodatnie skutki fiskalne tych zdarzeń będą większe niż wielkość wydatków budżetowych na realizację tego Programu. Szacunkowy koszt fiskalny Programu wyniesie nominalnie w ciągu całego 10-letniego okresu realizacji około 39 mld zł., z tego: 1)

ok. 23 mld zł wynosić będą skutki ujemne w postaci bezpośredniego spadku dochodów budżetowych w wyniku zastosowania instrumentów przewidzianych w ustawie,

2)

16 mld zł wynosić będą wydatki bezzwrotne ze środków publicznych, które zostaną poniesione w celu realizacji tego programu.

Istotna część instrumentów prawnych w tej ustawie będzie mieć cechy pomocy publicznej. Przedsiębiorcy korzystający z tych instrumentów będą mogli wykorzystać je wyłącznie w granicach pomocy de minimis (do 200 tys. euro w ciągu 3 lat). Pozytywne skutki dla budżetu to przede wszystkim spadek bezrobocia - prognozuje się, że w okresie trwania Programu powstanie ok. 1 200 000 nowych miejsc pracy. Spadek bezrobocia nie będzie równomierny w skali całego kraju, ale będzie dotyczył przede wszystkim obszarów zdegradowanych ekonomicznie. W związku z utworzeniem nowych miejsc pracy prognozuje się wzrost wpływów w szczególności z tytułu podatku dochodowego od osób fizyczny zarówno do budżetu państwa, jak i do poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego (zwłaszcza na obszarach zdegradowanych ekonomicznie). W związku ze znacznym wzrostem

161


zatrudnienia zwiększeniu ulegną również wpływy z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. C. Wpływ aktu normatywnego na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw Konsekwencją wejścia w życie ustawy będzie promocja zatrudnienia ludzi młodych i stworzenie, a w szczególności promocja zatrudnienia: 1) na terenach wiejskich oraz w małych ośrodkach miejskich, 2) przez małe i średnie przedsiębiorstwa zatrudniające ludzi młodych, 3) przez tworzenie nowych przedsiębiorstw z udziałem ludzi młodych, 4) przez bezpośrednie wsparcie ekonomiczne absolwentów szkół oraz uczelni zatrudnianych w gminach i miastach zdegradowanych ekonomicznie, zwłaszcza we wsiach popegeerowskich, miastach o zniszczonym przemyśle oraz regionach zagrożonych wyludnieniem. D. Wpływ aktu normatywnego na rynek pracy oraz na sytuację i rozwój regionalny W latach 2013-2022 musi powstać dodatkowo co najmniej 1 mln 200 tys. nowych miejsc pracy, które dają szanse młodym ludziom na życie i rozwój w naszym kraju. E. Wpływ aktu normatywnego na system prawa krajowego Wprowadzenie w życie koncepcji podatku od dochodu z działalności rolniczej będzie wymagało wprowadzenia nowelizacji szeregu ustaw, w tym w szczególności: 1) Ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), 2) Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), 3) Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r., Nr 41, poz. 214 ze zm.), 4) Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.),

162


5) Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), 6) Ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 1998 r., Nr 144, poz. 930 ze zm.), 7) Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.), 8) Ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułów wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2002 r., Nr 199, poz. 1674 ze zm.), 9) Ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego (Dz. U. z 2003 r., Nr 65, poz. 594 ze zm.), 10) Ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.), 11) Ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.), 12) Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), 13) Ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2006 r., Nr 158, poz. 1121 ze zm.), 14) Ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2006 r., Nr 157, poz. 1119 ze zm.), 15) Ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2011 r., Nr 108, poz. 626 ze zm.). F. Zgodność z prawem Unii Europejskiej. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

163


164


Narodowy Program Zatrudnienia