Page 1


Nieuwe Bouwloods Sint Jan

Concept en Ruimtelijk Plan In opdracht van de Gemeente ‘s-Hertogenbosch

Dr. R.R. Knoop – Gordion Cultureel Advies Drs. R. van Zoest – Kunsthistorisch Bureau D’Arts
 Drs. C. Uringa – Kunsthistorisch Bureau D’Arts
 Prof. ir. H.J. Henket – Bureau Henket & partners

December 2009

< Beeld uit het filmpje over de Nieuwe Bouwloods Sint Jan, te zien op: www.s-hertogenbosch.nl > Stad en Wijken> Monumenten


Inhoud

2

1. Opdracht

5

2. Concept 2.1 Visie en ambitie

Structuurplan

21

2.5 Samenhang 7

2.2 Publiek 8

Bouwloods en Kathedraal één

Gebouw – organisatie –

communicatie – context

41 41

Huidige situatie sint Jan

Huidige situatie stad

10

Beoogd publiek

10

3. Haalbaarheid

Duurzaamheid

12

3.1 Voorbeelden elders

42

3.2 Functies verplaatsen

42

2.3 Inhoud

Boodschap

12

3.3 Insteek stakeholders

42

Dragers

17

3.4 Regulering bezoekersstromen

44

Vormen

18

3.5 Bouwen naast de Sint Jan

45

2.4 Werking

Entree

19

4. Ruimtelijk

Routing

19

4.1 Transformeren Bouwloods

46

Kennis en beleving

19

4.1 Visie op directe omgeving

46

Uitvalspunt bezoek stad

20

4.3 Gebruikseisen piekbelasting

46

Atelier Beeldhouwer-in-residence 20


5. Financieel

Bijlage 1

5.1 Investering

53

Opengestelde kathedralen in Europa 67

5.2 Exploitatie

54

Bijlage 2

5.3 Modellen

55

Gesprekspartners

5.4 Haalbaarheid

57

5.5 Rendement

57

5.6 Perifere effecten

57

68

Illustratieverantwoording en colofon 69 Een visionaire ambitie past

6. Organisatie, bestuur

bij de Sint Jan.

6.1 Optimale betrokkenheid

60

6.2 Groeimodel

60

6.3 Bestuur+Directie-model

60

6.4 Raad van Toezicht-model

60

7. Voorwaarden 7.1 Draagvlak

62

7.2 Monumentenstatus en archeologie 7.3 Alternatieve routing

62 64

Opiniestuk Gerard Rooijakkers

70


?• Bouwloods

2.3 Inhoud

Waar een kathedraal werd gebouwd, stond een bouwloods. De bouwloods

12

Boodschap

van de Sint Jan was het kloppende hart van de bouwplaats. Op deze plek

In de Nieuwe Bouwloods Sint Jan worden op aanschouwelijke wijze

werd ontworpen, georganiseerd, beraadslaagd en vooral hard gewerkt

thema’s belicht die vertellen over de bouw, de geschiedenis, de betekenis

aan afzonderlijke onderdelen van de kerk. De bouwloods was van de

en het functioneren van de kathedraal. De eeuwenoude band tussen

kerk­­fabriek, die werd gevormd door een aantal kerkmeesters die verant­

bouwloods en kerk is vandaag de dag nog springlevend en vormt het

woordelijk waren voor de kerkdiensten, de begraafplaats en het gebouw.

uitgangspunt voor het bezoek.

En dus ook voor de nieuw te bouwen kerk. Zij zorgden voor de aankoop van het materiaal en betaalden de salarissen aan de werklieden uit. Toen De gekozen thematiek belicht allerlei

de bouw van de kathedraal was afgerond, deed de bouwloods dienst als

aspecten die nauw met elkaar zijn

opslagplaats. Ook gebruikte men de loods voor het onderhoud en de vele

verbonden. Het belangrijkste doel is de

restauraties aan de kathedraal. Dit thema vormt bij uitstek een geschikte

• Waarom werd de kerk gebouwd? • Door wie? • Hoe werd de bouw betaald? • Wat is een gotische kerk? • Hoe werd de kerk gebouwd? • Hoe werd en wordt de kerk gebruikt? • Hoe komt het dat de kerk er vandaag

bezoeker een globaal referentie­kader

inleiding voor de multimediapresentatie, zodat bezoekers weten wat een

aan te reiken om een bezoek aan de

bouwloods was en waarom het gebouw waarin zij zich bevinden ook zo

Sint Jan zelf meer reliëf en verdieping

genoemd is. Zij hebben kennis genomen van de functies die een bouw­

te geven. De presentatie maakt de

loods had, hoe lang deze heeft bestaan en van wie de bouwloods was.

nog steeds staat?

bezoekers nieuwsgierig. Bij het verlaten van de Nieuwe

• Hemel op aarde

Bouwloods heeft de bezoeker op

De middeleeuwse samenleving was doordesemd van religie, waarin de

verschillende basale en meer specifieke

Mariadevotie een centrale rol speelde. Het leven op aarde was slechts een

vragen een antwoord gekregen.

opmaat voor het eeuwige leven na de dood. Dit tijdelijk verblijf op aarde

Het bestaan van een kathedraal als de

moest dan ook zo deugdzaam mogelijk worden ingericht. Vanuit dat gevoel

Sint Jan wordt niet meer als

kwamen de drang en het verlangen voort een grootse kerk te doen ver­

vanzelfsprekend ervaren.

rijzen die ruim, hoog en licht was. Het moest een passende plek vormen voor de verering van God en heiligen. De gotische bouwstijl sloot goed aan


13


14

bij deze wens. Tegelijkertijd liet dit ook zien waartoe de Bossche gemeen­

heeft kunnen bouwen. Grote hoeveelheden bouwmaterialen vormden de basis.

schap in staat was. In de dertiende eeuw groeide ’s-Hertogenbosch uit tot

Die kwamen soms van heinde en verre, vaak over waterwegen. Baan­brekende

een stad van importantie aan de noordgrens van Brabant. De ambitieuze

technieken, ingenieuze hulpstukken en slimme gereed­schappen maakten het

kerkbouw gaf uitdrukking aan die groei. Bezoekers komen meer te weten

mogelijk een gebouw op te richten dat tot in de hemel leek te reiken.

over de religieuze beleving in de middeleeuwen, de initiatiefnemers van

Bezoekers krijgen een indruk van wat er allemaal bij de bouw van deze kerk

de kerkbouw en het historische kader van de groeiende stad. Kaarten en

kwam kijken. Middeleeuwse afbeeldingen van kathedraal­bouw, oude

animaties van de stad in deze tijd en objecten die gerelateerd zijn aan

gereedschappen en replica’s van hulpstukken, zoals formelen en tred­raderen,

religieus leven en de Mariadevotie brengen het onderwerp tot leven.

geven inzicht in de gebruikte bouw­technieken. Interactieve opstellingen van deze replica’s doen bezoekers ervaren hoe de bouw in zijn werk ging.

• Bouwen buiten de muren Op de plek waar een romaanse kerk stond, buiten de stadsmuren, werd

• Mensenwerk

rond 1350 begonnen met de bouw van een grote gotische kerk, gewijd aan

Niet alleen belangrijke bouwmeesters en kunstenaars zoals Jeroen Bosch

Johannes de Evangelist en Maria. Eeuwenlang werkte men aan de totstand­

hebben een onmisbare bijdrage geleverd aan de bouw van de Sint Jan.

koming van dit immense bouwwerk. Dit proces en de geografische context

Vele generaties ambachtslieden hebben aan de totstandkoming van de kerk

van middeleeuws ’s-Hertogenbosch worden in kaart gebracht. Aan de hand

gewerkt: steen- en beeldhouwers, mortelmakers, smeden, glazeniers en

van een animatie wordt de bezoekers getoond in welke volgorde en wanneer

dakdekkers. Zij hebben hun sporen nagelaten. Wie waren deze mensen en

de verschillende onderdelen van de kerk tot stand kwamen. Daardoor is het

waar kwamen ze vandaan? Bezoekers ontdekken wat voor ambachtslieden er

ook mogelijk om te laten zien dat de gotische kerk over haar romaanse

aan de kerk hebben gewerkt en wat wij nu nog over hen weten. Over­geleverde

voor­ganger heen werd gebouwd. De verschillende ruimtes in de kathedraal

ontwerptekeningen en kleine signaturen geven de kerk een menselijk gezicht.

worden onder de aandacht gebracht en de functie die ze hebben toegelicht.

Tijdens de rondgang in de kathedraal wordt op verschillende plekken aan het

De keuze voor de plek, de bouwvolgorde en –geschiedenis passeren kortom

werk van deze kunstenaars en ambachts­mannen gerefereerd.

op enerverende wijze de revue.

• Eeuwenoude getuigen • Spitsbogen, steunberen en windassen

Het beeldhouwwerk dat aan de buitenzijde van de kerk te zien is, wordt

Het blijft ook vandaag de dag fascinerend dat men een kerk als de Sint Jan

ge­ken­merkt door een rijke thematiek en een aansprekende vormentaal.


15


30


31


32


33


34

<< Zicht op exterieur en interieur exositie begane grond < Doorkijk op expositie en beeldhouwersatelier > Multimedia theater


35


36


37


38


39


40

<< Eerste etage met uitzicht op de Sint Jan < Beelden, luchtboogruiters en bouwfragmenten op de eerste etage > Schatkamer met onder andere Mirakelboek en Mariamantels >> Onderdoorgang naar Sint Jan >> Onderdoorgang vanaf Sint Jan naar Schatkamer


41


42


43


44


45


54

Zicht op Nieuwe Bouwloods Sint Jan vanuit Hinthamerstraat Maquette Bureau Henket & Partners, foto Fas Keuzenkamp


55


56

Zicht op Nieuwe Bouwloods Sint Jan vanuit Torenstraat Maquette Bureau Henket & Partners, foto Fas Keuzenkamp


57


Nieuwe Bouwloods Sint Jan  

Design: MV LevievanderMeer

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you