Page 1

Brussel leeft

Magazine jaargang 23, nr. Januari 2020

Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Afgiftekantoor: Post 1730 Asse 1 - Toelatingsnummer P 303833 - V.U. William Huybandt, Brugstraat 27, 1730 Asse

Driemaandelijks tijdschrift: Verschijnt in januari / april / juli / oktober

Bruxelles vit

Magazine 23e année no. 1

Janvier 2020

Magazine trimestriel Parutions en janvier / avril / juillet / octobre

Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles-Capitale


WIE IS WIE” IN DE BRUSSELSE HOOFDSTEDELIJKE COMITE’S

KONINKLIJKE MUZIEKFEDERATIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST vzw Hoge Bescherming: Zijne Majesteit de Koning Beschermcomité: Erevoorzitter : Guy VANHENGEL : Eerste Vicevoorzitter Brussels Parlement Vice-erevoorzitter: Carla DEJONGHE : Lid Brussels Parlement Dagelijks bestuur VAN NEROM Edgard, Voorzitter e-mail: edgard.vannerom@skynet.be HUYBANDT Marijke, Secretaris e-mail: marijke_huybandt@hotmail.com HUYBANDT William, Penningmeester

e-mail: william.huybandt@telenet.be Raad van bestuur : dagelijks bestuur + onderstaande DE KLIPPEL Roland e-mail: katleen.tilley@telenet.be VAN CAMP Cecile

e-mail: cecile.van.camp@skynet.be

VAN NEYGHEM Lieve

e-mail: vanneyghemlieve@gmail.com

Algemene vergadering : dagelijks bestuur + raad van bestuur + onderstaande HUYBANDT Michaël

e-mail: michaelhuybandt@hotmail.com

Gewestelijk Trefpunt GESLOTEN: VLAMO BRUSSEL / KMF BHG

CONTACT VIA MAIL: brussel@vlamo.be muziekfederatie@hotmail.com

VLAMO BRUSSELS GEWEST vzw Dagelijks bestuur HUYBANDT William, Voorzitter

e-mail: william.huybandt@telenet.be

VAN NEROM Edgard, Secretaris

e-mail: edgard.vannerom@skynet.be

HUYBANDT Michaël, Penningmeester

e-mail: michaelhuybandt@hotmail.com

Raad van bestuur : dagelijks bestuur + onderstaande e-mail: katleen.tilley@telenet.be DE KLIPPEL Roland HUYBANDT Marijke

e-mail: marijke_huybandt@hotmail.com

VAN CAMP Cecile

e-mail: cecile.van.camp@skynet.be

VAN HILEGHEM Rony

e-mail: rvanhile@gmail.com

VAN NEYGHEM Lieve

e-mail: vanneyghemlieve@gmail.com

Algemene vergadering : dagelijks bestuur + raad van bestuur + onderstaande NUYTS Walter

e-mail: walter.nuyts@gmail.com

DEMEULEMEESTER Frank

e-mail: frankdemeulemeester@hotmail.com

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 2


INHOUD Wie is wie............................................................................................................................. 02 Inhoud ................................................................................................................................ 03 Agenda & activiteiten verenigingen ................................................................................... 04 In Memoriam ..................................................................................................................... 06 Onze nieuwjaarswensen…………………………………………………………………................................ 08 Nos voeux de nouvel an……………………………………………………………….................................... 09 Vlamo Centraal vzw zegt de samenwerking op met Vlamo Brussels Gewest vzw...............11 Vlamo Central asbl met fin à la collaboration avec Vlamo Région Bruxelles-Capitale asbl..12 St-Ceciliaviering Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest..... 15 Célébration de la Sainte-Cecile de la FRM RBC…............................................................... 17 Toespraak voorzitter KMF BHG / Discours président FRM RBC ……………........................ 20 Concerten van aangesloten verenigingen / Concert de sociétés affiliées......................... 22 A tribute to Eric Hernalsteen............................................................................................. 30 Concertband Festival Brussels 2020 …………………………………………………………………..…….…… 36 Brusselse componist Ernest Van Nieuwenhove……………………………………………………………….39 Het sprookje, vertellingen en sagen in de muziek……………………………………………………..…….41 250 jaar geleden werd de componist Ludwig van Beethoven geboren………………….…………47 Il y a 250 ans naquit le compositeur Ludwig Van Beethoven ………………………………………….54 Colofon ...............................................................................................................................62 “BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 3


AGENDA 2020 KONINKLIJKE MUZIEKFEDERATIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

FEDERATION ROYALE MUSICALE DE LA REGION BRUXELES -CAPITALE 04-5/05/2020

Irisfeesten – Fête de l’Iris Brussel - Bruxelles

11/07/2020

Vlaanderen feest in de stad Brussel Fête de la Communauté Flamande dans la ville de Bruxelles

12/09/2020 14u/h – 18u/h

CONCERTBAND FESTIVAL BRUSSELS

12/09/2020 20u/h

TAPTOE BRUSSELS

13/09/2020 10u/h – 22u/h

CONCERTBAND FESTIVAL BRUSSELS

../11/2020 ……………

Sint Ceciliaviering – Célébration Ste. Cécile Magdalenakerk – Eglise de la Madeleine – Brussel/Bruxelles Met de medewerking van het muziekensemble van de K.H. St. Cecilia Evere Avec la collaboration de l’ensemble musical de l’H.R. Ste Cécile-Evere

../12/2020 ……………

Muziekconcerten tijdens de Brusselse kerstmarkt Concerts lors du marché de Noël Bruxelles

Grote Markt – Brussel – Grand-Place de Bruxelles

Grote Markt - Brussel – Grand-Place de Bruxelles

Grote Markt – Brussel – Grand- Place de Bruxelles

Wij nodigen al onze verenigingen uit tot deelname aan onze activiteiten. Uiteraard zullen wij u eerstdaags, per E-mail, verdere informatie bezorgen over de plaats en de inhoud van de evenementen. Ondertussen kunt u deze data reeds vrijhouden. Muzikanten en bestuursleden, wij rekenen op uw deelname. Samen met de medewerking van onze verenigingen willen wij, in een vriendschappelijke sfeer, muziek beleven en er hoogstaande culturele activiteiten van maken, uw vereniging, onze organisatie en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest waardig. Bedankt voor uw bijzonder gewaardeerde medewerking.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 4


ACTIVITEITEN VERENIGINGEN 2020 ACTIVITÉS SOCIÉTÉS 2020 12/01/2020 11u/h

Koninklijke Harmonie Sinte Cecilia/ Harmonie Royale Sainte Cécile – Evere Nieuwjaarsconcert – Concert de Nouvel an GC Everna St. Vincentiusstraat 30 Evere/ CC Everna Rue St. Vincent 30- Evere

16/02/2020 15u/h

The Brussels Concertband Concert - CC – zaal/salle WA: Halll – Rue Charles Thielemansstraat 33 – St. Pieters-Woluwe/ Woluwé St. Pierre

Gastzangers: groep Focus – Belle Perez

De artikels voor de volgende editie van ons tijdschrift dienen uiterlijk in het bezit te zijn van de redactie vóór 1 maart 2020 Les articles pour la prochaine édition doivent être en possession de la rédaction pour le 1 mars 2020 au plus tard

Fijne charcuterie - Belegde broodjes Charcuterie fine - Sandwichs garnis Plattesteen 4, 1000 Brussel Tel : 02 512 06 37 Van maandag tot vrijdag / Lundi au vendredi

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 5


Wij vernamen het overlijden van: Nous avons appris le décès de :

de Heer/Monsieur Fernand BURTON Gewezen dirigent van de Symphonie Idéale de Bruxelles Gewezen muzikant en ondervoorzitter van de K.H. De Ster - Evere Ex-dirigeant de la Symphonie Idéale de Bruxelles Ex-musicien et Vice-président de l’ H.R. De Ster - Evere

de Heer/Monsieur Jean FOUCART Adjudant-chef Tamboer Majoor van de Koninklijke Muziekkapel van de Belgische Luchtmacht Ondervoorzitter van de Koninklijke Filharmonie van Jette Tambour Major de la Musique Royale de la Force Aérienne belge Vice-président de la Société Royale Philharmonique de Jette

de Heer/Monsieur Jan-Baptist VANHOLSBEECK Bestuurslid en gewezen muzikant en penningmeester van de K. H. St. Cecilia - Evere Membre du comité - Il fut musicien et trésorier de l’ H.R. Ste. Cécile - Evere

De Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, biedt aan de families van de overledenen haar innige deelneming en wenst hun veel moed en sterkte in deze moeilijke periode. La Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles-Capitale, présente ses sincères condoléances aux familles éprouvées, et leur souhaite de trouver le courage et le réconfort en ces pénibles moments.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 6


ONZE NIEUWJAARSWENSEN Beste Muziekliefhebbers, Goede vrienden, Het vorige jaar ligt reeds achter ons en het nieuwe jaar werd net opgestart. 2019 was voor sommigen misschien een jaar om nooit meer te vergeten, voor anderen was het er beter nooit geweest. Laat ons vooral de mooie dingen onthouden want die zijn er zeker ook geweest. Provinciale solistenwedstrijd : deze kon plaatsvinden dank zij de medewerking van de “Kunsthumaniora te Brussel”, de inzet van enkele aangesloten verenigingen, directeurs, leraren en leerlingen. De laureaten van deze wedstrijd mochten deelnemen aan de finalewedstrijd. Taptoe Brussels : In het feeërieke decor van de Brusselse Grote Markt, het mooiste plein van Europa omringd door de prachtige gildehuizen had traditiegetrouw onze internationale Taptoe plaats. Deze werd smaakvol geapprecieerd door honderden muziekliefhebbers en toeristen. Concertband Festival Brussels : In het kader van Taptoe Brussels werden op de Grote Markt concerten georganiseerd. Deze concerten – volgens een toeschouwer “taptoeconcerten” – waren alweer een schot in de roos. Wij wensen de deelnemende korpsen te bedanken en te feliciteren met de sfeervolle uitvoeringen. Honderden mensen hebben er van genoten. Tijdens het voorbije jaar verleenden wij ook onze medewerking aan talrijke andere activiteiten georganiseerd door onze verenigingen en zusterorganisaties. De Raad van Bestuur van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en Vlamo Brussels Gewest wensen al hun leden en de lezers van Brussel Leeft het allerbeste toe voor het nieuwe jaar 2020. Moge vrede, vreugde, vriendschap en muziek u allen overvloedig gelukkig maken. Voorzitter KMF BHG

Voorzitter Vlamo Brussels Gewest

Edgard Van Nerom

William Huybandt

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 8


NOS VOEUX DE NOUVEL AN Chers mélomanes, Chers amies & amis, 2019 est déjà derrière nous et 2020 est déjà entamée. Pour certains 2019 était une année inoubliable, pour d’autres une année à oublier au plus vite possible. Gardons uniquement en mémoire les bons moments. Concours Provincial pour Solistes et Petits Ensembles : a pu avoir lieu grâce à l’aide assidue des « Humanités des Arts Bruxelles-Laeken », quelques sociétés affiliées, directeurs et professeurs d’académies de musique. Les participants ont donné le meilleur d’eux-mêmes et les lauréats ont pu se mesurer aux autres lauréats des autres provinces. Taptoe Brussels : Dans le décor féerique de la Grand Place de Bruxelles, la plus belle Grand Place d’Europe avec son magnifique Hôtel de Ville entourée d’autres belles maisons se tint début septembre notre Taptoe International. Cet évènement fut énormément apprécié par des centaines d’amateurs de musique et autres touristes. Concertband Brussels Festival : Dans le cadre du Taptoe Brussels de nombreux concerts furent organisés sur la Grand Place. Ces concerts connurent un grand succès de foule. Nous tenons à remercier les sociétés de musique participantes. En 2019 nous avons également collaboré à de nombreuses autres activités organisées par nos sociétés affiliées et d’autres. Le Conseil d'Administration de la Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles Capitale et Vlamo Bruxelles souhaitent à tous les membres et lecteurs de “Brussel Leeft” une Bonne et Heureuse Année. Que la Musique vous apporte joie, amitié et paix en 2020! Président FRM BRC

Président Vlamo Bruxelles

Edgard Van Nerom

William Huybandt

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 9


VLAMO CENTRAAL VZW ZEGT DE SAMENWERKING OP MET VLAMO BRUSSELS GEWEST VZW Tegelijk met de grondige reorganisatie bij Vlamo Centraal vzw werd zonder enig overleg met de Brusselse Raad van Bestuur beslist om de provinciale werking van de afdeling VlamoBrussels Gewest vzw vanaf 1 januari 2020 op te doeken en te integreren in de werking van de afdeling Vlamo Vlaams-Brabant vzw. We mochten vernemen dat deze keuze gebeurde omdat de werking Vlamo Brussels Gewest vzw stroef zou verlopen. Vlamo vzw (Centraal) bestond tot voor kort uit 5 provinciale afdelingen + het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Vlamo Brussel vzw). Alle afdelingen hebben een eigen secretariaat en een trefpuntmedewerker (ster) dewelke door Vlamo centraal ter beschikking werd gesteld, behalve het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dat enkel kon beschikken over enkele vrijwilligers. Vlamo vzw (Centraal) heeft duidelijk een andere visie op de Brusselwerking dan diegene die wordt georganiseerd door Vlamo Brussel vzw.

VLAMO BRUSSELS GEWEST VZW STELT VAST DAT VLAMO CENTRAAL VZW ZELF BESLISTE - voor Vlamo Brussels Gewest vzw geen financiële middelen toe te kennen voor een administratieve medewerker. - het trefpunt Vlamo Brussels Gewest vzw te sluiten. Nochtans wijst professor Guy Redink in het vooruitgangsrapport – besteld door Vlamo Centraal vzw –op de “belangrijkheid en noodzakelijkheid van de trefpunten als tussenschakel van Vlamo Centraal vzw naar de verenigingen”. in het voorlopig visitatieverslag van de Vlaamse Overheid (departement Cultuur, Jeugd en Media) staat genotuleerd : “Omwille van het feit dat er in Brussel geen betaalde trefpuntmedewerker is verloopt de werking stroef”

BESLUIT Vlamo Brussels Gewest vzw heeft zichzelf in vraag gesteld en geëvalueerd en komt tot het besluit dat zij goed gewerkt heeft met de middelen waarover zij beschikte.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 10


Door de genomen beslissing van Vlamo vzw( Centraal) wordt Vlamo Brussels Gewest vzw voor een voldongen feit geplaatst en wordt de werking van Vlamo Brussels Gewest vzw vleugellam gemaakt. De Brusselse verenigingen worden door Vlamo vzw (Centraal) als adoptiekinderen geïntegreerd in de provinciale afdeling Vlamo Vlaams- Brabant vzw. Er is geen sprake van samenwerking en synergie wel over het opslorpen en vernietigen van een onafhankelijke “Brusselwerking”. Vermits Vlamo Brussels Gewest vzw geen functioneel bestaan meer heeft en om verwarring te voorkomen zal Vlamo Brussels Gewest vzw hoogstwaarschijnlijk ontbonden worden. Ten gepaste tijde zullen we hierover melding maken in het magazine “Brussel Leeft”. Raad Van Bestuur VLAMO BRUSSELS GEWEST vzw

Onze Brusselse muziekverenigingen mogen hun culturele eigenheid niet verliezen. Daarom kunnen ze uiteraard blijven rekenen op de Brusselwerking van hun Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vzw (KMF BHG).

VLAMO CENTRAL asbl met fin à la collaboration avec VLAMO REGION BRUXELLES – CAPITALE asbl Avec la réorganisation approfondie de Vlamo Central asbl , cette dernière a décidée et ceci sans aucune concertation préalable de supprimer purement et simplement Vlamo Région Bruxelles-Capitale et d’intégrer Vlamo-Bruxelles dans la fédération de Vlamo Brabant Flamand asbl et ceci à partir du 1 janvier 2020. Nous avons appris que ce choix aurait été le fait à cause du mauvais fonctionnement de Vlamo Bruxelles. (Surtout au manque d’une secrétaire administrative). Vlamo asbl (Central) était constitué de 5 fédérations provinciales (Vlamo Anvers – Brabant Flamand - Flandres Occidentale et Orientale – Limbourg + Vlamo Région Bruxelles-Capitale). Chaque Fédération avait (et a) chacune son propre secrétariat et secrétaire rémunéré mis à la disposition par Vlamo Central ; sauf Vlamo Région Bruxelles-Capitale qui ne fonctionnait qu’avec des volontaires sans secrétariat (local). Vlamo Central asbl a une toute autre vision sur la manière dont est organisé et fonctionne Vlamo Bruxelles asbl.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 11


VLAMO REGION BRUXELLES – CAPITALE ASBL TIENT A REMARQUER QUE C’EST VLAMO CENTRAL ASBL QUI A DECIDE DE - pour Vlamo Région Bruxelles-Capitale asbl de ne plus accorder d’aide financière pour un collaborateur administratif. - jadis, de supprimer le secrétariat de Vlamo Région-Bruxelles Capitale asbl à Bruxelles Cependant dans son rapport d’avancement commandé par Vlamo Central asbl , le professeur Guy Redinck stipule sur la nécessité d’avoir des secrétariats et secrétaires provinciaux comme lien entre les sociétés musicales affiliées et Vlamo Central asbl”. - dans le rapport de visite provisoire de la Communauté Flamande (Département Culture, Jeunesse et Média) est mentionné pour Vlamo : “ A cause du fait qu’il n’y a pour la Région de Bruxelles-Capitale pas de secrétaire rémunéré l’organisation et le fonctionnement est déficient” COMMENTAIRE Vlamo Région Bruxelles-Capitale asbl s’est mis en question et s’est évaluée et arrive à la conclusion qu’elle a bien travaillée et fonctionnée avec le peu de moyens mis à sa disposition. De par la décision prise par Vlamo Central asbl , Vlamo Région Bruxelles-Capitale a été mis devant un fait accompli et n’est plus capable de fonctionner. De ce fait il n’est pas question de collaboration et synergie mais bien d’absorption et destruction d’une entité Bruxelloise indépendante. Les sociétés musicales de la Région Bruxelles – Capitale seront intégrées comme des enfants adoptifs dans la Fédération Musicale de Vlamo Brabant Flamand asbl. Etant donné que Vlamo Bruxelles asbl n’a plus de raison d’être et pour éviter toute confusion la fédération Vlamo-Bruxelles asbl sera probablement dissoute. En temps voulu nous ferons mention de ceci dans notre magazine “Brussel leeft”.

Conseil d’Administration VLAMO Région BRUXELLES asbl

Nos sociétés musicales Bruxelloises ne peuvent pas perdre leur propre identité culturelle. Pour cela, elles peuvent toujours compter sur la Fédération Royale Musicale de le Région Bruxelles – Capitale (FRMRBC).

Wij bieden onze lezers de mogelijkheid om ons magazine ook digitaal te lezen Het volstaat om uw E-mail adres te bezorgen aan muziekfederatie@hotmail.com Dorénavant vous pouvez lire notre revue également numériquement. Il vous suffit de nous envoyer votre adresse E-mail å muziekfederatie@hotmail.com

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 12


sarens.com

in crane rental services, heavy lifting, and engineered transport.

SARENS IS THE MARKET LEADER AND GLOBAL REFERENCE

NOTHING TOO HEAVY NOTHING TOO HIGH

SARENS

Headquartered in Belgium, Sarens provides fast, safe, and optimized heavy lift and shift solutions powered by creative engineering, product diversity, and proven global records.


MUZIEKBOEKEN & LESMETHODES KEYBOARDS & DIGITALE PIANO’S (NEW)

BLAASINSTRUMENTEN

WWW.GJMUSICWORLD.BE ELEWIJTSESTEENWEG 10 - 1980 EPPEGEM (ZEMST) Aan Parking achterkant STATION EPPEGEM TEL: 015/62.33.36 GSM: 0476/77.70.36 E-mail: info@gjmusicworld.be OPENINGSUREN: Ma-Vr 9u-12u & 14u-19u Za 9u-12u & 14u-18u ACCESSOIRES & MUSIC GIFTS, ... SLAGWERK & DRUMS

STARTERPACKS & GITAREN


ST.CECILIAVIERING VAN DE KONINKLIJKE MUZIEKFEDERATIE VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST De maand november, een tijd van grijze nevelslierten waarin de bomen hun vuurrode en goudgele bladeren laten meevoeren door de wind. Een weemoedige sfeer terwijl de zomer sterft en de winter komt aansluipen met lange nachten en bittere kou. In deze periode vieren de muziekverenigingen en alle muzikanten hun patrones “St. Cecilia”. Traditiegetrouw werden de aangesloten muziekverenigingen van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest uitgenodigd op deze hulde aan St. Cecilia. Reeds van oudsher is muziek sterk verbonden met godsdienst en spiritualiteit. Muziek en religie blijven elkaar inspireren. De Eucharistieviering had plaats op zaterdagavond 16 november 2019 in de Sint Magdalenakerk, een plaats van bezinning en gebed in hartje Brussel. De Magdalenakerk werd opgericht in de 13de eeuw en in de 15de eeuw in gotische stijl heropgebouwd., Ze had te lijden onder het bombardement van 1695 en diende gerestaureerd te worden. De klokkentoren dateert uit 1697. In 1841 werd de Magdalenakerk toevertrouwd aan de Paters Redemptoristen die zich in België kwamen vestigen. In 1902 heeft de Staat de kerk en het klooster onteigend met het oog op de aanleg van de NoordZuidverbinding. Na de tweede wereldoorlog leek de kapel voor de sloop bestemd. Groot was dan ook ieders verrassing toen ze in 1957 uiteindelijk toch gered werd en architect Simon Brigode belast werd met de restauratie en het verbinden ervan met de gevel van de voormalige Sint-Annakapel in Brabantse barok, die dateert uit 1665. Sinds 1924 zijn de Paters Assumptionisten belast met de kerk. In zijn huidige staat lijkt de kapel op een bouwwerk uit de 15de eeuw, in laatgotische Brabantse stijl, zelfs al lijken bepaalde

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 15


delen ouder. Het gebouw werd zwaar beschadigd tijdens de beschieting van 1695. Er bestaat trouwens een gravure waarop de zwaar beschadigde kerk te zien is. Ze werd eerst in 1840 gerestaureerd. In 1957-1958 volgde dan een heropbouw. Om de kerk in haar toestand van de 15de eeuw te herstellen, baseerde men zich op oude documenten. Het gebouw heeft drie beuken, gebouwd uit baksteen en witte plaatselijke steen en een vijfzijdig koor. De gevel heeft een barokportaal uit 1637. Daarboven staan een Christus, Maria-Magdalena en de engelen waarvan het origineel bewaard wordt in het Museum van de Stad. Binnenin is het erg duister en blijft er van het oude meubilair niets meer over. De glasramen dateren van de laatste heropbouw en geven de kerk zelfs een moderne toets. Sint-Annakapel: Deze kapel is opgedragen aan de heilige Rita en kende een bewogen geschiedenis sedert haar constructie in 1519 in de Bergstraat. De kapel bevond zich op een plaats waar veel mensen passeerden en was te klein geworden. In 1655 werd ze dankzij een Brusselse koopman heropgebouwd, vermoedelijk naar een ontwerp van de Mechelse architect Leo Van Heil.

Tijdens de Franse bezetting werd de kapel gesloten voor de eredienst. Aan het begin van de 20 e. eeuw werd de kapel onteigend voor de aanleg van de Noord-Zuid verbinding en werd ze tijdelijk gebruikt als bioscoop. In 1927 werd het bouwwerk bijna volledig gesloopt voor de aanleg van de Kardinaal Mercierstraat, alleen de gevel en de voorkant van de kapel bleven bewaard. Tijdens de verbreding van de Bergstraat in 1957 lieten architecten Simon Brigode et Maxime Brunfaut de voorgevel van de kapel steen voor steen afbreken om hem later weer op te bouwen achter de Magdalenakapel. De zandstenen kapel is gebouwd in Brabantse barokstijl, is verdeeld in twee registers en bevat enkele karakteristieke elementen van de Italiaanse barok die aangepast werden aan de plaatselijke traditie. (historiek overgenomen van Irisnet) De viering De klokken van de Sint Magdalenakerk beierden jubelend over Brussel om de feestelijke viering aan te kondigen. De eucharistieviering werd voorgegaan door pater Viktors Jermakovics en werd opgedragen ter nagedachtenis van de overleden voorzitters en bestuursleden van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en alle overleden leden en muzikanten van onze muziekverenigingen. De viering werd muzikaal opgeluisterd door het ensemble van de Koninklijke Harmonie “St. Cecilia” – Evere o.l.v. de dirigent William Huybandt. Na een hartelijke begroeting door pater Viktors Jermakovics verwelkomde de muziekvereniging de aanwezigen met de feestelijke klanken van Vivaldi’s Winter Tijdens de viering volgden nog andere sfeervolle uitvoeringen zoals : Halleluja – Leonard Cohen Highland Cathedral – Michael Korb Pavane in Blue – Ted Huggens Pater Viktors Jermakovics bedankte alle aanwezigen voor het meevieren. Hij had een bijzonder woordje van dank voor de Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest alsook voor de dirigent en de muzikanten van het ensemble van de Koninklijke Harmonie “St. Cecilia” – Evere voor de wondermooie klanken, die aan deze speciale viering een feestelijke toets gaven.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 16


Tenslotte dankte de heer Edgard Van Nerom, voorzitter van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de aanwezigen : Toespraak tijdens de Sint-Ceciliaviering door de voorzitter van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dhr. Van Nerom zie pagina 20 De feestelijke eucharistieviering eindigde met de toepasselijke compositie, Friendship’s hymn van Alain Crépin.De aanwezigen beloonden dirigent en orkest met een welverdiend applaus voor het creëren van deze bijzondere muzikale sfeer, een ware ode aan St. Cecilia. Bedankt muziekminnend Brussel voor uw aanwezigheid en warme genegenheid.

CVC

CELEBRATION DE LA SAINT CECILE de la Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles Capitale Le mois de novembre, le mois de la grisaille, des feuilles mortes qui se ramassent à la pelle ou qui sont emportées par le vent, le mois où l’ on se souvient des amis et proches décédés, le mois où l’on sent déjà l’arrivée de l’hiver tout proche avec ses longues nuits froides. C’est à cette période que toutes les sociétés musicales fêtent leur patronne “Saint Cécile”. Comme la tradition l’exige toutes les sociétés musicales affiliées à la Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles-Capitale sont invitées à cette célébration de la Saint Cécile. Cela fait des siècles que la musique est reliée à la religion et à la spiritualité. La célébration de la messe de la Saint Cécile a eu place le samedi 16 novembre 2019 en l’église de la Madeleine dans le centre de Bruxelles. Historique de l’église de la Madeleine Eglise de la Madeleine: Fondée au XIIIe siècle, reconstruite au XVe siècle en style gothique. Souffrit du bombardement de Bruxelles en 1695 et dut être restaurée. Le campanile date de 1697. En 1841, la Madeleine a été confiée aux Pères Rédemptoristes qui s’installaient en Belgique. En 1902, l’Etat exproprie l’église et le couvent en vue de réaliser la jonction ferrée NordMidi. Après la Deuxième Guerre mondiale, l’ancienne chapelle de la Madeleine semblait vouée à la démolition. A la surprise générale, en 1957, on finit par la sauver et les pères Assomptionnistes ont reçu la charge de l’église. Dans son état actuel, la chapelle ressemble à une construction du XVe siècle, de style gothique brabançon, même si des éléments plus anciens peuvent y subsister. L’édifice fut sévèrement endommagé par le bombardement de 1695. Une gravure le montre au milieu de bâtiments de la rue complètement sinistrés. Restauré dans les années 1840 d’abord, il a fait l’objet d’une reconstruction en 1957-1958, sur la base de l’état qui devait être le sien au “BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 17


XVe siècle, reconstitué d’après des documents anciens. L’église se présente comme un édifice à trois nefs construit en brique et pierre blanche locale avec un chœur à cinq pans. En façade, le portail baroque date de 1637. Au-dessus, on distingue un Christ, Marie-Madeleine et les anges, dont l’original est conservé au Musée de la Ville. L’intérieur fort sobre ne comprend plus de mobilier ancien. Des vitraux datant de la dernière reconstruction y apportent une touche de modernisme. Chapelle Sainte-Anne: Dédiée à sainte Rita, la chapelle a connu depuis sa consécration en 1519 rue de la Montagne une histoire plus que mouvementée. Edifiée sur un lieu de passage important, grâce au legs d’un marchand bruxellois, la chapelle devenue trop petite est reconstruite en 1655 probablement d’après les plans de l’architecte malinois Léon Van Heil. Les façades résistèrent cependant au bombardement de 1695. Fermée au culte durant l’occupation française, expropriée au début du XXe siècle en vue des travaux de la jonction Nord-Midi, la chapelle abrita temporairement un cinéma. Dès 1927, en raison de la percée de la rue Cardinal Mercier, l’édifice est pratiquement démoli : seules la façade et la partie antérieure de l’édifice seront conservées. Lors de l’élargissement de la rue de la Montagne en 1957, les architectes Simon Brigode et Maxime Brunfaut font démonter pierre par pierre la façade principale de la chapelle pour l’adosser à l’église Sainte-MarieMadeleine. De style baroque brabançon, en grès et divisée en deux registres, elle présente les éléments caractéristiques de l’adaptation du baroque italien à la tradition locale. (Historique repris de Irisnet.) La célébration Les cloches de l’église de la Madeleine sonnaient joyeusement la célébration de l’eucharistie. La messe a été célébrée par le père Viktors Jermakovics en mémoire des Présidents , dirigeants décédés de la Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles – Capitale et à tous les membres et musiciens de nos sociétés affiliées. La célébration était rehaussée musicalement par l’ensemble de l’Harmonie Royale St Cécile d’Evere sous la direction de William Huybandt. “BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 18


Après que le père Viktors Jermakovics a souhaité la bienvenue à tous, l’harmonie a jouée l’Hiver des 4 saisons de Vivaldi. Durant la messe d’autres oeuvres furent jouées : Halleluja – Leonard Cohen Highland Cathedral – Michael Korb Pavane in Blue – Ted Huggens

Le père Viktors Jermakovics remercia toutes les personnes présentes pour la concélébration et un grand merci à la Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles – Capitale et aux musiciens de l’ensemble de l’Harmonie Royale St Cécile d’Evere qui ont réhaussé cette célébration. Ensuite Monsieur Eddy Van Nerom, Président de la Fédération Royale Musicale de le Région Bruxelles – Capitale prit la parole : Discours lors de la célébration Saint-Cecile par le président de La Fédération Royale Musicale de la Région de Bruxelles-Capitale, M. Van Nerom. voir page 20 Cette eucharistie féerique se termina par Friendship’s hymn d’Alain Crépin.Une salve d’applaudissements retentit pour remercier l’ensemble musical de l’Harmonie St Cécile d’Evere, une véritable ode à Ste Cécile. Grand merci aux mélomanes Bruxellois pour leur présence et soutien.

CVC/LGM

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 19


Toespraak tijdens de Sint-Ceciliaviering door de voorzitter van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dhr. Van Nerom

Discours lors de la célébration Saint-Cecile par le président de La Fédération Royale Musicale de la Région de Bruxelles-Capitale, M. Van Nerom. Geachte Dames en Heren, Beste leden, Geachte voorzitters en bestuursleden van de aangesloten verenigingen. Chers Mesdames, Messieurs, Chers Membres, Chers Président et membres des comités des sociétés affiliées. In naam van de Federatie, haar medewerkers en haar sympathisanten mag ik u allen welkom heten op de viering van de heilige Sint-Cecilia, de patroonheilige van de muzikanten. Tijdens deze viering herdenken we de afgestorven leden van de aangesloten verenigingen. Aan de familie, moge ons meevoelen enige verlichting brengen in uw groot leed dat het heengaan van uw dierbare nalaat. La Fédération Royale Musicale de la Région Bruxelles-Capitale vous remercie pour votre présence et vous souhaite à tous la bienvenue à la célébration de Sainte-Cécile, la patronne des musiciens, des luthiers et fabricants d’instruments de musique. Au cours de la célébration nous commémorons les membres défunts des sociétés affiliées à la fédération musicale. Pour les familles, nous espérons que notre soutien vous apporte quelque soulagement dans votre peine. In naam van de federatie danken wij Pater Viktors Jermakovics voor de plechtige zielendienst en het ensemble van de Koninklijke Harmonie Sinte-Cecilia van Evere. La fédération remercie Père Viktors Jermakovics pour la célébration de la sainte-messe, la chorale paroissiale et l’ensemble de l’Harmonie Royale Saint-Cécile d’Evere sous la direction de monsieur William Huybandt pour le soutien musicale pour rehausser cette célébration. Beste muzikanten, van harte dank voor het opluisteren van deze misviering. De KMFBHG wenst een speciale dank te betuigen aan zij die de befaamde en geprezen concerten “Brussels Concert Festival” en bijhorende internationale “Taptoe Brussels” mogelijke maken. En premier lieu, La Région Bruxelles-Capitale, la ville de Bruxelles pour leur aide logistique. Mais aussi un grand mot de remerciement individuel à tous les volontaires bénévoles qui nous aident dans la réalisation de cet évènement depuis 19 ans.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 20


De federatie is er zich van bewust dat de Brusselse muziekverenigingen het niet gemakkelijk hebben in een zeer snel evoluerend Brussels Gewest waarin zij vertoeven maar toch. En 1962 Jacques Brel chantait avec la chanson « Bruxelles » ceci: « C’est le temps ou Bruxelles Bruxelleslait », elle parle de la joyeuse ville de Bruxelles au début du XX siècle, période de la belle Epoque juste avant la première guerre mondiale. Aujourd’hui, Bruxelles est parmi les 3 B, les villes commençant avec une B, les plus visitées de l’Europe, après Barcelone et Berlin. Het huidige Brussel is terug een levendige, bruisende stad geworden waarin de federatie met haar muzikanten ook haar muzieknoten wenst mee te spelen. Deze kans mag de federatie niet laten liggen. Wanneer mensen zich aansluiten bij onze verenigingen, zeker als muzikant kan er ook meer georganiseerd worden en biedt het mogelijkheden het aanbod van activiteiten uit te breiden. De federatie houdt er aan om met alle mogelijke middelen de promotie van harmonie, fanfare, brasbands, ensembles, orkesten in hun muziek te helpen door jaarlijks een Brussels Concert Festival te organiseren op de Brusselse Grote Markt. Les sociétés de musiques connaissent très bien le festival des concerts. Le nombre de demandes dépasse le nombre de concerts possibles. Tous les mélomanes, et même le passant prend le temps d’écouter. Le Brussels Concert Festival connait un grand succès aussi devant que derrière le pupitre. Les préparations du Brussels Concert Festival et surtout le Taptoe Brussels demandent plusieurs mois de préparation pour arriver à un niveau de présentation digne comme la Grand Place le mérite. Je pense que Bruxelles et sa Grand Place peut être fière d’une manifestation d’un si haut niveau, du début jusqu’à la fin et organisé par des amateurs volontaires, plein de courage. Sinds 19 jaar is de formule muziek en show een succes en wordt gewaardeerd door ons Brussels, nationaal en internationaal publiek. Vele muziekliefhebbers en toeristen gaan naar huis met een blijvende muzikale herinnering aan Brussel, wat een bijkomende promotie is voor deze multiculturele en historische stad. En 2020 la Fédération fêtera sa vingtième année de Taptoe. 2020 wordt een jubileumuitgave voor “Taptoe Brussels”. Er wordt reeds aan een speciale editie gewerkt met bijkomende activiteiten. Les détails de cette programmation spéciale seront publiés dans le magazine Brussel Leeft et sur le web Muziekfederatie.be. Déjà nous vous donnons rendez-vous le 2ième weekend de septembre, samedi le 12 et dimanche le 13 septembre 2020. Het volgende “Brussels Concert Festival” gaat door op zaterdag 12 en zondag 13 september 2020. La fédération vous souhaite un bon retour et un agréable weekend. De federatie wenst u allen een behouden thuiskomst en nog een prettig weekend. Edgard Van Nerom, Voorzitter

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 21


KOFFIECONCERT BIJ DE KONINKLIJKE HARMONIE SINTE-CECILIA - EVERE Op 13 oktober organiseerde de Koninklijke Harmonie Sinte-Cecilia in het gemeenschapscentrum Everna. een “KOFFIE-CONCERT”. Laat je vooral niet misleiden door de titel. De benaming “KOFFIE-CONCERT” had niets te maken met enige muzikale omschrijving van koffieplantages of van de geschiedenis van de koffieboon,… tijdens de pauze kon iedereen genieten van een lekker stukje taart en een koffie. Voor dit alles diende het aanwezige publiek geen extra’s te betalen, dit was allemaal inbegrepen in het toegangsticket. Om klokslag 15.00u werd de start gegeven van een leuke zondagnamiddag dewelke begon met een concert van het ensemble van de Koninklijke Harmonie Sinte-Cecilia. De presentator van dienst Walter Nuyts had vernomen dat het die dag “selfies-dag” was. Tijdens de presentatie experimenteerde hij volop met zijn gsm en selfiestick. We kijken volop uit naar zijn resultaten.

Het ensemble van Sinte_Cecilia, bestaande uit Anne, Souley, William, Patrick, Sus, Paul en Walter zorgde voor stemming in de zaal met melodietjes waaronder, Hello Dolly, C’est Magnifique, Vous Permettez Monsieur, Ik hou van u,… Het publiek werd even wakker geschrikt toen de zanger van dienst met een kwinkslag tijdens het nummer “ik hou van u” een alternatieve tekst begon te zingen,… ik haat u zo,… Na het eerste deel was het pauze: tijd voor koffie met gebak.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 22


In het tweede deel was een optreden voorzien van een accordeonist… helaas diende deze zijn optreden last-minute te annuleren wegens ziekte. Met de moed der wanhoop werd gezocht naar een andere accordeonist maar dit bleek een onmogelijke opgave. Als vervanger heeft de dirigent William Huybandt met keybord en zang het tweede gedeelte aangevuld. Meerdere klassiekers werden op het publiek losgelaten,… van Chattanooga Choo Choo, liedjes van Urbanus, Will Tura, Songs of The Beatles, songs zoals My Bonnie is over the Ocean, You are my sunshine, My darling Clementine, It’s a long way to Tipperary,… Het publiek kon er maar niet genoeg van krijgen en het geheel werd afgerond met een heuse farandole. Alle toehoorders waren enthousiast over de kwaliteitsvolle muziek en het concept. Een formule die volgens menig toehoorder zeker vatbaar is voor herhaling. MH

CONCERT IN HET WOON- EN ZORGCENTRUM SINT-JOZEF DOOR DE K.H. SINT-CECILIA VAN EVERE In het voorjaar werden we aangesproken door Guido Pishoudt. Guido is een gepensioneerde, zelfstandige glazenmaker uit Evere die als vrijwilliger een handje toesteekt in de home Sint-Jozef. Hij sponsorde vroeger ook de activiteiten van de harmonie. Een man met het hart op de juiste plaats. Hij vroeg ons om een concert te spelen voor de bewoners van het Woon-en Zorgcentrum Sint-Jozef in de Everse Marnestraat. En waarom zouden we dat niet doen? Met plezier toch. We spraken af op zondagmiddag 20 november. Een stukje Everse geschiedenis. Wellicht zullen enkele ouderlingen van de home weten dat ze verblijven in één van de oudste straten van Evere, de Marnestraat. Evere was toen nog een landbouwdorp aan de rand van de Zennevallei. In diezelfde Marnestraat bevindt zich de geklasseerde boerderij 'het hoevetje' uit 1638. Elk jaar houdt onze Koninklijke Harmonie Sint-Cecilia er zijn BBQ in de mooie binnentuin. Wat verderop kwamen de witloofboeren hun groenten wassen in 'den blauwen bak'. Een overdekte arduinen bak waarin een bron ontsproot. Niet voor niets draagt de nabijgelegen Franstalige gemeenteschool de naam: 'La Source'. De Marnestraat heette voor 1918 overigens de Oostenrijkstraat. Ze werd herdoopt als aandenken aan de roemrijke veldslag aan de Marne in 1914, die Parijs heeft gered heeft van de bezetting. Als kind roetsjten we in de winter met onze slee de steile Asscheweg naar beneden naast de muur van het vroegere klooster Sint-Jozef, vandaag het woonzorgcentrum Sint-Jozef.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 23


Terug naar ons concert. Zondag 20 november. Met ons 7 koppig ensemble trokken we naar de vroegere kapel van het klooster, vandaag een ontmoetingszaal. Het zat goed vol. We ontmoetten nog enkele oude bekenden die tot vandaag lid zijn van onze harmonie. Plezierig voor hen dat wij op bezoek kwamen. We speelden een gevarieerd programma met populaire nummers als Valencia, Vous permettez Monsieur, YMCA. Er mocht al eens gezongen worden met 'Ik hou van u/ je t'aime tu sais' en 'Hello Dolly' onder leiding van onze dirigent William Huybandt. En er was ambiance en reactie in de zaal. Tof. We droegen ook een nummer op aan de vrijwilligers van de home. Zij vervullen een onmiskenbare rol in het leven van de bewoners van het rustoord. Met welk nummer kon dat beter als: "C’est magnifique” .We hoorden achteraf dat er zelden zoveel volk komt naar een animatie als die zondag. Thérèse die als vrijwilligster de mensen voorzag van een drankje zei : “En een dikke proficiat en DANKUWEL vanwege de vrijwilligers die het cafetaria regelmatig openhouden. Ook die glimlach en blijheid van bewoners maakt het echt de moeite waard. En als jullie met muziek daarbij dan helpen....super!” Dat klopt helemaal Thérèse. Elke glimlach die we terugkregen voor ons optreden was een mooi geschenk. En we voelden ons rijk aan het einde van de middag. Walter Nuyts Muzikant van de KH Sint-Cecilia

EVERE KERSTMARKT, K.H. SINT-CECILIA VAN EVERE

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 24


DE KONINKLIJKE MUZIEKMAATSCHAPPIJ VAN STOKKEL IN CONCERT De Koninklijke Muziekmaatschappij van Stokkel bestaat reeds 146 jaar en heeft een lange weg afgelegd: de jaarlijkse processies hebben baan geruimd voor het traditioneel herfst- en lenteconcert en de harmonie werkt mee aan tal van andere feestelijkheden, zoals o.a. het Stokkels Wijkfeest. Er bestaat een nauwe samenwerking met de Muziekacademie van Sint-Pieters-Woluwe en de fanfare “Kunst en Vrijheid” uit Kraainem. De bestuursleden, muzikanten, dirigenten, lokalen en leden veranderden in de loop der jaren, maar dankzij ieders inzet bestaat de Koninklijke Muziekmaatschappij van Stokkel nog steeds met hetzelfde doel: SAMEN MUZIEK MAKEN. Traditiegetrouw organiseerde de Koninklijke Muziekmaatschappij van Stokkel haar eindejaarconcert op zondag 1 december 2019 in de prestigieuze zaal “Fabry” van het gemeentehuis van Sint-PietersWoluwe. Dat de Koninklijke Muziekmaatschappij van Stokkel garant staat voor geslaagde concerten werd telkens bewezen en het gebeuren vindt steeds naklank en zindert tot ver buiten de grenzen van hun eigen leefgemeenschap. Ook dit jaar hadden bestuur en dirigent alweer getracht een programma samen te stellen dat zou voldoen aan de verwachtingen van hun muziekminnend publiek en eerlijk is eerlijk en ere wie ere toekomt, ze zijn schitterend in hun opzet geslaagd. Ook in barre wintertijden blijft muziek inspireren en warmte bieden.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 25


Het eerste deel van het programma was een optreden van de Vlaamse zanger en songwriter “UDO”. Met zijn mooie warme stem en zijn gekende innemendheid wist hij met een verzameling hits en enkele nieuwe kerstnummers zijn publiek te boeien. In het tweede gedeelte van de concertnamiddag was het de beurt aan de vereniging zelf. Onder de leiding van Pierre Durochez werden de aanwezigen verwend met volgende werken: Accolade / Giu la Testa / Summer of 69 / I was made for loving you / Saxophone Jubilee I can Get no) Satisfaction Vervolgens concerteerde de Koninklijke Muziekmaatschappij van Stokkel samen met Udo en brachten volgende werken: Zij gelooft in mij / I’ve got you under my skin / Isn’t It Time Maar mooie liedjes duren niet lang en aan alle moois komt een einde. Als bewijs van waardering werden dirigent, orkest en Udo door een laaiend enthousiast publiek bedankt met een oorverdovend applaus, hetgeen tot ieders voldoening resulteerde in een muzikaal toemaatje. Een passend bloemstuk voor de dirigent en de zanger was dan ook meer dan verdiend.

De presentatie werd op een aangename en vlotte manier gebracht door de heer Roger Lens. Proficiat aan de voorzitter, bestuur, dirigent en alle muzikanten die allen samen met sterallures, van deze concertnamiddag een “Grand Cru 2019” hebben gemaakt. Mooi, mooi, de Koninklijke Muziekmaatschappij van Stokkel op haar best. Met de muziek nog in ons hoofd reden wij door de donkere koude vooravond huiswaarts, overtuigd dat wij de volgende concertuitvoering van de Koninklijk Muziekmaatschappij van Stokkel niet willen missen. CVC

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 26


tŝũďŝĞĚĞŶĞĞŶƵŝƚŐĞďƌĞŝĚĂƐƐŽƌƟŵĞŶƚŵƵnjŝĞŬŝŶƐƚƌƵŵĞŶƚĞŶĂĂŶ͗ ,ŽƵƚͲĞŶŬŽƉĞƌďůĂnjĞƌƐ͕ĚŝŐŝƚĂůĞƉŝĂŶŽ͛Ɛ͕ĚƌƵŵƐĞŶƚŽĞďĞŚŽƌĞŶ͘ KŶĚĞƌŚŽƵĚĞŶŚĞƌƐƚĞůůŝŶŐĂĂŶƐĐŚĞƌƉĞƉƌŝũnjĞŶ͘

; Ϳ

ZZZPXVLFFRPSDQ\EH


KONINKLIJKE PHILHARMONIE JETTE GALACONCERT Dirigent Dominique 30 jaar dirigent Op 14 december speelde onze Filharmonie haar jaarlijks galaconcert in de Onze-Lieve-Vrouw van Lourdeskerk in Jette. Het concert stond volledig in het teken van het jubileum ter ere van 30 jaar dirigentschap van Dominique Lecomte. Speciaal voor de gelegenheid hadden het orkest en de dirigent een selectie voorbereid van de mooiste stukken uit de voorbije dertig jaar. Zo kon het publiek opnieuw genieten van Les Saltimbanques, Life, Hymn of the Fallen, Phantom of the Opera, El Camino Real en andere meesterwerken die het dirigentschap van Dominique bij onze Filharmonie gemarkeerd hebben. Het begon allemaal in 1989: Dominique, een jonge muzikant van 24 jaar oud, kwam ons uit de nood helpen toen onze toenmalige dirigent op enkele weken tijd van een concert afzegde.

Dit eerste concert onder zijn leiding was meteen raak. Het betekende ook een nieuwe wending voor ons orkest. Al snel werd duidelijk dat het talent, het charisma, het engagement en de warme persoonlijkheid van deze jonge orkestleider een gigantische aanwinst voor de Filharmonie zou betekenen. Er blies letterlijk een nieuwe wind door ons orkest: hij tilde het artistiek niveau naar ongekende hoogtes, trok nieuwe talentvolle muzikanten aan en voerde vriendschap en convivialiteit hoog in het vaandel. Onze toenmalige voorzitter, de betreurde Willy Matterne, bewoog hemel en aarde om de jonge Dominique bij de Filharmonie te houden, ook al ligt Jette voor hem niet bepaald naast de deur. De interim voor enkele maanden werd zo een vaste kracht voor onbepaalde duur. Hopelijk kunnen we samen met hem nog vele onvergetelijke concerten spelen en nog lang van zijn vriendschap genieten. Dominique, de muzikanten en het bestuur dragen het concert op aan Jean Foucart, voormalig vice-voorzitter van de Filharmonie. Hij keek vol verwachting uit naar de viering van dit jubileum, maar is jammer genoeg enkele dagen voordien op 8 december onverwacht overleden. “BRUSSEL LEEFT�

KMF BHG - 28


PHILHARMONIE ROYALE JETTE Concert de gala Dirigeant Dominique 30 années de direction Le 14 décembre, notre Philharmonie donnait son concert de gala annuel en l’église Notre-Dame de Lourdes à Jette. Ce concert était placé sous le signe de la réjouissance, pour fêter les 30 ans de direction de Dominique Lecomte. Tout spécialement pour cette occasion, l’orchestre et le chef avaient effectué une sélection parmi les plus belles pièces de notre répertoire. Le public pouvait à nouveau se régaler à l’écoute d’œuvres telles que Les Saltimbanques, Life, Hymn of the Fallen, Phantom of the Opera, El Camino Real et d’autres œuvres majeures qui ont marqué le parcours de Dominique à la direction de la Philharmonie. Et dire qu’en plein été 1989, Dominique Lecomte, jeune musicien de 24 ans, nous était tombé du ciel, oserions-nous dire par miracle, juste pour effectuer un intérim de courte durée, et nous sauver de la défection du chef de musique de l’époque, à quelques semaines d’un concert. Ce premier concert fut un succès : ce fut peut-être un petit pas pour notre jeune chef, mais un pas décisif pour notre phalange. Car l'avenir allait rapidement le confirmer : en gagnant les compétences, le dynamisme, la fidélité et aussi l'amitié de ce jeune directeur artistique, la Philharmonie avait, en quelque sorte, décroché la lune. Nous avions visiblement déniché l'oiseau rare, un chef à la baguette magique, qui pouvait favoriser l'arrivée de nouveaux et jeunes musiciens, mais aussi élever le niveau musical de la Philharmonie, et de plus, cultiver l’amitié et la convivialité qui règnent en son sein. Le président de l’époque, le regretté Willy Matterne, fit des mains et des pieds pour convaincre notre jeune recrue de poursuivre son travail à Jette, malgré la petite centaine de kilomètres séparant la place Cardinal Mercier de son domicile. Et le provisoire devint définitif : l'intérim de quelques mois fut transformé en contrat à durée indéterminée. Formons le voeu de pouvoir donner encore de nombreux et beaux concerts avec lui, et de conserver longtemps son amitié. Dominique, les musiciens et le comité ont dédié ce concert à Jean Foucart, vice-président de la Philharmonie, décédé inopinément le 8 décembre dernier, à quelques jours d’un concert qu’il attendait avec impatience.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 29


A Tribute to Eric Hernalsteen 1957-2019 President of the Brussels Concertband 2001 – 2019 Eric Hernalsteen joined the local Harmonie De Eendracht in his home village of Haren, as a talented 16 year old trumpetist, and later served as President for 18 years. Sadly after his untimely death in September after a short illness, the Brussels Concert Band and musical community in Belgium will sorely miss a hugely respected President, a great musician, and a much loved friend. In addition to the Brussels Concert Band, Eric played a wide variety of styles and with other bands over the years. These included the Gretry Kring Fanfare in Haren when he was much younger. He later formed his own Big Band “Chain”, and others were the Magic Spots, Boogie Boys, Joy Singers, Bad Luke & the Happy Few and the Cruncho Granola Big Band. But his longest relationship, the BCB lasted 46 years. Over those years the band transformed in many ways and grew to be the successful multicultural concert band it is today. The band broadened its musical style, playing a variety of musical styles in bigger venues. Along the way it adopted the new name of Brussels Concert Band reflecting the changing nature of its music, musicians and public. Under Eric’s presidency, and the conductor Guido De Ranter, the band enjoyed tours in Germany, Ireland, Guernsey and Friesland. Eric himself derived a lot of pride, not only from the BCB’s musical success outside, but also of the warm camaraderie he nurtured inside the band, between the musicians of many nationalities. It changed his life too: he met his English partner, Nicky through the band. In later years health problems affected Eric’s ability to play, and after a few years courageously playing trumpet lefthanded following a stroke, he had to give up playing altogether. He focused on his role as President, whilst still continuing his busy job as the local funeral director until 2016. Patrick Vandevelde, guitarist and close friend of Eric’s, has become the new President of the Brussels Concert Band. Whilst his musicianship and leadership will be missed by many, Eric’s sense of fun and laughter will be missed by all. Eric Hernalsteen 2/9/57 – 23/9/19

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 30


the

student instrument

12th key

optional Eb lever

adjustable thumb rest with ring

bell ring made of high strength elastomer

SeleS is a new brand created by Henri SELMER Paris respecting the values held by the SELMER family since the creation of the company in 1885.

par

SELES_CLAR_Prologue_pub_A4_Eng.indd 1

www.seles.fr

21/04/2016 15:00:16


Dé specialist in blaasinstrumenten & slagwerk Muziekcentrale Lummen

SLAGWERK EN KOPERINSTRUMENTEN UIT EIGEN FABRIEK PERCUSSION ET CUIVRES DE NOTRE PROPRE USINE

● Een uitgebreid assortiment van alle gerenommeerde merken. ● Testlokalen in de showroom. En ook de mogelijkheid om instrumenten thuis uit te proberen. ● Vakkundig onderhoud en reparaties.

Le spécialiste par excellence pour les instruments à vent et de percussion ● Un large assortiment de toutes les marques renommées. ● Des locaux pour tester des instruments dans notre showroom. Et aussi la possibilité de tester des instruments chez vous. ● Entretien et réparations professionnels.

Bezoek onze nieuwe winkel in Lummen! Visitez notre nouveau magasin à Lummen!

Adams Muziekcentrale Bosstraat 73 Lummen (B) +32 (0)13 35 20 20

www.adams-music.be info@adams-music.be


Presenteren

BEST OF BEETHOVEN curated by Jan Caeyers 4CD digipack – Warner Classics 5054197061745

Release 29/11/2019

In 2020 herdenkt de wereld de 250ste geboortedatum van Ludwig van Beethoven. Het internationale startschot van dat Beethoven-jaar werd gegeven op 8 december 2019. Klara viert die start met de CD-box Best of Beethoven, een eigenzinnige introductie tot deze geniale componist, samengesteld door Beethovenexpert Jan Caeyers, auteur van de internationaal gelauwerde biografie over de componist. Het is geen Alles van Beethoven, noch een Best of Beethoven, wel een persoonlijke selectie uit het oeuvre van de componist. Met een neus of beter oor voor uitzonderlijke en historische uitvoeringen. Op vier cd’s krijgt u een prachtig beeld van het genie van Beethoven. Maar voorbij al dat geniale en universele en buitenproportionele moet u vooral op zoek gaan naar de schoonheid van zijn muziek In het voorjaar van 2020 wijdt Klara o.a. een 9-delige radioreeks aan Beethoven, dan met Jan Caeyers als enthousiaste verteller.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 35


Concertband Festival 2020 - pre-promo.indd 1

www.TAPTOEBRUSSELS.com

BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

27/12/19 10:05

13/09 12.00-22.00h

12/09 14.00-19.00h

September 2020

Please contact taptoebrussels@hotmail.com

12 & 13

Concertband Festival Brussels

Your band at


CONCERTBAND FESTIVAL BRUSSELS 2020

DATA

12/09/2020

en

13/09/2020

ONKOSTENVERGOEDING 400,00 € / concert Concert op podium of kiosk (duur van het concert : 45 tot 60 minuten, volgens programmering KMF BHG ) Inschrijvingsformulier aanvragen via https://www.taptoebrussels.com/inschrijven/ Digitaal inschrijvingsformulier voor 31/01/2020 toezenden aan muziekfederatie@hotmail.com Alleen correct en volledig ingevulde digitale inschrijvingsformulieren in WORD worden aanvaard, tenzij voorafgaand schriftelijk akkoord KMF BHG Alle ingeschreven verenigingen ontvangen via mail een antwoord ten laatste op 31/03/2020

WAARBORG

Bedrag : 150,00 €

Om last-minute programmawijzigingen te vermijden doordat verenigingen hun deelname annuleren wordt gevraagd om een waarborgsom te storten.. De waarborgsom wordt – behoudens niet-optreden of schadegeval –binnen de maand na de uitvoering van het concert teruggestort. Na bevestiging dat uw vereniging weerhouden werd om deel te nemen aan Concertband Festival Brussels dient de waarborg binnen de 14 dagen betaald zijn op rekeningnummer KMF BHG BE37 0682 2170 3328 met vermelding : CFB + waarborg + naam van uw vereniging Bij niet, niet-tijdige of onvolledige betaling vervalt elk recht van deelname KMF BHG behoudt zich het alleenrecht betreffende - de aanvaarding van kandidatuur voor deelname concerten - bepaling van datum met uurregeling van voorziene optreden korps. De planning wordt met de grootste zorg voorbereid, maar afwijkingen behoren tot de mogelijkheden. Korpsen dienen zich ter plaatse te houden aan richtlijnen van hoofdcoördinator of zijn aangeduide vervanger

Behoudens overmacht verbinden wij ons om de bovenstaande regelgeving te respecteren. Voor alle geschillen zijn enkel de Rechtbanken van Brussel bevoegd.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 37


CONCERTBAND FESTIVAL BRUSSELS 2020

DATES INDEMNITES

12/09/2020

et

13/09/2020

400,00 €

Concert sur podium ou sur kiosque Duré du concert : 45 à 60 minutes, suivant programmation de la FRM RBC Demandes de formulaire d'inscription au https://www.taptoebrussels.com/inschrijven/ Formulaires d’inscriptions à renvoyer au plus tard avant le 31/01/2020 au muziekfederatie@hotmail.com Uniquement les inscriptions complètement et correctement remplies en WORD suivant le formulaire d’inscription ad hoc, seront prises en considération, sauf accord préalable de la FRM RBC Au plus tard le 31/03/2020, les sociétés seront contactées par mail par la FRM RBC

“Caution” de 150,00 € Afin d'éviter que certaines associations annulent leur participation une caution de 150,00 € sera exigée. Sauf annulation de l’orchestre sélectionné, ou sauf dommages : la caution sera remboursée dans le mois après le concert. Après confirmation que votre orchestre est selectionée, le montant doit être versé endéans les quinzes jours au compte BE37 0682 2170 3328 de la FRM RBC. En cas de non-paiement ou tardif, ou incomplet la candidature n’est plus retenue. La FRM RBC se réserve l’exclusivité pour : - l’acceptation de la candidature - la détermination date/horaire du concert prévu. Le calendrier proposé et les horaires sont préparés avec le plus grand soin, mais des écarts sont possibles. Sur la Grand-Place, les sociétés de musique doivent se conformer aux directives du chef coordinateur ou de son remplaçant désigné Sauf cas de force majeure, nous nous engageons à respecter les règlements ci-dessus. Pour tout litige, seuls les tribunaux de Bruxelles sont compétents.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 38


BRUSSELSE COMPONIST ERNEST VAN NIEUWENHOVE De Brusselse componist en pianist Ernest Van Nieuwenhove werd geboren te Sint-JansMolenbeek op 31 maart 1880. Meer dan dertig jaar maakte zijn grootvader deel uit van het orkest van de Munt in Brussel. De muziek zat hem zeker wel in het bloed. Dikwijls konden de bezoekers van het Kursaal te Oostende een jong ventje aan de zijde van een oude paukenist zien zitten. Geregeld draaide hij de partituurbladen om, een bezigheid die de grootste aandacht vergde van de kleine Ernest. Ernest kreeg zijn eerste muzieklessen van zijn vader en studeerde notenleer aan de muziekschool van Anderlecht bij Joost De Mol. Daarna volgde hij nog pianolessen bij José Sevenants en privélessen orkestratie bij Paul Gilson. Van Nieuwenhove deed zijn moderne humaniora aan het Brussels Atheneum. Ter gelegenheid van de prijsuitreiking, componeerde hij als student dikwijls een muziekwerk op tekst van zijn neef, de auteur Herman Teirlinck. Omwille van het feit dat hij niet over voldoende financiële middelen beschikte kon hij niet verder gaan studeren aan het conservatorium. Hij genoot dus geen officiële muziekopleiding en heeft ook geen officiële functie bekleed in het muziekonderwijs. Hij was autodidact. Doch was hij zeer bekwaam als componist en ook als uitvoerder. Van beroep was hij ambtenaar. Hij schreef salonmuziek die hij publiceerde onder de naam Ernest d’Agrèves. Ernest Van Nieuwenhove werd vooral bekend als pianist en kamermusicus. In “de MuziekWarande” uit 1924 lezen wij: “In onze hoofdstad is Ernest Van Nieuwenhove een welbekende figuur, vooral nog omdat hij altijd gereed is een afwezige artiest of een telaatkomer voor het klavier te vervangen, hetgeen hij doet met een onloochenbaar gezag, zelfs in de moeilijkste kamermuziek. Weinig kunstenaars lezen zo gemakkelijk en zo graag op zicht. Zijn bereidwilligheid evenaart zijn scheppingslust die al heel wat lauweren in de compositiekunst heeft veroverd”. Ernest Van Nieuwenhove was een vriendelijke man die leefde voor het schone in al zijn vormen en hield van lange reizen. Hij huwde met Rosa Van der Haeghen, lerares. Door de bezielende invloed van deze dame werd zijn vertrouwen als musicus versterkt.

Hij verwierf vooral bekendheid en naam met het componeren van kamermuziek. Toch is zijn hoofdverdienste het lied. Lambrecht Lambrechts, de kroniekschrijver van de Vlaamse laatromantische liedkunst evalueerde: “zijn liederen zijn misschien wat moeilijk voor Vlaanderen. Van Nieuwenhove is moeilijk in bijna alles wat hij schrijft, maar heden ten dage vinden wij wel pianisten die voor dergelijke begeleidingen niet terugdeinzen. Hij gebruikt veel noten, hij houdt van vleiende toonveranderingen, vindt rijke en gedurfde harmonieën, lijkt wel meer intellectueel dan vol stormen, vol blakend gevoel. Weinig toondichters verstaan de rol van het klavier in het kunstlied zo goed als hij “.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 39


Van Nieuwenhove heeft ook een paar opera’s geschreven. Met veel succes ging In 1909 zijn eenakter “Harten Troef”, naar een libretto van Herman Teirlinck in première in de Koninklijke Vlaamse Opera te Antwerpen. Het publiek kon de ritmische vitaliteit en de schilderachtige orkestratie best smaken. Hij schreef en paar orkestwerken, waaronder de symfonische gedichten “Voorjaarsweelde” en “Venetia” waarvan de invloeden liggen ergens tussen César Franck en impressionisme. Hij schreef ook werken voor het radio-orkest. Alhoewel Ernest Van Nieuwenhove verschillende prijzen ontving voor zijn composities, onder meer van de stad Antwerpen, de Belgische regering, de Provincie Brabant en Le Cercle Artistique de Bruxelles , kwam hij na de Tweede Wereldoorlog in de vergetelheid. In 1952 ontving zijn “Toccata voor beiaard” de Kamiel Lefèvreprijs in Mechelen.

Ernest Van Nieuwenhove overleed op 10 januari 1968 in Schaarbeek.

CVC

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 40


HET SPROOKJE, VERTELLINGEN EN SAGEN IN DE MUZIEK Muziek en verhalen, een gouden combinatie. Sprookjes bestaan al honderden jaren en zijn ontstaan doordat de mensen de sprookjes aan elkaar doorvertelden. Eeuwenlang hebben veel componisten zich laten verleiden tot deze verhalen op muziek te zetten. Passie, humor, droom, rozengeur en maneschijn, nostalgie en exaltatie kenmerken deze werken. Ze vormen een universum van doortastende emoties en belevingen. Ze vervoeren ons in de wereld van de kleuren, tovenaars, geliefden, prinsen en prinsessen. Een gedroomde muzikale ervaring en klankkleur voor de ontdekking van een wonderbaarlijke wereld. Kinderlijke magie die eigen is aan sprookjes, vertellingen en sagen en die ook volwassenen kan betoveren. Kortom muziek die de harten van heel het gezin weet te beroeren.

HANSEL UND GRETEL (HANS EN GRIETJE) – Engelbert HUMPERDICK “Hänsel und Gretel” is een opera van de componist Engelbert Humperdinck, die hem omschreef als een sprookjesopera. Het libretto werd geschreven door Adelheid Wettede, de zus van de componist en is gebaseerd op het sprookje van “Hans en Grietje” van de gebroeders Grimm. Humperdinck componeerde dit werk in Frankfurt in 1891-1892. De opera werd voor het eerst uitgevoerd in het Hoftheater in Weimar op 23 december 1893 en gedirigeerd door Richard Strauss. Het werk speelt zich af in het donkere bos, een vertrouwde, maar met angsten omringde sprookjeswereld. Net als in alle goede sprookjes winnen kinderlijke onschuld en dapperheid het uiteindelijk van duistere heksenkunstjes en wordt iedereen verlost uit de ban van de heks. Hans en Grietje worden, gekweld door honger en dorst, door hun moeder het huis uitgestuurd om in het bos aardbeien te zoeken voor hun avondmaal. Ze dwalen rond en gaan steeds dieper het bos in. Het wordt donker en ze merken tot hun schrik dat ze de weg naar huis niet meer vinden. Het zandmannetje verschijnt en sust hen in slaap en tijdens de nacht worden ze beschermd door veertien engelen. Wanneer ze de volgende morgen worden gewekt door het dauwmannetje zien ze een prachtig huis gemaakt van peperkoek en versierd met glazuur en snoep. Door de honger kunnen de kinderen de verleiding niet weerstaan en beginnen aan het huis te knabbelen. De heks, aan wie het huis toebehoort ontdekt de kinderen en sluit Hans op in een kooi om vetgemest te worden. Grietje moet haar helpen bij het bakken van koeken. Maar wanneer de heks even niet oplet duwt Grietje haar in de oven en bevrijdt haar broertje. Wanneer de moeder verneemt dat er in het bos een heks woont, gaat ze met haar man op zoek naar de kinderen. Na een intense zoektocht worden de kinderen herenigd met hun gelukkige ouders.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 41


HET SLUWE VOSJE – Leos JANACEK In 1920 stuitte Janácek op het onderwerp voor de opera, toen hij zijn huishoudster hoorde lachen bij het lezen van een feuilleton waarin op een charmante manier het leven van een vosje werd beschreven. De huishoudster die zag dat Janacek het ook een fraai verhaal vond, stelde voor dat hij er – als echte natuurliefhebber – maar eens een opera over moest schrijven. Dit was een boeiende gedachte voor de componist en hij begon en maakte het libretto zelf. De wereldpremière vond plaats in Brno ( Moravië) op 16 november 1924. in het werk “Het sluwe Vosje”, leven dieren en mensen samen in een land waar dromen, fantasie en natuur één worden en de natuur zich afwisselend van haar mooie en haar droevige kant laat zien. De boswachter verstoort het leven van de dieren in het bos. Op een dag vangt hij het sluwe vossenvrouwtje Bystrouskaen en neemt haar mee naar huis. De boswachter meent in zijn droom in het vosje het zigeunermeisje Terynka te herkennen. Als het vosje enkele kippen en de haan doodt moet ze gestraft worden, maar ze weet te ontsnappen en zoekt haar heil in het bos. Daar wordt ze met vreugde begroet door de andere dieren. Als ze een knappe mannetjesvos ontmoet, worden de twee verliefd op elkaar en trouwen onder grote belangstelling van alle dieren in het bos. In de dorpsherberg plagen de stamgasten elkaar met hun liefdesperikelen waarbij ook Terynka ter sprake komt. Op weg naar hun huis ziet de boswachter het vosje, maar zij is hem te snel af. Ondertussen heeft het vossenpaar vele jongen gekregen. Als de stroper Harasta de boswachter vertelt dat hij met Terynka gaat trouwen, is deze zo boos dat hij een klem voor het vosje plaatst. Maar het is Harasta die uiteindelijk het vosje doodschiet. Tijdens de bruiloft van Harasta en Terynka wordt de boswachter zo somber dat hij het bos inloopt. Daar wemelt het van nieuw leven, wat hem met het bestaan verzoent. Hij valt in slaap en keert in zijn droom terug naar het begin van het verhaal. Dit levendig en komische verhaal over dieren in het bos en mensen uit het dorp is doordrongen van een magische sfeer. Maar onder het rustige oppervlak borrelt de onbarmhartige cyclus van de natuur: de opeenvolging van geboorte, dood en wedergeboorte. Met betoverende muziek weet Janácek deze wereld tot leven te brengen, en in de prachtige klanken herkennen we de bossen en de muziek uit zijn geboortestreek Moravië.

DOORNROOSJE – Peter TSJAIKOVSKI Voor Tsjaikovski was “Doornroosje” een van zijn mooiste werken. “Bij het componeren verkeerde ik in een ware extase” schreef hij. Deze bezieling drong door tot in de muziek. Ook bij het publiek behoort “Doornroosje” tot de meest populaire balletten. Het werk ging in 1890 in Sint-Petersburg in première. De grootste wens van een koning en koningin is een kindje. Een kikker voorspelt dat hun wens zal uitkomen. Na negen maanden wordt Roos, een prachtig prinsesje geboren. Natuurlijk moeten de dertien feeën van het koninkrijk uitgenodigd worden. Maar om praktische redenen en ook

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 42


omdat de dertiende fee een moppertante is, worden er maar twaalf uitgenodigd. De dertiende fee is zo boos dat ze een vloek uitspreekt over het koningskind. Hoe hard de ouders het ook proberen te verhinderen, op Roos vijftiende verjaardag komt de voorspelling van de fee uit. Gelukkig is die wat afgezwakt door de tussenkomst van fee nummer 12. Prinses Roos valt in slaap voor honderd jaar en het kasteel wordt overwoekerd door doornige rozenstruiken. De prinses wordt al snel Doornroosje genoemd. Gelukkig verschijnt na honderd jaar, zoals het in een goed sprookje hoort, de reddende prins.

RUSALKA – Antonin DVORAK Zonder twijfel is de lyrische sprookjesopera “Rusalka” van Dvorak niet alleen zijn beste, maar ook zijn populairste muziekdramatische creatie. Dat die populariteit grotendeels te danken is aan een van de meest sublieme sopraanaria’s uit de geschiedenis van de opera, namelijk het prachtige “Lied aan de Maan” is evident. De première van de opera had plaats in Praag op 3 maart 1901. “Rusalka” is het verhaal van de mooie waternimf Rusalka die smoorverliefd wordt op een prins en daarom ook mens wilt worden. De prins, geraakt door haar schoonheid, wenst met haar te trouwen. Hij is echter bang dat Rusalka de menselijke hartstocht mist. Rusalka’s vader, de watergeest, twijfelt eveneens en waarschuwt zijn dochter voor deze onmogelijke liefde. Op een avond aan het meer is ze gebroken door verdriet. Alleen de zwijgende maan is de enige getuige van haar tranen en snikken. Ze kijkt op en richt haar wanhooplied tot het zilveren hemellichaam in de overbekende aria “Lied aan de Maan”. De diep ongelukkige Rusalka zoekt hulp bij een heks. De heks Jezibaba verandert haar in een sterfelijk wezen maar neemt in ruil daarvoor haar stem weg en de prins zal sterven als de bruiloft niet doorgaat. De stomme koele nimf kan de prins niet lang bekoren en hij zoekt en vindt passie bij een vreemde prinses. Wanhopig keert Rusalka naar het woud en het meer terug. Haar vroeger leven kan ze echter niet opnieuw opnemen. De prins krijgt echter spijt en gaat op zoek naar Rusalka. Hij vindt haar bij het meer en smeekt haar om een kus. Rusalka waarschuwt hem dat dit zijn dood kan betekenen. De prins sterft in haar armen.

PETER EN DE WOLF – Sergei PROKOFJEV Peter en de Wolf is een muzikaal sprookje dat generaties jongeren verzoend heeft met wat dan heet, de klassieke muziek. Sergej Prokofjev schreef in 1936 zowel de tekst als de muziek met een pedagogisch doel, kinderen confronteren met dat soort muziek en hun nieuwsgierig maken

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 43


naar de elementen (bijvoorbeeld klankkleur, melodie, dramatiek) in die muziek. Peter en de wolf, het muzikaal sprookje van Prokofjev is alom bekend. Het verhaal is dat van een jongen die in de wei wandelt. Een eend volgt hem en gaat zwemmen in de vijver. De eend kibbelt wat met een vogeltje tot de kat eraan komt. Dan komt opa, die is ontzettend boos omdat Peter het tuinhek liet openstaan. Er zwerft immers een wolf rond die heel gevaarlijk is. Opa zijn woorden zijn nog niet koud of de wolf verschijnt ten tonele. Nog voor iedereen van zijn verbazing is bekomen, heeft de wolf de eend al opgegeten en kijkt hij begerig naar het vogeltje. Maar dat mag niet gebeuren vindt Peter. Hij bedenkt een list om de wolf te vangen. Dat lukt hem en samen met opa en de jagers brengt hij de wolf naar de dierentuin. Elk personage in dit werk wordt uitgebeeld door een instrument of instrumentengroep.

MA MERE L’OYE (MOEDER DE GANS) – Maurice RAVEL Ma Mére l’Oye is oorspronkelijk een reeks van vijf stukken voor (vierhandig) piano. Maurice Ravel componeerde deze suite - die voor een groot deel gebaseerd is op de sprookjes van Moeder de Gans - voor de kinderen Jean en Mimie van zijn vrienden. Ravel laat duidelijk zien zich volledig in de kinderziel te kunnen verplaatsen. Het werk werd voor het eerst uitgevoerd in 1910 in Parijs. Later zette hij de vierhandige stukken om voor solopiano voor zijn vriend Jacques Charlot. In 1911 orkestreerde Ravel het werk tot “Suite de Concert” en een jaar later zette hij dit om in een “Suite de Ballet” waarbij hij het uitbreidde met twee delen. De vijf delen zijn: “La Pavane de la Belle Dormant” (uit Doornroosje), “Petit Poucet” (Klein Duimpje), Laideronnette, Impératrice des Pagodes ( Keizerin van de Pagodes), Les Entretiens de la Belle et la Bête (uit Belle en het Beest), Le Jardin Féerique (uit Doornroosje).

L’APPRENTI-SORCIER ( DE TOVERNAARSLEERLING) – Paul DUKAS De Franse componist Paul Dukas, geboren in Parijs in 1865 is het meest bekend van zijn symfonisch gedicht “L’Apprenti Sorcier” uit 1897 , een leuk sprookje over een kleine leerlingtovenaar, die zo graag eens wou toveren, maar een avontuur dat bijna slecht eindigde. Dukas ontleende het verhaaltje aan een ballade van Goethe.We maken kennis met het kasteel waarin een tovenaar met zijn leerling woont. De oude tovenaar begaat de vergissing zijn leerling even alleen te laten. De toverleerling ziet meteen de kans om zelf ook eens wat te toveren en wekt met de geheimzinnige formule, die hij reeds geleerd heeft, een bezem tot leven. Die moet nu voor hem water aanbrengen om een bad te vullen. De bezem doet dit prima. De leerling gaat in

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 44


bad en laat zich door de bezem lekker schrobben. Maar wanneer de kuip gevuld is komt de leerling plotseling tot het besef dat hij geen formule kent om de bezem te doen ophouden. De bezem blijft natuurlijk maar water aanbrengen tot het in de toverkamer een overstroming wordt. Teneinde raad hakt de leerling met een bijl de bezem stuk. Maar nu beginnen de stukken zich langzaam op te richten, grijpen een emmer en beginnen ook water aan te dragen. In minder dan geen tijd ziet de wanhopige leerling de hele toverkamer overstroomd. Gelukkig komt de tovenaar binnen. Hij ziet dadelijk wat er gebeurd is en herstelt met een lange formule het onheil. Natuurlijk heeft de leerling spijt maar hij krijgt toch een flinke schop onder zijn broek.

HET SPROOKJE VAN TSAAR SALTAN – Nikolai RIMSKY-KORSAKOV Het oeuvre van Rimsky Korsakov is sterk beïnvloed door de geschiedenis, sprookjes en volksmuziek uit Rusland. Nikolai Rimsky-Korsakov liet zich in 1899 inspireren door een van de gevierde sprookjes van Aleksandr Poesjkin en leverde ter ere van diens honderdste geboortejaar een heerlijke fantasievolle opera af, met de vlucht van de hommel als instant hit. Er was eens een tsaar, Tsaar Saltan. Drie zussen dingen naar zijn hand. De oudste beloofd hem een fantastisch feest als hij met haar trouwt, De tweede zou voor alle mensen de fijnste kant laten klossen en de jongste zou de Tsaar een zoon met kracht en moed willen schenken. Hij kiest resoluut voor de jongste. De twee andere zussen zinnen op wraak. De Tsarina is al vlug zwanger. Niet lang daarna breekt de oorlog uit en moet de Tsaar zijn liefste voor lange tijd verlaten. Wanneer zijn zoon wordt geboren berichten de afgunstige zussen aan de Tsaar, dat de Tsarina een monster heeft gebaard. Het antwoord van de Tsaar wordt door de zussen onderschept en zij schrijven de opdracht de tsarina en haar zoon op te sluiten in een ton en in zee te werpen. De ton spoelt aan op een betoverend eiland waar de zoon in het gezelschap van zijn moeder opgroeit. Op een dag redt hij er een zwaanprinses uit de klauwen van een roofvogel. Uit dankbaarheid verandert zij hem in een hommel, zodat hij na een stormachtige vlucht ongemerkt zijn vader kan gaan bezoeken. Na tal van magische gebeurtenissen komt hij terug thuis, huwt met de prinses, maakt zijn ware identiteit kenbaar aan de Tsaar en nodigt die uit voor een feestmaal. De Tsaar beleeft dan toch nog een gelukkig weerzien met de Tsarina en zijn zoon.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 45


L’OISEAU DE FEU (DE VUURVOGEL) – Igor STRAVINSKY De Vuurvogel vormde de grote doorbraak voor de 28 jarige Stravinsky. Dankzij de enorme triomf bij de première in 1910 in Parijs met de Ballets Russes ontving hij onmiddellijk twee nieuwe opdrachten, Petroesjka en Le Sacre du Printemps. Het verhaal van “L’Oiseau de Feu” is ontleend aan de onuitputtelijke schat van Russische sagen en sprookjes : de muziek vertelt het verhaal van Prins Ivan die tijdens een jachtpartij het leven van de magische vuurvogel spaart. In ruil voor haar vrijheid geeft de vuurvogel Ivan een gouden toverveer, die hem tegen gevaren moet beschermen en belooft hem te komen redden mocht hij ooit in gevaar zijn. Ivan gaat naar de tuin van de gemene Kastchei, die de mooie Tsarevna en twaalf andere prinsessen gevangen houdt. Met de hulp van de vuurvogel doodt Ivan uiteindelijk Kastchei en het huwelijk van Ivan en prinses Tsarevna wordt in een plechtige finale gevierd. De volkse thematiek is zeker terug te vinden in de muziek van Stravinsky. De componist schildert met zijn vindingrijke combinatie van volkse thema’s, exotische toonladders, Russische traditie en moderne harmonieën, een kleurrijke en sfeervolle wereld.

PEER GYNT SUITE 1 EN 2 – Edvard GRIEG In 1874 kreeg Grieg de opdracht om bij het bestaande toneelstuk Peer Gynt van de Noorse schrijver Ibsen muziek te schrijven. Grieg componeerde het stuk eerst voor piano waarna hij het orkestreerde. De première had plaats in 1876 in Christiana, het huidige Oslo in Noorwegen. Het verhaal van Peer Gynt is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal uit het begin van de 19e. eeuw In Gulbrandsdal in Noorwegen. Peer Gynt is een ruwe opgroeiende boerenjongen, die zich gevangen voelt in zijn dorp. Hij doet waar hij zin in heeft en stoort zich aan niemand. Hij wil avonturen beleven en vrolijk zijn. Op een bruiloft ziet hij een meisje Solveig. Hij vraagt haar ten dans maar zij weigert omdat zij van haar vader niet met Peer mag dansen. Peer is woedend en stomdronken ontvoert hij dan maar de bruid Ingrid. Hij neemt haar mee naar zijn hut in de bergen maar stuurt haar echter na een paar dagen terug naar huis omdat hij Solveig niet kan vergeten. Iedereen keert zich tegen Peer behalve Solveig die van hem is gaan houden. Zij gaat dan ook naar zijn hut en wacht op hem. Peer is echter de wijde wereld ingetrokken en maakt daar vele avonturen mee waarin de egocentrische Peer een spoor van vernieling en gebroken harten nalaat. Ondertussen blijft Solveig op hem wachten en horen we het prachtige en beklijvende lied “Solveig’s song”. Dit lied vertelt van Solveig’s verlangen naar hem. Na vele jaren van omzwervingen keert Peer als een oude gebroken man terug naar zijn dorp in Noorwegen, maar daar wilt niemand iets met hem te maken hebben. Alleen Solveig, de liefde van zijn leven, die jaren op hem heeft gewacht is de enige die nog om hem geeft. Solveig vergeeft Peer al zijn daden waarna hij vredig in haar armen sterft.

CVC

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 46


250 JAAR GELEDEN WERD DE COMPONIST LUDWIG VAN BEETHOVEN GEBOREN Voor velen geldt Beethoven als de grootste van alle componisten. Zijn muziek brengt uiteenlopende gevoelens tot uitdrukking – van hartstocht tot tederheid – en is toch altijd compleet in haar vorm. Tijdens zijn hele scheppende leven werkte Beethoven eraan om zijn stilistische mogelijkheden uit te breiden. Daarmee sloeg hij een brug tussen de klassieke periode en de romantiek. Beethoven leefde in de woelige tijd van de Franse Revolutie en was een hartstochtelijk aanhanger van het ideaal “vrijheid, gelijkheid en broederschap”. Hij maakte ook de oorlogen van Napoleon mee. Hij zag zichzelf als kunstenaar van een nieuwe generatie, die niet meer voor kerk en adel werkte, maar voor het volk, voor zijn tijdgenoten en de mensen die na hem zouden komen. Veel van Beethovens stukken werden geschreven in de klassieke stijl van het einde van de achttiende eeuw. Toch droegen zijn composities al de nieuwe geest van vrijheid en persoonlijke uitdrukkingskracht, waarmee hij het sterk op het gevoel gerichte, poëtische tijdperk van de negentiende-eeuwse romantiek inluidde. Ondanks verschillende stijlen in zijn werk heeft zijn volledig muzikale oeuvre één ding gemeen: het is ontstaan in het streven naar perfectie, waardoor zijn werken een energieke dynamiek hebben en zinderen van spanning en intensiteit. Drie generaties voorvaderen van Ludwig van Beethoven hebben in Mechelen en omgeving gewoond, maar niet één bleef er zijn hele leven. Jan van Beethoven is tot hiertoe de oudste gekende voorvader van de beroemde musicus Ludwig. Hij werd rond 1485 geboren en was woonachtig te Kampenhout. De overgrootvader Michel van Beethoven heeft gewoond in Mechelen in de Steenstraat, die later de Van Beethovenstraat werd genoemd. Hij was er bakker en had nog een nevenberoep, namelijk wijnhandelaar. Daarnaast had hij nog een brocantezaak en handelde hij in kant. Dit zal hem later zuur opbreken want het waren de schulden die hem tenslotte naar zijn zonen in Bonn deed vluchten. De grootvader Lodewijk (Ludovicus) van Beethoven , werd geboren in Mechelen. Als kleine jongen was hij koorknaap in het St. Romboutskapittel. Hij kreeg opleiding van de organist van de St. Romboutskathedraal. Later werd hij benoemd tot tenor en zangmeester van het kapittel van Sint Pieter in Leuven. Nadien werkte hij als dirigent van het koor van de St. Lambertuskathedraal in Luik. Daar werd hij opgemerkt door de keurvorst van Keulen, de aartsbisschop Clemens Augustus I van Beieren en aanvaardde hij een benoeming als bassist van het koor aan het hof van deze vorst in Bonn. Vader Johan van Beethoven werd geboren in Bonn en werd er hofmusicus. Ludwig van Beethoven, Ludwig van Beethoven werd op 16 december 1770 geboren in Bonn, toen nog een vrij onbekend Duits stadje. Hij werd gedoopt op 17 december 1770 in de St. Remigiuskirche te Bonn. Zijn vader Johan van Beethoven was tenor aan het hof van de Keurvorst en zijn moeder Maria Magdalena Keverich was afkomstig uit Ehrenbreitstein (Koblenz).

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 47


Op driejarige leeftijd overleed zijn geliefde grootvader, een welvarende en gerespecteerde musicus. Ondanks de korte tijd dat Ludwig zijn grootvader kende, zal hij zijn leven lang grote bewondering voor hem koesteren. Zijn foto zal hij tijdens zijn vele verhuizingen steeds meenemen en een ereplaatsje geven in zijn woning. Ludwig had een muzikale, maar niet altijd gemakkelijke jeugd. Van de vele kinderen die in het gezin werden geboren bleven er slechts drie zonen in leven. Voortdurend was er geldgebrek. Vader Johan was een stevige drinker en kwam geregeld dronken thuis, kreeg regelmatig woedeuitbarstingen die zijn vrouw in de loop der jaren veranderde in een stille zeer ernstige , teruggetrokken vrouw die zelden lachte en die weinig gezag had over haar gezin. Zoals zijn vader en grootvader bezat de kleine Ludwig een enorm muzikaal talent. Op jonge leeftijd speelde hij uit zijn hoofd diverse stukken op de piano. Dit talent was ook vader Johan opgevallen en hij besloot zich persoonlijk met de muzikale opleiding van zijn zoon te bemoeien. Hij hoopte er een wonderkind van te maken zoals Mozart. De lessen van Johan waren dikwijls een kwelling voor Ludwig, die soms uit zijn bed werd gehaald om voor zijn vader en dronken vrienden piano te spelen als ze uit de kroeg kwamen. Het gedrag van zijn vader maakte van Ludwig een somber en wantrouwig mens, hoewel hij met zijn extraverte karakter ook luidruchtig en vrolijk kon zijn. Naast de muzieklessen van zijn vader (piano, viool, altviool, orgel) volgde Ludwig lessen aan het “Tiroconium”, een lagere school waar latijn werd onderwezen. In 1779 verliet hij de school omdat zijn vader van mening was dat hij al zijn tijd aan muziek moest besteden. Hij zal echter zijn leven lang last hebben van een gemis aan kennis. Later zal hij door zelfstudie zijn taalvaardigheid en rekenkunde bijbenen. In het jaar dat Ludwig de lagere school verliet, kwam de beroemde Duitse componist Christian Gottlob Neefe zich vestigen in Bonn. Op vraag van vader Johan was deze bereid de jonge Ludwig muziekles te geven. Neefe bracht hem in contact met de werken van Bach, Haydn en Mozart. Op elfjarige leeftijd werd zijn eerste compositie uitgegeven en een jaar later zijn tweede compositie. In 1784 werd Beethoven benoemd tot organist aan het hof naast Neefe. Door toedoen van zijn leraar kon de jonge Ludwig in 1787 op kosten van de keurvorst Maximiliaan Franz naar Wenen reizen om bij Mozart te gaan studeren. Ludwig was door het dolle heen en vertrok naar Wenen. Bij zijn aankomst ontving hij het bericht dat zijn moeder ernstig ziek was en keerde hij onmiddellijk terug naar huis waar zijn moeder overleed. Enkele maanden later overleed ook zijn zusje. Door deze situatie was vader Johan meer en meer dronken, waardoor zijn stem het niet meer toeliet te zingen. Hij werd door de keurvorst op pensioen gezet, maar weigerde nog verder voor zijn kinderen te zorgen. De jonge Ludwig werd als hoofd van de familie aangesteld. Met zijn betrekking als organist aan het hof en altviolist in het hoforkest bleef er weinig tijd over om te componeren. Een steun en lichtpunt in deze donkere periode was de familie von Breuning. Hij ervaarde er begrip, liefde en intimiteit en leerde in dit hoogstaand cultureel gezin veel van wat hij thuis nooit was bijgebracht. Hij had er ook een muziekkamer waar hij kon componeren en kreeg er een piano ter beschikking. Als dank gaf Beethoven pianoles aan de kinderen. Zelf nam Ludwig nog vioolles bij de bekende Duitse violist Franz Anton Ries die zich als een vader over hem ontfermde. Vader Johan van Beethoven overleed op 18 december 1792. In 1792 ging Beethoven terug in Wenen studeren, ditmaal bij de componist Haydn. Deze was onder de indruk geraakt van het jonge talent toen hij in Bonn verbleef en had enorm veel bewondering voor de jonge Beethoven. Eveneens volgde Beethoven lessen bij de Oostenrijkse componist en organist Johann Albrechtsberger en bij de Italiaanse muziekpedagoog, componist en dirigent Antonio Salieri. Beethoven werkte hard en was al snel een graag geziene gast bij de adellijke

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 48


families, niet alleen voor zijn composities maar ook voor zijn virtuoos pianospel. Een ooggetuige beschreef de snaren van Beethovens piano ooit als “een doornstruik waar een storm doorheen is geraasd”. Sinds zijn aankomst in Wenen werkte Ludwig onafgebroken aan zijn “pianotrio’s opus 11” die zijn grote doorbraak moesten worden. Hij droeg het werk op aan Haydn . Toen Napoleon Bonaparte het Duitse Rijnland binnenviel besloot Ludwig zijn 2 broertjes naar Wenen te laten komen. Samen met hun begeleider Stephan von Breuning kwamen zij aan in Wenen op 29 maart 1795, juist op tijd om het eerste openbaar optreden van Ludwig in het Burgtheater bij te wonen. Het debuut van Beethoven was een daverend succes. In 1796 bood prins Karl Alois Lichnowsky zich aan als beschermheer van Ludwig. Beethoven nam zijn intrek in een appartement in het hof van de prins in Wenen. Het tweetal ging – op kosten van de prins – samen op tournee naar Praag, Dresden, Leipzig en Berlijn waar Ludwig optrad. Hier componeerde Beethoven zijn twee cellosonates voor de beroemde cellist Jean-Louis Duport. Hij voerde samen met de cellist de werken uit voor de koning van Pruisen. Tussen het optreden en reizen door vond Ludwig ook nog de tijd om te componeren en schreef hij in razend tempo het ene werk na het andere. De toekomst lachte hem toe. In deze periode componeerde hij ook zijn eerste symfonie en de bekende pianosonate “Pathetique opus 13” die hij opdroeg aan Karl Lichnowsky. Ondanks het enorme succes van zijn eerste symfonie zat Ludwig niet goed in zijn vel en had hij last van sombere buien. In een lange brief aan zijn vriend Frans Wegeler schreef hij dat hij problemen had met zijn gehoor en vroeg hem dit aan niemand te vertellen omdat hij bang was dat het zijn carrière zou schaden. In 1802 reisde hij op aanraden van zijn arts naar Heiligenstadt, een dorpje buiten Wenen, in de hoop dat de landelijke rust zijn gehoor zou verbeteren. Wanneer hij bij het einde van zijn verblijf vaststelde dat zijn gehoor helemaal niet was verbeterd, werd hij wanhopig en dacht aan zelfmoord. Hij schreef een soort testament waarin hij zijn gevoelens van wanhoop en vertwijfeling op papier zette. Tijdens het schrijven van deze brief kwam hij echter tot het besef dat hij geen wanhoopsdaad mocht plegen, aangezien hij het de mensheid verplicht was, hen eerst alles aan muzikaliteit dat in hem zat te schenken voor hij uit het leven zou stappen. Deze brief werd kort na Ludwigs overlijden teruggevonden in zijn nalatenschap. Omwille van het feit dat deze brief was geschreven in Heiligenstadt werd dit document het “Heiligenstädter Testament” genoemd. Beethoven kon zijn handicap moeilijk accepteren. Hij probeerde in die tijd werkelijk alles uit in de hoop dat zijn gehoor zou verbeteren, maar helaas waren al zijn pogingen tevergeefs. In 1801 werd Ludwig verliefd op zijn pianoleerlinge gravin Guiliette Cuicciardi. Voor het eerst voelde hij dat een huwelijk hem gelukkig zou kunnen maken. Helaas was Beethoven niet van haar stand en gaven haar ouders geen toestemming voor een huwelijk. Guilliette trouwde in 1803 overeenkomstig haar stand met graaf van Gallenberg en ging in Napels wonen. Toch droeg Ludwig zijn beroemdste pianosonate “Mondscheinsonate” aan haar op. Op het titelblad liet hij boven haar naam “Sonata quasi una fantasia” drukken. Dat bleek de lading van deze muziek volmaakt te dekken, want Beethoven prikkelde – vooral met het openingsdeel – de verbeelding. Met niet aflatende energie zocht hij naar nieuwe manieren om zijn diepste gevoelens en verlangens muzikaal uit te drukken, en daarvan is de “Mondscheinsonate” een schitterend voorbeeld. In 1799 gaf Beethoven pianoles aan de zusjes von Brunswick. Nadat Josephine trouwde met graaf Deym bleef Ludwig nog in contact met hen. Nadat Josephine in 1805 weduwe werd trok Ludwig zijn stoute schoenen aan en verklaarde haar zijn liefde. Josephine had niet dezelfde gevoelens voor Ludwig en verbrak een tijdje later alle contact. Toch droeg hij het lied “An die Hoffnung” aan haar op.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 49


Muzikaal gezien ging het Beethoven voor de wind. Hij blaakte van creativiteit en werklust en zijn productiviteit was dan ook enorm. In die periode componeerde hij zijn “derde symfonie op. 55”, beter bekend als “Eroïca”. Het was de langste en meest dramatische symfonie die tot die tijd werd geschreven. Met dit werk wilde hij zijn idool eren en de symfonie opdragen aan Napoleon Bonaparte voor wie hij een grote bewondering had en voor wie hij een naïeve sympathie koesterde. Toen hij echter vernam dat Napoleon zichzelf in Parijs tot keizer had gekroond, werd hij razend en kraste hij de naam van Napoleon zo heftig van het titelblad dat er in het papier een gat achterbleef. Hij veranderde de opdracht “aan Bonaparte” door “ter nagedachtenis aan een groot man, met verlichte ideeën”. Dit werk veroorzaakte bij de tijdsgenoten een muzikale schok en werd als een mijlpaal in de muziekgeschiedenis beschouwd. Uiteindelijk droeg hij de symfonie op aan vorst Franz Joseph Maximiliaan Lobkowitz. De eerste uitvoering had plaats op 7 april 1805 in Wenen. In die periode schreef hij ook de “Waldsteinsonate” die hij opdroeg aan graaf Ferdinand von Waldstein, een vriend en mecenas uit zijn jeugd in Bonn. In 1805 ging zijn eerste opera “Eleonora” in première. Wenen was inmiddels bezet door de Franse troepen. De adel was naar veiliger oorden gevlucht en Beethovens publiek bestond voornamelijk uit Franse militairen. De opera was dan ook een flop. De tweede versie die ongeveer een jaar later werd uitgevoerd was evenmin een succes. In 1806 trouwde Carl, de lievelingsbroer van Ludwig met Johanna Reiss. Met de keuze van deze vrouw kon Ludwig niet akkoord gaan met als gevolg dat de goede relatie met zijn broer een flinke deuk kreeg . De geboorte van zijn neefje Karl kon zelfs de broers niet verzoenen. Tijdens een reis met prins Lichnowsky naar Slowakije had Beethoven kletterende ruzie met zijn beschermheer en hij keerde hals over kop terug naar Wenen. De prins besloot zijn financiële steun aan Ludwig stop te zetten, waardoor de componist een andere bron van inkomsten moest zoeken. Later verzoenden ze zich weer. In 1810 werd Beethoven door zijn arts voorgesteld aan Therese Malfatti en alweer werd hij tot over zijn oren verliefd. Helaas liep ook deze romance op niets uit omdat zowel Therese als haar ouders geen heil zagen in een huwelijk met een componist. Voor haar componeerde Ludwig de bagatelle “Für Elise”. Het werk noemde vermoedelijk “Für Therese” maar door Beethovens onduidelijk handschrift werd de naam op het titelblad verkeerd gelezen, waardoor het werk onder de naam “Für Elise” de geschiedenis inging. In deze compositie wilde de componist liefde en genegenheid uitdrukken. Zo ontstond een melodie die de ziel van miljoenen luisteraars een moment van tederheid bezorgde.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 50


Beethoven kreeg van de broer van Napoleon, Jerôme Bonaparte, koning van Westfalen, het aanbod om kapelmeester in Kassel te worden met een jaarsalaris van 600 dukaten plus een eigen orkest. Maar de adel wilde echter dat Beethoven in Wenen bleef. Wat later kreeg hij door de aartshertog Rudolph von Habsburg en de prinsen Lobkowitz en Kinsky een contract aangeboden waarin hem levenslang een jaargeld van 4.000 Florijnen werd beloofd. Op die manier wilde men Ludwig de kans geven zich rustig en zonder geldzorgen in Wenen aan zijn composities te laten werken. Hij moest dan wel op het Habsburgs grondgebied blijven, concertreizen uitgezonderd. Beethoven aanvaardde dit voorstel en bleef in Wenen. In deze periode schreef hij belangrijke en beroemde composities waaronder zijn “Zesde Symfonie op. 68 Pastorale”. De fladderend “Pastorale” roept landelijke fantasieën op van een idyllisch rustiek bestaan. Eveneens werd in deze periode de pianosonate “Appassionata” gecomponeerd. Dit werk is een geweldige hymne van passie, geboren uit het nooit vervulde verlangen naar volledige en perfecte gelukzaligheid. Geen blinde woede, niet het woeden van sensuele koorts, maar de geweldige uitbarsting van de getroffen ziel, dorstend naar geluk, is het concept van de meester van passie. In alle gepassioneerde uitbarstingen van Beethoven zit een moreel element. Hij droeg het werk op aan graaf Franz von Brunswick. Eveneens uit deze periode is het “Pianoconcert nr.5 op.73, beter bekend als het “Keizerconcert”, een krachtig werk met een grote emotionele spanwijdte Via de schrijfster Bettina Brentano werd Ludwig voorgesteld aan de grote schrijver Goethe Beide heren hadden veel bewondering voor elkaars werk. Naar aanleiding van een van Goethes tragedies “Egmont”, componeerde Beethoven de “Egmontouverture opus 84” met de vermelding “alleen uit liefde voor uw verzen die mij gelukkig maken”. Het is de meest gespeelde ouverture ooit. Ludwig zette ook enkele gedichten van Goethe op muziek. Daarna ging hij op doktersadvies voor korte tijd naar een kuuroord in Teplitz (Bohemen) in de hoop dat zijn sombere buien zouden verbeteren. Ondertussen hield Napoleon Oostenrijk nog steeds bezet en trad er een enorme gelddevaluatie op, waardoor Beethovens jaargeld en spaargeld in waarde halveerde. Tot overmaat van ramp werd zijn beschermheer prins Lobkowitz onder curatele geplaatst, waardoor Ludwig beroep moest doen op de rechter om zijn achterstallige betalingen nog te kunnen krijgen. Toen ook prins Kinsky onverwacht overleed raakte Ludwig in financiële problemen. Gelukkig kon hij meermaals beroep doen op de enige overgebleven beschermheer Rudolph von Habsburg. In deze periode was Beethoven dikwijls te vinden bij Antonie Brentano.. Zij was vaak depressief en Beethoven speelde voor haar op de piano. Hij schonk haar ook de autograaf van het lied “An die Geliebte”. In de zomer van 1812 reisde Beethoven naar Bohemen. Op 5 juli arriveerde hij in Teplitz. Daar schreef hij een hartstochtelijke brief die de geschiedenis is ingegaan als de brief aan de “Unsterbliche Geliebte”. De brief werd in zijn nalatenschap gevonden en was gericht aan een tot op heden onbekende vrouw. Het is niet zeker dat de brief ooit werd verzonden. Boeken vol werden geschreven om de identiteit van de vrouw te ontsluieren. Van alle namen die werden genoemd was de kans dat de brief was bedoeld voor Bettina Brentano of Josephine von Brunswick het grootst. Op verzoek van de uitvinder Mätzel, componeerde Beethoven “Wellingtons Sieg oder die Schlacht bei Vittoria”. Het werd Beethovens grootste succes tijdens zijn leven en de compositie legde hem geen windeieren. Ondertussen was Napoleon verslagen en naar het Italiaanse eiland Elba verbannen. De groten van Europa kwamen in Wenen bijeen voor het “Wener Congres”. Behalve in de politiek en het veranderen van de kaart van Europa, hadden de heren ook interesse in vermaak. Beethoven werd meermaals gevraagd om de muzikale begeleidingen te verzorgen. Hij werd daardoor een graag geziene gast , waarna zijn naam ook in de andere Europese landen

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 51


bekendheid kreeg. In die periode bewerkte Ludwig zijn allereerste opera “Leonora” en schreef hij een totaal nieuwe ouverture. Hij bracht het stuk op de planken onder de naam “Fidelio”. De première had plaats in aanwezigheid van een talrijk publiek waaronder verschillende buitenlandse vorsten en staatshoofden die allen laaiend enthousiast waren. Deze derde versie werd een groot succes en ondanks alle kritiek door de tijden heen zou het werk een zeer populaire opera blijven. Met deze opera liet Beethoven met zijn dramatische, emotionele stijl zien dat hij de vormen van de klassieke muziek revolutionair had omgegooid. Zo begon de periode van de Romantiek. Beethoven was op het toppunt van zijn roem en hij verdiende heel veel geld, maar zijn gehoor werd steeds minder goed. Zijn lievelingsbroer Carl overleed en in zijn testament stond dat zijn vrouw Johanna en Ludwig de voogdij over de zoon Karl moesten delen. Jarenlang hebben Beethoven en Johanna elkaar via het gerecht bestreden met als inzet de voogdij over het kind. Uiteindelijk kwam Karl bij Ludwig wonen. Karl koos voor een militaire opleiding maar Beethoven was razend. Na veel geruzie kon Ludwig de jongen overtuigen om een ingenieursopleiding te volgen en Karl verhuisde naar een internaat. Maar hij werd de bemoeienissen van zijn oom zo beu dat hij kort na zijn aankomst in het internaat een zelfmoordpoging ondernam die echter mislukte. Na dit incident begon Ludwig te beseffen dat hij niet de juiste persoon was om Karl op te voeden en hij droeg de voogdij over aan zijn vriend Stephan von Breuning. Omstreeks 1813 was Beethoven zo doof geworden dat hij niet meer in staat was een gesprek met iemand te voeren. Hij moest zelfs gebruik maken van pen en papier. De schriften die Ludwig vol schreef werden na zijn dood bekend als de “Konversationshefte”. Een groot aantal van deze schriften zijn bewaard gebleven en in elf boekdelen uitgegeven. Zij geven een bijzonder beeld van het privéleven van de componist. Het gedoe met het getouwtrek om Karl hadden zijn tol geëist en Ludwig werd ziek. Ondanks alles bleef de componist doorwerken en componeerde hij een aantal werken waaronder in 1821 de “Missa Solemnis op 123” ter ere van de inwijdingsplechtigheid van zijn leerling aartshertog Rudolph von Habsburg die tot aartsbisschop van Olmütz werd benoemd. Op de partituur schreef Beethoven ”Vom Herze moge es zu Herze gehen”. Beethoven was in 1816 begonnen aan zijn “Negende Symfonie”. Zijn “Ode an die Freude” speelde al sinds 1793 door zijn hoofd maar pas ruim 30 jaar later, verklankte hij Schillers gedicht uiteindelijk tot het vierde deel. Rond februari 1824 was het werk voltooid. Beethoven was toen al bijna volledig doof. De symfonie, de langste die ooit werd geschreven, werd voor het eerst uitgevoerd op 7 mei 1824 in het Kärntnertortheater in Wenen. In een overvolle zaal stond Ludwig zelf naast de dirigent. Het concert was een enorm succes. Het publiek werd zo wild (ze gooiden met hoeden en zakdoeken) dat de politie de boel weer in toom moest houden. Ludwig kon het applaus niet horen, maar draaide zich om, zodat hij tot zijn grote vreugde, de mensen kon zien applaudisseren. De negende symfonie is de absolute bekroning van Beethovens werk. Schiller schreef de tekst “Ode an die Freude” (Lofdicht aan de Vreugde) in 1785. Beethoven paste enkele regels aan en gebruikte deze tekst voor zijn Negende Symfonie. In 1972 koos de Raad van Europa Beethovens werk als volkslied. In 1985 werd het gekozen tot officiële hymne van de Europese Unie. Het is een symfonie met koorfinale voor groot orkest, vier solisten en vier koorstemmen opgedragen aan zijne Majesteit de koning van Pruisen Frederik Willem III. De autograaf, het origineel, van de Negende Symfonie bevindt zich in de “Staatsbibliothek zu Berlin”. Men kan dit handschrift ook online bekijken op een website van deze bibliotheek. Ode an die Freude, de finale van één van de beroemdste muzikale werken die ooit zijn geschreven, begint

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 52


met een heroïsch thema. Het machtige koor valt in met de tekst van Schillers grote hymne over de mensheid, de ” Ode an die Freude”. Na een dynamische passage van plechtige ernst en bezinning over de boodschap van de hymne, lijkt het alsof alle mensen opgaan in een grote lofprijzing, terwijl het orkest geleidelijk steeds voller klinkt. Het thema, dat sprankelt van innerlijke kracht, wordt tegen het einde van deze epische symfonie krachtiger en overweldiger. Aan het slot wordt alle eer aan God gegeven wanneer het gehele orkest fortissimo de overwinning bezingt van het goede over het kwade. Dit meesterwerk staat voor eeuwig opgetekend in de hemelse gewesten als een eerbetoon aan de Schepper. Karl kon en mocht uiteindelijk militair worden. In afwachting van zijn vertrek naar zijn regiment reisde hij in september 1826 samen met Beethoven naar Gneixendorf bij Krems waar de broer van Beethoven een landgoed had. Op hun terugreis naar Wenen bleven ze overnachten in een ijskoude herberg en Beethoven werd ziek, doch hij herstelde snel. Maar dan plots nam zijn gezondheidstoestand een definitieve wending. Toen Karl in januari 1827 werd opgeroepen voor militaire dienst en vertrok naar Iglau was hij ervan overtuigd dat hij zijn oom niet meer zou terugzien. Drie maanden na Karls vertrek schreef Ludwig - eigenhandig – een aanvulling op zijn testament. Beethoven overleed op 26 maart 1827. Op 29 maart 1829 werd Ludwig van Beethoven onder enorme belangstelling, van zijn woning aan de Schwarzspanierstrasse overgebracht naar de Alserkirche . Na de plechtigheid trok de rouwstoet van ongeveer 20.000 mensen naar het Wälringer Ortsfriedhof om de componist naar zijn laatste rustplaats te begeleiden. De scholen hadden vrijaf en men moest het leger inzetten om orde in de chaos te scheppen. In 1863 werd het lichaam van Beethoven opgegraven om onderzoek te verrichten naar de werkelijke doodsoorzaak. In 1888 werd hij nogmaals opgegraven om zijn lichaam over te brengen naar de eregraven op het Zentralfriedhof in Wenen. Ludwig van Beethoven liet een omvangrijk oeuvre na: 9 symfonieën, 33 variaties op een bekende wals van de Oostenrijkse componist Anton Diabelli, 9 concerten voor solo-instrument plus orkest, 11 ouvertures, 7 bagatelles, 32 pianosonates, 2 romances, 10 vioolsonates, 5 cellosonates, 7 pianotrio’s, 10 strijkkwartetten, 1 opera, 2 missen. Ludwig van Beethoven neemt in de muziekgeschiedenis een centrale plaats in. Voor velen is hij de grootste componist aller tijden, maar in ieder geval één van de grootste. Zijn universele muziek omvat een scala van menselijke emoties van een intensiteit die de mensheid wel eeuwig zal blijven beroeren.

CVC HET BEETHOVEN HAUS - MUSEUM LUDWIG VAN BEETHOVEN Het Beethoven Haus is het geboortehuis van de componist. Het is gelegen in de Bonngasse 20 in Bonn. Het museum opende zijn deuren in 1893 en bevat de grootste Beethovencollectie ter wereld. In de 12 kamers met lage plafonds , die de sfeer van vroeger weergeven staan meer dan 150 voorwerpen tentoongesteld. Zij weerspiegelen de gedachten en emoties, het werk en de invloed van Beethoven. De collectie bevat manuscripten, brieven, afbeeldingen, muziekinstrumenten, foto’s, het originele manuscript van de “Mondscheinsonate” en de Symfonie “De Pastorale”, meubelen en alledaagse voorwerpen die door Beethoven werden gebruikt evenals zijn laatste pianoforte die werd gemaakt door de Weense pianofabrikant

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 53


Conrad Graf. In het historische aangrenzende “Haus im Mohren”, biedt het Digital BeethovenHaus een innovatieve interactieve ervaring voor de bezoekers. Het is mogelijk om u in de studio te laten meevoeren door de muziek van Beethoven. Er is tevens gedacht aan de visuele elementen tijdens het luisteren. Ook is er de Hermann J. Abs kamermuziekzaal die met een elegante inrichting en uitstekende akoestiek tot de beste van Europa behoort en waar regelmatig uitvoeringen van de muziek van Beethoven plaatsvinden. Te midden van het groen in de tuin kan de bezoeker verschillende beeldhouwwerken bewonderen.

CVC

IL Y A 250 ANS NAQUIT LE COMPOSITEUR LUDWIG VAN BEETHOVEN Ludwig van Beethoven est né à Bonn, en Allemagne, le 16 ou 17 décembre 1770. En ce temps, la ville était un centre provincial avec un prince et sa cour et une université. Son père, Johann, occupait un poste mineur de chanteur à la cour alors que sa mère, Maria, était la fille d'un cuisinier à la cour. Il faisait partie d'une famille que l'on qualifierait de pauvre. Johann buvait et devenait alors colérique ce qui a produit, durant l'enfance de Ludwig, plusieurs scènes humiliantes. Quant à sa mère, les voisins disaient d'elle qu'ils ne l'avaient jamais vu sourire. Elle défendait Ludwig contre les abus de son père. Toute sa vie, Ludwig honorera la mémoire de sa mère alors qu'il essaiera d'oublier celle de son père. (Il encouragera, pendant plusieurs années, la rumeur voulant qu'il soit le fils illégitime d'un noble.) Lorsque les premiers talents musicaux de Ludwig se manifestèrent, son père décida de l'exploiter et de créer un enfant prodige à la Mozart. C'est dans cet esprit que commença son apprentissage de la musique. Son père, tentant de fouetter le génie en lui, le renfermait dans une chambre pendant des heures afin qu'il pratique le clavecin et le violon. La première apparition publique de Ludwig se fit lorsqu'il n'avait que six ans (son père disait qu'il n'en avait que quatre), mais il ne fit pas grande impression. Toutefois, l'enfant ne répondit pas à cette cruauté en haïssant la musique. Il s'en servit plutôt comme planche de salut. Quoique ne possédant pas le talent miraculeux de Mozart, son professeur, l'organiste de la cour, C.G. Neefe, réalisa que Ludwig possédait un énorme talent. Il vit à ce que l'enfant se familiarise avec les préludes et fugues de J.S. Bach et supervisa la publication de ses premières œuvres en 1783. “BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 54


Durant son adolescence, Ludwig était l'assistant de Neefe et devint un professionnel dans le monde musical de Bonn. Cette situation lui permit d'acquérir une bonne expérience, mais pour ce qui est de faire carrière en tant que soliste et compositeur, il se devait de conquérir Vienne, capitale de l'Autriche et capitale musicale de l'Europe. En 1787, Ludwig fit un premier voyage à Vienne où il joua devant un Mozart tout enthousiasmé. Cependant, il dut retourner rapidement à la maison car sa mère était mourante. À partir de ce moment, et comme son père sombrait de plus en plus dans l'alcoolisme et le désespoir, Ludwig devint le support de son père et de ses deux frères. Les talents de Beethoven, et particulièrement ses extraordinaires improvisations, le rendirent célèbre tout autour de Bonn. L'aristocratie locale l'invita dans leurs résidences et l'embaucha comme professeur de clavier pour leurs enfants. Beethoven développa des amitiés durables parmi certains grands tout-puissants et sophistiqués. Ceux-ci le lui rendirent en lui facilitant l'accès auprès des cercles aristocratiques et en éduquant un jeune homme à peine scolarisé vers la littérature et la poésie. Il devint un lecteur assidu de Shakespeare et des classiques grecs et romains ainsi que des contemporains tels Goethe et Schiller. Au même moment, il s'abreuva de l'esprit révolutionnaire démocratique, issu de la révolution française, qui s'étendait alors à travers l'Europe. Ses amis aristocratiques ne purent jamais polir ses manières, mais ils continuèrent à l'encourager et à alimenter son esprit et son intellect. Sa meilleure opportunité survint en 1792 lorsque Joseph Haydn, visitant Bonn, fut impressionné par ses œuvres et l'invita à venir étudier avec lui à Vienne. Comme Beethoven quittait sa demeure, son ami, le conte Waldstein, lui donna une lettre portant une grande péroraison "Reçois l'esprit de Mozart des mains de Haydn". (Mozart était mort à Vienne l'année précédente.) À la longue, Beethoven absorbera la tradition incomparable de Vienne, mais il la révolutionnera. Au début, les choses n'allèrent pas de cette façon car l'ego de Beethoven, déjà très développé, ne se soumit pas facilement à la critique. Quant à Haydn, il se révéla un professeur décousu et souvent exaspéré par un élève impétueux que le vieux maître surnomma satiriquement "Grand Mongol". Pour sa part, Beethoven vit secrètement d'autres professeurs. Il étudia la composition vocale italienne avec le prétendu rival de Mozart, Salieri ainsi que le contrepoint avec le pédant Albrechtsberger qui, après une année, y alla de la prophétie lugubre suivante: "Il n'a rien appris et il ne fera jamais quelque chose correctement". Ses amis de Bonn l'aidèrent à outrepasser des dizaines de compétiteurs virtuoses pour obtenir l'accès des grands salons de Vienne où bientôt il devint une célébrité pour la crème de la noblesse européenne. De 1794 à 1796, il vivait dans le palais du prince et de la princesse Lichnowsky qui le traitèrent comme un fils. Tout comme à Bonn, les aristocrates lui confièrent leurs enfants pour qu'il leur enseigne le piano. Ses positions radicales ne l'empêchèrent pas d'accepter la manne provenant des riches pas plus que ses politiques – et quelquefois ses comportements grossiers – ne semblèrent nuire à ses patrons. À cette époque, il était très recherché pour ses improvisations dans lesquelles il démontrait une émotion rarement vue jusque là. Un témoin de cette époque écrivit "Son jeu nous déchirait comme une cataracte; comme un prestidigitateur, il forçait son instrument en une expression si forte que la structure la plus solide n'aurait pu être capable de le contenir et, soudain, il s'effondrait, exténué, se dissolvant dans la mélancolie." La maturité en tant que compositeur allait être atteinte au moment où il commença à contenir cette espèce de feu expressif et de le conjuguer avec le sens classique de la logique. Les œuvres de cette première période reflètent,

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 55


le plus souvent, le côté bienséant à la Mozart et Haydn, œuvres aussi charmantes que le Septuor, op. 20, les deux premiers concertos pour piano, et la première symphonie de 1800. Très tôt d'ailleurs, vinrent les premières expressions d'une révolution à venir dans des œuvres telles le trio avec piano, en do mineur, Op. 1, no. 3. La sonate Pathétique, composée en 1799, est l'une des premières œuvres dans lesquelles il donna libre cours à une pleine intensité dramatique. Dans l'espace de quelques années à Vienne, Beethoven avait la réputation d'être un virtuose du piano n'ayant aucun égal en Europe et un compositeur prometteur, mais qu'on qualifiait souvent de perplexe. Toutefois, autour de 1800, il déclara ne pas être satisfait de ce qu'il avait accompli à ce jour: "Je fais maintenant un nouveau départ". Ce nouveau départ fut marqué en 1804 par l'une des œuvres les plus marquantes de l'histoire musicale, la symphonie no. 3, intitulée Eroica, qui allait débuter la seconde période de créativité. Cette troisième symphonie avait tout un bagage derrière elle. Pendant des années, Beethoven avait soutenu les idéaux démocratiques de la révolution française et était déterminé à attacher une de ses œuvres à cette cause. Cette détermination se répercutera tout au long de sa période de maturité de bien des façons, mais l'Eroica fut spécifiquement identifiée, durant sa composition, à Napoléon Bonaparte. Dans la personne du conquérant français, Beethoven voyait un libérateur des peuples d'Europe, ce genre de figure qu'il voulait devenir dans la musique. Le titre original de la 3è symphonie était Bonaparte. L'histoire du rejet de ce titre a été contée bien des fois: comment l'élève de Beethoven, Ries, arrive une journée avec la nouvelle que Napoléon s'est proclamé empereur alors que Beethoven pleure de rage en disant : "Alors, il n'est qu'un homme ordinaire! Maintenant il va piétiner les droits de tous les hommes pour servir ses propres ambitions!". Sur la page titre du manuscrit original, on peut encore voir le nom de Napoléon rayé et remplacé par Sinfonia Eroica (Symphonie héroïque). Tel que prévu, l'œuvre eut un impact considérable sur la musique tout comme Napoléon en a eu un sur l'Europe – rien ne fut comme auparavant. Beethoven a pris la forme symphonique classique de Haydn et Mozart et en a élargi les proportions, remplissant ce grand espace avec plus de contrastes, de thèmes et d'une section de développement plus grande et plus dramatique. Il a donné du volume et du poids au dernier mouvement alors que les finales chez Haydn et Mozart avaient tendance à être légères. Chez Beethoven, la finale caractéristique est la contrepartie du poids et de l'intensité du premier mouvement, de sorte que la symphonie repose sur les deux piliers que sont les mouvements externes. Pour compenser, il a allégé le troisième mouvement en substituant l'agile scherzo au menuet traditionnel. Avant qu'il ne commence à transformer la vie musicale, Beethoven était déjà marqué pour une vie de souffrances. Il a toujours paru robuste de figure mais faible dans sa santé. Au tournant du siècle, c'est avec stupéfaction qu'il prit conscience qu'il perdait l'ouïe. Un compositeur sourd, c'était impossible, absurde et insupportable. Pendant des vacances à Heiligenstadt, en 1802, il se confia dans une lettre adressée à ses frères, mais il ne l'a jamais postée et la conserva tout le reste de sa vie. Elle est devenue le Testament d'Heiligenstadt. Dans cette lettre, il écrit qu'il veut mourir mais "Seul l'Art, et seulement l'Art me retient car il me semble impossible de quitter ce monde avant d'avoir produit tout ce que je sens devoir produire et c'est pourquoi j'épargne cette vie ruinée". Il termine avec des pleurs incohérents "O Providence – donnez-moi un jour de pure joie – la réverbération intérieure de la

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 56


vraie joie m'est tellement inconnue – oh! quand – oh! quand ô Dieu – puis-je la ressentir encore une fois dans le temple de la nature et de l'humanité – jamais? – oh! ce serait trop difficile". Il a eu à endurer non seulement la surdité, mais aussi une panoplie de malaises humiliants et affaiblissants, des troubles intestinaux douloureux qui menèrent à une diarrhée chronique et, éventuellement, à l'élargissement du pancréas, une cirrhose du foie, une détérioration des os dans son crâne et un nombre incessant d'autres malaises. Pendant des années on a cru qu'il était atteint de syphilis, comme des millions d'autres en ce temps-là, mais la science moderne spécule sur le fait qu'il avait une forme de lupus. Choisissant la vie sur la mort lors de cet été à Heiligenstadt, il a créé sa propre résurrection. Au même moment, il lançait, à travers l'Eroica, l'extraordinaire musique d'une seconde période qui sera appelée la période "héroïque". Il écrivit alors "Je prendrai le destin à la gorge de façon telle qu'il ne pourra pas m'abattre complètement". Son art devint la façon de maîtriser le destin. Dans son travail, il s'élèvera audessus des souffrances et il atteindra le triomphe et, finalement, la joie. Avec cela, il se transforma en cette sorte de figure qui dominait l'imagination au 19è siècle, incarnée dans les surhommes et conquérants de Nietzsche tels Napoléon et Bismarck. Le génie surhumain, la couronne de l'espèce, le héros révolutionnaire, le maître de son propre destin et transformateur du monde, telles sont les qualités qui font de Beethoven le héros artistique du siècle, le modèle pour Berlioz et Wagner, cette grande icône dans la mythologie du romantisme.

Après l'Eroica, le progrès de Beethoven sur la nouvelle décennie en fut une de productivité toujours croissante et une célébrité qui se répandit à travers le monde entier. Tous n'approuvèrent pas ses innovations et Vienne n'en raffolait pas; la ville avait une façon de bouder ses grands noms, comme en fut témoin Mozart. En 1809, Beethoven considéra même de quitter Vienne pour un poste à la cour de Westphalie de Jérôme Bonaparte, mais ses riches amis lui créèrent une rente pour qu'il reste (elle s'épuisa rapidement). L'apogée de son acclamation populaire survint lors du Congrès de Vienne en 1814. Ce congrès était appelé à rétablir le pouvoir “BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 57


des aristocraties après les guerres napoléoniennes. Les princes et les rois courtisèrent Beethoven et il présenta en concert, et en première, Wellingtons Sieg (Victoire de Wellington) et la cantate Der glorreiche Augenblick (Moments glorieux), ainsi que la septième symphonie qui fut largement acclamée (acclamée pour faire changement car la plupart de ses symphonies étaient reçues avec stupéfaction). Plusieurs observateurs ont caricaturé Beethoven tant en mots qu'en images. Il était petit (5'4", même grandeur que Napoléon), large de poitrine et d'épaules, cheveux foncés épais et en broussaille, une figure rude et marquée par la variole durant l'enfance, un menton carré et imposant. Pour les Viennois, son accent provincial apparaissait comme grossier. À première vue, on remarquait ses yeux, ils étaient resplendissants au repos et étincelants dans les moments d'excitation. Dans ses moments d'hilarité, toute sa figure faisait éruption d'énergie et il pouvait entrer en délire. Il avait un sourire charmant et était capable de grâce et de chaleur lorsqu'en bonne compagnie, mais il avait un gros rire bruyant. Il riait comme un homme qui n'était pas habitué de rire.Rien ne lui fut facile, pas même la composition. Alors que Mozart pouvait concevoir toute une œuvre dans son esprit alors qu'il jouait au billard, Beethoven devait se morfondre pour placer chaque note dans ses esquisses. Les livres d'esquisses sont des documents étonnants: tout comme l'or est raffiné à partir d'un métal vulgaire, les idées de la rue deviennent des concepts révolutionnaires, l'incohérence est forgée en clarté et préméditation. Même les derniers manuscrits sont des marais de griffonnages, de taches et de révisions par-dessus révisions. Pendant qu'il composait, il chantait, hurlait, maudissait et frappait avec ses poings comme s'il était tourmenté par des démons. Quelquefois passionnément en amour, il a toujours été désappointé. Parmi ses amantes, il y eut des filles de maisons princières et des paysannes. Il en demanda quelques unes en mariage, mais qui aurait voulu marier un homme aussi indompté et aussi criblé de maladies ? Quelques fois, ce fut ses propres standards impossibles qui mirent fin aux romances. Autant il était à la recherche d'une âme sœur, aucune ne survint. Il reste une lettre adressée à l'Immortelle Bien-Aimée, reliquat d'une autre passion exaltée et funeste. Son ouïe ne se tarit pas tout d'un coup, mais sa perte s'échelonna sur plusieurs années avec, tout au long, certains répits. Sa dernière performance en tant que pianiste fut en 1814 alors qu'il devenait apparent qu'il ne pouvait plus entendre ce qu'il jouait. Au fil des ans, il accumula toute une panoplie de cornets de toutes formes; quelques fois, lorsqu'il composait, il tenait un crayon entre ses dents et s'en servait pour toucher les cordes du piano afin d'en ressentir les vibrations. À compter de 1819, toute conversation avec lui devait lui être soumise par écrit. Comme sa surdité empirait, il devint plus morose, plus méfiant, excentrique, et glissait dans un monde de solitude et de silence. C'est le paradoxe même de la vie de Beethoven qui surprenait tous ses contemporains et tous ceux qui le connurent: comment une vie aussi chaotique et tordue ait pu abrité un esprit aussi magnifique et complet ? Après 1814, tout sembla aller mal tout d'un coup. Sa santé se détériora encore plus et les troubles monétaires le pourchassaient (apparemment sans raison, puisque ses œuvres se vendaient bien.) Plusieurs de ses riches amis et mécènes avaient quitté la ville, étaient morts, perdaient leur fortune ou s'en étaient éloignés à cause de ses excès de mauvaise humeur. Se fatiguant de ses profondeurs, le public viennois se tourna vers les plaisirs plus doux que procuraient les opéras de Rossini. Beethoven aussi commença à se diriger vers une nouvelle direction artistique, il mis la pression sur son imagination pour découvrir de nouveaux horizons et de nouvelles possibilités

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 58


en musique. La relation qu'il eut, à partir de 1815, avec son neveu, s'avéra être un autre grand malheur. Son frère Karl mourut cette année-là laissant un fils du même prénom. Le compositeur, vieillissant et solitaire, a conçu une obsession pour l'enfant et obtint, de la cour, de devenir son tuteur alors que durant ce processus, il diffama grossièrement la mère du garçon. Il prit le jeune Karl sous son aile et ce, avec des conséquences qui s'avérèrent dévastatrices pour les deux. Alternativement, il entourait Karl d'affection et s'oubliait alors qu'en d'autres temps il pouvait laisser le garçon pendant des journées sans argent pour se nourrir. Karl, avec sans trop d'intelligence ou de force de caractère, dévia dans un limbo déroutant, échoua dans ses études, et commença à boire et à côtoyer de mauvaises compagnies. Son célèbre oncle n'était, pour Karl, qu'un vieux fou. En 1826, après une décennie de friction constante, le jeune, désespéré, tenta de se suicider mais échoua ne réussissant qu'à se blesser avec deux coups de feu. Beethoven réagit avec hystérie, mais cette tentative précipita le jeune Karl à se joindre à l'armée, au grand soulagement de chacun. Les disputes avec Karl ont drainé l'énergie et la créativité de Beethoven pendant presque toute une décennie. Seules quelques œuvres comme l'énigmatique sonate Hammerklavier de 1819 furent produites. En réaction, le monde musical en vint à la conclusion que le maître était devenu fou ou que son génie s'était tari. Mais, pour la seconde fois, Beethoven tourna son isolation et son angoisse en moyens de renaissance. Emprisonné dans un monde de silence depuis une décennie, il trouva à l'intérieur de lui-même les ressources spirituelles et techniques pour mener son travail encore plus loin. Tout comme il allait au-delà de ses propres tragédies, sa musique semblait aussi aller au-delà de la musique. Dans les années 1820, de nouvelles œuvres jaillirent de façon précipitée. Ses derniers quatuors pour cordes et les sonates pour piano sont de pures expressions de cette troisième période, une liberté apparemment sans effort, la musique semble voguer d'une idée à une autre, d'une beauté à une autre, mais avec la même inévitabilité de ses premières œuvres. Le ton est quelquefois surnaturel, quelquefois enfantin comme cette petite marche qui brise la nature sérieuse du quatuor pour cordes en la mineur, Op. 132. Aussi, dans ses dernières œuvres, il poursuit une obsession pour le contrepoint, peut-être inspiré par ses études de Bach alors qu'il était enfant ; il créa les fugues massives à la Handel pour la Messe solennelle et la polyphonie presque folle furieuse de la Grosse fugue pour quatuor à cordes. Dans ses dernières œuvres, il semble rejoindre chaque auditeur pour lui dire quelque chose de grand dont la portée reste toutefois indéfinissable. Cette troisième période fut l'apogée final de ce qu'il avait appris de la maîtrise des formes instrumentales classiques développées par Haydn et Mozart. Beethoven possédait des habiletés musicales très profondes: il pouvait, à partir de chaque note, chaque phrase ou passage, nous amener vers la suivante et la suivante pour, ultimement, former un tout unifié, créer un petit monde où il fait bon vivre. Une œuvre qui a pu prendre plusieurs années à écrire semble prendre forme à mesure qu'elle se déroule, tout comme une improvisation. Cette habileté de façonner des formes musicales de grandes dimensions peut être considérée comme un don rare en ce monde. Comme preuve, considérons qu'à partir des dizaines de milliers de compositeurs occidentaux, au cours des derniers cinq siècles, seulement à peu près une douzaine eurent une telle maîtrise pendant de longues périodes. Haydn et Mozart possédaient ce don, Bach et quelques autres ici et là. Plusieurs grands compositeurs, parmi eux, Schubert et Schumann, n'ont pas réellement pu maîtriser l'architecture musicale à grand déploiement.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 59


L'œuvre qui annonçait cette troisième période de création symbolise aussi le triomphe personnel et spirituel de Beethoven. Après une vie de regrets, le vieux compositeur réalisa un rêve souvent caressé, celui d'écrire un hymne à la joie, la joie du testament d'Heiligenstadt datant de 1802, cette joie qu'il croyait à jamais perdue pour lui. Cette œuvre est la 9è symphonie, complétée en 1823, dont le dernier mouvement est un arrangement choral de poème de Schiller, "Hymne à la Joie". Malgré toutes ses faiblesses (elle se déroule peut-être de façon décousue), la finale de la neuvième est l'incarnation touchante du triomphe final du compositeur, sa réclamation de joie. Il est possible que le poème ait encore été présent dans son esprit lorsqu'il écrivit cette déclaration: "Je suis le Bacchus qui produit le vin glorieux pour l'humanité. Quiconque comprend réellement ma musique, il sera libéré de toutes les misères qui l'oppressent". La fin survint au milieu du travail et de plans. Ses amis avaient noté que son esprit s'était allégé, peut–être un sens d'avoir passé au travers toutes les épreuves et d'avoir accompli un bon travail. Une dixième symphonie était en esquisse. Il avait amené Karl en visite chez son frère Johann à Gniexendorf, où il écrivit le léger quatuor pour cordes en fa majeur, Op. 135. En décembre 1826, pour retourner chez lui, il voyagea à bord d'un chariot à lait non recouvert dans une température humide et il prit un rhume. À partir de ce moment, ses forces déclinèrent alors qu'il dut s'aliter pour des semaines. Finalement, il tomba dans un coma alors qu'il était veillé par des amis. Rien ne peut être plus beethovennien que ces derniers moments, le 26 mars 1827 (du moins, selon ce que racontent les témoins). Le temps était orageux alors qu'il gisait inconscient. Soudain, il y eut un éclair suivi d'un retentissant coup de tonnerre. Soudainement Beethoven s'assied sur son lit et, brandissant son poing furieusement vers le ciel, il retomba mort. Des dizaines de milliers de personnes vinrent de toute l'Europe, à Vienne, pour les funérailles. Parmi les porteflambeau, il y avait Franz Schubert. Là, symboliquement, la torche de la tradition viennoise était passée. Musique Orgue Québec MUSEE DE BEETHOVEN A BONN Lieu de naissance du grand compositeur, la maison de Beethoven comprend un musée, les archives de Beethoven et la salle de musique de chambre. La musée montre la plus grande collection privée de Beethoven du monde entier. Des portraits, des autographes, des instruments et des objets dusage quotidien, offrent un aperu vivant et authentique de la vie et de loeuvre du composiyeur. La salle de musique de chambre adjointe, a non sulement une excellente sonorité, mais est en plus et à juste titre renommé comme une des plus belles salles de concert modernes. Beethoven Haus – Bonngasse 18-26 – Bonn

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 60


L Akopie Brusselsestwg 90 1850 Grimbergen www.alkopie.com tel : 02/270.53.01 fax : 02/270.53.02 al.kopie@telenet.be


“Brussel Leeft” “Klankbord Brussels Gewest” Driemaandelijks tijdschrift. Een uitgave van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vzw. Redactieadres, lezersbrieven, abonnementen en advertenties KMF BHG E-mail: muziekfederatie@hotmail.com Gelieve uw bijdrage elektronisch aan te leveren De artikels voor de volgende editie van ons tijdschrift dienen uiterlijk in het bezit te zijn van de redactie vóór 1 maart 2020 Les articles pour la prochaine édition doivent être en possession de la rédaction pour le 1 mars 2020 au plus tard Het overnemen van artikels en illustraties (of een gedeelte ervan) kan alleen na de uitdrukkelijke toestemming van de Koninklijke Muziekfederatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Verantwoordelijke uitgever: William Huybandt, Brugstraat 27, 1730 Asse Werkten mee aan dit nummer: Cecile Van Camp, Louis G. Meeus, Edgard Van Nerom, William Huybandt Lay-out: William Huybandt Oplage van dit nummer: 560 Lezersbrieven zijn welkom! Indien mogelijk zullen wij uw brief publiceren: hou er wel rekening mee dat om diverse redenen uw brief kan worden ingekort of beknopt weergegeven.

16-10-2019 : Madame, Anne-Marie Polomé de la Philharmonie Royale Concordia d'Ottignies écrivait : Grand merci pour la revue "Brussel leeft" qui m'est arrivée ce matin. Quelles belles illustrations de ces moments musicaux ensoleillés vécus sur la Grand-Place en septembre ! J'ai aussi beaucoup apprécié l'article sur le compositeur Franz von Suppé.

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 62


Concertband Festival Brussels In het kader van Taptoe Brussels worden concerten georganiseerd op de Grote Markt te Brussel. Wil jij samen met je band deelnemen aan Concertband Festival Brussels ? Inschrijven mogelijk tot 31 januari 2020! Dans le cadre du Taptoe Brussels il y a des concerts sur la Grand-Place de Bruxelles. Si votre orchestre veut aussi participer au Concertband Festival Brussels il est nécessaire de s’inscrire avant le 31 janvier 2020 ! Info / inschrijven: https://www.taptoebrussels.com/inschrijven/ Info / s’inscrire: https://www.taptoebrussels.com/fr/inschrijven/ Contact : taptoebrussels@hotmail.com GSM: 0486 08 50 92 (kantooruren) (heures de bureau)

“BRUSSEL LEEFT”

KMF BHG - 63


Profile for Muziekfederatie

BRUSSEL LEEFT / BRUXELLES VIT : Taptoe Brussels / Muziekfederatie /2020.01 januari  

BRUSSEL LEEFT / BRUXELLES VIT : Taptoe Brussels / Muziekfederatie /2020.01 januari  

Advertisement