Page 1


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 3

Ciąża

Poradnik dla

rodziców

POD REDAKCJĄ

dr Anne Deans

MUZA SA


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 4

Książka po raz pierwszy opublikowana została w 2003 roku w Wielkiej Brytanii przez Carroll and Brown Publishers Limited 20 Lonsdale Road, Queen’s Park London NW6 6RD. Niniejsza przeredagowana i poprawiona wersja pierwszego wydania ukazała się w Wielkiej Brytanii jesienią 2013 roku.

Tytuł oryginału: Your Pregnancy Bible Przekład: Cezary Murawski, Grzegorz Siwek, Barbara Grabska-Siwek Konsultacja: Aneta Cybula Opracowanie redakcyjne: Bożena Zasieczna Redakcja techniczna: Andrzej Sobkowski Korekta: Elżbieta Redwan, Anna Płachta

Copyright © 2003, 2007, 2014 Carroll and Brown Limited © for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2004, 2014

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana, przechowywana jako źródło danych i przekazywana w jakiejkolwiek formie zapisu bez pisemnej zgody posiadacza praw.

ISBN 978-83-7758-762-1

Książkę wydrukowano na papierze Arctic Volume White 115 g/m2

www.arcticpaper.com

MUZA SA 00-590 Warszawa ul. Marszałkowska 8 tel. 22 6211775 e-mail: info@muza.com.pl Dział zamówień: 22 6286360 Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl Warszawa 2014 Wydanie V Skład i łamanie: MAGRAF S.C., Bydgoszcz Druk i oprawa: DRUK-INTRO S.A., Inowrocław

SPIS TREŚCI Wprowadzenie

7

CZĘŚĆ I CUD POCZĘCIA

1

PRZEBIEG CIĄŻY Spotkanie plemnika i komórki jajowej Wędrówka do macicy Cechy dziedziczne u dziecka Pierwsze oznaki ciąży Kalendarium ciąży: Pierwszy trymestr Kalendarium ciąży: Drugi trymestr Dziecko – tydzień po tygodniu Kalendarium ciąży: Trzeci trymestr Dziecko przychodzi na świat

9 10 14 17 19 24 27 30 52 55

CZĘŚĆ II CIĄŻA

2

TWOJE CIAŁO W OKRESIE CIĄŻY Zmiany wewnętrzne Zmiany zewnętrzne Co zaszkodzi dziecku? Zagrożenia na co dzień Bezpieczne warunki pracy Bezpieczne podróżowanie

3

OPIEKA PRZEDPORODOWA Zasady właściwej opieki Pierwsza wizyta Kolejne wizyty u lekarza Ciąże nietypowe

4

DZIEWIĘĆ MIESIĘCY ZDROWEGO ODŻYWIANIA Jak skorygować dietę? Dieta zrównoważona Główne składniki odżywcze Bezpieczne odżywianie

5

UTRZYMUJ FORMĘ I SPRAWNOŚĆ Przygotowanie do ćwiczeń Program ćwiczeń Techniki relaksacyjne

59 60 63 75 78 79 81 83 84 87 91 93

97 98 101 106 110

113 114 117 124


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 5

6 7

WSPANIAŁY WYGLĄD Pielęgnacja od stóp do głowy Szafa na dziewięć miesięcy

129 130 135

SEKRETNE ŻYCIE NIENARODZONEGO DZIECKA Bezpieczne środowisko macicy Zmysły dziecka Twoje aktywne dziecko Pobudzanie porodu

139 140 142 145 148

8

EMOCJE ORAZ INTYMNE WSPÓŁŻYCIE Twoja reakcja na ciążę Ty i twój partner Pokonaj lęk przed porodem

9

ROLA PRZYSZŁEGO OJCA Ojcowski debiut Definiowanie więzi na nowo Twoja rola przy porodzie Myślenie o przyszłości

10

DYLEMATY ZWIĄZANE Z PORODEM Lekcje rodzenia Wybór miejsca na poród Metody wspierania porodu Procedury medyczne

11

PRZYGOTOWANIE DO NARODZIN DZIECKA Decyzje dotyczące dziecka Zakupy dla dziecka Przygotowanie do porodu Gdy mija wyznaczony termin

12

ROZWIĄZANIE I PORÓD Symptomy porodu Okresy porodu Interwencja medyczna Przeżycia dziecka

CZĘŚĆ III HARMONOGRAM PRENATALNY Badania prenatalne Poradnictwo genetyczne Porody z komplikacjami Powikłania w przebiegu ciąży Wcześniejsze choroby i zaburzenia Nagła interwencja Krwawienia podczas ciąży Poronienie

236 246 250 252 264 272 275 278

CZĘŚĆ IV JESTEŚCIE TERAZ RODZINĄ

13 14

149 150 155 159

TWOJE DZIECKO Jak wygląda twoje dziecko? Pielęgnacja noworodka Co twoje dziecko potrafi?

281 282 286 288

161 162 164 166 170

PIELĘGNACJA NIEMOWLĘCIA Podstawy żywienia Karmienie piersią Karmienie dziecka z butelki Zaspokajanie potrzeb dziecka

293 294 297 303 306

171 172 174 177 186

PIĘLĘGNOWANIE SAMEJ SIEBIE Ciało po porodzie Radosne macierzyństwo Zdrowa dieta postnatalna Powrót do figury i sprawności Trenuj razem z dzieckiem

189 190 195 201 208 209 210 215 227 233

15 16

RADOSNE RODZICIELSTWO Pierwsze dni w roli rodzica Pokonywanie problemów Adaptacja do życia w rodzinie

319 320 327 331 334 336 339 340 345 350

CZĘŚĆ V KOMPENDIUM POSTNATALNE Dolegliwości poporodowe i leczenie Problemy zdrowotne Zdrowie i rozwój dziecka Specjalna opieka Wady wrodzone Utrata dziecka

356 360 367 373 374 382

Słownik Indeks Podziękowania

384 400 408


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 6

KONSULTANCI I WSPÓŁAUTORZY Lenore Abramsky Specjalistka w dziedzinie genetyki i opieki prenatalnej ze szpitala Northwick Park w Londynie. Patricia M. Barnes Wykwalifikowana położna z Nativi Women’s Health and Birth Center, w Houston w Teksasie. Jane Butler Wykwalifikowana położna ze szpitala kobieciego Maggee w Pittsburgu w Pensylwanii. Stuart Campbell Członek Królewskiego Kolegium Lekarskiego i Królewskiego Kolegium Położnictwa i Ginekologii; profesor i współpracownik Create Health Clinic oraz Centre for Reproduction and Advanced Technology w Londynie. Kathleen Capitulo Doktor nauk pielęgniarskich; dyrektorka ośrodka opieki nad matkami i dziećmi przy szpitalu Mount Sinai w Nowym Jorku. Eve R. Colson Profesor nadzwyczajny w dziedzinie pediatrii na wydziale medycznym Uniwersytetu Yale; dyrektor wydziału pielęgniarskiego w szpitalu Yale-New Haven w Connecticut. Anne Deans Członkini Królewskiego Kolegium Lekarzy Ogólnych oraz Królewskiego Kolegium Położnictwa i Ginekologii; konsultant w zakresie położnictwa i ginekologii w szpitalu Frimley Park w Surrey. Wendy Doyle Dietetyk z londyńskiego Uniwersytetu Miejskiego. Keith Eddleman Profesor nadzwyczajny, specjalista w dziedzinie położnictwa, ginekologii i nauki o rozmnażaniu; dyrektor wydziału opieki nad matkami i noworodkami na uczelni medycznej Mount Sinai w Nowym Jorku. Gavin Evans Dziennikarz; współpracuje z Duncanem Fisherem, The National Childbirth Trust oraz grupą wsparcia „Fathers Direct”. Marilyn Graham Profesor kliniki położniczo-ginekologicznej Indiana University w Indianapolis. Kate Harding Członkini Królewskiego Kolegium Położnictwa i Ginekologii; konsultantka w zakresie położnictwa w szpitalu Guys and St Thomas’ w Londynie. Peter Hepper Członek Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego; profesor psychologii; kierownik Szkoły Psychologii i dyrektor

ośrodka badań zachowań płodu na Uniwersytecie Queen’s w Belfaście. David K. James Pediatra; członek Królewskiego Kolegium Położnictwa i Ginekologii; profesor wydziału opieki macierzyńskiej oraz akademickiego wydziału położniczo-ginekologicznego na uniwersytecie w Nottingham. Jeanne Langford Wykładowca w The National Childbirth Trust w Londynie. Michelle F. Mottola Profesor; dyrektor Fundacji Samuela McLaughlina oraz laboratorium ciążowego w Szkole Kinezjologii na uniwersytecie Western Ontario w Kanadzie. Alison Murdoch Dziennikarka i redaktor w czasopiśmie dla rodziców. Debbie Musselwhite Dziennikarka i redaktor; pisuje do czasopism dla przyszłych i młodych matek. Mary Nolan Wykwalifikowana pielęgniarka ogólna; nauczycielka w The National Childbirth Trust w Londynie. Christine Obremski Dyrektor oddziału położniczego w szpitalu Mount Sinai w Nowym Jorku. Joanne Stone Specjalistka w dziedzinie położnictwa, ginekologii i nauki o rozmnażaniu; dyrektorka oddziału badań ultradźwiękowych w Szkole Medycznej przy szpitalu Mount Sinai w Nowym Jorku. June Thompson Wykwalifikowana pielęgniarka ogólna; autorka artykułów prasowych poświęconych zdrowiu. Gayla Vanden Bosche Wicedyrektor ośrodka rozwoju zdrowia kobiet w Pittsburgu w Pensylwanii. James J. Walker Członek Królewskiego Kolegium Lekarskiego i Królewskiego Kolegium Położnictwa i Ginekologii; profesor wydziału położniczo-ginekologicznego na Uniwersytecie św. Jakuba w Leeds. Richard Woolfson Członek Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego; autor, dziennikarz i psycholog, specjalizujący się w tematyce dziecięcej i rodzinnej.


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 7

WPROWADZENIE Ciąża jest niezwykłym doświadczeniem, które przyniesie ci radość, gdy postarasz się uczynić wszystko, co najlepsze dla dziecka, którego oczekujesz. Jeszcze do niedawna ciąża często nie kończyła się szczęśliwie dla matki i dziecka. Współcześnie nastąpił jednak wielki postęp – nie tylko w rozpoznawaniu zagrożeń dla prawidłowego rozwoju płodu, ale także w określaniu, czego kobieta potrzebuje, by sprostać trudnościom związanym z ciążą i połogiem. Mimo to przeciętny lekarz, nawet solidnie wykształcony czy doświadczony, nie może dysponować całością wiedzy związanej z tą tematyką. I dlatego właśnie, chcąc opublikować szczegółowe kompendium, podjęliśmy współpracę z zespołem specjalistów w różnych dziedzinach, mających powiązanie z okresem ciąży – ekspertami w zakresie genetyki, położnictwa, ginekologii, dietetyki, kultury fizycznej, psychologii, rozwoju płodu oraz pediatrii. Ponadto konsultowaliśmy się z osobami zajmującymi się nauczaniem technik naturalnego porodu, karmienia piersią oraz opieki nad noworodkiem. Po upływie kilku lat ponownie zwróciliśmy się do tych samych specjalistów, aby upewnić się, czy nie należy wprowadzić pewnych zmian, będących efektem nowych odkryć. W rezultacie wspólnego wysiłku powstała niniejsza książka. Znalazło się w niej omówienie wszelkich spraw związanych z ciążą, rodzeniem i rodzicielstwem. Choć nic nie zastąpi opieki i uwagi dobrego lekarza, to w naszej książce znajdziesz porady, wyjaśnienia różnych szczegółowych kwestii, pomocne sugestie oraz odpowiedzi na wiele pytań, które może chciałabyś zadać. Treść tej książki została uzupełniona czytelnymi wykresami, barwnymi zdjęciami, a ponadto ilustracjami, obrazującymi rozwój płodu w kolejnych tygodniach ciąży. Na rozkładanych stronach zawarliśmy zwięzły przewodnik po trzech trymestrach ciąży. Rozdziały o odżywianiu, ćwiczeniach i sposobach utrzymania dobrej formy pomogą ci radośnie przeżyć te dziewięć miesięcy i przygotować się właściwie do połogu. Znajdziesz tu także porady na temat emocjonalnych aspektów ciąży – użyteczne dla ciebie i twego partnera. Dalsze rozdziały dotyczą okresu już po porodzie i zawierają informacje, jak zadbać o siebie, jak nawiązywać więź z noworodkiem, jak go karmić, kąpać, przewijać, ubierać i nosić. Dwa specjalne rozdziały zawierają szczegółowy opis testów i badań, które – być może – trzeba będzie przeprowadzić w okresie ciąży, a także metod likwidowania różnych dolegliwości czy problemów zdrowotnych, mogących niekorzystnie wpłynąć na zdrowie twoje oraz noworodka. Przede wszystkim jednak nasza książka ma pomóc ci w wypracowaniu pozytywnego nastawienia, które – jak dowiedziono – ma decydujący wpływ na doświadczenia wydania na świat nowego życia. Bogatsza w zdobytą wiedzę, z ufnością przejdziesz przez okres ciąży i wkroczysz w macierzyństwo.

dr Anne Deans CZŁONKINI KRÓLEWSKIEGO KOLEGIUM LEKARZY OGÓLNYCH KRÓLEWSKIEGO KOLEGIUM POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII

ORAZ


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 8

CZĘŚĆ I

CUD POCZĘCIA


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 9

1

ROZDZIAŁ

PRZEBIEG CIĄŻY Poczęcie rozpoczyna zdumiewający proces rozwoju nowego życia. W pierwszym rozdziale dowiesz się, jak zapłodniona komórka jajowa zagnieżdża się w macicy, dlaczego dziecko dziedziczy cechy przodków i jak rozwija się w kolejnych tygodniach ciąży. Omówimy też zmiany, które zachodzą w twoim wyglądzie oraz najważniejsze stadia dziewięciu miesięcy ciąży.


CIAZA_001-112 2014-04-29 14:18 Strona 10

SPOTKANIE PLEMNIKA I KOMÓRKI JAJOWEJ Poczęcie następuje w miniaturowym wymiarze – gdy jajeczko, mikroskopijnej wielkości, łączy się z pojedynczym plemnikiem, zwycięzcą „wyścigu”, w którym uczestniczy kilka milionów męskich komórek nasiennych. Aby doszło do tego spotkania, zarówno jajeczko, jak i plemnik muszą przebyć niezwykłą, trudną drogę. Gdy jednak wszelkie przeszkody zostaną pokonane, ich połączenie prowadzi do powstania nowej komórki, zawierającej materiał genetyczny obojga partnerów. W ten właśnie sposób powstaje nowe życie. Poczęcie można podzielić na trzy zasadnicze stadia: owulacji (jajeczkowania), zapłodnienia i podziału zapłodnionego jaja, które następnie zagnieżdża się w macicy – i dopiero wtedy można mówić o początku ciąży. ROLA KOMÓREK JAJOWYCH Kobieta przychodzi na świat z „zapasem” około 2 milionów jajeczek. Komórki jajowe zaczynają obumierać już od momentu narodzin, a gdy dziewczyna wchodzi w okres dojrzewania, w jej

organizmie pozostaje już tylko ok. 400 tysięcy jaj. Z tej liczby w trakcie jej życia dojrzeje 400–500 komórek jajowych, uwolnionych podczas owulacji. U większości kobiet jajeczkowanie następuje co miesiąc, w reakcji na wydzielany przez przysadkę hormon luteinizujący (LH). Każdego miesiąca w wypełnionych płynem pęcherzykach Graafa zaczyna dojrzewać ok. 100–150 jajeczek. Zazwyczaj tylko jedno z nich osiąga dojrzałość i gdy do tego dochodzi, hormon zwany estrogenem przedostaje się do krwiobiegu, hamując dojrzewanie pozostałych komórek jajowych. Tenże hormon powoduje pogrubienie śluzówki macicy, w oczekiwaniu na zapłodnione jajo, i utworzenie silnie ukrwionej poduszki, która umożliwi rozwój zarodka. JAK PRZEBIEGA OWULACJA Podczas owulacji (jajeczkowania), która następuje mniej więcej w połowie cyklu miesiączkowego, pęcherzyk Graafa, który przerósł inne, pęka, uwalniając jajo. „Zużyty” pęcherzyk zamienia się w ciałko żółte (corpus luteum), które z kolei wydziela hormon – progesteron – podtrzymujący przy życiu zarodek do chwili, gdy rolę tę przejmie łożysko. W tym stadium jajo jest nie większe od kropki i ledwie widoczne gołym okiem. Komórka jajowa, wydostająca się z jajnika, przechodzi do pobliskiego jajowodu. Następnie jajo wędruje jajowodem ku macicy dzięki wypustkom, zwanym strzępkami. Jeśli w tym czasie dochodzi do zapłodnienia jaja, to odbywa się to najczęściej na odcinku w pobliżu jajnika. Jeśli jajeczko nie zostanie zapłodnione w ciągu 12 godzin od opuszczenia jajnika, wówczas obumiera; pęcherzyk usycha, a wyściółka ścianki macicznej złuszcza się i następuje menstruacja. Wszystko to jest efektem spadku poziomu progesteronu. Jeżeli jednak dojdzie do zapłodnienia, to poziom progesteronu wzrasta, a wyściółka macicy dalej się pogrubia.


Ciąża - Poradnik dla rodziców  

Napisana przez zespół ekspertów - lekarzy, położników, pracowników służby zdrowia i naukowców - pod kierunkiem praktykującej specjalistki w...

Advertisement