Issuu on Google+

¡LER CAMBIA O NOSO CEREBRO! Corre por aí o conto de que ler non é para tanto. Que xa existe a televisión, que vivimos nun mundo audiovisual, e que polo tanto a lectura é unha actividade como calquera outra, case un hobbie, algo marxinal que irá retrocedendo co tempo. Pero non é así. A lectura de libros ou de textos que requiran concentración e tempo permítenos chegar a lugares aos que outras tecnoloxías teñen vedado o paso. Non só afóndaseen asuntos complexos senón mesmo en emocións complexas. Unha boa proba diso é como pensa un lector respecto a un analfabeto. Os cerebros lectores entenden doutro xeito a linguaxe, procesan de xeito diferente os sinais visuais; mesmo razoan e forman os recordos doutro xeito, tal e como sinala a psicóloga mexicana Feggy Ostrosky-Solís. Os cerebros dos lectores mesmo difiren entre si segundo que lecturas teñan por bagaxe. E non só estou a falar de ler Dostoievsky ou Pablo Coelho, senón que inflúe mesmo o idioma no que lemos. Os lectores de inglés, por exemplo, elaboran máis as áreas do cerebro asociadas con descifrar as formas visuais que os lectores en lingua italiana. Segundo se cree, a diferenza radica no feito de que as palabras inglesas presentan con máis frecuencia unha forma que non fai evidente a pronunciación. Non vistes nas películas que a miúdo as persoas deben deletrear o seu nome para que a outra persoa saiba como se escribe? Pola contra, as palabras italianas, así como as españolas, adoitan escribirse exactamente como se pronuncian. Por esa razón, tamén, os vocabularios das culturas que aprendían a ler incrementaban os seus recursos lingüísticos. Por exemplo, o vocabulario inglés, limitado a uns poucos miles de palabras, ampliouse ata máis dun millón coa proliferación dos libros. Pero que pasa exactamente, en tempo real, no cerebro dunha persoa que le e entende o que le, a diferenza dunha persoa que simplemente mira as imaxes nunha pantalla ou escoita as palabras dun contista? En 2009,a revista Psychological Science publicou un estudo ao respecto, levado a cabo no Laboratorio de Cognición Dinámica da Universidade de Washington, cuxa principal investigadora foi Nicole Speer. Os lectores simulan mentalmente cada nova situación que se encontran nunha narración. Os detalles das accións e sensacións rexistrados no texto intégranse no coñecemento persoal das experiencias pasadas. As rexións do cerebro que se


activan a miúdo son similares ás que se activan cando a xente realiza, imaxina ou observa actividades similares no mundo real. E todo isto é así porque ler é unha actividade moi pouco natural. Imaxinádevos: acaso os nosos antepasados podían concibir permanecer sentado durante moito tempo, sen moverse, coa vista fixa nun punto estático na que non está a pasar nada? É dicir: mirando polpa de árbore prensada manchada co que parecen insectos esmagados. Máis que un ser humano iso parecería unha estatua. Un observador analfabeto non entendería que mira tanto esa criatura porque todo pasa na súa cabeza. Dalgún modo, o humano lector é caseunha nova especie. O estado natural do cerebro humano, así como o da maioría dos primates, tende á distracción. Abonda con que apareza calquera estímulo interesante, e noso cerebro sentirás interese por el, esquecéndoselle o que estaba a facer. Non obstante, ler un libro require dunha capacidade de concentración intensa durante un longo período de tempo. Esta tendencia a distraernos con novos estímulos, segundo a psicoloxía evolutiva, ten moito sentido. Os nosos antecesores debían ter cerebros famentos de novidades e dispostos a captar calquera irregularidade: os obxectos estacionarios ou invariables forman parte da paisaxe e maiormente non se perciben. Os antecesores que non tiñan esta capacidade, seguramente tiñan maior probabilidade de morrer (por exemplo, un depredador que axexa) ou menor probabilidade de fixarse nunha oportunidade (por exemplo, unha fonte próxima de alimentos, o cal tamén se traducía nunha morte prematura). E un antecesor morto é un antecesor que non se reproduce e que non deixa en herdanza á súa prole os seus xenes, é dicir, trazos como un cerebro que non tende á distracción. Todos os que no pasado tiñan cerebros predispostos para a concentración e a linealidade, polo tanto, extinguíronse. Nós somos descendentes de non lectores. Compartimos as súas vetas xenéticas. Tal e como sinala Nicholas Carr: Ler un libro significaba practicar un proceso antinatural de pensamento que esixía atención sostida, ininterrompida, a un só obxecto estático. Esixía que os lectores se situasen no que o T. S. Eliot de los Cuatro cuartetos chamaba "punto de quietude nun mundo que xira". Tiveron que adestrar o seu cerebro para que fixese caso omiso de todo canto sucedía ao seu arredor, resistir a tentación de permitir que o seu enfoque pasara dun sinal sensorial a outra. Tiveron que forxar ou reforzar os enlaces neuronais necesarios para contrarrestar a súa distracción instintiva, aplicando un maior "control de arriba abaixo" sobre a súa atención. "A capacidade de concentrarse nunha soa tarefa relativamente sen interrupcións", escribe Vaughan Bell, psicólogo do King´s College de Londres, representa "unha anomalía" na historia do noso desenvolvemento psicolóxico. Os libros son o equivalente intelectual dos antibióticos, os aditivos ou o aire acondicionado. Son unha tecnoloxía capaz de diluír un pouco máis nosa humanidade de serie e moldear o noso cerebro para alcanzar finisterres que fai apenas uns séculos eran inalcanzables. Son unha tecnoloxía diferente a Internet, a telvisión ou o teléfono móbil, así que paga a pena que non a perdamos.


Nin que dicir ten que moita xente cultivara unha capacidade de atención sostida moito antes da cal chegase o libro e mesmo o alfabeto. O cazador, o artesán, o asceta, todos tiñan que adestrar o seu cerebro para controlar e concentrar a súa atención. O notable respecto da lectura de libros é que nesta tarefa a concentración profunda se combinaba cun desciframento do texto e interpretación do seu significado que implicaban unha actividade e unha eficiencia de orde mental moi considerables. A lectura dunha secuencia de páxinas imprimidas era valiosa non só polo coñecemento que os lectores adquirían a través das palabras do autor, senón pola forma en que esaspalabras activaban vibracións intelectuais dentro das súas propias mentes. Así, lectores do mundo, antinaturais todos, se pensades máis profundamente é porque ledes máis profundamente. Porque, en ocasións, ser antinatural é o máis do máis. FONTE: http://www.xatakaciencia.com/


Ler cambia o nosos cerebro