Page 1


Grazas a todas as mulleres de NigrĂĄn e as sĂşas familias por achegar estas marabillosas imaxes que re-escriben a verdadeira Historia do noso municipio.


MULLERES DE NIGRAN -1970


Edición Concello de Nigrán. 2020 Fotografías e Información Veciñanza e familiares Comisaria da exposición María Villar Andrade Deseño Olalla Fernández Impresión Gráficas Anduriña Depósito legal VG 115-2020


MULLERES DE NIGRÁN -1970 A fotógrafa estadounidense Ruth Matilda Anderson tomou unha das súas imaxes máis señeiras o 11 de marzo de 1926 en Camos (Nigrán). É a dunha anciá labrega, sen identificar, que mira directamente á cámara e que encandea ao espectador de hoxe pola súa xenuína aparencia. Aínda enfeitizados coa forza desta fotografía, o ano pasado lanzamos desde o Concello de Nigrán o gran reto de poñer nome e apelidos a esta muller descoñecida aproveitando a súa presenza na exposición ‘Unha mirada de antano’. A tarefa resultou imposible, ningunha pegada levou a ela. Sen embargo, a historia non escrita da anciá de Ruth Matilda alentou ao Concello a organizar esta mostra fotográfica que reivindica ás mulleres coma ela, mulleres correntes e silenciadas, secularmente ignoradas pese a ser artífices do desenvolvemento económico, social e cultural do municipio e, en esencia, de toda a Humanidade. Por isto, esta escolma de máis de 150 imaxes, aportadas pola propia veciñanza, pretende visibilizar ás mulleres de Nigrán como suxeito histórico imprescindible para entender o municipio: labregas, costureiras, mestras, nais de familia, coidadoras, perruqueiras, mulleres festeiras, amigas cómplices... En definitiva, mulleres comúns e valerosas ás que a ONU adica cada 8 de marzo o Día Internacional da Muller. A elas consagra esta exposición o Concello de Nigrán.


RETRATOS DE ESTUDO

9

POSADOS 17 FAMILIAS 21 CRIANZAS 29 AMIZADES 37 MAR E PRAIA 51 CELEBRACIÓNS 59 ESCOLA 69 CORTE E CONFECCIÓN

73

HOSTALARÍA 79 CAMPO E TRABALLO

83


8


RETRATOS DE ESTUDIO MULLERES DE NIGRAN -1970


FAMILIA NIEL SAYANES (A Ramallosa)

1. As irmáns Pura e Elisa Niel Sayanes. Anos 20. (A Ramallosa. Vivían na coñecida como Casa Roade pegada á ponte románica).

10

2. As irmáns Pura, Rita e Elisa Niel Sayanes. Anos 20. (Fotografía de ‘Pacheco y vda. de Prosperi Vigo’)

3. Elisa e Rita Niel Sayanes con outra muller sen identificar. Anos 20.


4. As irmรกns Pura, Rita e Elisa Niel Sayanes. Anos 20.

5. Irmรกns Pura e Rita Niel Sayanes. Anos 20.

6. Rita Niel e Anita Barros disfrazadas. Anos 20.

11


7. Eulalia Veiro Vidal (Parada) e Ignacio Pereira Ferreiría no 1958. 8. Amelia Ermitas Méndez Rouco (Parada) e o seu fillo Jesús Villar Méndez no 1938.

9. María e José Valverde Ponte. San Pedro da Ramallosa. Inicios de século XX. 10. Antonia Rial Veiro e Manuela Veiro entre 1910 e 20. Panxón. 11. Palmira Fernández, a súa nai Elvira Fernández González e o seu pai José Fernández e irmáns Germán e Pepe. Finais dos anos 20, familia de Priegue. 12. Carmen e Felisa Roade, emigrantes no Uruguai de A Ramallosa, nos anos 10.

7.

12

8.


9.

11.

10.

12. 13


1.

2.

3.

4.

5.

1. Dª. Sofía, sobriña da mestra Dª Luisa Alonso, viviron na casa escola de Chandebrito no ano 1936. 2. Zoraida Estévez Pérez, veciña de Camos nacida no 1918. 3 e 4. Mulleres da familia Hermida Rouco sen identificar. 5. Juanita Solla Menduíña. O Quinteiro. 1936. 6. 14

7.

8.

9.


6. Carmen Comesaña en Montevideo (Urugai) no 1931. Emigrou desde Nigrán (San Pedro) no 1925 7. Palmira Fernández co seu fillo Manuel Fernández Fernández (Priegue). 1939. 8. Carmen Valverde Ponte. A Pateira (Nigrán). Década dos 40. 9. Rita Niel Sayanes. Anos 20.

11.

12.

10. Dolores Julita Roade Niel, da Ramallosa. Anos 10 do século XX. 11. Dolores Julita Roade Niel. Anos 10 do século XX. 12. Dolores Julita Roade Niel ao redor de 1900.

10 .

13. Defunta da Ramallosa sen identificar. Principios do século XX. Eran habituais as fotos de defuntos para enviar aos emigrados. 13. 15


POSADOS MULLERES DE NIGRAN -1970


1.

5. 18

2.

6.

3.

7.

4.

8.


1. María Valtierra na praia de Panxón. 24-6-1949 (festas San Xoán). 2. Benilde Lomba Casasnovas na década dos anos 40. 3. Joaquina Sanromán González, praia de Panxón. Mediados dos anos 50. 4. Eulalia Hermida (Prado). 19/08/1957 5. Laura Pereira, veciña de Panxón, en Area Alta. Sen datar. 6. Rosita Varela, veciña de Mallón (A Ramallosa) no 1947. 7. Rosita Varela, A Xunqueira – 1950. 9.

10.

8. Chelo Lema disfrazada de galega nas dunas de Panxón en 1950.

9. Saladina Vidal Otero, veciña de Parada. Sen datar. 10. Francisca Otero Comesaña, veciña do barrio de Tinde (Parada) entre 1936/1940. 11. Anita Pérez Pérez no 1921 en Parada. No 1957 emigraría a Uruguai coas súas fillas seguindo ao seu home. 12. MªTeresa Esmerode Carbajo nos anos 60 na Ramallosa.

11.

12. 19


FAMILIAS MULLERES DE NIGRAN -1970


1. De esqd. a dta: Identificadas Lita Comesaña, Eulalia, Delicia, Pilar co seu fillo, e Rosa. Mediados dos anos 50.

2. Marcelina Bugallo Lea e fillos, 1965 (aprox) Vilariño.

22

3. Benilde Figueiró e o seu fillo xunto a Lola Roade, sentada Mercedes e a súa nai no 1950. Casa na rúa Carballal (Camos).

4. María Puga co seu home José Valverde Ponte, da Ramallosa , cos fillos. Anos 40.


5. Aurea Misa, Clementina Misa e Regina Beiro na celebración das festas de Priegue en 1964.

6. Anunciada (Tada) Rial Álvarez, abuela Antonia Rial Veiro e probablemente a súa irmá Josefa. Abaixo Victor Aballe Rial e o fillo de Tada. Principios dos anos 50.

23


7. A dereita Manuel Estévez probablemente con Pastora Sanromán e un home sen identificar. Camos (Piñeiros) a inicios do S.XX.

24


8. De esqd a dta: Pastora Sanromán co seu sobriño Manuel Estévez e o seu irmá Severino Sanromán (fundador do Polo Bamba en Uruguai e irmá do ‘Rey dos Cafeteros’ Francisco Sanromán). Camos, barrio de Piñeiros, probablemente agosto de 1907.

9. Constantino o cura, Casiano, tia Esperanza co fillo Manolo, Gumersinda, Dolores co fillo Casiano. Sentados Pastora Sanromán, Manuel Estévez e a súa muller Carmen Pérez. Camos, barrio de Piñeiros, a inicios do S.XX.

25


10.

26


10. Pastora Sanromán e Pilar na súa casa de Piñeiros (Camos) con Manuel Estévez diante e tres nenos (un deles leva un cabaliño traído de Uruguai polos irmáns Sanromán como agasallo).

11. Familia de Camos sen identificar a inicios do S.XX. Marcada cunha ‘X’ porque no reverso se indica que, sobre esa imaxe, se realice un retrato da muller de cintura para arriba e eliminando a man.

11.

27


CRIANZAS MULLERES DE NIGRAN -1970


1.

2.

1. e 2. Mulleres de Nigrán (nas dúas identifícase a Esperanza Valverde Ponte) que traballaban coidando nenos en Vigo. Anos 40. 3. Nieves González co seu fillo Jorge en San Pedro nos anos 50, dous meses despois emigrarían a Uruguai, onde xa residía o seu home. No fondo, a súa veciña Carmen e o seu irmá Pepe.

3.

30


4.

4. Adro da Igrexa de Parada. Irmáns Teresa Casas Veiro e Antonio con Plácida Pereira Cabreira sostendo un globo no colo. Anos 60. 5. Irmáns Pérez Pérez diante da Igrexa de Parada no 1955, dous anos máis tarde emigrarían coa súa nai Anita Pérez a Montevideo (o pai, José Pérez, xa residía alí).

5.

31


7.

6.

32

8.


9.

6. Carmen Francisco Rodríguez e Maria Bohemia Casanovas con Gustavo Francisco Casanovas. A Ramallosa. Anos 50. 7. Rosina Pérez Giménez co seu fillo Juan A. González no 1963. A Ramallosa. 8. Benedicta (Panxón) coas súas fillas Gloria e Concha no 1962.

10.

9. Pilar González Vieites en Panxón coa súa filla Rosalía no 1963. 10. Maruja e Marina Valtierra no 1949 na escola de ‘Elvirita’, no Quinteiro (Panxón). 11. Felisa e Charo Hermida no bautizo do seu fillo Suso Pascual. 1963.

11.

33


12. Tía e sobriñas paseando por Príncipe no 1959. Gloria Otero Valverde, Rosa Otero Valverde e Esperanza Valverde Ponte.

34

13. Eulalia Veiro coa sua filla Teresa en Parada no ano 1952/53.


14. Pura Estévez Soto co seu neto Luis Gameiro na rúa da Mámoa (Priegue) no 1965.

15. Covadonga Zaloña coas súas fillas Covadonga María e Nuria en Panxón nos anos 60.

35


AMIZADES MULLERES DE NIGRAN -1970


1. M. Concepción Gómez Domínguez (trasladouse coa familia desde Ourense a Nigrán en 1951) e Elida no 1951 (pouco despois emigraría a Montevideo cos seus pais).

2. M. Concepción Gómez Domínguez e a súa cuñada Adelaida López no 1951. 3. Cristina Villar Costas (Gaifar-Panxón) e Rosalía Domínguez Costas (San Xoan-Panxón) bailando nas festas de San Xoan entre 1945/1950.

38


5. Eulalia Hermida e Joaquina Barros a mediados dos anos 50 en Panxón.

6. Dúas irmáns de Camos coñecidas como ‘As portuguesas’. Sen datar.

4. Eulalia Hermida e Lita Comesaña. Anos 50.

39


7.

8.

9.

40


10.

7. Esperanza Valverde Ponte e outra muller sen identificar. Década dos 40. 8. Esther Vidal Sotelo e Rosa Rial no 1963 en Vanitas. 9. Rosita Varela e amiga paseando pola rúa Principe. Ano 1947.

10. Carmen Fernández Plá e Carmen Rodríguez Rodríguez en Saiáns. Finais dos 60. 11. Joaquina Sanromán no medio xunto ás irmáns Victoria e Eulalia Hermida Guisande. Anos 50. 11.

41


13.

12. Nieves, Teresa, Albita e Olga no 1967 en Panxón. 13. Un domingo no baile. Identificadas de dereita a esquerda: Marisol Fernández, Solita da Telleira, Gloria Fernández e Pilar Fernández.

14. Amigas de Eulalia Hermida e da familia Casás a finais dos anos 50 na festa das Angustias (Nigrán). 15. Estrella (abaixo esq) e a súa irmá Rosita Varela (segunda por arriba) e amigas posando coa moto no 1955. 16. Martina Giráldez, Plácida Pereira, Teresa Casas e Esther Figueroa na Ramallosa no 1967. 12.

42


14.

15.

16.

43


17.

18.

19.

44


20. MarĂ­a, Ramona, Eulalia e Pancha no ano 1947. 21. Eulalia Veiro e amigas en Parada no ano 1948.

20.

17. Antonia Vicente GonzĂĄlez, Isaura e Isolina no 1957. 19. Milagros, M.ConcepciĂłn e Maruja no 1951. 19. Rosita Varela (abaixo centro), Cristina (arriba esq) e amigas - Festa das Angustias 1947.

21.

45


23.

22.

46


22. Romería de San Roque de Camos, entre 1959/1963. Identificadas Josefa Nandín, Joaquina Sanromán, María Dolores Veiga, Lucita, Marino Fernández, Carmen Estévez. 23. Amigas de Teresa Casas e Plácida Pereira na Xunqueira no ano 1967.

24. Saladina Rodríguez Vilas (dta) e Maruja Fernádez Alonso (esq) e Moisés González nos anos 50.

24.

47


25. Áurea González e Manuel González no curro de Mougás entre 1945/50. Ían andando desde San Pedro.

26. Modesto Valverde e Carmen Hans, de noivos, aprox. 1950. 27. Áurea González e Manuel González bailando nas festas de Lourido entre 1948/1950.

25.

48


26.

27. 49


PRAIA E MAR MULLERES DE NIGRAN -1970


2.

1.

1. María Valtierra, Chona, Tonia Sanromán e outra amiga nas festas de San Xoán (Panxón) 24-6-1950. 2. Casetas do tío Ramilo en Praia América, década dos 50. Sen máis datos. 3. Antonia Vicente González (centro) e outras dúas amigas na praia. Sen datar.

4. Julia González, Cristina Villar Costas, Isolina González e muller sen identificar en Panxón entre 1950/55. 5. Grupo nas festas de San Xoan (Panxón). Entre outras, Eulalia Hermida Guisande, Dorinda, Maruja e Delicia. Anos 50. 6. Fina, Nuca, Maruja e Mita. Panxón. Sen datar. 7. Amigas de Asunción Castro en Panxón na década dos anos 30. 3.

52


4.

5.

6.

7.

53


8.

54

9.


10.

11.

8. Consuelo, Cristina Villar Costas, Carmen Lomba e unha muller sen identificar despedido no porto de Vigo a emigrantes a Uruguai, ano 1945/50 aprox. 9. Familia Lema Suárez en 1948 na barca do ‘Maneco’. Porto de Panxón.

10. Cristina Villar Costas e compañeiras entre 1945/1950 en Baiona traballando na salgadura. 11. Amigas de Cristina Villar Costas en Panxón entre 1945/55. 12. Margarita González Valverde coas suas amigas en Panxón nos anos 40 aprox.

12.

55


12.

13.

12. Benita Domínguez, Panxón, 1946. 13. Tada Rial e a súa irmá con máis familia en Panxón. Anos 45/46. 14. Tada Rial Alvarez con Victor Aballe Rial e outro home sen identificar. Panxón, anos 50.

15. Rosita Varela e Manuel Martinez en Panxón no 1948. 16. Mercedes Lago Pastor (con Luis Eugenio Aballe Rial) en 1952 en Panxón.

14.

56

17. Graciana Pérez Comesaña e Argentino Pintos Guisande, 1945 (aprox) Praia América-Lourido.


15.

16.

17.

57


58


CELEBRACIONS MULLERES DE NIGRAN -1970


1.

3. 1. Familia do matrimonio Villar Méndez e de Marcelino Méndez de festa no 1960 en Zamáns. 2. De esda. a dta. José Da Rocha, Joaquina Sanromán, Carmen Cabanelas e Eugenio Faria Peixoto. Romaría de Monteferro. Verán a inicios dos anos 50. 3. Festas de San Roque de Morgadáns con ‘O latonero da Cabreira’, Lola e Abilio (de Mallón), Laureano o do Muíño, Pura, Isabel a de ‘Rodas’, Áurea González, Manolo e os fillos de Laureano e julio. Ano 1955/56. 2.

60


4.

5.

4. A familia Sanromán e a familia López na celebración da colleita de millo. Paraviñabal (Panxón). Finais dos anos 50. 5. Áurea González co seu fillo Manolito e Lourdes facendo café de calcetín nas festas de San Cibrán no 1956 aproximadamente. 6. Benjamín, Rosa e Benita Pereira Troncoso; José Pérez Fernández e Anita Pérez e os seus fillos. Parada, anos 50.

6.

61


7.

8.

7. Voda de Zoraida e Cesáreo na eira de Milagros no 1959, Camos. 8. Matilde Valtierra, Marina Valtierra, Charo González Gallego, tía Cándida ‘A montañesa’, Martina Valtierra e Antonio Gallego celebrando unha voda no Quinteiro en 1963. 9. Familiares e veciños do barrio do Con (Parada) no 1952. Entre eles, as mulleres Matilde Méndez e Dorinda Fernández Méndez.

9.

62

10. Grupo de veciños e familiares de María Magdalena Fernández Giráldez (a nena pequena sentada na dereita) no barrio de Chans (Priegue) en 1954.


10.

63


64

11.

12.

13.

14.


15.

16.

11. Esther, Delia, Lito, Plácida, Teresa e Manolo de voda no ano 1967. 12. Invitados á voda de Emma Buerger e Suso Castro Alonso en Vigo, entre elas Asunción Castro Alonso (Nigrán) e familia. 29 de agosto de 1965. 13. Voda de Margarita González Valverde e Antonio González González o 8 de decembro de 1956 na igrexa das Angustias e convite no Angelito (Praia América). 14. Enriqueta Fernandez Rodríguez, Olimpio, Lucita, Rosalia Rodríguez nunha celebración en Panxón en 1962.

15. Voda no Templo Votivo de Panxón. Sen datar. 16. María Valtierra (no centro) co grupo de teatro da sociedade GranCan (década dos 50). 17. Veciños e veciñas de Camos nunha celebración sen identificar nos anos 60.

17.

65


18

18. Profesora Doña Manuela Prego (O Quinteiro) nas comunións de 1956 no Templo Votivo de Panxón con Carmen Prego, Eudosia, María Jesús, Milucha Alonso e Marina Valtierra.

19. e 20. Comunións de nenas de Nigrán a principios do século XX. Sen máis datos.

19.

66


20.

67


ESCOLA MULLERES DE NIGRAN -1970


1.

3.

1. María Valtierra e compañeiras 1-6-1942, coa mestra Doña Manuela na escola das nenas do Quinteiro, Panxón. 2. Escola da mestra Manuela Prego (O Quinteiro-Panxón) no 1954. Entre outras nenas identificadas: Marina Valtierra, Milucha, María Jesús Alonso, Julita Román, Lucía, MCarmen Sanromán, Rosa Pérez, Purita Rouco, Digna González, Casilda Giráldez, Lina Sanjuan, María López, Tucha Villar, MNieves Villar, Carmen Pérez, Chicha Sancho, Chicha Valtierra, e Joaquina Sanromán. 3. Escola de nenas de Panxón, 26 de maio de 1943. 2.

70


4.

6. 4. Nati, Nieves, Maruja, Martina, Tucha, María Nieves e a mestra Manuela no Quinteiro en 1955. 5. Escola de Damas Apostólicas (A Ramallosa) nos anos 60 coa mestra Mª Carmen. 5.

6. María Valtierra e compañeiras en 1950, academia de Doña Elvira fronte ao antigo priorato no Quinteiro (Panxón).

71


CORTE E CONFECCION MULLERES DE NIGRAN -1970


1.

74


2.

1. Tenda da Ramallosa de texidos ‘Casa Niel’ cos propietarios Dolores Sayanes Pino e Teodoro Niel no primeiro plano. 1910.

2. Rosita Varela, 1950. 3. Taller de costura de Estrella Varela (na máquina) en Sabarís, coa súa irmá Rosita Varela (última pola dereita) e outras mulleres sen identificar no 1954.

3.

75


4.

5.

76

6.


4. Taller de costura da Sra. Lucita Villamarín (Avda. Val Miñor-Nigrán) no 1949 con María Valtierra entre as alumnas. 5. María Valtierra coas súas compañeiras costureiras e a mestra Sra. Lucita Villamarín 13-5-1949. 6. María Valtierra e demais alumnas no 1949 no taller de costura da Sra. Lucita Villamarín.

7. Lina, Isabel, Esther, a profesora Isolina, Carmen Villar, Esperanza Villar, Lourdes, Lourdes (nai), Pedro e Manuel no 1957 na escola de costura de Isolina na Areíña (Parada).

7.

77


HOSTALARIA MULLERES DE NIGRAN -1970


1.

3.

2.

80


4.

4. Bar ‘Casa Valtierra’ de Nigrán no 1968. Ermi Villar, Carmen Villar, Carmela Gallego e Martina Valtierra. 5. Concepción Garrido Rodríguez, na terraza do Angelito (Praia America-Lourido), con clientes ingleses, no 1955 (estes enviaríanlle despois a foto adicada).

5.

1. Servindo nunha voda na Telleira (Nigrán) no 1964. De dta a esqd: Gloria Fernández e Pepe Fernández, fillos de Alfonso o Nigrán e Gloria de Méndez. 2. Mulleres do lugar de Pracíns (Chandebrito) traballando como camareiras no banquete da voda dun familiar, a mediados dos anos 60. 3. Concepción Garrido Rodríguez na barra do Angelito (Praia America-Lourido), co dono cara a 1960.

81


CAMPO E TRABALLO MULLERES DE NIGRAN -1970


3. Foto do Arquivo de IES Proval. 4. Elvira Santos, Estrella Iglesias e Olivia Pérez xunto a igrexa de San Paio de Navia, carretando leite de Chandebrito a principios dos anos 60. 5. Familia e veciños de Mª Magdalena Fernández Giráldez (Chans, Priegue) recollendo o millo nun campo de Prado en 1950. Identificados Adelaida Fernández cun pano na cabeza, Adelaida Correa de loito, Milagros sen pano, Pura Giráldez ao seu carón, Segundo González e Gerardo a esquerda. 6. Foto do Arquivo de IES Proval. 7. Familia Salgueiro, co boi, no lugar da Adondejo, Chandebrito, nos anos 1970.

1.

1.Genoveva Casas Salgueiro en xullo de 1968 na rua Tarela. 2. Muller recollendo argazo na Foz. Foto do Arquivo de IES Proval.

2. 84


3.

5.

4.

6.

7. 85


7.

8.

86


10. Grupo de mulleres de As Chans (Priegue) traballando nun campo de Prado en 1950.

8.

9.

8. Dolores Julita Niel Sayanes no 1910 en Mallón (Nigrán). 9. Aurea González, veciña de San Pedro, cos seus fillos Manolito e Aurita no 1961 aproximadamente en Sabarís no taller de carpintería do seu cuñado Severino (hoxe a tapería Fidalgo). Fotografía tomada polo fotógrafo profesional Jaime que ía os luns ao mercado. A foto foi mandada ao seu home embarcado para amosarlle tamén que o carro de leña era a medias coa súa irmá Concha. 10.

87


11.

12.

14. 13.

88


15. Construíndo Escolas Proval no 1930. Fotografía do Arquivo de IES Proval. 16. Veciñas do barrio de Pracíns (Chandebrito) xunto aos seus fillos, limpando a presa de Pracíns, Chandebrito, no ano 1952.

15.

11. A señora Generosa (Baiña) na Tarela, carretando agua da fonte coa sua sobriña Margarita e a nena María Esther Blanco Rodríguez. Verán de 1964. 12. Angelina Pérez Rial no 1968 na súa casa de Camos. 13. Juana Solla, Rosario González, Pura Giráldez, Magdalena Giráldez e sentadas Nieves Sanromán con Fina González no Camiño do Quinteiro en 1959. Viñan de coller lapas e caramuxos na praia. 14. Margarita Pérez Pérez na súa casa de Parada no 1955, 2 anos antes de emigrar a Montevideo.

16.

89


17. 90

18.


17. Josefa González e Carmen (San Pedro) regresando do muíño de auga de Vilaza de moer millo no 1946. 18. Áurea González e Bienvenida (San Pedro) regresando do mercado de Sabarís no 1945 aproximadamente. Nos cestos poñían unha cama de repolo e levaban o peixe.

19. Cristina Villar Costas e amigas regresando do muíño na Ramallosa entre 1950/55. 20. Palmira Carbajo Villar (esq) e a súa irmá Aurelia coa súa filla MªCarmen Costas Carbajo na casa de O Viso. Entre 1959/1960. 21. Ascensión Carbajo Villar, veciña de San Pedro, na casa na que servía en Praia América. Década dos anos 60. 22. Josefa Estévez Iglesias ‘Fita’ no 1964 con 16 anos (cuarta xerazón de perruqueiros).

19.

20.

21.

22. 91


Profile for mulleresdenigran

MULLERES DE NIGRÁN  

Advertisement
Advertisement
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded