Page 1


Dece=le-met®eer

mebpe³e keÀer keÀuece mes ..

Hen®eeve DeeojCeer³ee ceeB mejmJeleer keÀer n ceejs

Fme mebiece³egie kesÀ ve³es peerJeve ceW DeeojCeer³e, ceeveveer³e SJeb mejenveer³e Yeer SkeÀ-mes-THej-SkeÀ Deewj keÀF& nQ~ nceejs ³eneB ³eesieer Yeer nQ, cene³eesieer Yeer, leHemJeer Yeer nQ, ceneleHemJeer Yeer~ %eeve-efve<þ Yeer nQ, cene%eeveer Yeer nQ~ SkeÀ mes yeæ{keÀj SkeÀ GppJeue ®eefj$e Jeeueer iegCe cetefle&³eeB nQ~ keÀesF& efvece&ue mJeYeeJe kesÀ DeefleefjkeÌle Meevlecetle& nQ lees keÀesF& mevleg<ìceefCe~ keÀesF& Meerleuee nQ lees keÀesF& ogiee&~ keÀesF& %eeve keÀer iepeieesj keÀjves Jeeueer nQ lees keÀesF& MebKeOJeefve~ keÀesF& DevveHetCee& nQ, ceele=Jeled Heeuevee keÀjves Jeeueer nQ lees keÀesF& meleer-meeOJeer, ceve-ef®eÊe mes ieewjer ceeB~ Deleë Gve meYeer keÀe leovegmeej Deeoj Yeer nesvee ®eeefnS~ pevce-pevceevlej efpevekeÀer YeefkeÌle-Hetpee keÀer, Deye GvekesÀ He´efle Þe×e Deewj YeeJevee lees nesveer ner ®eeefnS~ GveceW mes efkeÀmeer keÀe DeHeceeve keÀjvee lees DeHeves efmej Hej ceeveJeer keÀesHe Deewj He´eke=ÀeflekeÀ He´keÀesHe Deeceefv$ele keÀjves-pewmee nw~ ceeB mejmJeleer keÀe mLeeve Deewj ceeve FveceW Yeer He´peeefHelee ye´ïee kesÀ HeM®eeled peieocyee mejmJeleer keÀe mLeeve lees DeHeveer jerefle mes meJe& ceneve nw~ ³e%e keÀer mLeeHevee ceW GvekeÀer efMejesceefCe HeefJe$elee, Ieesj leHem³ee, Deìtì efveM®e³e Fl³eeefo keÀer lees efpeleveer ceefncee keÀer pee³es Gleveer ner keÀce nw~ efpevneWves GvekesÀ

keÀceeX keÀe Keelee

(mecHeeokeÀer³e) .....................5

ceelesMJejer vevneR-meer ye®®eer ......7 ceccee kesÀ cemlekeÀ ceW Deelcee....10  peieocyes peiele peveveer (keÀefJelee) 10  F&MJejer³e keÀejesyeej ceW ..........11  ceQ ceccee mes Je®eveye× ngF& ......14  `He$e' mebHeeokeÀ kesÀ veece ........16  Hejceelce MeefkeÌle Üeje ..........17  efMeJe %eeve meeiej ..............19  otmejeW kesÀ oo& efceìeves mes.......20  DeeBKeeW ceW Heeveer ................21  YeefkeÌle mes %eeve lekeÀ...........22  meoe MeefkeÌleMeeueer kewÀmes yeveW ...24  ceerþer ceccee (keÀefJelee)..........25  peerJeve nes lees Ssmee ............26  yeeyee ves yevee³ee [yeue [e@keÌìj.27  Deeyet ceW jkeÌle meb®e³e ..........28  peieocyee ceeB (keÀefJelee) ........29  meef®e$e mesJee mecee®eej .........30  F&MJej keÀe ye®®ee nesves keÀe ....32  ke̳ee Ketye keÀne (keÀefJelee)........32  peeefveS Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ......33  yeerceejer ceW yeeyee keÀer ceoo.....34 meom³elee MegukeÀ 

cegKe-ceb[ue keÀes osKee nw, Gvemes Hetefí³es efkeÀ Jes kegÀojle keÀer ke̳ee keÀceeue Leer! GvekeÀes osKe keÀj lees cene De%eeveer Yeer keÀn Gþlee Lee ö ``ceeB, Dees ceeB! lesjer þC[er íeB! lesjer Meerleue yeeB! lesjer neB ceW neB, Dees ceeB! let ues pee ®eens peneB, nceW efoKelee DeemeceeB, Yetue ie³ee peneB! ceeB Dees ceeB!'' kewÀmeer Leer Jees Yeerveer-Yeerveer cegmekeÀjenì efpemes efMeJeefHelee Deewj ye´ïeeyeeyee ves %eeve-jbie mes ef®e$eebefkeÀle efkeÀ³ee! Gme cegmekeÀjenì keÀes osKe keÀj lees jesvee meoe kesÀ efueS yevo nes peelee~ Jes efvece&ue vewve efpevemes ³eesie-leHem³ee keÀer He´keÀeMe-jefMce³eeB efpeme Hej Heæ[leeR, Gmes Yeer ³eesie kesÀ HebKeeW Hej efyeþe keÀj ]HeÀMe& mes DeMe& Hej ues peeleeR~ GvekeÀe [erue-[ewue ner Ssmee Lee efkeÀ Jes SkeÀ DeefnbmekeÀ mesvee keÀer mesveeHeefle efoKeeF& osleer LeeR~ GvekeÀer ®eeue-{eue ner Ssmeer Leer efkeÀ efpemeceW `³eesie' Deewj `jepe' efceuekeÀj Gmes Flevee YeJ³e, efoJ³e, megmeY³e yeveeles Les efkeÀ yeele cele Hetíes~ efpeme efkeÀmeer keÀes Yeer GvekeÀe mHeMe& efceuee, Gmeves DevegYeJe efkeÀ³ee efkeÀ GmekeÀer Ssefvê³e ®eb®euelee Meevle nes ®eueer~ efpeme mece³e efkeÀmeer ves GvekesÀ keÀcejs ceW He´JesMe efkeÀ³ee lees osKee efkeÀ Jes meceeefOemLe nQ, leHem³eejle nQ DeLeJee nbme-ceelee kesÀ ªHe ceW %eevejlveeW keÀes OeejCe efkeÀ³es nQ~ ke̳ee peeot Lee GvekeÀer lemJeerj ceW! ke̳ee megievOe Leer GvekesÀ J³eJenej ceW! kewÀmeer cenkeÀ Leer

Yeejle Jeeef<e&keÀ DeepeerJeve %eeveece=le 100 /- 2,000/Jeu[& efjv³egDeue 100/- 2,000/efJeosMe %eeveece=le 1,000 /- 10,000/Jeu[& efjv³egDeue 1,000/- 10,000/MegukeÀ kesÀJeue `%eeveece=le' DeLeJee `o Jeu[& efjv³egDeue' kesÀ veece mes [^eHeÌì ³ee ceveerDee@[&j Üeje Yespeves nsleg Helee nwmebHeeokeÀ, DeesceMeeefvle efHe´befìbie He´sme, %eeveece=le YeJeve, MeeefvleJeve- 307510 (Deeyet jes[) jepemLeeve~ MegukeÀ kesÀ efueS mecHeke&À keÀjsW 09414006904, 09414423949 hindigyanamrit@gmail.com


%eeveece=le

GvekesÀ keÀceeW¥ ceW! efpemeves GvnW Heefj®e³e³egkeÌle ¢ef<ì mes osKee, GmekeÀe lees peerJeve ner meHeÀue nes ie³ee~ Deleë nce meYeer keÀe meewYeei³e nw efkeÀ nce ye´ïeekegÀceej ³ee ye´ïee-Jelme Yeer nQ Deewj mejmJeleer-Heg$e DeLeJee mejmJeleer-Heg$eer Yeer nQ~ ueesie efpeme osJeer keÀes efJeÐeeoeef³eveer kesÀ ªHe ceW efJeÐee keÀe Jejoeve Heeves kesÀ efueS HegkeÀejles nQ, mJe³eb GvneR kesÀ Hegveerle neLeeW mes nceves Dece=le Heer³ee, mJe³eb GvekeÀer cegKe-JeerCee mes %eeve keÀer mJeie&-megKeoeef³eveer PebkeÀej megveer~ GvekesÀ Jejod neLeeW ves nceejs efmej Hej H³eej yejmee³ee~ GvekeÀer %eevece³eer ieeso kesÀ nce megle nQ~ nceejs Fve ves$eeW ves mejmJeleer keÀes Fme Oeje Hej Keæ[s, yewþs, ®eueles osKee~ nceves ³eefo Deewj kegÀí Yeer ve Hee³ee nes lees ³en pees osKee Deewj Hee³ee, ke̳ee ³en keÀce yeele nw? mebmeej ceW Fmemes DeefOekeÀ megvoj ¢M³e Deewj keÀesF& nes mekeÀlee nw ke̳ee? ]peceerve-Deemeceeve met#ce-efoJ³e veeo keÀjles Les peye Jes ®eueleer LeeR~ ®eboe Yeer osj mes peelee Lee peye Jees jele-jele Yej efMeJeefHelee keÀes ³eeo keÀjleer LeeR~ Dejs, Jes ner lees HeeJe&leer LeeR efpevneWves HeJe&le Hej leHem³ee keÀer efMeJe kesÀ efue³es~ ieewjer Jes ner lees LeeR~ efncejepe keÀer Jen Heg$eer %eeve-iegCe keÀer ¢ef<ì mes DeHeej megvoj LeeR~ efpemeves GvnW mee#eeled veneR osKee, Gmeves ke̳ee osKee? efpemes mebmeej Deeefo-osJeer, Decyes cew³³ee, F&Je, nJJee Fl³eeefo veeceeW mes ³eeo keÀjlee nw, GvnW osKeves keÀe ³ener lees ceewkeÀe Lee~ nce 4

GvekesÀ mebie-mebie jns, GvekesÀ neLeeW mes Heues, GvekeÀer í$eíe³ee ceW Kesues~ Jes efove efkeÀleves efvejeues Les! Jen nceejs meewYeei³e keÀer efkeÀleveer megvoj Ieæ[er Leer~ Gme-pewmee jesceeb®ekeÀejer DevegYeJe lees Deewj keÀesF& nes ner veneR mekeÀlee~ Yeejle Deewj Yeejle keÀer veejer keÀer Jes Meeve LeeR! ³eesefie³eeW ceW Jes meJe& ceneve LeeR, Oece&-oMe&ve-ce]penye Deewj F&ceeve LeeR~ Jes ceeoj-S-]peneve (World Mother) LeeR~ Jes ve nesleeR lees kegÀí Yeer ve neslee~ Jener lees He´peeefHelee ye´ïee kesÀ cegKe Üeje Hejceelcee efMeJe keÀe F&MJejer³e %eeve megveekeÀj meYeer ³e%e-JelmeeW keÀes mecePeeleer LeeR~ Jener lees GvekesÀ meeceves %eeve SJeb ³eesie keÀe vecetvee LeeR~ meYeer ³e%e-JelmeeW keÀes mebYeeueves kesÀ efueS Jener lees efveefceÊe LeeR~ GvnW He´peeefHelee ye´ïee kesÀ mecekeÀ#e mLeeve Hej yewþkeÀj He´efleefove %eeve-JeerCee Jeeove keÀe DeefOekeÀej Lee~ GvneR ceelesMJejer mejmJeleer ves ogiee& keÀe ªHe OeejCe keÀjkesÀ ³e%e-ogie& keÀer j#ee keÀer, efJeIveeW keÀe meecevee efkeÀ³ee~ pevelee Deewj mejkeÀej Üeje DeeF& efJeHeefÊe³eeW keÀes Pesuee~ efYevve-efYevve mebmkeÀejeW Jeeues ³e%e-JelmeeW keÀes mebmkeÀejeW keÀer Yeùer ceW mes GvneR ves ner GppJeue efkeÀ³ee Deewj SkeÀ-SkeÀ keÀes %eeve-ueesjer, %eeve-Heeuevee oer~ Jener lees He´Lece Meerleuee ceeB, mevlees<eer ceeB Deewj DevveHetCee& ceeB LeeR~ mJe³eb He´peeefHelee ye´ïee GvnW ceeuee kesÀ

yesno keÀer mesJee ceW efyepeer jnes lees yesno keÀe Jewjei³e mJeleë Dee³esiee

³egice ceCekesÀ ceW mLeeve osles, GvnW `³e%eceelee' keÀer GHeeefOe osles leLee DeeojCeer³ee ceeveles Les~ GvneR keÀes Deeies jKe keÀj Jes GoenjCe osles Les efkeÀ meYeer ``Heg©<eeW'' keÀes ®eeefnS efkeÀ yenveeWceeleeDeeW keÀes Deeies jKeW~ yeeyee mJe³eb keÀF& yeej GvnW jsueJes mìsMeve lekeÀ íesæ[ves peeles~ SkeÀ yeej GvneWves keÀne efkeÀ íesìer-íesìer, Heleueer-Heleueer kegÀí uekeÀefæ[³eeB ®egvekeÀj ues ®euees lees ceelee peieocyee keÀes DeefHe&le keÀjvee Deewj meYeer efceuekeÀj ceeB keÀer ceefncee keÀe ieerle ieevee~ GvneWves cegPemes keÀne, ``ye®®es, ke̳ee legce peieocyee keÀer ceefncee keÀe ieerle peeveles nes Deewj Deejleer keÀj mekeÀles nes?'' ceQves keÀne efkeÀ ``kegÀí lees ³eeo nw''~ leye nceves Ssmee ner efkeÀ³ee~ nce keÀeefþ³eeB ®egve keÀj GvekeÀe ieùe yevee keÀj ues ie³es~ Gme efove ceeB nceejs meeLe Ietceves veneR ieF& LeeR~ peye nce HeeC[Je YeJeve HengB®es lees ceeB JeneB yeeyee keÀer DeeieJeeveer kesÀ efue³es Keæ[er LeeR~ nceves Jen ieùe GvekesÀ ®ejCeeW ceW efvekeÀì jKe keÀj, neLe peesæ[ keÀj, DeOe&-Kegues ves$eeW mes Deewj YeeJe-efJeYeesj neskeÀj GvekeÀer Deejleer keÀjveer Megª keÀj oer~ De®eevekeÀ ner ³en osKekeÀj ceeB cegmekeÀje jner LeeR Deewj kegÀí nBme Yeer jner LeeR.....~ Dejs, yeme Deevevo Dee ie³ee! nceejer YeefkeÌle Hetjer nes ieF&~ nceves YeefkeÌle keÀes ceeB mejmJeleer keÀes meceefHe&le keÀj efo³ee~ Jen Ssmee ¢M³e Lee efkeÀ GmekeÀe (Mes<e..He=<þ 16 Hej) Je<e& 49/ DebkeÀ 12


mecHeeokeÀer³e ..

H$_m~ H$m ImVm keÀ F& ueesie meJeeue Gþeles nQ efkeÀ

De®ís ueesieeW Hej keÀ<ì ke̳eeW Deeles nQ, YeieJeeve GvnW keÀ<ì ke̳eeW osles nQ? Henues lees nce ³en peeve ueW efkeÀ YeieJeeve keÀ<ì efceìeves Jeeues nQ, keÀ<ì osves Jeeues veneR~ jner yeele De®ís ueesieeW Hej keÀ<ì Deeves keÀer lees FmekeÀe GÊej ³en nw efkeÀ GvnW Deewj De®íe yeveeves kesÀ efueS ner keÀ<ì Deeles nQ~ ceveesyeue DeefOekeÀ lees keÀ<ì Kesue ueieles nQ nce Henveves kesÀ keÀHeæ[s Yeer Oeesles nQ Deewj HeeWís keÀes Yeer uesefkeÀve Henveves Jeeues keÀHeæ[eW keÀes yengle jieæ[les nQ Deewj HeeWís keÀes ³etB ner Heeveer ceW mes efvekeÀeuekeÀj megKee osles nQ, keÀesF& jieæ[eF& veneR~ keÀejCe ³en nw efkeÀ Henves peeves Jeeues keÀHeæ[eW keÀes lees meeHeÀ-megvoj jKevee nw Deewj HeeWís keÀes lees Jewmee ner jnvee nw~ efpevnW Deeies yeæ{vee nw, TB®ee ®eæ{vee nw GvnW jieæ[ menve keÀjveer Heæ[leer nw, efpevnW mecHetCe& yevevee nw GvnW keÀ<ì Deeles ner nQ Hej GvekeÀe ceveesyeue Flevee DeefOekeÀ neslee nw efkeÀ GvnW keÀ<ì, keÀ<ì ueieles ner veneR, Kesue ueieles nQ~ meeOeejCe J³eefkeÌle keÀes Jes keÀ<ì ueieles nQ~ F&MJejer³e keÀÊe&J³eeW keÀer ³eeoieej HeeC[JeeW Deewj keÀewjJeeW keÀer keÀneveer keÀes osefKeS~ HeeC[Je YeieJeeve mes He´erle yegef× nQ, ®eefj$eJeeve nQ Deewj menveMeerue nQ Hej petve 2014

GvnW jep³e ceW mes DeHevee nkeÀ Yeer veneR efceuelee, HeefjJeej kesÀ yeæ[eW keÀe meceLe&ve Yeer veneR efceuelee Deewj efpeve He´Yeg keÀes Jees efove-jele ³eeo keÀjles nQ Jes Yeer GvekesÀ keÀ<ìeW keÀes keÀneR Yeer keÀce keÀjles ve]pej veneR Deeles~ otmejer lejHeÀ og³eexOeve veeeqmlekeÀ nw, ®eefj$enerve Deewj Dev³ee³eer nw efHeÀj Yeer efHelee kesÀ jep³e ceW nj DeefOekeÀej Gmes He´eHle nw, YeefJe<³e keÀe jepecegkegÀì Yeer Gmeer kesÀ efmej Deeves keÀer mecYeeJevee nw~ jep³e kesÀ Ke]peeves keÀe Deewj He´pee keÀe Jen ceveceeves {bie mes og©He³eesie keÀjlee nw~ HeefjJeej kesÀ cegK³e leekeÀleJej yeæ[eW keÀe Gmes Hetje men³eesie efceuelee nw Deewj YeieJeeve Yeer Gmes GmekesÀ HeeHeeW keÀe keÀesF& HeÀue osles ngS ve]pej veneR Deeles nQ~ HeefjefmLeefle SkeÀ Hejer#ee nw Deepe Yeer efieves-®egves ueesie HeeC[JeeW pewmeer eqmLeefle ceW Deewj DeefOekeÀlej ueesie keÀewjJeeW pewmeer eqmLeefle ceW peerless ngS efceue peeSbies~ Fve oesveeW He´keÀej keÀer eqmLeefle³eeW kesÀ Heerís keÀcees¥ keÀer ienve ieefle keÀes mecePevee DeefveJee³e& nw~ SkeÀ De®ís J³eefkeÌle mes GmekeÀe nkeÀ ³ee Heo íervee peelee nw, ³en GmekesÀ meeceves SkeÀ Hejer#ee nw~ osKevee ³en nw efkeÀ Jen Fme Hejer#ee keÀes DeHeves DeevleefjkeÀ iegCeeW keÀes megjef#ele jKeles ngS Heej keÀjlee nw ³ee Deemegjer DeJeiegCeeW keÀe meneje ueskeÀj yeoues Hej

Glej Deelee nw~ ³eefo DeevleefjkeÀ iegCeeW keÀes Deewj He´Yeg kesÀ menejs keÀes veneR íesæ[lee Deewj Deemegjer yeue keÀes vekeÀej oslee nw lees yeenjer ¢eq<ì mes DeHeves nkeÀ mes Heefjl³ekeÌle effoKelee nw Hej Devoj ner Devoj GmekeÀe HegC³e keÀe Keelee yeæ{ves ueielee nw~ YeieJeeve Yeer GmekesÀ yeæ{les ngS HegC³e keÀes osKe He´mevve nesles nQ Deewj Ssmeer iegHle ceoo keÀjles nQ pees meebmeeefjkeÀ Oeve, JewYeJe leLee Deejece kesÀ ªHe ceW veneR efoKeleer Hej Devoj ner Devoj Jen Deelcee MeefkeÌleMeeueer leLee DevegYeJeer yeveleer peeleer nw~ mebmeej keÀes lees ³en efoKelee nw efkeÀ Fme me®®es J³eefkeÌle keÀes YeieJeeve ves ceoo ke̳eeW veneR oer Hej Jen me®®ee J³eefkeÌle mJe³eb ³en cenmetme keÀj jne neslee nw efkeÀ YeieJeeve mes pees %eeve, H³eej, men³eesie Deewj iegHle yeue menpe ªHe mes efceue jne nw Gmeer keÀer lejHeÀ ceve, yegef× ueieeves ceW YeueeF& nw~ Fme He´keÀej keÀer GBÀ®eer mees®e, F&MJejer³e He´sce Deewj nkeÀ íerveves JeeueeW kesÀ He´efle Yeer ceve ceW Ie=Cee ³ee yeodogDee ve jKeves kesÀ keÀejCe Jen HegC³eeW keÀe Oeveer yevelee peelee nw~ yeodogDeeSB keÀj osleer nQ DeefmLej otmejer lejHeÀ efpevnW Deemegjer yeue mes jep³eeefOekeÀej efceue peelee nw Jes FvneR MeefkeÌle³eeW kesÀ menejs jep³e keÀe meb®eeueve Yeer keÀjves ueieles nQ~ jep³e íerve uesvee lees DeuHekeÀeue keÀer Ieìvee nw Hej Deemegjer

ceveg<³e DeHeves iegCeeW mes Deeies yeæ{lee nw, ve efkeÀ otmejeW keÀer ke=ÀHee mes

5


%eeveece=le

MeefkeÌle³eeW kesÀ menejs jep³e keÀes oerIe&keÀeue lekeÀ ®eueevee mecYeJe veneR nw~ ³en mel³e leL³e nw efkeÀ leHe mes He´eHle ®eer]pe keÀe meb®eeueve Yeer leHe kesÀ meeLe neslee nw Deewj HeeHe mes He´eHle ®eer]pe keÀe meb®eeueve Yeer HeeHe mes neslee nw~ efpevemes jep³e íervee Jes lees menveMeerue Les, ®egHe jns Hej efpeve Hej jep³e keÀjvee nw, Gve Hej Deemegjer MeefkeÌle³eeW kesÀ He´³eesie mes Demevlees<e HewÀuelee nw~ Fme He´keÀej He´pee keÀer Deewj leLeekeÀefLele yeæ[eW keÀer Yeer yeodogDeeSB Fve Deemegjer yeue JeeueeW keÀes Devoj mes ef®eeqvlele, HejsMeeve, DeJemeeo-ie´mle, ke´ÀesefOele, keÀeceer Deewj DeeqmLej keÀj osleer nQ~ Jes efvejvlej [ieceieeleer ieÎer Hej yewþs Ye³e mes keÀebHeles jnles nQ~ DeHeveer DeevleefjkeÀ DeeqmLej neuele keÀes efíHeeves kesÀ efueS yeenjer mebmeeOeveeW, JewYeJeeW keÀe og©He³eesie keÀjles nQ Deewj efJeueeefmelee keÀe DeeJejCe Deesæ{ keÀj jKeles nQ, Fme He´keÀej HeeHeeW mes GlHevve DeMeeeqvle keÀes efceìeves kesÀ efueS Deewj p³eeoe HeeHe keÀjles nQ Deewj HeeHe keÀe Ieæ[e lespeer mes Yejlee peelee nw~ meyekegÀí efceue peelee nw De®íeF& Hej ¢æ{ jnves mes Deye osefKeS, De®ís ueesieeW keÀe HegC³e keÀe Keelee pecee nes jne nw FmeefueS Jes De®íeF& kesÀ ceeie& Hej ¢æ{ jnves kesÀ efueS nj keÀefþveeF& menWies ke̳eeWefkeÀ GvnW HegC³e kesÀ yeue mes DeKeC[ efJepe³e He´eHle nesves keÀe me=eq<ì-[^ecee keÀe Deìue efJeOeeve nw~ 6

otmejer Deesj, HeeefHe³eeW kesÀ HeeHe keÀe Ieæ[e Yej jne nw, Jes Ie=efCele mes Ie=efCele keÀce& keÀjles ngS Yeer veneR efn®eefkeÀ®eeSbies, Jes nj HeeHe keÀjWies, ke̳eeWefkeÀ Fmeer mes HeeHe keÀe Ieæ[e peuoer Yejsiee, efHeÀj HetÀìsiee Deewj efHeÀj mecetue veeMe nesiee~ Fme veeMe kesÀ yeeo ner De®ís ueesieeW keÀes efveefJe&Ive nkeÀ efceuesiee~ Deleë De®íeF& Hej ¢æ{ jnves Jeeues keÀes meyekegÀí efceuelee nw Hej Oew³e& jKevee Heæ[lee nw~ yegjeF& kesÀ ceeie& Hej ®eueves Jeeues keÀes peuoer ceW pees kegÀí efceuelee nw Jen Gmes ve<ì keÀjlee ngDee mJe³eb Yeer ve<ì nes peelee nw~

HeeHe keÀce& keÀe HeÀue nw ogKe nceves Oeesyeer keÀes keÀHeæ[s Oeesles osKee nw, Jen efpeme keÀHeæ[s keÀes Oeeslee nw, Gmes ceeLes mes THej DeefOekeÀ Tb®ee Gþelee nw~ keÀHeæ[e mecePelee nw efkeÀ Jen efceìdìer mes keÀeHeÀer THej Gþ ie³ee nw, nJee ceW Gæ[ jne nw Deewj Leesæ[er osj Deevebo Yeer Heelee nw efkeÀvleg Jen ³en veneR mecePelee nw efkeÀ Gmes efpelevee ner THej Gþe³ee ie³ee nw, Gleves ner peesj mes Oeesves kesÀ HelLej Hej Oeesyeer HeìkesÀiee Yeer~ pees HeeHe keÀjles nQ Jes Yeer mees®eles nQ ö Dejs! otmejeW keÀes oyeekeÀj, meleekeÀj, nkeÀ íervekeÀj nce Yeer THej Gþ ieS Hejvleg peye HeeHe keÀe He´efleHeÀue Yeesieles nQ leye ogKe ceW [tye peeles nQ HelLej Hej HeìkesÀ ieS Oeesyeer kesÀ keÀHeæ[s keÀer lejn~ yegjs keÀce& keÀjkesÀ ceveg<³e Flejelee nw efkeÀvleg GvekeÀe Yeesie Megª nes peeves Hej Heíleelee nw~

HegC³e keÀce& yeveles nQ efveefceÊe YeeJe mes ceveg<³e kesÀ jespeevee keÀer peerJeve-®e³ee& kesÀ keÀce& J³eeHeej keÀer lejn nQ~ pewmes ceelee-efHelee DeHeves ye®®eeW keÀes Heæ{eles nQ, lees ke̳ee ngDee GvekesÀ Yeer ceelee-efHelee ves GvekeÀes Heæ{e³ee neslee nw~ ceelee-efHelee DeHeves ye®®eeW kesÀ efueS cekeÀeve yeveeles nQ, lees ke̳ee ngDee, ye®®es Yeer lees DeHeves ye®®eeW kesÀ efueS cekeÀeve yeveJee ner oWies~ ceeleeefHelee DeHeves ye®®eeW keÀer Meeoer keÀjeles nQ, lees ye®®es Deeies ®euekeÀj DeHeves ye®®eeW keÀer Yeer Meeoer keÀjeles nQ~ keÀnves keÀe YeeJe ³en nw efkeÀ ³es pees nceejs keÀce& nQ Jees nceejs keÀÊe&J³e nQ, FvekesÀ keÀjves mes HegC³e keÀce& pecee veneR nesles nQ~ HegC³e keÀce& Jees nQ pees efveefceÊe YeeJe mes, efveefceÊe yevekeÀj, efveëmJeeLe& YeeJe mes efkeÀ³es peeles nQ~ pees keÀce& meJe& kesÀ keÀu³eeCe kesÀ efueS F&MJejer³e ce³ee&oeDeeW, OeejCeeDeeW ceW jnles ngS, meoe®eej, meb³ece keÀe Heeueve keÀjles ngS efkeÀS peeles nQ, Jes ner HegC³e keÀce& nQ~ GvneR mes HegC³e keÀe Keelee pecee neslee nw Dev³eLee Keeueer keÀe Keeueer jn peelee nw~ jece®eefjleceeveme ceW keÀne ie³ee nw, keÀce& He´Oeeve efJeMJe jef®e jeKee, pees peme keÀjefnb mees leme HeÀue ®eeKee~

efJeMJe keÀes jece He´Oeeve veneR keÀne nw, keÀce& He´Oeeve keÀne nw~ peerJeve ceW HeefjCeece Fme yeele mes veneR Deeles efkeÀ nce ke̳ee Deewj efkeÀlevee peeveles nQ, HeefjCeece Deeles nQ efkeÀ nce keÀjles ke̳ee-ke̳ee nQ~ ö ye´.kegÀ. Deelce He´keÀeMe

J³eLe& ceW yegef× keÀes GuePeeves mes Deelcee keÀe lespe ve<ì neslee nw

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


ceelesMJejer vevneR-meer ye®®eer Yeer Deewj peieocyee ceeB Yeer  oeoer peevekeÀer

ce

ceelesMJejer kesÀ meeLe oeoer peevekeÀer SJeb Dev³e yenveW

petve 2014

³eefo ceQ DeHeves meYeer keÀe³eeX ceW F&ceeveoej ntB lees cegPes [j keÀe DevegYeJe veneR nesiee

7


%eeveece=le

8

megyen keÀer MegªDeele He´mevve ceve mes keÀerefpe³es~ Hetje efove Glmeen Deewj Tpee& mes Yeje jnsiee

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

petve 2014

ªneveer Meeve ceW jnes lees DeefYeceeve keÀer HeÀerefuebie veneR Dee³esieer

9


ceccee kesÀ cemlekeÀ ceW Deelcee ªheer ceefCe ®ecekeÀleer Leer  oeoer Ëo³e ceesefnveer

íes ìer Dee³eg nesles Yeer ceccee keÀes meye ceeB-ceeB keÀnves ueies, lees ceccee keÀer efmLeefle ke̳ee nesieer? ceccee Ssmeer v³eejer Deewj h³eejer Leer pewmes keÀesF& keÀjeves Jeeuee keÀje jne nw, Jes veneR keÀj jner nQ~ v³eejeheve ncesMee h³eeje neslee nw~ ceccee meyekeÀer h³eejer Leer~ [^eceevegmeej ceccee keÀer MekeÌue Ssmeer Leer pees GvekesÀ cemlekeÀ mes ueeFì pewmes efoKeeF& osleer Leer~ ueeFì Deewj ceeFì efpeveceW nesieer GvekeÀer metjle, ®eueve ke̳ee nesieer Deehe Kego mecePe mekeÀles nes~ ceccee keÀes keÀnvee veneR heæ[lee Lee efkeÀ Deelcee keÀes osKees uesefkeÀve ceccee kesÀ cemlekeÀ ceW osKeles ner Deelcee keÀer DevegYetefle nesleer Leer~ keÀesF& mLetue ceW Ssmeer ueeFì ceccee kesÀ meeLe oeoer Ëo³eceesefnveer veneR efoKeeF& osleer Leer uesefkeÀve heefJe$elee keÀer pees MeefkeÌle Leer Jees DeekeÀe|<ele keÀjleer Leer~ ceccee ves efkeÀleveer kegÀceeefj³eeB mecYeeueer~ keÀjskeÌMeve keÀjkesÀ Ssmee nukeÀe keÀj osleer Leer pees iegCeeW keÀer ceccee ceW menveMeefkeÌle efkeÀleveer nesieer! yeeleW lees neWieer vee OeejCee keÀjvee cegefMkeÀue veneR ueielee Lee~ Gcebie mes mecePeeleer ke̳eeWefkeÀ nce ueesie lees IejeW mes ve³es-ve³es Dee³es Les~ keÀesF& %eeve Leer lees nce mecePe peeles Les Deewj ueielee Lee efkeÀ yeouevee keÀesF& ueskesÀ Leesæ[sner Dee³es Les? IejeW mes Deeles nQ lees nj SkeÀ kesÀ yeæ[er yeele veneR nw~  mebmkeÀej efYevve-efYevve lees nesles nQ vee, efYevve-efYevve mLeeveeW mes, peieocyes peiele peveveer efYevve-efYevve mebmkeÀejeW Jeeues Dee³es uesefkeÀve ceccee keÀer heeuevee DeuHeÀe]pe Jees keÀneB mes, nce {tBæ{ keÀjkesÀ uee³eW~ yengle megvoj Leer~ ceQ efcemeeue megveeleer ntB, ceevees nceejs mes keÀesF& peieocyes peiele peveveer, ceefncee lesjer pees iee³eW~~ ]ieueleer ngF&, nce íesìs-íesìs ner lees Les~ cesjs mes ]ieueleer keÀce legPes ³eeo keÀj jns nQ ceeB ueeue lesjs meejs, nesleer Leer uesefkeÀve mecePees keÀesF& mes ]ieueleer ngF& lees efjheesì& lees Deepee keÀneB ígHeer nQ, nce meye legPes yeguee³eW, ceccee kesÀ Heeme peeleer ner Leer~ JeerCee yeæ[er ceOegj Leer, lesjer %eeve keÀer YeJeeveer, ceccee keÀYeer Yeer meerOee ³en veneR keÀnleer Leer efkeÀ legceves PebkeÀej Gve megjeW keÀer, kewÀmes Yeuee Yeguee³eW, ³en ]ieueleer keÀer, legcekeÀes mecePe veneR nw~ Ssmes Meyo Jees veneR lesjer p³eesefle nw efvejeueer, lesjer Meeve nw efvejeueer, keÀnleer Leer~ ceccee ³ener keÀnleer Leer, ye®®eer, legcnejs ceW lees me=ef<ì j®elee ye´ïee Yeer ieerle lesjs iee³eW, yengle iegCe nQ, helee nw ke̳ee-ke̳ee iegCe nQ? efHeÀj ceccee iegCe jeOee Yeer let nw cew³ee Deewj ue#ceer Yeer let nw, megveeleer Leer, legcnejs ceW lees ³en nw, legcnejs ceW lees ³en nw, Ssmes let nw DeveskeÀ ªHee, meye legPekeÀes mej PegkeÀe³eW, iegCeeW keÀer ceefncee keÀjkesÀ keÀnleer Leer, Fleves iegCe nQ, DeYeer SkeÀ DeuHeÀe]pe Jees keÀneB mes.....................~ íesìer-meer yeele nw, FmekeÀes Kelce veneR keÀj mekeÀleer nes? iegCeeW peieocyes peiele peveveer.....................~~ kesÀ Deeies ³en ke̳ee nw? kegÀí veneR nw~ ³en lees ie³eer efkeÀ ie³eer~ ö ye´.kegÀ. Jeerjsvê YeeF&, keÀemeiebpe lees h³eej mes henues GvekeÀer ceefncee keÀjkesÀ, efnccele oskesÀ, 10 iegmmee DeeHekeÀes íesìe yeveelee nw, #ecee DeeHekeÀes ceneve yeveeleer nw Je<e& 49/ DebkeÀ 12


F&MJejer³e keÀejesyeej ceW DeeoMe& J³eJemLee mebHevve keÀjves keÀer ]peªjle ö 8  ye´ïeekegÀceej jcesMe Meen, cebgyeF& (ieeceosJeer)

n ce íesìer-meer Deelcee kesÀ Devoj

efueKee pee mekeÀlee nw~ keÀeueke´Àce Devegmeej cegieue mece´ep³e, cejeþe meece´ep³e leLee FbiuewC[ kesÀ nwveesJej (Hanover) Deew j mìg D eì& (Stuart) JebMeeW keÀe Fefleneme nw~ keÀF& Fefleneme iegCe Deewj keÀÊe&J³e kesÀ DeeOeej Hej nesles nQ pewmes efkeÀ jecee³eCe Þeerjece kesÀ iegCe Deewj keÀÊe&J³e Hej DeeOeeefjle nw, ceneYeejle HeeC[JeeW kesÀ iegCeeW Deewj keÀÊe&J³eeW Hej DeeOeeefjle nw Deewj YeeieJele Þeerke=À<Ce kesÀ iegCe Deewj keÀÊe&J³e Hej DeeOeeefjle nw~ DeeojCeer³e Ye´elee peieoerMe peer ves ye´ïee yeeyee keÀer peerJeve keÀneveer efueKeer Gmeer He´keÀej ³e%e keÀe Fefleneme ³e%e kesÀ efJekeÀeme leLee GmekeÀer ke´Àceye×lee kesÀ DeeOeej Hej efueKee pee mekeÀlee nw~ Ssmes ner ³e%e ceW efkeÀme He´keÀej mes De®eue mecHeefÊe ueer ieF& GmekesÀ yeejs ceW Yeer efueKee pee mekeÀlee nw~ ³e%e Üeje meyemes Henues Deeyet ceW HeeC[Je YeJeve Kejeroe ie³ee Deewj ì^mì ceW vekeÌkeÀer ueskeÀ kesÀ Heeme keÀe c³etefpe³ece Kejeroe ie³ee~ Jewmes ner uebove ceW meyemes Henues ìsefvemeve jes[ keÀe cekeÀeve Kejeroe ie³ee~ nj cekeÀeve uesves kesÀ Heerís DeHeveer-DeHeveer keÀneveer nw efpemes efJemleej mes efueKeWies lees yengle yeæ[e Fefleneme yeve pee³esiee ke̳eeWefkeÀ efpevneWves DeHeves cekeÀeve meHeÀue efkeÀ³es ³ee cekeÀeve uesves kesÀ efueS cesnvele

keÀer, Jes meye GmekesÀ yeejs ceW peeveles nQ~ 5000 Je<e& kesÀ mebmkeÀej Yejs ngS nQ Deewj Fmeer He´keÀej mes owJeer DevegMeemeve kesÀ Fve íesìer DeelceeDeeW kesÀ Üeje ner DeveskeÀ yeejs ceW H³eejs ye´ïee yeeyee, yeæ[er oeefo³eeB He´keÀej keÀer Yee<ee³eW yeveer ngF& nQ~ Yeejle ceW leLee yeæ[s YeeF&-yenveeW keÀe peerJeve Je=Êeeble 850 Yee<ee³eW nQ efpeveceW mes keÀF& Yee<ee³eW megveWies lees nceW yengle kegÀí meerKeves keÀes He´e³eëueesHe nesleer pee jner nQ~ yeeyee ves nceW efceuesiee~ FvekesÀ peerJeve mes He´sjCee ueskeÀj yelee³ee nw efkeÀ Yee<ee lees efmeHe&À YeeJe nce Þes<þ keÀÊe&J³e keÀj DeHevee peerJeve J³ekeÌle keÀjves keÀe meeOeve nw, meeO³e Þes<þ yevee mekeÀles nQ~ Fmeer ¢ef<ìkeÀesCe veneR~ nceeje H³eeje efMeJeyeeyee meeefnl³e mes ceQ ³en uesKeceeuee efueKe jne ntB~ keÀe mJeeceer nw DeLee&led Yee<ee kesÀ THej FmeceW Mee³eo Henues efueKeer ngF& yeeleeW keÀer yeeyee keÀe He´YeglJe nw~ pewmes yeeyee ves SkeÀ HegvejeJe=efÊe nes mekeÀleer nw Hejbleg ³en cegjueer ceW keÀne nw efkeÀ DeemeefkeÌle mes HegvejeJe=efÊe cesjs efJe®eejeW keÀes mecePeeves kesÀ cee³ee Dee mekeÀleer nw, SkeÀ Dev³e meekeÀej efueS GHe³egkeÌle nesieer~ cegjueer ceW keÀne nw efkeÀ megHe´erce ªn, ªneW osKee pee³es lees cewvespecesvì ceW keÀF& mes ªnefjneve keÀjles nQ~ Ssmes ner SkeÀ yeeleeW keÀer peªjle nw~ GmeceW meyemes Dev³e cegjueer ceW keÀne nw efkeÀ yeeyee Henuee iegCe nw meceHe&Celee (Dedication)~ meved 1977 ceW DOG keÀes GOD yeveeves Deeles nQ~ cegcyeF& ceW nceejs F&MJejer³e efJeMJe Gmeer meboYe& ceW ceQ Yeer efueKetBiee efkeÀ yeeyee efJeÐeeue³e Üeje SkeÀ Debleje&<ì^er³e nceW MAD mes M.D.A. DeLee&led keÀe@ v He´ W À me (International ceemìj Dee@HeÀ ef[JeeFve S[efceveermì^sMeve yeveeves Dee³es nQ Deewj Gmeer ¢ef<ìkeÀesCe mes Conference) jKeer ieF& Leer nceejs ³e%e Deewj HetJe&peeW keÀer peerJeve efpemekeÀe Meer<e&keÀ Lee `Divinize the keÀneveer kesÀ DeeOeej Hej nce meYeer meerKe Man.' ceQves Fme efJe<e³e Hej HesHej mekeÀles nQ ~ ow J eer meg M eemeve kes À He´spesvìsMeve efkeÀ³ee Lee ö `meceHe&Celee Üeje DevegYeefJe³eeW Üeje meerKe keÀj nce DeHevee mecHetCe&lee'~ meceHe&Celee SkeÀ yengle yeæ[e Yeei³e yevee mekeÀles nQ ke̳eeWefkeÀ DevegYeJe ceneve iegCe nw Deewj ³en iegCe Jener OeejCe Üeje pees efMe#ee efceueleer nw Jewmeer ogefve³ee keÀj mekeÀles nQ ef p evekes À Heeme ceW Deewj keÀneR Yeer veneR efceue mekeÀleer~ menveMeeruelee, vece´lee nw Deewj efpevekeÀes Fefleneme Yeer DeveskeÀ ¢ef<ìkeÀesCe mes ue#³e kesÀ Devegmeej meceefHe&le nesves keÀer 11 petve 2014 mJe³eb keÀe ye®eeJe keÀjves kesÀ efueS keÀYeer otmejeW Hej oes<eejesHeCe ve keÀjW


%eeveece=le

YeeJevee nes~ ogefve³ee ceW Yeer meceHe&Ce YeeJe efkeÀ³ee leye peMeesoe ceelee ves Yeer DeHevee keÀj efo³ee~ Gmeer mece³e oeoer ye=pesvêe Yeer kesÀ keÀejCe keÀF³eeW ves peerJeve keÀe peerJeve meceefHe&le efkeÀ³ee~ peye yeeyee ves mJes®íe mes meceHe&Ce nes ieF&~ yeeyee ves Gme yeefueoeve efkeÀ³ee~ pewmes Yeejle keÀer ³e%e ceW mesJeeDeeW keÀer ef]peccesoejer meyekeÀes mece³e yeer®e ceW SkeÀ ªceeue jKee Deewj Deepeeoer kesÀ mece³e Yeieleefmebn, jepeieg© yeeBìer lees peMeesoe ceelee ves, Fleves yeæ[s keÀne efkeÀ efMeJeyeeyee kesÀ ³e%e ceW efpemekeÀes Deewj megKeosJe ves osMeYeefkeÌle keÀer YeeJevee Iejeves keÀer neskeÀj Yeer DeHevee Denb pees meceefHe&le keÀjvee nes, Jen meye keÀj oes mes peerJeve keÀe yeefueoeve efo³ee~ ueewefkeÀkeÀ efceìeves kesÀ efueS, ³e%e ceW Pee[t, Heesbíe lees oeoer ye=pesvêe peer ves Gmeer JekeÌle DeHeves peerJeve cebs keÀF& O³es³e He´eefHle nsleg meceefHe&le Deewj yele&ve meHeÀeF& keÀer mesJee ueer Deewj meejs ienves GmeceW [eue efo³es~ ³en nesles nQ, keÀF& mebv³eemeer yeve peeles nQ leLee Jewmes ner ye´ïee yeeyee keÀer ueewefkeÀkeÀ yesìer megvekeÀj ceQves oeoerpeer mes Hetíe, oeoer keÀF& osMe-efJeosMe ceW HeefjYe´ceCe keÀjles nQ~ oeoer efvece&ueMeevlee ves Yeer ³e%e ceW yele&ve Je peer, DeeHeves DeHeves Fleves yengcetu³e ienves H³eejs ye´ïee yeeyee ceW meceHe&Celee kesÀ ieeæ[er meeHeÀ keÀjves keÀer mesJee ueer~ oeoer yeeyee kesÀ ³e%e ceW meceefHe&le efkeÀ³es lees mecHetCe& iegCe Les~ yeeyee keÀesuekeÀelee ceW efvece&ueMeevlee peer yeleeles Les efkeÀ SkeÀ yeej DeeHekesÀ ceve ceW peje Yeer mebkeÀes®e ³ee nerjs-peJeenjeW kesÀ yengle yeæ[s J³eeHeejer keÀæ{eF& yengle yeæ[er Leer efpemes Jen DeHeves MeeskeÀ veneR ngDee? oeoer peer ves keÀne efkeÀ Deewj [e³eceC[ ce®es&vì SmeesefmeSMeve neLeeW mes veneR meeHeÀ keÀj mekeÀleer Leer, lees MeeskeÀ keÀer lees yeele ner veneR, ceQ lees Fve ( D i a m o n d M e r c h a n t Jes keÀæ{eF& kesÀ Deboj peekeÀj Gmes HewjeW mes ienveebs kesÀ yeesPe mes Deewj ner nukeÀer nes Association) kesÀ He´cegKe Les~ meeHeÀ keÀjves ueieer~ Fleves ceW JeneB yeeyee ieF& Deewj Ssmee ueiee efkeÀ pewmes yevOeveeW mes ef H eÀj meye keg À í íes æ [ keÀj ef m eb O e Dee³es Deewj keÀne efkeÀ ye®®eer [ebme keÀjvee cegkeÌle nes ieF&~ Fme yeesPe mes nukesÀ nesves nwojeyeeo ceW ieerlee %eeve megveeves ueies~ nw lees keÀæ{eF& ceW ke̳eeW keÀjleer nes, mìspe kesÀ keÀejCe cesje ³eesie Deewj ner De®íe Flevee efJeMeeue HeefjJele&ve kesÀJeue Hej DeekeÀj keÀjes~ Fme He´keÀej Fve ueesieeW ngDee~ ³en nw Oeve keÀe Deewj ienveeW keÀe meceHe&Celee kesÀ iegCe kesÀ DeeOeej Hej ves mecHetCe& meceHe&Celee kesÀ YeeJe kesÀ meceHe&Ce~ DeeOeej Hej DeHevee meeje Denb efceìekeÀj Ssmes ner nceejer Hejce DeeojCeer³ee efkeÀ³ee~ oeoer He´keÀeMeceefCe peer peye Henueer yeej ve efmeHe&À GvneWves ³en HeefjJele&ve efkeÀ³ee mesJee keÀer~ Ssmes ner oeoer ye=pesFvêe peer ye´ïee peMeesoe YeJeve ceW yeeyee keÀer cegjueer megveves Hejbleg GvekesÀ HeefjJeej ves Yeer Ssmee ner efJeMeeue HeefjJele&ve efkeÀ³ee~ ye´ïee yeeyee yeeyee keÀer Heg$eJeOet Leer~ ye´ïee yeeyee kesÀ DeeF& Leer lees cegjueer megveles-megveles O³eeve keÀer ueewefkeÀkeÀ Helveer peMeesoe ceelee kesÀ yeæ[s yesìs kesÀ meeLe GvekeÀer Meeoer ngF& Leer~ cebs ®eueer ieF&~ cegjueer meceeHle nes ieF&, neLe ceW Iej keÀe meeje keÀejesyeej Lee, Gme mece³e yeeyee ves GvnW SkeÀ jeveer kesÀ meye ®eues ie³es lees Yeer GvekeÀes Helee ner veneR GvekesÀ veece Hej yeeyee ves nwojeyeeo ceW efueS yevee³es ng³es 3-4 ueeKe ©He³eeW kesÀ ®euee~ efHeÀj yeeyee ves GvnW HeeJejHegÀue ¢ef<ì oskeÀj O³eeve mes veer®es uee³ee~ oeoer DeHeves YeJeve keÀe veece `peMeesoe YeJeve' ienves YeWì efkeÀ³es Les~ ye´ïee yeeyee ves Iej Hej He$e Yespee peer kesÀ ueewefkeÀkeÀ efHeleepeer p³eesefle<e jKee Deewj efHeÀj Gmeer YeJeve ceW jnkeÀj yeeyee ves Fme ³e%e keÀer mLeeHevee keÀer~ efpemeceW efueKee Lee ö `DeefueHeÀ keÀes peeveles Les~ GvneWves oeoer peer kesÀ ye®eHeve efkeÀleveer Yeei³eMeeueer Jen ceelee jner efkeÀ efceuee Deuueen, yes keÀes efceueer Petþer ceW ner peeve efue³ee efkeÀ cesjer yesìer GvekesÀ veece mes yevee YeJeve ³e%e keÀer yeeoMeener, Dee³ee leej DeefueHeÀ keÀes, DeO³eelce kesÀ #es$e ceW yengle Deeies pee³esieer mLeeHevee kesÀ efveefceÊe yevee~ peye ye´ïee ngDee jsue keÀe jener' Deewj GvneWves DeHevee Deewj nceeje veece jesMeve keÀjsieer~ yeeyee ves DeHevee peerJeve ³e%e ceW meceefHe&le meye kegÀí efMeJe yeeyee kesÀ Deeies meceHe&Ce FmeefueS oeoer peer peye ³e%e ceW meceHe&Ce 12 Je<e& 49/ DebkeÀ 12 ieuele ncesMee ieuele neslee nw ®eens GmekeÀe DevegmejCe meYeer ueesie keÀj jns nesb


%eeveece=le

nesves DeeF& leye GvekesÀ efHeleepeer ves men<e& yeeleW le³e keÀer~ oeoe, yeeyee keÀe Yeer keÀjvee ®eenlee ntB~ GvekeÀe He´esmìsì keÀe meceHe&Ce keÀer ef®eùer oer~ oeoer peer kesÀ Flevee DeefOekeÀ O³eeve jKeles Les efkeÀ peye meeOeejCe-mee Dee@HejsMeve cegcyeF& ceW MeyoeW ceW, peye mes GvekesÀ efHeleepeer ves GvnW Yeer yeeyee Deeyet mes cegcyeF& peeles Les ³ee ngDee~ GvekeÀer F®íe Leer efkeÀ DeeHe´sMeve meceHe&Ce keÀer ef®eùer oer GmekesÀ yeeo Jes cegcyeF& mes Deeyet Deeles Les lees Keeme jsueJes keÀer ìsyeue Hej ner GvekeÀe Mejerj ítìs keÀYeer Yeer DeHeves efHeleepeer kesÀ Iej ceW jele kesÀ yeæ[s Dee@efHeÀmej mes efceuekeÀj efouueer Deewj Jes YeefJe<³e keÀer mesJeeDeesW kesÀ efueS keÀes veneR ©keÀer~ ]peªjle nesves Hej efove ceW cesue Je iegpejele cesue kesÀ S.meer. ef[yyes pee³eW~ peye GvneWves Mejerj íesæ[e Lee leye Iej ieF& Hej jele keÀes veneR ©keÀer~ ³en (Gme peceeves kesÀ) osKeles Les Deewj GmeceW DeJ³ekeÌle yeeyee mebosMeer oeoer kesÀ leve ceW GvekeÀe efMeJeyeeyee kesÀ He´efle mecHetCe& Yeer ³en O³eeve jKeles Les efkeÀ yeeyee keÀer Dee³es Deewj yeeyee ves keÀne efkeÀ ye®®es keÀer meceHe&Ce YeeJe Lee~ Deepe kesÀ mece³e ceW meerì Heefn³es kesÀ THej vee Dee³es leeefkeÀ F®íe lees Dee@HejsMeve ìsyeue Hej ner Mejerj meceefHe&le YeeF&-yenveeW keÀes GvekesÀ yeeyee Deejece mes meHeÀj keÀj mekeWÀ~ ceQves íesæ[ves keÀer Leer Hejbleg yeeyee ves GvnW HeeB®e ueewefkeÀkeÀ ceW peeves keÀer ígÆer efceueleer nw, Deewj T<ee peer ves Yeer SkeÀ yeej Fmeer efove keÀe peerJeveoeve oskeÀj Mejerj íesæ[ves He´keÀej HeÀmì&keÌueeme kewÀefyeve ceW Ssmeer ner keÀer Devegceefle He´oeve keÀer~ ³en Yeer SkeÀ Deueie efJeMes<elee nw~ Ssmes ner oeoe efJeMJeefkeÀMeesj peer kesÀ meerì Hej yewþkeÀj meHeÀj efkeÀ³ee leye pewmes ye´eïeCe peerJeve kesÀ Deboj yeejs ceW Yeer efueKe mekeÀles nQ~ Jes ueewefkeÀkeÀ ceeuetce Heæ[e efkeÀ yeeyee keÀe meHeÀj HeefJe$elee DeeOeejmlebYe nw Gmeer He´keÀej mes ceW ye´ïee yeeyee kesÀ Yeleerpes Les~ GvekeÀe Yeer megKece³e yeveeves kesÀ efueS oeoe efkeÀleveer meceHe&Celee Yeer DeeOeejmlebYe nw ke̳eeWefkeÀ keÀesuekeÀelee ceW nerjs-peJeenjeleeW keÀe cesnvele keÀjles Les~ peneB meceHe&Celee veneR, JeneB SkeÀeie´lee oeoe efJeMJeefkeÀMeesj Fleves meceefHe&le veneR nes mekeÀleer Deewj peneB SkeÀeie´lee OebOee Lee~ Jes yengle De®íer jerefle mes DeHeveer ³egieue meblejer yenve Deewj yesìs yegef× kesÀ Deewj efJeMJeemeHee$e Les efkeÀ yeeyee veneR , JeneB meb ® eeueve keÀe keÀe³e& KegMeeue kesÀ meeLe peerJeve J³eleerle keÀj ves GvekesÀ veece Hej HeeC[Je YeJeve Kejero meHeÀueleeHetJe&keÀ veneR nes mekeÀlee~ jns Les~ Hejbleg pewmes ner ye´ïee yeeyee ves efkeÀ³ee~ Hejbleg yeeo ceW GvneWves ner yeeyee kesÀ meceHe&Celee kesÀ efueS SkeÀ mueesieve ³eeo DeHevee peerJeve efMeJeyeeyee kesÀ ³e%e ceW Heeme Depeea jKeer efkeÀ yeeyee Deye lees ³e%e jKevee nw, cesje lees SkeÀ yeeyee otmeje ve meceefHe&le efkeÀ³ee leye yeeyee ves GvnW He$e ceW Dev³e Heæ{s-efueKes YeeF& meceefHe&le ngS nQ keÀesF&~ meceHe&Ce yegef× leye meeeqlJekeÀ efueKee~ pewmes ner GvnW yeeyee keÀe He$e Deewj FmeerefueS Deye ceQ YeefJe<³e keÀer mesJee yevesieer peye yeeyee keÀer DeJ³eefYe®eejer ³eeo efceuee GvneWves DeHevee OebOee mecesì efue³ee kesÀ Hueeefvebie DeLe& ve³ee Mejerj OeejCe nesieer~  Deewj efmebOe-nwojeyeeo ceW DeekeÀj ³e%e ceW uesKekeÀeW mes efveJesove meceefHe&le nes ie³es~ Jes nj mece³e yeeyee kesÀ  peerJeve-DevegYeJe kesÀ uesKeeW keÀes efveefceÊe efMeef#ekeÀe kesÀ nmlee#ej kesÀ meeLe YespeW~ jeFì nwC[ yevekeÀj jns Deewj Deble lekeÀ  uesKe Deewj keÀefJelee³eW meeHeÀ-meeHeÀ efueKeW~ ³eefo ìeFHe keÀjekesÀ Yespevee ®eenW lees yeeyee kesÀ nj keÀe³e& ceW mecHetCe& ceooieej DeeHe Heesmì Üeje ³ee F&-cesue gyanamritpatrika@bkivv.org Hej yeves~ ceelesMJejer peer yeerceejer kesÀ mece³e YespeW~ cegcyeF& ceW Les~ oeoe ves ceelesMJejer peer kesÀ  DeHeveer j®evee kesÀ meeLe DeHevee Hetje Helee, HeÀesve vebyej, F&-cesue, mebyebefOele Dee@HejsMeve leLee ì^erìceWì kesÀ yeejs ceW mesJeekesÀvê keÀe veece, peesve leLee ìer®ej keÀe veece Yeer DeJeM³e efueKeW~ nceejer ueewefkeÀkeÀ yeæ[er yenve [e@.  pees Yeer j®evee YespeW, GmekeÀer SkeÀ keÀe@Heer DeHeves Heeme DeJeM³e jKeW~ Deefveuee yenve kesÀ meeLe efceuekeÀj meye petve 2014 efpevneWves otmejeW keÀer jeneW ceW DebOesjs efyeíe³es nQ, GvnW keÀYeer Yeer Gpeeues veneR efceue Hee³es nQ 13


ceQ ceccee mes Je®eveye× ngF&  ye´ïeekegÀceejer meblees<e yenve, cegcyeF& (mee³eve)

n ce ogefve³ee ceW yengleeW kesÀ mecHeke&À

ceccee mes efceueves ceW ceW Deeles nQ uesefkeÀve GveceW mes Keeme efkeÀmeer DeeveekeÀeveer keÀer Yeer DeefJemcejCeer³e mce=efle veneR cesjer yeæ[er yenve cegcyeF& ceW jnleer Leer jnleer~ efJejues efkeÀmeer keÀer mce=efle keÀYeer- Deewj He´peeefHelee ye´ïeekegÀceejer F&MJejer³e keÀYeer Ssmee þHHee ueiee keÀj peeleer nw efkeÀ efJeMJe efJeÐeeue³e ceW peeleer Leer~ ceQ HejíeF& keÀer lejn meeLe jnves ueieleer nw~ ígefƳeeW ceW ncesMee GvekesÀ Iej pee³ee Ssmeer HeefJe$e Deelcee keÀes Yetuevee ®eenes lees keÀjleer Leer~ meved 1965 ceW ceQves Yeer DemecYeJe nes peelee nw~ cesjs peerJeve ceW Sme.Sme.meer. Heeme keÀer Deewj Deeì&dmed Yeer Ssmeer SkeÀ Deelcee Dee³eer Deewj cesje keÀe@uespe ceW He´JesMe uesves kesÀ efueS cegcyeF& meeje peerJeve HeefjJeefle&le nes ie³ee~ DeeHe Dee³eer~ ceQ yengle KegMe Leer efkeÀ keÀe@uespe Ssmeer HegC³e Deelcee kesÀ yeejW ceW DeJeM³e peerJeve keÀe Deevebo, pees efkeÀ cegPes yengle peevevee ®eenWiess~ DeYeer efueKeles mece³e Yeer DeekeÀef<e&le keÀjlee Lee, uetìves keÀes cegPes Ssmee DevegYeJe nes jne nw efkeÀ Jen efceuesiee~ keÀe@uespe ceW He´JesMe efceuevee cesjs HeefJe$e Deelcee DeHeves ceesnkeÀ nef<e&le efueS SkeÀ MegYe Ieìvee Leer~ He´JesMe uesves cegKeæ[s mes, mvesn Yejer megKekeÀejer ¢ef<ì kesÀ yeeo ceQ JeeHeme DeHeves Iej peeves keÀer mes cesjer Deesj osKe jner nQ~ Jes F&MJejer³e lew³eejer keÀj jner Leer~ Gmeer mece³e cesjer HeefjJeej keÀer DeueewefkeÀkeÀ osJeer ceeB Leer~ yenve ves keÀne, ceccee (peieledceelee) GvekesÀ uebyes keÀeues yeeue, ®esnjs keÀes Deewj cegcyeF& ceW Dee³eer nQ Deewj efHeÀj cegPemes p³eeoe megMeesefYele keÀj jns Les~ GvekesÀ Deeie´n efkeÀ³ee efkeÀ Gvemes efceueves kesÀ efueS ceOegj Meyo Deepe Yeer keÀeveeW ceW ietBpe jns ®euevee ]peªjer nw~ ceQves meeHeÀ FvkeÀej nQ~ GvekesÀ meJeeue-peJeeye kesÀ lejerkesÀ keÀjles ngS keÀne, cegPes DeeO³eeeflcekeÀ MeeðeeW ceW JeefCe&le mejmJeleer osJeer keÀer yeeleeW ceW keÀesF& jme veneR Deelee~ efkeÀmeer ³eeo efoueeles~ Jes %eeve-efmeleej Fleveer ceelee keÀe oMe&ve ceQ veneR keÀjvee ®eenleer kegÀMeuelee mes yepeeleer Deewj ieerle Yeer ntB, cegPes lees Iej peeves keÀer lew³eejer keÀjveer Fleveer ceOegj JeeCeer mes ieeleer efkeÀ megveves nw~ cesjs Fme Petþs meyeye (keÀejCe) keÀes Jeeues osnYeeve keÀes Yetue peeles Les~ ceQ peevekeÀj yenve ves cegPemes keÀne efkeÀ ceQ DeeHekeÀes p³eeoe mees®e ceW veneR [euevee yeeo ceW legcnW lew³eejer keÀjves ceW ceoo ®eenleer ntB~ ueieYeie 49 Je<e& Henues keÀªBieer~ yenve keÀe efoue jKeves efueS, (1965) keÀe Je=Êeeble DeeHekesÀ mece#e jKe otmejs efove ceQ GvekesÀ meeLe ceccee mes jner ntB ö efceueves ieF&~ ceQves osKee efkeÀ yengle-mes 14 mel³e HejsMeeve nes mekeÀlee nw uesefkeÀve Hejeefpele veneR

YeeF&-yenveW ceccee kesÀ Fvlepeej ceW Les~ ceQ Yeer JeneB peekeÀj yewþ ie³eer~ kegÀí mece³e yeerle ie³ee~ ceQ JeeHeme ueewìvee ®eenleer Leer ke̳eeWefkeÀ ceQ efkeÀmeer Yeer J³eefkeÌle keÀe, ®eens Jen efkeÀlevee ner yeæ[e ke̳eeW ve nes, efceueves kesÀ efue³es Flevee mece³e Fvle]peej veneR keÀj mekeÀleer Leer~ Fleves ceW efkeÀmeer yenve ves cegPes ceccee kesÀ keÀcejs ceW yeguee efue³ee~ Henuee þHHee ceccee keÀs HeY´eeJeMeeueer J³eekfelÌelJe keÀs yeejs ceW ceQ Henues ner yelee ®ekgeÀer n~Bt SkeÀ íeìser ie∙ger keÀer lejn ceQ GvekeÀer Deejs oKseleer jne~r ceccee ves cePges DeHeves Heeme yeugee³ee Deejw ceOejg JeeCeer mes Heí t e, yeìse,r lejse veece ke³Ìee n?w GvekeÀs ³es yeeuse cePges Decel=e pemwes ueie~s cevQes keÀne, melbee<se~ lejgvle ceccee ves Heí t e, ke³Ìee lecge mevle<gì ne?s cePges Fme yeele keÀe Helee ner veneR Lee ekfeÀ mevle<gì jnvee yenlge peªjer n~w ceQ mee®se ner jner Lee,r Fleves ceW ceccee ves cePgemes ceOejg JeeCeer ceW keÀne, ke³Ìee lecge DeHeves Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

DeeHemes meYeer yeeleeW ceW mevle<gì ne?s cevQes Peì peJeeye eof³ee, veneR ceccee, cejser H³eejer ceccee, veneR ~ ceQ Demevleg < ì nt B , DemeceeOeeveer n~Bt cevQes Fleves H³eej me,s mvens mes ``ceccee'' keÀne pemwes ekfeÀ ceQ DeHeveer ``cee'B' keÀes keÀnleer Lee~r Yeues ner ceQ DeHeveer ceeB keÀer yenlge H³eejer ye®®eer Leer ueeskfeÀve ueeewkfeÀkeÀ ceeB mes ceccee pemweer mvensYejer ¢e<fì Deejw ye®®eer pemwee H³eej DeveYgeJe veneR ekfeÀ³ee Lee~ cejse neLe DeHeves neLe ceW uelses nSg ceccee ves Heí t e, yeìser mevlee<se, lePges Helee n,w mevlee<se ovses Jeeuee keÀevwe n?w ³en ceeuecte nevsee ®eeenfS~ ceccee ves Deeies yenlge keÀgí keÀne ueeskfeÀve ceQ lees meekeÀeje,r eJfekeÀejer oegvfe³ee keÀes Yeute ie³eer Lee,r DeHeveer ons keÀer meOgeyeOge Yeer Yeute ie³eer Leer Deejw DeveHgece meKge keÀer uenjeW ceW uenje jner Lee~r cejser yenve ves cePges mepeie ekfeÀ³ee~ ceQ Ke[æer nes ie³ee~r ceccee ves Hegveë cesje neLe HekeÀæ[ efue³ee~ cegPes Helee ner veneR ®euee efkeÀ ceQ efyevee mees®es-mecePes ke̳eeW DeHevee neLe ceccee keÀes os jner ntB~ peye ceQ DeHevee neLe ígæ[e jner Leer, lees ceccee yeesueer, cesjs neLe ceW efo³ee ngDee neLe keÀYeer veneR íesæ[vee~ efyepeueer keÀer ieefle mes ceQ osnYeeve ceW Dee³eer~ ceQ ceccee mes Je®eveye× ngF& Leer ³en yeele yengle osjer mes cegPes mecePe ceW Dee³eer uesefkeÀve ceQ kegÀí veneR yeesueer~ Fme DeefJemcejCeer³e cegueekeÀele mes HejesHekeÀejer ceccee kesÀ He´efle ceve ceW DeeojYeeJe peeie=le ngDee~ Deepe petve 2014

Yeer ceQ Gme Deleerefvê³e megKe keÀe DevegYeJe Yetue veneR mekeÀleer ntB~ DeeO³eeeflcekeÀ mesJee keÀe HeefJe$e keÀjej otmejs efove cegcyeF& kesÀ Gme #es$e ceW yengle peesjoej Je<ee& ngF&~ DeYeer cesjer yeejer Leer ceccee mes efceueves ®eueves keÀe Deeie´n keÀjves keÀer~ ceQves yenve keÀes IeeìkeÀesHej ues ®eueves kesÀ efueS Deeie´n efkeÀ³ee~ Jes ®eueves kesÀ efueS lew³eej veneR Leer uesefkeÀve ceQves GvnW ues ®eueves kesÀ efueS cepeyetj keÀj efo³ee~ yenve ves keÀne, Yeejer Je<ee& kesÀ keÀejCe meYeer jemleeW Hej Heeveer Yej ie³ee nw, yeme meefJe&me Deewj ìwkeÌmeer Yeer yebo nes ie³eer nQ FmeefueS IeeìkeÀesHej pewmes otj mLeeve Hej HengB®evee DemecYeJe nw~ yenve peeveleer Leer efkeÀ ceQ Flevee Deeie´n ke̳eeW keÀj jner ntB FmeefueS Deble ceW GvneWves ``neB'' keÀne~ nce oesveeW jsue mes IeeìkeÀesHej HengB®e ie³es~ JeneB Yeer peesjoej Je<ee& Leer~ nce íeles kesÀ menejs mesJeekesÀvê

Hej HengB®es~ mesJeekesÀvê mìsMeve mes keÀeHeÀer otj Lee Deewj Yeejer Je<ee& kesÀ keÀejCe nce oesveeW Hetjs-Hetjs Yeerie ie³es Les~ ceQ peye JeneB HengB®eer leye ceccee Dev³e yenveeW kesÀ meeLe HeÀesìes efvekeÀueJeeves kesÀ efueS Keæ[er Leer~ cegPes osKeles ner ceccee ves yengle H³eej mes DeHeves Heeme yeguee³ee~ ceQves men<e& Dee%ee Heeueve keÀer~ cesje neLe DeHeves neLe ceW ueskeÀj ceccee ves HeÀesìes efKeb®eJee³ee~ Gmeer mece³e ceQ DeeO³eeeflcekeÀ mesJee kesÀ HeefJe$e yebOeve ceW yeBOe ieF&~ ceccee ves ceOegj JeeCeer mes keÀne, ``osKe meblees<e, Deiej let DeHevee neLe cesjs neLe mes ígæ[Jee³esieer ³ee efo³es ngS Je®eve Hej veneR ®euesieer lees Oece&jepe legPes Yeejer me]pee osiee~'' ³es yeesue Deepe Yeer cesjs keÀeveeW ceW ietBpe jns nQ~ ceccee mes efceuekeÀj cegPes pees Deevevo He´eHle ngDee Jen Deevevo Deepe Yeer GcebieGlmeen os jne nw~ ³en DeefJemcejCeer³e efoJ³e mce=efle ke̳ee ceQ Yetue meketBÀieer? veneR~ keÀYeer veneR!! 

efkeÀmeer Yeer keÀcepeesjer keÀe SkeÀ keÀeBìe meejs iegCeeW ªHeer iegueomles keÀes efyeieeæ[ oslee nw

15


`He$e' mebHeeokeÀ kesÀ veece HeÀjJejer, 2014 DebkeÀ ceW `He´sce kesÀ meeiej keÀe He´sce' uesKe Heæ{e~ me®e keÀne nw, efpemeves Kego mes Deewj Kegoe mes H³eej keÀjvee meerKe efue³ee Gmeves meye kegÀí meerKe efue³ee~ `yesno keÀer Jewjeie Je=efÊe' uesKe ceW yengle me®®eer yeele keÀner ieF& nw~ Deeoceer cee³ee kesÀ peeue ceW HebÀme keÀj Yeuee-yegje Yetue peelee nw ceiej Fme uesKe ves Hegveë me®®eeF& meeceves uee oer~ ö He´eCeueeue keÀesìkeÀ, DeekeÀesì

%eeveece=le ves cesjs Ëo³e ceW peien yevee ueer nw~ Deieueer Heef$ekeÀe keÀer DeeMe ueiee³es jnlee ntB~ cee®e&, 2014 DebkeÀ ceW `leesue-leesue keÀj yeesue' uesKe ceW ceQ Kees ie³ee~ uesKe ceW ceeveJe kesÀ efueS mebkesÀle nw efkeÀ Gmes ³egefkeÌle-³egkeÌle yeesuevee nw~ uesKe ves J³eJeneefjkeÀlee keÀes mecyeue efo³ee nw, meeLe-meeLe [ieceiee³es ceveg<³e keÀes peeie´le Yeer efkeÀ³ee nw~ ceQ uesKekeÀ keÀer Yetefj-Yetefj He´Mebmee keÀjlee ntB~

DeHe´wue, 2014 DebkeÀ ceW He´MveGÊej uesKe ceW DeeojCeer³ee oeoer peevekeÀer peer kesÀ GÊejeW ves yengle-meer GuePeveeW keÀes meg u ePee ef o ³ee~ `Yeei³eefJeOeelee ves yevee³ee Yeei³eJeeve' uesKe Üeje yeeyee keÀer MeefkeÌle³eeW kesÀ ®ecelkeÀeefjkeÀ He´YeeJe efoKeeF& efoS~ `Devve keÀe meogHe³eesie', `Demeerce yeue nw MegYeYeeJeveeDeeW ceW' uesKe Heæ{keÀj peerJeve ceW kegÀí keÀjves kesÀ efueS SkeÀ MeefkeÌle He´eHle ngF&~ ö megveerue kegÀceej oeOeer®e, yetvoer (jepe.)

ö DeÊej efmebn, metjpeHegj, Deueerieæ{

cee®e&, 2014 DebkeÀ ceW `ceve keÀes oyeeDees veneR, mecePeeDees' uesKe mes meYeer He´MveeW kesÀ GÊej nue nes ie³es~ yeæ[s ueæ[kesÀ mes cesjer Deveyeve ®eue jner Leer~ GmekeÀe meceeOeeve yeeyee ves Fme uesKe kesÀ ceeO³ece mes Yespe efo³ee~ Deye yeeyee keÀe Megefke´À³ee efkeÀve MeyoeW ceW keÀªB, JeCe&ve veneR efkeÀ³ee pee mekeÀlee~ ö [e.jeceveeje³eCe yeIesue, efceÞeevee-Heefì³eeueer, keÀemeiebpe

cee®e&, 2014 DebkeÀ ceW mebcHeeokeÀer³e uesKe `DeeHeoe ceW Deelceefve³eb$eCe' peye Heæ{e lees Ssmee ueiee efkeÀ mecHeeokeÀ peer cesjs Iej keÀer HeefjefmLeefle³eeW keÀes osKe-megve jns Les~ DeeHekesÀ Fme uesKe mes nceW Meeefvle ner veneR yeefukeÀ efMe#ee Yeer efceueer~ keÀesefìkeÀesefì DeefYevebove~ ö ye´.kegÀ.iebieejece, ceeIeewiebpe, njoesF& (G.He´.)

16

mebpe³e keÀer keÀuece mes...He=<þ 4 keÀe Mes<e lees ve ef®e$eCe nes mekeÀlee nw, ve JeCe&ve~ nceW ve Oejleer Yeeefmele nes jner Leer, ve mece³e keÀer megOe Leer~ ®esleve mejmJeleer nceejs meeceves LeeR~ mee#eeled mejmJeleer ceeB keÀes Fve vewveeW ves efveneje Deewj Fme cegKe ves Ëo³e kesÀ YeeJeeW keÀes J³ekeÌle efkeÀ³ee~ ke̳ee mecePe mekeÀles nes efkeÀ ceeB ves efkeÀlevee H³eej efkeÀ³ee nesiee? ceQ ueieYeie 50 osMeeW ceW ie³ee ntB~ ªHe-ueeJeC³e ceW DeveskeÀeveskeÀ megvoj veeefj³eeB Yeer osKeer neWieer ke̳eeWefkeÀ DeeBKeW yevo keÀjkesÀ lees ³ee$ee veneR keÀjlee Lee~ efJeÜlee, meceepe mesJee, He´Meemeve, JekeÌle=lJe ceW Deie´Ceer ceefnueeDeeW keÀes Yeer osKee Hejvleg ceeB keÀer efoJ³elee, GvekeÀer Meeueervelee, GvekeÀe meewvo³e& mJeefie&keÀ Lee~ GvekeÀe efJeJeskeÀ DeefÜleer³e Lee~ Jes ceeveJelee mes THej Gþ keÀj HeefJe$e-Hegveerle nbme JeCe& keÀer LeeR~ GvnW osKe keÀj keÀesF& HeelekeÀ nes, IeelekeÀ nes ³ee ®eelekeÀ, meYeer keÀnWies ö ``ceeB''~ Jes He=LJeer Hej nesles ngS Yeer He=LJeer Hej veneR LeeR~ GvekeÀer DeeO³eeeflcekeÀ ®eslevee, GvekeÀe ³eesie-He´keÀeMe Ssmee Lee efkeÀ osKeves Jeeuee Yeer Mejerj keÀes Yetue keÀj Deelceefve<þ nes peelee Lee~ Deelceefve<þ ve Yeer nes lees Yeer GmeceW DeeO³eeeflcekeÀ ®eslevee peeie Gþleer Leer~ keÀce-mes-keÀce Leesæ[s mece³e kesÀ efue³es lees GmekesÀ leceesiegCeer Deewj jpeesiegCeer mebmkeÀej yevo nes peeles Les Deewj GvekeÀer peien meleesiegCe keÀe Go³e nes peelee Lee~ 

SkeÀeie´lee kesÀ DeY³eeme mes meJe&MeefkeÌle³eeB mJeleë He´eHle nes peeleer nQ

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


ye´ïeekegÀceejer]pe Jeeef<e&keÀ mesJee-³eespevee (2014-15) keÀe efJe<e³e

[a_mË_ eoº$ Ûmam _hm[oadV©Z H$m g_`  ye´ïeekegÀceejer Gefce&uee, meb³egkeÌle mebHeeefokeÀe

me= ef<ì ceW mece³e-mece³e Hej íesìs

meoea, megneJevee JeeleeJejCe neslee nw keÀer yeele keÀj jns nQ, mecetue HeefjJele&ve Deewj yeæ[s HeefjJele&ve nesles Dee³es nQ pewmes Hejvleg ³en Fleveer De®íer yemevle $eÝleg keÀer veneR~ pewmes He´ke=Àefle kesÀ HeefjJele&ve ceW efkeÀ efove kesÀ ®eej He´nj nesles nQ, yeejer- kewÀmes DeeF&? He´ke=Àefle ceW DeeS SkeÀ yeæ[s DeeBOeer Deewj letHeÀeve Üeje kesÀJeue HeÊes yeejer Deeles-peeles jnles nQ~ $eÝlegSB Yeer ö HeefjJele&ve kesÀ yeeo~ yemevle mes Henues Peæ[s, Je=#e lees Jener jns~ Fmeer He´keÀej meoea, HelePeæ[, yemevle, ieceea, yejmeele HelePeæ[ DeeF&, Je=#eeW kesÀ Hegjeves HeÊes Hetjer keÀefue³egie kesÀ Devle ceW Yeer peæ[-®esleve kesÀ ke´Àce mes DeHeves-DeHeves mece³e Hej lejn efiej ieS, He´ke=Àefle ueieYeie yesjbie- keÀe mecetue veeMe veneR neslee, kesÀJeue DeHevee He´YeeJe [eueleer nQ~ ceeveJe peerJeve meer nes ieF&~ ®eejeW lejHeÀ metKes Je=#e ve]pej ceneHeefjJele&ve neslee nw ke̳eeWefkeÀ He=LJeer, Yeer ye®eHeve, ³egJee, DeOesæ[ Deewj Je=× Deeves ueies~ ceevees He´ke=Àefle ves efkeÀmeer met³e&, ®eeBo, ie´n, veoer, HeJe&le ö ³es meye DeJemLee Heej keÀj Hegveë ye®eHeve DeJemLee efJeMes<e GÎsM³e mes Hegjeves meYeer efveMeeve Deveeefo nQ~ FvekeÀe veeMe lees keÀYeer nes ner ceW Dee peelee nw~ Fmeer He´keÀej ®eej ³egie ö efceìe efoS neW~ kegÀí ve³ee keÀjves kesÀ efueS veneR mekeÀlee~ Yetieesue ceW FvekeÀer Dee³eg mele³egie, $eslee³egie, ÜeHej³egie Deewj Hegjeves keÀes efceìevee Heæ[lee nw~ He´ke=Àefle ves keÀjesæ[eW Je<eeX lekeÀ Yeer ceeHeer peeleer nw~ keÀefue³egie Yeer yeejer-yeejer Deeles Deewj Yeer DeeBOeer, letHeÀeve ®eueekeÀj Hegjeves keÀes ceneHeefjJele&ve ceW Fve meyekeÀe kegÀí veneR peeles nQ~ ³es HeefjJele&ve meyekeÀes efoKeeF& Peeæ[-Peeæ[ keÀj efieje efo³ee, veS kesÀ efyeieæ[lee~ neB, ³eefo ceeveJe ves FveceW mes osles nQ DeLeJee meye FvnW DevegYeJe keÀjles efueS He=<þYetefce lew³eej keÀer Deewj efHeÀj efkeÀmeer kesÀ meeLe Yeer kegÀí ísæ[-íeæ[ keÀer nQ Hejvleg Deepe nce yeele keÀj jns nQ metKes Hesæ[eW Hej njer-njer keÀesHeueW HetÀì nesieer lees GmekeÀe HeefjJele&ve neskeÀj ³es ceneHeefjJele&ve keÀer~ ³en ceneHeefjJele&ve Heæ[eR~ osKeles ner osKeles nj MeeKee, njs DeHeves cetue ªHe ceW Dee peeSbies~ pewmes ke̳ee nw Deewj keÀye neslee nw? ceKeceue keÀer [eue ve]pej Deeves ueieer mecegê kesÀ efkeÀveejs yemes MenjeW mes mecegê Deewj ®eejeW Deesj He´eke=ÀeflekeÀ Deevevo DeHevee #es$e JeeHeme ues uesiee~ keÀìs ngS yemevle mes Henues yeæ[e HeefjJele&ve HeefjJele&ve keÀe meeOeejCe DeLe& nw, Gceæ[ Heæ[e~ efpeme He´keÀej nj Je<e& He´ke=Àefle Heneæ[ DeHevee cetue ªHe Hegveë He´eHle keÀesF& ®eer]pe De®íer mes Deewj De®íer yeve ceW ³en yeæ[e HeefjJele&ve Deelee nw Gmeer keÀjWies~ pewmes He´ke=Àefle efJeefYevve He´eke=ÀeflekeÀ peeS ³ee yegjer mes Deewj yegjer yeve peeS He´keÀej nj keÀuHe ceW me=ef<ì ceW Yeer SkeÀ DeevoesueveeW kesÀ ]peefjS DeHevee cetue Hejvleg ceneHeefjJele&ve Meyo leye He´³eesie ceneHeefjJele&ve Deelee nw~ Jen Yeer mele³egie DeeefokeÀeueerve mele³egieer ªHe Hegveë He´eHle neslee nw peye keÀesF& SkeÀoce De®íer mes Deewj keÀefue³egie kesÀ yeer®e ceW (mebiece Hej) keÀj uesieer Fmeer He´keÀej keÀefue³egie ceW SkeÀoce yegjer yeve peeS ³ee SkeÀoce yegjer Ieefìle neslee nw efpemekesÀ HeefjCeece mJeªHe keÀueenerve, MeefkeÌlenerve, HeefJe$eleenerve mes SkeÀoce De®íer yeve peeS~ GoenjCe ner mele³egie keÀe Deeieceve neslee nw~ Jener Deelcee Yeer DeeO³eeeflcekeÀ ke´Àeefvle Üeje DeHevee 16 keÀuee mecHetCe& ªHe Hegveë kesÀ efueS ³etB lees meYeer $eÝlegDeeW keÀe mece³e Deye ®eue jne nw~ OeejCe keÀj uesieer, Fmeer keÀe veece DeHevee-DeHevee cenlJe nw Hejvleg meyemes mecetue HeefjJele&ve veneR neslee De®íer $eÝleg nw yemevle~ yemevle ceW HetÀue ceneHeefjJele&ve Deewj mecetue HeefjJele&ve ceneHeefjJele&ve nw~ Fme ceneHeefjJele&ve ceW efKeueles nQ, vee p³eeoe ieceea, vee p³eeoe ceW Devlej neslee nw~ nce ceneHeefjJele&ve SkeÀ HeefjJele&ve lees F&MJejer³e %eeve Üeje petve 2014 pegyeeve keÀe Jepeve yengle keÀce neslee nw uesefkeÀve Fmes yengle keÀce ueesie mebYeeue Heeles nQ 17


%eeveece=le

mebmkeÀejeW keÀe neslee nw Deewj otmeje leve ceW DeJeleefjle nesves kesÀ yeeo ner HeefjJele&ve meecetefnkeÀ osn HeefjJele&ve Yeer Kegueles nQ~ meved 1937 mes DeLee&led efHeíues 78 Je<eeX mes Hejceelcee efMeJe neslee nw~ me=ef<ì-veeìkeÀ keÀe Deefvlece íesj me=ef<ì-[^ecee keÀe mel³e %eeve os jns nQ ³etB lees Je=#eeW kesÀ kegÀí-kegÀí HeÊes meeje efpemes ye´ïeekegÀceejer yenveW Deewj YeeF& meeue ìtìles-Peæ[les jnles nQ Hejvleg meeje peve-peve lekeÀ HengB®eeves ceW ueies nQ~ ceneHeefjJele&ve ceW F&MJejer³e Je=#e HeÊes-efJenerve kesÀJeue HelePeæ[ ceW ner MeefkeÌle³eeW keÀe ³eesieoeve neslee nw~ me=ef<ì-®eke´À ceW Yeer DeelceeSB iegCeeW Deewj MeefkeÌle³eeW keÀes osKee veneR efYevve-efYevve mece³e ceW osn l³eeie keÀj ve³ee os n ues l eer jnleer nQ Hejvleg pee mekeÀlee~ J³eJenej, keÀce&, mecyevOe ceW DeefOekeÀlece DeelceeSB me=ef<ì-ceb®e keÀes Deeves Hej ner cenmetme efkeÀ³ee peelee nw efkeÀ Keeueer keÀj DeHeves Iej HejceOeece JeeHeme DecegkeÀ ceW Meeefvle keÀer MeefkeÌle nw, ®eueer peeSB, Ssmeer cenece=l³eg keÀefue³egie kesÀ menveMeefkeÌle nw Deeefo-Deeefo~ YeieJeeve Devle ceW ner Deeleer nw~ Devle kesÀ yeeo kesÀ iegCe Deewj MeefkeÌle³eeW keÀes nce cegve<³e Deeefo nesleer nw~ me=ef<ì keÀes veS efmejs mes kewÀmes DevegYeJe keÀjW? FmekesÀ efueS GvnW Deeyeeo keÀjves kesÀ efueS owJeer mebmkeÀejeW Yeer Oejleer Hej DeekeÀj DeuHekeÀeue kesÀ Jeeueer DeelceeDeeW keÀes HejceOeece mes efueS Heje³ee Mejerj GOeej uesvee Heæ[lee legjvle DeekeÀj Fmes mele³egie kesÀ ªHe ceW nw~ He´peeefHelee ye´ïee GvnW DeHevee Mejerj He´ejcYe keÀjvee nw~ ³en me=ef<ì veeìkeÀ kesÀ GOeej osles nQ Deewj yeoues ceW mele³egieer Deefvlece íesj keÀe mece³e nw~ Fmeer mece³e me=ef<ì keÀer yeeoMeener keÀe SJe]pee Heeles nQ~ Fme [^ecee kesÀ cegK³e DeefYeveslee, Hejceelcee DeveeefokeÀeue mes nQ Deewj met³e& efvecee&lee, efveoxMekeÀ Hejceelcee efHelee Yeer Deveeefo keÀeue mes nw~ Hejceelcee Hejce meeOeejCe ceeveJe leve ceW DeJeleefjle nes MeefkeÌle nw Deewj met³e& Yeer He´ke=Àefle keÀer veeìkeÀ kesÀ Deeefo ceO³e-Devle keÀe %eeve MeefkeÌle nw~ met³e& keÀer Tpee& keÀer lejHeÀ osles nQ~ ceeveJeke=Àle veeìkeÀ Yeer Fme nceeje O³eeve DeYeer ie³ee, Fmemes Henues efJeMeeue me=ef<ì-[^ecee keÀer vekeÀue Hej yeves nceves meewj Tpee& mes efyepeueer Deeefo nesles nQ~ veeìkeÀeW ³ee efHeÀuceeW ceW Yeer nce yeveeves keÀe He´³eesie ke̳eeW veneR efkeÀ³ee? osKeles nQ efkeÀ peye veeìkeÀ Deefvlece íesj ke̳eeWefkeÀ keÀne ie³ee nw, DeeJeM³ekeÀlee Hej HengB®e peelee nw leye De®eevekeÀ efíHee DeeefJe<keÀej keÀer peveveer nw~ Deye lekeÀ ngDee nerjes He´keÀì nes peelee nw~ veeìkeÀ nceejs Heeme Dev³e GÀpee& mebmeeOeve ceW pees jnm³e neslee nw Jees SkeÀoce Kegue yenglee³ele ceW Les Deewj nce ceveceeves {bie peelee nw~ me=ef<ì-[^ecee kesÀ Yeer meYeer je]pe mes, ueeHejJeener mes GvekeÀe GHeYeesie keÀj Hejceelcee efHelee kesÀ He´peeefHelee ye´ïee kesÀ jns Les Hejvleg Deye peye GvekesÀ me´esleeW 18 keÀu³eeCe keÀer YeeJevee jKe efMe#ee oes lees efMe#ee efoue mes ueiesieer

(keÀes³euee, [erpeue, Hesì^esue) kesÀ meceeHle nesves keÀer efmLeefle efoKeves ueieer lees SkeÀ lejHeÀ nce ye®ele ³eespeveeSB ®euee jns nQ Deewj otmejer lejHeÀ keÀesF& DeHeejcHeefjkeÀ Tpee& me´esle Keespeves ceW ueies nQ~ met³e& Fme He´keÀej keÀer Tpee& keÀe yeæ[s mes yeæ[e me´esle nw~ meewj-GÀpee& kesÀ GHe³eesie Hej He´³eesie keÀjves keÀer Dees j nceeje O³eeve mece³eevegmeej DeYeer ie³ee~ MeefkeÌle³eeB He´eHle keÀjves keÀer DeHeejcHeeefjkeÀ efJeefOe pewmes Tpee& kesÀ mLetue me´esle Ieì jns nQ Gmeer lejn ceeveJe kesÀ Yeerlej Yeer megKe, Meeefvle, Deevebo, He´sce, menveMeeruelee ...... ³es Tpee&SB Ieì jner nQ~ FvekeÀer Hetefle& kesÀ efueS nceeje HejcHejeiele meeOeve YeefkeÌle jne nw~ YeefkeÌleceeie& ceW Yeer nce Hejceelcee keÀes ³eeo keÀjles Les, Gvemes iegCe Deewj MeefkeÌle³eeW keÀer YeerKe ceebieles Les Hejvleg ceebieves mes kegÀí veneR efceuee~ Deleë ceebieves keÀer YeWì ceW keÀesF& DeHeejcHeefjkeÀ efJeefOe ®eeefnS pees YeefkeÌle mes p³eeoe keÀejiej nes~ Gme efJeefOe mes ceeveJe keÀes meMekeÌle keÀjves keÀe mebkeÀuHe mJe³eb Hejceelcee keÀes Yeer Dee³ee FmeefueS keÀne peelee nw, HeefjefmLeefle Heg©<e keÀes pevce osleer nw~ FmekesÀ efueS Jes meekeÀej leve ceW DeJeleefjle nes jepe³eesie efmeKeeles nQ~ pewmes met³e& mes Tpee& keÀer He´eefHle DeuHekeÀeue kesÀ efueS lees OetHe ceW Keæ[s nesves mes Yeer nes peeleer nw Hej efove-jele menpelee mes keÀF& ªHeeW ceW Tpee& efceueleer jns GmekesÀ efueS meewjTpee& lekeÀveerkeÀ DeHeveeveer Heæ[leer nw~ Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

Fmeer He´keÀej DeuHekeÀeue keÀer DeevleefjkeÀ efMeJe %eeve meeiej Tpee& ceefvoj ceW peeves mes efceue peeleer nw Hejvleg meoekeÀeue keÀer, nj mece³e GHeueyOe yejmee jns nQ %eeveece=le jnves Jeeueer DeevleefjkeÀ Tpee& kesÀ efueS ye´ïeekegÀceejer mevlees<e, efleuekeÀ veiej, veF& efouueer jepe³eesie keÀer lekeÀveerkeÀ DeHeveeveer Heæ[leer nw~ cesje Heefj®e³e %eeve meeiej efMeJe yeeyee mes leye ngDee peye efouueer met³e& He´keÀeMe keÀe yengle efJeMeeue ieesuee nw~ GmekeÀer efkeÀjCeeW keÀes nce HewjeyeesefuekeÀ kesÀ leeuekeÀìesje mìsef[³ece ceW ye´ïeekegÀceejer]pe keÀe SkeÀ keÀe³e&ke´Àce ®eue Huesì Deewj efjmeerJej kesÀ ceeO³ece mes SkeÀef$ele jne Lee~ peye JeneB ieF& lees osKee, ueeue He´keÀeMe ner He´keÀeMe nw~ He´keÀeMe keÀj Heeveer keÀes YeeHe ceW yeoueles nQ~ Fmeer kesÀ yeer®e SkeÀ vevne-mee [e³eceC[ ®ecekeÀ jne Lee~ O³eeve Gme [e³eceC[ He´keÀej Hejceelcee efHelee Yeer meJe&MeefkeÌleJeeve keÀer Deesj kesÀefvêle Lee leLee ceve yepe jns ieerle ceW ceive Lee~ ieerle Lee, He´keÀeMeceeve efyevog nQ~ Gvemes Yeer efvejvlej `SkeÀ vevne-mee efyevog, efoJ³e efmeleeje, ³en efkeÀlevee nw H³eeje, efoueeW keÀe mvesn keÀer, MeefkeÌle keÀer, ceesæ[ves keÀer, peesæ[ves meneje'~ Fme o=M³e ves cegPes peeot keÀer lejn DeekeÀef<e&le efkeÀ³ee~ Gme keÀer, men³eesie keÀer, mecesìves keÀer, efJemleej ueeFì mess cegPes ceelee-efHelee keÀer Yeemevee DeeF& Deewj cesje ve³ee DeueewefkeÀkeÀ keÀjves keÀer, ³eeo keÀjves keÀer, Yetueves keÀer, pevce nes ie³ee~ FmekesÀ yeeo efouueer, jepeewjer iee[&ve ceW keÌueeme keÀjves meceeves keÀer, HejKeves keÀer, efveCe&³e uesves keÀer, peeves ueieer~ HeefJe$elee keÀer Deeefo MeefkeÌle³eeB He´Jeeefnle nesleer kegÀí cenerves yeeo oeoer peer ves cegPes ìer®ej yenve kesÀ meeLe ceOegyeve ceW jnleer nQ~ jepe³eesie kesÀ ceeO³ece mes nce yeeyee mes efceueves Yespe efo³ee~ ceOegyeve ceW neue ceW peekeÀj yewþs Deewj oeoer DeHeves Deelce mJeªHe ceW efìkeÀ keÀj Fve He´keÀeMeceefCe meYeer YeeF&-yenveeW mes efceueves Dee HengB®eer~ Deeles ner oeoer peer MeefkeÌle³eeW keÀes DeHeves ceW ie´nCe keÀjles nQ ves keÀne, Deepe peye ceQ yeeyee kesÀ keÀcejs ceW ieF& lees yeeyee ves keÀne, ye®®eer HeÀuemJeªHe Fve MeefkeÌle³eeW ceW ceemìj yeveles ®euevee veneR, Gæ[vee nw~ ceQves mees®ee, keÀceeue nw! ³eneB YeieJeeve FvneW mes peeles nQ~ pewmes ceemìj mvesn kesÀ meeiej, yeeleW keÀjles nQ, efHeÀj lees ceQ De®íer peien Dee ieF& ntB~ ceOegyeve ceW yeeyee mes ceemìj Meeefvle kesÀ meeiej, ceemìj HeefJe$elee efceueve ceveekeÀj Iej ueewìer lees yeeyee keÀe keÀceje yevee³ee Deewj oesveeW mece³e kesÀ meeiej Deeefo-Deeefo~ yeeyee keÀes Yeesie ueieeves ueieer~ cesjs yeeo cesjer yenve, GmekesÀ ye®®es Yeer %eeve Deepe ®eejeW Deesj Fve F&MJejer³e ceW Dee ieS~ Deye nce oesveeW keÀer ®eej keÀv³eeSB yeeyee kesÀ ³e%e ceW meceefHe&le MeefkeÌle³eeW keÀe DekeÀeue Heæ[e ngDee nw, FvneR nQ~ keÀceeue nw yeeyee keÀer, kewÀmes nce meye keÀe peerJeve yeoue efo³ee! pees keÀer keÀceer kesÀ keÀejCe Iej-Iej Deewj ieeBJemJeHve ceW Yeer veneR Lee Jen meekeÀej keÀj efo³ee~ ye®eHeve mes ner YeieJeeve kesÀ ieeBJe DeHejeOe mLeue yevee ngDee nw, Ssmes ceW He´efle yengle H³eej Lee~ Iej kesÀ meYeer Oeeefce&keÀ efJe®eejeW Jeeues Les~ Jes YeieJeeve jepe³eesie Üeje F&MJejer³e MeefkeÌle³eeW keÀer efMeJe keÀes yeæ[e cenlJe osles Les~ keÀnles Les, YeieJeeve efMeJe Hej peue ®eæ{eves He´eefHle F&MJej Üeje efo³ee ie³ee Jejoeve nw~ mes Jes peuoer He´mevve nesles nQ~ Gme mece³e ³en veneR ceeuetce Lee efkeÀ YeieJeeve Fve MeefkeÌle³eeW keÀer OeejCee mes, keÀce& efMeJe ner HejceefHelee Hejceelcee nQ~ Henues nceves YeieJeeve Hej peue ®eæ{e³ee J³eJenej ceW ueeves mes nce ceveg<³e mes osJelee Deye H³eejs yeeyee He´efleefove nce Hej %eeveece=le yejmee jns nQ~ Jeen nceeje yeve peeles nQ, ³ener ceneHeefjJele&ve nw efpemekeÀe Yeei³e!  mece³e Deye ®eue jne nw~  19 petve 2014 yeme pee³ekesÀ ceW Leesæ[e keÀæ[Jee nw Jevee& me®e keÀe keÀesF& peJeeye veneR


otmejeW kesÀ oo& efceìeves mes efceì peeles nQ DeHeves oo&  meerleejece ieghlee, efouueer

keÀ efJeJej jnerce keÀe SkeÀ he´efme× oesne nw : ³eeW `jnerce' megKe nesle nw GhekeÀejer kesÀ mebie~ yeeBìveJeejs keÀes ueies p³eeW ceWnoer keÀes jbie~~ YeeJe ³en nw efkeÀ otmejeW keÀer YeueeF& keÀjves Jeeuee Gmeer he´keÀej mes megKeer neslee nw pewmes otmejeW kesÀ neLeeW hej ceWnoer ueieeves Jeeues keÀer GBieefue³eeB ]Kego Yeer ceWnoer kesÀ jbie ceW jbie peeleer nQ~ pees F$e yes®eles nQ Jees ]Kego GmekeÀer megiebOe mes cenkeÀles jnles nQ~ efpeme he´keÀej mes SkeÀ HetÀue yes®eves Jeeues kesÀ keÀheæ[eW Deewj yeove mes HetÀueeW keÀer megiebOe veneR pee mekeÀleer, Gmeer he´keÀej mes otmejeW keÀer YeueeF& keÀjves Jeeues J³eefÊeÀ keÀe keÀYeer Deefnle veneR nes mekeÀlee~ otmejeW keÀer ceoo DeLeJee hejeshekeÀej keÀe efvemmebosn yeæ[e cenlJe nw~ he´l³e#e ªhe mes ner veneR, hejes#e ªhe mes Yeer~ SkeÀ yegefæ{³ee Leer pees yesno keÀce]peesj Deewj yeerceej Leer~ jnleer Yeer DekesÀueer ner Leer~ GmekesÀ kebÀOeeW ceW oo& jnlee Lee uesefkeÀve Jen mJe³eb oJee ueieeves ceW Yeer DemeceLe& Leer~ oJee ueieJeeves kesÀ efueS keÀYeer efkeÀmeer mes efceVeleW keÀjleer lees keÀYeer efkeÀmeer mes~ SkeÀ efove heeme mes ieg]pejves Jeeues SkeÀ ³egJekeÀ mes Gmeves keÀne efkeÀ yesìe, ]peje cesjs kebÀOeeW hej ³en oJee ceue 20

os, YeieJeeve lesje Yeuee keÀjsiee~ ³egJekeÀ ves keÀne efkeÀ Deccee, cesjs neLeeW keÀer GBieefue³eeW ceW lees ]Kego oo& jnlee nw~ ceQ kewÀmes lesjs kebÀOeeW keÀer ceeefueMe keÀªB? yegefæ{³ee ves keÀne efkeÀ yesìe, oJee keÀes ceueves keÀer ]peªjle veneR, yeme ef[efye³ee ceW mes Leesæ[er-meer cejnce Deheveer GBieefue³eeW mes efvekeÀeuekeÀj cesjs kebÀOeeW hej HewÀuee os~ ³egJekeÀ ves Deefve®íe mes Ssmee keÀj efo³ee~ oJee ueieles ner yegefæ{³ee keÀer yes®ewveer keÀce nesves ueieer Deewj Jees ³egJekeÀ keÀes DeeMeerJee&o osves ueieer, yesìe, YeieJeeve lesjer GBieefue³eeW keÀes Yeer peuoer þerkeÀ keÀj os~ yegefæ{³ee kesÀ DeeMeerJee&o hej ³egJekeÀ DeefJeéeeme mes nBme efo³ee uesefkeÀve meeLe ner Gmeves cenmetme efkeÀ³ee efkeÀ GmekeÀer GBieefue³eeW keÀe oo& Yeer ]iee³eye-mee neslee pee jne nw~ JeemleJe ceW yegefæ{³ee keÀes cejnce ueieeves kesÀ yeeo ³egJekeÀ keÀer GBieefue³eeW hej kegÀí cejnce ueieer jn ieF& Leer~ otmejs neLe keÀer GBieefue³eeW mes Gmes heeWíves keÀer keÀesefMeMe keÀer lees cejnce GmekesÀ otmejs neLe keÀer GBieefue³eeW hej Yeer ueie ieF&~ ³en Gme cejnce keÀe ner keÀceeue Lee efpememes ³egJekeÀ kesÀ oesveeW neLeeW keÀer GBieefue³eeW keÀe oo& ]iee³eye-mee neslee pee jne Lee~ Deye lees ³egJekeÀ megyen, oeshenj Deewj Meece leerveeW Je]keÌle yetæ{er Deccee kesÀ kebÀOeeW hej cejnce ueieelee~ kegÀí ner efoveeW ceW

yegefæ{³ee hetjer lejn mes þerkeÀ nes ieF& Deewj meeLe ner ³egJekeÀ kesÀ oesveeW neLeeW keÀer GBieefue³eeB Yeer oo&cegÊeÀ neskeÀj þerkeÀ mes keÀece keÀjves ueieeR~ leYeer lees keÀne ie³ee nw efkeÀ pees otmejeW kesÀ ]pe]KceeW hej cejnce ueieelee nw GmekesÀ ]Kego kesÀ ]pe]KceeW keÀes Yejves ceW osj veneR ueieleer~ `otmejeW kesÀ ]pe]KceeW hej cejnce ueieevee' Deye Fme cegneJejs keÀes Yeer osKe ueerefpeS~ FmekeÀe DeLe& nw, efkeÀmeer keÀes meeblJevee osvee, heeræ[e keÀes keÀce keÀjvee~ ]peªjer veneR, FmekesÀ efueS keÀesF& oJee ³ee cejnce ner ueieeF& peeS ke̳eeWefkeÀ ³en heeræ[e YeeweflekeÀ ner veneR, ceeveefmekeÀ Yeer nes mekeÀleer nw~ ³eefo keÀesF& efkeÀmeer keÀes, efkeÀmeer Yeer he´keÀej keÀer heeræ[e mes cegÊeÀ keÀjlee nw lees cegkeÌle nesves Jeeuee, keÀä meceehle keÀjves Jeeues kesÀ he´efle ke=Àle%elee mes Yej Gþlee nw Deewj DeeMeerJee&o ³ee ogDeeSB osves ueielee nw~ ³en osKekeÀj keÀ<ì njves Jeeuee J³eefkeÌle SkeÀoce efJevece´ neskeÀj hejceeLe& kesÀ YeeJeeW mes Yej Gþlee nw~ GmekeÀe ceve keÀjlee nw efkeÀ ceQ meowJe ueesieeW kesÀ keÀä otj keÀjves ceW ueiee jntB Deewj ogefve³ee kesÀ meYeer ueesie keÀäcegÊeÀ nes peeSB~ Ssmeer YeeJeeJemLee ceW J³eefÊeÀ kesÀ Mejerj ceW eqmLele DebleëñeeJeer ie´befLe³eeW mes ueeYeoe³ekeÀ neceeXme keÀe Glmepe&ve he´ejbYe nes peelee nw pees Gmes jesiecegÊeÀ keÀjves ceW mene³ekeÀ nesles nQ~

DeHeveer efJeMes<eleeDeeW keÀe He´³eesie keÀjes lees nj keÀoce ceW He´ieefle keÀe DevegYeJe nesiee

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

ef v e<keÀece YeeJe mes keÀes F & meceepeeshe³eesieer keÀe³e& keÀjves mes J³eefÊeÀ keÀer he´efleÿe yeæ{leer nw, he´Mebmee Yeer nesleer nw efpememes J³eefÊeÀ keÀes Demeerce Heefjlegef<ì

keÀe Denmeeme neslee nw~ ³en Denmeeme J³eefÊeÀ kesÀ Mejerj ceW mesjesìesefveve neceexve kesÀ mlej keÀes yeæ{e oslee nw pees GmekesÀ mJeemL³e Deewj jesie-cegefÊeÀ kesÀ efueS yesno

Ghe³eesieer neslee nw~ otmejeW keÀer ceoo keÀjkesÀ Yeer nce Deheves efueS jesie-cegefÊeÀ, De®íe mJeemL³e Deewj oerIee&³eg megefveeq½ele keÀj mekeÀles nQ, FmeceW mebosn veneR~ 

DeeBKeeW ceW Heeveer ö leye Deewj Deye ye´ïeekegÀceejer jerlee Jeeefue³ee, HeþevekeÀesì

yeeyee, ceerþs yeeyee, efkeÀ HeefjefmLeefle³eeB veneR DeeF¥ Hej GvnW nBme keÀj Pesuevee DeeHekeÀe ef c euevee SkeÀ meHevee-mee ueielee nw ~ keÀYeer ve mees®ee Lee efkeÀ DeeHe ³etB ner cegPes efceue peeDeesies~ yeeyee, efkeÀve MeyoeW ceW DeeHekeÀe Oev³eJeeo keÀªB, Jees Meyo pegìe veneR Hee jner ntB~ peye ueewefkeÀkeÀ yeeHe keÀe meeLe ítìe lees meejer ogefve³ee DevOesjer nes ieF&~ meye DeHeves Yeer yesieeves nes ieS~ meeue Yej ceW ner Iej-yeej ítì ie³ee~ Fleveer yeæ[er ogefve³ee ceW DeHeves keÀes DekesÀues Hee³ee~ meye GcceeroW Kelce nes ieF¥ Deewj YeefkeÌle Yeer ítì ie³eer~ nj Heue ³ener mees®ekeÀj ®eueleer Leer efkeÀ keÀewvemee efove Deefvlece efove nesiee~ ³etB ner efove yeerleles ®eues ieS~ SkeÀ efove yengle p³eeoe HejsMeeve Leer, lees DeHeves ceve keÀes Meevle keÀjves kesÀ efueS yeewef× cesef[ìsMeve efJeefOe (efJeHeMevee) kesÀ efueS ®eueer ieF& Deewj 11 efove JeneR Hej jner~ Gve 11 efoveeW ceW SkeÀ Yeer Meyo yeesueves keÀer F]peepele veneR Leer, 12JeW efove JeeefHeme DeeF& lees efmLeefle ceW keÀesF& yeoueeJe veneR Lee~ FmekesÀ yeeo cegPes Helee ®euee efkeÀ ye´ïeekegÀceejer]pe ceW Yeer cesef[ìsMeve efmeKeeles nQ, lees JeneB Yeer ®eueer ieF&~ JeneB efpevoieer keÀes ve³ee ªHe efceue ie³ee~ Gme efove ueiee, cesje ve³ee pevce ngDee nw~ leye mes Deepe lekeÀ yeeyee, Ssmee veneR petve 2014

meerKe efue³ee~ nj efJekeÀej keÀes DeeHekeÀes meeQHevee meerKe efue³ee~ DeeHeves lees yeeyee cesje peerJeve ner yeoue efo³ee~ DeeHeves cegPes nj Heue cegmekeÀjevee efmeKee efo³ee~ yeeyee, DeeBKeeW ceW Heeveer leye Yeer Lee Deewj DeeBKeeW ceW Heeveer Deye Yeer nw~ Henues ogKe keÀes yeoe&Mle ve keÀjves kesÀ keÀejCe jesleer Leer Hej Deye DeeHekesÀ H³eej ceW DeeBKeW íuekeÀ peeleer nQ~ Deepe Fme [^ecee keÀe je]pe mecePe ceW Dee³ee~ DeeHeves lees cesjs nj DeeBmet keÀe ceesue ®egkeÀe efo³ee~ DeeHekesÀ ªneveer H³eej ves cesjs peKceeW keÀes menuee efo³ee~ yeeyee, Deye lees DeeBKeW yevo keÀªB ³ee KeesuetB, DeeHe ner ve]pej Deeles nQ~ megyen DeeHe yeæ[s H³eej mes peieeles nQ, meeje efove neLe HekeÀæ[ keÀj ®eueeles nQ Deewj cegjueer ceW nj je]s]pe efmeKeeles nQ efkeÀ `ye®®es nj Heue cegPes ³eeo keÀjes, ceQ nj Heue meeLe ntB~' keÀneB Jees efove Les peye jeleW peeie-peeie keÀj ³ee jes-jes keÀj keÀeìleer Leer, veeRo ueeves kesÀ efueS oJeeF& Keeveer Heæ[leer Leer~ efHeÀj Yeer veeRo kegÀí mece³e yeeo ìtì peeleer Leer~ Hej Deye DeeHekeÀer ceerþer ³eeo ceW, DeeHekeÀer ieeso ceW keÀye veeRo Dee peeleer nw, Helee ner veneR ®euelee~ megyen DeeHekeÀer H³eejer-meer DeeJee]pe cegPes peieeleer nw~ yeeyee DeeHeves cegPes HeÀMe& mes DeMe& Hej efyeþe efo³ee~ n]peejeW Oev³eJeeo nQ yeeyee~ SkeÀ pevce lees kegÀí Yeer veneR DeeHekeÀe Oev³eJeeo keÀjves kesÀ efueS, DeeHeves lees cegPes nj pevce keÀe $eÝCeer yevee efo³ee~ 

peerYe megOej pee³es lees peerJeve megOejves ceW JekeÌle veneR ueielee

21


YeeqkeÌle mes %eeve lekeÀ keÀe meHeÀj  ye´ïeekegÀceejer efJepe³ee, JejCeieeJe (ceneje<ì^)

Oee efce&keÀ He=<þYetefce Jeeues HeefjJeej ceW pevce nesves kesÀ keÀejCe yeeu³ekeÀeue mes ner ceQ YeefkeÌle keÀer Deesj GvcegKe ngF&~ Oeeefce&keÀ-DeeO³eeeflcekeÀ HegmlekeÀeW keÀe Ketye DeO³e³eve efkeÀ³ee Deewj YeieJeeve keÀes Heeves keÀer leæ[He ceW ceeme-ceeme Yej kesÀ GHeJeeme efkeÀS Hejvleg ve YeieJeeve efceues, ve ceve keÀes Meeefvle efceueer~ FmekesÀ yeeo ieerlee keÀe DeO³e³eve efkeÀ³ee Hej ceve ceW He´Mve Gþlee Lee efkeÀ YeieJeeve ves SkeÀ Depeg&ve keÀes ner ieerlee ke̳eeW megveeF&, nceW ke̳eeW veneR megveeF&? efHeÀj YeefkeÌle mes Jewjei³e Deeves ueiee Deewj ceQ meodieefle kesÀ efueS ieg© Keespeves ueieer Hej ceve kesÀ DevegketÀue efkeÀmeer ieg© mes Yeer efceueve veneR ngDee~ efHeÀj ceQves mees®e efue³ee efkeÀ Mee³eo F&MJej Deewj ieg© oesveeW ner cesjs vemeerye ceW veneR nQ Deewj yengle Goeme jnves ueieer~ ieerlee keÀe mener DeLe& mecePe ceW Deeves ueiee SkeÀ meledieg©Jeej kesÀ efove Heæ[esme ceW jnves Jeeueer SkeÀ yenve efveceb$eCe osves Dee³eer efkeÀ meeceves ner ye´ïeekegÀceejer]pe meWìj nw, Deepe DeeHe He´meeo uesves kesÀ efueS JeneB DeeF³es~ ceQ Meece kesÀ mece³e JeneB ie³eer~ ye´ïeekegÀceejer yenve ves %eeve keÀer kegÀí yeeleW megveeF¥, He´meeo efo³ee

Deewj keÀne, ³eneB ieerlee keÀe %eeve megvee³ee peelee nw~ ceQves Hetíe, ke̳ee ieerlee DeLe& meefnle mecePeeSbies? Jes yeesueer, mejue Yee<ee ceW DeLe& meefnle mecePeeSbies Deewj Jen Yeer efveëMegukeÀ~ ³en megvekeÀj yengle KegMeer ngF&~ Deieues efove mes meWìj Hej peeves ueieer~ Henues efove Deelcee keÀe Heeþ, otmejs efove Hejceelcee keÀe Heeþ efceuee~ pewmes-pewmes Jes mecePeeles ieS, nj yeele cesjs meeceves mHe<ì nesleer ieF&~ yengle mejue Yee<ee ceW yenve peer ves mecePee³ee~ ceQ Iej peekeÀj ieerlee KeesuekeÀj Heæ{leer lees Heeleer efkeÀ Jener %eeve nw~ Deepe lekeÀ Fleveer yeej ieerlee Heæ{er uesefkeÀve kegÀí mecePe ceW veneR Dee³ee~ DeYeer oeroer ves mecePee³ee lees Deelcee ke̳ee nw, Hejceelcee ke̳ee nw, mHe<ì DevegYeJe nesves ueiee~ ceQves ³egieue keÀes ³en yeele yeleeF& lees keÀnves ueies, ceQ Yeer keÀue mes ®euetBiee~ %eeve Flevee De®íe ueiee efkeÀ nce meeHleeefnkeÀ keÀesme& kesÀ oewjeve ner Hetjs efve³eceOeejCeeDeeW Hej ®eueves ueies~ yeeyee keÀer He´Kej efkeÀjCesb cegPe Deelcee ceW meceeves ueieeR oes efove cegjueer megveves kesÀ yeeo cesjs ceve ceW mebMe³e Dee³ee efkeÀ ³es lees cegjueer ceW `yeeyee ves keÀne, yeeyee ves keÀne', Ssmes ner keÀnles nQ~ Meece keÀes peye ³egieue ves

keÀne, ®euees cegjueer megveves lees ceQves keÀne, ceQ veneR peeGBÀieer, Jes lees DeHeves yeeyee keÀer ceefncee megveeles nQ~ Jes yeesues, DeeHekeÀes veneR Deevee lees veneR DeeDees, ceQ lees cegjueer megveves pee jne ntB~ Jes ®eues ie³es~ GmekesÀ yeeo cegPes Deboj mes KeeR®e nesves ueieer Deewj ceQ Yeer meWìj Hej ®eueer ieF&~ cegjueer megveer~ cegjueer leLee ³eesie kesÀ yeeo SkeÀ ceeleepeer ves keÀne, ³eneB njskeÀ keÀes DevegYeJe neslee nw, nce ³eneB [e³ejskeÌì YeieJeeve kesÀ ceneJeeke̳e megveles nQ~ Fme Jeeke̳e mes cesjer DeeMee peie ie³eer~ otmejs efove cegjueer megveves kesÀ efue³es meWìj ieF& Deewj ³eesie ceW yewþ ieF&~ ceQves yeeyee keÀes yeesuee, ns YeieJeeve, Deiej DeeHe ner mel³e YeieJeeve nQ lees cegPes Yeer DeHevee DevegYeJe keÀjeF³es, efHeÀj ceQ DeeHekeÀe neLe Deewj meeLe keÀYeer veneR

22 pees efyevee þeskeÀj KeeS cebefpeue lekeÀ HengB®e peeles nQ, GvekesÀ neLe DevegYeJe mes Keeueer jn peeles nQ

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

íes[tbieer, Hetje peerJeve DeeHe Hej mJeene keÀªBieer~ FmekesÀ yeeo cesjer yegef× keÀer jmmeer yeeyee ves KeeR®e ueer, cegPeceW ªneveer MeefkeÌle keÀe He´Jeen Deeves ueiee Deewj ceQ DeMejerjer nes ieF&~ Mejerj mes Deueie neskeÀj THej mes DeHeves Mejerj keÀes osKeves ueieer~ ³eesie ceW yewþs YeeF&-yenveeW keÀes Yeer osKeves ueieer~ Gme mece³e cegPes yengle nuekeÀeHeve cenmetme nes jne Lee, KegMeer nes jner Leer~ Leesæ[s mece³e yeeo yeeyee ves cegPes DeHeves Heeme HejceOeece ceW KeeR®e efue³ee~ JeneB ueeue-megvenjs jbie keÀe He´keÀeMe ®eejeW Deesj HewÀuee ngDee Lee~ yeeyee keÀer MeefkeÌle³eeW kesÀ He´kebÀHeve ®eejeW Deesj HewÀue jns Les Deewj ceQ yeeyee kesÀ meccegKe Leer~ yeeyee ves DeHeves lespemJeer efyevogªHe keÀe DevegYeJe keÀje³ee~ yeeyee kesÀ He´keÀeMe keÀer He´Kej efkeÀjCeW cegPe Deelcee ceW mecee jner Leer~ Gme mece³e cesjer KegMeer keÀe lees keÀesF& efþkeÀevee ner veneR Lee~ megKe, Meeefvle, HeefJe$elee keÀe DevegYeJe nes jne Lee~ KegMeer ceW ceve Deboj vee®eves ueiee Lee~ ceQves yeeyee keÀes keÀne, yeeyee, ceQ Fleves efoveeW mes Fmeer megKe keÀer H³eemeer Leer, ³ener cesjs ceve keÀer ®eenvee Leer, FmekesÀ efueS ner ceQ leæ[He jner Leer, cegPes pees ®eeefn³es Lee Deye efceue ie³ee~ Ssmes keÀnkeÀj ceQ yeeyee kesÀ H³eej ceW mecee ie³eer~ efpemes Deleerefvê³e megKe keÀne peelee nw, ³en Jener Lee~ ceQ MeyoeW ceW GmekeÀe JeCe&ve veneR keÀj mekeÀleer~ petve 2014

Meeefvle Deewj He´sce keÀe DeveesKee DevegYeJe efveefceÊe yenve ves yelee³ee Lee efkeÀ yeeyee Meeefvle kesÀ meeiej nQ, ceQ Meeble mJeªHe Deelcee ntB, yeeyee He´sce kesÀ meeiej nQ, ceQ He´sce mJeªHe Deelcee ntB ö Fme He´keÀej ef®ebleve keÀjles jnvee nw~ ceQ Jener ef®ebleve keÀjves ueieer~ Fmemes yeeyee keÀer Meeefvle keÀer ueeFì keÀer efkeÀjCeW cegPe Deelcee ceW meceeves ueieer~ Meeefvle keÀe Jen DevegYeJe yengle Deueie Lee pees keÀYeer Fme ogefve³ee ceW veneR efkeÀ³ee Lee~ ienve Meeefvle Leer~ efHeÀj ceQves mebkeÀuHe efkeÀ³ee, yeeyee He´sce kesÀ meeiej nQ, ceQ He´sce mJeªHe Deelcee ntB, lees He´sce keÀe Flevee ienje DevegYeJe ngDee efkeÀ meekeÀej ceW Jen DevegYeJe keÀYeer veneR nes mekeÀlee~ Fmeer lejn ceQ yeeyee kesÀ SkeÀ-SkeÀ iegCe keÀe, MeefkeÌle³eeW keÀe DevegYeJe keÀjleer ie³eer Deewj yeeyee cegPes GmekeÀe ienjeF& mes DevegYeJe keÀjeles jns~ ceQ yeeyee kesÀ H³eej ceW mecee ie³eer~ yengle mece³e lekeÀ ceQ Fmeer DevegYeJe ceW meceeF& jner~ efHeÀj ceQ veer®es Mejerj ceW Deeves ueieer~ ceQves keÌueeme ceW ke̳ee osKee, pees yenve ³eesie keÀje jner Leer, yeeyee mes MeefkeÌle³eeW keÀer ueeFì-ceeFì keÀer efkeÀjCeW HeÀeTbìsve keÀer lejn GvekeÀer Deelcee ceW mecee jner LeeR Deewj GvekesÀ cemlekeÀ mes Deewj DeeBKeeW mes efvekeÀue keÀj meYeer keÌueeme ceW yewþves JeeueeW keÀer Deelcee ceW mecee jner LeeR~ yenve peer keÀer Deelcee

cegPes mHe<ì DevegYeJe nes jner Leer Deewj meYeer keÌueeme JeeueeW keÀer Yeer Deelcee mHe<ì DevegYeJe nes jner Leer~ Depeg&ve yevekeÀj megveer %eeve-cegjueer efHeÀj ³eesie meceeHle ngDee, meHesÀo ueeFì ngF&, leYeer ceQves Mejerj ceW He´JesMe efkeÀ³ee~ ceQves yeeyee keÀes efoue mes yeejyeej Megefke´À³ee Deoe efkeÀ³ee Deewj keÀne, yeeyee, Deye ceQves DeeHekeÀes Hetje ner Hen®eeve efue³ee~ GmekesÀ yeeo Hetje HeefjJeej ner %eeve ceW ®eueves ueiee Deewj SkeÀ meeue kesÀ yeeo ceOegyeve yeeyee kesÀ Iej efceueves ceveeves HengB®es~ efpevekesÀ efueS ceQ Fleves efoveeW mes leæ[He jner Leer Jes cegPes Deye meccegKe efceueWies, FmekeÀer yengle ner KegMeer Leer~ peye yeeyee Dee³es lees ceQ lees H³eej ceW mecee ieF&~ peye yeeyee cegjueer megveeves ueies lees cegPes DevegYeJe ngDee efkeÀ pewmes ³eeoieej nw efkeÀ Þeerke=À<Ce ves Depeg&ve keÀes ieerlee megveeF&, Ssmes ner yeeyee cegPe Deelcee keÀes (Depeg&ve keÀes) ³en %eeve keÀer ieerlee megvee jns nQ~ ceQ lees Oev³e-Oev³e nes ieF&~ Deye lees nceeje Hetje HeefjJeej yeeyee keÀe yeve ie³ee nw~ oes yesefì³eeB meWìj Hej meceefHe&le nQ~ SkeÀ yesìe ceOegyeve ceW meceefHe&le nw Deewj nce oesveeW Yeer yeeyee keÀer mesJee ceW jnles nQ~ yeeyee nj Heue, nj Ieæ[er meeLe os jns nQ~ ieg©DeeW kesÀ Yeer ieg© meodieg© efMeJeyeeyee efceue ie³es FmeefueS Deboj ³ener ieerle ietbpelee nw ö Oev³eOev³e nes ie³es, nce He´Yeg keÀes Yee ie³es~ 

HeefjÞece Jen ®eeyeer nw pees efkeÀmcele keÀe ojJeepee Keesue osleer nw

23


meoe MeefkeÌleMeeueer kewÀmes yeveW? ye´ïeekegÀceej megjsMe kegÀMeJeene, efYeueeF&

Dee pe

meeje efJeMJe lespeer mes ngS Gme hej Deeies yeæ{les peeles nQ lees nce Jeeues nQ~ Deelcee kesÀ hejceelcee mes mebyebOe leveeJe, Ye³e Je eE®elee keÀer Deesj yeæ{lee MeefÊeÀMeeueer yeveles peeles nQ~ efJeMJe ceW peesæ[ves keÀer efJeefOe keÀes ner jepe³eesie pee jne nw peyeefkeÀ otmejer lejHeÀ efJeefYeVe efpeleves Yeer ceneve ueesie ngS nQ pewmes (ces[erìsMeve) keÀne peelee nw~ Deelce Je megKe-megefJeOeeDeeW kesÀ meeOeve Yeer yeæ{les cenelcee ieeBOeer, efJeJeskeÀevebo, o³eevebo, hejceelce efveM®e³e kesÀ DeeOeej hej nce pee jns nQ~ keÀF³eeW ves lees leveeJe Yejs ye´ïeeyeeyee, cenef<e& DejefJevo, ceoj efveYe&³e Je efveeÅM®ele peerJeve menpe efyelee peerJeve keÀes ner mJeeYeeefJekeÀ mecePekeÀj ìsjsmee Fl³eeefo FvekesÀ Yeerlej meoe mekeÀles nQ ke̳eeWefkeÀ Fmemes nceeje mJeceeve mJeerkeÀej keÀj efue³ee nw~ uesefkeÀve ³eefo ceeveJelee kesÀ keÀu³eeCe keÀe ceneve ue#³e peeie=le nes peelee nw efkeÀ nce GvekesÀ nce kegÀí mekeÀejelcekeÀ he´³eeme keÀj jne nw~ peye nce mel³e ceeie& hej ®euekeÀj ye®®es, GvekesÀ pewmes nQ, keÀce]peesj veneR nQ~ mJe³eb keÀes MeefÊeÀMeeueer yeveekeÀj efJeefYeVe mecem³eeDeeW keÀe Jeerjlee mes meJe& kesÀ he´efle MegYe-YeeJevee Je peerJeve³ee$ee ceW Deeies yeæ{W lees efveeÅM®elelee meecevee keÀjles nQ lees nceejer DeebleefjkeÀ #ecee-YeeJevee keÀe megKeo DevegYeJe neslee pee³esiee Deewj MeefÊeÀ³eeB les]peer mes yeæ{leer nQ Je hejceelcee ogefve³ee keÀer meYeer Deelcee³eW nce meHeÀuelee keÀer Deesj les]peer mes Deie´mej kesÀ meeLe keÀe DevegYeJe Yeer neslee nw~ hejceefhelee hejceelcee keÀer mebleeve nesves kesÀ neWies~ meoe MeefÊeÀMeeueer jnves kesÀ efueS ue#³e keÀer mhe<ìlee mes Gmes he´ehle keÀjvee keÀejCe Deeheme ceW YeeF&-YeeF& nQ, lees kegÀí menpe ³egefÊeÀ³eeB he´mlegle nQ ö menpe neslee nw~ nce Ssmes yeveW pees DevekeÀeW Deheves Deelcee ªheer YeeF³eeW hej nceW meoe keÀes he´sjCee efceues~ nceejs peeves kesÀ yeeo MegYeYeeJevee Je #eceeYeeJevee jKeveer nw, me®®eeF& Je meHeÀeF& mel³e ceW yengle yeue neslee nw, Petþ mes Yeer ueesie nceW ³eeo keÀjW~ Yeues ner hegjeves mebmkeÀej-JeMe ³ee Ye³e neslee nw~ meJe&he´Lece nceW mJe³eb mes efnmeeye-efkeÀleeye kesÀ keÀejCe Jes ncemes F&MJejer³e MeefÊeÀ³eeB he´ehle keÀjves me®®ee jnvee nw~ efHeÀj hejceelcee efhelee Je kegÀí ieuele J³eJenej keÀj oW~ #ecee keÀer efJeefOe keÀe %eeve mebyebefOe³eeW mes me®®ee jnvee nw~ pees mees®eW meJe& M eef Ê eÀ³eeW kes À meeiej keÀjves Jeeuee ner MeefÊeÀMeeueer neslee nw~ Jener yeesueW Je keÀce& ceW uee³eW~ mel³elee meJe&MeefÊeÀJeeve hejceefhelee hejceelcee nQ~ ieueefle³eeB keÀjves Jeeuee lees ieueefle³eeW kesÀ peerJeve ceW efveYe&³elee ueeleer nw~ keÀne Yeer Gvemes mebyebOe peesæ[keÀj keÀneR Yeer jnles JeMeerYetle keÀce]peesj neslee nw~ nceW peelee nw ö me®e lees efyeþes ve®e~ me®®eeF& GvekeÀer MeefÊeÀ³eeW ³ee men³eesie keÀe menveMeerue yeve meJe& keÀes Deeies yeæ{eves keÀe Jeeuee KegMeer ceW vee®elee jnsiee uesefkeÀve DevegYeJe keÀj mekeÀles nQ~ uesefkeÀve FmekesÀ he´³eeme keÀjvee nw~ Ssmee keÀjves mes meJe& keÀer mel³e yeele keÀes Yeer yeæ[er meY³elee Je efueS mJe³eb kesÀ mel³emJeªhe ³eeefve ogDee³eW he´ehle neWieer Je nce MeefÊeÀMeeueer efJevece´lee mes hesMe keÀjvee ®eeefnS~ meHeÀeF& DeelcemJeªhe keÀe, hejceelcee kesÀ mJeªhe yeveles pee³eWies~ MegYeYeeJevee Je #ecee ceevee ceve Je Mejerj oesveeW keÀes Meg× Je Je efveJeememLeeve keÀe %eeve DeeJeM³ekeÀ nw YeeJevee jKeves kesÀ efueS meoe MegYeeE®eleve heefJe$e yeveeles ®eueW~ pees he´peeefhelee ye´ïeekegÀceejer F&MJejer³e Je hejceelce eE®eleve ceW jnves keÀe Heg©<eeLe& efJeMJe efJeÐeeue³e ceW efveëMegukeÀ efo³ee keÀjvee nw~ hejceelcee kesÀ meceeve mJe³eb keÀes yegef× ceW ue#³e keÀer mhe<ìlee peye nce SkeÀ cenevedd ue#³e ueskeÀj peelee nw~ ³en %eeve mJe³eb hejceelcee efhelee ceemìj meJe&MeefÊeÀJeeve, hetJe&pe ³ee ¢æ{lee mes meJe& yeeOeeDeeW keÀes heej keÀjles Üeje he´oÊe nw pees meJe& he´eeqhle³eeB keÀjeves heeuevenej mecePeves mes MeefÊeÀ³eeW keÀe 24 ceQHeve Deewj cesjsHeve keÀe DeefOekeÀej íesæ[vee ner mecHetCe& ve<ìesceesne yevevee nw Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

mJeleë DevegYeJe neslee nw~ keÀce&þlee kesÀ meeLe keÀce&³eesieer ®eens nce efJeÐeeLeea neW, ie=nmLeer neW, J³eeheejer, Fbpeerefve³ej, [e@keÌìj ³ee keÀesF& Yeer keÀe³e& keÀjves Jeeues neW, Deheves keÀce& keÀes hetjer ueieve Je F&ceeveoejer mes hetCe& keÀjW~ keÀce& ceW Deevebo uesves keÀer efJeefOe meerKeW, keÀce& yeesPe ve ueies~ Deheves keÀe³eeX mes otmejeW keÀes mebleg<ì keÀjves keÀe ue#³e jKeW~ Ssmee keÀce&þ peerJeve efyeleeves kesÀ efueS keÀce&³eesieer ³eeefve keÀce& keÀjles ngS hejceelcee keÀer ³eeo ceW jnves keÀe DeY³eeme keÀjles jnW~ mJe³eb keÀes efceues ngS keÀe³eeX keÀes mece³e mes hetJe& meceehle keÀj otmejeW keÀes Yeer men³eesie keÀj GvekeÀer ogDee³eW ueW~ ogDee³eW nceW nuekeÀe Je MeefÊeÀMeeueer yeveeleer nQ~ keÀe³e&mLeue ³ee mesJeemLeeve hej nuekeÀe Je Meeble ceenewue yeveekeÀj jKeves keÀe he´³eeme keÀjW~ ogefve³ee kesÀ meejs ceneve ueesie cesnvele keÀjkesÀ ner Deeies yeæ{s nQ~ cesnvele keÀe keÀesF& efJekeÀuhe veneR nw~ cesnvele keÀjves mes HeÀe³eos ner HeÀe³eos nQ, Ieeìe kegÀí veneR~ pees mJe³eb keÀes De®ís keÀe³eeX ceW J³emle veneR jKeles Jes ner J³eLe& yeeleeW ceW DeekeÀj Deheveer MeefÊeÀ³eeB ve<ì keÀj keÀce]peesj yeveles peeles nQ~ J³eLe& mes meoe ye®es jnW Je YeieJeeve kesÀ ye®®es yeves jnW lees meHeÀuelee efveeqM®ele nw~ he´peeefhelee ye´ïeekegÀceejer F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e kesÀ mebmLeehekeÀ he´peeefhelee ye´ïeeyeeyee ves 93 Je<e& keÀer Gce´ lekeÀ DeLekeÀ neskeÀj 18 mes 20 Iebìs he´efleefove keÀce&³eesieer nes keÀce& efkeÀ³ee~ mebmLee keÀer he´Lece cegK³e he´MeeefmekeÀe ceelesMJejer peieocyee mejmJeleer ves Yeer peeieleer p³eesle yeve F&MJejer³e mesJeeDeeW ceW efove-jele SkeÀ keÀj yengle ner keÀce Gce´ (46 Je<e&) ceW mebhetCe& eqmLeefle keÀes he´ehle efkeÀ³ee~ nceejer oeefo³eeB, Jeefj<þ oerefo³eeB Yeer GvneR kesÀ ner keÀoce hej keÀoce jKekeÀj ®eue jner nQ~ Fme he´keÀej nce osKeles nQ efkeÀ MeefÊeÀMeeueer, efveeÅM®ele, meHeÀue Je he´sjCeeoe³eer peerJeve yeveeves kesÀ efueS GhejesÊeÀ heeB®e yeeleW peerJeve ceW OeejCe keÀjvee Del³eble petve 2014

DeeJeM³ekeÀ nw~ jepe³eesie keÀer efJeefOe Je F&MJejer³e %eeve mes ³es meYeer yeeleW menpe ner peerJeve ceW Deeves ueieleer nQ FmeefueS hejceelce mebie Üeje MeefÊeÀMeeueer yeve ceneve keÀÊe&J³eeW ceW men³eesieer yeveves kesÀ F®ígkeÀ ueesieeW keÀes SkeÀ yeej DeJeM³e ner he´peeefhelee ye´ïeekegÀceejer F&MJejer³e efJeMJe efJeÐeeue³e kesÀ ve]peoerkeÀer mesJeekesÀvê hej peekeÀj efveëMegukeÀ jepe³eesie cesef[ìsMeve meerKevee ®eeefnS~ 

ceerþer ceccee ye´ïeekegÀceej efveefleve, efJejej (cegbyeF&) %eeve keÀe DeeB®eue oskeÀj ye®ee³ee cee³ee kesÀ Jeej mes~ efJejeves ceW HetÀue efKeuee efo³es ceccee, letves H³eej mes~~ Deeies jner DeeHe ncesMee mesJee kesÀ cewoeve ceW, cegKe ceW %eeve jne meoe, p³eeW leerj nes keÀceeve ceW, DeefJe®eefuele jner mJeefmLeefle, HeefjefmLeefle³eeW kesÀ letHeÀeve ceW, Deìtì-DeKeb[ efveM®e³e jne, efvejekeÀej efMeJe YeieJeeve ceW, ogiee& yevekeÀj ogieg&Ce efceìe³es %eeve keÀer leueJeej mes~ efJejeves ceW HetÀue efKeuee efo³es, ceccee letves H³eej mes~~ veece DeeHekeÀe meyemes Deeies, Oejleer kesÀ efmeleejeW ceW, legPemee veneR nw keÀesF& ceccee, ueeKeeW-keÀjesæ[eW-npeejeW ceW, ve]pej Deeleer nw lesjer metjle, ceOegyeve kesÀ ceOegj ve]peejeW ceW, efKeueleer ngF& keÀefue³eeW ceW Deewj uenjeleer ngF& yenejeW ceW, meblees<eer yeve mevleg<ì efkeÀ³ee meyekeÀes meodJ³eJenej mes~ efJejeves ceW HetÀue efKeuee efo³es, ceccee letves H³eej mes~~ DeeHe jns GHejece ef®eÊe, meeOevee keÀes Tb®ee jKee meeOeve mes, ªneW ves HeeF& jenle, %eeve-JeerCee kesÀ megjerues Jeeove mes, mvesn-keÀ©Cee-GHekeÀej YeeJe peiee³ee letves peve-peve ceW, Gcebie-Glmeen-efJeMJeeme yeæ{e³ee DeeHeves nj SkeÀ ceve ceW, %eeve-Oeve uegìe³ee ue#ceer yevekeÀj, ve nìs keÀYeer HejesHekeÀej mes~ efJejeves ceW HetÀue efKeuee efo³es, ceccee letves H³eej mes.....

DeesceMeeeqvle kesÀ DeLe& mJeªHe ceW efìkeÀ peeDees lees leveeJe otj nes pee³esiee

25


peerJeve nes lees Ssmee

peeveJej pewmes keÀes yevee³ee ceefvoj uee³ekeÀ HeefjefmLeefle³eeB Deye Yeer Deeleer nQ Hej  ye´ïeekegÀceej cegjueer, yewjeieæ{ (YeesHeeue) efnueeleer veneR nQ~ yeele ®eens íesìer nes ³ee ceQ ves Heeve keÀer íesìer ogkeÀeve cee$e oesmle ves ogkeÀeve Hej keÀesme& keÀje³ee yeæ[er, cegKe mes efvekeÀuelee nw, peeves oes, 15 meeue keÀer Gce´ ceW Keesueer~ Fme Kejeye Keeve-Heeve kesÀ keÀejCe cesjer Fme He´keÀej meskeÀC[ ceW HegÀuemìe@He ueie keÀejCe iegìKee, yeeræ[er, lecyeeketÀ Keeves o=ef<ì-Je=efÊe leceesHe´Oeeve nes ieF&~ ceve peelee nw, cesnvele veneR keÀjveer Heæ[leer~ JeeueeW keÀe mebie efceuee efpememes ceQ Yeer Fve DeMeeble jnves ueiee~ meeje efove ceve ceW Deye cegPes efkeÀmeer keÀer Yeer yeele yegjer veneR ®eerpeeW keÀe Deeoer neslee ie³ee~ DeeefLe&keÀ J³eLe& mebkeÀuHeeW keÀe letHeÀeve ce®ee jnlee~ ueieleer~ keÀesF& ieeueer Yeer oslee nw lees mecem³ee Deewj yegjs mebie kesÀ keÀejCe Heæ{eF& ceeveefmekeÀ leveeJe jnves ueiee~ Fve meyemes cegmekeÀjelee jnlee ntB~ Ssmee HeefjJele&ve p³eeoe veneR keÀer~ yeæ{leer Gce´ kesÀ meeLe ítìvee lees ®eenlee Lee Hejbleg jemlee Helee osKekeÀj IejJeeues, Heæ[esmeer De®ejpe yegjer DeeoleW yeæ{leer ieF&~ oesmleeW kesÀ meeLe veneR ®eue jne Lee~ efHeÀj Deelcenl³ee Keeles nQ efkeÀ Fmes efkeÀmekeÀe peeot ueie nj MeefveJeej Ietceves peevee, nesìue ceW keÀe efJe®eej Yeer keÀF& yeej Deeves ueiee~ ie³ee~ ceQ Yeer keÀnlee ntB, neB, cegPes efMeJe leeceefmekeÀ Keevee, Heervee Deewj jele keÀes GvneR efoveeW cesje SkeÀ Hegjevee efce$e, pees yeeyee ves peeot ueiee³ee nw~ ceQ ®eenlee ntB, oes yepes Iej peevee, ³es meye Deece yeeleW keÀYeer yegjer DeeoleeW ceW cesje meeLeer Lee Ssmee peeot nj J³eefkeÌle keÀes ueies lees yeve ieF¥~ Deewj kegÀí mece³e mes ye´ïeekegÀceejer efkeÀlevee De®íe nes~ Megefke´À³ee nw yeeyee mesJeekesÀvê peeves ueiee Lee, DeekeÀj cegPes keÀe efpemeves SkeÀ peeveJej pewmes J³eefkeÌle keÀceeves kesÀ ®ekeÌkeÀj ceW DeeÞece ®eueves kesÀ efueS He´sefjle keÀjves keÀes cebefoj kesÀ uee³ekeÀ yevee efo³ee~ [tye ie³ee keÀpe& ceW Iej Jeeues cegPemes [jves ueies Les Deewj ueiee Hejvleg efkeÀmeer ve efkeÀmeer yeele keÀe yeoue pee³eWieer jsKeeSB Deewj oMeeSB meeLe-meeLe yengle HejsMeeve Yeer jnves ueies keÀejCe yeleekeÀj ceQ Gmes ìjkeÀe oslee Deye yeeyee kesÀ Iej keÀer nj He´keÀej Les~ ueæ[eF&-Peieæ[e keÀjvee cesje mJeYeeJe Lee~ Gme YeeF& ves peye osKee efkeÀ ³en keÀer mesJee peer peeve mes keÀjlee ntB~ neLeeW yeve ie³ee Lee~ Keeves ceW keÀesF& ®eer]pe DeeÞece veneR ®eue jne nw lees ogkeÀeve Hej keÀer uekeÀerjW, oMee³eW meye yeoue ieF& nQ~ De®íer veneR ueieleer Leer lees Leeueer ner DeekeÀj keÀesme& keÀjevee Megª efkeÀ³ee~ DeeÞece keÀer DeeojCeer³ee yenveeW ves Yeer peerJeve nes lees Ssmee GþekeÀj oerJeej Hej HeWÀkeÀ oslee Lee~ veMes Heeuevee oskeÀj cegPes yengle Deeies yeæ{e³ee keÀesme& keÀjves Hej ef®eæ[ef®eæ[s ceve keÀes nw~ Deye ³en peerJeve efMeJeyeeyee keÀer oer ceW peye Iej peelee Lee lees petles-®eHHeue meeffnle mees peelee Lee~ megyen SkeÀ petlee pewmes efkeÀ jemlee efceue ie³ee~ Oeerjs-Oeerjs ngF& Deceevele nw~ Fmes leve, ceve, Oeve keÀneb, lees otmeje petlee keÀneb efceuelee keÌueeme ceW peeves ueiee, cegjueer megveves ueiee meefnle meHeÀue keÀjvee nw~ cesje meye Lee~ kegÀmebie keÀe kegÀjbie Deewj ner oyebie Deew j ceg j ueer meg v eles - meg v eles keÀye HeeþkeÀeW mes DevegjesOe nw efkeÀ SkeÀ yeej yeveelee ie³ee~ Hewmes peuoer keÀceeves kesÀ cegjueerOej mes H³eej nes ie³ee, Helee ner veneR DeHeves ve]peoerkeÀ kesÀ ye´ïeekegÀceejer DeeÞece ®ekeÌkeÀj ceW pegDee Kesueves ueiee, Heæ[e~ Meeefvle efceueves ueieer, peerJeve Hej peekeÀj meele efove keÀe keÀesme& DeJeM³e meìesefj³eeW kesÀ meeLe Gþvee-yewþvee nes yeoue ie³ee, ¢ef<ì, Je=efÊe HeefJe$e nes ieF&, keÀjW~ cegPes Hetje efJeMJeeme nw efkeÀ DeeHekesÀ ie³ee~ efHeÀj nj JekeÌle Hegefueme keÀe Ye³e KeeveHeeve meleesHe´Oeeve nes ie³ee Deewj peerJeve keÀer jsKee³eW Deewj oMee³eW Yeer meleeves ueiee Deewj p³eeoe keÀceeves kesÀ peerJeve keÀe ³en ue#³e yevee efue³ee efkeÀ yeoue pee³eWieer Deewj DeeHe Yeer ieJe& kesÀ ®ekeÌkeÀj ceW keÀye keÀpe& ceW [tye ie³ee, Helee cegPes Yeer ceemìj cegjueerOej yevekeÀj yeeyee meeLe keÀnWies efkeÀ peerJeve nes lees Ssmee~ keÀe veece jesMeve keÀjvee nw~ Megefke´À³ee yeeyee Megefke´À³ee~  ner veneR ®euee~ 26 mJe³eb keÀer Gvveefle ceW DeefOekeÀ mece³e oWies lees otmejesb keÀer efveboe keÀjves keÀe mece³e veneR efceuesiee Je<e& 49/ DebkeÀ 12


]m]m Z{ ]Zm`m S>]b S>m°·Q>a  ye´ïeekegÀceejer [e@.uelee, Oeej (ce.He´.)

m $eer jesie efJeMes<e%e kesÀ ªHe ceW

lew³eej nes ie³es~ Dev³e [e@keÌìj ³egieue keÀes Yeer meeLe ues ie³es~ %eeve mejesJej HengB®eles ner nceW efoJ³e DevegYetefle ngF&~ megyen jepe³ees i e keÀer Henueer keÌ u eeme ceW meefcceefuele ngS~ Deelcee kesÀ yeejs ceW yengle efJemle=le %eeve efceuee~ nce mees®eves ueies, [e@keÌìj lees yeve ie³es nQ Hejvleg DeHeves DeeHe keÀes veneR Hen®eevee efkeÀ nce keÀewve nQ, keÀneB mes Dee³es nQ, peerJeve keÀe GÎsM³e ke̳ee nw~ Meece keÀes Jeefj<þ [e@keÌìj ye´ïeekegÀceej He´sce cemevo YeeF& mes Jeelee&ueeHe ngDee lees Hetíe, ³eneB Flevee De®íe ke̳eeW ueie jne nw, meyekesÀ ®esnjs nef<e&le nQ, nj keÀesF&, nj SkeÀ keÀer ceoo keÀjvee ®eenlee nw, meye F&ceeveoejer mes DeHevee keÀe³e& keÀj jns nQ, keÀesF& efveoxMe osves Jeeuee veneR Deewj Demeerce Meeefvle keÀer DevegYetefle nes jner nw~ leye GvneWves yelee³ee efkeÀ ³en keÀesF& meeOeejCe mebmLee veneR nw, mJe³eb Hejceelcee ves DeekeÀj Fmes mLeeefHele efkeÀ³ee nw, ³eneB efJeMJe HeefjJele&ve keÀe keÀe³e& ®eue jne nw~ efpevneWves meeOeejCe ªHe ceW DeJeleefjle HejceefHelee Hejceelcee keÀes Hen®eevee Jes Fme ³e%e ceW meceefHe&le neskeÀj meceHe&Ce YeeJe mes F&MJejer³e keÀe³e& keÀj jns nQ~ otj nes ie³es leveeJe Deewj ceeFie´sve ³eneB DeekeÀj nceW peeJreve keÀe ve³ee GÎMs³e ecfeuee ekfeÀ nceW [yeue [ek@eìÌj yevekeÀj FM&Jeje³re keÀe³e& ceW ceooieej yevevee n~w YeieJeeve Fleveer ojt mes Dee³es n,Q

Jele&ceeve mece³e ceQ efvepeer veefme¥ie nesce (®eewneve ne@efmHeìue, 35 Beded) ceW DeHeves mepe&ve Heefle [e@. keÀceue efmebn ®eewneve kesÀ meeLe mesJeejle ntB~ oesveeW Heg$e nce keÀce mes keÀce GvekeÀs ceooieej lees yeve jlve Yeer [e@keÌìj nQ~ efpevoieer ceW keÀF& mekeÀles nQ vee~ mJe HeejfJelev&e mes ner eJfeMJe ®egveewefle³eeW keÀe meHeÀueleeHetJe&keÀ meecevee HeejfJelev&e nes mekeÀlee n~w Deye nce ìm^ìer efkeÀ³ee nw Hejvleg He´wefkeÌìme Megª keÀjves kesÀ nes ie³es nQ, ne@efmHeìue keÀes ªneveer yeeo cegPes DekeÌmej leerve-®eej efove ceW nee@mfHeìue yevee eof³ee nw peneB mes evfejvlej Ye³ebkeÀj ceeFie´sve (efmejoo&) neslee Lee Hejceelcee keÀe meobMse eof³ee pee jne n~w Deewj Gequì³eeb Yeer nesleer LeeR~ cegPes Gme Deye nce evfeëMeugkeÀ mJeemL³e eMfeeJfej oewjeve ³eefo keÀesF& Dee@HejsMeve keÀjvee Dee³eeespfele keÀjles nQ leLee mkeÀtueeW ceW neslee Lee lees 10-15 efceveì Henues veweflekeÀ cetu³eeW keÀer efMe#ee osles nQ~ FvpeskeÌMeve mìscesefìue ³ee JeesJesje@ve jepe³eeise keÀs DeY³eeme leLee FM&Jeje³re ueieJeevee Heæ[lee Lee~ peerJeve ceW meye meJsee mes leveeJe, ceeFi&evs´e DeHeves DeeHe ojt kegÀí (veece, ceeve, Meeve, Hewmee) He´eHle nes ieS n~Q mece³e Hee´lfe mece³e nceejer keÀe³e& nesves kesÀ yeeJepeto cegPes cenmetme neslee Lee HeC´eeueer ceW Deeves Jeeueer HejMseeveer keÀes nue efkeÀ cesje peerJeve [e@keÌìjer HesMes kesÀ keÀjves ceW FM&Jeje³re %eeve keÀer cejgueer DeueeJee Dev³e efkeÀmeer keÀe³e& kesÀ efue³es nw~ mene³ekeÀ nelseer n~w cejgueer mes nceves meeKree keÀF& yeej F®íe nesleer Leer efkeÀ meyekegÀí ekfeÀ J³eekfelÌe Deiej ieuele keÀe³e& keÀj jne íesæ[keÀj Meeefvle keÀer leueeMe ceW nw lees GmekesÀ He´efle MegYeYeeJevee, efnceeue³e Hej ®eueer peeGBÀ~ MeYgekeÀecevee jKekeÀj Gmes mener eMfe#ee oer ³eneB Flevee De®íe ke̳eeW pee mekeÀleer n~w ³eeof Gmes pelee³ee ie³ee ueie jne nw? ekfeÀ DeeHe ieuele nQ lees Jen Yeer nceejs ceeie& meved 1998 ceW ye´ïeekegÀceejer DeeÞece Hej je[æss DeìkeÀeSiee Deejw emfe× keÀjves kesÀ YeeF&-yenveW ceeGvì Deeyet ceW keÀer keÀeesMfeMe keÀjisee ekfeÀ DeeHe Gmemes Yeer Dee³eesefpele [e@keÌìjeW kesÀ efMeefJej keÀe p³eeoe ieuele nQ ~ Deleë DeHeves efveceb$eCe osves Dee³es Les~ efJe<e³e Lee Meeg× f keÀjCe Üeje omtejeW keÀs Meeg× f keÀjCe `[e@keÌìjer HesMes ceW leveeJe cegkeÌle kewÀmes keÀe ceeie& yeeyee ves eofKee³ee n~w  jnW?' cegPes yengle De®íe ueiee, legjvle 27 petve 2014 mJe³eb ceW yeoueves keÀer YeeJevee nes lees mebieþve ceW meHeÀuelee efceueleer jnsieer


Deeyet ceW jkeÌle meb®e³e Je mebj#eCe kesÀvê (yue[ yeQkeÀ)  ye´ïeekegÀceej jeceueKeve, MeeefvleJeve (Deeyet jes[)

n jskeÀ

ceveg<³e ceW HeeB®e mes íë ueerìj ner Ketve Hee³ee peelee nw~ ®eewyeerme Ievìs ceW FmekeÀe nceejer veme-veeefæ[³eeW ceW ef v ejvlej He´ J een keÀjer y e 1200 efkeÀ.ceer.keÀer uecyeeF& efpelevee nes peelee nw~ ogIe&ìveeDeeW, Meu³e efke´À³eeDeeW, peueves, He´metefle Je DemeeO³e yeerceeefj³eeW mes ie´efmele jesefie³eeW keÀes leLee Sefveefce³ee, u³etkesÀefce³ee (jkeÌle keQÀmej) pewmes keÀF& jesieeW ceW Ketve keÀer DeeJeM³ekeÀlee Heæ[leer ner nw~ megjef#ele Ketve keÀer meejs mebmeej ceW DeeJeM³ekeÀlee nw Hejvleg megjef#ele jkeÌle keÀer 30 He´efleMele mes DeefOekeÀ J³eJemLee veneR nes Hee jner nw~ megjef#ele jkeÌleoelee DeHeveer yeerceeefj³eeW Deewj keÀcepeesefj³eeW keÀes Yeer mHe<ì yelee osles nQ efpememes uesves Jeeues cejerpeeW keÀes IeelekeÀ vegkeÀmeeve Gþevee veneR Heæ[lee nw~ iueesyeue neefmHeìue, ceeGvì Deeyet Deewj ì^escee meWìj, Deeyet jes[ kesÀ yue[ yeQkeÀ ceW He´e³eë megjef#ele Deewj meeeflJekeÀ jkeÌle mebef®ele efkeÀ³ee peelee nw~ ³eneB DeefOekeÀlej jepe³eesieer, ye´ïe®eejer, %eeveer-³eesieer ueesie efJeMJe keÀu³eeCe DeLe& mJes®íe mes jkeÌleoeve keÀjkesÀ DeeO³eeeflcekeÀ mesJee ceW cene³eesieoeve keÀjles jnles nQ~ iueesyeue ne@eqmHeìue kesÀ cewvesefpebie ì^mìer Ye´elee efveJezj peer, meb®eeuekeÀ [e@.He´leeHe YeeF& Deewj [e@.meleerMe iegHlee 28

peer ves ye´ïeekegÀceejer]pe kesÀ Jeefj<þ YeeF&yenveeW Je yeeHeoeoe mes je³e ueskeÀj ³eneB meJe& megefJeOee mecHevve yue[ yeQkeÀ keÀer J³eJemLee yevee³eer nw~ Deye lees ì^escee mesvìj ceW 1000 ³etefveì mes Yeer DeefOekeÀ yue[ meb®e³e keÀjkesÀ efJeefOeJeled mebjef#ele keÀjves keÀer megefJeOee³eW nQ~ jkeÌle kesÀ DeJe³eJeeW keÀes Yeer Deueie-Deueie keÀjkesÀ jKeves Je osves keÀer GÊecelej J³eJemLee³eW nQ~ keÀjerye 200 efkeÀ.ceer.kesÀ oe³ejs ceW Henues ³eneB SkeÀ Yeer Ssmee yue[ yeQkeÀ veneR Lee~ keÀjerye 50 #es$eer³e DemHeleeueeW Je veefme¥ie kesÀvêesb keÀes Yeer ³eneR mes ceoo efceueleer nw~ ®eewon petve Deewj 1 DekeÌìtyej keÀes ``jkeÌleoelee efoJeme'' kesÀ ªHe ceW nj meeue cevee keÀj efJeefMe<ì jkeÌleoeleeDeeW keÀes mecceeefvele Yeer efkeÀ³ee peelee nw~ iueesyeue ne@efmHeìue, ceeGvì Deeyet keÀe yue[ yeQkeÀ uee³evme keÌueye kesÀ Üeje Deewj ì^escee mesvìj, Deeyet jes[ keÀe yue[ yeQkeÀ jesìjer keÌueye, Deeyet jes[ leLee jesìjer FvìjvesMeveue Üeje mebj#eCe He´eHle nw~ oesveeW ner yue[ yeQkeÀ DeeOegefvekeÀlece GHekeÀjCeeW Üeje megmeefppele nQ Deewj 24 Ievìs megefJeOee³eW osves kesÀ efueS lelHej jnles nQ~ iejerye cejer]peeW mes jkeÌle keÀe meefJe&me ®eepe& lekeÀ veneR efue³ee peelee nw~ He´ieefle kesÀ meeLe ì^escee mesvìj kesÀ yue[ yeQkeÀ ves

SkeÀ jkeÌle ³etefveì mes ®eej cejerpeeW keÀer peeve ye®eeves keÀer lekeÀveerkeÀ neefmeue keÀj ueer nw~ Ketve Ssmeer ®eer]pe nw efpemes efkeÀmeer He´³eesieMeeuee ³ee keÀejKeeves ceW lew³eej veneR efkeÀ³ee pee mekeÀlee nw~ Mejerj ceW FmekeÀer keÀceer nesves Hej, J³eefkeÌle ner mece³e Hej ceoo keÀj mekeÀles nQ~ efmelecyej, 2010 ceW ³etLe HesÀefmìJeue kesÀ oewjeve SkeÀ efove ceW 1200 ³etefveì jkeÌleoeve keÀe efjkeÀe[& yevee~ njskeÀ kesÀ Ketve ceW 55 He´efleMele Hueepcee, yeekeÀer 45 He´efleMele ceW ueeue Je meHesÀo keÀes<eeCeg leLee Huesìuewìdme nesles nQ~ cee$e SkeÀ ner efce.ueer.Ketve ceW 5 ueeKe ueeue keÀes<eeCeg (RBC), 4000 mes 11000 lekeÀ meHes À o keÀes < eeCeg (WBC) Deewj [sæ{ ueeKe mes ®eej ueeKe lekeÀ Huesìuewìdme nesles nQ~ meYeer keÀes<eeCeg Hueepcee veecekeÀ lejue HeoeLe& ceW lewjles jnles nQ~ jkeÌleoeve kesÀ legjvle yeeo ner Ketve keÀer keÀceer Hetjer nesveer Megª nes peeleer nw~ lejue HeoeLe& DeLee&led Hueepcee keÀer Hetefle& lees cee$e 24 IeCìs kesÀ Devoj ner nes peeleer nw~ Ketve kesÀ yeekeÀer efnmmeeW keÀer Hetefle& Yeer oes meHleen kesÀ Devoj ner nes peeleer nw~ Ketve kesÀ ueeue keÀes<eeCeg HesÀHeÀæ[eW Üeje DeekeÌmeerpeve ueskeÀj Mejerj kesÀ meejs efnmmeeW ceW HengB®eeles ngS cee$e 120 efove

pees J³eefkeÌle F&ceeveoej Deewj me®®es efoue Jeeuee nw, Jen ncesMee nukeÀe Deewj cegkeÌle jnlee nw

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


%eeveece=le

lekeÀ ner peerefJele jn mekeÀles nQ~ meHesÀo keÀes<eeCeg Mejerj ceW He´JesMe keÀjves Jeeues jesieeCegDeeW keÀe veeMe keÀjles nQ Hejvleg FvekeÀer Gce´ 7 Ievìs mes ueskeÀj kegÀí ner efove lekeÀ nesleer nw~ Huesìuewìdme IeeJe nesves Hej Ketve peceeves keÀer ceoo keÀjles nQ efpevekeÀer Dee³eg HeeB®e efove lekeÀ ner nesleer nw~ veme-veeefæ[³eeW ceW yenves Jeeuee lejue HeoeLe& Hueepcee, Mejerj kesÀ meYeer efnmmeeW lekeÀ keÀes<eeCegDeeW, Heewef<ìkeÀ lelJeeW leLee DeveskeÀeW jmee³eveeW keÀes HengB®eelee jnlee nw~ efkeÀmeer keÀe Yeer yue[ ie´gHe peerJeve ceW keÀYeer Yeer yeouelee veneR nw~ mebmeej kesÀ meYeer He´keÀej kesÀ ceveg<³eeW keÀes cee$e ®eej ner yue[ ie´gHme ceW yeeBìe pee mekeÀlee nw efpevnW AB, A, B, leLee O ie´gHe kesÀ veece mes peevee peelee nw~ Deþejn meeue mes 60 meeue lekeÀ keÀe keÀesF& Yeer Heg©<e 3 ceeme ceW SkeÀ yeej leLee ceefnuee³eW 4 ceeme ceW SkeÀ yeej jkeÌleoeve keÀj mekeÀles nQ~ Ëo³ejesie, ìer.yeer., Lee³ejeF[, keQÀmej, S[dme, iegox keÀer Kejeyeer, ceuesefj³ee leLee ³eewve mecyevOeer yeerceeefj³eeW mes Heerefæ[le ueesieeW keÀes lees jkeÌleoeve keÀjvee ner veneR ®eeefnS~ jkeÌleoelee keÀe Jepeve 45 efkeÀ.ie´e.Deewj efnceesiueesefyeve 12.5 mes efkeÀmeer Yeer neuele ceW keÀce veneR nesvee ®eeefnS~ jkeÌleoeve ceW Heewves Iebìs mes DeefOekeÀ mece³e veneR ueielee nw~ GmekesÀ yeeo ®ee³e-keÀeHeÀer pewmeer GÊespekeÀ ®eerpeW veneR uesveer ®eeefnSB Hejvleg kegÀí megHee®³e veeMlee Deeefo keÀjkesÀ Ketye Heeveer Heer uesvee ®eeefnS~ J³ee³eece-Oetce´Heeve Deeefo keÀe SkeÀeOe efove Hejnspe Yeer jKevee ner ®eeefnS~ epfevnW Kevte keÀer Deelfe DeeJeM³ekeÀlee nw GvnW jkelÌeoeve ovsee DeLeel&ed veJepeeJreve Heo´eve keÀjvee n~w FmeeufeS mJemLe Mejejr Deejw mJeeCfec&e eofue nes lees Deepe ner Fme ceneoeve keÀs eufeS lelHej nes peeFS~ keÀneR ve keÀneR keÀeFs& DeeHe Üeje DeHeveer peeve ye®eeves keÀer DeeMe ueiee³es DeJeM³e yeþwe neisee~ meenme keÀjkeÀs Deeies yee{æfS Deejw omtejeW keÀes pee³reoeve oeerpfeS~ ekfeÀmeer Yeer ieHg´e keÀs Kevte keÀe oeve keÀjkeÀs YeieJeeve keÀer meJee®x®e j®evee ceeveJe keÀs eufeS DeeHe DeoYdelge ceoo keÀj petve 2014

jns n~Q Fmemes epfeme Deelce-ieejwJe Deejw melbeeg<fì keÀe DeveYgeJe neisee Gmes MeyoeW ceW ye³eeve ekfeÀ³ee ner veneR pee mekeÀlee n~w Deeies yee{æf³es Deejw oevee-rceneoeveer keÀe meKgeo DeveYgeJe keÀeerpfeS~ DeHeves jkelÌe keÀe DeMbeoeve keÀjvee Jemwee ner nw pemwes J³eeHeej mes Oeceeo&e evfekeÀeuevee~ Hemwes keÀe oeve lees uevses Jeeues keÀes Yeepseve, keÀHe[æs Deeeof keÀer meegJfeOeeSB ner olsee nw Deejw jkelÌeoeve mes peeJreve oeve ecfeue peelee n~w 

peieocyee ceeB ye´.kegÀ.efvejbpeve, Fueeneyeeo peye keÀYeer nce ìtìles nQ ef]pevoieer keÀer ceej mes~ neskesÀ J³eekegÀue íìHeìeles, leæ[Heles uee®eej mes~~ Deewj peye `cee³ee' peiele keÀer pekeÀæ[ uesleer nw nceW~ ogKe, efvejeMee, Ye³e, DebOesje Iesj ueslee nw nceW~~ oo&, Heeræ[e menles-menles efvekeÀueves ueieleer nw peeb~ ceve Heìue Hej leye De®eevekeÀ He´keÀì nes peeleer nw ceeb~~ ieeso ceW ueskeÀj nceW Heg®ekeÀejleer, mebJeejleer~ IeeJe leve-ceve kesÀ Jees Oeesleer, Deejleer Gleejleer~~ otj keÀj ogefve³ee kesÀ mebkeÀì, osleer nw peerJeve ve³ee~ letves pees ``ceeB'' keÀes yevee³ee, ``jye'' lesje nw Megefke´À³ee~~ ``ceccee'' keÀe mcejCe keÀefj³es, MeefKme³ele keÀes peeefve³es~ GvekeÀe pees efkeÀjoej Lee, De®íer lejn Hen®eeefve³es~~ H³eejer ``ceeb'' keÀer Heeuevee, ye®®es Yeguee mekeÀles veneR~ Deepe Yeer ueielee efkeÀ ``ceccee'' Heeme DeHeves nQ ³eneR~~ DeHeves ªneveer iegCeeW mes, MeefkeÌle mes, keÀÊe&J³e mes~ ``ceccee'' peieocyee yeveeR, MegYe YeeJevee Deewj mel³e mes~~ ye´ïee yeeyee ves iegCeeW keÀes osKe `mejmJeleer' keÀne~ MeefkeÌle kesÀ meye ªHe GveceW He´keÀì nesles Les meoe~~ Deepe peye nce Hegveë ``ceeB'' keÀer ³eeo, ef®evleve keÀj jns~ `HeÀeuees HeÀeoj' keÀn jneR Jees, nce meye ke̳ee megve jns?

efJeHeefÊe³eeW keÀes menves keÀe yeue kesÀJeue F&MJej keÀer ³eeo mes efceuelee nw

29


F&MJej keÀe ye®®ee nesves keÀe ieJe&  ye´ïeekegÀceej ³eMeHeeue efmebn, ³eesue kewÀcHe, Oece&Meeuee (efn.He´.)

efove yeeleeW ner yeeleeW ceW cesjer SkeÀ menDeO³eeefHekeÀe ves cegPes yelee³ee efkeÀ ìer.Jeer. Hej ye´ïeekegÀceejer efMeJeeveer yenve keÀe yengle De®íe keÀe³e&ke´Àce jes]pe Meece 7.10 Hej DeemLee ®ewveue Hej Deelee nw~ GvekeÀer yeele megvekeÀj ceQves Jen keÀe³e&ke´Àce osKee Deewj ceQ Flevee He´YeeefJele ngDee efkeÀ He´efleefove osKeves ueiee~ Helveer Je Heg$e Üeje Gme mece³e Dev³e keÀe³e&ke´Àce osKeves keÀer efmLeefle ceW ceQ Fvìjvesì Hej yenve efMeJeeveer kesÀ keÀe³e&ke´Àce osKeves ueiee~ ceQ Gvemes yengle He´YeeefJele nes ®egkeÀe Lee~ mJeHve ceW ye´ïeekegÀceeefj³eeW kesÀ oMe&ve ceve ceW mebkeÀuHe Gþe efkeÀ efkeÀmeer ye´ïeekegÀceejer mesJeekesÀvê Hej peekeÀj %eeve He´eHle keÀªB~ SkeÀ jele mJeHve ceW ueiee efkeÀ efkeÀmeer mes ye´ïeekegÀceejer DeeÞece keÀe Helee Hetí jne ntB Deewj GvneWves otj mes ner cegPes DeeÞece efoKee³ee~ ceQves osKee efkeÀ JeneB keÀF& ueesie yewþs Les Deewj meHesÀo meeefæ[³eeB Henves ye´ïeekegÀceeefj³eeB JeneB Keæ[er LeeR~ ceQ Gme Deesj ®eue Heæ[e Hejvleg leYeer cesjer DeeBKeW Kegue ieF&~ Fvìjvesì Hej mesJeekesÀvê keÀer peevekeÀejer ceQ v es Fvìjves ì Hej ve] p eoer k eÀer mesJeekesÀvê keÀe Helee He´eHle efkeÀ³ee~ Jen kesÀvê Iej mes 10 efkeÀ.ceer. otj Lee~ ceQves mesJeekesÀvê keÀer yeæ[er yenve mes mecHeke&À 32

efkeÀ³ee~ GvneWves %eeve meerKeves keÀe efvecev$eCe efo³ee Hejvleg ceQ ³en mees®e keÀj JeeefHeme ueewì ie³ee efkeÀ ceefnueeDeeW kesÀ Heeme peevee nw lees efkeÀmeer ceefnuee DeO³eeefHekeÀe keÀes meeLe ueskeÀj peeGBÀiee~ ceQves DeHeveer men-DeO³eeefHekeÀe mes efkeÀmeer efove ye´ïeekegÀceejer DeeÞece ceW meeLe ®eueves keÀe Deeie´n efkeÀ³ee Hejvleg efkeÀvneR keÀejCeeW JeMe Jes ve pee mekeÀer~ efMeJe kesÀ OJepe ves efoKee³ee ceeie& ceQ ceesìj meeFefkeÀue Hej jes]pe efpeme ceeie& mes neslee ngDee Iej peelee ntB, Gmeer ceeie& Hej ieieue veecekeÀ mLeeve Hej SkeÀ efove YeJeve kesÀ THej efMeJeOJepe osKee~ GlmegkeÀleeJeMe JeneB ceesìj meeFefkeÀue Keæ[er keÀer Deewj osKee efkeÀ THej Jeeueer

C

ceQ HesMes mes DeO³eeHekeÀ ntB~ SkeÀ

cebefpeue Hej ye´ïeekegÀceejer mesJeekesÀvê efueKee Lee~ efMeJe yeeyee mJe³eb meerefæ{³eeB ®eæ{e keÀj cegPes JeneB ues ieS~ yenve cegPes memecceeve %eeve-®e®ee& kesÀ efueS %eevekeÀ#e ceW ues ieF&~ FmekesÀ yeeo ceQ mece³emece³e Hej Fme (ieieue) mesJeekesÀvê Hej peeves ueiee Deewj menpe jepe³eesie keÀe keÀesme& Yeer keÀj efue³ee~ cesjer Helveer ves Yeer HetCe& keÀesme& efkeÀ³ee Deewj Fme MegYe keÀe³e& ceW cesje Hetje men³eesie efo³ee~ F&MJej keÀe ye®®ee nesves keÀe ieJe& Deye cegPes Fme yeele Hej yengle ieJe& cenmetme neslee nw efkeÀ ceQ F&MJej keÀe ye®®ee ntB Deewj F&MJej ves cegPes mJe³eb ®egvee nw~ cegPes HeefjJeej meefnle ceOegyeve peeves keÀe meewYeei³e Yeer He´eHle ngDee nw~ 

ke̳ee Ketye keÀne

C

]iejerye ceerueeW ®euelee nw, Yeespeve Heeves kesÀ efueS, Deceerj ceerueeW ®euelee nw, Gmes He®eeves kesÀ efueS~ efkeÀmeer kesÀ Heeme Keeves kesÀ efueS SkeÀ JekeÌle keÀer jesìer veneR, efkeÀmeer kesÀ Heeme SkeÀ jesìer Keeves kesÀ efueS JekeÌle veneR~ keÀesF& DeHeveeW kesÀ efueS, DeHeveer jesìer íesæ[ oslee nw, keÀesF& jesìer kesÀ efueS, DeHeveeW keÀes íesæ[ oslee nw~ Fbmeeve Yeer ke̳ee ®eer]pe nw! oewuele ye®eeves kesÀ efueS mesnle Kees oslee nw Deewj mesnle keÀes JeeefHeme Heeves kesÀ efueS, oewuele Kees oslee nw~ peerlee Ssmes nw pewmes keÀYeer cejsiee ner veneR, Deewj cej Ssmes peelee nw pewmes keÀYeer peer³ee ner veneR~ SkeÀ efceveì ceW ef]peboieer veneR yeoueleer Hej SkeÀ efceveì ceW efue³ee ie³ee HewÀmeuee, ef]peboieer yeoue oslee nw~

C

peerles-peer %eeve oerHekeÀ peueeDees lees Deelcee YeìkesÀieer veneR

C

Je<e& 49/ DebkeÀ 12


peeefveS Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue kesÀ yeejs ceW Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue keÀer MegªDeele  18 peveJejer 2011 - cegbyeF& ef[peer kesÀyeue vesìJeke&À Hej  DeHe´wue 2011 - Fve-cegbyeF& kesÀyeue vesìJeke&À Hej  Deiemle 2011 - efjuee³ebme efyeie ìer.Jeer.Hej (40 ueeKe IejeW ceW) - ®ewveue vebyej - 171  cee®e& 2012 - mewìsueeFì Fvmewì 4S - Üeje 83 osMeeW ceW~  18 peveJejer 2013 - Jeeref[³eeskeÀe@ve [er.ìer.S®e. (1 keÀjesæ[ mes p³eeoe IejeW ceW) ®ewveue veb.497  peveJejer 2014 – DeeF&Heer ìer.Jeer.(jesketÀ yee@keÌme) - meYeer osMeeW kesÀ efueS~  ef[efpeìue kesÀyeue vesìJeke&Àë- peerìerHeerSue, nsLeJes, ef[peer kesÀyeue, efJeve kesÀyeue, Fve kesÀyeue, efmeìer kesÀyeue, [sve vesìJeke&À, Þeer yeeueepeer, SmeJeerHeerSue Deeefo pewmes ef[efpeìue Deewj Sveuee@ie kesÀyeue vesìJeke&À kesÀ Üeje Yeejle ceW 40% mes Yeer DeefOekeÀ IejeW ceW ®ewveue GHeueyOe~  Sveuee@ie kesÀyeue vesìJeke&Àë- Hej 1200+ mes Yeer DeefOekeÀ mpeg4 efjmeerJej kesÀ Üeje FREE efoKeeves keÀe DevegjesOe keÀjW~ kesÀyeue mesJee  kesÀyeue Dee@Hejsìj keÀes "C" yeQ[ Hej mpeg4 efjmeerJej kesÀ Üeje FREE efoKeeves keÀe DevegjesOe keÀjW~ keÀesefvHeÀiejwMeve efHe´ÀkeÌJesvmeer ë 4054, HeesuejeFpesMeve ë ne@efjpee@vìue, efmecyeue ë 13230, mewìsueeFì ë Fvmewì 4A, [erìerS®e mesJee 1.efjuee³ebme efyeie ìerJeer (®ewveue vebyejë171)  efjuee³ebme keÀe keÀesF& Yeer HewkeÀ ueW Deewj ©.16/- He´efle ceen DeLeJee ©. 157/- He´efle meeue oskeÀj Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue ueW~  efkeÀmeer Yeer He´keÀej keÀer peevekeÀejer kesÀ efueS, efjuee³ebme keÀmìcej kesÀ³ej 1800 200 9001 Hej keÀe@ue keÀjW~ 2.Jeeref[³eeskeÀe@ve [erìerS®e (®ewveue vebyejë497)  Jeeref[³eeskeÀe@ve keÀe keÀesF& Yeer HewkeÀ uesves Hej GmekesÀ meeLe Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue He´Àer nw~  efkeÀmeer Yeer He´keÀej keÀer peevekeÀejer kesÀ efueS, Jeeref[³eeskeÀe@ve keÀmìcej kesÀ³ej 073558 73558 Hej keÀe@ue keÀjW ³ee customercare@d2h.com Hej F&cesue keÀjW~ DeeHekesÀ #es$e ceW Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue Megª keÀjJeeves keÀer efJeefOe  kesÀyeue vesìJeke&À Deewj meceepe keÀes Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue mes nesves Jeeues ueeYe yeleeSb~ petve 2014

Meerleue ef®eÊe Deewj ceOegj JeeCeer mes Hejceelce H³eej Pebke=Àle neslee nw

33


 kesÀyeue Dee@Hejsìj keÀes F®ígkeÀ GHeYeeskeÌleeDeeW keÀer met®eer kesÀ meeLe DevegjesOe He$e oW~  JeerDeeF&Heer/DeeF&Heer leLee Dev³e J³eefkeÌle keÀer ceoo kesÀ Üeje Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue Megª keÀjJee³eW~  kesÀyeue Dee@Hejsìj keÀes MPEG4 efjmeerJej He´oeve keÀjW (osMeYej ceW 1200+efjmeerJej Megª efkeÀS pee ®egkesÀ nQ)~ ef[efpeìue vesìJeke&À kesÀ efueS nceW kesÀJeue efHe´ÀkeÌJesvmeer yeleeves keÀer peªjle nw~ Heerme v³etpe kesÀ efueS efJeef[³ees Yespeves keÀer efJeefOe  Video file format = .mp4/.avi/.mov files  Free ftp software = filezilla, coreftp, smartftp etc.  Host name = newsftp.godlywoodstudio.org  User name = peacenews  password = gw8news  Email = godlywoodstudio@gmail.com  3/4 efove mes Hegjeves mecee®eej keÀes v³et]pe ceW mLeeve veneR efo³ee pee³esiee~ keÀe³e&ke´Àce keÀer met®eer (Scroll) keÀer peevekeÀejer Yespeves keÀer efJeefOe  keÀe³e&ke´Àce keÀe veece, JekeÌlee keÀer peevekeÀejer, leejerKe, mece³e, mLeeve, mebHeke&À vebyej~  keÀe³e&ke´Àce He®ee& mkewÀve keÀe@Heer kesÀ meeLe F&cesue keÀjW pmtv@bkivv.org Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue keÀer ueeskeÀefHe´³elee yeæ{eves keÀer efJeefOe  yewvej, He´sme efJe%eefHle, He®ee&, HegefmlekeÀe Üeje SJeb ueeskeÀue ®ewveue ceW Heerme Dee@HeÀ ceeFb[ ®ewveue keÀer peevekeÀejer os mekeÀles nQ~

yeerceejer ceW yeeyee keÀer ceoo meved 2012 ceW cesjs 5 ceen kesÀ yesìs kesÀ Mejerj ceW Heeveer keÀer keÀceer nes ieF& Deewj [ekeÌìj ves Yeleea keÀjves keÀes keÀne~ Heefle keÀes yegKeej nesves kesÀ keÀejCe ceQ Deewj cesje osJej Gmes Yeleea keÀjves ie³es lees JeneB SkeÀ Dev³e íesìs ye®®es keÀes efmeefjbpe ueieeF& pee jner Leer~ Jen oo& kesÀ ceejs yengle jes jne Lee~ GmekeÀer veme ve efceueves kesÀ keÀejCe keÀcHeeGv[j metF& keÀes yeej-yeej ueieelee-efvekeÀeuelee Lee~ ye®®es keÀer lekeÀueerHeÀ keÀes osKekeÀj cesjs ceve ceW jnce Dee jne Lee~ GmekesÀ yeeo peye cesjs yesìs keÀes efmeefjbpe ueieves keÀe vecyej Dee³ee lees ceQ Gmes GmekesÀ ®ee®ee keÀes oskeÀj yeenj DeekeÀj

yewþ ieF& Deewj ³eesie ceW yeeyee mes yeej-yeej ³ener keÀn jner Leer efkeÀ yeeyee DeeHekeÀe ye®®ee nw, DeeHe ner osKees, Fleves íesìs ye®®es keÀes Fleveer p³eeoe lekeÀueerHeÀ ve nes~ H³eejs yeeyee, Fme Deelcee kesÀ ogKe keÀes metueer mes keÀeBìe keÀj oes~ yeeyee mes ³eesie ceW yeeleW keÀjleer jner Deewj ceevees H³eejs yeeyee ves ye®®es keÀer metF& kesÀ Deeies neLe ueiee efue³ee nes~ DeeM®e³e& ngDee efkeÀ ye®®es keÀes ]peje Yeer oo& veneR ngDee~ Flevee íesìe ye®®ee Deewj Gmeves ®etB Yeer veneR keÀer~ ceQ yeeyee keÀe Megefke´À³ee Deoe keÀjleer jner~ FmekesÀ yeeo Yeer yeerceejer kesÀ oewjeve yeeyee keÀer ceoo kesÀ DeveskeÀeveskeÀ DevegYeJe ngS Deewj Deepe Yeer nesles jnles nQ~ ö keÀefJelee mewveer, cesjþ


Gyanamrit June 2014 - Hindi