Page 36

36

มืออาชีพ

เรื่อง/รูป: กองบรรณาธิการ ช่างประดิษฐ์ : ตัวกลม

นักอนุรักษ์ คือ คนที่มองเห็นคุณค่าของ ระบบนิเวศ หรือของภูมิปัญญาที่เคยเกิดขึ้น และพยายามทำ�ให้มันเกิดประโยชน์สูงสุด

“ผมทำ�งานให้พี่สืบ”

“ศศิน เฉลิมลาภ” นักอนุรักษ์หัวใจสีเขียว ตลอดระยะเวลา 23 ปีที่ผ่านมาหลายคนอาจลืมสืบ นาคะเสถียร ไป ศศิน กล่าวต่อว่า ในช่วงแรกทีเ่ ข้ามาทำ�งานด้านอนุรกั ษ์กบั มูลนิธิ ของโครงการทีเ่ กิดจากการลงพืน้ ทีจ่ ริง มีขอ้ มูลสนับสนุนจากนักวิชาการ แล้ว แต่สำ�หรับผู้ร่วมงานในมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ทุกคนยังไม่ลืม สืบฯ ก็เจอเรื่องใหญ่เลย คือเรื่องความขัดแย้ง เพราะก่อนหน้านี้กรม จากนั้นก็พาสื่อมวลชนไปลงพื้นที่ ต่อด้วยการจัดเวทีเสวนาเชิงวิชาการ และยังคงมุ่งมั่นทำ�งานให้พี่สืบ สานต่ออุดมการณ์อันแน่วแน่ของอดีต ป่าไม้ไม่รู้จักไร่หมุนเวียน ชาวกะเหรี่ยงเขาทำ�ไร่ข้าวบนภูเขาแล้วเกิด แล้วก็ขอเข้าพบเพื่อพูดคุยกับคนที่มีอ�ำ นาจตัดสินใจในระดับต่าง ๆ โดย ผูพ้ ทิ กั ษ์ปา่ อย่างเหนียวแน่น และ 10 ปีทผี่ า่ นมาทุกคนจับมือกันทำ�งาน การกัดเซาะของหน้าดิน เขาก็หมุนเวียนเปลี่ยนที่ท� ำ ปล่อยหน้าดินเก่า เฉพาะคนทีม่ แี รงพอจะยับยัง้ โครงการได้ กับสำ�นักงบประมาณก็ตอ้ งเอา ภายใต้การนำ�ทีมของ “ศศิน เฉลิมลาภ” อาจารย์นักธรณีวิทยาที่หัน ไว้ให้ต้นไผ่ขึ้น ให้อินทรียวัตถุมันทับถม แล้วเขาก็กลับมาทำ�ใหม่ ซึ่งมัน ข้อมูลไปให้ดวู า่ ถ้าเอางบประมาณไปใช้กบั โครงการอืน่ น่าจะมีประโยชน์ มาสนใจงานอนุรกั ษ์อย่างจริงจัง กับตำ�แหน่งเลขาธิการมูลนิธสิ บื นาคะ ไปคล้ายกับการปลูกยาเสพติดทางภาคเหนือทีท่ �ำ ไร่เลือ่ นลอย ผมต้องไป มากกว่า เรื่องแบบนี้ใช้เวลาเยอะมากในการทำ�งาน เพราะงานของเรา เสถียร ซึง่ ปัจจุบนั เป็นทีร่ จู้ กั อย่างกว้างขวางจากเหตุการณ์การคัดค้าน สร้างความรู้ความเข้าใจกับข้าราชการให้แยกระหว่างไร่เลื่อนลอยกับไร่ ไม่ได้มีมวลชนเข้ามาเกี่ยวข้อง มันเป็นงานในป่าที่ไม่ได้เกี่ยวกับใคร ผม รายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) ใน หมุนเวียน โดยการลงพื้นที่จริง แม้จะไม่สำ�เร็จร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่มันก็ ตั้งใจจะทำ�งานให้พี่สืบก็คือทำ�ให้ป่า ทำ�เพื่อผลกระทบของสัตว์ป่า มัน การสร้างเขื่อนแม่วงก์ และเพื่อเป็นการอยากให้รู้จักมากขึ้น ล่าสุด ดีขึ้นมาก ข้าราชการเข้าใจวิถีความเป็นแอยู่ของชาวกะเหรี่ยงเพิ่มมาก อาจไปขัดประโยชน์ของผูค้ นหรือขัดขวางความเจริญหรือการพัฒนาบ้าง ศศิน เฉลิมลาภ ได้ถ่ายทอดประสบการณ์การทำ�งานตลอดระยะเวลา ขึ้น และทำ�ให้ชาวกะเหรี่ยงรู้จักที่จะปลูกพืชอื่น ๆ ทดแทนการปล่อย แต่ผมก็คิดว่ามันต้องถ่วงดุลกัน ตรงไหนควรพัฒนาก็พัฒนาไป ส่วนผืน ป่าตรงไหนที่มีคุณค่า เราควรเก็บไว้ 10 ปีทผี่ า่ นมา ไว้ในหนังสือเล่มแรกของชีวติ “ผมทำ�งานให้พสี่ บื บันทึก ทิ้งไว้ของไร่ การทำ�งานอนุรกั ษ์ปา่ ของศศิน เฉลิมลาภ ในมูลนิธสิ บื นาคะเสถียร” จัด “และในช่วงหนึ่งของการเริ่มทำ�งานใหม่ ๆ มีเรื่องของการจะ พิมพ์โดยสำ�นักพิมพ์อินสปายร์ สำ�นักพิมพ์ในเครือนานมีบุ๊คส์ สร้างถนนคลองลาน-อุ้มผาง เกิดขึ้น ผมก็ไปคัดค้านการสร้างถนนเส้น จากการเป็นนักธรณีวทิ ยา ผันตัวมาเป็นนักอนุรกั ษ์ปา่ ได้อย่างไรนัน้ นี้ เพราะมันกระทบสิ่งแวดล้อมในผืนป่าตะวันตก ซึ่งวิธีค้านของเราคือ ศศิน เฉลิมลาภ เล่าว่า ในช่วงที่เรียนวิชาธรณีวิทยาตอนปี 4 อาจารย์ ต้องหาคนพืน้ ทีม่ าร่วมค้านด้วย แม้วา่ คนในพืน้ ทีจ่ ะอยากได้ถนน เพราะ พาไปสำ�รวจหินที่บ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ก็เกิดความรู้สึกอยากไปห้วย มันนำ�ความเจริญมาให้ แต่ในฐานะนักอนุรกั ษ์แล้วมันทำ�ให้ธรรมชาติทมี่ ี ขาแข้งขึ้นมา ซึ่งตอนนั้นประมาณปี 2532-2533 เป็นช่วงที่พี่สืบกำ�ลัง อยูถ่ กู ทำ�ลาย ต้องหาแนวร่วมมาทักท้วง โดยการไปพูดให้เด็กนักเรียนฟัง เขียนรายงานขอให้เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเป็นมรดกโลก ผม ส่วนเขื่อนแม่วงก์นี่ค้านมาเป็นรอบที่ 3 แล้ว ระหว่างที่ผมค้านเขื่อนแม่ ก็อยากจะไปดูมรดกโลก ทีนบี้ า้ นไร่กบั ห้วยขาแข้งก็ไม่หา่ งกันมากเลยขอ วงก์ ถนนคลองลาน-อุ้มผาง ก็จะกลับมาอีกแล้ว สำ�หรับโครงการอื่น ๆ ให้อาจารย์พาไป แต่พอไปถึงก็พบว่าไม่มีอะไรเลย เจอแต่บ้านพักป่าไม้ ไม่ว่าจะเป็นเขื่อนแก่งเสือเต้น การสร้างท่าเรือน้ำ�ลึกปากบารา จังหวัด เก่า ๆ แต่สิ่งที่ทำ�ให้ผมประทับใจ “สืบ นาคะเสถียร” มากกว่าสิ่งใดคือ สตูล ที่อาจทำ�ให้สูญเสียอุทยานแห่งชาติทางทะเลหมู่เกาะเภตรา ผมก็ บทสัมภาษณ์ครัง้ สุดท้ายทีต่ พี มิ พ์ในนิตยสารสารคดี พีส่ บื ให้สมั ภาษณ์กบั ต้องเข้าไปช่วยพีน่ อ้ งนักอนุรกั ษ์ทางภาคใต้ท�ำ ข้อมูล หรือแม้กระทัง่ เรือ่ ง อาจารย์สุรพล ดวงแข เก่าอย่างสร้างกระเช้าขึ้นภูกระดึง ผมก็เขียนบทความช่วยเขาไปบ้าง หลังจากนัน้ ผมก็เริม่ ทำ�งานอาจารย์อยูท่ มี่ หาวิทยาลัยรังสิต มีชว่ ง และในขณะเดียวกันผมก็ผลักดันเรื่องการทำ�งานระหว่างชุมชนกับป่า หนึ่งที่ผมไปสำ�รวจปัญหาสารตะกั่วที่ห้วยคลิตี้ ทองผาภูมิ กาญจนบุรี ด้วย” ศศิน กล่าว ซึ่งตอนนั้นเจ้าหน้าที่สืบ นาคะเสถียร ช่วยพาผมเข้าไปเก็บตัวอย่างดิน ศศิน กล่าวทิ้งท้ายว่า การเข้ามาทำ�งานตรงนี้กับงานการคัดค้าน ที่ปนเปื้อนสารตะกั่วในลำ�ห้วยคลิตี้ ร่วมกันขับรถและผจญภัยกันอยู่ใน ที่ผ่าน ๆ มา ต้องบอกก่อนว่าทำ�งานไม่เคยพลาด โดยวิธีการทำ�งานนั้น ป่าริมห้วย พื้นที่เตรียมประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติล�ำ คลองงู ซึ่งเป็น เราจะใช้ข้อมูลด้านวิชาการเป็นเทคนิคในการค้านโครงการต่าง ๆ โดย พื้นที่ใจกลางป่าตะวันตกตอนล่าง นั่นเป็นจุดเริ่มความสัมพันธ์กับมูล ขั้นแรกเราต้องส่งหนังสือและเอกสารทางวิชาการเกี่ยวกับผลกระทบ นิธิสืบฯ บวกกับมูลนิธิสืบฯ ได้โครงการใหญ่ โครงการจัดการพื้นที่คุ้มครองอย่างมีส่วนร่วม ผมก็อยากจะไปดูมรดกโลก ทีนี้บ้านไร่กับห้วยขาแข้งก็ไม่ห่างกันมากเลยขอ หรือทีเ่ รียกกันว่าโครงการจอมป่า แล้วต้องการ ผู้จัดการโครงการ (Project Management) ให้อาจารย์พาไป แต่พอไปถึงก็พบว่าไม่มีอะไรเลย เจอแต่บ้านพักป่าไม้เก่า ๆ แต่สิ่ง ผมเลยอาสามาทำ�ตรงนี้ด้วยการชักชวนของ ่ �ำ ให้ผมประทับใจ “สืบ นาคะเสถียร” มากกว่าสิง่ ใดคือ บทสัมภาษณ์ครัง้ สุดท้าย อาจารย์รตยา จันทรเทียร ประธานมูลนิธสิ บื ฯ ทีท จึงเป็นบทเริ่มต้นในการทำ�งานกับมูลนิธิสืบฯ ที่ตีพิมพ์ในนิตยสารสารคดี พี่สืบให้สัมภาษณ์กับอาจารย์สุรพล ดวงแข มาจนถึงปัจจุบันก็มากกว่า 10 ปีแล้ว

36

วันที่ 1 - 15 เมษายน พ.ศ. 2557

ตรงใจนายจ้าง ถูกใจคนหางาน

งาน การศึกษาและอาชีพ Vol.521  

งาน การศึกษาและอาชีพ Vol.521 สนับสนุนเนื้อหาโดย บริษัท สรรพสาร จำกัด และ www.mrthaijob.com

งาน การศึกษาและอาชีพ Vol.521  

งาน การศึกษาและอาชีพ Vol.521 สนับสนุนเนื้อหาโดย บริษัท สรรพสาร จำกัด และ www.mrthaijob.com

Advertisement