Issuu on Google+

2 0 1 1

n in g

Sep tem b er

sha ta

praw

(2)

ya

kaw

na

sha p raw

a i.

ASAK (72) NING DINGLA SINAT GAP HKRUM

Laiza-18, Oct 2011 ya shana maga hkying 3:30 p.m. aten hta nta nhpan gyit shangang nga ai Nam San Yang mare masha langai hpe Myen Hpyen La ni sinat hte gap ai lam hpe chye lu ai. Asak (73) ning re ai Slg. Jang Hkam Naw gaw nta nhpan gyit shangang nga ai ten hta Nam Sam Yang Hpunggyi Jawng kaw du nga ai Myen hpyen n-gun yawng (200) ram nga ai kaw na Hpyen La masum sa wa ai. Dai

Hpyenla masum kaw na langai mi gaw jep joi ai lam n nga ai sha “gap kau u� nga ai. Masum lang gap ai shaloi Slg. Jang Hkam Naw a lahkra magyi hte lapai ta kaw hkra mat ai. Lahkra lagaw hta nra kaw n hkra ai sha shan hku hkren lai mat wa nna, lapai lata hkri hkraw nra brep mat ai. Sinat gap hkra ai hte gumrawt hkawm let mare masha ni gaduk htu nna makoi nga ai de shakut du wa ai. Nam San Yang mare kaw nma hkang hte lana mi yup ra mat nna, hpang jahpawt Slg. Jang Hkam Naw a kanam Mawdaw matut la nna Mai Sak Pa de du lung wa ai. Nam San Yang na magam gun langai Laiza de matut mahkai galaw ya nhtawm, Laiza Nang Hpam Pat Jasan Mawdaw hte Mai Sak Pa kaw wa tau la ai. 19, Oct 2011 ya jahpawt hkying (10:00 a.m.) aten hta Laiza Mungshawa Tsi Rung de du shang wa nna tsi tsi hkam la lu ai majaw asak hkrung wa lu ai lam Slg. Jang Hkam Naw kawn shi hkrum sha ai lam hpe tsun dan mat wa ai.

Mungbaw Buga ni Hpyen Yen ni hpe Lakawn Sam Mung, Mungmau Ginwang Mungbaw Buga hta hpyen majan a majaw koi yen hkawm nga ai buga masha marai (300) jan hpe zinlum lakawn lanawn nga ai. Ndai Hpyen Yen masha ni gaw 2011 ning September 25-26 ya lapran kaw nna du shang wa nga ai. Du shang wa ai Hpyen Yen ni gaw, Mungpaw kaw na marai (131), Namkawng mare kaw na marai (100) jan, Hkawa Hka kaw na marai (90) jan rai nga ai. Ya aten hta hpyen yen masha ni hpe Mungbaw Buga Nawku Jawng wang kata hte hpung nta ni hta shara jahkrat let malu masha hte ra nga ai arung arai ni hpe hpung masha ni kaw nna dangdi dangdep ai made alu jaw bang garum madi shadaw nga ai lam chye lu ai. Hpyen Yen masha ni a hkam kaja lam a matu Samari tsi gawk hpe hpaw da nna gawn lajang nga ai lam, Jawngma ni a hpaji lam a matu Mungbaw Lahta Tsang Jawng hta shara jaw hpaji sharin hkam la shangun nga ai lam hpe Mungbaw Buga Hpung magam gun Sara Maran La Seng kawn tsun sanglang dan ai. Tsa Bawk


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya dik htum ai magam bungli rai nga sai law. Mungkan a man e tinang galaw ai lam tengman jaw sai rai yang, pai de, hkra de nshut nshai hkra dingyang galaw hkawm sa nga na gaw ahkyak madung rai nga ai. Htauli htaula myit rawng nna hkamjan lu ai atsam gaw, hpaji chye nna myit gyip gyeng ai wa hta grau madang tsaw nga ai. Hkamjan lu ai atsam a majaw sha mungkan labau gaw galai shai wa Hpyen majan a majaw myit hki lit li, myit ru myit tsang nga lu nga ai. ai amyu sha ni ndai ten du hkra, myit nden shaja let, ru yak SIMSA KASA Journal kaw nna ru yak tsin-yam kata na jamjau lam ni hpe hkam sharang nga nna myit mada nga ai hkam la lu ai sakse ni gaw;lam hta anhte SIMSA KASA Journal kaw nna hpyen yen my- 1. Amyu sha ni myit ngang kang ai lam gawgap la lu nga itsu salang nkau mi hte hkrum shaga yu ai shaloi myit hki lit li ai. ru yak jamjau ai lam ni a kata e grai atsam ningja, myit marai 2. Ramma n-gun hpe mu lu ai. (ap nawng daw jau nga n-gun gawgap la lu nga ai hpe mungkan masha yawng a man e ai, mungdan lawt lam hta asak hkungga tai let sak jaw kasi la ging ai, myit n-gun la shara tai nga ai ngu ai hpe sakse nawng jau nga ai). hkam dan na lu nga ga ai. 3. Amyu sha yawng myit hkrum kahkyin shabawn ai nDaini ndai zawn jamjau hkrum nga ai lam gaw htawm hpang gun hpe mu lu ai. anhte kashu kasha ni a matu ngang kang ai amyu sha labau 4. Karai Kasang hpe kam sham ai lam n yawm ai. larang, amyu kaba maka shapraw nga ai lam sha rai nga ai. 5. Kade tsan ai kaw mi nga tim shada garum pawn ba lit Hpyen majan a majaw jamjau hkrum nga ai nrai, amyu kaba la hkat nga ai hpe mu lu ai. langai byin tai wa lu na matu myit masin kyang lailen ni hpe 6. Kade ru yak jamjau tim aput apai n nga ai. Woi awn ai hkang shajup shangang shakang gawgap sa wa nga ai hkrun- ni a kata e madat mara let galaw hkan sa nga ai. lam labau tai na matu shakut shaja hkam sharang let arang 7. Amyu sha, mungmasa lam yan ni hta myit su myit bang taw nga ai lam she rai nga ai. hprang myi hpaw chye na wa sai. Nhkam sha yu ai ni a matu hpyen yen tsin-yam ngu ai gaw 8. Hpaji machye machyang, mahkrum madup ni grau law mungkan ntsa grai yu kaji hpa lam rai nga ai. Raitim daini jat wa nga ai. anhte wunpawng myusha ni a matu gaw arawng la shara Hpang jahtum hku na anhte SIMSA KASA Journal kaw rai nga ai. Anhte daini hpyen yen masha tai nga tim, hpyen nna mungdan langai gawgap sa wa ai magam bungli kaba hprawng ai amyu ni nrai ga ai. Daini mungkan ntsa ngang hta ahkying aten, nsin nhtoi n ginhka ai sha apnawng nga kang dik ai daru magam rawng ai mungdan amyu kaba ni ga ai, ja gumhpraw sutgan hku shanglawm nga ai, mungdan shd., Amerika, China, India kaga ngang kang ai mungdan law hte amyusha a matu share shagan hkrung ai hkungga tai law ni mung daini anhte wunpawng amyusha ni zawn ndai ya nga ai, myit masin bawnu atsam marai arang bang ap mabyin masa hkrunlam ninggam hpunggaw hpe tawt lai sai nawng daw jau nga ai wunpawng mungdan a kashu kasha ni hkrai rai nga ai. Dai majaw daini anhte wunpawng amyu ni yawng hpe hkungga jaw let tut nawng chyeju dum shasha ni a matu mung grai ahkyak ai lamyi laman ahkying aten grau dat nga ga ai law. nhtoi numdaw langai mi mung rai nga ai. Ndai ahkying aten hpe tawt lai na ra nga ga ai. Miwa amyu sha ni a shanglawt hkrunlam hta “LONG MARCH” ngu ai “Hkrunlam Galu” gaw hpyen yen hkawm let gasat mat wa ai labau gaw ru yak tsin-yam tsun ndang hkra rai nga ai. Hpyen ni e shachyut gap nna si ai sha nrai, kawsi Executive Editors: B.D. Maran, Shawnghtawk Tsing Pan, hpang gara nna si ai, machyi makaw nna si ai, hpyen ni wang Dumsa Lawt Awng tawn ai kata e yawng kanoi noi htum agrawp mat ai, hkrunlam Publication Manager: A Ba Awng nau galu hkawm ai majaw lagaw lahpan ni ga kaprang mat nna Reporter-in-charge: Shagawng Brang hkrunlam nlu matut hkawm ai majaw madu jan rai yang madu Reporters: Nang Zin, Seng Nu Ja, Jong Sang, Tsa Bawk, wa nan gap sat tawn kau da ra mat ai. Nau kawsi ai majaw nta Hkun Seng, Naw Naw shakum galaw lang ai (moi na Miwa amyu nta) ga hte yi hku jahkraw gayau kajam tawn ai ga gumtawng mahkut sha nna Photographer: Zen Myat shatkan pu je si mat ai mung labau hta lanlak sakse mu lu nga Layout Designers: A Ba Awng, Mung Ra ai. Gala (India) ni a shanglawt hkrunlam hta “QUIT INDIA Proof Reader: Kareng Awng MOVEMENT” colony mung maden asuya ni hpe “Gala mung Distribution Manager: Shong Shong lawan yen u” ngu ai rai nga ai. Du daw sai hkaw ai lam gaw Media Assistant: Gum Ja Li tsun ndang hkra rai nga. Ga shd., Punjab mungdaw Amritsar Office Staff: Ji Awng na Jalian Wala Bagh Massacre mabyin masa. Shaning 1919 April 13 ya shani, Brigadier General Reginald Dyer wa gaw Punjabi mungshawa ni Amritsar mare nampan sun langai mi Matut Mahkai Hkringdat hta zuphpawng galaw nga ai ten akajawng sha hpyenla luksuk Simsa Kasa Journal Hpung 50 hte du pru wa nna, minute 10 hte 15 lapran sinat gap ahMedia Desk prup dat ai shaloi mungshawa marai 379 si mat nna 1500 gaw Relief Action Network for IDP and Refugee (RANIR) hkala nba hkrum ma ai. Email: ranir-shiga@kachinrelief.org “WAR HAS NO JUSTICE” hpyen majan ngu ai gaw tara ai n tara ai, pyaw ai n pyaw ai, n-gun ja ai n ja ai, jamjau ai n jamjau Tel: +86 130 3594 7089 ai, hkam sha ai n hkam sha ai hpe shadawn deklek chyai, dara Htangdi p Gawng: 96 Qiu Bai Printing Shop, Ruili chyai taw nga ai baw nrai nga ai. Amyu sha lawt lam gaw tsaw Kanan: (2,000)

Edita Nsen

Edita Hpung

HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

HPYEN YEN SHIGA

APNAWNG RAMMA NI A TSAWRA MYIT Hpyen yen lakawn lanawn jinghkri RANIR (Relief Action Network for IDP and Refuge) kaw shang lawm apnawng nga ai ramma ni kawn hpyen yen ni hpe myit n-gun awai yu-ngwi pinra lamang galaw ya ai hte n-gun rawng lusha jaw sha ai lam hpe chye lu ai. 8.10.2011 ya shani 12:30 p.m aten hta Hpunglum Yang hpyen yen dabang na makaji, gumgai, dingla ni hpe n-gun rawng lu sha hpe apnawng ramma ni kaw nna shadu jaw ai. Dai shana e Hpunglum Yang hpyen yen dabang hta myit n-gun awai yu-ngwi lamang ni hpe galaw ya mat wa ai. Apnawng (Volunteer) ramma ni marai langai miwa gumhpraw Yuan (20) bang nna sarama, Lu Ja hte Nhkum Seng Awng woi awn let, ma ni hpe jahpawt hkying 8:00 a.m kaw na mahkawn sharin ya ai, ginsup woi ai lam ni hpe galaw ai. 12:30 p.m hta shadu da ai U hpa hpe ma ni hte gumgai, dingla ni hpe jaw sha ai. Ndai zawn apnawng ramma ni kawn makaji ni hte gumgai, dingla ni hpe tsawra shawang myit kaba hte woi zinlum ai lam hpe bat mi hta kalang galaw ai lam chye lu ai. Tsa Bawk

OCTOBER SHATA GARUM DU AI arung arai hte malu masha ni Laiza- October 6, 2011 ya shani KRDC kaw nna hpyen yen jawngma ni a matu Jinghpaw hti laika kanu (1040), Laika ka ku (40) hte N-gu, Jum, Sakau hpraw, Shakau hkyeng hte kaga n-gun rawng lusha, si maw simai ni hpe garum jaw ai lam chye lu ai. Praw (10) ya shani Shing Shin gumhpraw galai seng ni gaw hpyen yen ni a matu Sau, Gala shapre hte kaga malu masha ni hpe garum ya ai. Praw (15) ya shani Laiza mare hta gat dut let kan bau magam bungli galaw nga ai Jan Hkam Awng kaw nna hpyen tsin-yam hkrum mungshawa ni a matu Jum buk (10) garum ningtum jaw ya ai.

Praw (20) ya hta Laiza Muklum kaw shanu nga ai Lauban Maji Naw gaw Hpyen Yen mungshawa ni a matu N-gu buk kaba (100), Manmaw mare kaw na Ko Aye Thein hte Ko Ah Chyan yan kaw nna mung Miwa Hkausoi sutdek (50) garum ya ai. Matut nna Mandalay mare kaba hta shanu nga ai salang langai kaw nna N-gu buk kaji (400) garum jaw ai hpe Hpyen Yen Lakawn Lanawn Komiti kawn hkap la lu sai. Praw (21) ya shani Miwa Mung Zanshi Ngaw Lang Buga Hpung ni kaw nna N-gu hte kaga simaw si mai sa du garum ai. Praw (22) ya shani Miwa Mung Nhkye mare na Tu Shan hku

nna N-gu hpai masum rawng ai buk (10), Jum 25kg buk (6) hte Sha Sau hpa (2) sa du garum ai. Miwa Mung Shang Hai mare kaba Hkristan makam masham hpung ni kaw nna Je Yang dabang Hpyen Yen masha ni a matu buhpun palawng buri (50) sa du garum ai. Bai nna (26) ya shani mung Sut nnan buri (5) sa du garum ai lam chye lu ai. Praw (23) ya shani Miwa Mung Hka Shang, Sharaw Kawng mare kaw na Lauban Nban Naw Naw mung N-gu buk kaji (42) hte buk kaba (79) yawng pawng buk (100) tup hpe sa du garum madi shadaw ai lam hpe Hpyen Yen Lakawn Lanawn Komiti kawn hkap la lu sai.

RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


HPYEN YEN SHIGA

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

Ginhka la yak mat masai! Mungmasa hpyenmasa gasu gabrawng wa ai hpe ahkaw ahkang la nna mungshawa masha ni hpe jahkrit shama adup zingri ai, sutgan arung arai kashun la kau ya ai, num ma ni hpe roirip ai ndai zawn re, jahten shaza dipup saichyup bungli ni hpe matut manoi galaw nga masai. Ndai lam hte seng nna mabyin dawchyen langai mi hpe tatut mu hkrum sha ai hpu nau Samla Jun Yu kawn tsun dan ai gaw “Anhte Man Bang mare de 6.10.2011 ya shani hpyen n-gun 400 daram hte machyu pala htaw ai gumra (95) lawm ai Myen hpyenhpung langai shang wa ai. Shanhte du ai mare kaw na la ni yawng hpe shaga la nna shanhhte a machyu pala arung arai gun shangun ai. Shanhte ra ai hku n rai ai hte shanhte n tsen ai masha ni hpe adup zingri ai. Gat seng ni hte dum nta ni hpe ashep kau nna gat rai ni hpe shanhte ra ai hku galaw kau ya ai. Nta kata hkan na n-gu ni, bu hpun palawng ni, ja gumhpraw sutgan arung arai ni yawng la kau ya ai. Nta kaw rem da ai U, Wa, Dumsu ni hpe shanhte ra ai hku gap sha ya ai. Ngai na Myen gumhpraw lap Sen (9), miwa gumhpraw Yuan (4500) hte manang wa a miwa gumhpraw Yuan (23,000) hpe mung la kau ya ai. Anhte Company kaw na n-gu buk (72) hpe mung ngai hpe Htaw-la-Gyi hte sa htaw la

shangun ai n-gu sa htaw ya ngut ai hpang ngai hpe bai n wa shangun ai, dai majaw Htaw-la-Gyi hpe gabai kau da nna hprawng mat ai. Ya gaw hpa mung n lu mat sai majaw grai myit n pyaw ai. Anhte Company kaw na Tsi Sara hpe mung shanglawt hpyenla ni hpe tsi tsi ya ai majaw sat kau na nga nna hkan tam ai. Dai majaw ya na zawn anhte ni yawng hprawng lung wa ai re” nga nna Man Bang mare na Duwun Lungseng Company kaw ga gale bungli galaw ai hpu nau Samla Jun Yu kawn tsun dan ai. Ndai de hprawng lung wa ai hta shi hte shi manang ni yawng marai (6) rai ma ai. Hpa arung arai mung n lawm wa ai. Hkum kaw kap ai labu hpun palawng hte sha hprawng lung wa ai re. Laiza du ai shaloi RANIR hpyen yen lakawn lanawn hpung ni kawn labu hpun palawng garan ya ai majaw grai chyeju dum ai lam tsun dan ai. Mare masha ni a lawan ladan shiga jaw lu na zawn re ai phone hte Cycle ni hpe adup grawp kau ya ai lam hpe mung matut nna tsun dan mat wa ai. Ya na zawn mabyin ni nga wa ai majaw tatut hkrum sha ai mungshawa masha ni gaw, Myen munghpawm asuya hpe “Asuya i damya i,” ginhka yak taw nga masai. Nang Zin

Maga Yang Hpyen Yen Jawng (2) kaw Ka Ku (100) hte Dung Lahkum (100) garum lu Maga yang hpyen yen dabang hta hpaw tawn ai laika sharin jawng 2 a matu RANIR (Hpyen Yen Lakawn Lanawn Jinghkri) kawn, ka ku 100 hte dung lahkum 100 tup shalai garum ya lu ai lam hpe chye lu ai. Ka ku hte dung lahkum ap ya ai hpawng hpe Maga Yang Hpyen Yen Lakawn Lanawn Komiti ningbaw Slg.kb Hpauyam Brang Shawng, Slg.kb Pawm Tu Ja (amu madu), Hpaji Du Mahkaw Gam San, Jawng sara/ num ni hte jawngma ni, jawngma kanu kawa ni hte rau galaw la lu sai lam chye lu ai. Ndai Ka ku hte dung lahkum hpe Maga Yang Hpyen Yen Lakawn Lanawn Komiti ni hpang de RANIR a gawng malai Shd. Ting Ring Bawk Naw kawn ap ya sai lam hpe Oct 12 ya shana maga hkying 3:00 pm hta galaw la lu sai. Jong Sang HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI


HPYEN YEN SHIGA

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

HKAISUN GALAW LET MYIT SHALAN Je Yang dabang na hpyen yen ni gaw shata man (8) praw (20) ya shani kawn simaw simai hkaisun galaw hpang wa sai. Ndai hkaisun masing hpe GINJAW HKAIREM HTE NAM MALING GAWN HKANG Magam Dap kawn masing jahkrat nna hpyen yen lakawn lanawn komiti ni hte ta gindun let galaw hpang wa ai. Ndai hkairem komiti hta Sara “WaJe Hting Nan La” ( hkai rem lit hkam ) gaw ningbaw galaw, masing jahkrat ai daw woiawn let, “Layawk Naw Ja” gaw tatut hkrang shapraw litla let woi galaw nga ai re, ndai Sara “Layawk Naw Ja” gaw Awng Ja mare htaWunpawng Mungdan Shanglawt asuya kawn hpaw tawn da ai hkairem dakkasu jawng hta na sharin sara magam gun rai nga ai. Ndai jawng hpe 2008 ning shata man (11) hta hpaw ninghtan hpang wa ai re. Yana zawn hkaisun woi galaw hpang wa ai a yaw shada lam ni gaw (1) hpyen yen dinghku kata hkan e shat mai manu kapa lu na matu (2) hpyen yen masha ni hkai lu hkai sha hpaji machye machyang jat la na matu. (3) yana zawn hkaisun galaw ai marang e shanhte hkai tawn da ai namlaw namlap hkai bawng ni hpe yu nna myit kaji yawn hkyen nga ai shanhte a myit ni hpe myit ngun awai la lu na matu, ndai ni hpe yaw shada let galaw hpang wa ai re, galaw sa wa ai lam hta dabang lawk langai mi hpe hkaisun lawk langai hku nna garan da ya ai. Aten galu hta shanhte hpe hkai lu hkaisha lam hte seng nna shana maga daw hkan e shanhte chye ai hpe mung tsun anhte kaw na mung jawm jahta ai hpawng lamang ni galaw mat wa na ngu yaw sawn da ai.Htawm hpang

de mungmasa pyaw wa ai shaloi tinang mare buga de wa nna hkai sun galaw sha ai ten ni hta akyu rawng hkra ngu nna mung yaw shada ai. Ndai simaw simai ni hpe hpyen yen dabang kata sha na sha n-ga Laiza gatlawk de shadu lu hkra galaw shakut mat wa na ngu myit da ai. Chying hkrang hpan hkum hkra ,shapre hpan law law, mungla htuk , mungla pan, kai lan , shaba si, ndai ni hpe malawng hkai da ai.Ndai kaw galaw lawm ai ni mung malawng daw gaw myit mi alawm rai galaw ai hpe mu lu ai. Dai hpe yu yang Laiza gatlawk de du hkra ngu yaw shada da ai lam gaw kaja wa mai byin wa na re ngu kam ai” nga nna hkaisun hpe tatut woi awn galaw nga ai Sara Layawk Naw Ja kawn tsun sanglang dan ai. “Anhte ni ning rai nna hpyen yen taw nga ai laman ndai zawn sa woi awn ning baw let hkai sun ni hpe woi galaw ai gaw grai hkrak ai ngu mu mada ai.Ya aten hta gaw mari lu mari sha na mung yak hkak ai dai majaw hkai sun ni hpe galaw nga yang gaw anhte mung simaw simai ni hpe lu di sha na re, bai nna anhte hta hkailu hkaisha hpaji mung jat wa ai. Mare buga hkan e gaw kadai mung sa sharin ya ai lam nnga ai. Ndai hkailu hkaisha ai hpaji hpe lu la nna tinang buga de bai du wa ai ten ni hta mung grau nna akyu rawng na re ngu hkam la ai. N dai kaw hkauna pa re majaw lamu ga nau n-kaja ai majaw hkai hpun bawng ni nau n kaja ai yu n-gun nlu na zawn re ai. Raitim gasau namhpun mi nau n kaja tim anhte sa hkai la ai ni a matu gaw hpaji jat la ai le. Ya na zawn hpyen yen ra nna myit garen gari hkrum taw ai ten hta myit shalan shabran ya ai ngu na mung mu mada ai.” Nga nna hkai sun galaw ai kaw tatut shang lawm nga ai hpyen yen ni kaw nna shanhte a hkam sha lam hte mu mada ai lam ni hpe ndai zawn tsun sang lang dan ai. Shagawng Brang RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

SAN/HTAI

HPYEN YEN NI A NSEN

Porter lahkawn hkrum nna, sat kau na aten minute (00:03) laman lawt pru wa ai Dwi La a mahkrum madup

San: :Ji Dwi a shaga mying hte asak hpe tsun dan yu rit? Htai: :Mahkaw Naw nga ma ai, asak (79) ning rai sai. San: :Gara Mare kaw na kun? Htai: :Ban Dawng mare kaw na re. San: :Ya gara kaw shanu nga ai kun? Htai: :Laiza lawk (3) kaw na mayu nta rai nga ai Lahtaw Kai Htang nta kaw shanu nga ai. San: :Myen hpyenhpung ni Ji Dwi hpe pawta shaga mat ai nga chye lu ai gara hku lawm mat ai kun? Htai: :“Ban Dawng mare kaw nna Gu Yang mare langu sun Company de hprawng wa ai shaloi Myen hpyenhpung ni hte hkrum nna pawta shaga mat ai. Anhte grai law hprawng ai kaw asak (90) ning jan re ai gumgai

hte asak (70) jan re ai dingla yanla a shawng kaw hkawm ang ai, dai gumgai gaw myi nau nmu ai shana re ai majaw ma grau n mu ai Datwan mung nlawm ai. Kawng gadawng re ai majaw ngai gaw shi hpe shawng kaw na gang, shi dingla wa gaw hpang kaw na ganawng ya rai hkawm nga ga ai. Gadawng mung rai marang htu ai hte lam mung madi mangyep mangyen ai majaw jahkring hkring kashawt gataw nna lahtan hkan n-gup hkan ga ni amawp la hkrup ai. Dai zawn rai langyen taw ai majaw masha ni hpe ndep kau nna hpang hkrat mat ai kaw Myen hpyenhpung ni hte hkrum nna pawta shaga hkrum ai. Da shani gaw 3.10.2011 ya shani re” San: :Shanhte shaga mat ai hpang na mabyin ni hte gara hku na bai lawt wa ai hpe tsun dan yu rit? Htai: : “Anlahkawng hpe shaga mat ai hpang rai gun shangun ai hta hprawng na hkrit ai majaw hkyep-din n din shangun ai majaw lagaw ni hpye ma ai. Masum ya tup woi hkawm ai majaw lamyin ni mung hpye yet wa ai.

HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI

Shat mung njaw sha ai.U Rawng Yang hte Chying Nam Zup grup yin hkan e woi hkawm ma ai. Shana rai jang an lahkawng hpe shingdu hkrum di gyit tawn da da rai ma ai.6.10.2011 ya shana e gaw hkying (8) htu ai hte sat kau mu ngu Myen ga hku tsun ai hpe, ngai chye kau ai majaw ndai kaw nga taw tim si na sha re, hprawng na re ngu myit la nna sumri raw chyam yu ai shaloi lu raw ai. Anlahkawng yen na lu raw ai manang wa hpe lata gahtawk da nna hprawng mat ai. Shi gaw hkum loi mi li ai majaw nlu hprawng sam ai. Ngai hprawng mat wa ai hte sinat nsen ngoi sai, ngai hpe mung grai hkan gap ma ai, majan gap ai zawn she nga hkra hkan gap ma ai. 6.10.2011 ya shana tup hprawng ai 7.10.2011 ya jahpawt hkying 8:00 a.m daram hta Awng Ja mare lawu maga shanglawt ni hkap nga ai shara kaw du pru wa ai.Dai hpyen hpung kaw ngai na kasha mung lawm ai. Shanhte hpe mu ai hte ngai mung kabu awlaw mat nna dai shara kaw hkrap dung mat ai. shat nsha ai masum ya rai sai ngu nna shat hpyi sha ai. Dai hpang shanhte ni Cycle hte wa sa ya nhtawm ya nga ai ngai na mayu nta de 7.10.2011 ya shana n sin du wa ai.” San: : Ndai zawn re mabyin ni moi shawng de mung hkrum sha ai kun? Htai: : “Moi shawng de 1970 ning jan hkan e Nba Pa mare kaw nga ai shaloi kalang hkrum sha ga sai, Ding Sing hka layang lam hku Manmaw maga de (6) ya na hkra woi hkawm ai hkrum sha ga ai.” Zin + Naw


SAN/HTAI

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

Ban Sau Mare na Ndau Kaw asak (53) ning a hkam sha Lam San: :Hpa majaw Kahtawng kaw galaw sa wa na ngu myit daw dan San:

:Ya na zawn hprawng yen ra ai ntsa hkam sha lam hpe na ndai Laiza mare de hprawng da ai kun? yen lung wa ai kun? Htai: :Ma ni mung grai law ai, mung tsun dan rit?

Htai: :Shiga amyu myu na nna ndai zawn rai na n ngwi n pyaw hkrit ai majaw hprawng yen lung wa ai majaw hpa galaw na mung wa ai. n chye mat, Kawa mung magam gun re majaw myi n mu mat ai San: :Moi shawng de mung ndai zawn hkam sha ai.Raitim shanzawn hprawng yen ga ai kun? glawt asuya ni lam madun ai hku Htai: :Hprawng yen ga ai; 1970 hkan nang na ngu myit daw dan ning hkan mung Bandung mare ai. kaw nga ai shaloi hprawng yen ga ai. Hprawng yen ai shaloi nam San: :Moi na hte ya na majan de hprawng nna lahkyawk hkan madang gara hku shai ai hpe mu makoi, yi hkan makoi rai nna mada ai kun? Htai: :Moi na ten hta gaw shanhprawng ga ai. glawt asuya ni laknat n grung ai, San: :Myen asuya ni hte ading masha ni sinat laknak kaja hkyik dawk manghkang byin ga ai kun? ai lang nga sai ten hta anhte gaw Htai: :A sak 15 ning sha naw re matsan shayen re ai, n hkum n ai Aba hpe myen ni baw kaw kara hkam naw byin taw nga ai. Ngai magra la nna “namrawng hpung mu mada ai hku nga jang moi ni hpe chye ai n re i? nam rawng Myen asuya ni gaw lagu ai, mahpung ni n re i?�nga nna garawt gam gun re ai, hpyen re nga yang hkawm ai shaloi Aba gaw machyi sha rim ai. Adup ai gara kaw tim ai.Nu she bai hpyi nyem nna dat ya rim la nna zingri zingrat di ai sat ai. Anhte 10 ning jan hkan mung ai. Ya gaw mu ai ni yawng hpe nhpye kaw shat makai gun ,myen rim ai, sat ai nga. Num kasha ni ni nga tim lagyim sa nna shat sa hpe mung roi rip galaw ai lam na jaw ai hku mung shanglawt ni lu ai. Ndai zawn re ai gaw anhte hpe garum ga sai. myusha ni hpe amyu mat u ga nga San: :Ndai zawn shara shagu na masing jahkrat ai lam re ngu mu ni hte shawnglawt asuya ni hkap mada ai. lakawn la ai ntsa mu mada lam hpe tsun dan rit?

Htai : Moi mung majan a majaw tinang lamu mungdan kaw pyi n mai nga mat nna, lawu mung Mungmik mare de hprawng yen mat wa ra ai. Daiten hta mung hpa mung n lu ai U langai mi pyi n lu ai kaw na ningnan bai hpang la ai. Mungdan simsa wa ai ten, Kanu mungdan de bai wa ai shaloi mung hpa n lu ai. Ayak ahkak rai na bai shakut la lai wa ai. Ya Kalang mi bai ndai zawn hprawng yen ra ai U langai mi pyi bai n lu mat sai (hpa mung n lu mat sai) majaw yawn hkyen nga ai. Raitim mungdan awmdawm shanglawt lu ai shani gaw ngwi pyaw wa na re ngu myit mada let, myiprwi hpe katsut nga ai. San: :Hpa naw tsun mayu ai kun?

Htai : Ndai zawn alum ala rai atsawm sha lakawn la ai shanglawt asuya hpe mung grai chyeju dum ai. Ya na zawn sa san, sa hkrum shaga ai hte nye myit kraw kata na hkam sha lam ni hpe tsun dan lu ai majaw grai kabu ai.

Htai: :Atsawm sha ra n rawng hkra woi lakawn la ai majaw, yawng hpe chyeju dum ai. Karai Kasang myi jahpaw ya ai myit hkrum ai amyu ni re nga nna, anhte hpe ndai ram mi madi shadaw lu ai ngu myit mada ai. Shawnglam hta Karai Kasang ndai hta grau nna awng padang jaw na re ai ngu mung kam ai. San:

:Shawng

de

gara

hku RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


SAN/HTAI

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

Sam Mung de na Hpyen Yen Hpawmi a kraw hkrat nsen

S

am Mung Hpyen Majan Tsin-yam Hkrum Nu Num Ni a Hkam Sha Nsen 2011 ning September shata (23) ya shani kaw nna, Dap kaba (4) hte ni dik ai mare buga masha ni gaw akajawng sha sinat mahku n’sen ngoi wa ai majaw tinang dum nta, yi sun hkauna , U , Wa , Yamnga, ja, sutgan ni hpe tawn kau da nna hkum asak lawt daw hprawng yen wa ra sai. Dai zawn hprawng yen wa ai ni hta “Ma kanu ni hkrai ma tarin taroi, baili baila, abaw anaw rai na jamjau jamhkau lagaw lam hte hprawng yen wa ai” ni a hkrun lam gaw yak dik rai nga ai. Hprawng yen ai ni kaw na kanu kana Lahtaw Bawk Hkawn a kraw madai n sen hte tsun dan ai lam hta “Anhte ma kanu ni a jam jau lam gaw tsun pyi n dang tsun hkra rai mat sai. September shata 23 ya shani kaw na gaw anhte mare kaw na sinat mahku nsen ni na hpang sai. Sinat mahku nsen grau grau ni wa ai majaw September shata (25) ya laban shani Ngai gaw ma hkum shata (6) rai ai kan n’tsa kaw ma kaji ai wa hpe ba nhtawm, shingdu kaw gaw ma yan nau ni a bu hti bu lai bang da ai htingga gun rai mare kaw na annu ni zawn re ai ma tarin taroi hte re ma kanu ni yawng jawm hkrum nna rau sha pru hkawm wa ga ai. Yawng rai yang annu ni hte rau marai (20) jan rai ga ai. Hkrun lam hta sinat mahku n’sen ni a majaw hkring sa na hkrit ai raitim ma kaji ni hpe matsan dum ai majaw si n’tsang hkring la nna manang ni gun ai n-gu ni hpe jawm shadu sha na matu wan wut nna shat di dun ai hte wan hkut mawng wa ai majaw Myen Hpyen ni a sinat mahku ni anhte hpang de hkan shachyut bang wa ma ai. Matsan mayen hkrap nga ai ma ni hpe shat hpyi ntai shi ai myi hkrai hkrai re ai shat jaw sha la nna bai matut hprawng wa ai. Shana hkying 9:00 rai mat sai majaw ma ni mung lam hkawm pu ba ai hte yup mayu ai majaw hkrap nga ai. Ma ni mung grai ba mat sai majaw “Yau sai law Nu e, grai yup mayu sai ndai kaw yup la na, nanhte hkawm mat wa manu. Hpawt de she hkan nang wa sana” nga tsun let, si n tsang du ai shara “nam maling kata” kaw yup hkring sa la ai. Yup-ra panep hpa mung nlawm ai majaw ma ni hpe nye labu nep ya, manang ni jaw ai n’ba ahpa langai mi mara jahpun ya rai, yup lai sai. N dum shami nga, kan kata na ma mung kadau bang wa ra ai, shaloi she ngai shani tup shat nlu sha shi ai hpe dum ai majaw kraw kata mayun hkrap nga ni ai. Ndai zawn hkrun lam hpe matut manoi (3) ya hkawm wa ai gaw Mungbaw mare Hpyen Yen Dabang HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI

de du shang ai hte anhte yawng hkrun lam hta yakhkak ai ni hpe myit nna marawn jahtau hkrap saga ai. Dabang kaw du ai hte nau puba mat ai majaw nkau mi gaw machyi mat ai ni lawm ai. Mungbaw buga hpung masha ni hkap lakawn la ai hte tsi gawn lajang ya ai. Ndai kaw mung anhte ginra kaw na hprawng wa ai ni a matu shimlam nau n nga ai hte, ma ni a hpaji lam, mayak mahkak amyu myu a majaw Mai Ja Yang Hpyen Yen Dabang de bai lai mat wa ga ai. Mai Ja Yang Hpyen Yen Dabang kaw Sam Mung de na hpyen yen ni hpe hkrai san rai nna tawn da ai majaw myit hta grai lum ai. Raitim dum nta kaw ngam kau da ai U, Wa, Yamnga ni hpe Myen Hpyenla ni hkrup mara sat sha ai shiga ni na ai majaw grai myit n pyaw ai. Ra ai arung arai ni hpe Wunpawng Ninghtoi kaw nna garum jaw ai raitim, ma hte re majaw ra kaji jai lang ra ai lam ni nga ai. Dai majaw hpyen yen dabang kaw nga let ja gumhpraw loi li sha pyi lu u ga, ni nawn ai kaning re shara, kadai kaw ratim, “nam dum mi kashin yang kashin, hka wan sha mi kashin yang kashin” nchyang chyang na myit nga nngai. Ndai zawn garum jaw nga ai Wunpawng Ninghtoi hte garum jaw ai ni yawng hpe mung grai chyeju dum ai. Hpyen Yen Dabang kata dinghku langai hku bai nga wa yang tinang dinghku kata ra kaji ra kaba gaw aten galu hta lit la ya na n mai ai majaw “Kaning N di, Maroi Nni Hkam Sha Yak Nga Sai.” Sam Mung, Dapba (4) grup yin na hpyen majan tsin-yam hkrum sha ai Kanu Num langai a kraw madai nsen rai nga ai. Yaten Mai Ja Yang kaw Sam Mung de na Hpyen yen masha yawng marai (298) du nga sai. Shani shagu du dingyang rai nga ai. Grau na law ai gaw jawngma ni re. Nkau gaw kanu kawa ni hte kaga ga hprawng wa ai ni lawm nga ai. Sinpraw Ginwang Ginjaw, Mai Ja Yang Muklum hta du wa ai ni gaw Loi Kang, Hka Hpawk, Nawng Ing, Mai Ja Yang, Man Je, Hu Hpyet, Dima, Nau Ra Pa, Maw Han, Sut Ngai Hka Lum, Man Pying, Nam-um, Man Dung, Bang Shau, Lagan, Maru Hpakka, Mungbaw, Nam Jarap, Kawng Lung, Zai Awng, Namhpakka, Lung Ja Yang, Ja Chyai Yang, Haw Wa, Loi Hkam, Nam Du mare (26) ni hkan na mare masha ni re. Jawngma ni gaw law malawng Shanglawt Jawngma ni re. Sinpraw Ginwang Ginjaw kata du nga ai hpyen majan tsin-yam hkrum masha yawng (4000) jan nga ai. Yawng hpe Wunpawng Ninghtoi hte Ginwang Ginjaw Lakawn Lanawn Komiti ni lata gindun let lakawn lanawn nga ga ai.


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

RANIR JAHPAN GINCHYUM

“RANIR” DE GARUM ARUNG ARAI SHANG JAHPAN (August, 2011)

Ka-ni Hpaga La (2) Lu Rim

GUMHPRAW MANU 2011 October 29 ya

Laiza - 2,October 2011 ya shana hkying 11:00 pm ten hta Dawhpum Yang Ginwang Daw Ninghtawn Up hkang Du Maran Naw Seng woi awn let Sut Mu Awng mare lahta “Magwi Lep Ra” shara kaw nga taw ai Ka-ni hpaga la lahkawng hpe sakse arung arai ni hte rau rim la lu ai lam chye lu ai. Ka-ni hpaga la ni hte rau sakse arung arai ni rai nga ai, ka-ni hpraw kawk masum (1.5)kg (ya na manu Miwa gumhpraw Yuan -30000 jan dan ai), Yama makai langai ,125 KENBO Cycle langai, Miwa Lata lang phone lahkawng, Miwa gumhpraw Yuan(62000) hte ka-ni lusha ai hta lang ai arung arai hkum sum hpa ni hte rau lu rim la ai re. Ka-ni kawk (5) hpe gaw dut shalai kau ngut sai lam tsun dan ai. Muse, Jang Hkawng kaw na mari la nhtawm, Miwa Mung jarit hte Myen mung kata de ginlen shalai dut sha ai lam hpe galaw nga ai yan re. Ndai hpaga la lahkawng gaw Sammung Gatmai mare kaw na Lahpai Zau Naw hte Ying Maw mare na Lahtaw La Tawng yan rai nga ai. Ya shaloi shan hpe seng ang ai ni kawn pat jasan hkyuk hta rim rawng tawn da ai lam hpe chye lu ai.

GUNRAI MANU 2011 October 29 ya

RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


BUGA SHIGA

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

SHAWOI NA HTE SHAI MAT SAI LAIZA

L

aiwa sai ten hta mawdaw pru shang shani shagu wuwu didi nga nna, gunrai htaw ginlen let hpaga la ni gumhkawng ai shara yaten hta masha garu ai nsen pyi nna mat ai daram rai mat sai. “June 9.2011 aten ndu shi ai ten du hkra Laiza mawdaw daru hta lani mi pru shang ai Mawdaw 30 hte 40 lapran nga ai raitim yaten hta lani mi Mawdaw 5 hte 10 lapran pyi n du mat sai. Miwa de na gunrai nau n shang mat ai majaw Mawdaw langai mi rai lu na matu (3) ya ram lat ra ai. Masha htaw ai Mawdaw gaw pru shang n nga mat sai. Mawdaw daru kaw machyu let bungli galaw nga ai mungmasha ni gaw Mawdaw langai htaw na gunrai lu ai hte gashun gashe galaw let kan bau nga ma ai. Manmaw de gunrai htaw Mawdaw (3) daram pru ai rai yang Myitkyina de gunrai htaw mawdaw (1) sha pru ai. Mungmasa n pyaw, lam n tsawm ai hte gunrai n shang ai hta galaw lu galaw sha yak mat ai majaw ya na zawn byin nga ai re” nga nna mawdaw daru kaw bungli galaw nga ai ni tsun dan ai hpe chye lu ai. Tsa Bawk

YI SUN GALAW SHA AI NI A TSIN-YAM

B

an Dawng mare makau mayan Gu Yang kaw yi galaw sha nga ai mare masha ni hpe 6 October, 2011 ya shana 5:00 aten hta yi wa kata kaw sa rim la (porter) shaga hkrum mat ai lam chye lu ga ai. Ndai rim la hkrum ai mare masha ni gaw Slg, Myitung Tu, Slg, Maru Naw hte Slg, Manam Gam ni rai nga ai. Myen hpyen hpung ni gaw shanhte masum hpe “Nanhte K.I.A hpyenla i? “ Sinat gara kaw tawn da ai ta?” nga san ai. “Anhte hpyenla n re yi sha galaw sha ai ni re” ngu tsun tim, “hkum masu” nga tsun nna, adup zingri ai. 7:00 p.m kaw na 11:00 p.m. du hkra marai langai san langai zingri ai. 7 October, 2011 ya shani 1:00 p.m. du hkra jan prang

kaw gyitdun da nna, shanhte a hpyen rai pala sutdek mota si ni gun shangun ai nga nna Slg, Manam Gam tsun ai hpe chye lu ai. Slg, Manam Gam gaw Myen hpyen hpung ni nau adup zingri ai majaw lapai maga na n na mat ai hte sinda machyi mat ai. Slg, Myitung Tu mung shatkan machyi mat ai majaw tsi tsi hkam la nga ai lam chye lu ai. Ndai rim la hkrum ai hpe Gu Yang kaw na Hkawk Jang ManBang du hkra woi mat wa ai. Slg, Manam Gam gaw hprawng lawt wa ai lam hpe tsun dan ai. Slg, Myitung Tu hte Maru Naw hpe 9 October, 2011 ya shani Hkawk Jang Man Bang kaw du jang bai dat dat ai lam salang yan tsun ai hpe chye lu ai. Ndai Myen hpyen hpung

HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI

ni gaw langu sun kaw bungli galaw nga ai masha marai 10 hpe mung rim la nna portor shaga mat ai. Ndai ni gaw Wunpawng amyu hte Sam, Miwa ni re ai lam hpe chye lu ai. Ndai Myen hpyen hpung ni gaw Gu Yang kaw mam yi galaw da ai Zahkung Tu a yi kaw na nnan sha pru wa ai mam hpun ni hpe dan la nna gaduk galup kau ya ai. Yiwa hpe mung nat kau ya ai. Yi kaw rem da ai U, Wa, Dusat, Gwi pyi n ngam hkra sat sha kau ya ai nga nna Slg, Myitung Tu kaw nna shanhte hkrum sha ai lam ni hpe myi chyaw mu ai lam tsun dan ai.


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

SUMRAI

TENG BYIN AI DAW (3) MAHKRUM MADUP

Gaja wa hpang jahpawt hkying 7:00 a.m tup e mawdaw langai hte sa woi la ma ai. Myitkyina sawk sagawn Hpyendap rung kaba dawdap e ngai hpe hkrai sha shadun da ma ai. Manang ni hte galoi hkrum hkrum ngu la gawm kau nngai. Shani shat ja ja re ai jaw sha ma ai. Shana de jan du wa ten hta, ngai n mu yu ai ayat hkying hte re salang kaji langai ngai hpe sa woi la ai. “Daw Anan an lahkawng daina de Yanggung sa wa na re” da. Hpyenla mawdaw kaba langai hte nbungli daru de woi sa ni ai. Lamu loi mi mung nga ai. Anhte nbungli rawt maw sai. Nye a myit hta ngai rim hkrum ai a majaw hkrit gari ai lam n nga, Myen mung nbungli hpe n jawn gwi ai myit she rawng nga li ai. Dai majaw, “Karai Kasang Wa e, ngai ndai nbungli n jawn gwi nngai. Hpa mung n byin ai sha Yanggung du yang shanhte hpa bai san jep na ngai n chye ai. Nang madu Karai Wa chyu sha ,chye na re. Nye a n-gup n-gau hpe asung jashawn jai lang u. Nang madu tsun shangun ai hpe sha tsun na jin jin rai nga nngai.” ngu kraw kata e Shakawn Kungdawn 23 hpe mung matut manoi tsun nga nngai. Nbungli rawt ai munite 10 daram sha naw rai yang, Atit nga ai sadi jaw ningsen matut manoi pru wa ra ai. Nbungli baw daw de dung nga ai ngai dai ningsen hpe dan dan leng leng na nga ai majaw lama mi rai sai hpe chye maram da we ai. Gaja wa sha nbungli shayi langai mi ga shaga ai baw hta lang nna shiga htawn tsun dat ra ai. “Hkungga ging ai buhkawm masha ni hpe shiga shabra dat ga ai. Daina de ndai nbungli Yanggung de grai n-yu wa ai sha, Myitkyina nbungli daru de bai pyen yu wa sana hku re. Nbungli hkam n kaja nna n rai,

Shawnghtawk Tsing Pan

Yanggung makau grup yin nbung laru shinggrup nga ai majaw, sin mak nga ai ten rai nna, Shana wa ma ai majaw she re. Daina ndai pyenli Myitkyina daru kaw naw hkring sa la nna hpawt de hkying 7:00 a.m tup e Yanggung de bai matut pyen yu na re. Chyeju kaba sai.” Myitkyina nbungli daru bai du ai hte, ngai hpe woi ai salang kaji wa hpyendap kata na shannu wa ni a nta de woi manam ai. Shana shat lajang jaw ai. Hka shin ahkang jaw ai. May 22,1997 jahpawt hkying 7:00 a.m hta lamu grai san tsawm nga ai. Yanggung de hkying 9:00 a.m hta apyaw sha du sai. Yanggung nbungli daru e, ayat hkying hte re ai num lahkawng, salang kaba lahkawng, salang kaji langai rai sa tau la ma ai. Ngai hpe sa sa ai wa gaw zazen wa, ya satau la ai num lahkwang gaw, Pyada Num Du, salang lahkawng gaw zazen yen rai nhtawm, salang kaji gaw hpyendu re ai lam chye lu nngai. Nbungli makau du hkra ngai hpe sa woi la nhtawm, nbungli pa na shanhte a hpyen runggawk de shawng woi shang nna, ngai hpe hkum ting masawm sawk ma ai. Dai hpang Pyada Du ni jawn ai baw mawdaw kaji atsit hta woi jawn nhtawm, lam e ngai hpe myi pat kau ya ma ai. Myi she pat kau ya hkra re ai majaw, shanhte ngai hpe ram ram hkrit tsang ra ai masha langai hku shingnrai, ahkyak dik ai Bawng langai hku sawn la ma ai ngu nna, myit ru myit tsang na malai, “Ngai gaw nanhte hkrit ra ai masha langai she rai nga a hka i? Nanhte a ningtsa na masha she rai nga nngai” ngu, myit la ai hte alum ala she ngu dum nga ni ai. Ram ram na hkra mawdaw woi jawn ningwan hkawm nhtawm, shara mi kaw du

jang, Pyada Num Du yan gaw, ngai hpe lakawn dun woi nna, “Daw Ley, nang nga na shara du sai” nga, tsun dan ma ai. Shanhte yawng ngai hpe gawk langai mi kaw woi shang bang wa nhtawm, dung punghkum langai hta dung shangun da ma ai. Myi garai n hpaw ya ai. Ndaw pru mayu nni? mung n san ma ai. Marai langai mi maisau ni hpaw galam ai ningsen na nga nngai. Dai hpang ngai hpe la langai mi ningsen ja ja hte, nye a mying, nye Nu Wa ni a mying, ngai ka ai Galoi Mi she sumrai hkrang shala matsun a lam ni loi mi san la rai, pru mat wa re sai. Pyada Num Du yan sha ngam re sai. Ngai ndaw pru mayu ai ngu yang, myi pat da chyalu woi dun nna, rung kata na namdum de woi sa ma ai. Namdum chyinghka hkum la, n la ra ai nga ma ai raitim, ngai grai chye gaya nngai, masha mu jang ndaw n pru hkraw mat, kan n sa hkraw mat rai nngai ngu tsun nna, chyinghka masawp la shingdang kau rai, myi pat da ya ai arai hpe malaw hpaw la nngai. Hka singgat hpaw shangoi tawn nna, ndaw pru la nhtawm, U Hka hte U numji numjoi ni ngoi garu ai shinggan de wundek namdum nye a shingdu ningtsa na ahku hku, chyan mada yu la nngai. Ngai tak ai hte maren, tsaw dik ai ma-un hpun ni tu dinggren jawng ai sha n-ga, kaga hpun kaba ni law law mung tu nna, maling kaba byin taw nga ai shara langai mi rai sai. Dai wang kaba hpe wut gumba tsaw hte kum shinggrup da nna, wang chyinghka kaba e galoi mung, hpyenla ni ayan zawng da ai Alung Gaiwang shara mi re ai hpe shingran mu nga nngai. Dai ningmu hpe yu la nna, myi bai pat la nhtawm, grai anya la ai jan zawn, chyinghka masawp hpaw Daw (IV) hpe bai matut hti ga.

RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


LABAU

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

KOSOVO, MONTENEGRO, SERBIA

RAWT MALAN HKRUNLAM

Yugoslavia kaw na 1990 – 2008 ning lapran garan mat wa ai mungdan 7 nga ai. Dai ni gaw Croatia, Bosnia and Herzegvina, Macedonia, Serbia , Montenegro , Slovenia, Kosovo ni rai nga ai. 1918, No.1 mungkan majan ngut ai hpang hkawhkam uphkang mungdan ni rai nga ai , Serbia, Croatia, Bosnia and Herzegovina, Macedonia, Slovenia, Montenegro mungdan 6 pawng hpawm nna Yugoslavia hkawhkam uphkang ai mungdan 1 byin wa ai. 1945, No.2 mungkan majan ngut ai hpang dai mungdan 6 hte Kosovo, Vojvodina ni hpe Tito ( prime minister ) gaw Yugoslavia munghpawm mungdan (Federal People’s Republic of Yugoslavia) hku nna uphkang wa ai. 1980, Tito si mat ai hpang Yugoslavia munghpawm mungdan kata sut masa hkrat sum ai, mungdan kata nru nra byin wa ai majaw 1991 ning kaw na 2008 ning du hkra mungdan langai hpang langai garan pru mat wa nga ai.

Kosovo 2008 ning hta Kosovo mungdan gaw Serbia npu kaw na awmdawm shanglawt lu ai mungdan hku nna mungkan de February 17 ya shani n dau dat ai. American gumsan mungdan gaw dai shaning February 18 ya shani shanhte ndau ai hpe hkap la sai. 2009 ning hta International Momentary Fund hte World Bank ni hta malawm langai hku nna shang lawm wa sai. 2011 ning du hkra rai yang Kosovo mungdan langai hku nna hkap la ai mungdan 75 rai sai. Kosovo mungdan kata hta Albania masha ni law malawng nga nna Muslim makam masham hpe kam sham ma ai. Ndai mungdan masha ni gaw mi moi BC 2000kaw nna ndai dai mungdan hta shanu nga lai wa sai ni re. No.2 mungkan majan ngut ai shaloi Tito wa gaw Kosovo ni hpe Albania hte Serbia mungdan lahkawng kaw nna ra ai mungdan kata nga na matu mai lata ai ngu tsun nna lau la ai. Raitimung hpang jahtum gaw Serbia mungdan kata kaw sha nga shangun nna uphkang wa ai. Dai majaw Kosovo ni gaw dai lam hpe n ra sharawng ai majaw 194445 ning nshung ta hta ninghkap n-gun madun ai lam ni hpe galaw wa ai shaloi adup zingri nna shazim kau ai. 1946, ning hta ka ai Yugoslavia ni a npawt nhpang gaw da ai tara kaw Kosovo masha ni lu la na ahkaw ahkang ni n lawm ai. 1954,57 ning ni hta Kosovo kaw na masha 195,000 hpe Turkey mungdan de atik anang htawt sit shangun ai. HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI

1963, hta bai ka ai gaw da ai tara kaw Kosovo ni hpe tinang a ginra hpe tinang uphkang na ahkaw ahkang jaw ai ngu ka shajat da ya ai. Tinang ginra tinang uphkang na ahkaw ahkang lu ai raitim lak lak lai lai rawt jat wa ai lam n nga ai sha mi moi na zawn rai nga ai. Serbia ni gaw Kosovo ni hpe shanhte a mung maden ( koloni ) hku upsha lai wa sai re. Serbia a jak rung ni kri na matu Kosovo kaw na nhprang rai ni hpe shaw la ai. Shang gumhpraw hta Serbia ni lu ai htam 4 hta na htam 1 sha Kosovo ni lu ai. 1980 Tito si mat ai hpang Serbia ni gaw Kosovo ni hpe roi sha, dang sha ai lam ni grau jat wa ai. 1981 ning hta Kosovo dakkasu jawng ma ni Yugoslavia asuya hpe gumlang n-gun madun ai hpe Serbia amyu malawng lawm ai Yugoslavia hpyen dap kaw nna sinat hte gap, adup zingri shazim ai majaw jawng ma 300 si hkrum nna , 7000 hpe yawm dik 6 ning htawng jahkrat kau ai. 2008 kaw Kosovo gaw mungmasha law law a myit hte rau Serbia kaw na awmdawm shanglawt lu sai lam hpe mungkan de ndau dat ai 2010 july shata kaw Mungkan tara rung (International Court of Justice) kaw nna Kosovo a awmdawm shanglawt lu ai lam ndau ai gaw htung tara ni hpe tawt lai ai lam n nga ai nga nna masat dat ya ai.


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

LABAU

pru na matu tsun ai shaloi Serbia ni nhkap la ai, ningdang kau ma ai. 2006 ning hta galaw ai mungshawa ra lata poi kaw garan pru na matu myithkrum ai tsa htam shadang 55.5% re ai majaw dai shaning hta Montenegro ngu ai mungdan nnan langai paw pru wa ai.

Kosovo mungdan kata kaw shanu nga ai masha 1733872 rai nna 88% gaw Albanian myusha ni rai nga ma ai. Kosovo mungdan gaw 4212 square mile kaba ai. Masha malawng gaw Musalim makam masham hpe hkap la ai ni re ai.

Montenegro mungdan gaw 5019 square mile dam na masha san 6 jan nga ai. Wungpawng mungdan gaw 34379 square mile kaba na masha wan 1 jan nga ai.

Serbia Montenegro 1878 ning hta Turkey ottoman ni a lata na lawt lu wa ai . 1914 ning hta Austria – Hungary ni shang gabye dip up bang wa ai majaw, Montenegro hkawhkam wa hprawng yen mat ai. Dai majaw 1918 ning hta Yugoslavia ni maga de shang mat ai. 1992 ning hkan e Croatia, Bosnia and Herzegovina, Macedonia, Slovenia, ni garan pru mat wa ai aten hta Montenegro hte Serbia pawng hpawm nna Yugoslavia munghpawm mungdan (Federal Republic of Yugoslavia ) hku nna nga nga ai. 1991-1995 ning hkan e Croatia hte Bosnia ni garan pru ai shaloi Montenegro ni gaw Yugoslavia hpang maga tsap nna n-garan pru lu hkra gasat lawm lai wa ai. 2003 ning du ai shaloi Yugoslavia munghpawm mungdan (Federal Republic of Yugoslavia ) ngu shamying da ai hpe Serbia hte Montenegro mungdan hku nna galai shamying kau ai. Dai hku galai shamying kau ai shaloi Montenegro ni hpe garan pru mayu ai rai yang mung shawa ni myithkrum ai tsa htam shadang 55 % du ai rai yang mai garan pru ai nga nna myithkrum da ma ai. 2005 ning hta Montenegro ni gaw Serbia kaw na garan

1918 kaw na mungdan 6 pawng hpawm nna Yugoslavia mungdan kaba langai hku nga wa ai mungdan gaw 1991 ning kaw na mungdan langai hpang langai garan pru mat wa ai majaw 2006 ning du ai shaloi Serbia mungdan ngu na shi hkrai sha ngam nga ai. Kaga myusha ni hpe shinggyim ahkaw ahkang tawt lai roi rip sha ai, amyu shamyit ai lai len ni a majaw 2002 ning hta Serbia ningbaw Milosevic hpe mungkan kaw nna tara jeyang hkrum ai.

Serbia mungdan kata kaw htingnu nga ai masha wan 6 jan daram nga ai. Malawng gaw Serb myusha ni rai nna orthodox makam masham hpe kam ma ai. 34116 square mile dam ai.

October 31, 2011 hta mungkan masha yawng wan 7,000 (7 billion) rai sai! (UNFPA)

Simsa Kasa Journal Htet la mai sai. RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


SUMLA SHIGA N-gu tum langai kaw na sha mam hpun (50) jan tu wa

SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

SUMLA SHIGA

Maga Yang Hpyen Yen Jawng Ma ni

Plastic n law ai manghkang (Nam lim Pa)

Nhkawng Pa Hpyen Yen Dabang

Photo - WPN Sinat kaba sama a majaw ma ni hpye ma (Nam Lim Pa)

Shakawn Kungdawn Laika 37:20 kaw hkren du ai Myen sinat pala

Photo - WPN Sinat Kaba chyen gama hkra ai (15) ning Jawngma num (Nam Lim Pa)

RC Church hta (3) ya jan rim zing da ai kaw marai (38) hta lawm ai yan nu.

HPYEN YEN LAKAWN LANAWN JINGHKRI

Photo - WPN

Photo - WPN


SIMSA KASA Journal Volume -2, Issue - 2 / 2011 October 30 ya

GA SHAGAWP

Nye! Buga.. Aw ! nye mare buga wa katsi katsang, Madu nga tim hprawng shakram kau da ra ai manghkang; Mare masha ni yawng gaw hprawng shakram da, Mare Kata hta gaw katsi katsang hpa sharat pyi n na; Nta grup-yin hta gaw tsingdu tsingman hkrai Nta kata de gaw yu ni she madu tai; Mare nta shagu hta masha kadai n nga Laisa laiwa pyi hkrit na zawn nga U, Wa, Yamnga ni mung chye ai de hprawng Myen hpyen ni mu ai hpe gaw sat katawng Gwi, Nyau ni hpe shat kadai njaw Nta grup-yin hkan e she si hkraw Nta kata masha kadai n nga, Kahkun sumbra sha Mare ting gaw zim hte zam Ngam ai dusat yamnga ni gaw madu tam Simsa la ai nye buga wa, Ya gaw madu nnga ai yi dingsa hpa Laiwa laisa nam laja, Mare kata hkrunlam hta Dai zawn re ai hpe wa mu

Hpyen yen brang ngai myiprwi si she pru Myit yu magang masin n si Yehowa Karai Kasang kaw chyu shingbyi Matsan dum ai nye buga hpe Simsa ngwipyaw na galoi she Mungdan lawan ngwipyaw simsa hkra Myusha ni yawng Karai Kasang kaw kyuhpyi shadut ra Myusha ni yawng a shawnglam hpe Yehowa Karai Kasang chyu she Ngwi pyaw simsa lam jaw lu Karai Kasang hpe kam sham ai ni yawng myitru myit tsang lam n pru Hpyi ai wa hpe jaw na Tam ai wa mu na A kawk ai wa hpe hpaw ya na. Shadau Awng Awng

GINRA SHAGU NA HPYEN YEN MASHA JAHPAN 16/6/2011 to 27/10/2011 ya shani du hkra na Jahpan Ginchyum

Source: Hpyen Yen Lakawn Lanawn Komiti (IDP and Refugee Relief Committee) RELIEF ACTION NETWORK FOR IDP AND REFUGEE


WAN NAT HKRUM AI NAM SAN YANG MARE Myen hpyen Du “Awng Naing U” woi awn ai LIR (438) Dap ni hte LIB (121) Myen hpyen dap ni 17 October, 2011 ya shani Manmaw maga na Nam San Yang mare de du lungwa nna, Nawku ku nga ai hpung masha ni hpe sinat hte sa gap ai, gyit adup shagyeng zingri ai lam ni hpe galaw mat wa ai lam chye lu ai. Ndai lam hte seng nna tatut hkrum sha ai hpung sara langai kawn tsun dan ai. “Ngai hte rau hpung masha marai (30) ram Nawku Jawng kata Nawku ku na matu hpawng nga yang, Myen Hpyenla ni Nawku Jawng de di di sa wa nna sinat hte sa gap ai majaw anhte mung hkrit kajawng ai hte “anhte mungshawa ni she rai ga ai” ngu, Ma ni hte gumgai ni mung marawn jahtau hkrap wa ai. Myen Hpyenla ni Nawku jawng kata de shang wa nhtawm, “La ni pru wa mu” nga, tsun ai majaw anhte marai (5) pru wa ai. Pru wa ai hte anhte hpe gyit kap rai nna, “nanhte shanglawt asuya a mungshawa hpyenla ni re, nanhte a sinat hte bawm ni gara kaw tawn da ai rai? bawm ni hpe gara hkan hkam da ai rai?” nga nna san ai. “Anhte n chye ai, shanglawt hpyenla mung n rai ga ai” ngu tsun tim, “gara kaw tawn da ai” nga hkrai san nna sinat hte gayet, lagaw hte htawng zingri ai. Lagaw hte htawng ai majaw Ga kaw taw ai lungdin hte ngai na lahtan (1”) mi daram adawt je kau ai. Dai hpang shanhte a shingma ba htung pa ni hpe anhte hpe rim la ai Kahtawlik Nawku jawng kaw nna mare baw Myen Gawk Ngu duhkra hpai shangun ai. Dai shara kaw Shanglawt Hpyenla ni hkap taw ai majaw gasat poi byin nna Shanglawt ni hting nut mat ai hpang, shanhte shara la kau ai. Mare kaw na lawk salang “Hte Maung” hpe Mawdaw baw dingsa kaw gyit nna gap sat nna, shi a cycle hpe mung wan nat kau ya ai. Sinat hte makau grup-yin hkan e hkrup mara gap ai majaw mare masha lahkawng hpe pala hkra nna si mat ai. Mare na gat seng ni hte nta ni hpe mung adup hpaw nna ra ai arung arai ni yawng la kau nhtawm nta ni hpe wan nat kau ya ai. Anhte hpe gaw rim la mat ai hpang jahpawt hkying 8:00 a.m. daram hta bai dat ya ma ai.” nga nna tatut hkrum sha ai Kahtawlik hpung sara Jangma Awng Li kawn tsun sanglang dan mat wa ai. Ya du hkra Nam San Yang mare masha ni a nta yawng (29) ram wan nat hkrum sai lam chye lu ai. Shagawng Brang

Ndau shana laika 1. Majan a majaw tsin-yam jamjau hkrum nga ai hpyen yen ni a nsen hte, buga shara shagu na Wunpawng myusha ni a shiga ni hpe mungkan shara shagu kaw nga ai myusha ni chye lu na matu yaw shada let Simsa Kasa Journal hpe dip shabra ai re. 2. Manu jahpu la nna dut shabra ai lam hpe n galaw ai sha, laika hti shawa ni aten dep lu hti hkra galaw lajang sa wa nga ai re majaw, nu wa hpu nau yawng a madi shadaw lam amyu myu ra nga ai re. 3. Madi shadaw mai ai ladat ni: • Garum gumhpraw jaw bang ai lam (Fund Donation) • Buga Kahtawng langai a matu Journal hpe kumhpa jaw ai ladat (Simsa Kasa Journal as a love Gift to friends) • Journal a matu ka-ngau shagun ya ai lam (Article Contribution) • Journal shabra ya ai lam (Distribution)


Simsa Kasa Journal | Vol. 2, Issue 2