Page 56

RECENZJE - K

s i ą ż k a

O Żydach i chrześcijanach

Po raz pierwszy po „Żydowską politeję i Kościół w Imperium Rzymskim u schyłku antyku” Jana Iluka sięgnąłem szukając tematu do pracy magisterskiej. Wtedy zapoznałem się dopiero z pierwszym tomem, pokazującym wizję synagogi, jaką swoim wiernym przedstawił święty Jan Chryzostom. Niedawno zaś miałem okazję poznać dzięki Autorowi wizję Jezusa i chrześcijaństwa, jaka przedstawiali Żydzi.

Rafał Growiec Konflikt światopoglądowy między Synagogą a Kościołem był nieunikniony. Chrześcijaństwo, wprowadzające do kultu Boga Jedynego dwie kolejne Osoby, odrzucające rygorystyczne przepisy Prawa budziło sprzeciw rabinów i ortodoksyjnych Żydów. Tak samo chrześcijanie, których spora grupa wywodziła się z judaizmu musieli bronić się przed oskarżeniami o politeizm, herezję i bluźnierstwo i ostro występowali przeciwko tym, którzy żyli i czcili Boga po staremu. Konflikt narastał, ewoluował. Znalazł odbicie w literaturze – już Celsus krytykując wyznawców Chrystusa powoływał się na jakiegoś Żyda. Jan Iluk jako pierwszy przełożył z greki osiem „Mów przeciw judaizantom i Żydom” na język polski, opierając się na Patrologii Migne'a i wydał najpierw w WAMowskiej serii Źródła Myśli Teologicznej (t. 41). Zamiarem autora było przyjrzenie się relacjom chrześcijańsko-żydowskim pod koniec IV wieku naszej ery. Jak się one kształtowały? Co myśleli chrześcijanie o

s. 56

“Chryzostom w swo-

ich homiliach, nie tylko skierowanych przeciwko judaizantom, stawiał sobie za zadanie poruszyć słuchacza, co skutkowało częstym używaniem inwektywy. Czym ona była? Rodzajem starożytnego stand-up’u. Żydach a Żydzi o chrześcijanach? TOM I: CHRZEŚCIJANIE O ŻYDACH W IV wieku temat judaizmu podjął młody antiocheński kapłan, Jan, zwany Złotoustym (gr. Χρυσόστομος, Chrisostomos). Jego szczególnym zmartwieniem był fakt, że wielu chrześcijan udawało się na żydowskie procesje, leczyło się u Żydów – jednym słowem siedzieli okrakiem na granicy

między dwoma politejami (sposobami życia, religiami, systemami państwowymi). Właśnie przeciwko takim judaizantom Chryzostom wygłosił na przełomie 386. i 387. roku osiem płomiennych mów, w których starał się wykazać, że judaizm i Żydzi są tym, od czego szanujący się, myślący człowiek – a już szczególnie chrześcijanin! – powinien się trzymać z daleka. Profesor Iluk twierdzi, że mowy te nie były bezpośrednio przeciwko Żydom i judaizmowi (s. 28). Mimo to Jana z Antiochii traktuje się nieraz jak pierwszego (nie tylko czasowo, ale i jakościowo) antysemitę. Dlaczego? Chryzostom w swoich homiliach, nie tylko skierowanych przeciwko judaizantom, stawiał sobie za zadanie poruszyć słuchacza, co skutkowało częstym używaniem inwektywy. Czym ona była? Rodzajem starożytnego stand-up'u. Licentia poetica pozwalała używać przeciwko adwersarzowi wszelkich możliwych zabiegów retorycznych, stylistycznych czy estetycznych, byle tylko osiągnąć cel. Stąd

Może coś Więcej, nr 19  
Może coś Więcej, nr 19  
Advertisement