Page 1

Meerjarenstrategie MOVISIE 2012 - 2015

Kennis met impact Voor een krachtige samenleving


Colofon Redactie: afdeling communicatie MOVISIE Fotografie: I-Stock, Redmar Kruithof (cover) Vormgeving: Suggestie en Illusie, Utrecht Drukwerk: Libertas Bestellen: www.movisie.nl Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan onder voorwaarde van de bronvermelding: Š MOVISIE, kennis en aanpak van sociale vraagstukken. Utrecht, januari 2012


Meerjarenstrategie MOVISIE 2012 - 2015

Kennis met impact Voor een krachtige samenleving


Inhoudsopgave MOVISIE de komende jaren

3

Instituut en onderneming

5

Programma’s die aansluiten

7

Effectiviteit en vakmanschap

9

Participatie en actief burgerschap

12

Sociale zorg

15

Huiselijk en seksueel geweld

18

Gebiedsgericht werken

21

Realiseer uw maatschappelijke opdracht

Zo werken wij

Door deze brochure heen leest u bij dit tekentje over de pluspunten van het werken met MOVISIE. Punten waar u ons op kan en mag aanspreken. Graag zelfs.

24


MOVISIE de komende jaren In deze brochure leest u waar onze focus tot en met 2015 ligt en wat onze ambities zijn. Deze focus en ambities vinden een stevig fundament in de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen, maar ook in wensen en behoeften vanuit het veld. Niet voor niets hebben we alle belanghebbenden de afgelopen jaren regelmatig bevraagd over ons functioneren.

Focus

Impact

Werken aan een krachtige samenleving met burgers

We willen vaker het verschil maken met onze kennis-

die zoveel als mogelijk zelfredzaam zijn; deze missie

functie. Samen met welzijnsorganisaties, gemeenten,

is en blijft actueel en sluit aan bij maatschappelijke en

vrijwilligersorganisaties en belangenbehartigers werken

politieke ontwikkelingen. Zowel politici als betaalde

we aan een stevig kennisfundament voor de sociale

beroepskrachten spreken steeds vaker van buurtkracht

sector en het vakmanschap van de sociale professional.

en burgerkracht. In onze programma’s zullen we ons

Door nadrukkelijk voorrang te geven aan visieontwik-

duidelijker richten op deze kracht en zelfredzaamheid,

keling, debat, agendering, advies en trendonderzoek

en de ondersteuning daarvan met effectieve kennis.

ontwikkelen we een aansprekende en samenhangende inhoudelijke agenda voor de komende jaren. Dit vormt de basis voor het verzamelen, valideren, verrijken en

Zo werken wij

verspreiden van kennis. Effectiviteit en vakmanschap vormen de spil in al onze programma’s.

Kennisfunctie

Blijvend verbeteren

We verzamelen en verspreiden

Onderzoek laat zien dat we een goede naam hebben als

kennis over sociale vraagstukken.

partner in het verzamelen, verrijken en verspreiden van

De adviestrajecten die we uitvoeren

kennis. En ook de adviezen op basis van die kennis wor-

zijn ter ondersteuning van die

den gewaardeerd. We blijven onze kennis- en advies-

kennisfunctie.

functie aanscherpen door te leren van (zelf)evaluatie en het volgen van de laatste ontwikkelingen binnen onze vakgebieden. Zoals u dat van ons gewend bent: betrokken, resultaatgericht en inventief.

Meerjarenstrategie 2012-2015 3

***


Duurzaamheid Een kennisfundament bouw je niet in korte tijd. Onze missie en de landelijke kennisfunctie vereisen meerjarige

Zo werken wij

en duurzame programma’s. Er is immers tijd nodig voor sociale interventies om hun effectiviteit aan te tonen. Het kost dus ook tijd om deze interventies te volgen en te onderzoeken. Ook voor het inbouwen van kennis in opleidingen en het komen tot een goede en soepele samenwerking kunnen we niet over één nacht ijs gaan.

Professionalisering Effectieve kennis krijgt pas echt impact als de sociale professional haar ook weet toe te passen. En natuurlijk moet ook zijn organisatie daarop ingesteld zijn. Wij werken aan professionalisering

Als u ook werkt aan een krachtige samenleving en u herkent zich in bovenstaande, dan is er alle reden om onze partner te worden of te blijven.

Marijke Steenbergen, Raad van Bestuur

“We willen impact realiseren en zetten in op een versterking van onze landelijke kennisfunctie”

***

4 Meerjarenstrategie 2012-2015

en vakmanschap.


Instituut ĂŠn onderneming Wat zijn we? We zijn een onafhankelijke stichting, deels gefinancierd met een instellingssubsidie van het ministerie van VWS en deels met inkomsten vanuit marktopdrachten. Een kennisinstituut ĂŠn een kennisonderneming. Onze activiteiten sluiten aan bij beleidsimpulsen en

blijven. En de kennis over die vraagstukken zou ook niet

kenniscycli die in het teken staan van een maatschappe-

zo maar zijn weg naar het veld vinden. We proberen

lijke opdracht. We zijn er immers voor een krachtige en

maatschappelijke vraagstukken helder te krijgen met

zelfredzame samenleving. Dat we daarbij ondernemend

visie en debat, agendering, advies en trendonderzoek.

optreden is noodzakelijk om ook als instituut compleet

We verrijken de verkregen kennis en verspreiden deze

te zijn. Zonder onze ondernemende zin zou een flink

door advies, training, kennisuitwisseling en implementa-

aantal maatschappelijke vraagstukken onderbelicht

tie. Deze laatste vier activiteiten leveren vervolgens een goede toetsing en weer nieuwe kennis op. Kennis die ons helpt oplossingen te bieden voor sociale vraagstukken. Zo is de cirkel weer rond.

Zo werken wij

Grenzen aan ondernemen We opereren als kennisonderneming op het snijvlak

Duurzaamheid

van markt en overheid, maar we zijn selectief in onze

Kennis opdoen en maken vergt geduld

marktactiviteiten en laten die ondersteunend zijn aan de

en een lange adem. We leggen daarom

kennisfunctie. Wij zullen geen marktopdrachten uitvoe-

de nadruk op grotere, meerjarige pro-

ren die afdoen aan de bereidheid van anderen om kennis

gramma’s. Korte projecten zijn er om

beschikbaar te stellen of die geen meerwaarde bieden

kennis te toetsen. Het is van belang de

voor kennisontwikkeling. Daarbij mogen de opdrachten

verbinding tussen onderwerpen te zien,

ons niet beperken in met wie we samenwerken. Kennis

te respecteren en te benutten. Verre-

maken doe je samen; dat is en blijft ons adagium. Kennis

gaande samenwerking met de overheid

verspreiden doe je ook samen. Dat betekent dat we advies,

en het veld zijn onontbeerlijk voor een

training, kennisuitwisseling en implementatie niet bij

duurzame implementatie.

onszelf houden, maar overlaten aan andere partijen zodra dat mogelijk is.

Meerjarenstrategie 2012-2015 5

***


Visie & debat Agendering Advies Trendonderzoek

Onderzoek Methodiek- en instrumentontwikkeling Kennisontwikkeling

De functies van MOVISIE in relatie tot de (lokale) samenleving en de sociale sector.

***

6 Meerjarenstrategie 2012-2015

Kennisuitwisseling Advies Implementatie Training


Programma’s die aansluiten Investeren in een krachtige samenleving waarin burgers zoveel als mogelijk zelfredzaam zijn, vraagt om daadkracht. Daarom hebben we onze programma’s goed bekeken, geschrapt in wat minder belangrijk is gebleken en de kern in nieuwe programma’s ondergebracht.

De basis voor deze indeling ligt in maatschappelijke

Soms ten koste van sociale netwerken, maar gelukkig

ontwikkelingen. We hebben het dan over de

heel vaak ook ten bate daarvan. Wat we al langer

verzorgingsstaat die in hoog tempo plaats maakt voor

zagen aankomen, maar wat nu werkelijk plaatsvindt,

een participatiemaatschappij. Burgers moeten in staat

is vergrijzing, ontgroening en een flinke toename

gesteld worden om hun eigen verantwoordelijkheid

van het aantal (kleine) huishoudens. Samen met de

te nemen en meer deel uitmaken van de samenleving

invloed van de multiculturele samenleving vragen deze

en een sterk sociaal netwerk. Extra moeilijk, want

ontwikkelingen om nieuwe antwoorden en aanpakken.

traditionele samenlevingsverbanden veranderen door

Een andere belangrijke ontwikkeling waar we meer

globalisering, technologisering en individualisering.

rekening mee gaan houden is het feit dat de sociale sector zich steeds beter moet verantwoorden en effectiever en efficiënter moet gaan werken.

Zo werken wij

Met deze maatschappelijke ontwikkelingen, de beleidsontwikkelingen en onze lessons learned hebben we vijf

Flexibiliteit

programma’s ingericht. De programma’s zijn nauw met

We spelen flexibel in op maatschappe-

elkaar verbonden en benaderen regelmatig dezelfde

lijke ontwikkelingen door onze mensen

problematiek vanuit verschillende, elkaar aanvullende

ruimte te bieden voor ondernemend

perspectieven.

gedrag en verregaande samenwerking. De grenzen aan inhoudelijke programma’s – voor zover ze bestaan – zijn er om overschreden te worden.

Meerjarenstrategie 2012-2015 7

***


De programma’s: 1. Effectiviteit en vakmanschap

4. Huiselijk en seksueel geweld

Kernwoorden: weten wat werkt, effectiviteit van me-

Kernwoorden: veiligheid thuis, in instellingen,

thoden, trendonderzoek, professionalisering, sociale

organisaties, bedrijven en in de openbare ruimte.

innovatie, internationale activiteiten, organisatieversterking, visie, debat en agendering. 2. Participatie en actief burgerschap Kernwoorden: participatie, vrijwillige inzet, cliënten-

5. Gebiedsgericht werken Kernwoorden: integrale aanpak, samenlevingsopbouw, plattelandsontwikkeling, sociaal en groen, kunsten cultuur en welzijn, bedrijven en welzijn.

en bewonersparticipatie, maatschappelijke participatie door kwetsbare groepen, homo-emancipatie,

Over de inhoudelijke focus van deze programma’s leest

mannen- en vrouwenemancipatie en interculturalisatie.

u meer op de volgende pagina’s. We willen benadrukken

3. Sociale zorg

dat inhoud en domeinafbakening niet statisch zijn maar

Kernwoorden: informele zorg, mantelzorg, zelfregie,

zich ontwikkelen aan de hand van de verdere maatschap-

empowerment, wonen, welzijn, zorg en preventie.

pelijke ontwikkelingen en nieuwe sociale vraagstukken.

Effectiviteit en vakmanschap Participatie en actief burgerschap

Gebiedsgericht werken

Huiselijk en seksueel geweld

Sociale zorg

Vijf onderscheidende maar met elkaar verbonden programma’s, met Effectiviteit en vakmanschap als programma dat in de vier andere een sterke voorwaardelijke rol speelt. Het programma Gebiedsgericht begeeft zich in alle domeinen en staat een integrale aanpak voor.

***

8 Meerjarenstrategie 2012-2015


Effectiviteit en vakmanschap Iedere zichzelf respecterende sector wil en moet effectief zijn Met het programma Effectiviteit en vakmanschap rich-

als Welzijn Nieuwe Stijl, de aangekondigde decen-

ten we ons op een dynamische sociale sector waarin

tralisatie van AWBZ naar de Wmo en de Wet werken

gedreven, maar vooral ook bedreven beroepskrachten

naar vermogen, nieuwe eisen aan de professionele

op effectieve wijze maatschappelijke vraagstukken

kwaliteit die de uitvoerende organisaties in de sociale

aanpakken. Zij maken gebruik van onderbouwde ken-

sector moeten kunnen bieden. Eén ding is zeker, laten

nis en helpen met het ontwikkelen hiervan. Universi-

zien wat werkt wordt steeds belangrijker. Om goed

teiten, hogescholen en partijen in het veld een kunnen

verantwoording af te kunnen leggen, maar ook om de

hierbij een belangrijke rol spelen door onderzoek te

aanwezige middelen goed te gebruiken.

doen. Wij willen dit stimuleren en eraan bijdragen. Ook een goede aansluiting van beroepsopleidingen op

Dat is een grote uitdaging. De professional en zijn

de beroepspraktijk en -toekomst is onontbeerlijk. Net

organisatie vormen de basis, door hen moeten me-

als een effectieve samenwerking in ketens, netwerken

thoden de kans krijgen hun effectiviteit te bewijzen.

en allianties, zodat er een betere afstemming van

We moeten ook inzien wanneer iets niet effectief is.

werkprocessen tussen bestuurlijke, organisatorische,

Onderzoek is belangrijk om te achterhalen wat werkt.

uitvoerende niveaus komt.

Debat en visievorming zijn nodig om te agenderen en

Een sterke noodzaak

te verspreiden, om kennis te toetsen en zichtbaar te maken, om de (organisatie)gevolgen in beeld te bren-

Steeds vaker voeren we de discussie over de toege-

gen. En om te verbinden, want kennis maken kunnen

voegde waarde van het welzijnswerk. Forse bezuinigin-

we alleen samen.

gen bij gemeenten en rijksoverheid maken het geven van een goed antwoord nijpender en tegelijkertijd niet

Spil en aanjager

eenvoudiger. Inhoudelijk klinkt de roep om nieuwe

Het programma Effectiviteit en vakmanschap is de spil

professionals, die meer outreachend en integraal wer-

en aanjager van al onze programma’s. Het programma

ken. Ook vanwege een steeds verder gaande decentra-

kan tegelijkertijd niet zonder de andere programma’s

lisatie en de behoefte aan nieuwe verhoudingen tussen

vanwege de daar opgedane kennis.

overheid, instellingen en burgers. Burgers krijgen daarbij een toenemende verantwoordelijkheid voor hun eigen welzijn en buurt. Concreet stellen veranderingen

Meerjarenstrategie 2012-2015 9

***


Voorbeeldprojecten

Effectieve sociale interventies

Effectiviteit en vakmanschap in de praktijk

Verder ontwikkelen van de databank Effectieve sociale

Maatschappelijke organisaties en gemeenten inspireren,

interventies. Ondersteuning en advies bij ontwikkeling,

adviseren en begeleiden bij organisatievernieuwing en

implementatie en borging van methoden. Passend be-

nieuwe samenwerkingsvormen.

wijs voor effectiviteit in de sociale sector ontwikkelen.

Trends en debat Professionaliteit verankerd

Signaleren van trends en stimuleren van debat en

Formuleren van kwaliteitsstandaarden voor de uitvoe-

agendering, bijvoorbeeld in de Wmo-monitor 2012, het

ring van de dienstverlening op de prestatievelden van

Participatiedebat en op www.socialevraagstukken.nl.

de Wmo. Het versterken van de competenties van de uitvoerende beroepskrachten in de organisaties om hen toe te rusten voor een goede kwaliteit van uitvoering.

***

10 Meerjarenstrategie 2012-2015


De eerste prioriteit van Astrid van der Kooij, manager Effectiviteit en vakmanschap:

“Weten dat je iets bijdraagt”

“Mijn eerste prioriteit is ervoor zorgen dat effecti-

in het veld. Dus met (welzijns)instellingen, ge-

viteit en professionalisering hand in hand gaan. Als

meenten, brancheorganisaties als de MOgroep,

vrijwilliger wil je dat je inzet er echt toe doet voor

hogescholen, universiteiten en andere kennisin-

een ander. Als betaalde beroepskracht wil je laten

stituten. Dit geven we samen met de inhoudelijke

zien laten dat jouw werk ook echt bijdraagt aan

programma’s binnen MOVISIE concreet vorm.”

het aanpakken van sociale vraagstukken. Daarvoor heb je een werkende combinatie van interventies

Het gewenste resultaat?

én vaardigheden nodig.”

“Wat ik voor me zie, zijn goede professionals die heel bewust methodes inzetten die werken en die

Met wie doen we dat?

daar ook de vaardigheden voor hebben. Daarbij

“Het vergroten van de effectiviteit en vakman-

hoort een onderwijsaanbod waarin zowel vaardig-

schap kan alleen samen met de betrokken partijen

heden als interventies aan bod komen.”

Meerjarenstrategie 2012-2015 11

***


Participatie en actief burgerschap Iedereen doet mee in een open maatschappij Met het programma Participatie en actief burgerschap

Participatie mogelijk maken

willen we bereiken dat iedereen naar vermogen mee

We helpen organisaties en overheden hun

kan doen in de maatschappij. Én dat de maatschappij

participatieopdrachten zo goed mogelijk te vervullen.

toegankelijk is voor iedereen, ongeacht sekse, leeftijd,

Daarbij richten we onze aandacht op maatschappelijke

religie, seksuele oriĂŤntatie, etniciteit, handicap of

participatie (in de vorm van vrijwillige inzet en

sociaaleconomische status. Mensen hebben zoveel

burgerinitiatieven), op arbeidsparticipatie (werken

mogelijk zelf de regie over hun leven, kennen hun eigen

naar vermogen) en participatie voor en door kwetsbare

kracht en worden daar op aangesproken. Daar waar zij

groepen. In 2012 ligt onze hoogste prioriteit bij de

moeite hebben met participeren, krijgen ze meer kans

decentralisatie van extramurale begeleiding (vanuit

zich te emanciperen, maar ook ondersteuning.

AWBZ naar de gemeente) en bij de uitvoering van

Participatie neemt toe

landelijke en lokale bezuinigingen hebben deze

Sinds de komst van de Wmo in 2007 is de aandacht voor

ontwikkelingen directe gevolgen voor mensen die toch

actieve deelname van alle burgers aan de samenleving

al in een kwetsbare situatie verkeren als gevolg van

sterk toegenomen. Het gaat om vele vormen van

een beperking, arbeidsongeschiktheid of langdurige

deelname. Van meedenken over beleid tot het doen

werkloosheid. Hun maatschappelijk participatie is in

van allerlei soorten vrijwilligerswerk, van het laten

het geding. Organisaties en overheden spelen een rol

participeren van kwetsbare groepen tot re-integratie

in het beperken van deze gevolgen en het versterken

in arbeid, van het vergroten van toegankelijkheid voor

van de zelfredzaamheid van deze mensen, zodat zij

mensen met een beperking aan allerlei activiteiten tot

zoveel mogelijk op eigen kracht de gevolgen het hoofd

leefbaarheidsprojecten. Vanuit dit programma wordt

kunnen bieden.

nauw samengewerkt met het programma Sociale zorg, waarbij onder andere vrijwilligers mensen met een zorgvraag helpen zelfredzaam te blijven, want burgerparticipatie wordt steeds belangrijker om het zorgniveau op peil te houden.

***

de Wet werken naar vermogen. Samen met de

12 Meerjarenstrategie 2012-2015


De eerste prioriteit van Marjet van Houten, senior adviseur Participatie en actief burgerschap:

“Zelf de regie over je leven voeren“ “De synergie die we in dit programma creëren

ongeorganiseerde burgers. Afstemming en samen-

tussen de verschillende kanten van participatie

werking tussen de wereld van sociale zekerheid

is essentieel. De ondersteuning aan kwetsbare

- ik noem hier Divosa - en zorg en welzijn is een

mensen is vaak opgedeeld, maar in het leven zijn

absolute must. Beide sectoren hebben veelal te

de problemen vaak met elkaar verbonden. Het is

maken met dezelfde mensen.”

belangrijk dat mensen zelf de regie over hun eigen leven kunnen blijven voeren. Focussen op participa-

Het gewenste resultaat?

tie breed, vanuit de gedachte van zelfregie, is echt

“Maatschappelijke steun die zo toegankelijk is dat

noodzakelijk.”

mensen zich op hun plek voelen in onze samenleving. Steun die uitgaat van wat mensen zelf

Met wie doen we dat?

willen en kunnen, met een optimale mix van eigen

“Met cliënten en hun organisaties; Wmo-raden,

inbreng en externe steun.”

belangengroepen, actiecomités en ook gewoon

Meerjarenstrategie 2012-2015 13

***


Lokaal centraal

Voorbeeldprojecten

We helpen uitvoeringsorganisaties en gemeenten om de overgang te maken van het ondersteunen naar

Effectieve participatie-interventies

het versterken van de eigen kracht van mensen. Deze

Inventariseren effectieve interventies en verspreiden

empowerment vraagt om verandering op drie niveaus.

gevonden interventies, onder andere via de databank

Van de cliĂŤnt vraagt het om optimale benutting van

Effectieve sociale interventies.

zijn of haar eigen mogelijkheden. Van uitvoerende betaalde beroepskrachten vraagt het om de inzet van

CliĂŤntparticipatie

(effectieve) methoden gericht op de versterking van

Kwaliteit van cliĂŤntparticipatie vergroten, innovatie

eigen kracht en het mogelijk maken van zelfregie. Van

door cocreatie, in beeld brengen van veranderingen als

beleidsmakers vraagt het om het mogelijk maken van

gevolg van de decentralisatie AWBZ, Jeugdzorg en de

een krachtgerichte manier van werken. Maatschap-

Wet werken naar vermogen.

pelijke organisaties en gemeenten helpen we bij het maken van de noodzakelijke keuzen: op wie richten

Decentralisatie AWBZ

we ons, en op wie niet? Wat doen we, en wat niet?

Ondersteunen van gemeenten, welzijnsinstellingen en

Op welk moment moeten we iets doen, en wanneer

organisaties op het terrein van wonen, arbeid en zorg.

vooral ook niet? En is hulp en ondersteuning tijdelijk nodig of blijvend?

Kwetsbare burgers toeleiden naar arbeid Bevorderen van de maatschappelijke en arbeidsmarktparticipatie van kwetsbare burgers.

***

14 Meerjarenstrategie 2012-2015


Sociale zorg Mensen met een zorg- of hulpvraag, maar ook met eigen kracht Met het programma Sociale zorg willen we bereiken dat

Deze laatsten moeten hun functie anders invullen en de

mensen met zorg- of hulpvragen zoveel mogelijk zelfred-

nadruk leggen op ondersteuning van eigen kracht en

zaam zijn, zeggenschap hebben over hun eigen leven en

zelfregie van cliĂŤnten in plaats zelf het aanbod vanuit de

naar vermogen meedoen in de samenleving. Dat draagt

professionele organisaties in te vullen. De gemeente is

bij aan een sterke en leefbare samenleving. Voor de

in toenemende mate verantwoordelijk voor maatschap-

zorgvragers zelf betekent het dat ze zich optimaal kunnen

pelijke ondersteuning en zorg mede door de decentrali-

ontplooien en kwaliteit van leven ervaren. Het program-

satie van AWBZ-taken naar gemeenten. Dit maakt dat we

ma draagt bij aan lokaal georganiseerde sociale zorg,

samen met organisaties in het veld van zorg, welzijn en

geboden door mantelzorgers, vrijwilligers, zorgverleners,

wonen allerlei vormen van maatschappelijke ondersteu-

sociale professionals (zorg, welzijn, wonen), lotgenoten en

ning mĂłeten versterken en innoveren. Enerzijds omdat

ervaringsdeskundigen in de leefwereld van de cliĂŤnt.

de zorg anders te duur is, anderzijds om de eigen kracht

Rol betaalde beroepskrachten

en het sociale netwerk van mensen te benutten. Het programma Sociale zorg legt de nadruk op ondersteuning

Zorg en welzijn zijn sterk in beweging. De ondersteuning

die vroegtijdig, zo licht als mogelijk en dichtbij de sociale

door mantelzorgers en vrijwilligers wordt steeds belangrij-

leefwereld van mensen wordt georganiseerd. Dit wordt

ker ten opzichte van de rol van betaalde beroepskrachten.

in samenwerking met het programma Gebiedsgericht werken vormgegeven.

Zo werken wij

Kwetsbare burger centraal Centraal staan de kwetsbare burgers en de ondersteuners in hun directe omgeving (mantelzorgers en vrijwilligers).

Impact en kwaliteit

Met kwetsbare burgers bedoelen we mensen die behoefte

Ons werk moet iets teweeg brengen.

hebben aan ondersteuning op het snijvlak van zorg,

Dat lukt met de juiste mensen op het

welzijn en wonen, bijvoorbeeld vanwege beperkingen op

juiste onderwerp, de samenhang tussen

lichamelijk, zintuiglijk, verstandelijk gebied of vanwege

de verschillende onderwerpen duide-

psychosociale of psychiatrische problemen. Mantelzor-

lijk te maken en integraal te werken.

gers kunnen overigens in hun zorg voor hun kwetsbare

Samen met partners.

naaste(n) zelf ook kwetsbaar worden, wanneer zij overbelast raken.

Meerjarenstrategie 2012-2015 15

***


Voorbeeldprojecten

Wat werkt binnen Sociale zorg?

Decentralisatie AWBZ

Verzamelen en beschrijven van nieuwe, werkende inter-

Ondersteunen van gemeenten, welzijnsinstellingen en

venties en het verspreiden van informatie over werkza-

organisaties op het terrein van zorg, arbeid en wonen.

me methoden, onder andere in de databank Effectieve

In dit project wordt nauw samengewerkt met het pro-

sociale interventies.

gramma Participatie en actief burgerschap.

Zelfregie en eigen kracht

Uitdagingen voor een krachtige informele zorgÂ

Ondersteunen en toerusten van professionals, vrij-

Aandacht voor (de grenzen aan) het ondersteunen

willigers, ervaringsdeskundigen, mantelzorgers en hun

van zorg in eigen kring. Verkennen risicogroepen met

organisaties om meer en beter te werken vanuit het

expliciete aandacht voor ontspoorde mantelzorg. Stimu-

concept zelfregie en eigen kracht.

leren van methodisch werken. Investeren in het scholen van professionals en vrijwilligers.

Samenwerking formeel en informeel Vanuit onderzoek en praktijk bijdragen aan een optimale samenwerking tussen betaalde beroepskrachten en informele zorgers.

***

16 Meerjarenstrategie 2012-2015


De eerste prioriteit van Hilde van Xanten, senior adviseur Sociale zorg:

“De urgentie is duidelijk”

“In veel gemeenten zie je dat de samenwerking

redzaamheid en kracht van bewoners de ruimte

tussen (kwetsbare) burgers, mantelzorgers,

kan krijgen en worden gefaciliteerd vanuit het

vrijwilligers én professionals volop in beweging

welzijnswerk en de zorg.”

is of komt. Mijn prioriteit is het daadwerkelijk bij elkaar brengen van formele en informele

Het gewenste resultaat?

zorg. Door burgers bewust te maken, door

“In Apeldoorn streven we naar een sterkere

mantelzorgers en vrijwillige inzet te versterken,

samenwerkingsstructuur door onder meer een ge-

maar ook door professionals binnen organisaties

deelde wijkagenda. De professionals zullen meer

ruimte te geven.”

en meer werken vanuit de participatiegedachte en Welzijn Nieuwe Stijl. Daarvoor is training en

Met wie?

coaching nodig. Informele zorg en professionele

“In de driehoek gemeenten, burgers, professio-

zorg zijn beide in beeld bij dienstverlening en hulp

nals ontstaat nu urgentie. We werken nu in de

aan burgers. Met lokale organisaties (zoals De Kap,

Gemeente Apeldoorn aan een mooie praktijkcasus

MD Veluwe en WisselWerk) worden afspraken

waarbij de vraag speelt in hoeverre de zelf-

gemaakt om dit in de praktijk te brengen.”

Meerjarenstrategie 2012-2015 17

***


Huiselijk en seksueel geweld Je veilig voelen is een belangrijk deel van je welbevinden Met het programma Huiselijk en seksueel geweld willen

niet acceptabel is. Burgers en professionals moeten de

we een betekenisvol bijdragen aan de preventie en aan-

handen in een slaan, gestimuleerd en ondersteund door

pak van geweld om daarmee de sociale veiligheid te ver-

professionele organisaties. Organisaties die deskundig

groten. Sociale veiligheid, of interpersoonlijke veiligheid,

kunnen informeren en in staat zijn effectieve maatregelen

is een belangrijk aspect van de kwaliteit van leven. Veilig-

te nemen waar dat noodzakelijk is. Deze betaalde be-

heid komt uit elk bevolkingsonderzoek naar voren als

roepskrachten kunnen dat echter niet zonder de inzet van

prioriteit van burgers. Een van de ernstigste aantastingen

burgers. Zonder een gezonde sociale controle en burgers

van deze sociale veiligheid is wanneer iemand huiselijk en

die signaleren en melden, neemt de effectiviteit enorm af.

seksueel geweld ondergaat. Uit recent onderzoek komt naar voren dat negen procent van de bevolking vanaf 18

Samen met professionals

jaar slachtoffer is van enige vorm van huiselijk en seksueel

We betreden met het programma Huiselijk en seksueel

geweld. Als gevolg hiervan overlijden jaarlijks 50 kinderen.

geweld het privédomein én de wijk en openbare ruimte,

Dat gebeurt vaak in een omgeving die vertrouwd en veilig

samen met professionals. Geweld vindt op al deze ter-

zou moeten zijn. Buiten de eigen kring is er ook vaak een

reinen plaats en verdient een aanpak waarin betaalde

gevoel van onveiligheid. Een kwart van de bevolking voelt

beroepskrachten én burgers ondersteund worden om

zich onveilig op straat.

de eigen mogelijkheden te benutten en verantwoorde-

Enorme gevolgen De gevolgen van huiselijk en seksueel geweld zijn

lijkheden op te pakken. Er is een duidelijke wens vanuit het veld naar meer preventie van (intergenerationele overdracht van) geweld.

enorm. De norm is dat huiselijk en seksueel geweld De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in het signa-

Zo werken wij

leren en stoppen van het geweld en het opheffen van handelingsverlegenheid van betaalde beroepskrachten. We zetten nu stappen naar effectieve interventies en

Effectiviteit

het verzilveren daarvan. Het programma Huiselijk en

Toepasbaarheid en effectiviteit van

seksueel geweld ondersteunt vrijwilligersorganisaties

kennis voor het oplossen van sociale

bij de aanpak van seksueel misbruik en werkt hierbij

vraagstukken staan centraal.

nauw samen met het programma Participatie en actief burgerschap.

***

18 Meerjarenstrategie 2012-2015


De eerste prioriteit van Bert Groen, senior adviseur Huiselijk en seksueel geweld:

“Nu het geleerde toepassen“

“We beschikken reeds over veel kennis over

Met wie?

geweld en veiligheid. Het verspreiden en toepas-

“We moeten verregaand samenwerken met alle

sen van die beschikbare kennis en meegeven in

professionals en intermediairs binnen de justiti-

welke mate iets effectief is, heeft voor mij absolute

ële keten en de hulpverleningsketen. Daar ligt

prioriteit. Het bevorderen van een veilige samenle-

de kracht om de beschikbare kennis effectief

ving, waar geen plaats is voor huiselijk en seksueel

toe te passen. Dat kan natuurlijk niet zonder de

geweld, waar mensen zich veilig voelen op straat,

brancheorganisaties.”

in een openbare ruimte of binnen een instelling kan immers alleen als we onze lessons learned

Het gewenste resultaat?

ook echt toepassen.” 

“Onze ketenpartners zijn in staat snel, adequaat en effectief in te spelen op de onveilige gevoelens van hun cliënten en doelgroepen.”

Meerjarenstrategie 2012-2015 19

***


Voorbeeldprojecten

Wat werkt voor de cliënt? Inventariseren nieuwe of nog niet geanalyseerde methoden, beschrijven van nieuwe interventies voor databank Effectieve sociale interventies en databank Effectieve interventies Huiselijk Geweld. Bevorderen gebruik van beide databanken en de implementatie van de methoden. Effectonderzoek methoden over seksualiteit

WE CAN (Young) campagne Wereldwijde bewustwordingscampagne met als doel het stoppen van allerlei vormen van geweld tegen vrouwen. In Nederland is daarnaast een speciale campagne voor jongeren ingericht.

Werken met een meldcode Ondersteunen gemeenten bij het invullen van hun regierol en de mogelijkheden van de meldcode daarbij. Adviseren (branche)organisaties. Beheren databank met trainingsaanbod voor professionals.

Partnership aanpak seksueel geweld Ondersteunen netwerk GGZ Nederland, GGD Nederland, MOgroep Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, Jeugdzorg Nederland, Federatie Opvang, VSK, MEE Nederland, Pharos, Politie/justitie, Korrelatie, CASA Nederland, het CCV, Slachtofferhulp Nederland, Nederlands Jeugdinstituut, Trimbos-instituut en Rutgers WPF.

‘In the picture!’ Preventie en aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag in instellingen en organisaties.

***

20 Meerjarenstrategie 2012-2015


Gebiedsgericht werken Er is zoveel meer mogelijk met sociaal ondernemerschap Met het programma Gebiedsgericht werken willen we

mingen op het snijvlak van sociale diensten, buurt- en

bewoners versterken in hun zelforganisatie, zelfsturing

groenbeheer, buurtcorporaties en buurtwinkels, kleine

en het nemen van verantwoordelijkheid in hun eigen

startende bedrijven van uit moeder- en vadercentra.

leefgebied (buurt, wijk, dorp, streek of regio). Dat

Aan verbinding tussen scholing, opleiding, empower-

doen we door samen te werken met kansrijke bestaan-

ment en re-integratie met werkervaringsplekken in

de lokale initiatieven. Daarvan te leren wat werkt en

de buurt. Aan de inzet van mensen met uitkering of

de kennis te ontsluiten en over te dragen die nodig is

in een activerende dagopvang die een plek vinden in

om verbindingen te realiseren op economisch, cultu-

een buurtcafé, restaurant of maaltijdvoorziening. Deze

reel en zingevingsvlak. Dit vanuit de leefwereld van

zogeheten buurtkracht speelt een steeds grotere rol in

bewoners. In die verbindingen spelen vitale coalities

de zelfredzaamheid van mensen.

van bedrijven, sociaal ondernemers, welzijn/zorgorganisaties, corporaties, vrijwilligerszelforganisaties en

Kracht als uitgangspunt

de lokale overheid een belangrijke rol. We stimuleren

De talenten en de kracht van bewoners kunnen veel

sociaal ondernemerschap, duurzaam maken van goede

vaker het uitgangspunt en de spil van sociale interven-

werkwijzen en het tot stand brengen van sociale ver-

ties zijn. Dat blijkt uit de Wmo-praktijk (o.a. de trajec-

dienmodellen. Denk hierbij aan kleine buurtonderne-

ten van Welzijn Nieuwe Stijl), de visitatieronde van de krachtwijken en veel onderzoek. Professionele instellingen, waaronder de lokale overheid, laten hier kansen

Zo werken wij

liggen. De inzet van welzijn is effectiever als bewoners zelf in sturing en uitvoering van het werk een grotere rol krijgen. Dat vraagt om een andere relatie tussen de

Samenwerking

gemeente en de instellingen.

We kunnen het niet genoeg benadrukken: kennis maken doe je samen. We

Praktijkvoorbeelden

nemen deel aan netwerken en allian-

Bij het ontsluiten en ontginnen van praktijkvoorbeel-

ties. We initiëren ze ook. We bevorde-

den van buurtkracht streven we naar een diversiteit

ren de samenwerking en verbindingen

van context en schaalgrootte: krachtwijk, Vinex-wijk,

tussen organisaties en burgers.

bloemkoolwijk, krimp/achterstandstreek, verstedelijkt platteland etc. Juist het ontdekken van de overeenkom-

Meerjarenstrategie 2012-2015 21

***


sten in de verschillen tussen stad en platteland levert

Voorbeeldprojecten

nieuwe inzichten op. De gedwongen kleinschaligheid van het platteland biedt inspiratie tot stedelijk buur-

Buurt- en dorpskracht in de Wmo

teigenaarschap en slim omgaan met voorzieningen. De

In beeld brengen bestaande verbanden en sociale

aanpak op bijvoorbeeld het gebied van talentontwikke-

ondernemers in buurt- en dorpskracht.

ling bij stadsjongeren geeft richting aan bestrijding van jeugdwerkloosheid op het platteland.

Slimme constructies

Wmo en domeinverbindingen Verbinden van bedrijfsleven met sociale inzet in buurt, van cultuur en community arts met welzijn, van buurt

Bezuinigingen in de wijken en de buurten, de opgave

met sportsector. Bestendigen en uitbreiden allianties op

om achterstanden in te lopen en nieuwe doelgroepen in

het thema bevolkingskrimp.

de verdere decentralisatie van de AWBZ maakt slim en efficiënt werken noodzakelijk. De aantallen specifieke

Partnership met bedrijfsleven

cliënten zijn binnen een kleine gemeente soms op een

Bedrijven en maatschappelijke organisaties weten elkaar

hand te tellen. Met de decentralisatie zullen gemeenten

te vinden. Aansluiten op uitvoering van het Nationaal

in regioverband moeten gaan samenwerken om een

stimuleringsprogramma MBO. Maatschappelijke beurs-

passend aanbod van ondersteuning, opvang en dag-

vloer neemt een vlucht.

besteding te kunnen blijven bieden. Daar is een flinke slag te maken.

Buurtkracht als tegenhanger In de eerste periode van invoering van de Wmo hebben gemeenten alle functionaliteiten geregeld. Daarna zijn ze gaan kantelen naar werken vanuit de behoefte en de levenssituatie van de burger. Met de decentralisatie van AWBZ-taken, de jeugdzorg en de toeleiding naar werk en participatie, gaat in combinatie met bezuinigingen veel aandacht naar de afbouw en het stoppen van activiteiten. Buurtkracht kan hier een goede tegenhanger van zijn. In dit programma nemen we de ambtenaar mee als coalitiepartner, waarbij gemeentelijk beleid richting geeft zonder dat het te dwingend wordt.

***

22 Meerjarenstrategie 2012-2015


De eerste prioriteit van Jel Engelen, senior adviseur Gebiedsgericht werken:

“Gebiedsgericht soms de enige weg” “Mijn eerste prioriteit is dat gemeenten beseffen

Met wie

dat sommige vraagstukken alleen gebiedsgericht

“Samen met burgers (bewoners, ondernemers)

kunnen worden aangepakt. Zoals bij de teruggang

en de sociale professionals (in welzijn, onderwijs,

van voorzieningen in krimpgebieden en kleine

politie en corporaties.”

dorpen, verpaupering van wijken, de overlast van jongeren, de participatiebevordering van vrouwen

Het gewenste resultaat

in achterstandswijken en bijvoorbeeld de inbreng

“Bewoners (burgers) en de verbanden van werk-

van bewoners bij wijkrenovaties. We moeten deze

groepen, platforms en vrijwilligersorganisaties

buurtkracht in beeld brengen.”

zijn steeds beter in staat samen problemen op te lossen.”

Meerjarenstrategie 2012-2015 23

***


Realiseer uw maatschappelijke opdracht Samen met ons MOVISIE werkt graag kritisch en opbouwend samen

Heeft u een maatschappelijke opdracht te realiseren? Wij

met opdrachtgevers en samenwerkingspartners in het

werken daar graag aan mee. U kunt gebruik maken van

behouden en verkrijgen van de kennis die nodig is voor

onze kennis, meewerken in onze programma’s en pro-

de aanpak van sociale vraagstukken. Onder andere door

jecten of ons vragen bij te dragen aan uw projecten. We

visieontwikkeling, debat, agendering, advies en trend-

kunnen uw kennis toetsen en verspreiden, laat u verrijken

onderzoek. Met als doel: een krachtige samenleving met

en verrijk ons. Wij werken voor en samen met ministeries,

burgers die zoveel als mogelijk zelfredzaam zijn.

gemeenten, fondsen, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Professionals uit ons werkveld kunnen ook direct een beroep doen op onze kennis en expertise.

Zo werken wij

Een greep uit onze opdrachtgevers en samenwerkingspartners

Schakel tussen landelijk en lokaal

Ministeries van VWS, OCW, SZW, EL&I, BZK

De komende jaren zijn er grote ontwik-

en Justitie * Oranje Fonds * VSBfonds *

kelingen zoals de decentralisatie van de

ZonMw * FORUM * MOgroep * Politie * Rode

ABWZ en de Jeugdzorg en de invoering

Kruis * Vrijwilligerscentrales * Rabobank *

van de Wet werken naar vermogen. Wij

Lokale steunpunten mantelzorg * Regionale

willen de schakel tussen landelijk en lo-

patiënten- en cliëntenplatforms * Mezzo,

kaal niveau zijn bij deze veranderingen.

Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerszorg * GGD Nederland * Advies- en steunpunten huiselijk geweld * COC Nederland

* Federatie Opvang * Huisartsen * ABVAKABO FNV * Beroepsverenigingen * Een veelheid aan gemeenten * VNG

***

24 Meerjarenstrategie 2012-2015


MOVISIE is hÊt landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor toepasbare kennis, advies en oplossingen voor de aanpak van sociale vraagstukken. We werken vanuit vijf actuele programma’s: Effectiviteit en vakmanschap, Participatie en actief burgerschap, Sociale zorg, Huiselijk en seksueel geweld, en Gebiedsgericht werken. Onze ambitie is het realiseren van een krachtige samenleving waarin burgers zoveel als mogelijk zelfredzaam zijn.


Werken aan een krachtige samenleving met burgers die zoveel als mogelijk zelfredzaam zijn; deze missie is en blijft actueel en sluit aan bij maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. In deze brochure over onze meerjarenstrategie leest u waar onze focus tot en met 2015 ligt en wat onze ambities zijn.

Postbus 19129 * 3501 DC Utrecht * T 030 789 20 00 * F 030 789 21 11 * www.movisie.nl * info@movisie.nl

Kennis met impact: meerjarenstrategie MOVISIE 2012-2015  

Waar ligt de focus van MOVISIE de komende jaren? En wat zijn onze ambities? 'We willen impact realiseren en zetten in op een versterking van...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you