Issuu on Google+

YÜZEY PÜRÜZLÜLÜĞÜ VE TERİMLERİNİN AÇIKLANMASI Parçaların belirlenen yüzey kaliteleri yapım resimlerinde çeşitli grafik sembolleri ile belirtilir. Teknik eleman böylece parçanın hangi metotla imal edileceğini, hangi tezgahta işleneceğini, başka işlemler yapılıp yapılmayacağını anlamış olur. Yüzey kalitesinde kullanılan işaretlerin açıklanması 1. Esas sembol :Gösterilen ilgili yüzeye 60 eğimli farklı uzunluklarda iki çizgiden meydana gelir. (şekil a) Bu sembol tek başına ele alınan , işlem gören yüzey anlamında olup yüzey pürüzlülüğü hakkında bilgi vermez.

2. Talaş kaldırılan yüzey sembolü: Talaş kaldırma işlemi gerektiğinde esas sembole bir yatay çizgi eklenmelidir. (Şekil a ve b) Bu sembol sadece talaş kaldıran yüzey anlamında olup yüzey pürüzlülüğü hakkında bilgi vermez.

3. Talaş kaldırılmayan yüzey sembolü: Talaş kaldırma işlemine izin verilmediğinde esas sembole bir daire eklenmelidir. (şekil c) Bu sembol bir sonraki yapım aşamasında talaş kaldırma veya bir yüzeyin olduğu gibi kalmasını göstermek için kullanılabilir.

4. Özel durumlarda kullanılan sembol: Özel yüzey durum bilgilerinin gösterilmesi gerektiğinde grafik sembolün sonuna yatay çizgi eklenir.(şekil d)

83


5. Tüm yüzeylerin gösterilmesinde kullanılan sembol: Bir parçanın bütün yüzeyleri aynı yüzey durumunu gerektirdiğinde grafik sembollere bir daire eklenir.(şekil e)

6. Grafik sembollere eklenen bilgiler: Yüzey durumuyla ilgili bilgiler şekil 2 deki gibi sembollere eklenir.

7. Grafik Sembollerinin Boyutları: Yüzey işleme sembolleri yazı yüksekliği (h) ve çizgi kalınlığı ile orantılıdır. Sembol çizimi ve açıklamalarda geçerli kurallar; * Esas sembole yazılacak bilgilerin yeri ve büyüklüğü şekil a da ki gibi olmalıdır.

* Esas sembol ve ekleri şekil b uygun ve orantılı olmalıdır.

84


* grafik sembol boyutları şekil 3 te görülen çizelgedeki değerlere uygun çizilmelidir.

PÜRÜZLÜLÜĞÜN TANIMI 1. Pürüzlülüğün sınıflandırılması Aşağıda yüzey şekillerinin büyütülerek gösterilmiş şekli mevcuttur. Bu konuda TS 971 ve ISO 1302 numaralı standartlar esas alınarak metoduna göre yüzeylerin pürüzlülüğü incelenir.

85


a)Yüzey pürüzlülüğünün gösterilmesi: İlgili sembolün “a” ile gösterilen kısmında belirtilir.

b) İmalat metodunun belirtilmesi: İlgili sembolün “b” harfi ile belirtilen alanına yazılır. (Şekil b,c)

c)Esas uzunluk ve dalgalılığın belirtilmesi: Dalgalılık (Wt) ve örnek uzunluk değeri(L) sembolde “c” ile gösterilen yere yazılır. Esas uzunluk değeri TS 6212 ye göre ; 0.08, 0.80, 8, 0.25, 2.5, ve 25mm değerlerinden birini alır.

d) Yüzeylerin yapılışına ait özellikler: Yüzey yapılışını belirtmek için sembolün “d” alanı kullanılır.

e)İşleme paylarının gösterilişi: İlgili sembolün yerleştirilmesi şekil “ f” de belirtilmiştir.aşırı kalınlık değerlerinin belirtilmesi gerektiğinde kullanılır.

86


f)Diğer pürüzlülüklerin belirtilmesi: Ra’ dan başka yüzeylerin diğer pürüzlülük değerleri sembolüyle birlikte m cinsinden ilgili sembolün “f” ile belirtilen kısmına yazılır.

2.Pürüzlülük değerleri Yüzey pürüzlülüğünde gerekli olan maliyeti artırmayacak kadar uygun pürüzlülük değeridir. Pürüzlülükle ilgili standartlar ISO1302/1992 ve TS2040/ŞUBAT 1999 dur. (çizelge 1)

Yüzey İşleme Yönlerinin Gösterilmesi

87


Yüzey İşleme Sembollerinin İmalat Resimlerine Uygulanması Genel kurallar 1.Yüzey işaretleri parçanın dış tarafına deliklerde ise iç yüzeyi belirtecek şekilde konur.

2.Klavuz çizgisi birden fazla yüzeyi gösterebilir.

88


3.Sembol belirli bir yüzey için bir defa kullanılmalıdır.

4.Simetri ekseni olan yüzeylerde sembol bir defa kullanılmalıdır.

5.Parçanın büyük çoğunluğunda aynı yüzey durumu isteniyorsa a)Parantez içindekilerin verilmediği bir esas sembol veya

b)Parantez içindeki semboller birbirini takip etmelidir.

6.Parçanın tüm yüzeyi için aynı kalite istendiği durumlarda sembole bir daire eklenmelidir.

7.Çok özellikli semboller ve yer darlığı durumlarda sadeleştirme kullanılabilir. Fakat bu sadeleştirme başka bir yerde açıklanmalıdır.

89


8.Parçanın değişik yüzeyleri aynıysa ilgili sembol yüzeye konur ve sembol ayrı bir yerde açıklanır.

Özel İşlem Görmüş Yüzeylere Özgü Açıklamalar

90


91


92


93


94


95


96


97


98


99


100


Uygulama Ă–rnekleri

101


102


103


104


YÜZEY PÜRÜZLÜLÜĞÜ VE TERİMLERİNİN AÇIKLANMASI