Page 1

DİZEL MOTOR ÜNİTELERİ KIZDIRMA BUJİLERİ İlk hareket yardımcı sistemleri Direk püskürtmeli motorlarda, emilen havanın ön ısıtma tertibatı bir ilk hareket yardımcı ölçüm aygıtı gibidir. Ön yanma odalı motorlarda, türbülans hücresindeki kızdırma bujisi bir ilk hareket yardımcısı gibi hareket eder. Yedi saniyelik ön ısıtma zamanı olan modern kızdırma bujileri hızlı ilk hareket sağlar. Her iki sistem de yakıtın buharlaşmasına ve karışımın hazırlanmasını geliştirmeye hizmet eder ve böylece hava yakıt karışımının güvenilir yanması sağlanır. Püskürme adaptasyonu Makul bir miktarda yakıt, hızlanma aşamasında motor torkunu artırmak, yoğunlaşma ve sızıntı kayıplarını telafi etmek için ilk hareket anında fazladan sağlanır. Ü.Ö.N. bölgesinde, örneğin maksimum son kompresyon sıcaklığında, ateşlemeyi sağlamak ve yavaş yanmayı telafi etmek için püskürme başlangıcında daha fazla miktarda avans verilir.

1. 2. 3. 4.

Yakıt deposu Dizel ısıtıcı Yakıt filtresi Yakıt enjeksiyon pompası

En iyi püskürme başlangıcı, sınırlı bir tolerans dahilinde mümkün olduğu kadar dikkatli bir şekilde elde edilmelidir. Yakıt çok erken püskürtülürse, bu anda karışım sıcaklığı hala çok düşük olduğundan dolayı sadece çok az miktarda buhar ile soğuk silindir duvarlarında kurum oluşur. Yakıt çok geç püskürtülürse, yanma sadece ateşleme strokunda meydana gelir ve piston yavaş hızlanır. Yanma odasındaki karışım formasyonu ve yakıt dağılımından dolayı yakıt sistemi (pompa ve meme), uygun yakıt miktarını en uygun hava yakıt karışımını yanma odasında kullanıma sunmalıdır. Yukarıdaki resimde yakıt filtre gövdesi üzerine yerleştirilmiş bir yakıt ısıtıcısı görülmektedir. 53


DİZEL MOTOR ÜNİTELERİ

1. Enjektör memesi 2. Kızdırma bujisi

Yukarıdaki resimde türbülanslı bir yanma odasına sahip motorda ön yanma odasındaki kızdırma bujisi görülmektedir.

Kılıf elemanlı tip kızdırma bujileri Kılıf elemanlı tip kızdırma bujileri, tüp şeklinde bir ısıtma elemanı formundadır. Bu buji, paslanmaz kızdırma borusu içine yerleştirilmiş vibrasyona dayanıklı, magnezyum oksit tozuna batırılmış kızdırma flamanından oluşur. Eski ve daha yeni tip kızdırma bujilerinin her ikisi de bir kızdırma flamanına sahiptir. Geleneksel kızdırma bujileri daha yeni tiplerle mukayese edildiğinde yeni tiplerin, daha düşük sıcaklıkta daha hızlı ateşleme sıcaklığına ulaştığı görülür. Bu durumun, motor ilk harekete geçtikten sonra bile, bu kızdırma bujisinin üç dakikaya kadar devrede kalabildiği, böylece daha düşük egzoz emisyonu ile daha az gürültü çıkmasına neden olduğu anlamına gelir. PTC karakteristikli bir kontrol flamanı, ısıtma flamanlı seriye bağlanır. PTC karakteristikleri, kontrol flamanının elektriksel direncini sıcaklıkla birlikte arttırır ve kızdırma tüp materyalinin kritik olmayan bir değerde buji sıcaklığını sınırlar. Isıtma elemanı, kızdırma buji gövdesine sıkıca basınç altında takılır. Tek bağlantılı kızdırma bujilerinin elektrik bağlantısı paraleldir.

54


DİZEL MOTOR ÜNİTELERİ

1. Enjektör memesi 2. Kılıflı tip kızdırma bujisi 3. Türbülans hücresi

Yukarıdaki resimde türbülanslı tip yanma odasında kullanılan kılıflı tip kızdırma bujisi görülmektedir. Aşağıdaki resimde ise kılıflı tip bir kızdırma buji örneği görülmektedir. 1. Terminal saplaması 2. Somun 3. İzolasyon rondelası 4. Keçe 5. Kızdırma buji gövdesi 6. Vida açılmış diş 7. Kontrol flamanı 8. Ring aralık 9. Konik yatak 10. İzolasyon tozu 11. Isıtma flamanı 12. Kızdırma borusu Alevli kızdırma bujileri Alevli kızdırma bujileri, yakıt yakarak emilen havayı ısıtır. Normal olarak püskürme sisteminin yakıt besleme pompası, bir solenoid valften geçirdikten sonra kızdırma bujisine yakıtı gönderir. Kızdırma bujisi, motora uygun belirli yakıt miktarının pasajdan geçmesine izin veren bir ölçüm tertibatı ile bir filtreye bağlanabilir. Daha sonra bu yakıt, kızdırma bujisinin etrafında bir evaporatörde buharlaşır ve emiş havasına karışır. Sonuç olarak karışım, alev bujisinin ucunda 1000 °C sıcaklıktaki buji elemanıyla tutuşturulur. Kızdırma kontrol ünitesi Kızdırma bujilerinin devreye sokulması için, kızdırma kontrol ünitesine elektronik kontrol blokları ile bir güç rölesi yerleştirilmiştir. Bunlar örneğin, 55


DİZEL MOTOR ÜNİTELERİ kızdırma bujilerinin kızdırma süre kontrolü veya emniyet ve görüntüleme fonksiyonlarıdır. İşlem fonksiyonlarının kullanımıyla daha karmaşık kızdırma kontrol üniteleri, tek tek kızdırma bujilerinin arızasını tanımlayabilir ve şoföre bilgi verebilir. ECU’ya kontrol girişleri çoklu fiş şeklindedir ve voltaj düşmesini önlemek için kızdırma bujilerine uygun diş açılmış vida veya fişlerden geçen akım verilir. Fonksiyonel işlem sırası Kontak anahtarı ve start swicte benzer bir dizel motor kızdırma buji devresi ile marş buton fonksiyonları dizel motorlarında kullanılır. Kontak anahtarı açıldığı zaman ön ısıtma prosesi başlar ve bu anda kızdırma buji lambası yanar. Lambanın sönmesi, kızdırma bujisinin ilk hareket için yeteri kadar motoru ısıttığı yani motorun çalışmaya hazır hale geldiğini ifade eder. Daha sonraki aşamada, püskürtülen yakıt zerrecikleri sıcak, basınçlı hava ile tutuşturulur. Sonuç olarak açığa çıkan ısı, yanma prosesinin başlangıcında kontrol altında tutulur. Başarılı bir şekilde motorun ilk hareketini takip eden ısınma aşamasındaki ısıtma işlemi, motorun arızasız çalışmasına katkıda bulunur ve pratikte motorun dumansız çalışmasını sağlar. Bunun yanı sıra motor soğuk olduğu zaman ön ısıtma işlemi yanma sesini azaltır. Bir kızdırma buji emniyet devresi, motor ilk harekete geçemediği durumlarda akü deşarjını önler. Çalışma şartlarına göre kızdırma bujilerinin en iyi kontrolünü sağlayabilecek tarzda kızdırma kontrol ünitesi, EDC (Electronic Diesel Control) sisteminin ECU ünitesine bağlanabilir.

56

kızdırma bujileri  
Advertisement