Moratorium

Page 108

Ptaki zjadają śruciny ołowiane pozostawiane przez myśliwych w środowisku, pomyłkowo traktując je jak pożywienie lub małe kamyki – gastrolity. Służą one rozdrabnianiu i rozcieraniu pokarmu w ptasich żołądkach mięśniowych. Ptaki mogą także zjadać pokarm zawierający śruciny, np. ryby, które spożyły je wcześniej z osadów dennych. Bywa, że ptaki traktują śrut podobnie jak nasiona, mięczaki czy skorupiaki. Ołów połykany jest przez wiele gatunków ptaków, także tych chronionych, często rzadkich, a nawet wymierających. Już od XIX w. wiemy, że śruciny mogą być pobierane z gleby i strefy przydennej zbiorników wodnych. W Wielkiej Brytanii odnajdywano ptaki, które miały w żołądku nawet do 438 śrucin ołowianych26. Badania żołądków dzikich gęsi z rezerwatu Słońsk (obecnie Park Narodowy „Ujście Warty”) wykazały, że ptaki połykały śrut myśliwski, a u ok. 30% gęsi odnotowano niebezpiecznie wysoki poziom ołowiu w mózgowiu27. Nawet u 36% kaczek krzyżówek w żołądkach stwierdzano śrut myśliwski28. Z kolei w badaniach brytyjskich wykazano, iż 34% zbadanych osobników miało podwyższony poziom ołowiu we krwi29, a ok. 10% przypadków śmierci tych ptaków spowodowane zostało ołowicą. Wykonane do tej pory badania wskazują, że szczególnie podatne na to zagrożenie są łabędzie. Stwierdzono, że 14,6% łabędzi czarnodziobych badanych pośmiertnie miało znacznie przekroczony poziom ołowiu z połkniętych śrucin we krwi30. Do zatrucia dochodzi także poprzez absorbcję do krwi ołowiu znajdującego się w śrucinach, które utkwiły w tkankach zwierzęcia przy postrzeleniu. Ołowica jest najczęściej rozciągniętym w czasie skutkiem kumulacji ołowiu w organizmach zwierzęcych, w tym ptaków. Jednym z objawów tej choroby jest anemia, która wynika m.in. z hamowania przez ołów aktywności enzymów odpowiedzialnych za syntezę hemu, składnika hemoglobiny. Ponadto metal ten wpływa destabilizująco na działanie neuroprzekaźników, kanałów jonowych i innych istotnych funkcji organizmu zwierzęcego (w tym ludzkiego). Ołów wnika również w kości, obniżając ich uwapnienie. Działa silnie neurotoksycznie, wpływając m.in. na zdolności poznawcze i zachowanie zwierząt. Obniża ich płodność, odporność, osłabia i doprowadza do wychudzenia organizmu. W zaawansowanym stadium choroby pojawiają się niedowłady i porażenia różnych części ciała, drgawki, ślepota, „ciągnięcie” skrzydeł po ziemi, nietypowa pozycja głowy i inne. Ołowica jest zazwyczaj chorobą przewlekłą – ptak może umierać od 2 do 15 tygodni, rzadziej przybiera postać ostrą – nagła śmierć w tym przypadku może się wydać pozbawiona przyczyny.

26 Wildlife. Extra, 2012. 27 E. Kalisińska. Lead and other heavy metals in the brain of geese hunted in the vicinity of Slonsk, Poland. Biol Bull, Poznań, 37:273-286, 2000. 28 R. Mateo 2009, Op. cit. 29 L. Newth i in., Poisoning from lead gunshot: still a threat to wild waterbirds in Britain. European Journal of Wildlife Research. Volume 59, Issue 2, 195-204, 2013. 30 S. Nagy i in., International Single Species Action Plan for the Conservation of the Northwest European Population of Bewick’s Swan (Cygnus columbianus bewickii). AEWA Technical Series No. 44.Bonn, Germany, 2012. Toksyczny ołów w amunicji myśliwskiej

108