Issuu on Google+

>


Inhoudsopgave Over Milieu Centraal

Hoofdstuk 1:

Glas

Hoofdstuk 3:

Papier en Karton

Hoofdstuk 2: Hoofdstuk 4: Vragen/Contact/Colofon

02

Metaal(Blik) Kunststof


<

>

03


Voedingsmiddelen verpakken in glas is prak-

mee. Afgedankte exemplaren zijn weer goede grond-

tisch, én aantrekkelijk voor de

stof voor nieuwe flessen.

Nieuw glas ontstaat door

consument en het milieu.

samensmelting van zand, soda (natriumcarbonaat)

Glas geeft geen smaak af aan etenswaar en

en kalk. De productie van glas kost vanwege de hoge

laat helder zien wat je koopt.

stookkosten dus veel energie. Bij hergebruik komt ook een oven kijken, maar toch spaart recycling 15 procent

Recycling van glas via een statiegeldsysteem maakt het

energie uit. Glasscherven smelten namelijk bij een

aandeel hergebruik hoog - en dat spaart veel energie

aanzienlijk lagere temperatuur dan de grondstoffen

en grondstoffen uit. In 2007 bracht elke inwoner van

voor nieuw glas

Nederland 21 kilogram glas naar de glasbak. Daarnaast

Ongeveer 60 procent van de grondstof die glasfab-

ging er 10 kilogram glas in de vuilniszak.
Recycling van

rieken gebruiken is gerecycled glas.

glas spaart 15 procent energie uit, ten opzichte van de productie van nieuw glas. Het hervullen van glazen

Hervullen of recyclen?

flessen, wat bijvoorbeeld wordt gedaan bij bier, is niet

Het hervullen van flessen via het statiegeldsysteem

zonder energiekosten, maar de besparing kan oplopen

lijkt nauwelijks iets te kosten, maar de energie- en

tot bijna 90 procent, in vergelijking met éénmalig

milieukosten daarvan zitten in transport, schoonmaak,

gebruik.

schoonmaakmiddelen en spoelwater. De afstand tussen de consument en de fabrikant die de flessen

Niet alles in de glasbak

vult, bepaalt de energierekening het meest (vanwege

Niet al het glas mag in de glasbak. Hittebestendig

transportbrandstof, verantwoordelijk voor uitstoot van

glas bijvoorbeeld, smelt pas op hoge temperatuur,

CO2). Desondanks kan de energiebesparing bij hervul-

waardoor het niet geschikt is voor het normale recy-

len oplopen tot bijna 90 procent, in vergelijking met

clingproces

eenmalige verpakkingen.

Nieuw glas stookt energierekening op

Glasbaklogo

Alleen al in 2007 gebruikte elke Nederlander 31 kilo-

Het glasbaklogo, hier rechts, lijkt op een keurmerk,

gram glas. Daarvan ging 10 kilo naar de vuilniszak.

maar dat is het niet. Het is een symbool dat aangeeft

Dranken, voedingsmiddelen, cosmetica en medicijnen

dat de verpakking geen statiegeld heeft en in de

zijn vaak in glas verpakt, dat glas mag na gebruik ge-

glasbak mag.

woon in de glasbak.

Glazen flessen, voornamelijk voor bier of frisdrank, zijn ook heel geschikt om opnieuw te

Steeds minder verpakkingsmateriaal

vullen. Door het statiegeldsysteem in Nederland, gaat

Sinds het milieu op de politieke agenda staat, zijn er

98 procent van deze flesjes retour voor hergebruik.

steeds lichtere verpakkingen ontwikkeld. De laatste

Volgens schattingen gaat elk flesje zo’n dertig keer

dertig jaar zijn glazen flessen en potjes een stuk lichter

04


geworden. Daardoor zijn minder grondstoffen nodig

Tips

en minder energie voor het transport. Het gewicht

- Vuurvast glas, kristal en vensterglas mogen niet

van de glazen melkfles nam tussen 1986 en 1994 af

in de glasbak. Deze soorten leveren problemen bij

van 610 naar 400 gram; bierflesjes van 25 centiliter

recycling omdat hun smelttemperatuur anders is

slankten af van 165 naar 133 gram.

dan die van verpakkingsglas. - Voor efficiĂŤnt hergebruik is â&#x20AC;&#x2DC;zuiverâ&#x20AC;&#x2122; glas belangrijk:

Overheid: Fabrikant verantwoordelijk voor

zo schoon mogelijk en zonder deksels en doppen.

hergebruik

Alles wat in de glasbak belandt maar geen glas is,

Elke producent of importeur van verpakkingen op

kan de recycling verstoren.

de Nederlandse markt is zelf (financieel) verant-

- (Spaar)lampen en tl-buizen mogen ook niet in de

woordelijk voor het behalen van de streefpercentag-

glasbak

es van gescheiden inzameling, hergebruik en andere

.- Als er afzonderlijke glasbakken zijn voor wit,

nuttige toepassingen. Dat staat in het overheids-

bruin en groen glas, lever het gekleurde glas dan

besluit Beheer Verpakkingen en Papier en Karton,

gescheiden in. Recycling van zuivere partijen levert

uit 2006. Het streven voor 2006 was ten minste 90

meer energie- en grondstoffenbesparing op

procent van de glazen verpakkingen gescheiden in

- Rood en blauw glas kunt u kwijt in de opening van

te zamelen. In 2007 bleef de recycling echter steken

groen glas in de glasbak.

op slechts 68 procent. Meer infomatie - Stichting Promotie Glasbak biedt behalve alles over de geschiedenis van glas(bakken) ook het glasbakspel, e-cards en (gratis) lesmateriaal aan: www. glasbak.nl T 070 - 337 62 00 - Stichting Duurzaam Verpakkingsglas geeft namens de verpakkingsglas industrie invulling aan de eisen van het Verpakkingenbesluit: www.duurzaamglas.nl. - Stichting Kringloop Glas is de brancheorganisatie van bedrijven en organisaties die betrokken zijn bij het hergebruik van glas: de glasfabrieken, de afvullers, de retail, de inzamelaars en de recyclingbedrijven: www.kringloopglas.nl. - De Rijksoverheid geeft informatie over regelgeving rond glas(inzameling).

<

>

05


Sinds het milieu op de politieke agenda

branding draagt bij aan het broeikaseffect.

staat, zijn er steeds lichtere verpakkingen

Aluminium, dat een klein deel van de blikverpak-

ontwikkeld. Dat geldt ook voor blikverpak-

kingen voor haar rekening neemt, bestaat uit de

kingen. Deze mogen gewoon in de vuilnis-

grondstof bauxiet. Met 3,7 kilogram bauxiet kan je één

bak, maar vul ze dan niet met ander afval.

kilogram aluminium maken. Dat kost wel veel energie. Ook komen er bij de productie van nieuw aluminium

Verpakkingen van blik zijn erg praktisch om verschillende redenen. Blik is dun en licht, en als

schadelijke stoffen vrij, zoals fluorgas, PAK’s (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen) en kwik.

verpakking laat het geen licht of lucht door. De smaak van voedingsmiddelen in blik blijft zo behouden.

Recycling is energiezuinig

Bovendien zijn blikjes onbreekbaar.

Met de recycling van aluminium is flink wat te besparen: productie van nieuw aluminium kost namelijk

Milieu minder belast

twintig keer meer energie, dan het hergebruiken en

Blik mag ook gewoon bij het huisvuil. In de afvalver-

omsmelten van oud aluminium.

brandingsinstallaties wordt het namelijk uit het afval gehaald. Zo’n 85 procent van de gebruikte blikverpakkingen wordt zo gerecycled. Omdat blikverpakkingen

Vederlichte verpakkingen

afgelopen decennia veel dunner zijn gemaakt en het

Sinds het milieu op de politieke agenda staat, zijn er

meeste blik wordt hergebruikt, is de milieubelasting

steeds lichtere verpakkingen ontwikkeld.

van blik omlaag gegaan.

Dat geldt ook voor blikverpakkingen. Ten opzicht van dertig jaar geleden is het

Blik op het milieu

conservenblik dertig procent lichter geworden; het

De meeste metalen verpakkingen (90 procent) zijn

drankblikje raakte 57 procent van zijn gewicht kwijt.

gemaakt van staal. Het overige deel bestaat uit alu-

Behalve het materiaal zelf is ook de coating tegen

minium. Van de twee metalen drukt de productie van

roest, gemaakt van tin, de afgelopen

nieuw aluminium het zwaarst op het milieu.

decennia teruggebracht naar een laagje dat 75 pro-

Voor het maken van staal is de grondstof ijzererts

cent dunner is.

nodig. Om die te winnen is energie nodig, voornamelijk uit fossiele brandstoffen. Gebruik van schroot (oud ijzer) als grondstof bespaart wel 65 procent productie-energie: elke duizend kilogram (een ton) aan schroot bespaart 1500 kilogram ijzererts en een halve ton steenkolen. En dat scheelt voor het milieu, want steenkoolver-

06


Overheid: fabrikant moet zorgen voor

Meer informatie

hergebruik

www.kringloopblik.nl Wie wil weten hoe een

Elke producent of importeur van verpakkingen

soepblik verandert in een fiets, of wat kunste-

op de Nederlandse markt is zelf (financieel)

naars kunnen maken van oud blik kan terecht

verantwoordelijk voor het behalen van de

bij Stichting Kringloop Blik. Deze organisatie

streefpercentages van gescheiden inzameling,

van producenten van blikverpakkingen heeft

hergebruik en andere nuttige toepassingen.

uitgebreide informatie over (regelgeving en

Dat staat in het overheidsbesluit Beheer

uitvoering van) blikrecycling, maar bijvoorbeeld

Verpakkingen en Papier en Karton, uit 2006. De

ook over de expositie Vreemde Blikken. Op de

doelstelling voor dat jaar was dat minstens 85

site staan dossiers, brochures en posters om te

procent van het blikmateriaal hergebruikt moet

downloaden: / T 079 - 353 12 87.

worden. In 2007 werd dat aandeel voor het eerst gehaald.

Tips - Vul lege blikken en blikjes liever niet met ander afval: dat maakt het lastiger om het materiaal in de afvalverbrandingsinstallatie te scheiden. - Lege verfblikken en spuitbussen mogen gewoon in de vuilnisbak. Blikken met verfresten moeten wel naar het klein chemisch afval. - Glas hoort in de glasbak, maar gooi de metalen (stalen) deksels van bijvoorbeeld jampotten liefst in de vuilnisbak. - Lever afval van aluminium gescheiden in als er speciale inleverpunten zijn, zoals kringloopwinkels, blikbakken, zogeheten Retourettes of wijkmilieupunten.

<

>

07


Papieren en kartonnen verpakkingen die

of was over de karton- of papierverpakking heen, zoals

in Nederland zijn gemaakt, bestaan voor

bij melk- of sappakken. Dan mag de verpakking niet bij

meer dan 90 procent uit oud papier. De rest

het oud papier, want met zo’n laagje is de verpakking

bestaat uit nieuwe houtvezels, en die komen

ongeschikt voor recycling. Gooi zo’n verpakking bij het

steeds vaker uit goed beheerde bossen.

restafval.

De productie van karton- en papierverpakking kost

Inzameling papier- en kartonverpakking

grondstoffen, water en energie; dat veroorzaakt lucht-

Jaarlijks gebruiken Nederlandse bedrijven en huis-

en watervervuiling en draagt bij aan klimaatverander-

houdens ruim 1 miljard kilogram papier- en kartonver-

ing. Hergebruik van papier en karton vermindert de

pakkingen (exclusief drankenkartons). Dat is ruim een

milieubelasting. Bovendien is hout een hernieuwbare

derde van het totale papiergebruik. Deze verpakkingen

grondstof, die steeds vaker uit goed beheerd produc-

zijn heel goed in te zamelen en opnieuw te gebruiken.

tiebos komt.

In 2009 leverden we 95 procent van de papieren en kartonnen verpakkingen gescheiden in.

Papierverpakking en milieu Bij de productie van karton- en papierverpakking ont-

Duurzaam productiebos

staat lucht- en watervervuiling. Dat komt doordat de

Het hout waarvan papier en karton worden gemaakt is

productie relatief veel grondstoffen, water en energie

een hernieuwbare grondstof. Veel papierproducenten

nodig heeft. Bovendien is voor de productie van hout

zijn bezig met bosbeheer dat beter is voor de natuur.

(landbouw)grond nodig, een schaars goed. Wel is hout

Het aandeel goed beheerd productiebos neemt daar-

een hernieuwbare grondstof, die steeds vaker uit goed

door in diverse landen toe. Papier en karton van hout

beheerd productiebos komt. De milieubelasting daalt

uit een duurzaam productiebos is te herkennen aan

als papier en karton worden hergebruikt.

het FSC-keurmerk.


Vergeleken met verpakkingen van plastic is er voor de productie van papier meer grondstof nodig (gemeten

Kringlooplogo: dit mag bij het oud papier

in kilogram). Kartonnen en papieren verpakkingen zijn

Het Papier- en Karton Kringlooplogo zegt niets over

ook zwaarder dan plastic, waardoor het vervoer meer

het gebruik van oud papier bij de productie. Het geeft

brandstof kost en meer vervuiling veroorzaakt.


alleen aan dat de verpakking na gebruik bij het oud

Papier- en kartonverpakking en hergebruik

papier kan.


Meer dan 90 procent van de kartonnen en papieren verpakkingen die in Nederland zijn geproduceerd, wordt gemaakt van oud papier. Voor de rest van het materiaal zijn nieuwe houtvezels gebruikt als grondstof. Soms komt er nog een laagje aluminium, plastic

08


Meer informatie Het Informatiecentrum Papier en Karton geeft informatie, voert campagnes en biedt lespakketten aan, onder meer om zelf papier te maken. www. papierenkarton.org / T 020 6543043. De stichting Papier Recycling Nederland (PRN) wil het inzamelen en verwerken van oud papier hoog houden en verbeteren. PRN voert het inzamel- en herverwerkingsysteem uit. www.prn.nl.

Tips - Bijna alle papieren en kartonnen verpakkingen mogen bij het oud papier. Lever ze wel schoon en droog in. -Verpakkingen met een waslaag of een plastic laagje, zoals melkpakken, moeten bij het restafval. Sommige gemeenten halen pakken wel apart op. Zie ook www.afvalscheidingswijzer.nl. - Een enkel nietje of kunststof venstertje mag gewoon bij het oud papier. Bij het recyclen worden die verwijderd. Uiteraard hoort een plastic folie om een tijdschrift niet bij het oud papier. - Sommige drankenkartons dragen het FSC-keurmerk; dan weet u dat voor de papierproductie hout uit goed beheerde bossen is gebruikt.

<

>

09


De milieubelasting van kunststofverpak-

Uitdaging: hergebruik

kingen neemt het meest af door overbodige

De milieubelasting van kunststofverpakkingen zit in de

verpakkingen te vermijden. Ook kunt u, in-

productie, het (beperkte) hergebruik en de

dien mogelijk, plastic gescheiden inleveren,

verbranding. De grondstof van kunststofverpakkingen

net als glas en papier. â&#x20AC;&#x2DC;Slimmeâ&#x20AC;&#x2122; omhulsels

is aardolie, en dat is een eindige en daarmee niet

mogen wel blijven, die voorkomen juist

duurzame bron. De productie en transport van het

verspilling.

materiaal kosten energie, voornamelijk in de vorm van fossiele brandstoffen.

Niet al het kunststof verpakkingsmateriaal dat bij het

Daarbij ontstaat het broeikasgas CO2. Hergebruik van

huishoudafval belandt, gaat naar de afvalverbrand-

kunststof verpakkingen is technisch goed mogelijk,

ingsoven. Bij sommige installaties wordt kunststof

maar was voorheen niet haalbaar met huishoudelijk

namelijk uit de afvalberg geblazen, samen met

afval. Kunststof is lastig uit het huisvuil te vissen, in

papier. Het wordt dan tot korrels geperst en gaat als

tegenstelling tot metalen verpakkingen. Recycling

brandstof naar elektriciteitscentrales en cementovens.

wordt ook bemoeilijkt doordat er vele verschillende

In sommige installaties is het zelfs mogelijk het plastic

soorten kunststoffen zijn. En plastics zijn vaak vervuild

te hergebruiken.

met bijvoorbeeld etensresten.

Overigens kan een slimme kunststof verpakking

Het sorteren en schoonmaken van plastics uit huis-

ook milieuvoordelen hebben. Verpakkingen die

afval kost teveel geld. Gescheiden inzamelen, zoals

voedingsmiddelen langer vers houden bijvoorbeeld,

glas en GFT, is dus nodig.

of beschermen tijdens transport. Dit vermindert milieubelasting omdat het verspilling en beschadiging

Voordeel van plastic

tegengaat.

Het beperkte hergebruik is een behoorlijk nadeel, maar kunststof heeft ook voordelen: verpakkingen

Kunststof verpakking en milieu

van kunststof zijn licht en er is weinig materiaal nodig

Verbeterde productiemethoden hebben verpakkingen

voor de productie. Kunststof omhulsels beschermen

steeds dunner en lichter gemaakt.

producten bovendien en verhogen de houdbaarheid

De hoeveelheid kunststof verpakkingsmateri-

van levensmiddelen.

aal is daardoor de afgelopen tien jaar 25 procent

Daardoor is onnodig verlies door beschadiging of

afgenomen in gewicht. Toch gooien we jaarlijks per

bederf te voorkomen.

persoon nog ongeveer dertig kilogram kunststof verpakkingen weg.

Gescheiden inzameling

Voor heel Nederland opgeteld is dat zoâ&#x20AC;&#x2122;n vijfhonderd

Vanaf 2010 moeten alle gemeenten kunststof verpak-

miljoen kilogram.

kingsafval scheiden. In een aantal gemeenten kunnen inwoners plastic verpakkingsafval in de speciale Plastic

10


Heroes-bak deponeren. Andere gemeenten zorgen

ontstaat tussen kooldioxide en zuurstof. Maar denk

voor een ophaaldienst aan huis. Er zijn ook gemeen-

ook aan een waterdichte coating aan de binnenk-

ten die kiezen voor scheiden achteraf

ant van wasmiddelenverpakkingen, die het nat

Maar u kunt plastic tassen en tasjes ook een tweede

worden van het wasmiddel en daarmee aankoeken

leven geven: in de Tassenbol. Dit is een verzamelbak

voorkomt.

voor schone (en hele) plastic tasjes. De Tassenbol staat in supermarkten, scholen en bibliotheken.

Tips

Andere klanten kunnen de plastic tas dan opnieuw

- Vermijd zoveel mogelijk verpakkingen van het

gebruiken.

chloorhoudende PVC - (polyvinylchloride). U herkent het aan een pijltjes-

Niet alles kan ingezameld worden

driehoek met het cijfer 3 op

Veel kunststof verpakkingsmateriaal is geschikt voor

- de verpakking. PVC zit in steeds minder eenmalige

recycling, zoals flessen en flacons voor dranken en

verpakkingen. Het zit soms nog

schoonmaakmiddelen, plastic tasjes, doppen van

- wel in stretchfolie (om groente en fruit) en medici-

pindakaaspotten en folies om tijdschriften. Niet alles

jnverpakkingen.

is echter welkom bij de inzameling: het moet om

- Lever huishoudelijke kunststofverpakkingen zoveel

verpakkingen gaan (dus geen plastic speelgoed), de

mogelijk apart (en schoon) in.

verpakking moet leeg zijn, uit ĂŠĂŠn soort materiaal

- Vanaf 2010 kan dat in alle gemeenten.

bestaan (dus geen doordrukstrips met papieren

- Neem een boodschappentas mee en neem zo

achterkant, chipszakken en drankenkarton) en geen

weinig mogelijk plastic tasjes aan bij

giftige stoffen bevat hebben.

het winkelen, om plastic restafval te vermijden. - Lever schone en hele plastic tassen in bij een

Slimme verpakking levert milieuvoordeel

Tassenbol in de winkel; dan kunnen andere klanten

Een kunststofverpakking kan milieuvoordeel oplev-

die gebruiken.

eren ten opzichte van geen verpakking, als een goed

- Gebruik kleine kunststof PET-flesjes vaker, bi-

uitgekiend omhulsel verspilling voorkomt. Kunststof

jvoorbeeld voor drankjes onderweg. Maak ze voor

verpakkingen verlengen bijvoorbeeld de houdbaar-

hergebruik eventueel schoon met sop en lauw warm

heid van voedingsmiddelen, bieden bescherming

water.

tijdens transport, en maken hersluitbare verpakkingen mogelijk. Daarom zit er een velletje plastic om de komkommer, en ventilerende folie rondom voorbewerkte groente. De producten blijven langer houdbaar, omdat in de verpakking een evenwicht

<

>

11


U kunt met vragen terecht bij de Informatieservice van Milieu Centraal. Het kantoor van Milieu Centraal is gevestigd in Utrecht. De routebeschrijving legt uit waar precies. Vragen? Informatieservice voor consumenten Wilt u graag een toelichting op de informatie op deze website? Of heeft u een vraag vanwege milieukwesties in het nieuws? Of bent u gewoon benieuwd of er meer informatie beschikbaar is over een bepaald onderwerp? Bel dan de Informatieservice 0900 - 900 1719 (15 eurocent per minuut), of stel uw vraag via infoservice@milieucentraal.nl. Kijk voor openingstijden van de Informatieservice en meer informatie op Stel uw vraag.

Contact Milieu Centraal Adres Herculesplein 357
3584 AA Utrecht Contactgegevens kantoor E infoservice@milieucentraal.nl 
 T 030 2305070 (niet voor consumentenvragen)
 F 030 2305071 Colofon Ontwerp Mariko Tulner Oplage 4500 © Copyright 2011 Milieu Centraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door printouts, kopieën, of op welke andere manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

12

<


Brochure afval wijzer