__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Levenslessen van de woestijnvaders 1


2


Mattias Rouw 7 x 7 Levenslessen van de woestijnvaders M•nk Collective

© 2020 Uitgeverij Brandaan, Amersfoort www.uitgeverijbrandaan.nl Eerste druk, maart 2020 Drukkerij: Co-auteurs: Redactie: Illustraties: Lay-out:

BijJD BV Creatov.nl, Wouter (Thomás) van der Toorn, Paul van der Niet Tera.Text, Tera Voorwinden, Christien Bos (Brandaan) © Marcel Enderink SWStudio, Sander Weeteling

ISBN 978 94 6005 056 5 NUR 728 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.


Levenslessen van de woestijnvaders


Inleiding De woestijnvaders en -moeders blijven tot de verbeelding spreken. Ze roepen automatisch vragen op. Wat beweegt hen om de woestijn in te gaan? Waarom gaan ze juist daar op zoek naar God? Het antwoord: ze voelen zich door God geroepen, aangesproken en geïnspireerd om de woestijn in te gaan. Antonius de Grote (251-356) voelt zich aangesproken door het monnikenbestaan na het horen van het verhaal van de rijke jongeling uit het evangelie van Matteüs. Synkletike van Alexandrië leeft in de vierde eeuw en wil als kind al haar leven wijden aan gebed. Ze trekt daarvoor de woestijn in als haar ouders gestorven zijn. Paulus van Thebe (227-341) vlucht de woestijn in en ontdekt in de stilte Gods nabijheid. Hilarion van Gaza (293-371) raakt als zestienjarige geïnspireerd na een bezoek aan Antonius de Grote en sticht zijn eigen kloostergemeenschap. Johannes de Korte (339-405) hoort van de woestijnvaders en trekt de woestijn in om als achttienjarige jongen bij woestijnvader Pambo van Sketis in de leer te gaan. Macarius de Egyptenaar (295-392) wordt aangesproken door een engel en start na het overlijden van zijn vrouw een kloostergemeenschap in de woestijn. Pachomius de Grote (290-348) krijgt van God een droom over het woestijnmonnikenleven waarna hij ervoor kiest de droom te volgen. Dit boek wil iets laten zien van de leef- en gedachtewereld van een aantal bijzondere woestijnvaders en -moeders.

7


In hun liefdevolle gehoorzaamheid aan God ontstonden mooie ervaringen en prachtige gedachten, die het overdenken nog steeds meer dan waard zijn. Ook hun woorden en daden kunnen ons aanmoedigen en inspireren om, net als zij, het experiment met God aan te gaan. Om op onze eigen manier op zoek te gaan naar God, die geen mens ooit heeft gezien en die toch zichtbaar werd in Jezus Christus. We hopen dat de woestijnvaders en -moeders je door dit boek uitdagen om je leven met God en je liefde voor God concreter en praktischer vorm te geven dan je wellicht voorheen deed. Dit boek heet 7x7 levenslessen van de woestijnvaders, omdat het zeven weken van zeven dagen gebruikt kan worden. Het boekje bevat daarmee 49 overdenkingen met teksten van de woestijnmonniken. Sommige weken uit het boekje zijn terug te vinden als bijbelleesrooster in de YouVersion bijbel-app. Zo kun je die weken ook samen digitaal lezen en erover van gedachten wisselen met een groep of kring. M•nk Collective zal binnen het YouVersion platform regelmatig nieuwe weekroosters publiceren. De leden van het M•nk Collective zijn: Wouter (Thomás) van der Toorn, Paul van der Niet, Sander Weeteling, Marcel Enderink, Tera Voorwinden en Mattias Rouw.

8


9


Inhoud PoĂŤtische theologie 1.1 Nederigheid 1.2 Over gebed 1.3 Het kennen van de Onkenbare 1.4 Lied tot God 1.5 De schepping 1.6 Gods mysterie 1.7 De eucharistie PoĂŽmen van Sketis 2.1 Doe eens iets 2.2 Van slechte kwaliteit 2.3 Zomaar een verhaal 2.4 Huil eens hard 2.5 Zacht overwint hard 2.6 Slapen in de kerk 2.7 Van vijand tot vriend Antonius de Grote 3.1 De bom van volmaaktheid 3.2 De essentie in drie punten 3.3 Wees geen strontvlieg 3.4 De effectiviteit van asociaal zijn 3.5 Het dwaze christendom 3.6 De les van de schoenmaker 3.7 Een verhaal zegt meer Isaak van Nineve 4.1 De wet van de omgekeerdheid 4.2 Het mysterie van de liefde 4.3 God is niet rechtvaardig 4.4 Uit de stilte geboren

10

10 34 58 84 108 132 162 14 16 19 22 24 26 28 31 38 40 44 46 48 51 53 56 62 64 67 71 73


4.5 Geven zonder reserve 4.6 Wees vervolgd 4.7 Barmhartig van hart Woestijnmoeders 5.1 Vechten voor vernieuwing 5.2 Niet van deze wereld 5.3 Verborgen goedheid 5.4 Woorden als honing 5.5 Volharding door stille rust 5.6 Weet waar je voor staat 5.7 Wat je te doen staat Johannes van de Ladder 6.1 Terug naar de basis 6.2 De hond bij de slager 6.3 Begrijp wat je zegt 6.4 Essentieel gebed 6.5 Bronnen en kikkers 6.6 Geestvervulde wijsheid 6.7 Liefde boven alles Efrem de SyriĂŤr 7.1 Een zonnige verbeelding 7.2 We hebben niets anders dan taal 7.3 De Onzichtbare zien 7.4 Kijk eens wat vaker in de spiegel 7.5 Gevecht tussen verstand en liefde 7.6 Het concrete mysterie 7.7 Binnenwerk Bibliografie

76 78 82 88 90 93 96 99 101 104 106 112 114 116 119 122 125 127 129 136 138 142 146 149 151 154 158 167

11


1.1 poëtische theologie - efrem de syriër

Nederigheid De bekendste poëtische theoloog is waarschijnlijk Efrem. Deze briljante dichter-theoloog en liedschrijver is geboren in het Syrische Nisibis en leeft van 306 tot 373. Voor ons – westerse mensen – is het niet vanzelfsprekend om theologie en poëzie bij elkaar te brengen. Een theoloog heeft een opleiding afgerond aan het hbo of de universiteit, denken we snel. Toch blijkt dit een hele kortzichtige gedachte, als je van de vroege kerk wil leren. Daar vinden we een veel dynamischer begrip bij Efrems tijdgenoot, de Egyptische monnik Evagrius van Pontus. Hij zei:  je een theoloog bent, Als bid je in waarheid; en als je in waarheid bidt, dan zul je theoloog zijn.

12


1.1 poëtische theologie - efrem de syriër

Voor Evagrius is ons begripsvermogen niet bepalend, maar het vermogen om ‘in waarheid te bidden.’ Dit houdt in dat je zó dicht bij God leeft dat je zijn hart kent. Hij is de waarheid. Zo krijgt theologie een meer relationele dan rationele lading. De relationele dichterlijke theologie van Efrem gaat van hart tot hart en daarom wordt hij door velen ‘de harp van de heilige Geest’ genoemd. Niet verwonderlijk, want ons geestelijke hart kan bevatten wat het hoofd niet kan begrijpen. En wie kan God begrijpen? Door poëzie kun je leren van harte te omarmen wat je brein niet kan beredeneren. Geest-geïnspireerde poëzie kan je raken zonder dat je hoeft te weten waarom. Het kan je laten begrijpen zonder dat je het snapt. Lees eens het volgende gedicht van Efrem over de nederigheid:

13


1.1 poĂŤtische theologie - efrem de syriĂŤr

Een bloem is het begin van het dragen van vrucht en overgave aan de Heer is het begin van nederigheid. De vrucht van overgave is geduld en geduld is de vrucht van liefde. Liefde is het verbond van volmaaktheid en volmaaktheid is het volgen van Gods geboden. Het gebod van de Heer is schitterend, het verlicht de ogen, en ogen die verlicht zijn, ontvluchten vanzelf de weg van de wettelozen. Laat nederigheid uw troon zijn en uw gewaad gemaakt van vrijspraak. Laat uw woorden, tijdens het spreken, in de liefde van God zijn.

14


1.1 poëtische theologie - efrem de syriër

Want de Redder zei: ‘Wees dus volmaakt, zoals uw hemelse Vader volmaakt is.’ Waarmee kan hoogmoedigheid herkend worden, die zo bandeloos is? Hij is koppig en ongehoorzaam, volgt alleen zijn eigen redenering. Maar nederigheid is gehoorzaam, meegaand, schikt zich, past zich aan, schenkt eer aan zowel de kleinen als de groten. Degene die het verwerft, mag geloven dat hij een beloning zal ontvangen, van de Heer die eeuwig leven heeft.

15


poimĂŞn van sketis poimĂŞn van sketis


17


18


2.1 poimên van sketis

Doe eens iets Het is goed om ervaring op te doen, want die maakt de mens deugdelijker. Poimên van Sketis In de vijfde eeuw leeft er een monnik in de Egyptische woestijn, Poimên van Sketis. Poimên maakt deel uit van een grote opwekkingsbeweging van christenen die zich in de woestijn toeleggen op bidden, bijbellezen en werken. Eenvoudige godzoekers die uit liefde voor God alles opgeven om volmaakt te worden, geïnspireerd door het gesprek tussen de rijke jongeling en Jezus. In dat gesprek zei Hij:  Als je volmaakt wilt zijn, ga dan naar huis, verkoop alles wat je bezit en geef de opbrengst aan de armen; dan zul je een schat in de hemel bezitten. (Matteüs 19:21) De monniken verkochten alles en trokken de woestijn in. Voor hen is de woestijn één groot oefenterrein voor volmaaktheid, een plek om dingen uit te proberen. Er wordt geoefend in gehoorzaamheid, nederigheid, geduld, vrijgevigheid, dankbaarheid, vastberadenheid en zelfbeheersing. In de uitgestrektheid van de woestijn komen alle deugden praktisch aan bod. Nu kan iedereen zichzelf uitdagen, daar hoef je geen monnik voor te zijn. Ga ook eens op zoek naar nieuwe ervaringen door Bijbelse uitdagingen aan te gaan.

19


2.1 poimên van sketis

Train je deugden en goede eigenschappen. Wat zou het je opleveren als je bijvoorbeeld zou stoppen met het oordelen van anderen (Matteüs 7:1)? Wat is het effect van ’s nachts bidden (Lucas 6:12)? Hoe zou jij God kunnen dienen door te vasten (Lucas 2:17)? Of wat dacht je van een ander behandelen zoals je zelf behandeld wil worden (Matteüs 7:12), of elke keer als je bidt het Onze Vader te bidden (Matteüs 6:13)? Probeer het gewoon eens, al is het maar voor een dag en dan misschien wel nog een. Woestijnvader Poimên geeft ons een duwtje in de rug. Hij zegt: Durf de uitdaging aan te gaan, met God en voor God. Test jezelf. Probeer nieuwe deugden te oefenen. Je bent niet geschapen om te blijven wie je bent, maar om te veranderen, steeds meer naar Gods gelijkenis te worden. Zoek de spanning. Bevraag wat je denkt zeker te weten. Bid en durf te onderzoeken wat je nog niet weet en probeer het goede ervan vast te houden (1 Tessalonicenzen 5:21).

20


2.2 poimên van sketis

Van slechte kwaliteit Vader Poimên vertelde: ’Er waren eens twee boeren die in dezelfde stad woonden. De ene boer zaaide en haalde een beetje oogst binnen en ook nog van weinig kwaliteit. De ander was te lui om te zaaien en haalde helemaal niets. Als er nu hongersnood uit zou breken, wie van de twee zou dan nog iets hebben om van te leven?’ Een broeder antwoordde: ‘Hij die een beetje en van slechte kwaliteit had geoogst.’ De grijsaard zei hem: ‘Laten wij daarom ook zaaien, al is het weinig en van slechte kwaliteit, om niet van honger te sterven.’ Poimên van Sketis Vader Poimên vertelt bovenstaand verhaal aan een medemonnik. Misschien wel aan Anoub, zijn broer, die ook monnik is en waarmee hij samen in een klooster leeft. ‘Als ik iemand een stuk brood geef klagen de demonen mij aan, omdat ik het alleen maar zou doen om complimenten te krijgen,’ zucht de monnik tegen Poimên. Hij is bang om trots te worden op het goede dat hij heeft gedaan. Natuurlijk, als christen hoor je je in te spannen om goede daden te doen, om het licht van je goede daden te laten schijnen (Matteüs 5:16). Het nadeel is alleen dat als anderen je goede daden zien, ze je al snel geweldig vinden. Voor je het weet vliegen de complimenten om je oren: ‘Wat geweldig van je!’, ‘Wat super dat je dat doet!’ of ‘Wat heb jij toch veel geld bij elkaar gelopen met die sponsorloop!’ Nu zijn complimenten goed bedoeld,

21


2.2 poimên van sketis

maar ze zijn ook een potentieel gevaar volgens de woestijnvaders. Voor je het weet ben je trots op jezelf en hoogmoed leidt tot schande en weinig goeds (Spreuken 11:2). Inderdaad, als je alleen goede dingen doet om er zelf beter van te worden dan kun je dat maar beter niet doen. God kan kennelijk erg boos worden om dit soort onrecht (Romeinen 2:8). Maar als je je best doet om nederig te blijven, ook al lukt dat misschien niet helemaal, hou dan vol en blijf zo nederig als je kunt. Leer van het verhaal over de boeren dat Poimên ooit vertelde. Blijf nederig goede dingen doen, want uiteindelijk zal het kleine beetje goede werken, ook al is het van slechte kwaliteit, beloond worden (Romeinen 2:6-7).  

22


23


2.3 poimên van sketis

Zomaar een verhaal Gelijkenissen kunnen op een indirecte manier verrassend helder zijn. Koning David had een verrassende aha-erlebnis toen profeet Nathan hem een gelijkenis vertelde (2 Samuel 12:1-14). Jezus vertelde er ook veel, helemaal in lijn met de traditie van de oudtestamentische profeten. Zijn gelijkenissen waren vaak schokkend voor zijn luisteraars. In de Woestijnvaderspreuken staan ze ook; pakkende verhalen met een diepe persoonlijke onderlaag. Hieronder vind je er een: een verhaal over iemand die de koning wil zien, maar waar zou het écht over gaan? Er was eens een man die erom bekend stond dat hij zijn best deed om een goed leven te leiden. Hij wilde graag de wijze monnik Poimên opzoeken en ging op reis. Toen hij aankwam, zaten er een paar monniken in vader Poimêns huisje. Ze hadden allerlei vragen en vroegen hem om raad. Maar Poimên zag de man en vroeg: ‘Kom, zeg eens iets bemoedigends tegen deze monniken!’ De man voelde zich overvallen door deze vraag en zei verlegen: ‘Neemt u mij niet kwalijk, vader Poimên, ik kwam eigenlijk om iets van u te leren. Hoe kan ik als gewone man nu iets zinnigs zeggen?’ Maar op aandringen van vader Poimên begon hij te vertellen: ‘Ik ben van beroep een groenteverkoper en handelaar. Mijn werk is eenvoudig. Ik koop grote partijen groenten in

24


2.3 poimên van sketis

en maak er kleine pakketjes van. Verder probeer ik zo goedkoop mogelijk in te kopen, om de goederen vervolgens met winst te verkopen. Dat is alles. Hoe kan ik u, wijze monniken, iets leren uit de Bijbel? Maar goed, op uw aandringen zal ik u een gelijkenis vertellen. Eens was er iemand die tegen zijn vriend zei: “Ik zou zo graag de koning willen zien. Kom met mij mee.” De vriend antwoordde: “Wat een goed idee, ik zal je tot halverwege de reis brengen.” Hij vroeg aan een andere vriend of hij hem verder kon helpen: “Kom, wil jij mij naar de koning brengen?” De vriend antwoordde: “Wat ik kan doen is je tot aan het paleis brengen.” Tegen een derde zei hij: “Kom je met me mee naar de koning?” En de derde vriend antwoordde: “Ik kan je tot in het paleis brengen. Daar heb ik connecties en zal ik een van de beveiligers vragen of ze je de koning kunnen laten zien. Dat moet lukken.”’ Enigszins verbaasd vroegen de monniken: ‘Wat betekent deze gelijkenis?’ En de man legde het als volgt uit: ‘De eerste vriend is het streven naar en beoefenen van een reine levenswandel (1 Petrus 2:1). Die leidt je een groot deel over de weg. De tweede vriend is de reinheid, die reikt tot in de hemel (1 Korintiërs 5:7). En de derde is het weggeven van je tijd en geld aan de armen en mensen die hulp nodig hebben, die leidt je vol vertrouwen tot de troon van God (1 Johannes 3:17-18).’ Toen vertrokken de monniken, opgebouwd door de gelijkenis.

25

Profile for monkcollective

M•nk Collective - 7x7 Levenslessen van de woestijnvaders  

Advertisement