Issuu on Google+

Page 1

2 of 46 DOCUMENTS

de Volkskrant 15 maart 2011 dinsdag BYLINE: door Toine Heijmans Fotografie Stefanie Grätz SECTION: V Opening; Blz. 12 LENGTH: 1438 woorden

Monique Samuel moest even naar een klooster. 'Ik word helemaal knettergek', zei ze tegen een vriendin. 'Nou dan gaan we naar een klooster', zei die vriendin terug. De revolutie in Egypte had van Monique Samuel een beroemdheid gemaakt. Een 21-jarige, half Egyptische politicologe, buikdansend op tafel bij Pauw & Witteman. Televisie. Radio. Kranten. Twitter. Boeken. Studie. 'Ik moest even uitrusten', zegt ze. Het was een klooster met dertien zwijgende monniken. Ze bleef er drie dagen. 'Het was er ijskoud. Dus je zat in je winterjas met handschoenen aan te eten. Met ademwolkjes uit je mond. Afzondering, doodse stilte. En dan zat zo'n monnik heel kritisch naar me te kijken.' Die had ineens een luidruchtig oosters type aan tafel. 'Ze hadden me gezien, bij Pauw & Witteman. Eens per week mogen ze dat programma kijken (krijgt een lachbui). Er was een monnik van 87, helemaal gebocheld, en die zegt: 'Ik heb jou gezien, jaha, ik ken jou wel. Maar nu zijn we hier hè. Nu zijn we voor de Heer.'' Monique Samuel zit in een café en praat rap en zonder struikelen. Ze praat over de lente in het Midden-Oosten, over de lente in haar leven, over haar bijna-blindheid, haar geloof ('God is voor mij een oneindig licht'), over de boeken die ze schrijft (drie komen er uit, dit jaar), over buikdansen en over haar land: Egypte. 'Stil zijn, dat is niks voor mij.'

De Arabische lente is ook jouw persoonlijke lente. 'Als je mij had gebeld in december en me had gevraagd hoe mijn jaar eruit ging zien: goede cijfers halen voor mijn studie, misschien een uitgever voor mijn roman vinden, allemaal hoop, hoop, hoop. Toen kwam de revolutie. De tweede dag al was ik op televisie. Mijn hele leven is in een stroomversnelling geraakt.' Dat buikdansen op tafel was 'pure blijdschap', zegt ze nu. 'Ik schaam me er niet voor. Ik hoef niet interessant te doen of aandacht te trekken. Maar ik was dagenlang alleen maar het nieuws uit Egypte aan het volgen, sliep misschien vier uur per nacht. Er was een brandbom onder de flat van mijn oma gegooid. Ik was zo blij dat Mubarak vertrok. Zo geraakt.' Kun je het geluksgevoel van die eerste dagen vasthouden, nu? 'Hmmm Ik denk dat we realistisch moeten zijn. Het is naïef om te denken dat Egypte een complete democratie zal worden waarin geen armoede meer is, waarin mannen en vrouwen gelijk zijn. Er is te veel corruptie. Er zijn te veel misstanden. Maar om meteen te zeggen dat de revolutie een militaire staatsgreep is, of dat Egypte voorgoed een islamitisch land zal worden dat is te vroeg. Het is een land in transitie. Dat is voor elk land een levensgevaarlijke tijd. 'Ik ben er meteen naartoe gegaan. Ik zag een volk dat zó van zijn angsten was bevrijd, dat zó anders naar zichzelf is gaan kijken. Ineens is iedereen er bezig met politiek. Ze discussiëren op straat, in koffiehuizen over hoe ze gaan stemmen. Ze hebben geloof in eigen kunnen. Het is een overwinning van het volk.' Optimisme is jouw wapen. 'Denk aan Oost-Europa. Is Roemenië een ideale, perfecte democratie? Nee. Nog niet. Maar Roemenië is wel heel


Page 2 de Volkskrant 15 maart 2011 dinsdag

anders dan vroeger, toen eenderde van de bevolking de rest bespioneerde. Het volk moet gezuiverd worden van binnenuit. Ook in Egypte. Dat zal decennia duren. Maar dat betekent niet dat het allemaal zal vervallen in chaos en anarchie.' Maar in Egypte worden Koptische kerken aangevallen, en christenen vermoord. 'Dat is afschuwelijk, vreselijk: in ĂŠĂŠn dorp zijn zevenduizend christenen uit hun huis gejaagd alleen vanwege de relatie tussen een christelijke jongen en een islamitisch meisje. Maar het is een misvatting dat het nu erger wordt. Het wordt al twintig jaar erger. Zoiets stopt niet meteen, met het vallen van een regime. Dat gaat heel langzaam.' Zelf kom je over als een vrolijke opwekkingschristen klopt dat?

'Nee hoor, dat deden wij zelf als kinderen. In wisselgebed: de ene keer ik, de andere keer mijn zusje. Tegelijk hebben mijn ouders me altijd aangemoedigd vriendschappen te sluiten met moslims.' Je hebt zelfs een boekje geschreven voor christelijke jongeren: hoe om te gaan met moslims. 'Dat is voor reformatorische jongeren geschreven. Omdat die erg rechts en PVV'erig zijn. Het is een tegengeluid tegen de PVV-vleugel binnen christelijk Nederland. Die is sterk hoor. Ik kom op voor moslims. God heeft geen religie, zei Gandhi. Dat is een interessante visie.' Hoeveel procent ben jij Egyptisch? 'Biologisch gezien 50 procent. In mijn hoofd: 100-100. Helemaal. Ik kan ook zo van de een naar de ander switchen. Daar heet ik Mounira, hier heet ik Monique.

'Wat ik ben... dat is niet eenvoudig uit te leggen. Je mag me koptisch-katholiek-calvinistisch-luthers -evangelisch noemen, met een vleugje orthodox. Ik ben gedoopt in een hervormde kerk, ik heb mijn eerste eucharistieviering meegemaakt in een koptisch katholieke kerk, ik heb gewerkt voor het Vaticaan, in Rome, voor een katholieke variant van het Leger des Heils. Ik heb mijn belijdenis in een gereformeerd vrijgemaakte kerk gedaan. En nu ben ik lid van de Kerk van de Nazarener, wat een methodistische kerk is, tussen evangelisch en calvinistisch in. Dus ja. Wat wil je van mij maken? Vertel het maar.'

'Mijn vader is Egyptisch, mijn moeder Nederlands. Mijn ouders zijn het perfecte voorbeeld van een multicultureel huwelijk. Het is ongelooflijk hoe ze die balans hebben bewaard.

Je bent in elk geval gelovig.

'Dat is mijn oogziekte. Daardoor zie ik maar 10 procent. Met bril.'

'Ik sla een kruisje, en ik lees de Bijbel. Ik ga vrijdag naar de mis en zondag naar de kerk en dat loopt allemaal door elkaar heen. Het gaat mij om het respect dat ik heb voor God. Bij mij op de middelbare school waren er kinderen die 'Ajax' schreven op de kaft van hun bijbel, dat vind ik dus niks. Van de Bijbel moet je afblijven.' Ben je zo opgevoed? 'Ja. Mijn diepste wezen wordt gedragen door het geloof. Als het erop aankomt geloof ik in het eeuwige leven. Dan heb je wel wat andere prioriteiten dan iemand die alleen maar leeft bij de dag. Ik leef in het optimisme dat ik straks niet gewoon door de maden wordt opgevreten.' Vader las elke avond voor uit de Bijbel.

'Als kind ben ik veel in Egypte geweest, maar op mijn 12de was het ineens: wow. Dit is mijn land. Ik hou van deze mensen. Als je een vriendschap hebt daar, dan is het voor het leven. Ik had de zus van een vriendin zes jaar niet gezien en dan gaat het van MOU-NI-RAAAAA! Dat is zo heerlijk.' Wat is de ziekte van Stargardt?

En als je die bril afzet? 'Dan is alles nog waziger dan met bril. Dat kan ik niet uitleggen. Alles is vaag en ik heb beelduitval, dus ik kijk mensen vaak niet aan. Jij steekt nu fel af tegen die zwarte muur, dat kan ik zien. Maar je ogen kan ik niet zien. 'Het begon toen ik 12 was. Ineens was alles onscherp. De meeste mensen vertel ik het niet. Ik zit weleens in de verkeerde trein, omdat ik de borden niet kan lezen. 'Ik ben er heel depressief van geweest, tussen mijn 13de en 17de. Een arts zei: je kunt helemaal blind worden. Vriendinnen vonden het lastig om het over mijn ziekte te hebben dus die gingen me negeren. Mijn hele lichaam


Page 3 de Volkskrant 15 maart 2011 dinsdag

deed pijn en was moe en ik was zo eenzaam. Maar op een gegeven moment leer je daar luchtiger mee omgaan. Ik weiger te leven met de gedachte: ik ben gehandicapt.' Is dat de bron van je optimisme? 'Ja. Het vormt je. Je leert dat er meer is dan je ziekte, mooie dingen. Maar ik ben ook een piekeraar, hoor. Ik kan gezellig met iemand praten en piekeren tegelijk.'

Als we over tien jaar opnieuw afspreken. Waar ben je dan? 'Dan zitten we niet hier, maar in een land waar palmbomen groeien in mijn tuin. Ik hoop veel romans te hebben geschreven, veel te hebben gereisd, en ik hoop veel tegen armoede gedaan te hebben. Ik stuur je het adres.'

Nu ook?

Monique Samuel werd in een klap beroemd door haar buikdansact in Pauw & Witteman

'Ja. Nu ook.'

Twee kanten van de maan

Waar pieker je nu dan over?

Politicologe Monique Samuel: 'Ik geloof in het eeuwige leven. Dan heb je wel wat andere prioriteiten dan iemand die alleen maar leeft bij de dag.'

'Dat zeg ik niet. Vervelende dingen.' Twee kanten van de maan. 'Ja, ik heb iets zwaarmoedigs. Ik ben dramatisch. Arabische mensen zijn dramatisch. Maar ik probeer niemand met mijn zwaarmoedige kant te belasten. Mijn roman gaat er ook over. Over twee vriendinnen die allebei een kant van mij vertegenwoordigen.' Drie boeken verschijnen er dit jaar van Monique Samuel: een roman, een bundel reisverhalen en een analyse van de Arabische lente. 'En ik moet studeren hè. Ik heb een paar studiebeurzen, ik leef van giften van mensen die in mij geloven, dat moet ik wel waarmaken. Het is bij elkaar wel een beetje veel.'

'Ik was dagenlang alleen maar het nieuws uit Egypte aan het volgen, sliep vier uur per nacht.' LOAD-DATE: March 14, 2011 LANGUAGE: DUTCH; NEDERLANDS PUBLICATION-TYPE: Krant JOURNAL-CODE: De Volkskrant

Copyright 2011 PCM Uitgevers B.V. All Rights Reserved


/de_Volkskrant_15_maart_2011_dinsdag_