Issuu on Google+

SAMURAJE

Monika Samoraj 3TC


Samuraj (wojownik; rzeczownik pochodzący od archaicznego czasownika saburau, który z czasem przeszedł zmianę fonetyczną w samurau, znaczącego służyć panu) – pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai). Samuraje jako grupa społeczna pojawili się na przełomie VII i VIII wieku n.e. Genezy można dopatrywać się w zmianach w systemie politycznym ówczesnej Japonii. Od czasu powstania w 702 r. kodeksu uznającego władzę cesarza nad krajem i oddającego mu ziemie (należące wówczas do poszczególnych rodów) pod władanie, rozpoczął się okres tworzenia struktur feudalnych o nazwie shōen, zarządzanych przez gubernatorów. Z czasem władza cesarska przestała mieć na nie wpływ. Wtedy też zaczęły powstawać oddziały zbrojne podporządkowane właścicielom, mające w razie potrzeby służyć obronie majątków. Symbolem pozycji samurajów były dwa miecze: długi katana i krótki wakizashi, razem stanowiące komplet zwany daishō. Ich noszenie było prawem i obowiązkiem japońskich wojowników. Daishō nie były tylko bronią. Mówiono o nich, że stanowią duszę samuraja, toteż samuraje byli silnie związani ze swoimi mieczami i otaczali je głęboką czcią.


Szkoły walki

Istniało bardzo wiele szkół walki. Wprawny samuraj potrafił zabić przeciwnika już za pierwszym ciosem, ponoć nawet jednym cięciem przeciąć go na pół, wzdłuż od czubka głowy. Owe śmiercionośne umiejętności wynikały ze sposobu walki, który polegał przede wszystkim na rozpoznaniu szkoły w jakiej kształcił się oponent, a co za tym idzie używanej przezeń techniki, dzięki czemu samuraj mógł błyskawicznie zastosować opracowaną metodę kontrataku. Ze względu na charakter tej walki, nastawionej na zadanie śmierci niemal jednym ruchem miecza, bywało, że kończyła się ona zgonem dla obu stron. Samuraj kształcony był nie tylko w posługiwaniu się mieczem, ale także łukiem (kyūjutsu), jak również innymi rodzajami broni, jak np.: włócznia zwana yari, broń drzewcowa o nazwie naginata, czy wachlarz bojowy tessen.


Miecz

Miecz był najważniejszym elementem w kulturze samurajów, stanowił niejako duszę wojownika. Związanych z nim było wiele rytuałów, niekiedy bardzo złożonych, począwszy już od procesu jego wykuwania. Płatnerz wykonujący swój fach musiał poddawać się uprzednio ceremonii oczyszczenia, zaś pomiędzy niektórymi momentami wykuwania przywdziewał odświętne szaty. Aby odpędzić złe moce, kuźnię ozdabiały motywy, zaczerpnięte z religii shintō. Obrządek dotyczył nawet używanej przy hartowaniu miecza gliny, wody i ognia. Zadaniem płatnerza było wytworzenie głowni miecza o jak najtwardszym ostrzu (aby uniknąć wyszczerbienia), będącego jednocześnie możliwie najbardziej elastycznym (by miecz nie uległ pęknięciu). Było to bardzo trudne zadanie, osiągane przez wielokrotne przekuwanie żelaza, hartowanie metalu oraz inne techniki, wypracowywane przez wieki i pilnie strzeżone przez mistrzów tego fachu. Jedna z zasad dotyczących miecza mówiła, że jeśli już zostanie on wyjęty z pochwy, musi być umoczony w ludzkiej krwi, dlatego też, jeśli broń zechciała obejrzeć osoba dostojna, której nie można było odmówić, samuraj przed schowaniem miecza dokonywał samookaleczenia

Miecz wakizashi z okresu Edo


Sztuki walki

- Kenjutsu,oznacza sztukę fechtunku na miecze. W całej historii Japonii miecz był uważany za najważniejszą broń wojownika.

Stanowił narzędzie kształtowania osobowości, fizycznej i psychicznej koncentracji. Sztuka fechtunku na miecze miała związek z religią shinto. - Kyujutsu, znaczy „sztuka łuku”, mianem tym nazywano w Japonii rycerską sztukę strzelania z łuku. Sztuka ta zwana była inaczej kyudo („droga łuku”). Podobnie jak wszystkie japońskie techniki walki wymagała starannego przygotowania tak fizycznego jak i psychicznego. - Bajutsu, oznacza sztukę jazdy konnej. Z bajutsu nierozerwalnie łączy się sztuka strzelania z łuku podczas jazdy na koniu (umayumi). Technika strzelania z grzbietu końskiego zwana jest również yabusame. - Jujutsu, Istotna rolę w wyszkoleniu fizycznym japońskich wojowników odgrywała sztuka walki bez broni, jujutsu lub yawara („miękka sztuka”). Samuraje posługiwali się jujutsu, gdy miecz uległ uszkodzeniu bądź zostali niespodziewanie napadnięci przez wroga. - Sojutsu, W dawnej Japonii sztukę władania włócznią (sojutsu) uważano za jeden z głównych elementów sztuk wojennych. - Suiei, oznacza sztukę pływania w pełnym rynsztunku wraz z bronią. W dawnej Japonii umiejętność ta była niezwykle ważna dla samurajów, którzy w trakcie działań bojowych musieli pokonywać liczne przeszkody wodne.


Zbroje Zbroje japońskie stanowią szczególnie interesujący przykład uzbrojenia ochronnego. Z powodu swej wyjątkowej budowy, dekoracyjności i niezwykłego wyrazu były często otaczane kultem oraz uznawane za dzieła sztuki rzemieślniczej. Najstarszymi znanymi typami zbroi są pochodzące z przełomu VI i VII wieku pancerze typu tanko oraz keiko. Zbroja tanko była wytwarzana z dużych stalowych blach połączonych nitami lub skórzanymi pasami. Pancerze typu keiko budowano natomiast z mniejszych płyt, łączonych za pomocą taśm, a niekiedy również pasów ze skóry. W okresach Heian oraz Kamakura najbardziej rozpowszechnioną zbroją była przypominająca swym kształtem pudełko, zbroja o-yoroi. Tworzył ją pancerz zbudowany ze stalowych płytek oraz trzy duże osłony ud (kusazuri). Zbroja nie zakrywała prawego boku ubranego w nią samuraja. Ochronę tego boku zapewniała jednak duża, stalowa płyta, do której przymocowana była osłona ud. Tors samuraja zabezpieczał skórzany napierśnik (tsurubashiri). Zbroje o-yoroi były w zdecydowanej większości pokrywane czarną laką. Poszczególne elementy zbroi łączyły taśmy wykonywane z malowanej skóry lub farbowanego, jedwabnego sznura. Ochronę ramion samuraja zapewniały długie, szerokie i płaskie osłony (sode), zastępujące tarczę. Wojownicy stosowali ponadto stalowe narękawniki (kote).


O-YOROI - LEGENDA: 2. Hachi 3. Hoshi 4. Shikoro 5. Kesho notta hizuhiki 6. Sode 7. Tsuba-no-ita 8. Koshi-no-o 9. Yazuri-no-gawa 10. Kusazuri 11. Kuwagata 12. Shinodari 13. Makko-no-hazure 14. Fukikaeshi 15. Shoji-no-ita 16. Kamakuri-ita 17. Munaita 18. Kyubi-no-ita 19. Sendan-no-ita 20. Tsurubashiri 21. Yurugiho 22. Susokanamono 23. Hishinuino-ita


Tosei-gusoku - LEGENDA: 1. Uchibisi 2. Hoate 3. Shinobi 4. Tare 5. Munaita 6. Saihai-tuke-no-kan 7. Kurijime-no-o 8. Tateage 9. Suneate 10. Kakozuri 11. Zunari-kabuto 12. Fukikaeshi 13. Shikoro 14. Sode 15. Wakita 16. Kote 17. Hijigane 18. Zaban 19. Yurugito 20. Tekou 21. Sitajiri 22. Susoita 23. Haidate


Wraz z powstaniem pancerzy Mogami-do, rozpowszechnił się nowy typ sznurowania podwójno-żeberkowego (sugake-odoshi), który zaczął wypierać tradycyjną technikę sznurowania pełnego (kebiki-odoshi). Zmianie uległ wygląd naramienników. Zaczęto je wykonywać ze sztywnych płytek (tosei-sode) dopasowanych do pancerza. Niekiedy łączono naramienniki z narękawnikami. Zbroje typu Mogami-do wyposażano w zawias umieszczany po lewej stronie oraz zamknięcie po prawej. W połowie XVI wieku nastąpiły kolejne rewolucyjne zmiany w technice wytwarzania zbroi. Pojawiły się wówczas zbroje klepkowe (okegawa-do). Podobnie jak pancerze typu Mogami-do posiadały zamknięcie z boku. Poszczególne elementy zbroi były jednak łączone za pomocą nitów. Pancerze typu okegawa-do zapewniały ochronę przed bronią palną. Prawdopodobnym jest, iż były one w pewnym stopniu wzorowane na zbrojach Portugalczyków, którzy właśnie w tym okresie przybyli do Japonii. W drugiej połowie XVI wieku pojawiło się jeszcze więcej nowych rodzajów pancerzy. Były one w większości kontynuacją lub odmianami powstałej wcześniej zbroi okegawa-do. Wśród nich interesujący przykład stanowi pancerz typu hotoke-do. Jest to zbroja polerowana za pomocą laki oraz płótna, charakteryzująca się wyjątkowo gładką powierzchnią. W nieco późniejszym okresie hotoke-do zaczęto wytwarzać z jednego fragmentu blachy. Sposób ten szybko zdobył popularność. Na podstawie pancerza hotoke-do powstała zbroja zwana Sendai-do. Była wyjątkowo prosta, ale jednocześnie zapewniała skuteczną ochronę. Płyty tworzące zbroję łączono zazwyczaj w pionie, a nie w poziomie, jak w przypadku wielu innych typów pancerzy. Wraz z pojawieniem się nowych rodzajów zbroi, samuraje stosowali coraz rzadziej naramienniki, które w znacznym stopniu ograniczały ruch, przez co stały się niepraktyczne na polu walki. W miejsce naramienników zaczęto stosować półokrągłe płytki, montowane na ramionach. Zmianie nie uległ natomiast wygląd narękawników. Zaczęto je jednak wytwarzać ze znacznie mniejszych niż w poprzednich okresach płytek. Nagolenniki sporządzano natomiast z niewielkich kawałków metalu połączonych stalowymi kółkami. Coraz rzadziej stosowano osłonę ud przypominającą swym kształtem stalowy fartuch.


Więcej informacji

TYTUŁ: Kumagai - Droga Wojownika AUTOR: Donald Richie WYDAWNICTWO: Red Horse, 2008

TYTUŁ: Opowieść o 47 Roninach AUTOR: John Allyn WYDAWNICTWO: Red Horse, 2008

TYTUŁ: Samuraje AUTOR: Aleksander Śpiewakowski WYDAWNICTWO: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2007


prezentacja