Issuu on Google+

‫ﻫﻮ‬ ‫‪121‬‬

‫ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ‬ ‫ﻗﻄﺐ اﻟﻌﺎرﻓﻴﻦ ﺣﻀﺮت ﺣﺎج ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﮔﻨﺎﺑﺎدي‬ ‫ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﺛﺎﻧﻲ‬

‫‪1‬‬

‫ﻗﺪس ﺳﺮّه‬


2


3


4


5


‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﭼﺎﭖ ﺳﻮﻡ ‪7 .........................................................................................................................................................‬‬ ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﭼﺎﭖ ﺩﻭﻡ ‪8 .........................................................................................................................................................‬‬ ‫ﺼﻨّﻒ ﺭﻭﺣُﻲ ﻓﺪﺍﻫُﻤﺎ ‪18 ..............................................................................................‬‬ ‫ﺗﻘﺮﻳﻆﹲ ﻋﻠﻲ ﺍﻟﺼّﺎﻟِﺤﻴَﻪ ِﻟ َﻮﹶﻟ ِﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺍ ﹸﳌ َ‬ ‫ﺡ ‪20 ............................................................‬‬ ‫ﺤ ﱡﻞ ِﺍﻻﹼ ﹺﺑﻤِﻴﻔﹾﺘﺎ ﹴ‬ ‫ﺐ ﹶﺍ ﹾﻛﹶﺜﺮُﻫﺎ َﻣ ْﺮﻣُﻮﺯٌ َﻭ ِﻣﻨْﻬﺎ ﻣﺎﻻَﻳ ْﻨ َ‬ ‫ﻒ َﻣ ﹾﻄ ﹶﻠ ﹺ‬ ‫ﺸَﺘ ِﻤ ﹶﻠﺔﹲ ﻋَﻠﻲ ﹶﺍﹾﻟ ِ‬ ‫ﺭﺳﺎﻟﺔ ﺻﺎِﻟﺤﻴﺔ ﻣُ ْ‬ ‫ﺕ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺭﺍﺟﻊ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﻭ ﻣﺒﺪﺀ‪20 ...............................................................................................‬‬ ‫ﻀ َﺮﺓﹸ ﺍﻟﻨﱡ ﹾﻘ ﹶﻄ ِﺔ ﻭَﺍﻟﻼﹼﻫُﻮ ِ‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﻕ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺭﺍﺟﻌﺔ ﺑﻪ ﻗﻮﺱ ﻧﺰﻭﻝ ﻭ ﻣﻠﻜﻮﺕ‬ ‫ﺸ ﹺﺮ ﹺ‬ ‫ﺏ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﱄ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻐ ﹺﺮ ﹺ‬ ‫ﺱ ﺍﻟﻨﱡﺰُﻭ ﹺﻝ ِﺍ ﹺ‬ ‫ﻑ َﻭ ﻟﹶﻴﺎﻟِﻲ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ َﺪ ﹺﺭ َﻭ ﹶﻗ ْﻮ ﹺ‬ ‫ﺐ ﺍﹾﻟﻤُﻀﺎ ْ‬ ‫ﺐ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻐ ْﻴ ﹺ‬ ‫ﻀ َﺮﺕُ ﺍﹾﻟ َﻐ ْﻴ ﹺ‬ ‫َﺣ ْ‬

‫ﻭ ﻏﻴﺐ ﻛﻪ ﺟﱪﻭﺕ ﻭ ﻣﻠﻜﻮﺕ ﻭ ﻣﺜﺎﻝ ﺍﺳﺖ‪41 ..................................................................................................................‬‬ ‫ﺕ ﺍﻟﻨﱠﻬـﺎﻳَـﺔ ﺩﺭ ﻗﺎﻋﺪﻩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻘﻄﻪ ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﺍﺳﺖ ‪52 .....................................................................................‬‬ ‫َﺣﻀْـ َﺮ ُ‬ ‫ﻀ َﺮﺕُ ﺍﻟﺮﱠ ْﺟﻌَﺔ ﺩﺭ ﻗﻮﺱ ﺻﻌﻮﺩ ﻭ ﻣﻌﺎﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺟﻊ ‪80 ........................................................................................................‬‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﺤﻘﹼﻖُ ﺑﹺﺎﹾﻟ ﹸﻜﻞﱢ ‪104‬‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﻀ َﺮﺓﹸ ﺍﹾﻟﺎِﻧﺴﺎ ِﻥ ﺍﻟﹾﻜﺎ ِﻣ ﹺﻞ ﺩﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﺟﺎﻣﻊ ﺍﻃﻮﺍﺭ ﻭ ﳎﻤﻊ ﺍﻛﻮﺍﺭ ﻭ ﻧﻘﻄﻪ ﺳﻴّﺎﺭ ﻛﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻛﺎﻣﻞ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻋَﻠﻲﱞ ﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟﻤُِﺘ َ‬ ‫ﺧﺎﲤﻪ ‪250 ......................................................................................................................................................................‬‬

‫‪6‬‬


‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﭼﺎﭖ ﺳﻮﻡ‬ ‫ﺑﺴﻢ ﺍﷲ ﺍﻟﺮﲪﻦ ﺍﻟﺮﺣﻴﻢ‬ ‫ﺣﻼوت ﺑﺨﺶ ﻣﻌﻨﻲ در ﺑﻴﺎﻧﻬﺎ‬ ‫ﺑﻨﺎم ﭼﺎﺷﻨﻲ ﺑﺨﺶ زﺑﺎﻧﻬﺎ‬ ‫و درود ﻓﺮاوان ﺑﺮ روان ﭘﺎك ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﷲ ﺻﻠﻲ اﷲ ﻋﻠﻴﻪ و آﻟﻪ و دﺧﺘﺮ ﺑﺰرﮔﻮار ﻋﺎﻟﻲ ﻣﻘـﺪارش‬ ‫ﻓﺎﻃﻤﻪ زﻫﺮا و ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺑﻼﻓﺼﻞ او ﺣﻀﺮت ﻋﻠﻲ ﺑﻦ اﺑﻴﻄﺎﻟﺐ و ﻳﺎزده ﻧﻔﺮ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ آن ﺣﻀﺮت و ﺑﺮ ﭘﻴﺮوان ﺻﺎﻟﺢ آن ﺑﺰرﮔـﻮار‬ ‫ﺑﺎد‪.‬‬ ‫ﻛﺘﺎب ﻣﺴﺘﻄﺎب ﺻﺎﻟﺤﻴﻪ ﺗﺎﻟﻴﻒ ﺟﺪ ﺑﺰرﮔﻮار ﺣﻀﺮت ﺣﺎج ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻧﻮر ﻋﻠﻲ ﺷﺎه ﺛﺎﻧﻲ ﻗﺪس ﺳﺮّه اﻟﺴ‪‬ﺒﺤﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺷـﺮح ﺣـﺎل‬ ‫اﻳﺸﺎن در ﻣﻘﺪﻣﻪ ﭼﺎپ دوم ذﻛﺮ ﺷﺪه از ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻛﺘﺐ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺎوي ﺣﻘﺎﻳﻖ دﻳﺎﻧﺖ و اﺳـﺮار و رﻣـﻮز ﺷـﺮﻳﻌﺖ و‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﺖ و ﺳﻠﻮك اﻟﻲ اﷲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و ﻫﺮ داﻧﺸﻤﻨﺪ ﻣﻨﺼﻒ ﺑﺪان اﻗﺮار دارد و ﺑﻌﻈﻤﺖ روﺣﻲ و اﺣﺎﻃﻪ ﻋﻠﻤﻲ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﺑﺰرﮔـﻮار‬ ‫آن ﻣﻘﺮ و ﻣﻌﺘﺮف ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب اﺑﺘﺪا در ﺳﺎل ﻫﺰار و ﺳﻴﺼﺪ و ﺳﻲ ﻗﻤﺮي ﺑﺎ ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﭽﺎپ رﺳﻴﺪ وﻟﻲ ﻧﺴـﺨﻪﻫـﺎي‬ ‫آن در اواﺧﺮ زﻣﺎن ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارم ﺣﻀﺮت آﻗﺎي ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻲ ﺷﺎه ﻗﺪس ﺳﺮّه اﻟﻐﺰﻳﺰ ﻛﻪ ﻛﺘﺎب ﺷﺮﻳﻒ ﺑﻨﺎم آﻧﺤﻀﺮت از ﻃـﺮف‬ ‫ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﻗﺒﻞ از ﺻﺪور اﺟﺎزه و ﻟﻘﺐ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد ﻧﺎﻳﺎب ﮔﺮدﻳﺪ و ﺣﻀﺮﺗﺶ اﺑﺮاز ﻣﻴﻞ و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﭼﺎپ آن‬ ‫ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد و ﺑﺮادر ﻣﻜﺮم آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﺣﺴﻦ ﺷﻔﻴﻌﻴﺎن راد از ﺣﻀﺮﺗﺶ دو ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از رﺣﻠﺖ آن ﺣﻀـﺮت ﺗﻘﺎﺿـﺎ ﻧﻤﻮدﻧـﺪ ﻛـﻪ‬ ‫اﺟﺎزه ﭼﺎپ ﺑﺎﻳﺸﺎن ﻣﺮﺣﻤﺖ ﺷﻮد و ﺣﻀﺮﺗﺶ اﺟﺎزه ﻓﺮﻣﻮد وﻟﻲ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ آﻧﺤﻀﺮت در ﺳﺤﺮﮔﺎه ﭘﻨﺞ ﺷﻨﺒﻪ ﻧﻬـﻢ رﺑﻴـﻊ اﻟﺜّـﺎﻧﻲ‬ ‫ﺳﺎل ‪ 1386‬ﻗﻤﺮي ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﺸﻢ ﻣﺮداد ‪ 1345‬ﺷﻤﺴﻲ ﺗﺮك اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪار ﻓﺮﻣﻮد و روح ﭘـﺎﻛﺶ ﲜﻨﺔ اﻟﻠﻘـﺎء و ﺟﻨﺔ اﻟﺮﺿـﻮان‬ ‫ﭘﺮواز ﻧﻤﻮد و ﻣﺎ و ﻋﺎﻟﻢ ﻓﻘﺮ را ﻣﺼﻴﺒﺖ زده و داﻏﺪار ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻣﺎه از رﺣﻠﺖ اﻳﺸﺎن آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﺷﻔﻴﻌﻴﺎن درﺧﻮاﺳﺖ ﺧﻮد را ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻤﻮد و ﻓﻘﻴﺮ ﻫﻢ ﻃﺒـﻖ اﺟـﺎزه ﭘـﺪر ﺑﺰرﮔـﻮار‬ ‫ﻃﺎب ﺛﺮاه ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻛﺮده و اﻳﺸﺎن ﺑﭽﺎپ دوم ﺑﺎ ﭼﺎپ ﺳﺮﺑﻲ اﻗﺪام ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ وﺿﻊ زﻳﺒﺎﺋﻲ ﻃﺒﻊ و ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫اﺧﻴﺮاً ﻫﻢ ﺟﻨﺎب آﻗﺎي اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﺗﻔﻀّﻠﻲ ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﺮﺣﻮم آﻗﺎي ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﺧﺎن ﺗﻔﻀّﻠﻲ ﻣﺼـﺪ‪‬ق اﻟﺴـﻠﻄﺎن رﲪـﺔ اﷲ ﻋﻠﻴـﻪ ﻛـﻪ از‬ ‫ﻓﻘﺮاي ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ و ﺑﺰرﮔﻮار و داراي ﺑﺼـﻴﺮت ﻗﻠﺒﻴ‪‬ـﻪ و ﻛﺸـﻒ و ﺷـﻬﻮد ﺑﻮدﻧـﺪ‪ ،‬ﻧﺴـﺨﻪاي از آن ﻛﺘـﺎب ﺑﺨـﻂ ﻣﺒـﺎرك‬ ‫ﺣﻀﺮت آﻗﺎي ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻲ ﺷﺎه اﻋﻠﻲ اﷲ ﻣﻘﺎﻣﻪ ﻓﻲ اﻋﻠﻲ ﻋﻠﻴﻴ‪‬ﻦ ﻛﻪ از ﭘﺪرﺷﺎن آﻗﺎي ﻣﺼـﺪق اﻟﺴـﻠﻄﺎن ﺑﺎﻳﺸـﺎن رﺳـﻴﺪه ﺑـﻮد و ﺑـﺎ‬ ‫ﺧﻂ ﺑﺴﻴﺎر ﺷﻴﻮا و زﻳﺒﺎ ﻛﻪ رﺳﻢ اﻟﺨﻂ آﻧﺠﻨﺎب ﺑﻮد ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اراﺋﻪ دادﻧﺪ و ﺧﻮاﻫﺶ ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﺷﻮد ﻧﺴﺨﻪ ﻣﺰﺑـﻮره‬ ‫ﺑﺨﺮج اﻳﺸﺎن و ﺑﺮادر اﻛﺒﺮ ﻣﺤﺘﺮﻣﺸﺎن ﺟﻨﺎب آﻗﺎي ﺻﺎدق ﺗﻔﻀّﻠﻲ ﻣﻮﻓﻖ اﻟﺴﻠﻄﺎن زﻳﺪ ﺗﻮﻓﻴﻘﻪ ﻛﻪ از ﻓﻘـﺮاي ﺑﺴـﻴﺎر ﺑـﺎ ﻣﺤﺒ‪‬ـﺖ و‬ ‫ﻣﺤﺘﺮم و وﺟﻮدﺷﺎن ﻣﺼﺪر ﺧﺪﻣﺎت زﻳﺎد ﺑﺮاي ﺑﺮادران دﻳﻨﻲ ﺑﻮده و ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﭼﺎپ اﻓﺴﺖ ﺷﻮد‪ .‬ﻓﻘﻴﺮ ﻫـﻢ از ﻧﻈـﺮ اﻳﻨﻜـﻪ ﺧـﻂّ‬ ‫ﻣﺒﺎرك آﻧﺤﻀﺮت اﺳﺖ و ﺧﻮدم و ﻫﻤﻪ ﺑﺮادران اﻳﻤﺎﻧﻲ ﺑﺰﻳﺎرت آن ﻋﻼﻗﻪﻣﻨﺪ ﺑﻮده و ﻣﻲﺑﺎﺷﻴﻢ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻧﻤﻮده و از ﻧﻴ‪‬ﺖ ﺧﻴـﺮ‬ ‫اﻳﺸﺎن ﺧﻮﺷﻮﻗﺖ ﮔﺮدﻳﺪﻳﻢ‪.‬‬ ‫از ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﻣﺰﻳﺪ ﻋﺰت و اﺟﺮ دارﻳﻦ ﺑﺮاي ﻫﺮ دو ﺧﻮاﻫﺎن و ﻗﺒﻮﻟﻲ اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺖ را در درﮔـﺎه اﻟﻬـﻲ ﺧﻮاﺳـﺘﺎرم و ﺷـﺎدي‬ ‫روح ﭘﺪر ﻋﺎﻟﻲ ﻣﻘﺪارﺷﺎن را ﻣﺴﺌﻠﺖ دارم و اﻣﻴﺪوارم ﺑﻬﻤﺔ ﺑﺮادران ﺗﻮﻓﻴﻖ درك ﺷﻤ‪‬ﻪاي از ﺣﻘـﺎﺋﻖ اﻳـﻦ ﻛﺘـﺎب ﺷـﺮﻳﻒ ﻛـﻪ‬ ‫ﻣﺸﺤﻮن از ﺣﻘﺎﺋﻖ اﺳﺖ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫واﻟﺴﻼم ﻋﻠﻴﻨﺎ و ﻋﻠﻲ ﻋﺒﺎداﷲ اﻟﺼﺎﻟﺤﻴﻦ و اﻧﺎ اﻟﻔﻘﻴﺮ اﻟﻲ اﷲ ﺳﻠﻄﺎﻧﺤﺴﻴﻦ ﺗﺎﺑﻨﺪه رﺿﺎﻋﻠﻴﺸﺎه‬ ‫ﺑﺘﺎرﻳﺦ ﻧﻴﻤﺔ ﺷﻌﺒﺎن اﻟﻤﻌﻈﻢ ‪ 1391‬ﻋﻴﺪ ﻣﻴﻼد ﺣﻀﺮت ﺣﺠّﺔ ﺑﻦ اﻟﺤﺴﻦ ﻋﺠﻞ اﷲ ﻓﺮﺟﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﭼﻬﺎردﻫﻢ ﻣﻬﺮﻣﺎه ‪1350‬‬

‫‪7‬‬


‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﭼﺎﭖ ﺩﻭﻡ‬ ‫ﺑﺴﻢ ﺍﷲ ﺍﻟﺮّﲪﻦ ﺍﻟﺮّﺣﻴﻢ‬ ‫ﻭ ﺍﳊﻤﺪﷲ ﺭﺏّ ﺍﻟﻌﺎﳌﲔ‬

‫ﻭ ﻫﻮ ﻭﻟﻴﻲّ ﻭ ﻫﻮ ﻳﺘﻮﱄ ﺍﻟﺼّﺎﳊﲔ‬

‫ﺍﻟﺴّﻼﻡ ﻋﻠﻴﻚ ﺍﻳّﻬﺎ ﺍﻟﻨّﱯ ﻭ ﺭﲪﺔ ﺍﷲ ﻭ ﺑﺮﻛﺎﺗﻪ‪ ،‬ﺍﻟﺴّﻼﻡ ﻋﻠﻲ ﺍﻻﺋﻤّﻪ ﺍﻻﺛﲏ ﻋﺸﺮ ﺍﳌﻌﺼﻮﻣﲔ ﻭ ﺍﻟﺴّﻼﻡ ﻋﻠﻴﻨﺎ ﻭ ﻋﻠﻲ ﻋﺒﺎﺩ ﺍﷲ ﺍﻟﺼّﺎﳊﲔ‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﺪ ﻳﺎ اﺧﻮاﻧﻲ را اﺧّﻼﺋﻲ ﻋﻈّﻢ اﷲ اُﺟﻮر‪‬ﻧﺎ و اُﺟﻮر‪‬ﻛُﻢ ﺑﻤﺼﺎﺑﻨﺎ ﺑﺴﻴ‪‬ﺪﻧﺎ و ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻗﺪ‪‬س اﷲ ﺳﺮّه اﻟﻌﺰﻳﺰ‪ ،‬ﻧﻤﻲداﻧﻢ ﺑﻪ ﭼﻪ زﺑﺎن‬ ‫ﺳﻮز دل و ﺟﺮاﺣﺖ دروﻧﻲ را ﻛﻪ ﺑﻮاﺳﻄﻪ ﺿﺎﻳﻌﺔ ﻋﻈﻤﻲ و ارﺗﺤﺎل ﻣﻮﻻي ﺟﻠﻴﻞ و ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺣﻀﺮت آﻗﺎي ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه‬ ‫ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮّه در ﻗﻠﺐ ﻣﻦ و ﻫﻤﻪ دوﺳﺘﺎن ﺟﺎي ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺮح دﻫﻢ؟!‬ ‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﺷﺮح درد اﺷﺘﻴﺎق‪،‬‬

‫ﺳﻴﻨﻪ ﺧﻮاﻫﻢ ﺷﺮﺣﻪ ﺷﺮﺣﻪ از ﻓﺮاق‬

‫اﻳﻦ داﻫﻴﻪ ﻋﻈﻤﻲ و ﻓﺎﺟﻌﻪ ﻛﺒﺮي ﺛﻠﻤﻪاﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ آن را ﺳﺪ‪ ‬ﻧﻜﻨﺪ‪ .‬ﺍﻧّﻤﺎ ﺍﹶﺷﻜﻮَﺑﺜﹼﻲ ﻭ ﺣﺰﱐ ﺍﱄﺍﷲ‪ ،‬ﺟﻨﺎﺑﺶ ﻗﺮﻳﺐ ﭘﻨﺠﺎه‬ ‫ﺳﺎل ﺑﻪ ﻫﺪاﻳﺖ و ارﺷﺎد ﻃﺎﻟﺒﻴﻦ و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺳﺎﻟﻜﻴﻦ راه ﺧﺪا ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد و در اﻣﻮر ﺧﻴﺮﻳ‪‬ﻪ و ﻋﺎم‪ ‬اﻟﻤﻨﻔﻌﻪ و اﻋﺎﻧﺖ ﻣﺴﺎﻛﻴﻦ‬ ‫ﺸ َﻐﻠﹸﻪ ﺷﺄﻥﹲ َﻋ ْﻦ ﺷﺄ ٍﻥ در او ﺻﺪق ﻣﻲﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻫﻴﭽﮕﺎه ﻓﺮوﮔﺬار ﻧﺪاﺷﺖ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل دﻣﻲ از ﻳﺎد ﺧﺪا ﻏﺎﻓﻞ ﻧﺒﻮد و ﻻَﻳ ْ‬ ‫آﻧﺠﻨﺎب ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻛﺘﺎب ﻣﺴﺘﻄﺎب ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ ﺗﺄﻟﻴﻒ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﺟﻨﺎب ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﺛﺎﻧﻲ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻃﺒﻊ ﺷﻮد وﻟﻲ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ‬ ‫ﺗﺄﺳ‪‬ﻒ روزﮔﺎر ﻏﺪ‪‬ار ﻣﻬﻠﺖ ﻧﺪاد‪ ،‬و از ﻃﺮﻓﻲ ﮔﻮش ﺟﺎﻧﺶ ﻧﺪاي ارﺟﻌﻲ را ﺷﻨﻴﺪه و آواي دﻟﺮﺑﺎي ﻣﺤﺒﻮب را اﺳﺘﻤﺎع ﻧﻤﻮده‬ ‫ﻟﺒﻴ‪‬ﻚ ﮔﻮﻳﺎن ﺗﺮك ﻣﺎ و دوﺳﺘﺎن ﻓﺮﻣﻮد و ﻣﺎ را ﻳﺘﻴﻢ و ﺑﻲﺳﺮﭘﺮﺳﺖ و ﻋﺰادار ﻛﺮد‪ ،‬و اﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﭘﻴﺮوي از ﻧﻴ‪‬ﺖ ﭘﺎك آن‬ ‫ﺣﻀﺮت و ﻣﻴﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺗﺠﺪﻳﺪ ﭼﺎپ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺷﺮﻳﻒ داﺷﺖ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﭼﺎپ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻴﻤ‪‬ﻦ و ﺗﺒﺮّك ﻣﻘﺘﻀﻲ داﻧﺴﺘﻢ اﺑﺘﺪاء در ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﻪ ﺷﺮح ﺣﺎﻟﻲ از آن ﺑﺰرﮔﻮار و ﭘﺪرﻋﺎﻟﻴﻤﻘﺪارش ﺑﻄﻮر اﺧﺘﺼﺎر ﺑﻨﻮﻳﺴﻢ‪ .‬و‬ ‫ﭼﻮن ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺷﺮح ﺣﺎﻟﻲ از آن دو ﺑﺰرﮔﻮار ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﺸﺪه ﻟﺬا در اﻳﻨﺠﺎ ﻗﺪري ﻣﻔﺼ‪‬ﻠﺘﺮ از ﺣﺪ‪ ‬ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﻪ ﻧﻮﺷﺘﻢ‪.‬‬ ‫ﺟﻨﺎب ﻧﻮر ﻋﻠﻴﺸﺎه ﺛﺎﻧﻲ‬ ‫ﺟﻨﺎب ﺣﺎج ﻣﻼﻋﻠﻲ ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﺛﺎﻧﻲ ﻓﺮزﻧﺪ ﺣﻀﺮت ﻗﻄﺐ زﻣﺎن ﻧﺎﺑﻐﻪ ﻋﻠﻢ و ﻋﺮﻓﺎن ﺟﻨﺎب ﺣﺎج ﻣﻼ ﺳﻠﻄﺎن ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺳﻠﻄﺎﻧﻌﻠﻴﺸﺎه‬ ‫ﮔﻨﺎﺑﺎدي و از ﻃﺎﻳﻔﻪ ﺑﻴﭽﺎره ﺑﻮد‪ ،‬ﻛﻪ دو ﻧﻔﺮ از اﺟﺪاد اﻳﻦ ﻃﺎﻳﻔﻪ از ﻣﻼزﻣﻴﻦ ﺣﻀﺮت رﺿﺎ ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴ‪‬ﻼم ﺑﻮده و ﻣﻔﺘﺨﺮ ﺑﻪ ﺧﻄﺎب‬ ‫ﺑﻴﭽﺎره از زﺑﺎن ﻣﺒﺎرك آن ﺣﻀﺮت ﺷﺪه و آن ﻧﺎم را اﻓﺘﺨﺎراً ﺑﺮاي ﻓﺎﻣﻴﻞ ﺧﻮد ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﻨﺎﺑﺶ در ﻫﻔﺪﻫﻢ رﺑﻴﻊاﻟﺜّﺎﻧﻲ ﺳﺎل ‪ 1284‬ﻗﻤﺮي ﻣﻄﺎﺑﻖ ‪ 27‬ﻣﺮداد ‪ 1246‬ﺷﻤﺴﻲ در ﺑﻴﺪﺧﺖ ﻣﺘﻮﻟّﺪ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ‬ ‫دوﺳﺎﻟﻪ ﺷﺪ ﻣﺎدرش ﺑﻪ ﻣﺮض و ﺑﺎ درﮔﺬﺷﺖ و او ﺗﺤﺖ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش واﻗﻊ ﮔﺮدﻳﺪ و در اول ﻣﺮاﻫﻘﺖ ﺷﺮوع ﺑﻪ‬ ‫ﻓﺮاﮔﺮﻓﺘﻦ ﻗﺮآن ﻣﺠﻴﺪ و ﺧﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻧﻤﻮد و ﺑﻌﺪاً ﺗﺤﺼﻴﻼت ﻓﺎرﺳﻲ و ﺳﭙﺲ ﻋﻠﻮم ﻋﺮﺑﻴ‪‬ﺖ را اداﻣﻪ داد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺑﻪ‬ ‫ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻓﻘﻪ و اﺻﻮل و ﺣﻜﻤﺖ ﻧﺰد ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﭘﺮداﺧﺖ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل در ﺻﺪد ﺗﺤﻘﻴﻖ و ﺟﺴﺘﺠﻮي ﻣﺬﻫﺐ ﺣﻖّ ﺑﻮد‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺎ آﻧﻜﻪ در اواﻳﻞ ﺑﻠﻮغ ﺧﺪﻣﺖ ﭘﺪر ﺑﻪ ﻓﻘﺮ ﻣﺸﺮّف ﺷﺪ ﻣﻊ ذﻟﻚ اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻗﻠﺒﻲ و آراﻣﺶ روﺣﻲ ﻧﺪاﺷﺖ و ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺑﺮاي‬ ‫ﺗﺤﺼﻴﻞ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﭘﺪر ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد‪ ،‬ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد ﺷﻮر ﺗﺤﻘﻴﻖ در ﻣﺬاﻫﺐ و ﺗﺠﺴ‪‬ﺲ راه ﺣﻖ‬ ‫در او ﺑﻪ ﻫﻴﺠﺎن آﻣﺪه و ﺑﺪون اﻃﻼع ﭘﺪر در ﺣﺪود ﺳﺎل ‪ 1300‬ﻗﻤﺮي ﺑﺮاي ﺗﻔﺤﺺ‪ ‬و ﺟﺴﺘﺠﻮي اﻫﻞ ﺣﻖ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺗﺮﻛﺴﺘﺎن‬

‫‪8‬‬


‫ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻧﻤﻮده‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن و ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن و ﻛﺸﻤﻴﺮ و ﺣﺠﺎز و ﻋﺮاق و ﻳﻤﻦ و ﻣﻤﺎﻟﻚ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ )ﺗﺮﻛﻴﻪ و ﻣﺼﺮ و ﺷﺎم و‬ ‫ﻏﻴﺮ آﻧﻬﺎ( ﺳﻔﺮ ﻧﻤﻮد‪ .‬و در ﻫﺮ ﺟﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎن و ﻛﺴﺎﻧﻴﻜﻪ اد‪‬ﻋﺎي ﻣﻘﺎم و دﻋﻮي ﻣﺮاﺗﺒﻲ داﺷﺘﻨﺪ ﻣﻌﺎﺷﺮت و ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ ﻧﻤﻮده ﺑﺮ‬ ‫اد‪‬ﻋﺎي آﻧﻬﺎ واﻗﻒ ﺷﺪ و ﺑﺎ ﻓﺮﻗﻪﻫﺎ و ﻃﻮاﻳﻒ ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﻣﺬﻫﺒﻲ ارﺗﺒﺎط ﭘﻴﺪا ﻛﺮده دﻋﺎوي ﻫﺮ ﻳﻚ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﻮﻗﻌﻲ ﻛﻪ ﻧﺎﭘﻴﺪا ﺷﺪ اﻗﻮام در ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺧﻴﻠﻲ ﻧﺎراﺣﺖ و ﭘﺮﻳﺸﺎن و ﻣﺘﻮﺳ‪‬ﻞ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﮔﻤﺸﺪه آﻧﺎن ﭘﻴﺪا ﺷﻮد‪ ،‬وﻟﻲ ﭘﺪر‬ ‫ﺑﺰرﮔﻮارش ﺑﻪ آﻧﺎن ﻓﺮﻣﻮده ﺑﻮد ﭘﺮﻳﺸﺎن ﻧﺒﺎﺷﻴﺪ و او را ﺑﻪ ﺣﺎل ﺧﻮد و اﮔﺬارﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﭘﻴﺪاﻳﺶ او آﺗﺸﻲ از ﺷﻮق و ﺷﻮر‬ ‫ﻃﻠﺐ ﺣﻘﻴﻘﺖ در درون ﻣﻦ ﻣﺸﺘﻌﻞ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻧﻬﺎد او ﻧﻴﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﻤﻮده و ﺗﺎ ﺳﻴﺎﺣﺖ و ﺳﻔﺮ ﻧﻜﻨﺪ ﺣﺎل اﺿﻄﺮاب و اﺷﺘﻌﺎل‬ ‫دروﻧﻲ او از ﺑﻴﻦ ﻧﻤﻲرود وﻟﻲ ﺑﺎﻻﺧﺮه ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪.‬‬ ‫آﻧﺠﻨﺎب ﭘﺲ از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺎل ﺳﻔﺮ ﺳﻴﺎﺣﺖ و ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻣﺬاﻫﺐ در ذﻳﺤﺠ‪‬ﻪ ‪ 1305‬ﺑﻪ ﻣﻜﻪ ﻣﺸﺮّف ﺷﺪه و در آﻧﺠﺎ از دور ﺑﻪ‬ ‫زﻳﺎرت ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﻧﺎﺋﻞ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺑﺎ ﻋﺸﻖ و ﺷﻮق زﻳﺎدي ﻛﻪ ﺑﻪ زﻳﺎرت ﭘﺪر داﺷﺖ ﭼﻮن ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺬﻫﺒﻲ او ﻛﺎﻣﻞ ﻧﺸﺪه‬ ‫ﺑﻮد ارادة او ﺑﺮ اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻓﺎﺋﻖ ﺷﺪه و اﻇﻬﺎر آﺷﻨﺎﺋﻲ ﻧﻜﺮد و ﭘﺲ از ﺣﺮﻛﺖ از ﻣﻜّﻪ ﺑﺎز ﭘﺪر را ﻧﺪﻳﺪ‪ ،‬ﺗﺎ آﻧﻜﻪ در اواﺧﺮ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺧﻮد ﺑﺮاي ﺗﻮﺳ‪‬ﻞ و اﻟﺘﺠﺎء ﺑﺬﻳﻞ ﻋﻨﺎﻳﺖ اﺋﻤ‪‬ﻪ ﻣﻌﺼﻮﻣﻴﻦ ﻋﻠﻴﻬﻢاﻟﺴ‪‬ﻼم و اﺳﺘﻤﺪاد از آن ﺑﺰرﮔﻮاران و راﻫﻨﻤﺎﺋﻲ او و‬ ‫ﻧﺸﺎن دادن راه ﺣﻖ ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﻣﺸﺮّف ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻟﺒﺎس روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﻴﻦ ﻛﺸﻤﻴﺮ ﭼﻨﺪي در آﻧﺠﺎ ﺑﻮد‪ ،‬و در ﺣﺮﻣﻬﺎي ﻣﻄﻬﺮّه‬ ‫دﺳﺖ اﻟﺘﺠﺎء ﺑﺴﻮي آن ﺑﺰرﮔﻮاران دراز داﺷﺖ و ﺿﻤﻨﺎً ﺑﻪ ﺣﻮزهﻫﺎي ﻋﻠﻤﻲ ﻋﻠﻤﺎء ﻧﻴﺰ ﻣﻲرﻓﺖ و ﮔﺎﻫﻲﻣﻄﺎﻟﺒﻲ اﻇﻬﺎر و‬ ‫ﻣﺸﻜﻼت ﻋﻠﻤﻲ را ﺟﻮاب ﻣﻲﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﺗﻌﺠ‪‬ﺐ آﻣﻴﺨﺘﻪ ﺑﻪ اﺣﺘﺮام ﻫﻤﻪ ﻋﻠﻤﺎء و ﻃّﻼب واﻗﻊ ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﺗّﻔﺎﻗﺎً در ﻫﻤﺎن اوﻗﺎت ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﻧﺎﻣﻪاي ﺑﻪ آﻗﺎي ﺣﺎج ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﷲ ﺣﺎﺋﺮي ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺮوﻣﻨﺪ ﻣﺮﺣﻮم آﻗﺎﺷﻴﺦ زﻳﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‬ ‫ﻣﺠﺘﻬﺪ ﻣﺎزﻧﺪراﻧﻲ ﻛﻪ رﺑﻮدة ﺟﻨﺎﺑﺶ ﺷﺪه ﺑﻮد )و ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﺠﺎز در ارﺷﺎد ﺷﺪه ﻣﻠﻘّﺐ ﺑﻪ رﺣﻤﺘﻌﻠﻲ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺳﭙﺲ از ﻃﺮف‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﺑﻪ ﻟﻘﺐ رﺣﻤﺘﻌﻠﻲ ﺷﺎه ﻣﻔﺘﺨﺮ ﺷﺪ( ﻣﺮﻗﻮم داﺷﺘﻪ و دﺳﺘﻮر داده ﺑﻮد ﻛﻪ ﭼﻮن ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ در اﻳﻦ اوﻗﺎت‬ ‫ﻓﺮزﻧﺪم در آن ﺣﺪود ﺑﺎﺷﺪ ﺷﻤﺎ در ﺟﺴﺘﺠﻮي او ﺑﺮآﺋﻴﺪ‪ ،‬و اﻳﺸﺎن ﻫﻢ ﺣﺎج ﻋﻠﻲ ﺧﺎدم را ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮔﻤﺎﺷﺖ و او ﻫﻢ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ‬ ‫ﻗﺒﻼً ﻧﺪﻳﺪه و آﺷﻨﺎﺋﻲ ﻧﺪاﺷﺖ در ﺑﺎزار ﻛﺮﺑﻼ ﺑﺎ اﻳﺸﺎن ﻣﺼﺎدف ﺷﺪه و روي ﻓﺮاﺳﺖ اﻳﻤﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺍﳌﺆﻣﻦ َﻳ ْﻨﻈﹸﺮُ ﹺﺑﻨُﻮﺭ ﺍﷲ اﻳﺸﺎن را‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ،‬و ﻫﺮﭼﻪ اﻳﺸﺎن اﻧﻜﺎر ﻧﻤﻮد او ﻗﺒﻮل ﻧﻜﺮد و ﺑﺎﻻﺧﺮه آﻧﺠﻨﺎب ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻧﻤﻮده ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﺰد آﻗﺎي ﺣﺎج ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﷲ‬ ‫رﻓﺘﻨﺪ و ﻫﻤﻪ ﺷﺎدي ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻌﺪاً آﻗﺎي ﺣﺎج ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد رﻓﺘﻪ و اﻳﺸﺎن ﺑﺮاي ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺗﺤﺼﻴﻼت ﺧﻮد ﺗﻮﻗّﻒ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از ﭼﻨﺪي ﭘﺪر او را ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺮاﺟﻌﺖ اﻣﺮ ﻧﻤﻮد و در ﺣﺮم ﻣﻄﻬ‪‬ﺮ ﻛﻪ ﺣﺎل ﺣﻀﻮر دﺳﺖ داده ﺑﻪ او اﻟﻬﺎم ﺷﺪ ﻛﻪ اﻣﺮ ﭘﺪر را اﻃﺎﻋﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻟﺬا ﺑﻪ ﻃﺮف‬ ‫ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻋﺎزم ﮔﺮدﻳﺪ و در ﺳﺎل ‪ 1307‬ﻗﻤﺮي ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻋﻮدت ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﻪ ﻓﺎﻣﻴﻞ و ﻓﻘﺮاء ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮﺷﺤﺎل ﺷﺪه ﺷﺎدﻳﻬﺎ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‬ ‫و ﺳﺮاﺋﻲ ﺷﺎﻋﺮﻛﻪ ﺑﺎ ﻋﻠﻲاﻛﺒﺮﺧﺎن ﭘﺴﺮ ﻋﻤﺎداﻟﻤﻠﻚ ﻃﺒﺴﻲ ﺑﻮد ﺑﺎﻟﺒﺪاﻫﻪ اﻳﻦ رﺑﺎﻋﻲ را ﺳﺮود‪:‬‬ ‫ﭼﻨﺪي ﭘـﻲ ﻣﻘﺼﺪ ﺑﺘﻚ و ﺗﺎز آﻣﺪ‬

‫ﻓﺮزﻧـﺪ ﺟﻨـﺎب ﺗـﻮ ﻛﻪ ﻣﻤﺘﺎز آﻣﺪ‬

‫ﺑﺮﮔﺸﺖ و ﺑﺨـﺎﻧﻘﺎه ﺧﻮد ﺑﺎز آﻣﺪ‬

‫ﭼﻮن دﻳﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﺗﻮﺋﻲ در ﻋﺎﻟﻢ‬

‫اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﻫﻔﺖ ﺳﺎل ﻃﻮل ﻛﺸﻴﺪ و در ﺳﺎل ‪ 1307‬ﻗﻤﺮي ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﻤﻮده ﭘﺲ از ﭼﻨﺪي ﺑﺎ ﺻﺒﻴ‪‬ﻪ ﺧﺎﻟﻮي ﺧﻮد ﻛﻪ ﻗﺒﻞ‬ ‫از ﺳﻔﺮ او را ﺑﺮاي آﻧﺠﻨﺎب ﻋﻘﺪ ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ زﻧﺎﺷﻮﺋﻲ ﻧﻤﻮد ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻓﺮزﻧﺪ آن ﺑﺰرﮔﻮار ﻣﻮﻻﻧﺎ و ﻣﻘﺘﺪاﻧﺎ ﺣﻀﺮت آﻗﺎي ﺣﺎج‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﺣﺴﻦ ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺟﻨﺎﺑﺶ ﭘﺲ از ﻣﺮاﺟﻌﺖ از ﺳﻔﺮ ﻣﺪ‪‬ﺗﻲ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﻣﺮ ﭘﺪر ﺑﻪ رﻳﺎﺿﺖ و ﺧﻠﻮت و ﺗﺨﻠﻴﻪ و ﺗﺠﻠﻴﻪ ﻣﺸﻐﻮل و ﭼﻨﺪ ارﺑﻌﻴﻦ رﻳﺎﺿﺖ‬ ‫ﻛﺸﻴﺪ و ﭘﺲ از ﭼﻨﺪي در ﺗﺎرﻳﺦ ‪ 14‬رﻣﻀﺎن ﺳﺎل ‪ 1315‬ﻗﻤﺮي از ﻃﺮف ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﻣﺠﺎز در دﺳﺘﮕﻴﺮي و ارﺷﺎد ﺷﺪه و ﺑﻪ‬

‫‪9‬‬


‫ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ﭘﺪر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺑﻪ ﻟﻘﺐ ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﻣﻠﻘّﺐ ﺷﺪ‪ ،‬در ﺳﺎل ‪ 1317‬ﺑﺎ اﺟﺎزه ﭘﺪر ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﻣﺸﺮّف ﺷﺪ و ﻣﺠﺪ‪‬داً در‬ ‫ﺳﺎل ‪ 1318‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﻋﺎزم ﻣﻜّﻪ ﻣﻌﻈّﻤﻪ ﮔﺮدﻳﺪ و در ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﻣﺸﺮّف ﺷﺪه و ﺑﺎ آﻗﺎﻳﺎن‬ ‫ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤﻮد و ﻣﻮرد ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ و اﺣﺘﺮام ﻫﻤﻪ واﻗﻊ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬در ﺷﺎم ﻧﻴﺰ در ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻴﺦ ﺑﻜﺮي ﺑﺎ ﻗﺎﺿﻲ‬ ‫ﺑﻴﺖاﻟﻤﻘﺪس ﺑﻄﻮر ﺑﻴﻄﺮﻓﻲ و دروﻳﺸﻲ ﻧﻘﻞ ﻗﻮل ﺷﻴﻌﻪ ﻛﺮد و ﻗﺎﺿﻲ را ﻛﻪ ﺑﺎ ﺷﻴﻌﻪ ﻋﺪاوت زﻳﺎدي داﺷﺖ ﻣﻠﺰم و ﻣﺠﺎب ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از رﺣﻠﺖ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﻛﻪ در ﺷﺐ ﺷﻨﺒﻪ ‪ 26‬رﺑﻴﻊ اﻻول ‪ 1327‬ﻗﻤﺮي در ﺑﻴﺪﺧﺖ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد آن ﺑﺰرﮔﻮار ﺑﺠﺎي ﭘﺪر‬ ‫ﻋﻬﺪهدار ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻓﻘﺮاء و ﻫﺪاﻳﺖ ﻃﺎﻟﺒﻴﻦ راه ﺷﺪ و ده ﺳﺎل ﭘﺲ از ﭘﺪر زﻧﺪﮔﻲ ﻧﻤﻮد‪ ،‬وﻟﻲ ﻫﻤﻪ آن ﻣﺪ‪‬ت ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﺎراﺣﺘﻴﻬﺎ و‬ ‫ﺻﺪﻣﺎت و اذﻳﺘّﻬﺎي دﺷﻤﻨﺎن ﺑﻮد و ﻫﻴﭽﮕﺎه آﺳﺎﻳﺶ و راﺣﺖ ﻧﺪاﺷﺖ اﺑﺘﺪا ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺗﻮﻫﻴﻨﻬﺎ و ﺻﺪﻣﺎت ﺳﺎﻻر ﺧﺎن ﺑﻠﻮچ ﺷﺪ و‬ ‫ﺗﺤﺮﻳﻚ دﺷﻤﻨﺎن داﺧﻠﻲ را دﻳﺪ ﻟﺬا ﻧﺎﭼﺎر ﺳﻔﺮي ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﻧﻤﻮد و ﻣﺪت ﻣﺴﺎﻓﺮت ﺣﺪود ﻳﻚ ﺳﺎل ﺑﻪ ﻃﻮل اﻧﺠﺎﻣﻴﺪ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ‬ ‫ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻛﺮد‪ .‬وﻟﻲ ﺑﺎز ﻫﻢ ﭘﺲ از ﭼﻨﺪي ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻋﺪاوﺗﻬﺎي ﻣﺤﻠّﻲ و ﻋﺪم اﻣﻨﻴ‪‬ﺖ داﺧﻠﻲ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬در ﺟﻨﮓ ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻞ‬ ‫او‪‬ل ﻫﻢ ﻣﺠﺪ‪‬داً ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﺤﺮﻳﻚ و اﺗّﻬﺎﻣﺎت دﺷﻤﻨﺎن داﺧﻠﻲ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺗﺎﺧﺖ و ﺗﺎز روﺳﻬﺎي ﺗﺰاري ﺷﺪه در ﻣﺎه ﻣﺒﺎرك رﻣﻀﺎن‬ ‫ﺳﺎﻟﺪاﺗﻬﺎي روﺳﻲ اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ ﺗﻬﻤﺖ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ آﻟﻤﺎﻧﻬﺎ ﺣﺮﻛﺖ داده ﺑﻪ ﺗﺮﺑﺖ ﺣﻴﺪرﻳ‪‬ﻪ ﺑﺮدﻧﺪ وﻟﻲ ﻛﻨﺴﻮل روس ﭘﺲ از‬ ‫ﻣﻼﻗﺎت و ﻣﺬاﻛﺮات ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻳﺸﺎن ﻧﻤﻮد ﺑﻪ ﺑﻲﮔﻨﺎﻫﻲ اﻳﺸﺎن ﭘﻲ ﺑﺮده و ﻧﻈﺮﻳ‪‬ﻪ ﺧﻮد را ﺑﻪ دوﻟﺖ روس اﻃّﻼع داد و ﺳﭙﺲ‬ ‫دﺳﺘﻮر اﺳﺘﺨﻼص اﻳﺸﺎن رﺳﻴﺪ‪ ،‬و ﺧﻮد ﻛﻨﺴﻮل ﺑﻪ ﻛﻤﺎل اﺣﺘﺮام اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ داد‪ ،‬ﭘﺲ از آن ﻧﻴﺰ دﺷﻤﻨﺎن ﻛﻪ‬ ‫دﻳﺪﻧﺪ ﺗﻴﺮ ﻋﺪاوت آﻧﺎن ﺑﻪ ﻫﺪف ﻧﺮﺳﻴﺪ و ﻣﺴﻨﺪ ﻓﻘﺮ و ﻋﺮﻓﺎن ﺛﺎﺑﺖ و ﭘﺎﺑﺮﺟﺎﺳﺖ ﻣﺠﺪداً در ﺻﺪد اذّﻳﺖ و آزار ﺑﺮآﻣﺪه‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻣﺠﺘﻤﻌﺎً ﺑﻪ ﺑﻴﺪﺧﺖ آﻣﺪه ﻋﻠﻨﺎً ﺑﻪ ﻃﺮﻓﻴ‪‬ﺖ و اﺣﻴﺎﻧﺎً ﻗﺘﻞ و ﻏﺎرت ﺑﭙﺮدازﻧﺪ؛ ﺷﺪ‪‬ت ﻋﺪاوت آﻧﺎن ﺑﻘﺪري ﺑﻮد ﻛﻪ‬ ‫اﻣﻜﺎن داﺷﺖ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ آن ﺣﻀﺮت ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد ﻟﺬا ﺣﻀﺮﺗﺶ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺧﺎﺋﻔﺎً ﻳﺘﺮﻗّﺐ از ﺑﻴﺪﺧﺖ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺗﻬﺮان ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد و‬ ‫ﭼﻨﺪي درآﻧﺠﺎ ﺳﻜﻮﻧﺖ ﮔﺰﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪاً ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺧﻮاﻫﺶ ﻓﻘﺮاء ﺳﻠﻄﺎن آﺑﺎد )اراك ﻛﻨﻮﻧﻲ( ﺑﺪاﻧﺠﺎ رﻓﺖ و ﭘﺲ از ﻣﺮاﺟﻌﺖ از‬ ‫آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﻓﻘﺮاي ﻛﺎﺷﺎن ﺑﺪان ﺻﻮب ﻋﺰﻳﻤﺖ ﻧﻤﻮد و ﭼﻮن ﻣﺎﺷﺎءاﷲ ﺧﺎن ﭘﺴﺮ ﻧﺎﻳﺐ ﺣﺴﻴﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺬب و رﻳﺎ و ﺑﺮاي‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺎد‪‬ي و ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻬﺎي دﻧﻴﻮي ﺣﻀﻮرﺷﺎن اﻇﻬﺎر ارادت ﻣﻲﻧﻤﻮد ﺑﺮﻓﺘﺎر و اﻋﻤﺎل ﻧﺎﻫﻨﺠﺎر ﺧﻮد ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺒﺎرﻛﺶ را رﻧﺠﻪ‬ ‫ﻣﻲداﺷﺖ‪ ،‬و اﻳﺸﺎن ﺑﺎرﻫﺎ او را ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻧﻤﻮده ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻮرد ﻣﻼﻣﺖ و ﺗﻐﻴ‪‬ﺮ و ﺗﺸﺪ‪‬د ﻗﺮار داد‪ ،‬ﻛﻪ از ﻃﻐﻴﺎن و ﺳﺮﻛﺸﻲ و ﻗﺘﻞ‬ ‫ﻧﻔﻮس و ﻧﻬﺐ اﻣﻮال ﻣﺮدم و ﻇﻠﻢ و ﺟﻮر دﺳﺖ ﺑﻜﺸﺪ و در او اﺛﺮ ﻧﻤﻲﻛﺮد ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺣﻀﺮﺗﺶ ﻧﺎﭼﺎر در ﻣﺠﺎﻟﺲ ﻋﻤﻮﻣﻲ از‬ ‫رﻓﺘﺎر او اﻇﻬﺎر ﺗﻨﻔّﺮ و اﻧﺰﺟﺎر ﻓﺮﻣﻮده وي را ﺗﺒﻬﻜﺎر و ﻋﺎﺻﻲ ﺧﻮاﻧﺪ‪ ،‬از اﻳﻨﺮو او اﻓﺴﺮده ﺷﺪه و ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ اﻇﻬﺎري ﻧﻤﻲ‬ ‫ﻛﺮد وﻟﻲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ اﻳﺸﺎن ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎ ﻗﻬﻮه اﻳﺸﺎن را ﻣﺴﻤﻮم ﻧﻤﻮد و اﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﻧﻮﺷﻴﺪن ﻗﻬﻮه ﻣﻮﺿﻮع را درك‬ ‫ﻛﺮده ﻓﻮراً ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﭘﻴﺶ از رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺗﻬﺮان در ﺳﺤﺮ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ رﺑﻴﻊ اﻻو‪‬ل ‪ 1337‬در ﻛﻬﺮﻳﺰك‬ ‫رﺣﻠﺖ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و از آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻓﻘﺮاي ﺗﻬﺮان اﻃّﻼع داده ﺷﺪ و ﻓﻘﺮاء ﻫﻤﻪ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺷﺪه ﺟﻨﺎزه را ﺑﺎ ﺗﺠﻠﻴﻞ ﺑﺴﻴﺎر ﺗﺸﻴﻴﻊ ﻧﻤﻮده ﺑﻪ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﻌﻈﻴﻢ )ع( آورده در ﺻﺤﻦ اﻣﺎﻣﺰاده ﺣﻤﺰه آراﻣﮕﺎه ﺟﻨﺎب ﺳﻌﺎدﺗﻌﻠﻴﺸﺎه ﺑﻪ ﺧﺎك ﺳﭙﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺳﻦ آن ﺣﻀﺮت‬ ‫درآن ﻣﻮﻗﻊ ﭘﻨﺠﺎه و ﺳﻪ ﺳﺎل ﺗﻤﺎم ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺄﻟﻴﻔﺎت ارﺟﻤﻨﺪ آن ﺣﻀﺮت در ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﻪ ﭼﺎپ اول ﻛﻪ ﺑﻘﻠﻢ ﺣﻀﺮت ﻣﻮﻟﻲ ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮه اﻟﻌﺰﻳﺰ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ذﻛﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﻨﺎب آﻗﺎي ﺻﺎﻟﺤﻌﻴﺸﺎه‬ ‫ﺣﻀﺮت ﺑﻨﺪﮔﺎن ﻗﻄﺐ اﻟﻌﺎرﻓﻴﻦ و ﻛﻬﻒ اﻟﻮاﺻﻠﻴﻦ و ﺻﺎﻟﺢ اﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ اﻟﻤﻮﻟﻲ اﻟﻤﺆﺗﻤﻦ ﻣﻮﻻﻧﺎ اﻟﺤﺎج ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺣﺴﻦ ﺑﻴﭽﺎره‬ ‫ﺑﻴﺪﺧﺘﻲ ﻣﻠﻘّﺐ ﺑﻪ ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮّه اﻟﻌﺰﻳﺰ ﻗﺮﻳﺐ ﺑﻪ ﻇﻬﺮ روز ﭼﻬﺎرﺷﻨﺒﻪ ﻫﺸﺘﻢ ذﻳﺤﺠﻪ ﺳﺎل ‪ 1308‬ﻗﻤﺮي ﻣﻄﺎﺑﻖ ‪24‬‬

‫‪10‬‬


‫ﺗﻴﺮﻣﺎه ‪ 1270‬ﺷﻤﺴﻲ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪ‪ ،‬در اﺑﺘﺪاي ﻣﺮاﻫﻘﺖ ﺷﺮوع ﺑﺨﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻧﻤﻮد ﭘﺲ از ﻓﺮاﻏﺖ از ﺧﻮاﻧﺪن ﻗﺮآن ﻣﺠﻴﺪ و‬ ‫ﺻﺪ ﻛﻠﻤﻪ ﻗﺼﺎر اﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ )ع( و ﺑﻌﺾ ﻛﺘﺐ ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﻪ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻋﺮﺑﻴ‪‬ﺖ ﻣﺸﻐﻮل ﮔﺮدﻳﺪه و ﻋﻠﻮم ادب و ﻣﻨﻄﻖ و اﺻﻮل و‬ ‫ﻓﻘﻪ و ﺣﻜﻤﺖ را ﻧﺰد ﺟﺪ‪ ‬ﺑﺰرﮔﻮار و ﭘﺪر ﻋﺎﻟﻴﻤﻘﺪار و اﺳﺎﺗﻴﺪ ﻓﻦ در ﺑﻴﺪﺧﺖ ﻓﺮاﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬و در ﺳﺎل ‪ 1327‬ﭘﺲ از ﺷﻬﺎدت ﺟﺪ‪‬‬ ‫ﺑﺰرﮔﻮار ﻛﻪ در ‪ 26‬رﺑﻴﻊ اﻻو‪‬ل آن ﺳﺎل اﺗﻔّﺎق اﻓﺘﺎد ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺗﻠﻘﻴﻦ ذﻛﺮ و ﻓﻜﺮ ﻳﺎﻓﺖ و ﺑﻪ ﻓﻘﺮ ﻣﺸﺮّف ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺗﺤﺼﻴﻼت ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﭘﺪر ﺑﺎ ﻋﻢ‪ ‬ﻣﺤﺘﺮم ﺧﻮد ﺟﻨﺎب ﺣﺎج ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ ﻛﻪ از اﻳﺸﺎن از ﺣﻴﺚ ﺳﻦّ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ‬ ‫ﺑﻮد ﺑ���اي ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﺑﻪ اﺻﻔﻬﺎن ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮده ﭼﻨﺪي ﻧﺰد اﺳﺎﺗﻴﺪ ﻓﻦّ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮﺣﻮم آﺧﻮﻧﺪ ﻣ‪‬ﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻛﺎﺷﺎﻧﻲ و‬ ‫ﺟﻬﺎﻧﮕﻴﺮﺧﺎن ﻗﺸﻘﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﻫﺮ دو در زﻫﺪ و ﺗﻘﻮي و ﻓﻀﻞ و ﻛﻤﺎل و ﻋﻠﻮم ﻣﻌﻘﻮل و ﻣﻨﻘﻮل ﻣﺘﺒﺤ‪‬ﺮ و ﺷﻬﺮت ﻛﺎﻣﻞ داﺷﺘﻨﺪ و‬ ‫ﺳﺎﻳﺮ اﺳﺎﺗﻴﺪ آن زﻣﺎن در آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺗﺤﺼﻴﻞ اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺖ‪ ،‬و در ﺿﻤﻦ ﻃﺒﻖ دﺳﺘﻮرات ﭘﺪر ﺑﻪ رﻳﺎﺿﺎت و ﺗﺰﻛﻴﻪ و ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻧﻔﺲ‬ ‫و ﺗﺤﻠﻴﻪ و ﺗﺠﻠﻴﻪ ﻗﻠﺐ اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺘﻪ و از ﻟﻮازم آﻧﻬﺎ ﺣﺘﻲ اﺗﻴﺎن ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺤﺒ‪‬ﺎت ﻓﺮوﮔﺬار ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﻧﺎم ﻧﻴﻚ و ﺣﺴﻦ ﺳﻴﺮت‬ ‫ﺟﻨﺎﺑﺶ ﻧﺰد ﻫﻤﻪ ﻣﺪر‪‬ﺳﻴﻦ و ﻃّﻼب و دﻳﮕﺮان ﻣﺸﻬﻮر ﮔﺮدﻳﺪ و ﺣﺘﻲ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻓﻘﺮ و ﺗﺼﻮ‪‬ف ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻧﻤﻮده و ﻋﺪاوت‬ ‫داﺷﺘﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رﻓﺘﺎر اﻳﺸﺎن ﺗﻤﺠﻴﺪ ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻣﺮﺣﻮﻣﻴﻦ آﺧﻮﻧﺪ ﻛﺎﺷﺎﻧﻲ و ﺟﻬﺎﻧﮕﻴﺮﺧﺎن و ﻣﺮﺣﻮم ﺣﺎج ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺗﻘﻲ‬ ‫ﻧﺠﻔﻲ اﺻﻔﻬﺎﻧﻲ ﻛﻤﺎل ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ و ﻋﻼﻗﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن اﺑﺮاز ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻣﺮﺣﻮم آﻗﺎ ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺑﻴﻠﻨﺪي ﮔﻨﺎﺑﺎدي ﻧﻴﺰ ﻛﻪ‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ دوري ﻫﻢ ﺑﺎ اﻳﺸﺎن داﺷﺘﻨﺪ و در آن زﻣﺎن از ﻣﺪر‪‬ﺳﻴﻦ درﺟﺔ دو‪‬م و از ﺗﻼﻣﺬه درﺟﺔ او‪‬ل ﻣﺮﺣﻮﻣﻴﻦ ﻛﺎﺷﺎﻧﻲ و ﻗﺸﻘﺎﺋﻲ‬ ‫ﺑﻮدﻧﺪ )و ﻓﻘﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺤﺼﻴﻞ در اﺻﻔﻬﺎن ﻧﺰد اﻳﺸﺎن ﻛﻪ در آن ﻣﻮﻗﻊ از ﻣﺪر‪‬ﺳﻴﻦ و روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﻴﻦ ﻣﻌﺮوف و درﺟﻪ اول‬ ‫اﺻﻔﻬﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﻠّﻤﺬ ﻣﻲﻧﻤﻮدم( ﺑﺪﺳﺘﻮر ﺟﻨﺎب ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﻣﺮاﻗﺒﺖ و رﺳﻴﺪﮔﻲ ﻛﺎﻣﻞ در اﻣﻮر ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ آن ﺣﻀﺮت ﻣﻲ‬ ‫ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺗﻮﻗﻒ ﻗﺮﻳﺐ ﻳﻚ ﺳﺎل در اﺻﻔﻬﺎن ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﭘﺪر ﺑﻪ ﺗﻬﺮان آﻣﺪه و ﺑﺎ اﻳﺸﺎن در اواﺧﺮ ﺳﺎل ‪ 1328‬ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ‬ ‫ﻧﻤﻮد در ‪ 20‬ﺷﻌﺒﺎن ‪ 1328‬از ﻃﺮف ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار در اﻗﺎﻣﻪ ﻧﻤﺎز ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻓﻘﺮاء ﻣﺄذون ﮔﺮدﻳﺪه و در ﻳﺎزدﻫﻢ رﺑﻴﻊ اﻟﺜﺎﻧﻲ ﺳﺎل‬ ‫‪ 1329‬ﻣﺠﺎز در دﺳﺘﮕﻴﺮي و ارﺷﺎد ﻃﺎﻟﺒﻴﻦ راه ﺷﺪه ﺑﻪ ﻟﻘﺐ ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه ﻣﻠﻘﺐ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫آﻧﺠﻨﺎب در ‪ 26‬ﻣﺎه ﺷﻌﺒﺎن ﺳﺎل ‪ 1329‬ﺑﻪ اﻣﺮ ﭘﺪر ﺑﺎ ﺻﺒﻴﺔ ﺧﺎﻟﻮي ﺧﻮد ﺟﻨﺎب ﻣﻼ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺻﺪراﻟﻌﻠﻤﺎء ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﺮﺣﻮم ﺣﺎج ﻣ‪‬ﻼ‬ ‫ﺻﺎﻟﺢ ﻛﻪ در ﺳﻮم رﺑﻴﻊاﻟﺜّﺎﻧﻲ ﺳﺎل ‪ 1317‬ﻗﻤﺮي ﺗﻮﻟّﺪ ﻳﺎﻓﺖ ازدواج ﻧﻤﻮد و ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻓﺮزﻧﺪ اﻳﺸﺎن ﻓﻘﻴﺮ ﺣﻘﻴﺮ ﺳﻠﻄﺎﻧﺤﺴﻴﻦ‬ ‫ﺗﺎﺑﻨﺪه‪ 1‬در ﺗﺎرﻳﺦ ﺳﻪ ﺷﻨﺒﻪ ‪ 28‬ذﻳﺤﺠﻪ ﺳﺎل ‪ 1332‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ‪ 25‬آﺑﺎن ‪ 1293‬ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺷﺪم‪.‬‬ ‫ﺟﻨﺎﺑﺶ در ﺗﺎرﻳﺦ رﻣﻀﺎن ‪ 1330‬از ﻃﺮف ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺑﺠﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ و اﻣﻮر ﻓﻘﺮاء ﭘﺲ از رﺣﻠﺖ ﭘﺪر ﺑﺎﻳﺸﺎن‬ ‫ﻣﻔﻮ‪‬ض ﺷﺪ‪ ،‬و ﺳﭙﺲ در ﻫﻤﺎن روزﻫﺎ در ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﻣﺮ ﭘﺪر ﺑﺮاي ﺣﺞ‪ ‬ﺑﻪ ﻣﻜّﻪ ﻣﺸّﺮف ﺷﺪه و در ﻣﺮاﺟﻌﺖ از ﺣﺞ‪‬‬ ‫ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﺗﺸﺮّف ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﻮده و از آﻗﺎﻳﺎن ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮﺣﻮم آﻳﺖ اﷲ ﺳﻴ‪‬ﺪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﻛﺎﻇﻢ ﻃﺒﺎﻃﺒﺎﺋﻲ‬ ‫ﻳﺰدي و ﺷﻴﺦ اﻟﺸّﺮﻳﻌﻪ اﺻﻔﻬﺎﻧﻲ و آﻳﺖ اﷲ ﻣﺎزﻧﺪراﻧﻲ و ﻏﻴﺮ ﻫﻢ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮده و ﻫﻤﻪ ﻛﻤﺎل ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ را ﻧﻤﻮده و ﺣﺘﻲ از‬ ‫ﺣﺎﻻت ﺟﺪ‪ ‬ﺑﺰرﮔﻮارﺷﺎن و ﻋﻠّﺖ ﻣﻘﺘﻮل ﺷﺪن اﻳﺸﺎن ﺳﺆال ﻧﻤﻮده و اﻳﺸﺎن ﻫﻢ ﻗﻀﺎﻳﺎ و ﻋﻠﻞ دﺷﻤﻨﻲ را ﻛﻪ روي اﻏﺮاض ﻣﺎد‪‬ي‬ ‫و دﻧﻴﻮي و ﺣﺴﺎدت واﻗﻊ ﺷﺪ ﺷﺮح داده ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻣﺮﺣﻮم ﺷﻴﺦ اﻟﺸﺮّﻳﻌﻪ درﺧﻮاﺳﺖ دادن دﻋﺎ و اوراد از اﻳﺸﺎن ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از زﻳﺎرت ﻋﺘﺒﺎت ﻣﻘﺪ‪‬ﺳﺔ ﻧﺠﻒ و ﻛﺮﺑﻼ و ﻛﺎﻇﻤﻴﻦ و ﺳﺎﻣ‪‬ﺮه ﺑﻪ اﻳﺮان ﻣﺮاﺟﻌﺖ و در ﺑﻼد ﻋﺮض راه ﻫﺮ ﺟﺎ ﻓﻘﺮاء اﻃّﻼع‬ ‫ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻧﻤﻮده و اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻣﺬﻫﺒﻲ ﭘﺮﺷﻮري اﻇﻬﺎر داﺷﺘﻪ و از ﻣﺤﻀﺮ ﻓﻴﺾ آﺛﺎرش ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪ ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ و در‬ ‫‪ -1‬ﺗﺎرﻳﺦ ﺗﻮﻟﺪ ﺣﻘﻴﺮ ﺑﻪ ﺧﻂ ﺧﻮد ﺣﻀﺮﺗﺸﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﺒﺎرت ﻣﺮﻗﻮم ﺷﺪه‪ :‬ﺗﻮﻟﺪ ﻧﻮر ﭼﺸﻢ ﺳﻌﺎدﺗﻤﻨﺪ ﻣﻴﺮزا ﻓﻀﻞ اﷲ ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺳـﻠﻄﺎن ﺣﺴـﻴﻦ ﻃـﻮ‪‬ل اﷲ‬ ‫ﻋﻤﺮه و ﻣﺘّﻌﻪ ﻓﻲ دﻧﻴﺎه و آﺧﺮﺗﻪ ﺑﺎﻟﻌﻠﻢ و اﻟﻌﻤﻞ و زو‪‬ده ﺑﺎﻟﺴﻠﻮك و اﻟﺘﻘﻮي ﻧﻴﻢ ﺳﺎﻋﺖ از روز ﺳﻪﺷﻨﺒﻪ ‪ 28‬ذج ‪.1332‬‬

‫‪11‬‬


‫ﻣﺎه ﺷﻌﺒﺎن ‪ 1331‬ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﻤﻮد و اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﻗﺮﻳﺐ ﻳﺎزده ﻣﺎه ﻃﻮل ﻛﺸﻴﺪ‪.‬‬ ‫آﻧﺠﻨﺎب ﭘﺲ از آﻧﻜﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ﭘﺪر ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪ در ﻣﺴﺎﻓﺮﺗﻬﺎي ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﻧﻴﺰ اﻣﻮر زﻧﺪﮔﺎﻧﻲ و ﻛﺎرﻫﺎ را رﺳﻴﺪﮔﻲ ﻣﻲ‬ ‫ﻧﻤﻮد و در ﻫﻤﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎرﻳﻬﺎي ﭘﺪر اﻳﺸﺎن ﻧﻴﺰ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﺎراﺣﺘﻲ و ﻛﺪورت و ﺷﺪاﻳﺪ ﺑﻮده و در ﺳﻔﺮ اﺧﻴﺮ ﭘﺪر ﻛﻪ ﻣﺮاﺟﻌﺖ‬ ‫ﻧﻔﺮﻣﻮد آﻧﺠﻨﺎب ﻫﻢ از دﺳﺖ اﻋﺎدي ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺧﻴﻠﻲ زﺟﺮ و ﻛﺪورت ﻛﺸﻴﺪ‪ .‬و ﺣﺘﻲ دﺷﻤﻨﺎن ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻴﺪﺧﺖ‬ ‫ﺣﻤﻠﻪ ﻧﻤﻮده ﻣﺰار ﻣﺘﺒﺮّك را وﻳﺮان ﻳﺎ اﻗﻼً ﻣﻮرد ﺗﻮﻫﻴﻦ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻫﻢ ﺗﻮﻫﻴﻦ و ﺻﺪﻣﻪ وارد ﺑﻴﺎورﻧﺪ‪ ،‬وﻟﻲ‬ ‫ﻳﻚ ﻋﺪ‪‬ه از ﻓﻘﺮاي ﺑﻴﺪﺧﺖ دﺳﺖ از ﺟﺎن ﺷﺴﺘﻪ آﻣﺎده ﻓﺪاﻛﺎري و دﻓﺎع ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﻫﻢ ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره در ﻣﻮﻗﻊ‬ ‫اﺿﻄﺮار ﻧﺎﺻﺮ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ اﺳﺖ در دل ﺑﻌﺾ اﻋﺎدي اﻧﺪاﺧﺖ ﻛﻪ از ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺧﻮد ﻣﻨﺼﺮف ﺷﺪه و ﺗﻔﺮﻗﻪ ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ اﻓﺘﺎد و ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد‬ ‫ﻧﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬و ﺟﻨﺎﺑﺶ ﻫﻢ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﻣﺮ ﭘﺪر و ﺗﻠﮕﺮاﻓﺎت و دﺳﺘﻮرات ﻛﺘﺒﻲ ﻛﻪ داده ﺑﻮد ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻗﻮ‪‬ت ﻗﻠﺐ در ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺑﻪ رﺗﻖ و‬ ‫ﻓﺘﻖ اﻣﻮر ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد‪ .‬آﻧﺠﻨﺎب ﭘﺲ از ﺷﻬﺎدت ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﻛﻪ در ﺳﺤﺮﮔﺎه ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ رﺑﻴﻊ اﻻول ‪ 1337‬در ﻛﻬﺮﻳﺰك ﺗﻬﺮان‬ ‫اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ آن ﺣﻀﺮت ﮔﺮدﻳﺪه و ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم ﻣﺮاﺳﻢ ﺳﻮﮔﻮاري ﻛﻪ در آن زﻣﺎن در ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺑﻲﻧﻈﻴﺮ ﺑﻮد ﺑﻪ‬ ‫رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻓﻘﺮاء و ﻛﺎرﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و دﻳﻨﻲ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و دﻗﻴﻘﻪاي از ﻣﺮاﻗﺒﺖ در وﻇﺎﺋﻒ ﻣﻘﺮّره ﻏﻔﻠﺖ ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬ﻛﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﻫﻢ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﭘﺪر ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ داﺷﺘﻪ و اﺑﺮاز ﻋﺪاوت ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ دﺳﺖ از روﻳ‪‬ﺔ و رﻓﺘﺎر ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ ﺧﻮد ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﻋﺪ‪‬هاي ﻫﻢ‬ ‫ﺗﺴﻠﻴﻢ اواﻣﺮ او ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ و ﺟﻨﺎﺑﺶ ﻧﻴﺰ ﻃﺒﻖ ﺳﺠﻴ‪‬ﺔ ﻣﺮﺿﻴ‪‬ﻪ و ﺷﻴﻤﺔ‪ 2‬ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهاي ﻛﻪ داﺷﺖ از ﻫﻤﻪ ﻋﻔﻮ ﻓﺮﻣﻮد و ﮔﻨﺎﺑﺎد اﻣﻦ و‬ ‫آرام ﺷﺪه و ﻓﻘﺮاء ﻫﻢ آﺳﺎﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫آﻧﺠﻨﺎب ﭘﺲ از ﺗﻤﺸﻴﺖ دادن ﻛﺎرﻫﺎي ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺑﺮاي زﻳﺎرت ﻣﺮﻗﺪ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار و ﺑﻌﺪاً ﺗﺸﺮّف ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﺑﺎ ﺟﻤﻌﻲ از‬ ‫ﺑﺴﺘﮕﺎن و ﻧﺰدﻳﻜﺎن ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد و روز ﺳﺎل رﺣﻠﺖ ﭘﺪر را در ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﻌﻈﻴﻢ )ع( در ﺟﻮار ﻣﺮﻗﺪ آن ﺑﺰرﮔﻮار ﮔﺬراﻧﻴﺪ‬ ‫و ﺳﭙﺲ ﻋﺎزم زﻳﺎرت اﻋﺘﺎب ﻣﻘﺪ‪‬ﺳﻪ ﻋﺮاق ﻋﺮب ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬و در آﻧﺠﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺗﺤﺮﻳﻜﺎت ﺑﻌﺾ ﻣﻐﺮﺿﻴﻦ در ﻧﺠﻒ اﺷﺮف ﻋﺪه‬ ‫اي از اراذل و اوﺑﺎش درﺻﺪد ﺗﻮﻫﻴﻦ و اذﻳﺖ و آزار اﻳﺸﺎن ﺑﺮآﻣﺪه وﻟﻲ ﺑﻌﺾ ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﻛﺮده و‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻛﻤﺎل ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ و ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ اﺑﺮاز داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻋﺪ‪‬هاي از دوﺳﺘﺎن از روي ﺳﺎدﮔﻲ و دﻟﺴﻮزي و ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﺤﺮّﻛﻴﻦ‬ ‫اﺧﺘﻼف ﻧﻴﺰ از ﻧﻈﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻴﻞ داﺷﺘﻨﺪ ﺑﻴﻦ اﻓﺮاد ﺷﻴﻌﻪ اﺧﺘﻼف و ﻧﻔﺎق و ﺗﻔﺮﻗﻪ زﻳﺎدﺗﺮ ﺷﻮد اﺻﺮار داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﺸﺎن ﺑﻪ‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ وﻗﺖ ﻋﺮاق ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺗﺎ آﻧﻬﺎ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺘﻲ ﺧﻮدﺷﺎن ﻫﻢ ﭘﻴﻐﺎم داده ﺑﻮدﻧﺪ وﻟﻲ اﻳﺸﺎن ﺻﻼح ﻧﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﻛﻪ از ﺧﻮدي و ﺑﺮادر دﻳﻨﻲ ﺑﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪ و ﻧﺎراﺣﺘﻲ و زﺣﻤﺖ را ﻣﺘﺤﻤ‪‬ﻞ ﺷﺪه ﺷﻜﺎﻳﺘﻲ ﻧﻨﻤﻮد‪ ،‬و ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم‬ ‫زﻳﺎرات ﺑﻪ اﻳﺮان ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻛﺮد و اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﺗﺎ ﻣﻮﻗﻊ ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺑﻴﺶ از ﻫﻔﺖ ﻣﺎه ﻃﻮل ﻛﺸﻴﺪ‪ ،‬ﻧﺘﻴﺠﻪ روش ﺣﻀﺮت اﻳﺸﺎن‬ ‫ﻛﻪ اﻣﺮ را ﺑﺨﺪا واﮔﺬار ﻧﻤﻮده و ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻧﻨﻤﻮد اﻳﻦ ﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﻣﺮاﺟﻌﺖ اﻳﺸﺎن ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮاي ﻣﺤﺮّﻛﻴﻦ اﻳﺠﺎد زﺣﻤﺎﺗﻲ‬ ‫ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺗﺮك آﻧﺠﺎ ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻌﺾ ﺑﻲﮔﻨﺎﻫﺎن ﻫﻢ ﺑﻪ آﺗﺶ آﻧﺎن ﺳﻮﺧﺘﻨﺪ و ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬آﻧﺠﻨﺎب ﻃﺒﻖ‬ ‫روﻳ‪‬ﻪ ﭘﺪر و ﺟﺪ‪ ‬ﺑﺰرﮔﻮار در ﺑﻴﺪﺧﺖ ﺳﻜﻮﻧﺖ داﺷﺘﻪ و ﺑﻪ ﻛﺎر ﻛﺸﺎورزي و اﻣﻮر ﻓﻼﺣﺘﻲ و ﺣﻔﺮ ﻗﻨﻮات و اﻧﺠﺎم ﺧﻴﺮات و‬ ‫رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻓﻘﺮاء و ﺗﺪرﻳﺲ و ﺑﻴﺎن ﺣﻘﺎﻳﻖ دﻳﻦ اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺖ و ﮔﺎﻫﻲ ﻫﻢ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬از ﺟﻤﻠﻪ در زﻣﺴﺘﺎن‬ ‫‪ 1302‬ﺷﻤﺴﻲ ‪ 1342‬ﻗﻤﺮي ﺑﻪ ﻗﺼﺪ زﻳﺎرت ﻋﺘﺒﺎت ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد وﻟﻲ ﭼﻮن ﺑﻌﺪاً ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ ﻛﻪ اوﺿﺎع ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻋﺮاق ﻋﺮب‬ ‫آﺷﻔﺘﻪ اﺳﺖ از اﻳﻨﺮو ﺻﺮﻓﻨﻈﺮ ﻓﺮﻣﻮد و ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻲ در ﺗﻬﺮان ﺗﻮﻗّﻒ ﻛﺮده ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬در ﺳﺎل ‪1351‬‬ ‫ﻗﻤﺮي ﻧﻴﺰ ﺑﻪ زﻳﺎرت ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﻣﺸّﺮف ﺷﺪه و در ﻣﺮاﺟﻌﺖ از راه ﺧﻮزﺳﺘﺎن وارد اﻳﺮان ﺷﺪه ﺑﻪ اﺻﻔﻬﺎن و ﻛﺮﻣﺎن و ﺷﻴﺮاز‬

‫‪ -2‬ﺷﻴﻤﻪ )ﺑﻜﺴﺮ ﺷﻴﻦ( ﻳﻌﻨﻲ ﺧﻠﻖ– ﺧﻮي ﻃﺒﻴﻌﺖ – ﻋﺎدت )ﺟﻤﻊ آن ﺷ‪‬ﻴﻢ(‬

‫‪12‬‬


‫ﻧﻴﺰ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻧﻤﻮد و ﻗﺮﻳﺐ ﻳﻚ ﻣﺎه ﻫﻢ در ﺗﻬﺮان ﺗﻮﻗّﻒ ﻛﺮده ﺑﻌﺪاً ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻓﺮﻣﻮد وﻟﻲ ﺟﻨﺎﺑﺶ ﺑﻄﻮرﻛﻠﻲ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﻪ‬ ‫ﺗﻈﺎﻫﺮات ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ از ﻃﺮف ﻓﻘﺮاء از ﻗﺒﻴﻞ ﭘﻴﺸﻮاز و ﺑﺪرﻗﻪ و اﺟﺘﻤﺎﻋﺎت زﻳﺎد ﺟﺰ در ﺟﻠﺴﺎت ﻓﻘﺮي ﻧﺒﻮد‪ ،‬و در ﻫﻤﻪ اﺳﻔﺎر ﻣﻴﻞ‬ ‫داﺷﺖ ﻛﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻧﻔﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﻋﺎدي را داﺷﺘﻪ و ﮔﻤﻨﺎم ﺳﻔﺮ ﻛﻨﺪ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً در اﺳﻔﺎر زﻳﺎرﺗﻲ ﺑﻪ ﻫﻴﭽﻮﺟﻪ راﺿﻲ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ‬ ‫ﻋﺪ‪‬ه زﻳﺎدي در ﻣﻼزﻣﺘﺶ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻳﺎ دوﺳﺘﺎن ﻫﻨﮕﺎم ورود ﻳﺎ ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺘﻘﺒﺎل و ﺑﺪرﻗﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﮔﺮ ﻫﻢ در ﺑﻌﺾ اﺳﻔﺎر‬ ‫ﺗﻈﺎﻫﺮات ﻣﺨﺘﺼﺮي ﺑﺪون اﻃّﻼع اﻳﺸﺎن ﻣﻲﺷﺪ ﻧﺎﺷﻲ از ﺷﻮر اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻓﻘﺮاء ﺑﻮد‪ ،‬در ﺳﺎل ‪ 1356‬ﻗﻤﺮي‬ ‫ﻧﻴﺰ ﺳﻔﺮي ﺑﺮاي ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﻧﻤﻮد و ﻣﺠﺪ‪‬د ﺑﺮاي ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ در اواﺧﺮ ﺳﺎل ‪ 1357‬ﺑﻪ ﺗﻬﺮان آﻣﺪ و در اواﻳﻞ ‪1358‬‬ ‫)اردﻳﺒﻬﺸﺖ ‪ (1318‬ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫اﺳﻔﺎر دﻳﮕﺮي ﻧﻴﺰ ﺑﻌﺪاً ﻓﺮﻣﻮده و در اواﻳﻞ ﺳﺎل ‪ 1333‬ﺷﻤﺴﻲ )‪ 1373‬ﻗﻤﺮي( ﺑﻮاﺳﻄﻪ ﻛﺴﺎﻟﺖ و اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﺟﺮّاﺣﻲ و‬ ‫ﺗﺄﻛﻴﺪ ﭘﺰﺷﻜﺎن ﻣﺠﺒﻮراً ﺑﻪ ژﻧﻮ ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد و ﺣﻘﻴﺮ و ﺑﺮادر ﻣﺤﺘﺮم آﻗﺎي دﻛﺘﺮ آزاده و آﻗﺎﻳﺎن ﺣﺎج ﻣﻬﺪي ���ﻠﻚ ﺻﺎﻟﺤﻲ و‬ ‫ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻴﺨﺎن ﻣﺼﺪاﻗﻲ و اﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﺧﺎن ﻣﺼﺪاﻗﻲ ﻧﻴﺰ در ژﻧﻮ در ﻣﻼزﻣﺘﺸﺎن ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬و آﻧﺤﻀﺮت از ﻓﺮودﮔﺎه ﺑﻪ ﻣﻨﺰل آﻗﺎي‬ ‫دﻛﺘﺮ ﺣﺎﻓﻈﻲ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﺑﺮده ﻋﺼﺮ ﻫﻤﺎن روز ﻫﻢ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎﻧﻲ ﺑﻨﺎم )ﻛﻠﻴﻨﻴﻚ ﻻﻛْﻠﻴﻦ( ﻛﻪ ﻗﺒﻼً آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﺣﺎﻓﻈﻲ ﺑﺮاي‬ ‫اﺳﺘﺮاﺣﺖ و ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ آن ﺣﻀﺮت در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﺑﺮده ﭘﺲ از ﺳﻪ ﭼﻬﺎر روز ﻋﻤﻞ ﺟﺮّاﺣﻲ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪ .‬و ﺑﻌﺪ از‬ ‫دوازده روز ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻓﻠﺒﻴﺖ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬و ﺑﺮ اﺛﺮ آن ﻋﺎرﺿﻪ ﻗﺮﻳﺐ دو ﻣﺎه دﻳﮕﺮ در ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺗﻮﻗﻒ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و درﻳﻦ ﻣﺪ‪‬ت ﻣﺎ و‬ ‫ﻫﻤﻪ ﻓﻘﺮاء ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮدي ﺣﻀﺮﺗﺶ ﺑﺪرﮔﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﻠﺘﺠﻲ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬ﭘﺰﺷﻚ ﻣﻌﺎﻟﺞ دﻛﺘﺮ ﭘﺮﻳﻪ ﻛﻪ ﻫﻤﺎن ﺟﺮّاح ﺑﻮد ﻛﺎﻣﻼً‬ ‫ﻣﺮاﻗﺒﺖ داﺷﺖ و ﺣﺎل ﺣﻀﺮﺗﺶ روﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﮔﺬاﺷﺖ ﭘﺲ از آﻧﻜﻪ ﭘﺰﺷﻚ اﺟﺎزة ﺣﺮﻛﺖ از ﺗﺨﺘﺨﻮاب داد ﺗﻮﻗّﻔﻲ ﻧﻔﺮﻣﻮده‬ ‫ﺑﻄﺮف اﻳﺮان ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد و ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﻪ ﺗﻬﺮان آﻣﺪه در آﻧﺠﺎ ﭼﻨﺪي اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﻗﺒﻼً ﻣﻴﻞ داﺷﺖ در آن ﺳﻔﺮ ﭘﺲ از‬ ‫ﺑﻬﺒﻮدي ﺑﻪ زﻳﺎرت ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﻣﺸﺮّف ﮔﺮدد وﻟﻲ ﭼﻮن ﻓﻠﺒﻴﺖ )ﺗﻮر‪‬م اورده( ﺑﻬﺒﻮدي ﻛﺎﻣﻞ ﻧﻴﺎﻓﺘﻪ و ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺴﺖ زﻳﺎد‬ ‫ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ راﺣﺖ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ ﻟﺬا ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻓﺮﻣﻮد و ﺳﺎل ﺑﻌﺪ زﻣﺴﺘﺎن ‪ 1334‬ﻣﺠﺪ‪‬داً ﺑﻪ ﻗﺼﺪ زﻳﺎرت ﻋﺘﺒﺎت ﺣﺮﻛﺖ‬ ‫ﻧﻤﻮده در ﺗﻬﺮان ﺗﻮﻗّﻒ زﻳﺎدي ﻧﻔﺮﻣﻮد‪ ،‬و در آﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﺑﺴﻴﺎري از آﻗﺎﻳﺎن ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺮاﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ و روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﻴﻦ ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤﻮده و‬ ‫ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻛﻤﺎل ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ اﺑﺮاز داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از زﻳﺎرت ﻣﺸﺎﻫﺪ ﻣﺸﺮّﻓﻪ ﻋﺮاق ﺑﺮاي زﻳﺎرت اﻣﺎﻛﻦ ﻣﻘﺪ‪‬ﺳﻪ ﺑﻪ اردن و از آﻧﺠﺎ ﺑﺮاي‬ ‫زﻳﺎرت ﺣﺮم ﺣﻀﺮت زﻳﻨﺐ ﻋﻠﻴﻬﺎاﻟﺴ‪‬ﻼم در راوﻳﻪ دﻣﺸﻖ ﻛﻪ ﺑﺎرﮔﺎﻫﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺰناﻧﮕﻴﺰ دارد و ﻣﻈﻬﺮ ﻋﻈﻤﺖ و ﺟﻼﻟﺖ‬ ‫ﺻﺎﺣﺐ آﻧﺴﺖ و ﺑﺮاي ﺻﺎﺣﺒﺪﻻن ﮔﻮﺋﻴﺎ ﺻﺎﺣﺐ آن زﻧﺪه اﺳﺖ ﻣﺸﺮّف ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪاً ﻣﺠﺪداً ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت ﻣﺸﺮّف ﺷﺪ و‬ ‫ﺣﻘﻴﺮ و ﺑﺮادرم آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﻧﻮرﻋﻠﻲ ﺗﺎﺑﻨﺪه و ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﺑﺮادران اﻳﻤﺎﻧﻲ در ﻣﻼزﻣﺖ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬در ﻣﺮاﺟﻌﺖ از ﻋﺮاق ﺑﺮاي ﻋﻴﺪ‬ ‫ﻧﻮروز ‪) 1335‬ﺷﻌﺒﺎن ‪ (1375‬در ﺗﻬﺮان ﺗﻮﻗﻒ ﻓﺮﻣﻮده ﻗﺮﻳﺐ دو ﻣﺎه ﺗﻮﻗﻒ داﺷﺖ و در ﺧﺮداد )ذﻳﻘﻌﺪه( ﺑﻄﺮف ﮔﻨﺎﺑﺎد‬ ‫ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮد‪ .‬ﭘﺲ از آن ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮدي ﻛﺎﻣﻞ و رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﻛﺎرﻫﺎي ﻣﻌﻮ‪‬ﻗﻪ ﭼﻨﺪي در ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺗﻮﻗﻒ داﺷﺖ و ﻓﻘﻂ ﺳﻔﺮ‬ ‫ﻣﺨﺘﺼﺮي ﺑﺮاي زﻳﺎرت ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﻓﺮﻣﻮد و در اواﺧﺮ ﺟﻤﺎدي اﻻوﻟﻲ ‪) 1380‬آذر ‪ (1339‬ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ ﺟﺮّاﺣﻲ ﻏﺪ‪‬هاي ﻛﻪ در ﭘﺎ‬ ‫ﭘﻴﺪا ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺑﻌﺪاً اﻧﺠﺎم ﻋﻤﺮة رﺟﺒﻴ‪‬ﻪ از ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺣﺮﻛﺖ و ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ روز ﺗﻮﻗﻒ ﺗﻬﺮان ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه ﻏﺪ‪‬ة‬ ‫ﻋﺎرﺿﻪ ﻋﻤﻞ ﺷﺪ و ﺑﻌﺪ از ﭼﻨﺪ روزي از ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺧﺎرج ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬و اواﻳﻞ ﻣﺎه رﺟﺐ ﺑﺮاي زﻳﺎرت ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻃﻴ‪‬ﺒﻪ و اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻋﻤﺮه ﺑﺎ ﻫﻮاﭘﻴﻤﺎ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن ﺳﻌﻮدي ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮده و ﺣﻘﻴﺮ و ﺟﻨﺎب ﺣﺎج ﺳﻴﺪ ﻫﺒﺔﺍﷲ ﺟﺬﺑﻲ و ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﺑﺮادران اﻳﻤﺎﻧﻲ در‬ ‫ﻣﻼزﻣﺖ ﺑﻮدﻳﻢ‪ ،‬اﺑﺘﺪا در ﺟﺪ‪‬ه ﻓﺮود آﻣﺪه و از آﻧﺠﺎ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ ﻋﻤﺮه ﺑﻪ ﻣﻜّﻪ ﻣﻌﻈّﻤﻪ ﻣﺸّﺮف ﺷﺪه و ﺳﻴﺰدﻫﻢ رﺟﺐ روز ﺗﻮﻟّﺪ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻣﻮﻟﻲ اﻟﻤﻮاﻟﻲ )ع( در ﻣﻜّﻪ ﻣﺸﺮّف ﺑﻮده و ﺑﻪ زﻳﺎرت ﻣﻮﻟﺪ ﭘﺎك او ﺗﺸﺮّف ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﻮدﻳﻢ و ﭘﺲ از ده روز ﺗﻮﻗﻒ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺪﻳﻨﺔ ﻣﻨﻮ‪‬ره ﻣﺸﺮّف ﺷﺪه و ‪ 27‬رﺟﺐ ﻋﻴﺪ ﻣﺒﻌﺚ در ﺟﻮار ﺣﺮم ﻣﻘﺪ‪‬س ﻧﺒﻮي ﻣﺸﺮّف ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از ده روز ﺗﻮﻗﻒ ﺑﺠﺪ‪‬ه‬

‫‪13‬‬


‫ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﻤﻮده ﻣﺠﺪ‪‬د ﺗﻮﻓﻴﻖ ﻋﻤﻞ ﻋﻤﺮه ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﻮده ﺑﻌﺪاً ﺑﺮاي زﻳﺎرت اﻣﺎﻛﻦ ﻣﻘﺪ‪‬ﺳﻪ ﺑﻪ اردن ﻋﺎزم و از آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت‬ ‫ﻋﺎﻟﻴﺎت ﻣﺸﺮّف ﺷﺪه اواﺧﺮ ﻣﺎه ﺷﻌﺒﺎن ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻓﺮﻣﻮد و ﻗﺮﻳﺐ دو ﻣﺎه در ﺗﻬﺮان ﺗﻮﻗﻒ و در ﺿﻤﻦ ﺑﻪ اﺻﻔﻬﺎن و‬ ‫ﺷﻴﺮاز ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﻓﻘﺮاي آﻧﺠﺎ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﻧﻤﻮد و اواﺧﺮ ذﻳﻘﻌﺪه ﺑﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﭙﺲ در ﺷﻌﺒﺎن ‪ 1384‬ﺑﺮاي زﻳﺎرت ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ ﻣﻘﺪ‪‬س ﻣﺸﺮّف ﺷﺪه و ﺑﻌﺪاً ﻣﺠﺪ‪‬داً در ﻣﺎه ﺷﻮ‪‬ال ﺑﻪ ﺗﻬﺮان ﺑﺮاي ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﺣﺮﻛﺖ‬ ‫و در اواﺧﺮ ذﻳﺤﺠ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺗﺸﺮّف ﻋﺘﺒﺎت ﻋﺎﻟﻴﺎت ﻋﺎزم ﺷﺪه و اﻳ‪‬ﺎم ﻋﺎﺷﻮرا را در ﻛﺮﺑﻼي ﻣﻌﻠّﻲ ﮔﺬراﻧﻴﺪ و ﺑﻪ ﻧﺠﻒ اﺷﺮف‬ ‫و ﻛﺎﻇﻤﻴﻦ و ﺳﺎﻣﺮآء ﻧﻴﺰ ﺗﺸﺮف ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﻮد‪ .‬و اواﺧﺮ ﻣﺤﺮّم ‪ 1385‬ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻛﺮده ﺗﻮﻗﻔﻲ در ﺗﻬﺮان ﻧﻔﺮﻣﻮد و ﺑﻪ ﻃﺮف‬ ‫ﮔﻨﺎﺑﺎد ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬در ﺗﻤﺎم ﻣﺪت اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﺎراﺣﺘﻲ ﺳﻴﻨﻪ و ﻛﺴﺎﻟﺘﻬﺎي دﻳﮕﺮ ﺑﻮد و ﺿﻌﻒ ﻣﺰاج روز ﺑﺮوز در ﺗﺰاﻳﺪ‬ ‫ﺑﻮد وﻟﻲ در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل آﻧﻲ از وﻇﺎﻳﻒ ﻣﺤﻮ‪‬ﻟﺔ دﻳﻨﻲ و رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻓﻘﺮاء ﻏﻔﻠﺖ ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬وﻟﻲ روز ﺑﺮوز ﺿﻌﻴﻒﺗﺮ ﻣﻲﺷﺪ‬ ‫و ﻏﺎﻟﺒﺎً ﻛﺴﺎﻟﺖ ﺑﺮ وﺟﻮد ﺷﺮﻳﻔﺶ ﻋﺎرض ﺑﻮد ﺗﺎ آﻧﻜﻪ در ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ‪1345‬ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻗﻲ‪ ‬و اﺳﻬﺎل ﺷﺪه و ﺿﻌﻒ‬ ‫زﻳﺎدي در ﺣﻀﺮﺗﺶ اﻳﺠﺎد ﮔﺮدﻳﺪ ﺑﻄﻮري ﻛﻪ در ﻫﺮ ﭼﻨﺪ روز ﻳﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎر اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ آﻧﻜﻪ در روز‬ ‫ﭼﻬﺎرﺷﻨﺒﻪ ﻫﺸﺘﻢ رﺑﻴﻊاﻟﺜّﺎﻧﻲ ‪ 1386‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﭘﻨﺠﻢ ﻣﺮدادﻣﺎه ‪ 1345‬اول ﻇﻬﺮ ﺣﺎل ﻣﺒﺎرك ﻣﻨﻘﻠﺐ ﺷﺪه و اﻏﻤﺎﺋﻲ ﻋﺎرض ﮔﺮدﻳﺪ‬ ‫ﻓﻮراً دواﻫﺎي ﻻزﻣﻪ داده ﺷﺪه و ﺣﻘﻴﺮ ﻧﺰد آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﻣﻌﻴﻨﻲ ﭘﺰﺷﻚ درﻣﺎﻧﮕﺎه ﺑﻴﺪﺧﺖ ﺳﭙﺲ آﻗﺎي دﻛﺘﺮ روﺣﺎﻧﻲ رﺋﻴﺲ‬ ‫ﺑﻬﺪاري ﮔﻨﺎﺑﺎد و آﻗﺎي ﺣﺎج ﺳﻌﺎدﺗﻲ ﻋﻢ‪ ‬ﻣﺤﺘﺮم ﻓﺮﺳﺘﺎده و آﻗﺎﻳﺎن ﻫﻢ ﺑﺰودي آﻣﺪه و ﻣﻌﺎﻟﺠﺎت ﻻزﻣﻪ را اﻧﺠﺎم دادﻧﺪﻛﻪ ﺣﺎل‬ ‫ﻣﺒﺎرك ﻗﺪري ﺑﻬﺘﺮ ﺷﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ از اول ﺷﺐ ﻣﺠﺪ‪‬داً ﺣﺎل ﺑﻬﻢ ﺧﻮرده و اﺳﺘﻔﺮاغ ﻋﺎرض ﺷﺪ و ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﻪ ‪ 9‬رﺳﻴﺪ و‬ ‫آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﻣﻌﻴﻨﻲ ﻣﻌﺎﻟﺠﺎت ﻻزﻣﻪ را اﻧﺠﺎم داد و ﺣﻘﻴﺮ در ﺣﺪود ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ ﻣﺠﺪ‪‬داً ﻧﺰد اﻃﺒ‪‬ﺎي ﺑﻬﺪاري ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻓﺮﺳﺘﺎده و آﻧﺎن‬ ‫ﻧﻴﺰ ﻓﻮراً ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺪه دﺳﺘﻮرات ﻻزﻣﻪ را دادﻧﺪ‪ ،‬وﻟﻲ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﻒ و اﻧﺪوه ﻣﻌﺎﻟﺠﺎت ﻣﺆﺛّﺮ واﻗﻊ ﻧﺸﺪه اول اذان ﺻﺒﺢ ﺳﺎﻋﺖ‬ ‫ﺳﻪ و ﻧﻴﻢ ﭘﺲ از ﻧﺼﻒ ﺷﺐ ﺑﻪ وﻗﺖ ﻣﺤﻞ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﺆذن ﺷﺮوع ﺑﻪ اذان ﻛﺮد ﻧﺪاي ارﺟﻌﻲ را ﻟﺒﻴ‪‬ﻚ ﮔﻔﺖ و روح‬ ‫ﻣﻘﺪ‪‬ﺳﺶ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺪس ﭘﺮواز ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﻪ ﻣﺎ را ﺧﺎك ﺑﺴﺮ و ﻳﺘﻴﻢ و داﻏﺪار ﻓﺮﻣﻮد ﻛﻪ ﺟﺮاﺣﺖ آن ﺗﺎ اﺑﺪ اﻟﺘﻴﺎم ﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪،‬‬ ‫ﺣﺰن ﻃﻮﻳﻞ اﺑﻲ ان ﻳﻨﺠﻠﻲ اﺑﺪا‪.‬‬ ‫ﺟﺴﺪ ﻣﺒﺎرﻛﺶ در ﻣﺰارﻣﺘﺒﺮّك ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ ﺑﻴﺪﺧﺖ در ﺟﻮارﺟﺪ‪ ‬ﺑﺰرﮔﻮارش ﺟﻨﺎب آﻗﺎي ﺳﻠﻄﺎﻧﻌﻠﻴﺸﺎه ﻃﺒﻖ وﺻﻴ‪‬ﺖ و دﺳﺘﻮري‬ ‫ﻛﻪ ﺧﻮدش ﻓﺮﻣﻮده و ﻗﺒﺮ ﺟﺎ ﻣﻌﻴﻦ ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺨﺎك ﺳﭙﺮده ﺷﺪ و آن ﺑﺪن ﭘﺎك ﻫﻤﺠﻮار ﺧﺎك ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﺗﻔﻮ ﺑﺮﺗﻮاي ﭼﺮخ‬ ‫ﮔﺮدون ﺗﻔﻮ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻃﺒﻘﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﮔﻨﺎﺑﺎد در ﺗﺸﻴﻴﻊ و ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺗﺬﻛّﺮ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺄﺛّﺮ و ﺗﺄﺳﻒ و ﮔﺮﻳﻪ و اﻧﺪوه ﺷﺮﻛﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و‬ ‫ﻋﻤﻮم ﻣﺘﺪﻳ‪‬ﻨﻴﻦ از ﻧﺰدﻳﻚ و دور و دوﺳﺖ و دﺷﻤﻦ درﻳﻦ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻣﺘﺄﺳﻒ ﺑﻠﻜﻪ اﺷﻜﺒﺎر ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮاﺛﻲ و ﻣﺎد‪‬ه ﺗﺎرﻳﺦ زﻳﺎدي در رﺣﻠﺖ آن ﺣﻀﺮت ﺳﺮوده ﺷﺪﻛﻪ از ﺟﻤﻠﺔ اﻳﻦ دو ﺳﻪ ﺗﺎ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫آﻗﺎي ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻦ ﻛﺎردان در رﺛﺎء‪ ‬ﺧﻮد ﺑﺮاي ﻣﺎده ﺗﺎرﻳﺦ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬ ‫ﺻﻔﻲ‪ ‬اﺻﻔﻴﺎ ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه‪.‬‬

‫ﺑﻤﺒﺪأآﻣﺪ از ﺳﻴﺮ اﻟﻲ اﷲ‬ ‫آﻗﺎي ﭘﺮوﻳﺰ ﺻﺪﻳﻘﻲ در ﻗﻄﻌﻪ ﻣﺮﺛﻴﻪ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬

‫ﺑﻘﻮل ﺣﻖ ﻋﻠﻲ ﻋﺮش آﺷﻴﺎن ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻳﻜﻲ ﺑﻴﺮون ﺷﺪ از ﺟﻤﻊ و ﺑﮕﻔﺘﺎ‬ ‫آﻗﺎي ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﻲ ﻣﺎﻫﻮري ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬

‫وﻟﻲ ﻛﺒﺮﻳﺎ ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه‪.‬‬

‫ﻫﻤﺎﻳﻮن ﻣﻴﻬﻤﺎن ﺑﺰم دادار‬ ‫آﻗﺎي ﻣﺤﻤﺪ اﺳﻤﻌﻴﻞ ﻣﻬﺮﻋﻠﻲ ﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬ ‫ﺑﺎ ﭘﻨﺞ ﺗﻦ ﭼﻮ رﻓﺖ ز ﺟﻤﻊ آن ﺳﺘﻮده ﺧﻮ‬

‫‪14‬‬

‫ﺳﻠﻄﺎﻧﻌﻠﻲ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﺒﺮ ﺻﺎﻟﺢ زﻣﺎن‬


‫و ﻧﻴﺰ آﻗﺎي ﻣﻬﺪي ﺳﻨﺒﻞ ﻛﺎرﮔﻔﺘﻪ‪:‬‬ ‫دو ﺑﺮون ﻛﻦ ز ﺟﻤﻊ و آﻧﮕﻪ ﮔﻮ‬

‫ﺻﺎﻟﺢ وﻗﺖ رﻓﺖ از دﻧﻴﺎ‪.‬‬

‫ﻣﺮﺛﻴﻪﻫﺎ و ﻣﺎد‪‬ه ﺗﺎرﻳﺦ دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎرﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫از آن ﺣﻀﺮت ﻫﻔﺖ ﻓﺮزﻧﺪ ذﻛﻮر و ﻳﻚ اﻧﺎث ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ و ﻧﺎم ذﻛﻮر ازﻳﻨﻘﺮار اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺣﻘﻴﺮ ﺳﻠﻄﺎﻧﺤﺴﻴﻦ ﺗﺎﺑﻨﺪه ﻣﻠﻘّﺐ ﺑﻪ رﺿﺎﻋﻠﻴﺸﺎه ‪-2‬آﻗﺎﻳﺎن دﻛﺘﺮﻣﺤﺐاﷲ آزاده ‪ -3‬دﻛﺘﺮ ﻧﻮرﻋﻠﻲ ﺗﺎﺑﻨﺪه ‪ -4‬دﻛﺘﺮﻧﻌﻤﺖاﷲ ﺗﺎﺑﻨﺪه‬ ‫‪ -5‬ﻣﻬﻨﺪس ﻧﺼﺮاﷲ ﺗﺎﺑﻨﺪه ‪ -6‬ﻣﻬﻨﺪس ﺷﻜﺮاﷲ ﺗﺎﺑﻨﺪه ‪ -7‬ﻣﺤﻤﻮد آﻗﺎ ﺗﺎﺑﻨﺪه‪.‬‬ ‫آﻧﺤﻀﺮت ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺪ‪ ‬و ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار و ﺳﺎﻳﺮ اﺳﻼف ﺧﻮد درآداب دﻳﻨﻲ ﻛﺎﻣﻼً ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﺑﻮده و ﺣﺘﻲاﻻﻣﻜﺎن در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﺒ‪‬ﺎت ﻫﻢ ﻣﺮاﻗﺒﺖ داﺷﺖ از ﺟﻤﻠﻪ از ﺑﻴﺪاري اﺳﺤﺎر اﺻﻼً ﻏﻔﻠﺖ ﻧﻨﻤﻮد و در ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن و زﻣﺴﺘﺎن اﻗّﻼً ﻳﻚ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻪ اذان‬ ‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪار ﺑﻮده ﺑﻪ ﺗﻬﺠ‪‬ﺪ و ﺑﻨﺪﮔﻲ ﺧﺪا اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺖ و ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﻗﺮاﺋﺖ ﻗﺮآن ﻣﺸﻐﻮل ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬ ‫در اﻗﺎﻣﺔ ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺳﻮﮔﻮاري ﺣﻀﺮت ﺧﺎﻣﺲ آل ﻋﺒﺎ و ﺳﺎﻳﺮ اﺋﻤ‪‬ﻪ ﻫﺪي ﻋﻠﻴﻬﻢاﻟﺴ‪‬ﻼم ﻧﻴﺰﻛﺎﻣﻼً ﺟﺪﻳ‪‬ﺖ و ﻛﻮﺷﺶ داﺷﺖ و‬ ‫ﺧﻮد ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻋﻼﻗﻪ در ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻲﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﻌﻤﻮل ﻧﺪاﺷﺖ ﻛﻪ در ﻣﺠﺎﻟﺲ روﺿﻪ از وﻋ‪‬ﺎظ ﻣﻌﻴﻨﻲ دﻋﻮت ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺪ‪ ‬و ﭘﺪرﻛﻪ ﻫﻤﻴﻦ روﻳ‪‬ﻪ را ﻣﻌﻤﻮل داﺷﺘﻨﺪ‬ ‫ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد ﻣﺠﻠﺲ ذﻛﺮ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﺑﺮاي ﺗﻮﺳ‪‬ﻞ اﺳﺖ و ﻣﺠﻠﺲ ﻓﻴﺾ اﺳﺖ و ﻫﺮﻳﻚ از وﻋ‪‬ﺎظ و ذﻛّﺎر ﻛﻪ ﻣﺎﻳﻞ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺷﺮﻛﺖ‬ ‫ﻛﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﻴﻞ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ اﻓﺘﺨﺎر از آﻧﺎن ﭘﺬﻳﺮاﺋﻲ ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ .‬ازﻳﻨﺮو در ﻣﺠﺎﻟﺲ ذﻛﺮ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻛﻪ از ﻃﺮف اﻳﺸﺎن ﻣﻨﻌﻘﺪ ﻣﻲﺷﺪ‬ ‫ﻋﺪ‪‬ة زﻳﺎدي از وﻋ‪‬ﺎظ و روﺿﻪ ﺧﻮاﻧﻬﺎي ﺧﺎرج ﺑﻴﺪﺧﺖ ﻧﻴﺰ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﻣﺠﺎﻟﺲ ﺑﺴﻴﺎر ﮔﺮم و ﺑﻲرﻳﺎ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬ ‫در ﻣﺮاﻗﺒﺖ اﻣﻮر وﻗﻒ و ﺑﻪ ﻣﺼﺮف رﺳﺎﻧﺪن در ﻣﺤﻞ آن ﺑﻘﺪري دﻗﻴﻖ ﺑﻮدﻛﻪ ﻛﻤﺘﺮ ﻧﻈﻴﺮآن دﻳﺪه ﺷﺪه و ﻫﻤﻪ ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺎت آﻧﺮا‬ ‫در دﻓﺎﺗﺮﺛﺒﺖ ﻣﻲﻧﻤﻮد ﻛﻪ اﺷﺘﺒﺎﻫﻲ رخ ﻧﺪﻫﺪ‪ ،‬ﻋﺼﺮﻫﺎ ﺑﺘﺪرﻳﺲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻗﺮآن ﻣﺠﻴﺪ در ﺻﺤﻦ ﻣﺘﺒ‪‬ﺮك ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺖ و‬ ‫ﺣﻘﺎﻳﻖ دﻳﻨﻲ و ﻣﻌﺎرف اﻟﻬﻲ را ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﻬﻢ ﻋﻤﻮم ﺑﻴﺎن ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد و ﮔﺎﻫﻲ درس دﻳﮕﺮي ﻫﻢ از ﻓﻘﻪ ﻳﺎ ﺣﻜﻤﺖ ﻳﺎ ﻣﻨﻄﻖ اﺿﺎﻓﻪ‬ ‫ﺑﺮ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬از رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻓﻘﺮاء و ﻣﺮاﻗﺒﺖ در ﺟﻠﺴﺎت ﻓﻘﺮي ﺑﻪ ﻫﻴﭽﻮﺟﻪ ﻏﻔﻠﺖ ﻧﺪاﺷﺖ و ﺷﺒﻬﺎي ﺟﻤﻌﻪ ﺧﻮد‬ ‫ﺣﻀﺮﺗﺶ ﻛﺘﺎب ﻣﺴﺘﻄﺎب ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ را ﺷﺮح و ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫در ﻋﻴﻦ آﻧﻜﻪ در اﻧﺠﺎم وﻇﺎﺋﻒ ﻣﻘﺮّره دﻳﻨﻲ ﺟﺪ‪‬ي واﻓﺮ داﺷﺖ از ﻣﺮاﻗﺒﺖ در اﻣﻮر دﻳﻨﻲ دﻳﮕﺮان و ﻛﺎرﻫﺎي زﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺧﻮد و‬ ‫ﭘﺬﻳﺮاﺋﻲ وارد ﻳﻦ و ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺟﻮاب ﻣﺮاﺳﻼت ﻫﻢ ﻏﻔﻠﺖ ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬ ‫اﻳﺸﺎن ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺪ‪ ‬و ﭘﺪر ﻋﺎﻟﻴﻤﻘﺪار ﺑﻪ ﻛﺸﺎورزي و ﻓﻼﺣﺖ اﺷﺘﻐﺎل داﺷﺘﻪ و از آن ﻃﺮﻳﻖ اﻣﺮارﻣﻌﺎش ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﻓﻘﺮاء ﻧﻴﺰ‬ ‫ﻣﺮﺗّﺐ دﺳﺘﻮر ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر داده و ﺑﻴﻜﺎري را ﻣﺬﻣ‪‬ﺖ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد و روش آﻧﺤﻀﺮت در زراﻋﺖ ﻛﺎﻣﻼً ﺳﺮﻣﺸﻖ ﺑﻮد و ﭼﻮن‬ ‫ﻛﺎﻣﻼً ﺧﺒﺮه اﻣﻮر زراﻋﺘﻲ ﺑﻮده ﺷﺨﺼﺎً دﺳﺘﻮرات ﻻزﻣﻪ را ﺑﻪ زارﻋﻴﻦ ﻣﻲداد‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در اﻣﻮر ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﺣﻔﺮ ﻗﻨﻮات و‬ ‫داﻣﺪاري ﻛﺎﻣﻼً ﺑﺎ اﻃّﻼع ﺑﻮده و ﺧﻮد ﺑﺪاﻧﻬﺎ رﺳﻴﺪﮔﻲ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫در ﭘﺮداﺧﺖ ﺣﻘﻮق ﺧﺪاﺋﻲ ﺑﻪ ﻫﻴﭽﻮﺟﻪ ﺗﺴﺎﻣﺢ ﻧﻮرزﻳﺪه و ﺣﺴﺎب ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ ﺑﺮاي اﻳﻦ اﻣﺮداﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﺒﺎدا ﮔﺎﻫﻲ ﻣﺨﺘﺼﺮي‬ ‫ﻏﻔﻠﺖ ﺷﻮد ﻳﺎ ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﻨﺪ‪ ،‬و از ﺣﺎل ﻣﺴﺘﺤﻘﻴ‪‬ﻦ و ﻣﺴﺎﻛﻴﻦ ﺑﻪ ﻫﻴﭽﻮﺟﻪ ﻏﻔﻠﺖ ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬در اﻣﻮرﺧﻴﺮﻳ‪‬ﺔ و اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎي ﻧﻴﻚ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎر راﻏﺐ و ﻛﻮﺷﺎ ﺑﻮد ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ در ﻫﻤﺔ اﻃﺮاف ﮔﻨﺎﺑﺎد ﻳﺎدﮔﺎرﻫﺎي ﻧﻴﻚ آﻧﺤﻀﺮت از ﺣﻮض و آباﻧﺒﺎر و ﺣﻤ‪‬ﺎم و ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲﺧﻮردﻛﻪ ﻳﺎ ﺧﻮد آﻧﺠﻨﺎب ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻳﺎ ﻛﻤﻚ در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻳﺎ ﺗﻌﻤﻴﺮآﻧﻬﺎ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ و آﺛﺎرﻧﻴﻚ آن ﺣﻀﺮت در‬ ‫ﺧﻮد ﺑﻴﺪﺧﺖ ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ‪ ‬اﺣﺼﺎءاﺳﺖ‪ .‬ﻣﺰار ﻣﺘﺒﺮّك ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ ﺑﻴﺪﺧﺖ ﻫﺮﭼﻨﺪ در زﻣﺎن ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارش ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن‬ ‫ﮔﺮدﻳﺪ وﻟﻲ ﺗﻜﻤﻴﻞ و اﺗﻤﺎم آن ﺑﻪ وﺿﻊ ﻓﻌﻠﻲ و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮔﻨﺒﺪ و ﺻﺤﻨﻬﺎ و ﺗﻜﻴﻪ و ﻏﻴﺮآﻧﻬﺎ ﺗﻤﺎﻣﺎً در زﻣﺎن آن ﺣﻀﺮت ﺑﻮد‬

‫‪15‬‬


‫ﻛﻪ ﻗﻀﻴ‪‬ﻪ ﻣﺴﺠﺪ اﻗﺼﻲ و اﺗﻤﺎم آﻧﺮا ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺣﻀﺮت ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻣﻲآورد‪ ،‬و ﺑﻄﻮر ﺧﻼﺻﻪ آﺛﺎر ﺧﻴﺮﻳ‪‬ﻪ آن ﺣﻀﺮت ﺑﻘﺪري‬ ‫زﻳﺎد اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﺪﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ و دل دوﺳﺘﺎن از دﻳﺪن آﻧﺎن داﻏﺪارﺗﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و ﻗﻀﻴ‪‬ﻪ ﺳﺎﺋﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﺤﻀﺮت ﺣﺴﻴﻦ‬ ‫ﻋﻠﻴﻪاﻟﺴﻼم ﭘﺲ از درﻳﺎﻓﺖ وﺟﻪ ﻫﻨﮕﻔﺖ ﻛﻪ زﻳﺎدﺗﺮ از ﺣﺪ‪ ‬اﻧﺘﻈﺎرش ﺑﻮد و ﮔﺮﻳﻪ ﻛﺮده ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﺣﻴﻒ از ﭼﻨﻴﻦ دﺳﺖ ﺑﺬّال و ﺑﺎ‬ ‫ﺑﺨﺸﺶ ﻛﻪ زﻳﺮﺧﺎك رود!‪ .‬ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻣﻲآورد‪ ،‬و ﻫﻤﻪ اﻓﺴﻮس ﻣﻲﺧﻮرﻳﻢ ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ وﺟﻮد ﻣﻨﺒﻊ ﻓﻴﺾ از ﻣﻴﺎن ﻣﺎ ﺑﺮود و ﺟﺴﺪ‬ ‫ﻣﺒﺎرﻛﺶ در ﺧﺎك ﺗﻴﺮة ﻟﺤﺪ ﭘﻨﻬﺎن ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫رﺳﺎﻟﻪ ﭘﻨﺪﺻﺎﻟﺢ ﻛﻪ دﺳﺘﻮرات ﺣﻀﺮﺗﺶ ﺑﺮاي ﻓﻘﺮاء ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎﻣﻊ و در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺎ ﻛﻮﭼﻜﻲ ﺣﺠﻢ آن ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ و‬ ‫ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ رﺳﺎﻟﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه و ﺧﻮدي و ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ و دوﺳﺖ و دﺷﻤﻦ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ آن ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪ ﮔﺮدﻳﺪه و ﻫﺮﻛﺲ‬ ‫آﻧﺮا دﻳﺪه ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه اﺳﺖ و ﻣﻲﺗﻮان ﮔﻔﺖ رﺳﺎﻟﻪاي ﺑﺎ اﻳﻦ ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ و ﺑﻪ اﻳﻦ اﺧﺘﺼﺎر ﻛﻤﺘﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻫﺴﺖ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ وﻟﻲ دارد ﻛﺘﺎب‬

‫ﻣﻦ ﻧﻤﻴﮕـﻮﻳﻢ ﻛﻪ آن ﻋﺎﻟﻴﺠﻨﺎب‬

‫ﺣﺘﻲ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﻓﻀﻼء ﺗﻘﺎﺿﺎ داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﻲ و زﺑﺎﻧﻬﺎي ﻻﺗﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﻮد و ﺗﺎﻛﻨﻮن ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﻗﻮﻣﺎت و ﻣﻜﺎﺗﻴﺒﻲ ﻫﻢ از آن ﺣﻀﺮت ﺑﻴﺎدﮔﺎر ﻣﺎﻧﺪه ﻛﻪ ﻫﺮﻳﻚ از آﻧﻬﺎ ﺣﺎوي ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ و اﺧﻼﻗﻲ و دﻳﻨﻲ‬ ‫اﺳﺖ و دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺗﺒﺤ‪‬ﺮآﻧﺠﻨﺎب در ﻋﻠﻮم دﻳﻨﻲ و ﻋﻘﻠﻲ ﻧﻴﺰ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﺎﻣﻠﺔ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ دارد‪.‬‬ ‫ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ‬ ‫ﻛﺘﺎب ﺷﺮﻳﻒ ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ از ﺗﺄﻟﻴﻔﺎت ﺣﻀﺮت ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﺛﺎﻧﻲ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺟﻨﺎب آﻗﺎي ﺻﺎﻟﺤﻌﻠﻴﺸﺎه ﻗﺪ‪‬س ﺳ‪‬ﺮﻫﻤﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﻨﺎم ﻣﺒﺎرك ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺮوﻣﻨﺪ ﺧﻮد ﺗﺄﻟﻴﻒ ﻓﺮﻣﻮده و ﻋﻠﺖ آن اﻳﻦ ﺑﻮده‪ ،‬ﻛﻪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺰرﮔﻮارش در اﻳ‪‬ﺎم ﺗﺤﺼﻴﻞ اﺻﻔﻬﺎن در‬ ‫ﻋﺮاﻳﺾ ﺧﻮد ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ را ﺳﺆال ﻧﻤﻮده و ﺑﻌﺾ رﻣﻮز ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ را اﺳﺘﻔﺴﺎر ﻣﻲﻛﺮد و ﻫﻤﻴﻨﻄﻮر ﺣﻀﻮراً ﻣﻜﺎﺷﻔﺎت و ﻣﺸﺎﻫﺪاﺗﻲ را‬ ‫ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﺷﺪ ﺑﻪ ﻋﺮض ﻣﻲرﺳﺎﻧﻴﺪ و ﭼﻮن ﻣﻄﺎﻟﺐ و ﺳﺆاﻻت زﻳﺎد ﻣﻲﺷﺪ اﻳﺸﺎن از ﺣﻀﻮر ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮار ﺗﻘﺎﺿﺎ ﻛﺮدﻧﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻛﺘﺎﺑﻲ در ﺑﻴﺎن ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ و رﻣﻮز ﻣﻌﺮﻓﺖ و آداب دﻳﺎﻧﺖ ﻣﺮﻗﻮم دارﻧﺪ‪ ،‬و ﺣﻀﺮﺗﺶ ﻫﻢ ﻛﻪ در آن ﻣﻮﻗﻊ در ﺗﻬﺮان و‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﻌﻈﻴﻢ ﺗﻮﻗﻒ داﺷﺖ ﺗﻘﺎﺿﺎي ﻓﺮزﻧﺪ را ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ اﻳﻦ رﺳﺎﻟﺔ ﺷﺮﻳﻔﻪ ﻓﺮﻣﻮد و ﺑﺎ ﻛﺪورت زﻳﺎد و‬ ‫ﻛﺎرﻫﺎي ﺑﺴﻴﺎري ﻛﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ در آﺧﺮ رﺳﺎﻟﻪ ﻧﻴﺰ اﺷﺎره ﻓﺮﻣﻮده ﻣﻊذﻟﻚ ﺑﺎ ﻋﺠﻠﺔ زﻳﺎد ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻧﻤﻮد‪ .‬و ﻫﻤﻪ ﺣﻘﺎﻳﻖ‬ ‫ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ و رﻣﻮز ﺳﻠﻮك را ﺑﺎ ﺑﻴﺎﻧﻲ ﺷﻴﻮا ﻛﻪ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﻪ زﺑﺎن رﻣﺰ اﺳﺖ ذﻛﺮ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬آﻧﺠﻨﺎب ﺑﺴﻴﺎر ﺗﻨﺪﻧﻮﻳﺲ ﺑﻮد ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ ﻛﺘﺎب‬ ‫ﻫﺪاﻳﻪ ﻧﺠﻮ را ﻛﻪ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻧﻤﻮد در ﻳﻚ روز ﻫﻤﻪ آن را ﻧﻮﺷﺖ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮش ﺧﻂ ﺑﻮد ﺑﻄﻮري ﻛﻪ ﻫﺮ‬ ‫ﻣﻮﻗﻊ ﺑﺎ دﻗّﺖ ﻣﻲﻧﻮﺷﺖ از ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺧﻄّﺎﻃﺎن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬و ﻧﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻛﻤﺘﺮ ﭼﻴﺰي را ﻓﺮاﻣﻮش ﻣﻲﻧﻤﻮد‬ ‫ازﻳﻨﺮو ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻫﻴﭻ ﻛﺘﺎﺑﻲ در دﺳﺘﺮس ﻧﺪاﺷﺖ و از ﻃﺮﻓﻲ ﺑﻮاﺳﻄﺔ ﻣﺎه رﻣﻀﺎن در ﺟﻠﺴﻪ ﻗﺮاﺋﺖ ﻗﺮآن و ﻧﻤﺎز و ﺟﻠﺴﺎت ﻓﻘﺮي‬ ‫ﺷﺒﺎﻧﻪ ﻧﻴﺰ ﻣﺮﺗﺒﺎً ﺣﺎﺿﺮ ﻣﻲﺷﺪ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺷﺒﻬﺎ ﮔﺎﻫﻲ ﺑﺎزدﻳﺪ ﻫﻢ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد ﻣﻌﺬﻟﻚ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻣﺴﺘﻄﺎب را در ﻣﺪ‪‬ت ﻳﻚ‬ ‫ﻫﻔﺘﻪ ﺑﺪون ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻛﺘﺎﺑﻲ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬و ﻫﻤﻪ اﺧﺒﺎر و ﻣﻄﺎﻟﺐ را در ﺻﻔﺤﺔ ذﻫﻦ ﺧﻮد ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ ﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﻮد ﺿﺒﻂ داﺷﺖ و‬ ‫ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ را ﻧﻴﺰﻛﻪ ﺧﻮد در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻪ ﻛﺸﻒ و ﺷﻬﻮد درﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد آﻧﭽﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺳﺘﻌﺪاد و ﻓﻬﻢ ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن اﺳﺖ ذﻛﺮ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و ﺣﺘّﻲ ﻣﻮﻗﻌﻲ ﻫﻢ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺑﺎزدﻳﺪ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﻣﻲﺑﺮد ﻃﺒﻖ آﻧﭽﻪ ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارم ﻧﻘﻞ ﻓﺮﻣﻮد ﻗﻠﻤﺪان و ﻛﺎﻏﺬ ﻫﻤﺮاه داﺷﺘﻪ‬ ‫و در ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﻧﻴﺰ ﺷﺮوع ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ و ﺗﺤﺮﻳﺮ ﻣﻲﻧﻤﻮد ﻛﻪ درﻳﻦ ﻣﺪ‪‬ت ﻛﻢ آن را ﺑﻪ اﺗﻤﺎم رﺳﺎﻧﻴﺪ اﺗﻤﺎم آن در رﻣﻀﺎن ﺳﺎل‬ ‫‪ 1328‬ﻗﻤﺮي در ﺗﻬﺮان ﺑﻮد‪.‬‬

‫‪16‬‬


‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎب داراي ﺗﻤﺎم ﻣﻄﺎﻟﺐ و ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ و ﺳﻠﻮﻛﻲ و ﻣﺤﺘﻮي رﻣﻮز ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮاﺣﻞ ﺳﻠﻮك و ﺳﻴﺮ اﻟﻲاﷲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و‬ ‫اﺳﺮار اﺣﻜﺎم ﻗﺎﻟﺒﻴ‪‬ﻪ را ﻧﻴﺰ ذﻛﺮ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪ ،‬و از ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎﻛﻨﻮن درﺑﺎره ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻋﺮﻓﺎﻧﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه و در‬ ‫ﺳﺒﻚ ﺗﺤﺮﻳﺮ ﻛﻢ ﻧﻈﻴﺮاﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارم ﺷﺒﻬﺎي ﺟﻤﻌﻪ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺷﺮﻳﻒ را ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﺷﺮح ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد و ﺗﺼﻤﻴﻢ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺷﺮﺣﻲ ﺑﺮ آن ﻣﺮﻗﻮم ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‬ ‫و ﺣﺘّﻲ در ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺔ ﭘﻨﺪﺻﺎﻟﺢ ﻧﻴﺰ ﺑﺪان اﺷﺎره ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑﻮاﺳﻄﻪ ﻛﺴﺎﻟﺘﻬﺎي ﻣﺘﻤﺎدي و ﮔﺮﻓﺘﺎرﻳﻬﺎي زﻳﺎد ﻛﻪ ﺑﺮاي‬ ‫اﻳﺸﺎن ﺑﻮد ﻓﺮﺻﺖ ﻧﻔﺮﻣﻮد و آرزوي ﻓﻘﺮاء درﻳﻦ ﺑﺎره اﻟﻲاﻻﺑﺪ ﻣﺒﺪ‪‬ل ﺑﻪ ﻳﺄس ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از اﺗﻤﺎم ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎن ﭘﺪر ﺑﺰرﮔﻮارم ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮّه ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﻪاي ﺑﺮآن ﻣﺮﻗﻮم ﻓﺮﻣﻮده و در ﺳﺎل ‪ 1330‬ﻗﻤﺮي ﻣﺮﺣﻮم ﺣﺎج‬ ‫ﺷﻴﺦ اﺳﻤﻌﻴﻞ اﻣﻴﺮﻣﻌﺰّي دزﻓﻮﻟﻲ ﺷﻴﺦاﻟﻤﺸﺎﻳﺦ ﻛﻪ ﻛﺘﺎﺑﺪار درﺑﺎر ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ در زﻣﺎن ﻗﺎﺟﺎرﻳ‪‬ﻪ ﺑﻮد و ﺧﻂّ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻮﺑﻲ داﺷﺖ آﻧﺮا‬ ‫ﺑﺨﻂّ ﻧﺴﺘﻌﻠﻴﻖ ﺑﺮاي ﭼﺎپ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬و در ﻫﺸﺘﻢ ذي اﻟﻘﻌﺪه ﺳﺎل‪ 1330‬ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﻴﺪ ﺑﻌﺪاً ﺑﺎ ﭼﺎپ ﺳﻨﮕﻲ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮل آن زﻣﺎن‬ ‫ﺑﻮد ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ و ﻣﺨﺎرج ﭼﺎپ را ﻣﺮﺣﻮم آﻗﺎ ﻣﻴﺮزا اﺳﺪاﷲ ﻣﻌﻴﻦ اﻟﺤﻜﻤﺎء ﻣﺘﻌﻬﺪ ﮔﺮدﻳﺪ و ﭘﺮداﺧﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻧﺴﺨﻪ ﺑﻪ ﺧﻂّ‬ ‫ﻧﺴﺘﻌﻠﻴﻖ ﺑﺴﻴﺎرزﻳﺒﺎ و ﻫﺮﺻﻔﺤﻪ در دوﺳﺘﻮن ﺑﺎ ﺧﻂّ ﻧﺴﺒﺘﺎً رﻳﺰ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﭘﺲ ازآن ﺷﺮح ﺣﺎل ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺳﻌﻴﺪ اﺑﻮاﻟﺨﻴﺮ و ﻣﻜﺘﻮﺑﻲ از ﺣﻀﺮت ﺳﻠﻄﺎﻧﻌﻠﻴﺸﺎه و رﺑﺎﻋﻴﺎت ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺳﻌﻴﺪ و ﺑﻌﺪا ًُﺷﺮح ﻣﺰار‬ ‫و ﺻﺤﻨﻬﺎي ﻣﺮﻗﺪ ﺣﻀﺮت ﺷﺎه ﻧﻌﻤﺖاﷲ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺣﺎج ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺎﺳﻌﻠﻲ ﻛﻴﻮان ﺑﻪ ﺿﻤﻴﻤﻪ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫درﻳﻦ اواﺧﺮ ﻧﺴﺨﻪ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺷﺮﻳﻒ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻋﻼﻗﻪ و ﺗﻮﺟﻪ ﻫﻤﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان دوﺳﺘﺪار ﻋﺮﻓﺎن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺧﻴﻠﻲ ﻛﻤﻴﺎب و ﻓﻘﻂ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺟﻠﺪي در ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻣﺮﺣﻮم آﻗﺎي دﻛﺘﺮﻋﻠﻲ ﻧﻮر)ﻧﻮراﻟﺤﻜﻤﺎء( ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﺮﺣﻮم ﻣﻌﻴﻦ اﻟﺤﻜﻤﺎء ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد‪ ،‬و از ﻃﺮﻓﻲ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎري از دوﺳﺘﺪاران در ﺟﺴﺘﺠﻮي آن ﺑﻮدﻧﺪ وﻟﻲ ﻛﻤﺘﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ازﻳﻨﺮو ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺣﻀﺮت آﻗﺎ ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮّه‬ ‫اﻇﻬﺎر ﻣﻴﻞ و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﭼﺎپ آن ﻣﻲﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﺣﺴﻦ ﺷﻔﻴﻌﻴﺎن ﻛﻪ از ﻓﻘﺮاء ﺑﺎ ﻣﺤﺒﺖ و ﻧﻮه دﺧﺘﺮي‬ ‫ﻣﺮﺣﻮم ﻣﻌﻴﻦ اﻟﺤﻜﻤﺎء ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ ﺣﻀﻮر ﻣﺒﺎرك ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺣﻀﺮت آﻗﺎ ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮّه در ﺣﺪود دو ﺳﺎل ﻗﺒﻞ از رﺣﻠﺘﺸﺎن ﺗﻘﺎﺿﺎ‬ ‫ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻓﺘﺨﺎر ﭼﺎپ دوم ﻛﺘﺎب ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﻛﻪ ﺟﻨﺒﺔ وراﺛﺖ ﻣﺮﺣﻮم ﻣﻌﻴﻦ اﻟﺤﻜﻤﺎء ﻧﻴﺰ دارﻧﺪ واﮔﺬار ﺷﻮد‪ ،‬و ﺣﻀﺮﺗﺸﺎن‬ ‫اﺟﺎزه ﺑﻠﻜﻪ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ و اﻳﺸﺎن ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﻮق و ﻋﻼﻗﻪ ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻬﻴﻪ ﻧﺴﺨﻪ ﺑﺮاي ﭼﺎپ ﺷﺪﻧﺪ و ﺟﺰواﺗﻲ را ﻧﻴﺰ ﻛﻪ‬ ‫اﺳﺘﻨﺴﺎخ ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ ﺣﻀﻮر ﻣﺒﺎرك ﻓﺮﺳﺘﺎده و آن ﺣﻀﺮت ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ .‬وﻟﻲ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺄﺳﻒ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻋﻈﻤﻲ و داﻫﻴﺔ‬ ‫ﻛﺒﺮي و ﻓﺎﺟﻌﻪ ﺑﺰرگ رﺣﻠﺖ آن ﺣﻀﺮت ﭘﻴﺶ آﻣﺪﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﺎ ﻋﺰادار و ﻳﺘﻴﻢ ﮔﺮدﻳﺪه و ﻓﻘﺮاء ﻫﻢ دﻳﻮاﻧﻪوار ﺑﺴﺮ و ﺳﻴﻨﻪ ﻣﻲ‬ ‫زدﻧﺪ و ﻧﺎﻟﻪ ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و ﻫﻤﻪ ﻏﺮق درﻳﺎي ﻏﻢ و اﻧﺪوه ﺑﻮدﻧﺪ و ﻛﺎرﻫﺎي دﻧﻴﻮي آﻧﺎن ﺗﻌﻄﻴﻞ ﺷﺪه ﺟﺰ ﮔﺮﻳﻪ و ﻧﺎﻟﻪ و ﺳﻮﮔﻮاري‬ ‫ﻛﺎري ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از ﭼﻨﺪ ﻣﺎه ﻛﻪ ﮔﺬﺷﺖ در ﺗﻌﻘﻴﺐ اﻧﺠﺎم ﻣﻴﻞ آن ﺑﺰرﮔﻮار و ﺑﺮاي اﻳﻨﻜﻪ ﺧﻮد آن ﺣﻀﺮت ﺑ���ﻳﻦ اﻣﺮ‬ ‫ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻣﺠﺪ‪‬د ﺷﺮوع ﺑﻪ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت ﭼﺎپ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﺑﻌﺪاً ﺑﺎ ﻣﺮاﻗﺒﺖ و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮادر ﻣﻜﺮم ﻋﺎرف ﺟﻠﻴﻞ ﺟﻨﺎب‬ ‫آﻗﺎي ﺣﺎج ﺳﻴﺪ ﻫﺒﺔاﷲ ﺟﺬﺑﻲ )ﺛﺎﺑﺘﻌﻠﻲ( داﻣﺖ ﺗﺄﻳﻴﺪاﺗﻪ و ﻛﻤﻚ ﺑﺮادر ﻣﻜﺮم اﻳﻤﺎﻧﻲ آﻗﺎي ﺳﻴﺪ ﻓﻀﻞاﷲ داﻧﺸﻮر ﻋﻠﻮي زﻳﺪ‬ ‫ﺗﻮﻓﻴﻘﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ آن اﻗﺪام ﻧﻤﻮدﻧﺪ اﻣﻴﺪوارم اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺖ از اﻳﺸﺎن و ﺳﺎﻳﺮآﻗﺎﻳﺎن ﺑﺮادراﻧﻲ ﻛﻪ درﻳﻦ اﻣﺮ ﻗﺪﻣﻲ ﺑﺮداﺷﺘﻪاﻧﺪ ﻣﻘﺒﻮل‬ ‫درﮔﺎه ﺧﺪاوﻧﺪ واﻗﻊ ﺷﺪه و ﻣﻮﺟﺐ ﺧﺸﻨﻮدي روح ﻣﻘﺪ‪‬س ﺣﻀﺮت ﻣﻮﻟﻲ ﻗﺪ‪‬س ﺳﺮّه اﻟﻌﺰﻳﺰ ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫و اﻟﺴ‪‬ﻼم ﻋﻠﻴﻨﺎ و ﻋﻠﻲ ﻋﺒﺎداﷲ اﻟﺼ‪‬ﺎﻟﺤﻴﻦ‪.‬‬ ‫و اﻧﺎ اﻻﻗﻞّ ﺳﻠﻄﺎﻧﺤﺴﻴﻦ ﺗﺎﺑﻨﺪه رﺿﺎ ﻋﻠﻴﺸﺎه ﻏﻔﺮاﷲ ﻟﻪ‬ ‫ﻋﻴﺪ ﻓﻄﺮ ‪ – 1386‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ‪ 22‬دﻳﻤﺎه ‪1345‬‬

‫‪17‬‬


‫ﺗﻘﺮﻳﻆﹲ ﻋﻠﻲ ﺍﻟﺼّﺎﻟِﺤﻴَﻪ ِﻟ َﻮﹶﻟ ِﺪ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﺼﻨّﻒ ﺭﻭﺣُﻲ ﻓﺪﺍﻫُﻤﺎ‬ ‫ﺍ ﹸﳌ َ‬ ‫ﻭ ﺑﻪ ﺍﹶﺳﺘَﻌﲔُ‬ ‫ﺑﺴﻢ ﺍﷲ ﺍﻟﺮّﲪﻦ ﺍﻟﺮّﺣﻴﻢ‬ ‫ﺖ‬ ‫ﻋَﻠﻴﻪ ﺗَﻮ ﮐﹼﻠ ُ‬ ‫ﺳﺘﺎﻳﺶ واﺟﺒﻲ راﺳﺖ ﻛﻪ از ﭘﺮﺗﻮ او ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت ﻣﻤﻜﻨﺎت ﻗﺪم ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪ وﺟﻮدﮔﺬاﺷﺘﻪ و درود از ﺑﺎرﮔﺎه ﺣﻀﺮت آﻟﻪ ﺑﺮﻣﺼﺪاق‬ ‫ﺍﻭّ ﹸﻝ ﻣﺎ َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍﷲ و ﻣﺮﺷﺪ ﻛﺎﻣﻞ آﮔﺎه ﺣﺒﻴﺐ ﺣﻀﺮت ودود اﻋﻨﻲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ اﻟﻤﺤﻤﻮد )ص( و ﺑﺮ آل اﻣﺠﺎد آن ﺣﻀﺮت ﻣﻈﺎﻫﺮ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺰّت ﻻﺳﻴ‪‬ﻤﺎ ﺳﺮﺣﻠﻘﻪ اﻫﻞ ﺻﻔﺎ و ﺧﺎﺗﻢ اﻻوﻟﻴﺎء وﺻﻲ‪ ‬ﺑﻼﻓﺼﻞ ﺣﻀﺮت ﻣﺼﻄﻔﻲ اﻋﻨﻲ ﻋﻠﻴ‪‬ﺎ اﻟﻤﺮﺗﻀﻲ ﻋﻠﻴﻪ ﺳﻼم اﷲ‬ ‫اﻟﻤﻠﻚ اﻻﻋﻠﻲ‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ اﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﻋﺎﺻﻲ ﺧﺎﻃﻲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﺣﺴﻦ اﻟﺠﻨﺎﺑﺬي ﻛﻪ ﺑﺮ ﻃﺎﻟﺒﻴﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﻫﺪاﻳﺖ و اﺻﺤﺎب ﺗﺤﻘﻴﻖ و‬ ‫ﲔ‬ ‫ذﻛﺎوت و ﻋﻠﻤﺎء اﻋﻼم و ﻋﺮﻓﺎء ذوي اﻟﻤﻘﺎم ﭘﻮﺷﻴﺪه و ﻣﺨﻔﻲ ﻧﻤﺎﻧﺎد ﻛﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺎﱂ ﺭﺑّﺎﱐ ﻭ ﻋﺎﺭﻑ ﺻﻤﺪﺍﱐ ﹶﺍﻟﹾﺠﺎ ِﻣﻊُ َﺑ ﹺ‬ ‫ﺕ ﺍﻟﺼّﻮﺭﻳﱠﺔ َﻭ ﺍﹾﻟﻤُﺤﻴﻂ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﹾﻟﻤَﺮﺍﺗِﺐ ﺍﻟﹾﺒﺎ ٍِﻃﻨﻴﱠﺔ ُﻣ ْﺮﺷِﺪ ﺍﹾﻟﺴّ ﹶﻠﺴَﻠ ِﺔ ﺍﹾﻟ ِﻌﻠﹼَﻴ ِﺔ‬ ‫ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻌﻘﹸﻮﻝ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻨﻘﹸﻮﻝ َﻭ ﺣﺎﻭﹺﻱ ﺍﹾﻟ ﹸﻔﺮُﻭﻉ َﻭ ﺍﹾﻟﹸﺎﺻُﻮﻝ ﳎﻤَﻊ ﺍﹾﻟﻜﹶﻤﺎﻻ ِ‬

‫ﺠ ِﺔ ﺍﹾﻟﻌُﺮَﻓﺎ ِﺀ ﺍﻟﺮّﺍﺷِﺪﻳﻦ َﻭ‬ ‫ﺤﻜﹶﻤﺎﺀِﺍﹾﻟﻤُﺘﺄﹶﻟّﻬﲔ َﻭ ﻧَﺘﻴ َ‬ ‫ﺨﹺﺒﺔﹸ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﺍﻟﹾﻌﺎِﻟﻴَﺔ ﺍﻟﻨّ ْﻌ َﻤﺔﹸ ﺍﻟﻠﹼ ﹺﻬﻴﱠﺔ ﻭَﺣﻴﺪُ ﺍﻟﺰﱠﻣﺎ ﹾﻥ َﻣ ْﺮ َﺟﻊُ ﹶﺍﻫُ ﹺﻞ ﺍﻟﹾﺎﻳﻘﺎ ﹾﻥ ﺯُْﺑ َﺪﺓﹸ ﺍﹾﻟ ُﻌﻠﹶﻤﺎ ِﺀ ﺍﻟﹾﻜﺎﻣِﻠﲔ َﻭ ﻧُ َ‬

‫ﺝ ُﻣﻼﹼ ﻋَﻠ َﻲ ﺍﹾﻟﺠَﻨﺎﺑَﺬﻱ را ﻛﺘﺐ و اﻓﺎﺿﺎت ﺑﺴﻴﺎراﺳﺖ‬ ‫ﺏ َﻣ ْﻮﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟﻤَﻮﺍﱄ َﻣﻮْﻻﻧَﺎ ﺍﻟﹾﺤﺎ ْ‬ ‫ﺏ َﻭ ﹸﻟﺐﱡ ﺍﹾﻟﺎﹶﻟﺒﺎ ْ‬ ‫ﺐ ﺍﹾﻟﹶﺎﻗﹾﻄﺎ ْ‬ ‫ﲔ ﹸﻗ ﹾﻄ ُ‬ ‫ﺍِﻣﺎﻡُ ﺍﹾﻟﻬُﺪﻱ َﻭ ﺍﹾﻟﻴَﻘ ْ‬

‫ﻛﻪ ﻫﺮﻳﻚ ﻣﺒﻴ‪‬ﻦ و ﻣﻬﻴﻤﻦ ﻓﻦّ ﺧﻮد اﺳﺖ ﻣﺜﻞ ﻛﺘﺎب »ﺭﺍﻓﻊ ﺍﻻﺣﺮﺍﺽ« در ﻋﻠﻢ ﻧﺤﻮ و ﺻﺮف و »ﺗﺼﺮﻳﻒ ﻭ ﺍﺷﺘﻘﺎﻕ« ﺑﻄﺮزي‬ ‫ﻣﺨﺼﻮص ﻛﻪ ﻣﺮﻏﻮب اﻫﻞ ﻓﻀﻞ و آﺳﺎن و ﺳﻬﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ و »ﻣﻌﲔ ﺍﺩﺭﺍﻙ« ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻧﺤﻮ ﻓﺎرﺳﻲ و ﻛﺘﺎب »ﺳﻬﻞ ﻭ ﺁﺳﺎﻥ« در ﻧﺤﻮ‬ ‫و ﺻﺮف ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﺮاي ﻣﺒﺘﺪﺋﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﻣﻌﻠّﻢ ﻧﻴﺴﺖ و ﻫﻴﭻ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺳﺎﺑﻖ ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ ﻻﺣﻖ ﻧﻴﺴﺖ و‬ ‫ﻛﺘﺎب »ﻧﻈﻴﻢ« ﻛﻪ اﻟﻔﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﺤﺮ رﺟﺰ ﻋﺮﺑﻲ در ﻋﻠﻢ ﻣﻌﺎﻧﻲ و ﺑﻴﺎن و ﺑﺪﻳﻊ ﻫﺰار ﺑﻴﺖ ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ و ﻛﺘﺎب »ﺗﺬﻫﻴﺐ ﺍﻟﺘّﻬﺬﻳﺐ«‬ ‫ﺷﺮح ﻣﺰﺟﻲ ﺑﺮ ﺗﻬﺬﻳﺐ اﻟﻤﻨﻄﻖ و ﻛﺘﺎب »ﻛﺎﻣﻞ« در ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻨﻄﻘﻴ‪‬ﻪ ﺗﺼﻨﻴﻒ اﺳﺖ و ﻛﺘﺎب ﻣَﻨﺎﻫِﺞ ﺍﹾﻟ ُﻮﺻُﻮ ﹾﻝ ﺍِﱄ ﻣَﻌﺎِﻟ ﹺﻢ ﺍﹾﻟﹸﺎﺻُﻮ ﹾﻝ ﰲ‬ ‫ﺡ ﻣَﻌﺎِﻟ ﹺﻢ ﺍﹾﻟﹸﺎﺻُﻮ ﹾﻝ ﰲ ِﻋﻠﹾﻢ ﺍﹾﻟﹸﺎﺻُﻮ ﹾﻝ و ﻛﺘﺎب »ﺣﻜﻮﻣﺎ« در ﻋﻠﻮم ﻏﺮﻳﺒﻪ و ﻛﺘﺎب »ﺳﻠﻄﺎﻥ«در آﻟﻬﻲ اﺧﺺ‪ ‬ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﻛﻼم و‬ ‫َﺷ ْﺮ ﹺ‬ ‫ﺣﻜﻤﺖ و ﻋﺮﻓﺎن و ﻛﺘﺎب »ﺳﻠﻄﻨﺔ ﺍﳊﺴﲔ« درﻣﺮاﺛﻲ و ﻛﺘﺎب »ﻗﻠﺰﻡ« دراﺧﺒﺎر و ﺗﻮارﻳﺦ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﻫﻔﺖ ﺟﻠﺪ ﻛﺒﻴﺮ و ﻛﺘﺎب »ﳒﺪ‬ ‫ﺍﳍﺪﺍﻳﺔ« دراﺧﺘﻼف ﻣﺬاﻫﺐ و ﻣﻠﻞ و درﻋﻘﺎﻳﺪ و اﻋﻤﺎل و اﻗﻮال ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﻣﻬﻤ‪‬ﺎت ﺗﻮارﻳﺦ و ﺑﻌﻀﻲ ﻋﺠﺎﻳﺐ ﻋﺎﻟﻢ و در ﺿﻤﻦ‬ ‫آن ﻋﻠﻮم رﺳﻤﻴ‪‬ﻪ و ﻏﺮﻳﺒﻪ ﻣﻨﺪرج ﺷﺪه در‪ 12‬ﺟﻠﺪ و »ﺭﺟﻮﻡ ﺍﻟﺸﻴّﺎﻃﲔ« ﺗﻘﺮﻳﻆ ﺑﺮﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻴﺎناﻟﺴ‪‬ﻌﺎده ﺣﻀﺮت واﻟﺪ ﺷﻬﻴﺪ اﻳﺸﺎن و‬ ‫ﺟﺪ‪ ‬راﻗﻢ ﺣﺮوف و در ﺿﻤﻦ اﺟﻤﺎل ﺣﺎﻻت اﻳﺸﺎن درج ﺷﺪه و ﻛﺘﺎب »ﺫﻭﺍﻟﻔﻘﺎﺭ« درﺣﺮﻣﺖ ﻛﺸﻴﺪن ﺗﺮﻳﺎك ﺑﻪ ادﻟّﺔ ارﺑﻌﻪ‬ ‫ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﺻﺪ و ده ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻓﻘﻬﻴ‪‬ﻪ ازﻣﻘﻮﻟﻪ ﻛﺸﻴﺪن ﺗﺮﻳﺎك‪.‬‬ ‫واﻳﻦ ﻗﺪري ﻛﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪ ﻏﻴﺮ از ﻛﺘﺒﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺳﺘﻨﺴﺎخ ﻧﺸﺪه و ﻧﺴﺨﻪ آن ﻣﻔﻘﻮدﮔﺮدﻳﺪه ﻳﺎ ﺻﺮف ﻧﻈﺮ از آن ﻓﺮﻣﻮده ﻣﺜﻞ‬ ‫ﳔﺒﻪ و ﺯﺍﺩ ﺍﳊﺠﺎﺝ ﺍﻓﻐﺎﻥ و ﺩﻡ ﺁﺩﻡ و ﺣﺴﺒﺎﻥ ﺣﺴﺎﺏ و ﺭﺳﺎﻟﻪ ﺍﺳﻄﺮﻻﺏ و ﻋﻠﻮﻳﻪ ﻛﻼﻡ و ﻧﺴﺨﺔ در رﻣﻞ و ﻧﺴﺨﻪ رﻣﺰي در‬ ‫ﺻﻨﻌﺖ و اوراق و ﻧﻘﺸﻪ ﺳﻴﺎﺣﺖ و ﺻﺤﻴﻔﻪ ﻣﻜﺎﺷﻔﺎت‪ .‬و اﮔﺮﭼﻪ ﻧﺎﻇﺮ در ﻫﺮﻳﻚ از آﻧﻬﺎ ﺑﺪﻳﺪه اﻧﺼﺎف ﻧﻈﺮ ﻛﻨﺪ ﺟﻤﻴﻊ آﻧﻬﺎ را‬ ‫ﺑﻪ ﻃﺮز ﺧﻮب و اﺣﺴﻦ اﺳﻠﻮب ﻳﺎﺑﺪ و از ﻣﻨﺎﻓﻴﺎت ﻓﺼﺎﺣﺖ و ﺑﻼﻏﺖ ﺧﺎﻟﻲ و از اﻳﺠﺎز ﻣﺨﻞّ و اﻃﻨﺎب ﻣﻤﻞّ ﻋﺮي‪ ‬ﺑﻴﻨﺪ ﻟﻜﻦ اﻳﻦ‬ ‫رﺳﺎﻟﻪ ﻣﻮﺳﻮم ﺑﺼﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺳﻢ اﻳﻦ ﺧﺎﻛﺮوﺑﻪ آﺳﺘﺎن دروﻳﺸﺎن ﻣﺮﻗﻮم ﮔﺮدﻳﺪه از ﺟﻬﺎﺗﻲ اﺣﺴﻦ ﺗﻤﺎم ﺻﺤﺎﺋﻒ و اﺷﺮف‬ ‫ﺟﻤﻴﻊ ﻃﺮاﺋﻒ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﻌﺮﻓﺖ اﷲ و ﻣﻈﺎﻫﺮ آﮔﺎه ﻛﻪ اﺷﺮف ﻣﻮﺿﻮع و ﻏﺎﻳﺖ اﺳﺖ و داراي ﺟﻤﻴﻊ ﻣﻄﻠﺐ ﺣﻜﻤﻴ‪‬ﻪ‬ ‫و ﻛﻼﻣﻴ‪‬ﻪ و ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺟﻤﻴﻊ ﻋﻠﻮم رﺳﻤﻴ‪‬ﻪ و اﺷﺎرات ﻋﻠﻮم ﻏﻴﺮرﺳﻤﻴ‪‬ﺔ ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ ﺑﺮﻧﺪه ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ و ﻣﻌﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ اﺳﺖ‪ ،‬دﻗﺎﻳﻖ‬

‫‪18‬‬


‫ﺗﻤﺎم ﻋﻠﻮم را داراﺳﺖ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻫﺰار ﻛﻠﻤﻪ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻛﻪ از ﻫﺮﻳﻚ ﻫﺰار در ﮔﺸﻮده ﻣﻲﺷﻮد و ﻣﺤﺘﻮي آداب ﺷﺮﻳﻌﺖ و‬ ‫وﻇﺎﻳﻒ ﻃﺮﻳﻘﺖ و دﻗﺎﻳﻖ ﻛﻠﻤﺎت ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﻨﻄﻮي ﺑﺮ ﻣﺒﺪء و ﻣﻌﺎد داراي ﻋﺒﺎرات و اﺷﺎرات و ﻟﻄﺎﻳﻒ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻗﺮآن و‬ ‫اﺧﺒﺎر اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺻﺎﻟﺤﻴـّﻪ ﺷﺪ ﭼﻮ ﻗـﺮآن ﻣﺪلّ‬

‫ﻫﺎدي آﻧـﻜﺲ ﻛﻪ دارد ذوق دل‬

‫واﻟﺤﻖّ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﭼﻨﻴﻦ رﺳﺎﻟﻪاي در ﻋﺮﻓﺎن ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪه و ﻧﻜﺎت ﺷﺮﻳﻌﺖ و ﻃﺮﻳﻘﺖ و ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﻮر ﻣﻜﺸﻮف ﻧﮕﺮدﻳﺪه‪،‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ در او ﻣﻨﺪرج و ﻣﺮاﺗﺐ و ﻣﻘﺎﻣﺎت در او ﻣﻨﺪﻣﺞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺕ ِﻣ ْﻦ ُﺧﺪُﻭ ِﺩ‪ 3‬ﺍﹾﻟﺤُﻮ ﹺﺭ‪ ،4‬اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻪ ﻟﻔﻆ درﻧﻴﺎﻳﺪ وﻟﻴﻜﻦ ذﻛﺮ ﻧﺎن‬ ‫ﹶﻓﻬُ َﻮ َﺣﺮﱠﻱٌ ﹺﺑﹶﺎ ﹾﻥ ﻳُ ﹾﻜَﺘ َ‬ ‫ﺻﻔﹶﺤﺎ ٍ‬ ‫ﺐ ﹺﺑﻤِﺪﺍ ِﺩ ﺍﻟﻨﱡﻮ ﹺﺭﻋَﻠﻲ َ‬ ‫ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ و ذﻛﺮ آب ﺗﺸﻨﮕﻲ آورد ﻳﺎد ﻳﺎران دل رﺑﺎﻳﺪ و ﺑﺮ ﻫﻴﺠﺎن ﻣﺤﺒﺖ اﻓﺰاﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اي ﺑﺮادران ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ و اﺧﻮان‬ ‫روﺣﺎﻧﻲ او را ﭼﻮن ﮔﻮﻫﺮﮔﺮاﻧﺒﻬﺎ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ و رﻣﻮز آﻧﺮا از ﻏﻴﺮ اﻫﻞ ﺑﭙﻮﺷﻴﺪ و در دﻗﺎﻳﻖ آن ﻏﻮر ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ ﺗﺎ از ﻣﺘﺎع اﻳﻦ ﺷﺠﺮه‬ ‫ﺤﺐﱡ َﻭَﻳﺮْﺿﻲ ﻭَﺍﻟﺴّﻼ ُﻡﻋَﻠﻲ َﻣ ﹺﻦ ﺍﺗﱠَﺒ َﻊ‬ ‫ﻱ ﻟِﻤﺎ ُﻳ ِ‬ ‫ﷲ ﻭَﺍﻳّﺎ َ‬ ‫ﻃﻴﺒ‪‬ﻪ ﺑﻬﺮه ﺑﺮدارﻳﺪ و راﻗﻢ را در اوﻗﺎت دﻋﺎ ﺑﻪ دﻋﺎء‪ ‬ﺧﻴﺮﻳﺎد ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ َﻭﻓﱠ ﹶﻘﻜﹸﻢُ ﺍ ُ‬ ‫ﺐ ﺍﹾﻟ َﻐﻲﱠ ﻭَﺍﻟﺮﱠﺩﻱ‪.‬‬ ‫ﺍﻟﹾﻬﺪﻱ َﻭ ﺍ ْﺟَﺘَﻨ َ‬

‫‪ -3‬ﺧُﺪود‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺧَﺪ‪ ‬ﺑﻤﻌﻨﻲ رﺧﺴﺎره – ﮔﻮﻧﻪ– ﭼﻬﺮه‬ ‫‪ –4‬ﺣﻮر‪ :‬ﺳﻴﻪ ﭼﺸﻢ – زن ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ‬

‫‪19‬‬


‫ﺭﺳﺎﻟﺔ ﺻﺎﻟِﺤﻴﺔ‬ ‫ﺐ ﹶﺍ ﹾﻛﹶﺜﺮُﻫﺎ َﻣ ْﺮﻣُﻮﺯٌ‬ ‫ﻒ َﻣ ﹾﻄ ﹶﻠ ﹺ‬ ‫ﺸَﺘ ِﻤ ﹶﻠﺔﹲ ﻋَﻠﻲ ﹶﺍﹾﻟ ِ‬ ‫ﻣُ ْ‬ ‫ﺡ‬ ‫ﺤ ﱡﻞ ِﺍﻻﹼ ﹺﺑ ِﻤﻔﹾﺘﺎ ﹴ‬ ‫َﻭ ِﻣﻨْﻬﺎ ﻣﺎﻻَﻳ ْﻨ َ‬ ‫ﻫﺬﻩ ﺍﻟﺮّﺳﺎﻟﺔ‬

‫ﷲ ﺍﻟﺮّﲪﻦﺍﻟﺮّﺣﻴﻢ‬ ‫ﺴ ﹺﻢ ﺍ ِ‬ ‫ﹺﺑ ْ‬

‫ﺴﻤّﺎﺓ ﺑﺎ ﺍﻟﺼﺎﳊﻴﻪ‬ ‫ﺍﻟ ُ‬

‫ﺴ َﻤﻪُ‬ ‫ﻑ ِﻣ ْﻨﻪُ ﻭَﺍﹾﻟ ﹸﻜ ﱡﻞ ﺍﻳﺎُﺗ ُﻪ ِﺍﻻﹼ َﺁ ﹾﻥ َﻧ ِ‬ ‫ﺴﻤّﻲ َﻣ ْﻦ ﻻ ﹶﺍ ْﻋ َﺮ َ‬ ‫ﻒ ُﻧ َ‬ ‫ﺖ ِﺍﻻﹼﹶﻟﻪُ َﻭ ﹶﻛ ْﻴ َ‬ ‫ﺴ َ‬ ‫ﺤﻤُﻮﺩﻳﱠﺔﹸ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺤ ْﻤ ُﺪ ِﻣ ْﻨﻪُ َﻭ ﺍﻟﹾﺤﺎ ِﻣﺪُ ِﻣ ْﻨﻪُ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﺤ َﻤﺪُ َﻣ ﹺﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻒ َﻧ ْ‬ ‫ﹶﻛ ْﻴ َ‬

‫ﺤﻤُﻮ َﺩ ﺑﹺﺬﺍِﺗ ِﻪ َﻭ ﺻِﻔﺎِﺗ ِﻪ َﻭ ﹶﺍﻓﹾﻌﺎِﻟ ِﻪ‬ ‫ﺤﻤﱠﺪﹰﺍ)ﺹ( ﹶﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﻑ ﺍﻳﺎِﺗ ِﻪ َﻭﹶﺍ ْﺷ َﻬ ﹺﺮ ﹶﺍﺳْﻤﺎِﺋ ِﻪ َﻭﹶﺍ ْﺟ َﻤ ﹺﻊ ﺻِﻔﺎِﺗ ِﻪ َﻭ َﻣ ﹾﻈ َﻬ َﺮ ﺫﺍِﺗ ِﻪ َﻭ ﻧُ َﻌﺮﱢ ﹶﻓﻪُ ﹺﺑ َﻤﺠَﻠﻲ َﻣ ْﻌﺮُﻭﻓﻴﱠِﺘ ِﻪ ﹶﺍﻋْﲏ ُﻣ َ‬ ‫ﹺﺑﹶﺎ ْﻋ َﺮ ِ‬ ‫ﺨﻠﹸﻮﻗﺎِﺗ ِﻪ َﻭ ﺳﺎِﺋ َﺮ َﺟﻠﹶﻮﺍِﺗ ِﻪ ﹶﺍﻟﹾﻌﺎﻣﱠ ﹶﺔ َﻭ ﻣَﻈﺎ ِﻫ ﹺﺮ ِﻩ ﺍﻟﹾﺂَﻳ ِﺔ ﺍﻟﺘّﺎﻣﱠﺔ‪.‬‬ ‫َﻭ َﻋ ِﻠﻴﱠﺎ )ﻉ( ﺍﻟﹾﻌﺎﱄ ﹺﺑﻘﹼﻴﱡﻮﻣﻴﱠِﺘ ِﻪ ﹸﻛﻞﱢ َﻣ ْ‬

‫و ﺑﻌﺪ اﺟﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮدم ﻣﻠﺘﻤﺲ ﻓﺮزﻧﺪ ﺻﻠﺒﻲ و روﺣﺎﻧﻲ ﺧﻮد را در ذﻛﺮ ﻧﻜﺎﺗﻲ ﻛﻪ اﺻﻮل ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻛﻠﻤﺎت آﻳﺎت و اﺧﺒﺎر و آﺛﺎر‬ ‫اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء و ﻋﺮﻓﺎﺳﺖ و ﺷﻤ‪‬ﻪاي از ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﻌﺎرف و ﺣﻘﺎﺋﻖ ﻣﺒﺪﺋﻴ‪‬ﻪ و ﻣﻌﺎدﻳ‪‬ﻪ و ﻣﻈﻬﺮﻳ‪‬ﻪ ﻛﺸﻔﻴ‪‬ﻪ و ﻋﻠﻤﻴ‪‬ﻪ را ﺑﻪ ﻟﻔﻆ و ﻛﺘﺎب‬ ‫درآوردم‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﺷﺪﻧﻲ ﺗﺤﻘّﻖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻛﺸﻒ و ﺷﻬﻮد و ﻋﻴﺎن درآﻳﺪ و در ﻋﺒﺎرت ﻧﮕﻨﺠﺪ و ﻣﺨﻔﻲ ﺷﻮد ﻫﺮﭼﻨﺪ واﺿﺢ‬ ‫ﮔﺮدد‪ .‬ﻣﮕﺮ ذوق ﺳﻠﻴﻢ از ﻋﺒﺎرت اﻧﺪﻛﻲ ذوق ﻧﻤﺎﻳﺪ و وﺟﺪان ﺻﺎف ﺷﻤ‪‬ﻪاي درﻳﺎﻓﺖ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ .‬و ﭼﻮن در اذﻫﺎن ﻋﻮام ﻟُﻐَﺰ ﻣﻲ‬ ‫ﻧﻤﻮد ﺑﻪ ﻛﻠﻤﺎت ﻣﻨﻔﺮده ادا ﻧﻤﻮدم ﺗﺎ ﻣﻄﺎﺑﻖ اﻓﺘﺪ و ﺟﻤﻌﻴ‪‬ﺖ اﺳﻤﺎء ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد‪ ،‬و اﮔﺮﭼﻪ اﺳﻢ آن ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﺣﺴﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﻟﻜﻦ ﻣﻠﻬﻢ ﺷﺪم ﻛﻪ اﻳﻦ رﺳﺎﻟﻪ ﻣﻌﺎرف را ﺻﺎﻟﺤ‪‬ﻴ‪‬ﻪ ﻧﺎم ﮔﺬارم ﺭَﺟﺎ َﺀ ﹶﺍ ﹾﻥ َﻳﻜﹸﻮ ﹶﻥ ﺻﺎﻟِﺤﹰﺎ‪ ،‬و ﻗﺴﻤﺖ ﻧﻤﻮدم آن را ﺑﺮ ﭘﻨﺞ ﺣﻀﺮت‬ ‫ﻣﻮاﻓﻖ ﻋﺪد ﺣﻀﺮات ﺧﻤﺴﻪ‪:‬‬ ‫ﺣﻀﺮت اوﻟﻲ‪:‬‬

‫در ﻣﻌﺎرف راﺟﻊ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ و ﻣﺒﺪء‪.‬‬

‫ﺣﻀﺮت ﺛﺎﻧﻴﻪ‪:‬‬

‫در ﻣﻌﺎرف راﺟﻌﺔ ﺑﻪ ﻗﻮس ﻧﺰول و ﻣﻠﻜﻮت و ﻏﻴﺐ ﻛﻪ ﺟﺒﺮوت و ﻣﻠﻜﻮت و ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺣﻀﺮت ﺛﺎﻟﺜﻪ‪:‬‬

‫در ﻗﺎﻋﺪه ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻘﻄﻪ ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮاﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺣﻀﺮت راﺑﻌﻪ‪:‬‬

‫در ﻗﻮس ﺻﻌﻮد و ﻣﻌﺎد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺟﻊ‪.‬‬

‫ﺣﻀﺮت ﺧﺎﻣﺴﻪ‪:‬‬

‫ﺤﻘﹼﻖُ ﺑﹺﺎﹾﻟ ﹸﻜﻞﱢ‪.‬‬ ‫در ﺣﻀﺮت ﺟﺎﻣﻊ اﻃﻮار و ﻣﺠﻤﻊ اﻛﻮار و ﻧﻘﻄﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎر ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ ﻭ ﻋَﻠﻲﱞ ﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟﻤُِﺘ َ‬

‫ﺕ‬ ‫ﻀ َﺮ ﹸﺓ ﺍﻟﻨﱡ ﹾﻘ ﹶﻄ ِﺔ ﻭَﺍﻟﻼﹼﻫُﻮ ِ‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:1‬‬ ‫وﺟﻮد ﺑﺪﻳﻬﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ اﻣ‪‬ﺎ ﻛﻨﻪ او ﻣﺨﻔﻲﺗﺮ ﻣﺨﻔﻴ‪‬ﺎت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫داﻧﺶ ﺣـﻖ ذوات را ﻓـﻄﺮﻳﺴﺖ‬

‫داﻧﺶ داﻧﺶ اﺳﺖ ﻛﺎن ﻓﻜﺮﻳﺴﺖ‬

‫ﺑﻜﻨـﻪ ذاﺗـﺶ ﺧـﺮد ﺑـﺮد ﭘــﻲ‬

‫اﮔﺮ رﺳـﺪ ﺧـﺲ ﺑـﻘـﻌـﺮ درﻳـﺎ‬

‫ﺷﻨﺎوري ﺧﺲ در روي آب اﺳﺖ و ﺑﺲ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:2‬‬ ‫ﻧﻮر آﻓﺘﺎب اﮔﺮ داﺋﻢ ﻣﻲﺑﻮد ﮔﻤﺎن ﻧﻤﻲرﻓﺖ ﻛﻪ ﻏﻴﺮاﺻﻴﻞ و ﺗﺎﺑﻊ آﻓﺘﺎب ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻠﻜﻪ اﮔﺮ در ﻗﺮص ﭼﻨﺪي ﻧﻈﺮ ﻛﻨﻲ ﭼﺸﻢ‬ ‫ﺧﻴﺮﮔﻲ ﻛﻨﺪ و اﻣﻴﺘﺎز ﻧﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺖ ﺍﻟﻈﹼﺂ ِﻫﺮُ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ‪.‬‬ ‫ﺖ ﱄ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﹶﻓﹶﺎْﻧ َ‬ ‫ﻚ ﺷَﻲﺀٌ َﻭَﺗ َﻌﺮﱠ ﹾﻓ َ‬ ‫ﺖ ِﻟ ﹸﻜﻞﱢ َﺷ ٍْﻲ ﻓﹶﻤﺎ َﺟ َﻬ ﹶﻠ َ‬ ‫ﺤﻴﱠﺮْﻧﺎ ﹶﺍْﻳ ﹶﻘﻨّﺎ ﹶﺍﻧﱠﻪُ ﻫُ َﻮ ﺍﷲُ‪َ ،‬ﺗ َﻌﺮﱠ ﹾﻓ َ‬ ‫ﺤﻦُ ﺍِﺫﺍ َﺗ َ‬ ‫َﻧ ْ‬ ‫‪20‬‬


‫ﻛﺲ ﻧﺪاﻧﺪ ﭼﻪ ﻛﺴﻲ ﺗﻮ ﻛﻪ ز ﭼﺸﻢ ﻫﻤﻪ ﻛﺲ‬

‫ﺳﺨﺖ ﭘﻨﻬـﺎﻧﻲ و در ﭼﺸﻢ ﻫﻤﻪ ﭘﻴﺪاﺋﻲ‬

‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:3‬‬ ‫ﻫﺮ ﺷﻴﺌﻲ ﺷﻌﻮر ﺑﺬات ﺧﻮد دارد و ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ذات ﺧﻮد را ﻣﻨﻜﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺷﻨﺎﺳﺎ ﺑﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ذات ﺧﻮد ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻨﻜﺮ ﺣﻖ‬ ‫ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺷﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ ﺧﻮد او ﺧﻮدﻳﺘﻲ و ﻫﺴﺘﻴﺌﻲ دارد‪.‬‬ ‫ذات ﺑﻲ ﻣﺬو‪‬ت ﻧﺒﺎﺷﺪ؛ ﻫﻴﭻ ﻣﻮﺟﻮدي ﺑﻲ ﻣﻮﺟﺪ‪ ،5‬و ﻣﺨﻠﻮﻗﻲ ﺑﻲ ﺧﺎﻟﻖ‪ ،‬و ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺑﻲ ﺻﺎﻧﻊ‪ ،‬و ﻣﻤﻜﻨﻲ ﺑﻲ واﺟﺐ‪ ،‬و‬ ‫ﻣﺴﺎوي ﺑﻲ ﻣﺮﺟﺢ‪ ،6‬و ﺣﺎدﺛﻲ‪ 7‬ﺑﻲ ﻣﺤﺪ‪‬ث‪ ،8‬و ﺑﻨﺎﺋﻲ ﺑﻲ ﺑﻨّﺎء‪ ،‬و ﻧﻤﻮﻧﻪاي ﺑﻲ ﺧﺮﻣﻦ‪ ،‬و آﻫﻨﻲ ﺑﻲ ﻣﻌﺪن‪ ،‬و درﻳﺎﺋﻲ ﺑﻲ آب‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺮﻗﻲ ﺑﻲ ﺳﺤﺎب‪ ،9‬و ﺟﺪاري ﺑﻲ اﺳﺎس‪ ،10‬و ﺑﻨﻴﺎﻧﻲ ﺑﻲ ﻣﻘﻴﺎس‪ ،‬و ﺳ‪‬ﺮَﻳﺎﻧﻲ‪ 11‬ﺑﻲ ﻣﻨﺒﻊ‪ ،‬و ﻋﺸﻘﻲ ﺑﻲ ﻣﻌﺸﻮق‪ ،‬و ﺣﺪ‪‬ي ﺑﻲ‬ ‫ﻣﺤﺪ‪‬د‪ ،12‬و ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﻲ ﺑﻲ ﻣﻌﻴ‪‬ﻦ‪ ،‬و ﻗﺎﺋﻤﻲ‪ 13‬ﺑﻲ ﻗﻮام‪ 14‬و ﻗﻴﻮ‪‬م‪ ،15‬و ﻓﻴﻀﻲ‪ 16‬ﺑﻲ ﻓﻴ‪‬ﺎض‪ 17‬و ﻣﻈﻬﺮي ﺑﻲ ﻇﺎﻫﺮ‪ ،‬و ﻧﻀﺪي‪ 18‬داﺋﺮ ﺑﺪون‬ ‫ﻣﺪﻳﺮ‪ ،‬و ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺪون ﻣﺸﻴﺮ‪ ،‬و ﺿﻴﺎﺋﻲ ﺑﻲ ﻣﻨﻴﺮ‪ ،‬و داراﺋﻴﻲ ﺑﻲ داراﺋﻲ‪ ،‬و ﺣﺮﻛﺘﻲ ﺑﻲ ﻣﺤﺮّك‪ ،‬و ﺳﺎﻛﻨﻲ ﺑﻲ ﻣ‪‬ﻤﺴﻚ‪ ،19‬و‬ ‫ﻛﺎﻣﻠﻲ ﺑﻲ ﻛﻤﺎل‪ ،‬و ﻣﺤﻤﻮدي ﺑﻲ ﺟﻤﺎل‪ ،‬و ﻣﻘﻬﻮري ﺑﻲ ﺟﻼل‪ ،‬و ﻣﺆﺗﻠﻔﻲ ﺑﻲ ﻣﺆﻟّﻒ‪ ،20‬و ﻣﺮﻛّﺒﻲ ﺑﻲ ﺟﺎﻣﻊ‪ ،‬و اﺿﺪادي ﻗﻮﻳ‪‬ﻪ‬ ‫ﺑﻲ ﻣﺎﻧﻊ‪ ،‬و ﺗﻨﻲ ﺑﻲ ﺟﺎن‪ ،‬و ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺑﻲ روان‪ ،‬و ﻧﺴﺠﻲ ﺑﻲ ﺗﻨﺎﺳﺐ‪ ،‬و ﻣﻌﻠﻮﻟﻲ ﺑﻲ ﻋﻠّﺖ‪ ،‬و ﺗﻔﺮﻗﻪاي ﺑﻲ وﺣﺪت‪ ،‬و ﻗﺎﺻﺪي ﺑﻲ‬ ‫ﻣﻘﺼﻮد‪ ،‬و ﻓﻌﻠﻲ ﺑﻲ ﻓﺎﻋﻞ‪ ،‬و ﻧﺘﻴﺠﻪ و ﻛﻼﻣﻲ ﺑﻲ ﻧﻔﺲ‪ ،‬و ﻛﺘﺎﺑﻲ ﺑﻲ ﻛﺎﺗﺐ‪ ،‬و اﻧﺸﺎﺋﻲ ﺑﻲ ﻣﻨﺸﻲ‪ ،‬و ﻇﻠّﻲ‪ 21‬ﺑﻲ ﺷﺎﺧﺺ‪ ،‬و‬ ‫ﻋﻜﺴﻲ ﺑﻲ اﺻﻞ‪ ،‬و ﻓﺮﻋﻲ ﺑﻲ اﺻﻞ‪ ،‬و ﻓﺼﻠﻲ ﺑﻲ وﺻﻞ‪ ،‬و ﻇﻠّﻲ ﺑﻲ ذي ﻇﻞّ‪ ،‬و ﺷﻮري ﺑﻲ ﻣﺴﺘﻲ‪ ،‬و ﻫﺴﺘﻲ ﺧﺎﻟﻲ از ﻫﺴﺘﻲ‪،‬‬ ‫ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد و وﺟﻮد ﻧﭙﺬﻳﺮد و ﻫﺮﻳﻚ از ﻣﺬﻛﻮر ﺑﺮﻫﺎﻧﻴﺴﺖ ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ 22‬و رﻣﺰﻳﺴﺖ ﻣﺒﺘﻠﺞ‪ 23‬و ﻣﻘﺼﻮد از ﻫﻤﻪ ﻳﻜﻲ اﺳﺖ‬ ‫ﻚ ﻭ ﺍ ِﺣﺪٌ‪.‬‬ ‫ﺴﻨُ َ‬ ‫ﻋِﺒﺎﺭﺍﺗُﻨﺎ َﺷﺘّﻲ َﻭﺣُ ْ‬ ‫‪ –5‬ﻣﻮﺟِﺪ‪ :‬اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻨﺪه– ﭘﺪﻳﺪ آورﻧﺪه )اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ اﺳﺖ(‬ ‫‪ –6‬ﻣﺮﺟ‪‬ﺢ‪ :‬ﺑﺮﺗﺮي دﻫﻨﺪه – ﺗﺮﺟﻴﺢ دﻫﻨﺪه‬ ‫‪ –7‬ﺣﺎدث‪ :‬ﺗﺎزه – ﻧﻮ – آﻧﭽﻪ ﺗﺎزه ﭘﺪﻳﺪ آﻳﺪ – ﺿﺪ ﻗﺪﻳﻢ‬ ‫‪ –8‬ﻣ‪‬ﺤﺪ‪‬ث‪ :‬اﺣﺪاث ﻛﻨﻨﺪه – ﻧﻮ ﭘﻴﺪا ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –9‬ﺑﺮﻗﻲ ﺑﻲ ﺳﺤﺎب‪ :‬رﻋﺪي ﺑﻲ اﺑﺮ‬ ‫‪ –10‬ﺟﺪاري ﺑﻲ اﺳﺎس‪ :‬دﻳﻮاري ﺑﻲ ﺷﺎﻟﻮده‬ ‫‪ –11‬ﺳ‪‬ﺮَﻳﺎن‪ :‬ﺟﺎري ﺷﺪن– اﺛﺮ ﻛﺮدن– ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺐ رﻓﺘﻦ‬ ‫‪ –12‬ﻣ‪‬ﺤﺪ‪‬د‪ :‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﺣﺪ و ﻛﺮاﻧﺔ ﭼﻴﺰي – ﺗﻴﺰ ﻛﻨﻨﺪه )ﻛﺎرد و ﺟﺰ آن(‬ ‫‪ –13‬ﻗﺎﺋﻢ‪ :‬اﻳﺴﺘﺎده – ﭘﺎﻳﺪار – اﺳﺘﻮار‬ ‫‪ –14‬ﻗ‪‬ﻮام‪ :‬ﭘﺎﻳﻪ – ﺳﺘﻮن – ﻧﻈﺎم – ﻛﺴﻲ ﻳﺎ ﭼﻴﺰي ﻛﻪ اﻣﺮي ﺑﺮ او ﻗﺎﺋﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪ –15‬ﻗ‪‬ﻴﻮم‪ :‬ﭘﺎﻳﻨﺪه – ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ ذات – ﻳﻜﻲ از ﻧﺎﻣﻬﺎي ﺑﺎري ﺗﻌﺎﻟﻲ‬ ‫‪ –16‬ﻓﻴﺾ‪ :‬ﭼﻴﺰ ﺑﺴﻴﺎر – آب ﺑﺴﻴﺎر – ﺑﺨﺸﺶ ﺑﺴﻴﺎر‬ ‫‪ –17‬ﻓﻴﺎض‪ :‬ﺟﻮ ﻳﺎ ﭼﺸﻤﻪ ﭘﺮ آب – ﻣﺮد ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺨﺸﻨﺪه‬ ‫‪ –18‬ﻧَﻀَﺪه‪ :‬رﺧﺖ و اﺳﺎس ﺑﺮ ﻫﻢ ﻧﻬﺎده – اﺑﺮ ﻣﺘﺮاﻛﻢ – ﺑﺰرﮔﻲ آﺑﺎﺋﻲ‬ ‫‪ –19‬ﻣ‪‬ﻤﺴ‪‬ﻚ‪ :‬ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه– اﻣﺴﺎك ﻛﻨﻨﺪه– ﺑﺨﻴﻞ – ﭼﻨﮓ زﻧﻨﺪه‬ ‫‪ –20‬ﻣ‪‬ﺆﻟﱢﻒ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –21‬ﻇﻞّ‪ :‬ﺳﺎﻳﻪ‬ ‫‪ –22‬ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ :‬در ﻫﻢ داﺧﻞ ﺷﺪه – ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺷﺪه‬ ‫‪ –23‬ﻣﺒﺘﻠﺞ‪ :‬آﺷﻜﺎر – درﺧﺸﺎن – روﺷﻦ‬

‫‪21‬‬


‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:4‬‬ ‫اﮔﺮ از ﺻﺤ‪‬ﺖ ﺳﺆال ﺷﻮد ﻛﻪ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ اوﺳﺖ ﻣﺪار ﻗﻮي و ﺳﻼﻣﺘﻲ اﻓﻌﺎل و ﻫﺮ ﻗﺪر ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﻮد ﺑﻪ آﺛﺎر‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﺪ‪ ‬او ﻧﺸﻮد ﺟﺰ ﺑﻪ آﺛﺎر و ﺣﻖّ ﻣﺮﻛّﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﭘﺲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﺸﻮد ﻣﮕﺮ ﺑﻪ آﺛﺎر و در ﻫﻴﭻ ﺟﺎي ﺑﺪن ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻧﺸﻮد ﺑﺎ‬ ‫آﻧﻜﻪ در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻫﺴﺖ و ﺟﺪا از آﺛﺎر ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:5‬‬ ‫ﻏﻴﺮ ﻫﺴﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ اﺳﺖ و ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺪ‪‬د در اﻓﺮاد وﺟﻮد راه ﻳﺎﺑﺪ؟ آﻧﭽﻪ ﻏﻴﺮ ﻓﺮض ﺷﻮد ﻳﺎ ﻧﻴﺴﺖ اﺳﺖ ﻳﺎ داﺧﻞ در‬ ‫ﻣﻠﻚ ﻫﺴﺘﻲ و ذات ﻫﺴﺘﻲ اﻗﺘﻀﺎءﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮن اﻧﻮاع اﻧﻮار ﻛﻪ در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻧﻮرﻳ‪‬ﺖ واﺣﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫دﻟﻴﻞ از ﺧﻮﻳﺶ روﺷﻨـﺘﺮ ﻧﺪاري‬

‫ﺗﻮ ﻳﻚ ﭼﻴﺰي وﻟﻲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰاري‬ ‫ﻭﺍ ِﺣﺪٌ ﻻﹺﺑ َﻌ َﺪ ٍﺩ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:6‬‬ ‫‪24‬‬

‫ﺳﻤﺎ و ارض و ﻋ‪‬ﻠُﻮ و ﺳ‪‬ﻔﻞ و ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ و اﺻﻞ و ﻇﻼل و ﺣﺲ‪ ‬و ﺧﻴﺎل ﻫﻤﻪ ﺑﻮﺟﻮد ﻣﻮﺟﻮد و ﻫﺮﻳﻚ ﺑﺪون او ﻧﺎﺑﻮد و او‬ ‫ﺑﺨﻮد ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ او ﺑﺨﻮد ﭘﻴﺪا و ﻫﻤﻪ ﺑﻪ او ﻫﻮﻳﺪاﺳﺖ‪ ،‬ﺷﻴﺌﻴ‪‬ﺖ ﻫﺮﺷﻴﻲء ﺑﻪ او و ﻇﻬﻮر ﻫﺮ ﺷﺨﺺ و ﻓﻴﻲء‪ 25‬از اوﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﻧﻪ ﻧﻔﺲ اﻻﻣﺮﻳﺘﻲ ﺑﻲ ﭘﺮﺗﻮ او واﻗﻊ و ﻧﻪ ﻇﺎﻫﺮي ﺑﻲ او ﺳﺎﻃﻊ و ﻧﻪ ﺧﻴﺎﻟﻲ ﺑﻲ او ﻣﺘﺤﻘﻖّ اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻪ او ﻫﺴﺖ و ﻏﻴﺐ ﺑﺪون او‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ و ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت ﺑﺪون ﺗﺎﺑﺶ او اﻣﺘﻴﺎز ﻧﺪارﻧﺪ‪:‬‬ ‫وﺟﻮد از روي ﻫﺴﺘﻲ ﻻﻳـﺰال اﺳﺖ‬

‫ﻋـﺪم ﻣﻮﺟﻮد ﮔﺮدد اﻳـﻦ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ‬

‫و ﺗﺤﻘّﻖ ﺑﻪ اوﺳﺖ و ﺗﺼﻮ‪‬ر ﭘﺮﺗﻮ اوﺳﺖ‪ ،‬ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻲ او ﻓﺮض ﺷﻮد ﺑﻪ او ﻓﺮض ﺷﺪه‪ ،‬و ﻧﻴﺴﺖ ﻫﻢ ﺑﻪ ﭘﺮﺗﻮ او ﻣﺤﻜﻮم ﮔﺮدد و ﺑﻲ‬ ‫ﺗﺎﺑﺶ او ﻣﺘﺼﻮر‪‬ي ﺑﻪ ذﻫﻦ ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﻪ اوﺳﺖ و ﺑﻪ اوﺳﺖ و از اوﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺪم ﻣﻄﻠﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺗﻤﺎﻳﺰ ﻧﮕﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:7‬‬ ‫ﻫﺮآﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮآﻳﺪ ذات ﻣﻮﺟﻮدة او در ﺧﺎرج ﻳﺎ در ذﻫﻦ ﺑﺪون وﺟﻮد ﺗﺼﻮ‪‬ر ﻧﺸﻮد‪ .‬ﻟﻜﻦ ﺷﻴﻲء ﺑﺎ وﺟﻮد ﻏﻴﺮ اوﺳﺖ ﺑﺎ ﻗﻄﻊ‬ ‫ﻧﻈﺮ از وﺟﻮد‪ ،‬و ﺷﻴﻲء ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از وﺟﻮد ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻌﺪوم ﻫﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﺷﻴﻲء ﺑﻪ ﺣﺴﺐ ذات ﻏﻴﺮ وﺟﻮد‬ ‫اﺳﺖ ﭘﺲ ﺷﻴﻲء ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻮﺟﻮد اﺳﺖ و ﺑﺬات ﺧﻮد ﻣﻤﻜﻦ ﺑﺎﺷﺪ و وﺟﻮد و ﻋﺪم ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ذاﺗﻲ‬ ‫ﻛﻪ ذات اوﻋﻴﻦ وﺟﻮد اﺳﺖ و ﻏﻴﺮ وﺟﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺗﺼﻮ‪‬ر او ﺗﺼﻮ‪‬ر وﺟﻮد اﺳﺖ و آن ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ وﺟﻮد ﺑ‪‬ﺤﺖ‪.26‬‬ ‫ﭘﺲ اوﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﻴﺴﺖ و اوﺳﺖ ﻛﻪ واﺟﺐ اﺳﺖ ﻫﺴﺘﻲ او‪ ،‬و وﺟﻮد او ﺑﺨﻮد او ﻧﻪ ﺑﻐﻴﺮ او‪ ،‬و ﺳﺎﻳﺮ اﺷﻴﺎء ﺗﻤﺎم ﺑﻪ او ﺑﺮ ﭘﺎ‬ ‫ﺷﺪه و ازﺗﺴﺎوي دوﻃﺮف ﺑﺴﺮﺣﺪ‪ ‬وﺟﻮد آﻣﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫اوﺳﺖ ﺑﺨﻮد ﻣﻮﺟﻮد‪ ،‬و اوﺳﺖ ﺑﺨﻮد ﻗﺎﺋﻢ‪ ،‬و اوﺳﺖ ﺑﺬات ﺧﻮد داراي ﻛﻤﺎل‪ ،‬ﭘﺲ اوﺳﺖ داراي ﻛﻞّ و ﺟﺪا از ﻛﻞّ و ﺑﺎ ﻫﻤﻪ‬ ‫و ﺑﻲ ﻫﻤﻪ‪ ،‬و داراي ﻏﻴﺮ ﻧﺎدار‪ ،‬و اﺻﻞ ﻏﻴﺮ ﻓﺮع‪ ،‬و ﻣﻨﻴﺮ ﺑﻲ ﺗﺎﺑﺶ و ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻏﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:8‬‬ ‫ﺳﻔﻴﺪ ﻏﻴﺮ ﺳﻴﺎه و ﺳﺮ ﻏﻴﺮﻛﻼه و آﻓﺘﺎب وراء ﻣﺎه‪ ،‬ﭘﺴﺘﻲ ﺑﻠﻨﺪي ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺳﻤﺎء ارض ﻧﮕﺮدد‪ .‬و ﻏﻴﺐ وراء ﺷﻬﺎدت‪ ،‬و ﺳﻌﺎدت‬ ‫‪ –24‬ﻇﻼل‪ :‬ﺳﺎﻳﻪ ﺑﺎن‬ ‫‪ –25‬ﻓﻲ‪ :‬ﺳﺎﻳﻪ‬ ‫‪ –26‬ﺑ‪‬ﺤﺖ‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﺑﺎ و ﺳﻜﻮن ﺣﺎ( ﺳﺎده – ﺧﺎﻟﺺ – ﻣﺤﺾ – ﺻﺎﻓﻲ – ﺑﻲ د‪‬رد– ﺑﻲ ﻏﺶ‬

‫‪22‬‬


‫ﺕ ﻭَﺍﻟﻨﱡﻮﺭُ؟‬ ‫ﺴَﺘﻮﹺﻱ ﺍﻟ ﱡﻈﻠﹶﻤﺎ ُ‬ ‫ﺴَﺘﻮﹺﻱ ﺍﹾﻟﹶﺎﻋْﻤﻲ ﻭَﺍﹾﻟﺒَﺼﲑُ؟ ﹶﺍ ْﻡ َﻫ ﹾﻞ َﺗ ْ‬ ‫ﻣ‪‬ﺒﺮّي از ﺷﻘﺎوت‪ ،‬و ﻋﻘﻞ ﺳﻮاي ﺟﻬﻞ‪ ،‬ﹸﻗ ﹾﻞ َﻫ ﹾﻞ َﻳ ْ‬ ‫اﺣﻴﺎء و اﻣﻮات ﻣﺴﺎوي ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑ‪‬ﺮد‪ 27‬و ﺣ‪‬ﺮور‪ 28‬ﻳﻜﻲ ﻧﮕﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻌﻴﺪ از ﺷﻘﻲ ﻣﻤﺘﺎز‪ ،‬و ﻧﻴﻚ از ﺑﺪ در اﻣﺘﻴﺎز‪ ،‬و ﻣﺤﻴﻂ از‬ ‫ﻣﺤﺎط ﺑﻲ ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪ ،‬دﻧﻴﺎ دور از آﺧﺮت‪ ،‬و ﻣﻌﺼﻴﺖ ﻣﻬﺠﻮر از اﻃﺎﻋﺖ‪ ،‬و رﺣﻤﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﺑﻠﻨﺪ‪ ،‬و ﻟﻌﻨﺘﻲ رﺟﻴﻢ و درﻛﻮﻧﺪ‪،29‬‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن ﻧﺎﭘﺴﻨﺪ و ﻣ‪‬ﻠَﻚ ارﺟﻤﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﮔـﺮ ﺣﻔﻆ ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﻜﻨﻲ زﻧﺪﻳﻘﻲ‬

‫ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ از وﺟﻮد ﺣﻜﻤﻲ دارد‬

‫ﷲ؛ وﺣﺪت ذات اﺳﺖ ﺑﺎ ﻛﺜﺮت اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮ واﺣﺪ و ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻣﺘﻜﺜّﺮ‪ ،‬واﺣﺪ در ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻲ ﻣﻘﺎﻣﻲ‪ ،‬و‬ ‫ﻓﹶﻼ ﻭﺍ ِﺣ َﺪ ِﺍﻻﹼ ﺍ ُ‬ ‫ﻛﺜﻴﺮ در ﻣﻘﺎم داﻧﻲ ذاﺗﻲ اﻓﺘﺎده‪ ،‬اﺣﺎﻃﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﻜﻞّﺑﺎ ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ‪ 30‬ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻫﻢ‪:‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻴﻲء ﺑﺎﻣﻮﺳﻴﻲء در ﺟﻨﮓ ﺷﺪ‬

‫ﭼـﻮﻧﻜﻪ ﺑﻴﺮﻧﮕﻲ اﺳﻴﺮ رﻧﮓ ﺷﺪ‬

‫ﭘﺲ اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻮﺣﺪت وﺟﻮد ﻛﻪ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ اﺳﺖ از ﻧﻘﺺ اﺣﺎﻃﻪ و ﻋﺪم ﺗﻔﻜّﺮ‪ ،‬و ﻃﻌﻦ زدن ﺑﺮ ﻛﻠﻤﺎت ﺣﻜﻤﺖ و ﻧﻜﺎت ﻣﻌﺮﻓﺖ‪،‬‬ ‫از ﺟﻬﻞ و ﻋﺪم ﺗﻌﻤ‪‬ﻖ و ﻛﻤﻲ ﺗﺪﺑ‪‬ﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﮔﻤﺎن اﺗّﺤﺎد ﺳﻔﻴﺪ و ﺳﻴﺎه از ﻋﺪم اﻧﺘﺒﺎه‪ 31‬اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺮﻛّﺐ را ﻋﻴﻦ ﺑﺴﻴﻂ داﻧﺴﺘﻦ‬ ‫اﺷﺘﺒﺎه‪ ،‬و ﻣ‪‬ﻈﻬﺮ‪ 32‬و ﻣ‪‬ﻈﻬﺮ‪ 33‬را ﻳﻜﻲ ﮔﻔﺘﻦ ﻧﺎﺷﻜﻔﺘﻦ و اﻳﻦ ﻧﺴﺒﺖ را ﺑﻪ داﻧﺎﻳﺎن دادن اﻓﺘﺮا‪ 34‬ﺑﺴﺘﻦ اﺳﺖ! و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻓﻬﻢ ﺧﻮد را‬ ‫ﺖ ﻟِﺴﺎﹺﻧ ِﻪ‪:‬‬ ‫ﺤ َ‬ ‫ﺨﺒُﻮ ُﺀَﺗ ْ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪن اﺳﺖ! ﹶﺍﹾﻟ َﻤ ْﺮ ُﺀ َﻣ ْ‬ ‫او ز ﺧﻮي ﺧﻮد ﺣﻜﺎﻳﺖ ﻣﻴﻜﻨﺪ‬

‫ﻫﺮ ﻛﻪ را ﺑﻴﻨﻲ ﺷﻜﺎﻳﺖ ﻣﻴﻜﻨﺪ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:9‬‬

‫ﻣﻨﺸﺄ آﺛﺎرﻧﺤﻮ‪ 35‬وﺟﻮد اﺳﺖ‪،‬ﺑﻲ وﺟﻮد ﻣﻮﺟﻮدي ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺎ اﺛﺮي از او زاﻳﺪ‪ .‬از ﻧﺎن ﻣﻮﻫﻮم ﻃﻔﻞ ﺳﺎﻛﺖ ﻧﺸﻮد و در ﺳﺮاب ﺑﻲ‬ ‫آب ﻛﺸﺘﻲ ﺳﻴﺮ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺳﺎﻣﻊ‪ 36‬از ﺷﻨﻴﺪن ﺧﺒﺮ ﻫﺴﺘﻲ ﺷﻴﻲء ﻣ‪‬ﻠ‪ّ‬ﺬ ﻣﻤﻨﻮن‪ ،‬و از ﻧﻴﺴﺘﻲ آن ﻣﺤﺰون‪ ،‬و از ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻜﺮوه ﻏﻤﻨﺎك‪،‬‬ ‫و از ﻧﻴﺴﺘﻲ آن ﻓﺮﺣﻨﺎك ﺷﻮد‪ ،‬و اﺛﺮ از ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت ﺑﻲ وﺟﻮد ﻣﻔﻘﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﻧﺪك اﻣﺘﻴﺎز آﻧﻬﺎ در ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻘﺮّر‪ 37‬ﺑﻨﺤﻮي از وﺟﻮد‬ ‫ﺤ ﹶﺔ ﺍﹾﻟ ُﻮﺟ��ﻮ ِﺩ‪.‬‬ ‫ﺖ ﺭﺍِﺋ َ‬ ‫اﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻣﺎ َﺷﻤﱠ ْ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:10‬‬ ‫ﮔﻤﺎن ﻧﺮود ﻛﻪ ﻏﻴﺐ ﻣﻄﻠﻖ ﻣﻨﻌﺰل‪ 38‬از ﺷﻬﺎدت و ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﺜﺮﺗﺴﺖ‪ ،‬ﻳﺎ ﻛﺜﺮت ﻣﺮاﺗﺐ رﺧﻨﺔ وﺣﺪت اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻛﺜﺮت ﻣﺆﻳ‪‬ﺪ‬ ‫وﺣﺪت و ﺗﻌﺪ‪‬د ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﻮﺣ‪‬ﺪ ذات واﺟﺐ اﺳﺖ‪ ،‬وﺣﺪﺗﻲ اﺳﺖ ﻏﻴﺮ ﺗﻤﺎم و‪‬ﺣ‪‬ﺪات و ﻣﻮﺣ‪‬ﺪ ﺗﻤﺎم و‪‬ﺣ‪‬ﺪات‪ ،‬وﺣﺪﺗﻲ اﺳﺖ‬ ‫‪ –27‬ﺑ‪‬ﺮد‪ :‬ﺳﺮﻣﺎ‬ ‫‪ –28‬ﺣ‪‬ﺮور‪ :‬ﮔﺮﻣﺎ‬ ‫‪ –29‬ﻛﻮﻧﺪ‪ :‬ﺟﻬﻨّﻢ‬ ‫‪ –30‬ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ‪ :‬دوﮔﺎﻧﮕﻲ‬ ‫‪ –31‬اﻧﺘﺒﺎه‪ :‬ﺑﻴﺪاري – آﮔﺎﻫﻲ‬ ‫‪ –32‬ﻣ‪‬ﻈﻬﺮ‪) :‬ﺑﻪ ﺿﻢ ﻣﻴﻢ و ﻛﺴﺮ ﻫﺎ( ﻇﺎﻫﺮ ﻛﻨﻨﺪه – ﭘﺪﻳﺪار ﻛﻨﻨﺪه )اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ از ﺑﺎب اﻓﻌﺎل(‬ ‫‪ –33‬ﻣ‪‬ﻈﻬ‪‬ﺮ‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﻣﻴﻢ و ﻓﺘﺢ ﻫﺎ( ﻣﺤﻞ ﻇﻬﻮر )اﺳﻢ ﻣﻜﺎن(‬ ‫‪ –34‬اﻓﺘﺮا‪ :‬ﺗﻬﻤﺖ و دروغ‬ ‫‪ –35‬ﻧﺤﻮ‪ :‬ﺟﻬﺖ – ﺟﺎﻧﺐ – راه‬ ‫‪ –36‬ﺳﺎﻣﻊ‪ :‬ﺷﻨﻮﻧﺪه )اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ(‬ ‫‪ –37‬ﺗﻘّﺮر‪ :‬ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ – ﺛﺒﺎت ﻳﺎﻓﺘﻦ – اﺳﺘﻮار ﺷﺪن‬ ‫‪ –38‬ﻣﻨﻌﺰل‪ :‬ﻛﻨﺎره و ﮔﻮﺷﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ – ﻛﻨﺎره ﮔﻴﺮﻧﺪه‬

‫‪23‬‬


‫وﺣﺪت آﻓﺮﻳﻦ‪ ،‬ﻧﻪ وﺣﺪت ﻋﺪدي و ﻧﻪ ﺟﻨﺴﻲ و ﻧﻪ ﻧﻮﻋﻲ و ﻧﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﻳﺎ ﻏﻴﺮه‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻪ واﺣﺪ اﺳﺖ ﻧﻪ ﻛﺜﻴﺮ ﺑﻠﻜﻪ اﮔﺮ ﻳﻚ‬ ‫ذر‪‬ه از ﻛﺜﺮات ﺧﺎرج ﻓﺮض ﺷﻮد ﻧﻘﺺ ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ وﺣﺪت ﮔﺮدد و ﻛﺜﺮت آﻳﺪ‪:‬‬ ‫دﻟﻴﻞ از ﺧﻮﻳﺶ روﺷﻦﺗﺮ ﻧﺪاري‬

‫ﺗﻮ ﻳﻚ ﭼﻴﺰي وﻟﻲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰاري‬ ‫ﷲ ﹶﺍ َﺣﺪٌ‪.‬‬ ‫واﺣﺪي وراي او ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫُ َﻮ ﺍ ُ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:11‬‬

‫ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ‪ 39‬از ﺣﺪود اﺳﺖ و اﻣﺘﻴﺎز در ﻛﺜﺮات اﺳﺖ‪ ،‬و دوري ﺗﻤﺎم از ﻣﺮﺗﺒﻪ ذات اﺳﺖ ﻧﻪ از ﻋﺰﻟﺖ ذات‪ ،‬و دوري او از آﻳﺎت‬ ‫ﺑﻠﻜﻪ‪:‬‬ ‫وﻳﻦ ﻋﺠﺐﺗﺮﻛﻪ ﻣﻦ از وي دورم‬

‫ﻳـﺎر ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮ از ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﻦ اﺳﺖ‬

‫ﺲ‬ ‫ﺝ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ِﻣ ْﻦ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﻫُ َﻮﺍﹾﻟ َﻤ ِﻠﻚُ ﺍﹾﻟ ﹸﻘﺪﱠﻭﺱْ‪ ،‬ﻋَﻠﻲ ﰲ ﺩُﻧﱡ ﹺﻮ ِﻩ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺨﺮُﻭ ﹺ‬ ‫ﺑﺎِﺋﻦٌ ﻻَﺑ ْﻴﻨُﻮَﻧ ﹶﺔ ُﻋ ْﺰﹶﻟﺔِ‪ ،‬ﺧﺎ ﹺﺭﺝٌ َﻋ ﹺﻦﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ ِﺀ ﻻﹺﺑﻤَﺒﺎَﻳَﻨ ِﺔﺧﺎ ﹺﺭﺝٌ َﻋ ﹺﻦ ﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ ِﺀ ﻻ ﹶﻛ ُ‬ ‫ﹶﻛ ِﻤ ﹾﺜ ِﻠ ِﻪ َﺷ ْﻲﺀٌ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت ﻇﻬﻮرات ذات اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ و ﻫﻤﻪ ﻛﺜﺮات اﻣﺘﻌﻪ‪ 40‬وﺣﺪت و ﺗﻤﺎم ﻣﻮﺟﻮدات ﻧﻬﺎﻳﺎت ﻧﻘﻄﻪ‬ ‫ﺑﺪاﻳﺖ‪ 41‬و ﻣﻈﺎﻫﺮ و اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﺩَﱐ ﰲ ُﻋ ﹸﻠ ﹺﻮّﻩِ‪َ ،‬ﻭﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟ َﻌ ِﻠﻲﱞ‪ ،‬ﺩﺍ ِﺧﻞﹲ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟﺎﹶﺷﻴﺎ ِﺀﻻﹺﺑﻤُﻤﺎ َﺯ َﺟﺔٍ‪ ،‬ﻻ ُﺩﺧُﻮ ﹶﻝ ُﺣﻠﹸﻮ ﹴﻝ َﻭ ِﺍﺗّﺤﺎ ٍﺩ‪:‬‬ ‫ﻛﻪ در وﺣﺪت دوﺋﻲ ﻋﻴﻦ ﺿﻼل اﺳﺖ‬

‫ﺣـﻠﻮل و اﺗّﺤـﺎد اﻳﻨﺠـﺎ ﻣﺤـﺎل اﺳﺖ‬

‫ﺸ ﹺﻬ َﺪ‬ ‫ﺏ ﹶﻓ َ‬ ‫ﺕ‪َ ،‬ﺑﻌُ َﺪ ﻓﹶﻼﻳُﺮﻱ ﻭ ﹶﻗﺮُ َ‬ ‫ﺕ ﺍﻟﺬﱠﻭﺍ ِ‬ ‫ﺩﺍ ِﺧﻞﹲ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ ِﺀ ﻻ ﹶﻛ ُﺪﺧُﻮ ﹺﻝ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ َﺷ ْﻲﺀٍ‪ ،‬ﻫُ َﻮ ُﻣﺸﱠﻴﹺﻲ ُﺀ ﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ ِﺀ َﻭﻣُ ﹶﻜﻮﱢﻥﹸ ﺍﹾﻟﹶﺎﻛﹾﻮﺍ ِﻥ َﻭﻣُﺪﻭﱠ ُ‬ ‫ﺍﻟﻨﱠﺠْﻮﻱ‪َ ،‬ﻭﻫُ َﻮ ﹶﺍ ﹾﻗ َﺮﺏُ ِﻣ ْﻦ َﺣ ْﺒ ﹺﻞ ﺍﹾﻟﻮَﺭﻳ ْﺪ ﻭ ﳍﺬﺍ ﻗﻴﻞ ﺳُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ َﻣ ْﻦ ﹶﺍ ﹾﻇ َﻬ َﺮ ﺍﹾﻟﺎﹶﺷﻴﺎ َﺀ َﻭ ﻫُ َﻮ َﻋ ْﻴﻨُﻬﺎ اﻳﻦ وﺣﺪت ﺟﺎن ﻛﺜﺮت و اﻳﻦ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ‬

‫ﻗﻮام‪ 42‬ﺗﻤﺎم ﺑﻴﮕﺎﻧﮕﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:12‬‬ ‫در او‪‬ل ﻇﻬﻮر ﺣﻘﻴﻘﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺜﺮت ﺑﺴﺒﺐ ﺿﻌﻒ و اﺧﺘﻔﺎء آن آﻓﺘﺎب‪ ،‬اﺷﻌ‪‬ﻪ در ﺑﺮوز و ﻇﻬﻮرﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از ﺗﺠﻠّﻲ ﻧﻮر‬ ‫ﻋﺎﻟﻤﺘﺎب و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻗﺮص آﻓﺘﺎب‪ ،‬اﻋﻴﻦ‪ 43‬از ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﺷﻌ‪‬ﻪ ﻛﻮر و ﺗﻌﺪ‪‬د آﻧﻬﺎ ﻣﺴﺘﻮر‪ 44‬ﮔﺮدد ﻫﻤﻪ ﻳﻚ ﮔﺮدﻧﺪ‪،‬ﺑﻪ اﺻﻞ ﺧﻮﻳﺶ‬ ‫ﻚ‪.‬‬ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻧﺪ اﺷﻴﺎء‪ ،‬ﹸﻛ ﱡﻞ َﻣ ْﻦ َﻋ ﹶﻠﻴْﻬﺎ ﻓﺎ ٍﻥ َﻭَﻳﺒْﻘﻲ َﻭ ْﺟﻪُ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ﻏﻴﺮﺗﺶ ﻏﻴﺮ در ﺟﻬﺎن ﻧـﮕﺬاﺷﺖ‬

‫زان ﺳﺒـﺐ ﻋﻴـﻦ ﺟﻤﻠﻪ اﺷﻴـﺎ ﺷﺪ‬

‫ﭼﻮن ﺑﻪ ﺑﻴﺮﻧﮕﻲ رﺳﻲ ﻛﺎن داﺷﺘﻲ‬

‫ﻣـﻮﺳﻲ و ﻓـﺮﻋﻮن ﻛﺮدﻧﺪ آﺷﺘﻲ‬ ‫ﺗـﺎ ﻧﻤﺎﻧـﺪ ﺗﻔـﺮﻗﻪ در اﻳـﻦ ﻓﺮﻳﻖ‬

‫ﻛﻨﮕﺮه وﻳﺮان ﺷـﻮد از ﻣﻨﺠﻨﻴﻖ‬

‫‪45‬‬

‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:13‬‬ ‫ﻫﻤﻪ ﻫﺴﺘﻲﻫﺎ ﺟﻠﻮه ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ و ﺑﺎ دﻗّﺖ ﻧﻈﺮ از اﺷﻌ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺒﻊِ ﻧﻮرﻫﺴﺘﻲ ﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ از ﻣﻠﻚ او ﺷﻴﻲء ﺧﺎرج ﻧﻴﺴﺖ ِﻟ َﻤ ﹺﻦ‬ ‫ﻚ ﺍﹾﻟَﻴ ْﻮﻡَ؟ ِﻟﻠﹼ ِﻪ ﺍﻟﹾﻮﺍ ِﺣ ِﺪ ﺍﹾﻟ ﹶﻘﻬّﺎ ﹺﺭاﮔﺮ ﻣﻤﻜﻨﻲ از داﺋﺮه وﺟﻮد ﺧﺎرج ﻓﺮض ﺷﻮد ﻏﻴﺮ او ﻫﺴﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﺮدد و ﺛﺎﻧﻲ ﺑﺎﺷﺪ و‬ ‫ﺍﹾﻟ ُﻤ ﹾﻠ ُ‬

‫‪ –39‬ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ‪ :‬دوﮔﺎﻧﮕﻲ – ﺟﺪاي از ﻫﻢ‬ ‫‪ –40‬اﻣﺘﻌﻪ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻜﺴﺮ ﻣ‪‬ﺘﺎع‬ ‫‪ –.41‬ﺑﺪاﻳﺖ‪ :‬آﻏﺎز – اﺑﺘﺪا‬ ‫‪ –42‬ﻗﻮام‪ :‬ﻗ‪‬ﻮام – آن ﻛﺲ ﻳﺎ آن ﭼﻴﺰي ﻛﻪ دﻳﮕﺮي ﻳﺎ ﭼﻴﺰي ﺑﻪ آن ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪ –43‬اﻋﻴﻦ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋﻴﻦ ﻳﻌﻨﻲ ﭼﺸﻢﻫﺎ‬ ‫‪ –44‬ﻣﺴﺘﻮر‪ :‬ﭘﻮﺷﻴﺪه – ﭘﻨﻬﺎن )اﺳﻢ ﻣﻔﻌﻮل اﺳﺖ ﻛﻪ اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ آن ﻣﻲﺷﻮد ﺳﺎﺗﺮ و ﺻﻴﻐﻪ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ آن ﺳﺘّﺎر(‬ ‫‪ –45‬ﻓﺮﻳﻖ‪ :‬ﮔﺮوه – دﺳﺘﻪ – ﻓﺮﻗﻪ‬

‫‪24‬‬


‫ﻚ ﹶﺍﻧﱠﻪُ‬ ‫ﻒ ﹺﺑ َﺮﺑﱢ َ‬ ‫ﺣﺪ‪ ‬ﮔﻴﺮد و ﺗﻌﺪ‪‬د آﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ آن ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻄﻠﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻟﻬﺬا َﻭ َﺭ َﺩ ﻫُ َﻮﻻ ﹶﻏ ْﻴﺮُﻩُ و داراﺋﻲ ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد از اوﺳﺖ ﹶﺍ َﻭﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹾﻜ ِ‬ ‫ﻋَﻠﻲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﺷَﻬﻴﺪٌ؟ َﻭﻫُ َﻮ ﹺﺑ ﹸﻜﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀﻣُﺤﻴﻂﹲ؟! ﺑﻠﻜﻪ ﻗﻮام ﺗﻘﺮّر ﻫﺮ ﺷﻲء درﻋﺎﻟﻢ ﺗﻘﺮّر و ﺛﺒﻮت اﺷﻴﺎء در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎﻫﻴﺎت ﺑﻪ ﭘﺮﺗﻮ‬ ‫اوﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻄﻠﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﺣﺎﻃﺔ ﻧﻔﺲ را ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت و ﻣﺘﺼ‪‬ﻮرات و ﺷﺆﻧﺎت و ﺗﻄﻮ‪‬رات‪ 46‬ﺧﻮد‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﺒﺎدي ﻛﻠﻤﺎت و ﻣﺼﺎدر ﺻﺎدرات و ﻣﺤ‪‬ﺮك‬ ‫ﻣﻜﺘﻮﺑﺎت و ﻣﻈﻬﺮ اﻓﻌﺎل اوﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎدآور‪ ،‬و اﺣﺎﻃﺔ ﻣﺤﻴﻂ ﻣﻄﻠﻖ را اﻗﺮار ﻧﻤﺎ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:14‬‬ ‫ﻫﺮ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺣﻖ دﻟﻴﻞ ﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﭼﺮاغ آﻓﺘﺎب ﺟﻮﻳﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﺜﺮات ﺑﻪ اوﺳﺖ‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺛﺒﺎت ﺷﻮد؟!‬ ‫ﭼﻮآﻳﺎت اﺳﺖ روﺷﻦ ﮔﺸﺘﻪ از ذات‬

‫ﻧـﮕﺮدد ذات او روﺷـﻦ ﺑـﻪ آﻳـﺎت‬

‫ﺨ ﹾﻠ ِﻘ ِﻪ َﺑ ﹺﻞ‬ ‫ﻑ ﹺﺑ َ‬ ‫ﷲ ﹶﺍ َﺟ ﱡﻞ َﻭ ﹶﺍ ﹾﻛ َﺮﻡُ ِﻣ ْﻦ ﹶﺍ ﹾﻥ ُﻳ ْﻌ َﺮ ْ‬ ‫ﻕ )ﻉ( ِﺍﻥﱠ ﺍ َ‬ ‫ﷲ‪ .‬ﻗﻴ ﹶﻞ ﻟِﻠﺼّﺎ ِﺩ ْ‬ ‫ﷲﺑﹺﺎ ِ‬ ‫َﻭِﺍﻧﱠﻤﺎ ﺗُ ْﻌ َﺮﻑُ ﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ ُﺀ ﹺﺑﻪِ‪ ،‬ﻳﺎ َﻣ ْﻦ َﺩﻝﱠ ﻋَﻠﻲ ﺫﺍِﺗ ِﻪ ﺑﹺﺬﺍِﺗﻪِ‪ِ ،‬ﺍ ْﻋ ﹺﺮﻓﹸﻮﺍ ﺍ َ‬ ‫ﻚ ﺑﹺﻤﺎ ﻫُ َﻮ ﰲ ُﻭﺟُﻮ ِﺩ ِﻩ ﻣُ ﹾﻔَﺘ ِﻘﺮٌ ِﺍﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﺻ َﺪ ﹾﻗﺖَ‪ ،‬ﻭَﻗﺎ ﹶﻝ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﷲ ﻗﺎ ﹶﻝ )ﻉ( َ‬ ‫ﺨ ِﻠﻖُ ُﻳ ْﻌ َﺮﻓﹸﻮ ﹶﻥ ﺑﹺﺎ ِ‬ ‫ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻚ!‬ ‫ﺴَﺘ َﺪ ﱡﻝ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ َ‬ ‫ﻒ ﻳُ ْ‬ ‫ﺴ ْﻴ ْﻦ )ﻉ( ﹶﻛ ْﻴ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:15‬‬ ‫ﺲ ﻓِﻲ ﺍﻟﺪّﺍ ﹺﺭ ﹶﻏ ْﻴﺮُﻩُ َﺩﻳّﺎﺭٌ و داراﺋﻲ ﻏﻴﺮ او را ﻧﺒﺎﺷﺪ و رﺧﻨﻪ و‬ ‫ﺑﺎ ﻛﺜﺮت ﻣﺮاﺗﺐ‪ ،‬داري‪ 47‬و دﻳ‪‬ﺎري‪ 48‬ﻏﻴﺮ از دارِ وﺟﻮد ﻧﻴﺴﺖ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺴﺪَﺗﺎ ﺗﻤﺎم‬ ‫ﷲ ﹶﻟ ﹶﻔ َ‬ ‫ﻧﻘﺼﻲ در ﻋﺎﻟﻢ ﻫﺴﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ و ﺻﻼح ﻣﻤﻠﻜﺖ ﻣﻮﺟﻮدات و اﻳﺠﺎد آﻧﻬﺎ ﺟﺰ از اوﻧﺒﺎﺷﺪ ﹶﻟ ْﻮ ﻛﺎ ﹶﻥ ﻓﻴﻬﹺﻤﺎ ﺁِﻟ َﻬﺔﹲ ِﺍﻻﱠ ﺍ ُ‬ ‫ﻧﺎﺗﻤﺎﻣﻴﻬﺎ ﺑﻮﺟﻮد ﺗﻤﺎم‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻐﻴﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫُ َﻮ ﺍﻟﹾﺨﺎِﻟﻖُ و ﻏﻴﺮ از ﭘﺮﺗﻮ او ﺑﺎﺷﺪ و ﻏﻴﺮ او ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺷﺒﻬﻪاي ﺷﺒﻬﻪ‬ ‫اﻧﺪازد‪،‬و ﺗﺸﻜﻴﻚ ﭘﺮداز راه ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﻏﻴﺮ در ﻣﻠﻚ ﻧﮕﻨﺠﺪ ﺗﺎ ﻣﻘﺎﺑﻞ آﻳﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﻣﺜﻞ او ﮔﺮدد ﻳﺎ ﻣﺠﺎﻧﺲ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﺎ ﺑﻪ اﻻﺷﺘﺮاك و ﻣﺎ‬ ‫ﺑﻪ اﻻﻣﺘﻴﺎز ﺧﻮاﻫﺪ‪ .‬و ﻋﺪم وﺟﻮد ﻧﮕﻴﺮد ﺗﺎ ﺿﺪ‪ ‬ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺤﻴﻂ ﻣﺤﺎط ﻧﮕﺮدد ﭘﺲ ﺣﺪ‪ ‬ﻧﮕﻴﺮد‪،‬و ﭼﻮن ﻣ‪‬ﺜﻞ ﺑﺎ ﻣ‪‬ﺜﻞ ﺟﻤﻊ ﻧﺸﻮد ﭘﺲ‬ ‫ﺿﺪ‪ ‬ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺿﺪ‪ ‬ﻣﺜﻞ ﺿﺪ‪ ‬اﺳﺖ در ﺿﺪﻳ‪‬ﺖ ﭘﺲ ﻣ‪‬ﺜﻼﻧﻨﺪ‪ ،‬و وﺟﻮد را ﻧﻪ ﺿﺪ‪‬اﺳﺖ و ﻧﻪ ﻣ‪‬ﺜﻞ‪.‬‬ ‫ﺴ ْﻴ ْﻦ )ﻉ( ﹶﺍَﻳﻜﹸﻮ ﹸﻥ‬ ‫ﺤَ‬ ‫اﺣﺎﻃﻪ او دﻟﻴﻞ وﺣﺪت‪ ،‬و ﺑﻲ ﺣﺪ‪‬ي او دﻟﻴﻞ ﻧﻔﻲ ﻏﻴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ ﺑﺮاﻫﻴﻦ ﻣ‪‬ﺪ‪‬وﻧﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻗﺎ ﹶﻝ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﺕ َﺣﺘّﻲ َﺗﻜﹸﻮ ﹶﻥﺍﻟﹾﺎﺛﺎ ُﺭ‬ ‫ﺝ ﺍِﱄ ﺩَﻟﻴﻞ َﻳﺪﱡﻝﹸ َﻋ ﹶﻠ ْﻴﻚَ؟ َﻭﻣَﱵ َﺑﻌُ ْﺪ َ‬ ‫ﺖ َﺣﺘّﻲ َﺗﺤْﺘﺎ َ‬ ‫ﻚ َﺣﺘّﻲ َﻳﻜﹸﻮ ﹶﻥ ﻫُ َﻮﺍﹾﻟ ُﻤ ﹾﻈ ﹺﻬ ْﺮ ﹶﻟﻚَ‪ ،‬ﻣَﱵ ِﻏ ْﺒ َ‬ ‫ﺲ ﹶﻟ َ‬ ‫ِﻟ َﻐ ْﻴ ﹺﺮ َﻙ ِﻣ َﻦ ﺍﻟ ﱡﻈﻬُﻮ ﹺﺭ ﻣﺎﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺻﻞﹸ ِﺍﹶﻟ ْﻴﻚَ؟‬ ‫ِﻫ َﻲ ﺍﻟﱠﱵ ﺗُﻮ ِ‬ ‫اي ﺧـﺪاي ﺑـﻲ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺟﺰ ﺗـﻮ ﻛﻴﺴﺖ‬

‫ﭼﻮن ﺗﻮﺋﻲ ﺑﻲ ﺣﺪ‪ ‬و ﻏﺎﻳﺖ ﺟﺰﺗﻮﻛﻴﺴﺖ‬ ‫ﭼـﻮن ﺑـﺮون ﻧـﺎﻣـﺪ ﻛﺠﺎ ﻣـﺎﻧــﺪ ﻳﻜﻲ‬

‫ﻫﻴـﭻ ﭼﻴـﺰ از ﺑـﻲ ﻧﻬـﺎﻳﺖ ﺑـﻴـﺸـﻜﻲ‬

‫دروﻳﺸﻲ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻗﺪم ﺟﺎن‪ ،‬ﺑﻲ ﭘﺎ‪ ،‬ﺳﻴﺮ ﻣﻲﻧﻤﻮدم ﺗﺎ وﻗﺘﻲ ﻛﻪ از ﺑﻴﺪاء‪ 49‬ﻣﻜﺎن ﺧﺎرج ﮔﺸﺘﻢ و ﺑﻪ دروازه ﺑﻲوﻗﺘﻲ‬ ‫رﺳﻴﺪم‪ .‬و ﺑﻘﺪم ﺑﻴﺨﻮدي از ﻗ‪‬ﺪم‪ 50‬ﺳﺮ درآوردم‪ ،‬دﻳﺪه را ﺑﺮﺑﺴﺘﻢ درﻳﺎﺋﻲ دﻳﺪم ﺗﺎرﻳﻚ ﺑﻲ ﺳﺎﺣﻞ ﻛﻪ اﺣﺎﻃﻪ ﺑﻪ آن ﻧﻤﻮده ﺑﻮد‬ ‫ﻧﻮري‪ ،‬ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻧﻮار را در ﻧﻮردﻳﺪه ﺑﻮد‪ ،‬و ﺑﻴﺮﻧﮓ ﺑﻮد اﻣﺎ ﻫﻤﻪ اﻟﻮان در ﺑﻲ ﻟﻮﻧﻲ او ﮔُﻢ و ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺑﻮد‪ ،‬و ﺟﺎﻧﻲ درآن ﻧﻮر‬ ‫دﻳﺪم ﺳﺎﻛﻦ‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ در روان آن ﺟﺎن روان ﺗﺎﺑﺸﻲ ﻧﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﻦ ﺑﻲ ﻧﻤﺎﻳﺶ‪ ،‬ﻛﻪ ﺟﻮﻫﺮ وﺟﻮد ﻣﺮا آب ﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﻋﺮضوار از ﺧﻮد‬

‫‪ –46‬ﺗﻄّﻮرات‪ :‬دﮔﺮﮔﻮﻧﻲ – از ﺣﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﺣﺎل دﻳﮕﺮ ﺷﺪن‬ ‫‪ –47‬دار‪ :‬ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫‪ –48‬د‪‬ﻳ‪‬ﺎر‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ دال و ﺗﺸﺪﻳﺪ ﻳﺎ( ﺻﺎﺣﺐ دﻳﺮ – دﻳﺮ ﻧﺸﻴﻦ – ﻛﺲ – ﻛﺴﻲ‬ ‫‪ –49‬ﺑﻴﺪاء‪ :‬ﻓﻼت – ﺑﻴﺎﺑﺎن ﺟﻤﻊ آن ﺑﻴﺪاوات اﺳﺖ‬ ‫‪ –50‬ﻗ‪‬ﺪ‪‬م‪) :‬ﺑﻪ ﻛﺴﺮ ﻗﺎف و ﻓﺘﺢ دال( ﺳﺎﺑﻘﻪ – ﻗﺪﻳﻢ – ﺿﺪ ﺣﺪوث‬

‫‪25‬‬


‫ﻛﻢ ﻧﻤﻮد‪ .‬و ﺻﻔﺎت وﺟﻮدﻳ‪‬ﻪ را ﺗﺠﻮﻫﺮداد و آب ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬از ﺗﻼءﻟﻮء‪ 51‬او ﻇﻠﻤﺎت ﺛﻼث درﻳﺎ روﺷﻦ و ﺗﻤﺎم ﮔﻠﺨﻨﻬﺎ ﮔﻠﺸﻦ‪ ،‬و‬ ‫از ﺣﺮارت او ﺗﻤﺎم ﻓﻠﺰّات ﺗﻌﻴﻨﻴ‪‬ﻪ ﮔﺪاﺧﺘﻪ‪ ،‬و ﭼﻮن ﺻﻮرت درﺑﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬و ﺷﺐ از ﻣﻴﺎن رﻓﺖ و ﻣﻮﺟﻮدات ﺧﻮد را درﺑﺎﺧﺘﻪ‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎﺑﺶ ﻗﻮي ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﺗﺸﻌﺸﻊ او ﺷﺒﻨﻢ را آب ﻧﻤﻮد‪ ،‬و درﻳﺎﻫﺎ را ﺑﻪ درﻳﺎي ﻧﻮر وﺻﻞ ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﻟﻬﺬا ﻫﻤﻪ را دﻳﺪم در ﮔُﻤﻲ‬ ‫ﭘﻴﺪا در ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﻫﻮﻳﺪا‪ ،‬در ﻧﺰدﻳﻜﻲ دور‪ ،‬و در ﭘﺴﺘﻲ ﺑﻠﻨﺪ‪ ،‬و در ﻋﻴﻦ ﻧﻴﺴﺘﻲ ﻫﺴﺖ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻮﺟﻲ از آب ﺷﻌﻠﻪ ﻛﺸﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎو‬ ‫ﻣﻨﺠﺬب ﮔﺸﺘﻢﺑﻲاﻧﺠﺬاب درﻳﺎﺋﻲ ﺷﺪم ﺑﻲآب‪ ،‬و ﺑﺮﻗﻲ ﺳﻮزاﻧ���ﺪه ﺑﻲﺳﺤﺎب‪ ،‬ﻧﺎﮔﺎه ﻧﺎﺑﻮد ﮔﺸﺘﻢ ﻛﻪ از ﺧﻮد ﺧﺒﺮم ﺑﺎز ﻧﻴﺎﻣﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﻲﺧﻮداﻧﻪ ﺑﺨﻮدﭼﺸﻢ اﻧﺪاﺧﺘﻢ ﺧﻮد را در ﺟﺎي او‪‬ل ﻳﺎﻓﺘﻢ!‪.‬‬ ‫دﻳﺪم ﻫﻤﺎن آش اﺳﺖ و ﻫﻤﺎن ﻛﺎﺳﻪ و ﻫﻤﺎن آب در ﻫﻤﺎن ﭘﻴﻤﺎﻧﻪ! دﻳﺪم ﻋﺒﺪي اﺳﺖ ﮔﺪاﺧﺘﻪ از ﺷﻤﺲ و ﻗﻤﺮ دور اﻓﺘﺎده!‬ ‫ﺳﻮره ﺳُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﹶﺍﺳْﺮﻱ را ﺧﻮاﻧﺪم ﺗﺎ ﹺﺑ َﻌ ْﺒ ِﺪ ِﻩ رﺳﻴﺪم‪ ،‬ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﺷﺐ از در درآﻣﺪ ﺣﻤﺪ ﻧﻤﻮدم و در ﺑﺴﺘﺮ راﺣﺖ ﺧُﻔﺘﻢ و از ﺍ ﹾﱂ‬ ‫ﺸ ْﻲ ٍﺀ‪.‬‬ ‫ﺲ ﹺﺑ َ‬ ‫ﺲ ﹶﻛ ِﻤ ﹾﺜ ِﻠ ِﻪ ﺷَﻲﺀٌ َﻭﻫُ َﻮ ﹸﻛ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ َﻭﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺗﺎ ُﻣﺰﱠﻣﱢ ﹾﻞ ﻭ ُﻣﺪﱠﺛﱢ ْﺮ را ﺑﻪ زﺑﺎن ﺣﺎل ﺳﻔﺘﻢ ﺳُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ َﻣ ْﻦ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:16‬‬ ‫‪52‬‬

‫وﺟﻮد را ﭼﻮن ﺳﺎﻳﺮﺣﻘﺎﻳﻖ اﻋﺘﺒﺎرات اﺳﺖ ﺑﺸﺮط ﺷﻴﺊ و ﺑﺸﺮط ﻻﺷﻴﺊ و‪ ،‬ﻻ ﺑﺸﺮط ﻛﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ آن دو اﺳﺖ و ﻣ‪‬ﻘْﺴ‪‬ﻢ ﺑﻠﻨﺪ از‬ ‫ﻫﻤﻪ اﺳﺖ‪ .‬و ﺑﺪاﻧﻜﻪ ﻣ‪‬ﻘْﺴ‪‬ﻢ ﻳﻌﻨﻲ وﺟﻮد ﺑﺪون ﻫﻴﭻ اﻋﺘﺒﺎر ﻣﻄﻠﻖ از اﻃﻼﻗﺴﺖ‪ ،‬و ﻏَﻴﺐ‪ ‬اﻟﻐَﻴﺐ و ﻣﺠﺮّد ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﻏﻴﺐ‬ ‫از ﺟﻤﻊ و ﻣﺠﺮّد از ﺗﺠﺮّد ﻻ َﺧَﺒ َﺮ َﻋ ْﻨﻪُ َﻭ ﻻ ِﺍ ْﺳ َﻢ َﻭ ﻻ َﺭ ْﺳ َﻢﻋِﻤﺎﺀ ﻣﻄﻠﻖ ﻋﺒﺎرت از ﺑﻲ ﻋﺒﺎرﺗﻲ اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺐ‬ ‫و ﻣﺮﺗﺒﻪاي از آن ﺑﺸﺮط ﻻ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺸﺮط ﻧﺒﻮدن ﻫﻴﭻ ﻛﺜﺮت و ﺻﻔﺖ و اﺳﻢ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﺔ اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ ذات اﺳﺖ ﻛﻪ ﹶﻏ ْﻴ ْ‬ ‫ﺠﻤْﻊ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﻻﻫﻮت ﻋﺒﺎرت از اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ و ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺕ َﻭ َﻋ ْﻴﻦُﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺏ َﻭﻧَﻬﺎَﻳﺔﹸ ﺍﻟﻨﱠﻬﺎﻳﺎ ْ‬ ‫ﺠﻤْﻊ ﻭَﺣﻘﻴﻘﺔ ﺍﹾﻟﺤَﻘﺎﹺﻳ ﹺﻖ َﻭ ﹶﻏ ْﻴﺐُ ﺍﹾﻟ ُﻐﻴُﻮ ْ‬ ‫َﻭ َﺟ ْﻤﻊُ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ را ﻋ‪‬ﻤﺎء ﻧﺎﻣﻴﺪهاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲﻫﺎ ﻫﻮت‪ 53‬ﻧﺎم ﻧﻬﺎدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫وﭼﻮن وﺟﻮد ﻣﻄﻠﻖ ﺗﺠﻠّﻲ ﺑﺮﺧﻮد ﻧﻤﻮد ﺑﻪ ﺟﻠﻮه ﻏﻴﺒﻲ و ﻋﻠﻤﻲ‪ ،‬ﻟﻮازم ﺧﻮد را در ﺧﻮد ﺑﺨﻮد دﻳﺪ‪ ،‬ﺻﻔﺎت ﺣﻖّ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺟﻬﻲ‬ ‫ذاﺗﻲ و ﻋﻴﻦ وﺟﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ وﺟﻬﻲ ﻣﺘُﻐﺎﻳﺮ اﻟﻤﻔﻬﻮﻣﻨﺪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮد و اﻋﺘﺒﺎر ذات ﺑﺎ ﻫﺮ ﺻﻔﺘﻲ اﺳﻤﻲ ﮔﺮدﻳﺪ و از اﻣ‪‬ﻬﺎت و‬ ‫ﻛﻠّﻴ‪‬ﺎت اﺳﻤﺎء‪ ،‬اﺳﻤﺎء ﻏﻴﺮﻣﺘﻨﺎﻫﻴﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻳﺎﻓﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﻫﻤﺎن ﺗﺠﻠّﻲ اﺳﺖ‪ ،‬و وﺟﻮد ﺑﺎ اﻋﺘﺒﺎر ﺛﺒﻮت ﺟﻤﻴﻊ ﻟﻮازم وﺟﻮد ازﻛﻠّﻴﺎت و‬ ‫ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺎت در او‪ ،‬و اﻳﻦ را ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻤﺎء ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﺻﻔﺎت اﺳﺖ و ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪاي را در اﺻﻄﻼح ﻋﺎﻟﻢ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﻣﺠﻤﻊ اﺳﻤﺎء‬ ‫را ﻛﻪ روي ﺑﻪ اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ و اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮوﺋﻲ اﷲ و ﺑﺮوﺋﻲ اﻟْﻌ‪‬ﻠﻲ‪ ‬اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و اﺳﻤﺎء ﺑﻪ ﻟﺒﺎس ﺗﻌﻴﻨّﺎت ﻛﻪ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﻮﺟﻮداﺗﻨﺪ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد در ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻠﻢ‪ ،‬و ﻣﺘﻘﻴ‪‬ﺪ و ﻣﺘﻌﻴ‪‬ﻦ ﺷﺪ ﺑﻪ ﺣﺪودات‪ ،‬در ﻣﻘﺎم ﻋﻠﻢ‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ اﻋﻴﺎن ﮔﺸﺖ و اﻳﻦ را ﻋﺎﻟﻢ اﻋﻴﺎن ﺛﺎﺑﺘﻪ و ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺘﻌﺪادات ذات ﻧﺎﻣﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﺎن وﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺸﺮط ﺛﺒﻮت ﺻﻮرﻋﻠﻤﻴ‪‬ﻪ در‬ ‫او‪.‬‬ ‫و ﻛﻠﻴ‪‬ﺎت را ﺑﻪ اﺻﻄﻼح ﺣﻜﻤﺎء ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت و ﺟﺰوﻳﺎت را ﻫﻮﻳ‪‬ﺎت ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه وﺟﻮد ﻣﻄﻠﻖ ﺟﻠﻮه ﻓﻌﻠﻲ ﻓﺮﻣﻮد ﻇﻬﻮر ﻋﻴﻨﻲ‬ ‫ﻧﻤﻮد و از ﻛﺘﻢ ﻋﺪم ﺳﺮ درآورد و اﻋﻴﺎن ﻣﻮﺟﻮدات را ﻟﺒﺎس وﺟﻮد ﺧﺎرﺟﻲ ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻮﺟﻮدات از ﻋﻘﻮل و ﻧﻔﻮس و‬ ‫ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻟﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺸﺖ‪ ،‬و ﺗﺠﻠﻲ‪ ‬اول ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻋﻠﻤﻲ اﺳﺖ ﻓﻴﺾ اﻗﺪس ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﺪ و ﺗﺠﻠّﻲ ﺛﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻋﻴﻨﻲ اﺳﺖ‬ ‫ﻓﻴﺾ ﻣﻘﺪ‪‬س ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﺪ‪ ،‬و اول ﺑﻄﻮن اﺳﺖ و ﺛﺎﻧﻲ ﻇﻬﻮر و ﺑﻄﻮن و ﻇﻬﻮر دو ﻧﻤﺎﻳﺶ ذات اﺣﺪﻳ‪‬ﻪ و ﻫﻮﻳ‪‬ﺖ ذاﺗﻴﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ دو‬

‫‪ –51‬ﺗﻸ ﻟﺆ‪ :‬ﺗﺎﺑﺶ – درﺧﺸﺶ‬ ‫‪ –52‬ﻣ‪‬ﻘْﺴ‪‬ﻢ‪ :‬ﺑﺨﺶ ﺑﺨﺶ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –53‬ﻫﻮت‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻫﻮﺗﻪ‪ ،‬زﻣﻴﻦ ﻧﺸﻴﺐ ‪ .‬ج‪ ،‬ﻫ‪‬ﻮ‪‬ت‬

‫‪26‬‬


‫اﺳﻢ ﹶﺍﻟﹾﺒﺎ ِﻃ ْﻦ َﻭ ﺍﻟﻈﹼﺎ ِﻫ ْﺮ را ﺟﻼﻳﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻫﺮ دو ﻓﻴﺾ از ﺳﺮﻳﺎن‪ 54‬وﺟﻮد اﺳﺖ در ﻛﺜﺮات ﻋﻠﻤﻴ‪‬ﻪ و ﻋﻴﻨﻴ‪‬ﻪ ﻏﻴﺒﻴ‪‬ﻪ و ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﻪ‪.‬‬ ‫و اﻳﻦ ﻓﻴﺾ ﻓﻌﻠﻲ ﻫﻤﺎن وﺟﻮد اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﺑﻼﺑﺸﺮﻃﻲ ﻳﻌﻨﻲ وﺟﻮد ﻣﻄﻠﻖ ﻗ‪‬ﺴﻤﻲ‪ ،‬و ﻣﻈﺎﻫﺮ اﻳﻦ ﻇﻬﻮر ﻇﻬﻮرات اﺷﻴﺎءاﺳﺖ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻬﺎ ﻛﻪ وﺟﻮد ﺑﺸﺮط ﺷﻴﺌﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻋﺘﺒﺎر ﺟﻤﻴﻊ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻤﺎء اﺳﺖ و ﺑﺎ اﻋﺘﺒﺎر ﺻﻮرﻋﻠﻤﻴ‪‬ﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻋﻴﺎن اﺳﺖ و ﺑﺸﺮط‬ ‫ﺛﺒﻮت ﺻﻮر ﻛﻠﻴ‪‬ﺎت اﺷﻴﺎء در او ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل ﻃﻮﻟﻴ‪‬ﻪ و ﻋﺮﺿﻴ‪‬ﻪ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﺑﺎ ﺷﺮط ﺑﻮدن ﻛﻠﻴ‪‬ﺎت ﻣﻔﺼ‪‬ﻠﻪ ﺑﺎ ﻋﺪم اﺣﺘﺠﺎب از ﻛﻠﻴ‪‬ﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ و اﻧﻮار اﺳﭙ‪‬ﻬﺒ‪‬ﺪﻳ‪‬ﻪ و ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺸﺮط‬ ‫ﺻﻮر ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ ﻣﺘﻐﻴ‪‬ﺮه در او ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ و ﻧﻔﺲ ﻣﻨﻄﺒﻌﺔ در ﻣﺎد‪‬ه ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ .‬و ﺑﺸﺮط ﺻﻮر ﺣﺴﻴ‪‬ﻪ ﻏﻴﺒﻴ‪‬ﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻣﺜﺎل و ﺧﻴﺎل‬ ‫ﻣﻄﻠﻖ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺸﺮط ﺻﻮر ﺣﺴﻴ‪‬ﺔ ﺷﻬﺎدﺗﻴ‪‬ﺔ ﺟﺴﻤﻴ‪‬ﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻠﻚ و ﺷﻬﺎدت ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ اﻋﺘﺒﺎر اﺷﺘﻤﺎل ﺑﺮ ﻃﻮل و ﻋﺮض و ﻋﻤﻖ‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺴﻢ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ .‬و ﺑﺎ ﺷﺮط ﻗﺒﻮل ﺗﺄﺛﻴﺮ و ﺗﺄﺛﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ و ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ‪ ،‬و ﺑﺎ ﺷﺮط ﻗﺒﻮل ﺻ‪‬ﺮف ﻋﺎﻟﻢ ﻫﻴﻮﻟﻲ‪ 55‬و ﻣﺎد‪‬ه‬ ‫ﻧﺎﻣﻨﺪ ﻛﻪ آﺧﺮ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ و ﻣﻘﺎﺑﻞ او‪‬ل ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ و اﻳﻦ را ﻧﻴﺰ ﻋ‪‬ﻤﺎ ﻧﺎﻣﻨﺪ ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ ذاﺗﻴ‪‬ﻪ‪.‬‬ ‫و ﺑﺎ ﺷﺮط ﺻﻮر روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﺔ ﻣﺠﺮده ﻧﻔﻮس ﻧﺎﻃﻘﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺎ ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ ﻛﻞّ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻮاﻟﻢ‬ ‫اﺳﺖ و ﺗﻦ او در ازاء ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ اﺳﺖ و ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ و ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ و ﻧﺒﺎﺗﻴ‪‬ﺖ و ﺟﻤﺎدﻳ‪‬ﺖ و ﺟﺴﻤﻴ‪‬ﺖ و ﻃﺒﻴﻌﺖ و‬ ‫ﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬و از ﻋ‪‬ﻠﻮ ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻠﻪ و ﻧﻔﺲ و ﻗﻠﺐ و روح و ﻋﻘﻞ و ﺳ‪‬ﺮّ و ﺧﻔﻲ‪.‬‬ ‫و ﻧﻮر وﺟﻮد از ﻣﻘﺎم ﻧﻘﻄﻪ ﺗﻨﺰل و ﺳﻌﻪ‪ 56‬ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ رﺳﻴﺪ‬ ‫ﻣﻨﺘﺸﺮ و ﻣﺨﻔﻲ ﮔﺮدﻳﺪ ﭼﻮن ﻗﺎﻋﺪة ﻣﺨﺮوط‪ ،‬و ازاو ﻇﻠّﻲ اﻓﺘﺎد ﻣﺨﺮوﻃﻲ و‬ ‫رﻓﺘﻪ رﻓﺘﻪ ﻧﻮر وﺟﻮد ﺿﻌﻴﻒ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﺔ ﻫﻴﻮﻟﻲ و ﻣﺎد‪‬ﺓ اﻟﻤﻮاد رﺳﻴﺪ‪ ،‬و‬ ‫اﻳﻦ ﺷﻜﻞ ﺑﺮاي ﺧﻴﺎل ﻣ‪‬ﻘَﺮﱢب‪ 57‬اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و در ﺑﺮﮔﺸﺖ از ﺧﻂّ ﺟﻤﺎد و ﻧﺒﺎت و ﺣﻴﻮان و اﻧﺴﺎن ﺳﻴﺮ ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ اول ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬ﺻﻮرت داﺋﺮه ﮔﺮدد داراي ﻗﻮس ﻧﺰول و ﻗﻮس‬ ‫ﺻﻌﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺘﻤ‪‬ﻪ‬ ‫‪58‬‬

‫‪60‬‬

‫‪59‬‬

‫ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت را در ﻟﺴﺎن ﺷﺮع ﺳﺮادق و ﺣﺠﺐ ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻛﺮّوﺑﻴ‪‬ﻴﻦ ﻧﺎﻣﻨﺪﻛﻪ وراء ﻋﺮﺷﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ اﺻﻄﻼﺣﻲ‬ ‫ﻋﺮش و ﻛﺮﺳﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ از ﺣﻴﺚ ﺟﻤﻌﻴ‪‬ﺖ و از ﻛﺜﺮت اﺳﻤﺎﺋﻲ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ اﻋﻴﺎن را در ﺷﺮع ازل و اﺑﺪ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﻋﺎﻟﻢ ذر‪ 61‬و ﻫﻴﺎﻛﻞ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ ،‬و ﻛﺘﻢ ﻋﺪم و ﻋﺎﻟﻢ ﻏﻴﺐ ﻋﺒﺎرت از آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫و اول ﻇﻬﻮر و ﻓﻴﺾ را ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ‪ 62‬ﻧﺎﻣﻨﺪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر اﻗﺘﻀﺎء اﻳﺠﺎد و ﭼﻮن ﺧﻮد اﻳﺠﺎد اﺳﺖ ﻓﻌﻞ اﺳﺖ و ﺻﺒﺢ ازل اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ‬ ‫‪ –54‬ﺳﺮﻳﺎن‪ :‬ﺟﺎري ﺷﺪن‬ ‫‪ –55‬ﻫﻴﻮﻟﻲ‪ :‬ﻣﺎد‪‬ه– ﻣﺎدة اوﻟﻲ – اﺻﻞ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ – در ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺻﻮرت – ﻫﻴﻜﻞ‬ ‫‪ –56‬ﺳﻌﻪ‪ :‬وﺳﻌﺖ‬ ‫‪ –57‬ﻣ‪‬ﻘَﺮﱢب‪ :‬ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﻮﻧﺪه‬ ‫‪ –58‬ﺳ‪‬ﺮداق‪ :‬ﺧﻴﻤﻪ – ﺳﺮا ﭘﺮده – ﻏﺒﺎر ﻳﺎ دود ﻛﻪ از اﻃﺮاف ﭼﻴﺰي ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻮد – ﺟﻤﻊ آن ﺳﺮادﻗﺎت اﺳﺖ‬ ‫‪ –59‬ﺣ‪‬ﺠ‪‬ﺐ‪ :‬ﺣﺠﺎبﻫﺎ‬ ‫‪ –60‬ﻛﺮّوﺑﻴﻴﻦ‪ :‬ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﻘﺮّب اﻟﻬﻲ‬ ‫‪ –61‬ذر‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ذال و ﺗﺸﺪﻳﺪ را( اﺟﺴﺎم ﺑﺴﻴﺎر رﻳﺰ ﻛﻪ در ﺷﻌﺎع آﻓﺘﺎب دﻳﺪه ﻣﻴﺸﻮد – ﻣﻮرﭼﺔ رﻳﺰ‬ ‫‪ –62‬ﻣﺸﻴﺖ‪ :‬ﺧﻮاﺳﺖ و اراده‬

‫‪27‬‬


‫اﻋﺘﺒﺎر روي ﺑﻪ ﻏﻴﺐ ﻋﺮش‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر روي ﺑﻪ ﻛﺜﺮات ﻛﺮﺳﻲ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل ﻃﻮﻟﻴ‪‬ﻪ را در ﻟﺴﺎن ﺷﺮع ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻣﻬﻴ‪‬ﻤﻴﻦ و‬ ‫ﻣﻘﺮّﺑﻴﻦ و اﻗﻼم ﻋﺎﻟﻴﻪ و ﻗﻠﻢ اﻋﻠﻲ و ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل ﻋﺮﺿﻴ‪‬ﻪ را ام‪ ‬اﻟﻜﺘﺎب و اﻣﺎم ﻣﺒﻴﻦ و ﻟﻮح ﻗﻀﺎء و ﻫﺮ دو را ﺻﺎﻓﹼﺎﺕ ﺻﻔﹼﺎ و ﻗﻴﺎﻡٌ ﻻ‬ ‫ﻳَﻨﻈﹸﺮﻭﻥ‪.‬‬ ‫ﺕ ﹶﺍﻣْﺮﹰﺍ و ﻟﻮح ﻗﺪر و ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ و اﻟﻮاح ﻋﺎﻟﻴﻪ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس ﻣﻨﻄﺒﻌﻪ ﺟﺰوﻳﻪ را‬ ‫وﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ را ﻛﺘﺎب ﻣﺒﻴﻦ و ُﻣ َﺪﹺﺑّﺮﺍ ِ‬ ‫ﻟﻮح ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل را ﻛﻪ ﺧﻴﺎل ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ در ازاء ﺧﻴﺎل ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﻣﻈﻬﺮ ﻟﻮح ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺪاء و ﻣﻼﺋﻜﻪ‬ ‫ُﺭﻛﹼﻊ ﻭ ُﺳﺠّﺪ ﻭ ﹶﺫﻭﹺﻱ ﺍﻻﹶﺟﻨﺤﻪ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬را ﻗﺪر ﻋﻴﻨﻲ و ﻋﺎﻟﻢ اﻣﻀﺎء و ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﺎدت ﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ را ﻛﺘﺎب ﻣﺴﻄﻮر و رقّ ﻣﻨﺸﻮر و ﺳﺠﻦ و درﻳﺎي ﺷﻮرﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻫﻴﻮﻟﻲ و ﻣﺎد‪‬ه را ﺗﺤﺖ اﻻرض و ﮔﺎو و‬ ‫ﻣﺎﻫﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ .‬ﻛﻪ ﺳﺮ او در درﻳﺎي ﺷﻮر ﻃﺒﻴﻌﺖ و دم اوﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ اﺳﺖ و ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ اﺳﺖ و داﻳﺮه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻣﺜﺎل را ﺑﺮزخ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﻧﺎﺳﻮت‪ 63‬و اﺷﺒﺎح‪ 64‬ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﺎدت اﻃﻼق ﺷﻮد ﻣﻘﺎﺑﻞ ارواح و ﻣﻠﻜﻮت‪ ،‬و ﻗﻮس ﻧﺰول‬ ‫ﺑﻴﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﻫﻴﻮﻟﻲ ﻳﺎ ﻗﺎﻋﺪة ﻃﺒﻊ و از آﻧﺠﺎ ﺑﺮ ﻗﻮس ﺻﻌﻮد ﻋﻮد و ﻋﺮوج ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ اوﻟﻲ و ﺣﺸﺮ ﺑﻪ رﺣﻤﺎن و‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن‪.‬‬ ‫و در ﻗﻮس ﺻﻌﻮد از اﻋﺮاف دو راﻫﺴﺖ‪ ،‬راﻫﻲ ﺑﻪ ﺣﻀﻴﺾ‪ 65‬ﻓﻠﻚ رود و راﻫﻲ ﺑﺮ اوج ﻛﻪ ﺟﻨﺎن و ﺟﺤﻴﻢ اﺳﺖ و ﺑﻪ ازاء‬ ‫ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ روﻧﺪ و ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﻣﮕﺮ در ﻧﻈﺮ ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻞّ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:17‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ذات ﺑﻪ ﺻﻔﺖ اﺳﺖ و ﺻﻔﺖ ﺗﺎﺑﻊ ذات اﺳﺖ و اﺳﻢ ﻧﻤﻮﻧﺔ ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ اﺳﺖ و ﻫﻴﺎﻛﻞ ﻣﻈﺎﻫﺮ اﺳﻤﺎﺋﻨﺪ‪ .‬و ﻓﻌﻞ ﺗﻨﺰّل ﻓﺎﻋﻞ و‬ ‫ﺗﺎﺑﺶ ذات و ﻧﻤﺎﻳﺶ اراده اﺳﺖ ﺑﻪ اﺻﻄﻼﺣﻲ و ﻋﻴﻦ اراده ﺑﻪ اﺻﻄﻼﺣﻲ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻮﺣﻴﺪ ذاﺗﻲ و ﺻﻔﺎﺗﻲ و اﻓﻌﺎﻟﻲ ﺗﻤﺎم آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:18‬‬ ‫ﻓﻴﺾ ﻋﻠﻤﻲ ﻣﻘﺪ‪‬م اﺳﺖ ﺑﺮ روز ازل و ﻓﻴﺾ ﻋﻴﻨﻲ ﺑﻌﺪ از آﻧﺴﺖ ﺍﹶﻟﺴﱠﻌﻴ ْﺪ ﺳَﻌﻴﺪٌ ﰲ َﺑ ﹾﻄ ﹺﻦ ﺍﹸﻣﱢ ِﻪ َﻭ ﺍﻟﺸﱠ ِﻘﻲُ ﺷَﺒﻘﻲ ﰲ َﺑ ﹾﻄ ﹺﻦ ﺍﹸﻣﱢ ِﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ‬ ‫ﺸﻤِﺸﹰﺎ َﺑ ﹾﻞ ﺍﹶﻭ َﺟ َﺪﻩُ و اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻧﻤﻮد ﻛﺜﺮات از ﻣﻘﺘﻀﻴﺎت ﺻﻔﺎت و ﺻﻔﺎت ﺟﻠﻮه ذ��ت‬ ‫ﺶ ِﻣ ْ‬ ‫ﺸ ِﻤ َ‬ ‫ﷲ ﺍﹾﻟ ِﻤ ْ‬ ‫ﻣﻘﺎم درﺳﺖ آﻳﺪ ﻣﺎ َﺟ َﻌ ﹶﻞ ﺍ ُ‬ ‫از ﺗﻜﺜّﺮ ﺻﻔﺎت ﺿﺮر ﺑﻪ وﺣﺪت ذات ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ :‬ﻫﺰار ﻧﻜﺘﺔ ﺑﺎرﻳﻜﺘﺮ ز ﻣﻮ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:19‬‬ ‫ﭼﻮن ﺣﻘﻴﻘﺖ وﺟﻮد ﻣﻘﺘﻀﻲ وﺟﻮب ﻗﻴ‪‬ﻮﻣﻴ‪‬ﺖ ﻫﻤﺔ اﺷﻴﺎء اﺳﺖ ﭘﺲ ﻫﺮ ﺻﻔﺖ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﻧﻘﺺ در آن ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ وﺟﻮد‬ ‫آﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ وﺟﻮد در ﻣﻘﺎم اﻃﻼق‪ 66‬دارا ﺑﺎﺷﺪ آﻧﺮا و اﻻّ ﺑﻮﺟﻮد ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ وﺟﻮد ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﺟﻠﻮه ﺧﻮد ﺑﺮ ذات ﺧﻮد ﺑﻪ ذاﺗﻪ ﻛﻪ‬ ‫ﺴ ِﺔ‬ ‫ﺐ َﻋ ْﻦ ﻣُﺠﺎَﻧ َ‬ ‫ﺠﻨﱠ َ‬ ‫ﺠﻠﹼﻲ ﺑﹺﺬﺍِﺗ ِﻪ َﻭ َﺗ َ‬ ‫ﺻﻔﺎت ﻛﻤﺎل را و ﺣﻘﺎﻳﻖ ﺻﻔﺎت را در ﺧﻮد ﺟﻠﻮه ﮔﺮدﻳﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻔﺎت ﭘﺪﻳﺪ ﮔﺮداﻧﻴﺪ ﻳﺎ َﻣ ْﻦ َﺗ َ‬ ‫ﺨﻠﹸﻮﻗﺎِﺗ ِﻪ ﻫﻤﺎن ذات اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻘﺪرت ﺧﻮد ﻫﻤﺔ ﻗﺪرﺗﻬﺎ ﺷﺪه و ﺑﻌﻠﻢ ﺧﻮد از ﻫﻤﻪ ﻋﻠﻢﻫﺎ ﺳﺮ درآورده اﺳﺖ‪ ،‬ﰲ َﺧَﺒ ﹺﺮ ﺟﺎﺛِﻠﻴﻖَ‪،‬‬ ‫َﻣ ْ‬ ‫َﻭ ﻫُ َﻮ ﺣَﻴﻮﺓﹸ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ َﻭﻧُﻮ ُﺭ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﻫﺮ ﺻﻔﺖ ﻛﻤﺎل را ﻛﻪ ﺗﻌﻤ‪‬ﻖ ﻧﻤﺎﺋﻲ ﺑﺎ وﺟﻮد ﺑﺤﺖ‪ 67‬ﺑﺴﻴﻂ در ﻣﺮﻛﺰ ﻳﻜﻲ ﻳﺎﺑﻲ‪ ،‬ﻟﻜﻦ‬ ‫اﻣ‪‬ﻬﺎت ﺻﻔﺎت ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻊ ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻔﺎﺗﻨﺪ و ﻣﺤﺘﺎج‪ ‬اﻟﻴ‪‬ﻪ ﺟﻤﻴﻊ اﺳﻤﺎﺋﻨﺪ و ﺑﺎ ﻫﺮ ذر‪‬ة ﻫﺴﺘﻨﺪ از ﻏﺎﻳﺖ اﺣﺎﻃﻪ ﻫﻔﺖ اﺳﺖ و آﻧﻬﺎ‬ ‫‪ –63‬ﻧﺎﺳﻮت‪ :‬ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎد‪‬ه و ﻃﺒﻴﻌﻲ‬ ‫‪ –64‬اﺷﺒﺎح‪ :‬ﻛﺎﻟﺒﺪﻫﺎ و ﻣﻔﺮد آن ﺷﺒﺢ اﺳﺖ‬ ‫‪ –65‬ﺣﻀﻴﺾ‪ :‬ﭘﺎﺋﻴﻦ – ﺿﺪ اوج‬ ‫‪ –66‬اﻃﻼق‪) :‬ﺑﻪ ﻛﺴﺮ ﻫﻤﺰه( رﻫﺎ ﻛﺮدن – روان ﻛﺮدن – ﮔﺸﻮدن‬ ‫‪ –67‬ﺑﺤﺖ‪ :‬ﺳﺎده – ﺧﺎﻟﺺ – ﻣﺤﺾ – ﺻﺎﻓﻲ‬

‫‪28‬‬


‫ﻣﻔﻬﻮﻣﺎً ﻣﺘﻐﺎﻳﺮ اﻣ‪‬ﺎ ذاﺗﺎً واﺣﺪﻧﺪ و اﮔﺮﭼﻪ ﻫﻤﻪ ﻳﻚ ذاﺗﻨﺪ و ﻗﺪرت ﻣﻄﻠﻘﻪ ﻫﻤﺎن وﺟﻮد اﺳﺖ و ﻫﻜﺬا ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻔﺎت ﻟﻜﻦ ﺑﻪ‬ ‫ﺣﺴﺐ ﺗﻐﺎﻳﺮ اﻋﺘﺒﺎري ﺑﻌﻀﻲ ﺑﻬﻢ ﻣﺤﺘﺎﺟﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻠﻢ ﺑﻲﺣﻴﺎت ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺣﻴﺎت ﺑﺪون او ﺗﺼﻮ‪‬ر ﺷﻮد ﭘﺲ ﺣﻴﺎت ﻣﻄﻠﻖ ﺟﺰ وﺟﻮد را ﻧﺸﺎﻳﺪ و ﻫﻜﺬا‪ ،‬و ﻗﻬﺮ و ﻟﻄﻒ و رﺣﻤﺖ و‬ ‫ﻏﻀﺐ و رأﻓﺖ و ﺣﺐ‪ ‬و ﻫﻜﺬا ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻔﺎت ﻛﻤﺎل ﻣﻨﺸﻌﺐ از اﻳﻦ ﻫﻔﺘﻨﺪﻛﻪ‪ ،‬ﻗﺪرت‪ ،‬و ﻋﻠﻢ‪ ،‬و ﺣﻴﺎت‪ ،‬و ادراك‪ ،‬و اراده‪ ،‬و‬ ‫ﺳﻤﻊ‪ ،‬و ﺑﺼﺮ ﻳﺎ ﻛﻼم و ﻗﺪم ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬و آﻧﻜﻪ ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و اراده را در ﺑﻌﺾ اﺧﺒﺎر از ﺻﻔﺎت ﻓﻌﻞ ﺷﻤﺮدهاﻧﺪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎرﻣﻔﻬﻮم ﻋﺮف‬ ‫ﻋﻮام اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:20‬‬ ‫ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺻﻔﺎت از ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺗﻨﺰّل وﺟﻮد ﺗﺎﺑﺶ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﻋﻤﺎء ﮔﻢ ﮔﺸﺘﻪ و از ﺟﻴﺐ اﻧﺴﺎن ﺳﺮ درآورده‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺻﻔﺎت ﺟﻼل ﻛﻪ ﺳﻠﺒﻴ‪‬ﻪاﻧﺪ اﺷﻌ‪‬ﻪ ﺟﻤﺎﻟﻨﺪ‪ .‬و ﺟﻼل اﺷﻌ‪‬ﻪ ﺟﻤﺎل‪ ،‬و دﻓﻊ ﺣﺪ‪ ‬و رﻓﻊ ﻧﻘﺺ ﻓﻮق ﻛﻤﺎل اﺳﺖ و ﺟﻤﺎل در ﻣﻘﺎم ذات‬ ‫ﻣﺆﻳ‪‬ﺪ وﺣﺪت و ﺑﺮدارﻧﺪة ﺻﻔﺎت اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺟﻼل ﺟﻤﺎل و ﺟﻤﺎل ﺟﻼل اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﻬﺮ دﺳﺖ ﻟﻄﻒ و ﻟﻄﻒ ﻣﺠﺎل ﻗﻬﺮاﺳﺖ‪ ،‬در‬ ‫آن ﻣﻘﺎم دوﺋﻲ راه ﻧﻴﺎﺑﺪ َﻭ ِﻛﻠﹾﺘﺎ َﻳ َﺪْﻳ ِﻪ ﻳَﻤﲔٌ‪:‬‬ ‫ﻣـﻮﺳﻲ و ﻓـﺮﻋـﻮن ﻛﺮدﻧﺪ آﺷﺘﻲ‬

‫ﭼﻮن ﺑﻪ ﺑﻴﺮﻧﮕﻲ رﺳﻲ ﻛﺎن داﺷﺘﻲ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:21‬‬

‫ﷲ َﻭ ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹸﻜ ْﻦ َﻣ َﻌﻪُ َﺷ ْﻲﺀٌ و ﻛﻞّ اﺷﻴﺎء ﺑﺬات او ﻇﺎﻫﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ذات ﻣﻄﻠﻖ داراي ﻛﻞّ و ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ ذات ﺧﻮد ﻧﺪارد ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍ ُ‬ ‫ﻒ و او را ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ ﻗﺪﻳﻢ و ﺣﺎدﺛﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺗﺎ‬ ‫ﺻ َ‬ ‫ﻒ َﻭﻫُ َﻮ ﹶﺍ ﹾﻛَﺒﺮُ ِﻣ ْﻦ ﹶﺍ ﹾﻥ ﻳُﻮ َ‬ ‫ﺻ َ‬ ‫ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﺻﻔﺎت ﺑﺎري ﻋﻴﻦ ذات اﺳﺖ ﻋَﻼ َﻋ ْﻦ ﹶﺍ ﹾﻥ ﻳُﻮ َ‬ ‫در ﻗ‪‬ﺪم ﺑﺎ او ﺷﺮﻳﻚ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﺤﻞّﺣﻮادث ﺷﻮد‪ ،‬ذات ﻧﺎدار دﻫﻨﺪة اﻏﻴﺎر ﻧﮕﺮدد‪ .‬او از ﻫﻤﻪ ﺑﻲﻧﻴﺎز و ﻫﻤﻪ از او در آوازﻧﺪ‪:‬‬ ‫روي ﻳﻜﻲ آﻳﻨﻪﻫﺎ ﺑﻲ ﺷﻤﺎر‬

‫ﺑﺤﺮﻳﻜﻲ ﻣﻮج ﻫﺰاران ﻫﺰار‬

‫ﺟﻨﺒﺶ درﻳﺎ از اوﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻮج ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺟﻨﺒﺶ اوﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺒﺎب ﻧﻤﺎﻳﺶ اوﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺟﻨﺒﺸﻲ ﻛﺮد ﺑﺤﺮ ﻗﻠﺰم‪ 68‬ﻋﺸﻖ‬

‫ﺻﺪﻫﺰاران ﺣﺒﺎب ﭘﻴﺪا ﺷﺪ‬

‫ﻛَﻤﺎلُ اﻟﺘﱡﻮﺣﻴﺪ‪ ‬ﻧَﻔْﻲ‪ ‬اﻟﺼ‪‬ﻔﺎت‪ ‬ﻋ‪‬ﻨْﻪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:22‬‬ ‫ﺧﺪاﺧﺪا ﮔﻔﺘﻦ اﺛﺮي در ﻣﺴﺘﻤﻊ ﻧﻜﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﮔﻔﺘﻲ ﺧﺪا ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺗﻮ داد ﻳﺎ ﭼﻨﺎن ﻧﺎﻣﻼﺋﻢ ﺑﻪ ﺗﻮ رﺳﺎﻧﻴﺪ ﻳﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮد ﻓَﺮِح ﻳﺎ‬ ‫ﻣﺤﺰون ﺷﻮد‪ ،‬و ﻟﻔﻆ ﺧﻮب ﻳﺎﺑﺪ ﮔﻔﺘﻦ ﻣﺆﺛّﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ ﺧﻮب اﺳﺖ و آن ﺑﺪ اﺳﺖ اﺛﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻇﻬﻮر ذات ﺑﻪ اﻳﻦ‬ ‫ﻑ‪.‬‬ ‫ﻛﺮد و آن ﻛﺮد اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻌﻞ اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر ﺧﻮﺑﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ و آﻧﺴﺖ‪ ،‬اﻳﻨﺴﺖ ﻣﻌﻨﻲ ِﻟﻜﹶﻲ ﺍﹸ ْﻋ َﺮ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:23‬‬ ‫اﺳﻢ دالّ ﺑﺮﻣﺴﻤﻲ‪ ‬اﺳﺖ و اﺳﻤﺎء ﻟﻔﻈﻴ‪‬ﻪ اﺳﻢ اﺳﻤﻨﺪ و اَﺳﻤﺎء‪ ‬اﷲ ﭘﺮﻛﺮده ﺳﻤﺎوات و ارض را ﺑﻌﻀﻲ را ا‪‬ﺳ‪‬ﺘَﺄْﺛَﺮَه‪ ‬ﻟ‪‬ﻨَﻔْﺴ‪‬ﻪ و‬ ‫ﺳﺎﻳﺮاﺳﻤﺎء ﺑﻪ ﻣﻈﺎﻫﺮاﻋﻴﺎن ﻟﺒﺎس ﮔﺮﻓﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:24‬‬ ‫ﺣﻘﺎﻳﻖ و ﻫﻮﻳ‪‬ﺎت ﻛﻠﻴ‪‬ﺎت و ﺷﺨﺼﻴ‪‬ﺎت ﻧﻈﺮ ﺑﺬات آﻧﻬﺎ ﻋﺪم اﺳﺖ و ﻧﻈﺮ ﺑﻨﻤﺎﻳﺸﻲ ﻛﻪ از اﺳﻤﺎء دارﻧﺪ و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺗﺎﺑﺶ وﺟﻮد‬

‫‪ –68‬ﻗُﻠﺰُم‪ :‬درﻳﺎ – رود ﺑﺰرگ– درﻳﺎي اﺣﻤﺮ – ﺷﻬﺮي ﻣﻴﺎن ﻣﺼﺮ و ﻣﻜّﻪ‬

‫‪29‬‬


‫اﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻜﻤﻮﻧﺎت‪ 69‬ﺟﻠﻮات اﺳﻤﺎﺋﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺘﺎﺑﻴﺪن ﻧﻮرآﻓﺘﺎب ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و وﺟﻮد ﺳﺎري ﻫﻤﻪ را روﺷﻦ و ﺗﺎرﻳﻜﺴﺘﺎن ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻋﺪم را ﮔﻠﺸﻦ ﻧﻤﻮده و ﮔﻠﻬﺎي رﻧﮕﺎرﻧﮓ روﻳﺎﻧﻴﺪه‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:25‬‬ ‫ﻫﺮ ﺻﻔﺖ ﻛﻤﺎل از ذواﻻﻛﺮام‪ 70‬اﺳﺖ و ﻫﺮ اﺳﻢ دالّ ﺑﺮ ﻛﻤﺎل اﺳﻢ ﺟﻤﺎل اﺳﺖ و اﷲ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﻤﻴﻊ و رﺣﻤﺎن ﺟﺎﻣﻊ ﻇﻬﻮرات‬ ‫ﺤﺴْﻨﯽ اﻣﺎ آﻧﻜﻪ اﺳﻤﺎء‪ ‬اﷲ ﻟﻔﻈﻴ‪‬ﻪ ﺗﻮﻗﻴﻔﻲ اﺳﺖ از آﻧﺴﺖ ﻛﻪ اﺳﻤﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﺑﻮي ﺣﺪ‪ ‬و ﻧﻘﺺ و‬ ‫اﺳﺖ ﹶﺍﻳﱠﺎ ﻣﺎَﺗ ْﺪﻋُﻮﺍ ﹶﻓ ﹶﻠﻪُ ﺍﹾﻟﹶﺎﺳْﻤﺎ ُﺀ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﺗﺸﺒﻴﻪ اﺳﺖ در آﻧﻬﺎ از ﺳﺎﺣﺖ‪ 71‬ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي دور اﺳﺖ‪ ،‬و ﺣﺪ‪ ‬از ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت‪ 72‬اﺳﺖ و ﺑﻌﻀﻲ دﻳﮕﺮ از اﺳﻤﺎء ﺑﺎﻋﺚ ﻧﻘﺺ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﻟﻜﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺮﻓﻲ آن ﻧﺰد ﻋﻮام و در اذﻫﺎن ﺑﻮي ﻧﻘﺺ داﺷﺘﻪ ﻳﺎ ﺟﻬﺖ ﻋﺪﻣﻴ‪‬ﺘﻲ از آن ﻣﻔﻬﻮم ﺑﻮده ﭼﻮن ﻋﺎرف‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ در‬ ‫ﻑ ﺫﺍَﺗ ُﻪ ﻫﺴﺖ اﻣﺎ اﺳﻢ ﻋﺎرف ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻋﺮف ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺎت و ﭘﺲ از ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻟﻬﺬا در ﺧﺒﺮ َﻋ َﺮ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:26‬‬ ‫در ﺑﻌﻀﻲ اﺧﺒﺎر ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و اراده را از ﺻﻔﺎت ذات ﺷﻤﺮدهاﻧﺪ و در ﺑﻌﻀﻲ ﺻﻔﺖ ﻓﻌﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ ﻣﻔﻬﻮم اذﻫﺎن اﺳﺖ‬ ‫ﺻﻔﺖ ﻓﻌﻞ اﺳﺖ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ذات ﻧﻘﺺ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺣﻘﻴﻘﺖ او ﺟﻠﻮه ذات و ﻣﻈﻬﺮ ذوات اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﺗﻐﺎﻳﺮ اراده و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و‬ ‫ﺗﻘﺪ‪‬م اراده ﺑﺮ ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و ﺗﺄﺧّﺮ آن ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺣﻘﻴﻘﺖ و ﻣﻔﻬﻮم‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:27‬‬ ‫اﺳﻢ ﺑﺤﺴﺐ ذات ﺟﻠﻮه و ﻋﻴﻦ ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ اﺳﺖ اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻏﻴﺮ اﺳﺖ و ﻫﺮ اﺳﻢ دالّ ﺑﺮذات اﺳﺖ و اﺳﻢ دالّ ﺑﺮ ﺻﻔﺖ و‬ ‫ﺑﺮ ﻓﻌﻞ ﻫﻢ دالّ ﺑﺮ ذاﺗﺴﺖ ﻛﻪ ﻓﻌﻞ ﻇﻬﻮر ﻓﺎﻋﻞ و ﺻﻔﺖ ﻋﻴﻦ ذاﺗﺴﺖ و ذات ﻧﻤﺎﻳﺶ دارد در ﻫﻤﻪ اﺳﻤﺎء‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﺮ اﺳﻢ ﻛﻞّ اﺳﻤﺎﺳﺖ ﭘﺲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در آﻳﻨﻪ ﻋﻜﺲ آﻳﻨﻪﻫﺎ و ﺻﻮرت آﻳﻨﻪﻫﺎ و در ذر‪‬ات ﻗﻮس‬ ‫ﻗﺰﺣﻲ ﻋﻜﺲ ﺑﺎﻗﻲ ذر‪‬ات ﻧﻤﺎﻳﺶ دارد‪:‬‬ ‫ﺑﺮون آﻳﺪ از آن ﺻﺪ ﺑﺤﺮ ﺻﺎﻓﻲ‬

‫اﮔﺮ ﻳﻚ ﻗﻄﺮه را دل ﺑﺮﺷﻜﺎﻓﻲ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ‪:28‬‬

‫آﻧﻜﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻋﻠﻢ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ در ﻋﻠﻢ اﻧﻔﻌﺎﻟﻲ اﺳﺖ اﻳﻨﺠﺎ ﻛﻪ ﻓﻌﻠﻲ اﺳﺖ ﻋﻠﻢ ﻋﻴﻦ ذات و ﻇﻬﻮر اوﺳﺖ و ﻣﻌﻠﻮم ﻇﻬﻮر‬ ‫ﻋﻠﻢ اﺳﺖ و آﻧﭽﻪ در ﻋﻠﻢ اﺳﺖ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﺒﻞ از ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري و ﻇﻬﻮر اﺷﻴﺎء ﺻﻮر ﻋﻠﻢ ﺣﻘّﻨﺪ و ﻧﺸﺎن او‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻋﻠﻢ ﻋﻴﻦ ﻋﺎﻟ‪‬ﻢ اﺳﺖ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري و ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺑﻌﺪ از اوﺳﺖ و ﻣﻮاﻓﻖ ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ اﻋﺘﺒﺎر ﺑﺮود ﻳﻜﻲ ﻣﺎﻧﺪ و‬ ‫ﺑﺲ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:29‬‬ ‫ﻋﻠّﻴ‪‬ﺖ‪ ‬ﻋﻠّﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻠﻮل اﺳﺖ ﭘﺲ ﻣﻌﻠﻮل ﻋﻠّﺖ‪ ‬ﻋﻠّﺖ اﺳﺖ‪،‬اﺿﺎﻓﻲ اﺳﺖ‪ ،‬در ﻣﺮﺗﺒﺔ ﻣﻌﻠﻮل اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻘﻞ ﮔﻮﻳﺪ ﻋﻠّﺖ ﻣﻘﺪ‪‬م ﺑﺮ‬ ‫ﻣﻌﻠﻮل اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻮل ﻣﻘﺪ‪‬م ﺑﺮﻋﻠّﺖ اﺳﺖ ﹶﻃ ْﻮﺭٌ ﻭَﺭﺍ َﺀ ﹶﻃ ْﻮ ﹺﺭ ﺍﹾﻟ َﻌﻘﹾﻞ‪ :‬ﻇﻬﻮرﺗﻮ ﺑﻪ ﻣﻦ اﺳﺖ و وﺟﻮد ﻣﻦ از ﺗﻮ‪،‬‬ ‫ﻱ ﹶﻟ ْﻢ ﹶﺍ ﹸﻛ ْﻦ ﻟﹸﻮﻻ َﻙ‪.‬‬ ‫ﺖ َﺗ ﹾﻈ َﻬﺮُ ﻟﹸﻮﻻ َ‬ ‫ﺴ َ‬ ‫َﻭﹶﻟ ْ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:30‬‬ ‫‪ –69‬ﻣﻜﻨﻮن‪ :‬ﭘﻮﺷﻴﺪه – ﭘﻨﻬﺎن‬ ‫‪ –70‬ذواﻻﻛﺮام‪ :‬ﺻﺎﺣﺐ ﻛﺮاﻣﺖ و ﺑﺰرﮔﻮاري‬ ‫‪ –71‬ﺳﺎﺣﺖ‪ :‬ﻧﺎﺣﻴﻪ – ﻓﻀﺎي ﺧﺎﻧﻪ – ﺣﻴﺎط – ﻣﻴﺪان – آﺳﺘﺎن‬ ‫‪ –72‬ﺗَﻌ‪‬ﻴﻦ‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﺗﺄ و ﻋﻴﻦ و ﺿﻢ ﻳﺎ ﻣﺸﺪد( ﭼﺸﻢ دﻳﺪن ﭼﻴﺰي ﺟﺎه و ﻣﻘﺎم داﺷﺘﻦ‬

‫‪30‬‬


‫در ﻫﺮ ﺷﻲء ﺟﻬﺖ ﻋﻠّﻴ‪‬ﺖ و ﻣﻌﻠﻮﻟﻴ‪‬ﺖ ﻫﺴﺖ و ﺑﻪ ﺳﻴﺮ رﺟﻮﻋﻲ ﺑﻌﻠّﺖ اﻟﻌﻠﻞ و ﺳﺮﻳﺎن او در ﻣﻌﺎﻟﻴﻞ ﻫﺮ ﻣﻌﻠﻮل ﻫﻤﺔ ﻣﻌﺎﻟﻴﻞ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﹸﻛ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:31‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻋﻴﻦ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺘﺠﻠّﻲ ﺑﺼﻮرت ﻣﻈﻬﺮ و ﺗﻔﺎوت ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎراﺳﺖ‪ .‬از ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻏﻴﺮ وﺟﻬﻪ ﻇﻬﻮر ﻧﻴﺴﺘﻲ اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر از ﻇﺎﻫﺮ‪ .‬ﻗﺎ ﹶﻝ‬ ‫ﻚ و ﺗﻤﺎم ﻇﻬﻮرات ﻇﻬﻮر ﺻﻔﺎت ﺣﻖّ اﺳﺖ ﭘﺲ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺑﺎري ﭼﻮن‬ ‫ﺲ ﹶﻟ َ‬ ‫ﺴﻴْﻦ )ﻉ( ﹶﺍَﻳﻜﹸﻮ ﹸﻥ ِﻟ َﻐ ْﻴ ﹺﺮ َﻙ ِﻣ َﻦ ﺍﻟ ﱡﻈﻬُﻮ ﹺﺭ ﻣﺎ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﻣﻘﺪورات او ﻏﻴﺮﻣﺘﻨﺎﻫﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:32‬‬ ‫ﻋﻠﻢ ﻋﻴﻦ ذات اﺳﺖ و ﻋﻠﻢ اﺿﺎﻓﻪ اﺳﺖ ﺑﻴﻦ ﻋﺎﻟ‪‬ﻢ و ﻣﻌﻠﻮم در درﺟﺔ ﻣﻌﻠﻮم و ﻋﺎﻟﻤﻴ‪‬ﺖ و ﻣﻌﻠﻮﻣﻴ‪‬ﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻠﻢ و‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ و ﻣﻌﻠﻮم ﻳﻜﻲ ﮔﺮدد ﭘﺲ ﻋﻠﻢ او ﺑﺤﻀﻮر ﺧﻮد ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ‪ ،‬و ذات ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺘﺎج اﺳﺖ در ﻋﻠﻢ ﺑﻌﻠﻤﻲ ﻏﻴﺮ ذات و ﻣﻌﻠﻮم‬ ‫ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ و ﻣﻤﻜﻦ در درﺟﺔ واﺟﺐ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﻧﻪ ﺣﻖّ ﺷﺪ ﺑﻨﺪه ﻧﻪ ﺑﻨﺪه ﺧﺪا ﺷﺪ‬

‫ﺗـﻌﻴـّﻦ ﺑـﻮد ﻛﺰ ﻫﺴﺘﻲ ﺟﺪا ﺷﺪ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:33‬‬

‫ﷲ ﻭَﻻﺷَﻲ َﺀ َﻣ َﻌﻪُ َﻭ ﹶﺍﻟﹾﺂ ﹶﻥ ﻛﹶﻤﺎﻛﺎ ﹶﻥ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﻤﻜﻨﺎت ﺑﺮ ﻗﺪر اﺳﺘﻌﺪادات از ﻋﻠﻢ و ﻗﺪرت و ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻔﺎت ﺑﻬﺮه ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﭘﺲ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍ ُ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:34‬‬ ‫‪73‬‬

‫‪74‬‬

‫ادراك ﺗﺸﺄ ّن ذات اﺳﺖ در ﻣﻘﺎم ﻣ‪‬ﺪ‪‬رك ﺑﺼﻮرت ﻣ‪‬ﺪ‪‬رك‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:35‬‬ ‫ﺕ ﺍﷲ اﺳﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ َﻭ َﺗ ﹶﻔ ﱡﻜﺮُﻭﺍ ﰲ ﺍﻵﺋِﻪ و اﻧﻜﺎر ﻣﻨﻜﺮ ﻋﺎرﺿﻲ‬ ‫ادراك ذات ﻓﻄﺮﻳﺴﺖ ﻧﻪ ﻓﻜﺮي ﻟﻬﺬا ﻻَﺗ ﹶﻔ ﱡﻜﺮُﻭﺍ ﰲ ﺫﺍ ِ‬

‫‪75‬‬

‫اﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﺑﻪ ﺳﺆال َﻳﻘﹸﻮﹸﻟﻦﱠ ﺍﷲ اﺳﺖ و زاﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:36‬‬ ‫ﻗﺒﻞ ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ و ﺑﻌﺪ از ﭼﻪ ﺟﺎﺳﺖ؟ ﺗﺎ ﻗﺪرت ﻗﺒﻞ اﻟﻔﻌﻞ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﻊ اﻟﻔﻌﻞ ﻳﺎ ﺑﻌﺪ اﻟﻔﻌﻞ؟ ﻣﻘﺪور و ﻣﻤﻜﻦ ﻗﺒﻞ اﻟﻔﻌﻞ ﻣﻤﻜﻦ و‬ ‫ﻚ‪:‬‬ ‫ﺑﻌﺪ اﻟﻔﻌﻞ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﭽﻪ واﺟﺐ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﻧﺪارد ﹸﻛ ﱡﻞ َﻣ ْﻦ َﻋ ﹶﻠﻴْﻬﺎ ﻓﺎ ٍﻥ َﻭ ُﻳﺒْﻘﻲ َﻭ ْﺟﻪُ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ازل ﻋﻴﻦ اﺑﺪ اﻓﺘﺎد ﺑﺎﻫﻢ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:37‬‬ ‫ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺪورﺧﻮد ﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺧﻄﻲ‪‬اﺣﺪاث ﻛﺮد ﻓﻘﻂ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻤﻪ از وﻫﻢ ﺗﻮ اﺳﺖ از ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻴﺮ‪ ،‬ﻛﻪ ﻧﻘﻄﻪ‬ ‫داﺋﺮه اﺳﺖ از ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻴﺮ از ﺳﺮﻋﺖ ﺗﺠﺪ‪‬د ﻫﺴﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﭼﻮن داﺋﺮه ﺷﻌﻠﻪ ﺟﻮ‪‬اﻟﻪ‪ 76‬و ﺧﻂّﻗﻄﺮه ﻧﺎزﻟﻪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:38‬‬ ‫‪77‬‬

‫ﺻﻔﺎت ﺳﻠﻮب ﻣﻨﺸﺎء اﻧﺘﺰاع آﻧﻬﺎ ﺑﻪ وﺟﻬﻲ ذات اﺳﺖ و ﺑﻪ وﺟﻬﻲ ﻓﻌﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻏﻴﺮ اﺳﺖ و ﺑﻪ وﺟﻪ ذات ﻋﻴﻦ ذاﺗﻨﺪ و ﺑﻪ‬ ‫‪ –73‬ﺗﺸّﺄن‪ :‬ﻣﺼﺪر ﺑﺎب ﺗﻔﻌ‪‬ﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺷﺄن ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫‪ –74‬ﻣ‪‬ﺪر‪‬ك‪ :‬اﺳﻢ ﻣﻔﻌﻮل اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ آﻧﭽﻪ درك ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –75‬ﻋﺎرﺿﻲ‪ :‬ﻧﺴﺒﺖ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﺎرض‪ ،‬ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺻﻠﻲ‬ ‫‪ –76‬ﺟ‪‬ﻮ‪‬اﻟﻪ‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﺟﻴﻢ و ﺗﺸﺪﻳﺪ واو( ﺑﺴﻴﺎر ﺟﻮﻻن ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –77‬ﺳﻠﻮب‪ :‬ﻫﻨﻮز ﺗﻤﺎم ﻧﺎﺷﺪه‬

‫‪31‬‬


‫ﺲ ﻓِﻲ ﺍﻟﺪّﺍ ﹺﺭ ﹶﻏ ْﻴﺮُﻩُ َﺩﻳّﺎﺭٌ‪.‬‬ ‫وﺟﻬﻲ ﻣﺘﻐﺎﻳﺮﻧﺪ و ﻏﻴﺮ ذات ﻣﻘﻬﻮر ذات اﺳﺖ‪ .‬ﹶﻓ ﹶﻠ ْﻴ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:39‬‬ ‫وﺟﻮب ﺻﻔﺖ وﺟﻮد‪ ،‬و اﻣﻜﺎن ﺻﻔﺖ اﻋﻴﺎن‪ ،‬و اﻋﻴﺎن ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﻤﻜﻨﺎﺗﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻤﻜﻨﺎت وﺟﻮد ﮔﻴﺮﻧﺪ و ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮﻧﺪ در ﻇﻬﻮر وﺟﻮد‬ ‫و ﺗﻘﺮّر ﻧﺤﻮي از وﺟﻮد اﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﺴﺐ ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﻋﺪﻣﻲ‪ ،‬و اﻋﻴﺎن ﻣﻈﺎﻫﺮ اﺳﻤﺎء‪ ،‬و اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت راﺟﻊ ﺑﻪ ذات‪ ،‬و اﺳﻤﺎء ﻓﻌﻞ در‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻪ ذات ﻋﻴﻦ ذات‪ ،‬و اﻣﺘﻨﺎع ﺻﻔﺖ اﺳﻤﺎء ﻣﺴﺘﺄﺛ‪‬ﺮِه‪ 78‬ﺑﺮاي ذات و وﺟﻮب ﻣﻨﺘﺰع از ذات اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﭼﺸﻢ ﺑﻤﺎل ﺑﺒﻴﻦ وﺟﻮب ﻛﺠﺎ؟ اﻣﺘﻨﺎع ﭼﻴﺴﺖ؟ اﻣﻜﺎن درﻛﺠﺎﺳﺖ؟ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻤﻊ ﺿﺪ‪‬ﻳﻦ ﻧﺸﺎﻳﺪ و ﻋﺎﻟﻢ ﺣﻖّﺗﻤﺎم‬ ‫ﺟﻤﻊ اﺿﺪاد اﺳﺖ اﺣﺎﻃﻪ ﺑﻲ رﻓﺎﻗﺖ ﺿﺪ‪‬ﻳﻦ ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد‪:‬‬ ‫اﺻﻞ ﻫﻤﻪ وﺣﺪت ذاﺗﺴﺖ و ﺑﺲ‬

‫ﻛﺜﺮت ﺻﻮرت ز ﺻﻔﺎﺗﺴﺖ و ﺑﺲ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:40‬‬

‫اﻣﻜﺎن ذاﺗﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ و ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻌﻠﻮم ﺣﻖّ اﺳﺖ و ﺣﻖّﻋﻴﻦ ﻋﻠﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﻣﻜﺎن ﻋﻴﻦ وﺟﻮب و وﺟﻮب ﺟﻮﻫﺮ اﻣﻜﺎن‪،‬‬ ‫اﻣﺘﻨﺎع ﺑﻪ وﺟﻪ وﺟﻮدي اﻣﻜﺎن‪ ،‬ﭘﺲ‪ِ ،‬ﺍﻧّﺎ ِﻟﻠﹼ ِﻪ َﻭِﺍﻧّﺎ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﺭﺍ ﹺﺟﻌُﻮ ﹶﻥ‪:‬‬ ‫ﺗـﻌﻴ‪‬ـﻨـﻬـﺎ اﻣـﻮر اﻋﺘـﺒـﺎرﻳـﺴـﺖ‬

‫وﺟﻮد اﻧﺪرﻛﻤﺎل ﺧﻮﻳﺶ ﺳﺎرﻳﺴﺖ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:41‬‬

‫ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﺧﺎرﺟﻲ ﻣﺮﻛّﺐ اﺳﺖ ﺣﺘّﻲ ﺑﺴﻴﻂ ﻣﺮﻛّﺐ اﺳﺖ و ﻣﺠﺘﻤﻊ اﺳﺖ از وﺟﻮد و ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ‪ ،‬و ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﺑﺪون وﺟﻮد ﻋﺪم‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺎ ﻗﻄﻊ ﻧﻈﺮ از وﺟﻮد ﺧﺎﻟﻲ از وﺟﻮد و ﻋﺪم اﺳﺖ ﭘﺲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺟﺰ وﺟﻮد‪ ،‬و ﻋﺪم ﻣﻘﺎﺑﻞ وﺟﻮد و واﺣﺪاﺳﺖ ﺑﺪون ﺗﻤﺎﻳﺰ‪ ،‬و از‬ ‫ﺗﺮﻛﻴﺐ وﺟﻮد و ﻋﺪم ﺑﺎ ﻫﻢ ﻋﻘﻞ ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﺑﺮﻣﻲدارد و ﻣﻤﻜﻨﺎت ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﮔﺮدﻧﺪ و ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺑﻴﻦ وﺟﻮد و ﻋﺪم ﻧﺸﺎﻳﺪ اﻟّﺎ ﺑﻮﺟﻮد‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﻤﻪ رﻧﮓ وﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:42‬‬ ‫ﻗﻠﺐ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و ﻧﻴﺴﺖ از روي ﻧﻴﺴﺘﻲ ﻫﺴﺖ ﻧﮕﺮدد‪ ،‬از اﻋﺘﺒﺎر ﻫﺴﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺴﺖ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻧﻴﺴﺘﻲ ﺧﻮد‬ ‫ﷲ ﺑﺎ ِﻃﻞﹲ َﻭ ﹸﻛ ﱞﻞ ﻧَﻌﻴ ﹴﻢ‬ ‫ﻼﺍُ‬ ‫ﺖ ﻗﺎﹶﻟ ْﺘﻪُ ﺍﻟ َﻌ َﺮﺏُ‪ ،‬ﹶﻗ ْﻮﻝﹸ ﹸﻟَﺒ ْﻴﺪٍ‪ ،‬ﹶﺍﻻ ﹸﻛ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﻣﺎ َﺧ ﹶ‬ ‫ﺻﺪَﻕ َﺑ ْﻴ ِ‬ ‫ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬ﺑﻘﺎء و ﻓﻨﺎ اﻋﺘﺒﺎرﻳﺴﺖ‪ ،‬ﻧﺒﻲ‪) ‬ص( ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﹶﺍ ْ‬ ‫ﻻﻣَﺤﺎﹶﻟ ﹶﺔﺯﺍِﺋﻞﹲ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:43‬‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺮﻛّﺐ اﺳﺖ و ﻛﻠّﻲ اﺳﺖ وﺟﻮد ﻫﻜﺬا ﻛﻠّﻲ اﺳﺖ ﺑﺠﺰ وﺟﻮد واﺟﺐ ﻛﻪ ﻣﺘﻌﻴ‪‬ﻦ ﺑﺬات اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﻖّﻏﻴﺮ ﻣﻮﺟﻮد‬ ‫اﺳﺖ و ﻣﻌﺮّاﺳﺖ از ﺗﻘﻴ‪‬ﺪ‪ ،‬ﭘﺲ وﺟﻮد ﺣﻖّﻋﺎرض ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ اوﺳﺖ و ﺑﺲ‪ ،‬ﺟﺰﺋﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺪون ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺖ و ﺑﺪون ﻛﻞّ‪،‬‬ ‫ﭼﻮن او ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﻛﻞّ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:44‬‬ ‫ﺤ ْﻤ ُﺪ ِﻟﻠﹼ ِﻪ ﺣﺼﺮ ﺣﻤﺪ اﺳﺖ در او‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺷﺪ ﺻﻔﺎت او‬ ‫ﺻﻔﺎت ﻛﻤﺎل و ﺟﻤﺎل ﺣﻖّ را ﺷﺎﻳﺪ و ﺑﺲ و داراي ﺗﻤﺎم اوﺳﺖ ﻭَﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮق ﻛﻪ داراي ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ در او ﮔُﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻨﺰّه از ﻫﻤﻪ اﺳﺖ ﺗﻨﺰﻳﻪ او ﻛﻪ ﺗﺠﺮﻳﺪ اوﺳﺖ از ﺻﻔﺎت ﺗﺸﺒﻴﻪ‬ ‫اوﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻏﻴﺮ آن ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻛﻪ از آن ﻣﺠﺮّد ﺷﺪه و ﺗﻘﻴ‪‬ﺪ ﺑﻪ ﺗﻨﺰّه او ﺣﺘّﻲ ﺗﻘﻴ‪‬ﺪ ﺑﻪ اﻃﻼق ﺗﺤﺪﻳﺪ اوﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻘﺎﺑﻞ آورد و‬ ‫از ﭼﻪ ﻣﻨﺰّه ﺑﺎﺷﺪﻛﻪ از او ﺧﺎرج ﺑﺎﺷﺪ؟ َﻣ ْﻦ َﺣﺪﱠﻩُ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﻋﺪﱠﻩُ َﻭ َﻣ ْﻦ َﻋﺪﱠﻩُ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ ﹶﺛﻨّﺎ ُﻩ َﻭ َﻣ ْﻦ ﹶﺛﻨّﺎ ُﻩ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﺟﺰّﺍ ُﻩ َﻭ َﻣ ْﻦ َﺟﺰّﺍ ُﻩ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﺟ ﹺﻬ ﹶﻠﻪُ ﭘﺲ ﻣﻨﺰّه‬ ‫ﻣﺸﺒ‪‬ﻪ اﺳﺖ و ﺗﺸﺒﻴﻪ او ﺑﻪ ﭼﻴﺴﺖ؟ اﮔﺮ ﻧﻘﺎﻳﺺ ﻋﺪﻣﻲ اﺳﺖ و ﺧﻴﺮات را او داراﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺸﺒﻴﻪ اﻇﻬﺎر داراﺋﻲ او و اﻧﺤﺼﺎر داراﺋﻲ‬ ‫‪ –78‬ﻣ‪‬ﺴﺘﺄﺛ‪‬ﺮِ‪ :‬اﺛﺮﮔﺬارﻧﺪه‬

‫‪32‬‬


‫در اوﺳﺖ ﻫﻤﻪ را در ﻣﺮآت ﺧﻮد دﻳﺪه ﺻﻮرت اﺷﻴﺎء در ﺧﻮد دﻳﺪ ﺧﻮد را در اﺷﻴﺎء ﺟﻠﻮه ﮔﺮدﻳﺪ از ﻛﺜﺮت اﺣﺎﻃﻪ ﻧﺎﭘﻴﺪا‬ ‫ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﮔﺮ ﺗﻤﺎم اﻃﺮاف آﺋﻴﻨﻪ ﺑﺎﺷﺪآﺋﻴﻨﻪ دﻳﺪه ﻧﺸﻮد ﺑﻠﻜﻪ اﻧﻜﺎر ﺷﻮد‪ ،‬آﻳﻨﻪ در ﺻﻮرت ﺻﻮرت درآﻳﻨﻪ دﻳﺪه ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺲ ﹶﻛ ِﻤ ﹾﺜ ِﻠ ِﻪ َﺷ ْﻲﺀُ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻛﻔﺮاﺳﺖ و ﺗﻨﺰﻳﻪ ﺗﻌﻄﻴﻞ و درﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺼﻪُ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻋﻴﻦ ﺗﻨﺰﻳﻪ ﺗﻨﺰﻳﻪ ﻋﻴﻦ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﹸﻛ ﱡﻞ ﰲ ﹸﻛﻞﹼ‪َ ،‬ﻣ ْﻦ َﺷﺒﱠ َﻬﻪُ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﻧﻘﱠ َ‬ ‫ﲑﺗﺸﺒﻴﻪ ﺑﻠﻜﻪ ﹶﻛ ِﻤ ﹾﺜ ِﻠ ِﻪ ﺗﺸﺒﻴﻪ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺲ ﹶﻛ ِﻤ ﹾﺜ ِﻠ ِﻪ َﺷ ْﻲﺀٌ ﺗﻨﺰﻳﻪ اﺳﺖ َﻭ ﻫُ َﻮ ﺍﻟﺴﱠﻤﻴ ُﻊ ﺍﻟﺒﱠﺼ ﹺ‬ ‫ﺣﻖّ ﻫﺮ دو ﻣﺮدود و ﮔﻢ اﺳﺖ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﺟ َﻤ َﻊ َﺑ ْﻴَﻨﻬُﻤﺎ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫و ﻟﻬﺬا در ﻫﺮ ﺟﺎي ﻗﺮآن ﺣﻤﺪ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﺎ ﺗﺴﺒﻴﺢ و ﻫﺮ ﺟﺎ ﺗﺴﺒﻴﺢ ذﻛﺮﺷﺪه ﺑﺎ ﺣﻤﺪ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﻳﺎ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻫﺮﻳﻚ ﺷﺪه‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:45‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻊ ﻛﻞ ﺗﻨﺰﻳﻪ و ﺗﺸﺒﻴﻪ را ﺑﺎ ﻫﻢ دارد‪ ،‬ﻣﺼﻨﻮع ﺑﻴﻦ ﻣﺸﺒِّﻪ ﻣﻔﻮ‪‬ض‪ 79‬اﺳﺖ‪ ،‬ﺻﻨﻊ ﺑﻴﻦ ﻣﻨﺰّة و ﻣ‪‬ﺠﺒ‪‬ﺮ‪ ،‬ﭘﺲ ﺻﻨﻊ را در ﻣﺼﻨﻮع‬ ‫دﻳﺪن ﻛﻤﺎل اﺳﺖ‪ ،‬وﺣﺪت در ﻛﺜﺮت و ﻛﺜﺮت در وﺣﺪت دﻳﺪن ﺗﻤﺎم اﺳﺖ و ﺗﻨﺰﻳﻪ ﺑﻪ ﺻﻔﺎت ﺟﻼل و ﺗﺸﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﺻﻔﺎت‬ ‫ﺟﻤﺎل اﺳﺖ ﻫﺮﻛﺪام ﻳﻚ ﺑﺎل ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺣﻀﺮت ﻣﺘﻌﺎل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:46‬‬ ‫ﻋﻠﻢ ﻣﻮاﻓﻖ ﻣﻌﻠﻮم و داﻧﺪ آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺸﻮد‪:‬‬ ‫ﮔـﺮ ﻣﻲ ﻧﺨﻮرد ﻋﻠﻢ ﺧﺪا ﺟﻬﻞ ﺷﻮد‬

‫ﻣﻲ ﺧﻮردن او ﺣﻖ ز ازل ﻣﻲداﻧﺴﺖ‬

‫و ﻫﻜﺬا ﻋﺬاب ﻣﺘﺮﺗّﺐ ﺑﺮآن ﻣﻲ ﺧﻮردن را ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد ﻳﺎ ﻧﻪ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﻣﺸﻴّﺔ ﺍﷲ ﺍﻇﻬﺎﺭﻣﺎﰲ ﺍﻟﻌﻠﻢ اﺳﺖ ﻣُﻮﺍ ِﻓﻘﹰﺎ‬ ‫ِﻟ ﹾﻠ َﻤ ْﻌﻠﹸﻮ ْﻡ ﭘﺲ ﻋﻠﻢ ﺣﻖّ ﺧﻄﺎ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﻣﻌﻠﻮم ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ذات اوﺳﺖ ﻣﻌﻠﻮم ﺣﻖّ اﺳﺖ و ﻋﻠﻢ ﻣﻮﺟﺪ ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﺆﺛّﺮ او ﻧﻴﺴﺖ ﻋﻠﻢ‬ ‫ﺣﻖّﺳﻔﻴﺪ را ﺳﻴﺎه ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ اﮔﺮﺳﻴﺎه ﺑﺎﺷﺪ ﺳﻴﺎه اﺳﺖ ﻧﻪ ﺳﻔﻴﺪ‪:‬‬ ‫ﻧـﺰد ﻋﻘﻼ ز ﻏﺎﻳﺖ ﺟﻬﻞ ﺑـﻮد‬

‫ﻋﻠﻢ ازﻟﻲ ﻋﻠّﺖ ﻋﺼﻴﺎن ﻛﺮدن‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:47‬‬

‫ﻓﻌﻞ اﺿﺎﻓﻪ اﺳﺖ ﻓﺎﻋﻠﻴ‪‬ﺖ و ﻣﻨﻔﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﻣﻨﺘﺰﻋﻪ اﺿﺎﻓﻪ اﺳﺖ و در ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻣﻀﺎفاﻟﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﺿﺎﻓﻪ او اﺷﺮاق او‪ ،‬ﻓﻌﻞ او ﻗﻮل او‪ ،‬ﻗﻮل‬ ‫او ﻓﻌﻞ او ﻛﹸ ِﹺﻦ او اﻳﺠﺎد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻓﺎﻋﻠﻴ‪‬ﺖ ﺑﻪ ﺗﺸّﺄن ﻓﺎﻋﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺸﺄن ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻣ‪‬ﻨْﻮ‪‬ﺟِﺪ‪ 80‬و ﻇﻬﻮر ﻓﻌﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺸﺄن ﻓﺎﻋﻞ اﻣﺮ ﺣﻘﻴﻘﻲ اﺳﺖ ﻧﻪ اﺿﺎﻓﻲ‪،‬‬ ‫اﻋﺘﺒﺎري اﺿﺎﻓﻪ وﺟﻮدﻳ‪‬ﻪ اﺳﺖ و ذات ﺣﻖ ازﻟﻲ و اﺑﺪﻳﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻓﻴﺾ ﺑﺎري ﻏﻴﺮﻣﻨﻘﻄﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺎﻟﻢ و آدم ﺣﺎدث اﺳﺖ‪،‬‬ ‫و اﮔﺮ ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﭙﺮﺳﻲ از ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻞّ ﺟﻮاب آﻳﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﻞ از آن ﻋﺎﻟﻤﻲ و آدﻣﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﻮده‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:48‬‬ ‫ﻓﻌﻞ او اوﺳﺖ ﺑﺎ اﻋﺘﺒﺎر ﺳﺮﻳﺎن در ﻫﻴﺎﻛﻞ‪ ،‬و ﻧﺎم اﻳﻦ ﻣﻘﺎم اﺳﺖ؛ ﻇﻬﻮر‪ ،‬و ﺳﺮﻳﺎن‪ ،‬و اﻓﺎﺿﻪ‪ ،‬و ﺗﺠﻠّﻲ‪ ،‬و اﺷﺮاق‪ ،‬و اﺿﺎﻓﻪ‬ ‫اﺷﺮاﻗﻴ‪‬ﺔ‪ ،‬و ﻧﻮرﻛﻪ ﺳﺮﺣﺪ‪ ‬ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻈﻬﺮ و ﺣﻖّ و ﻣﺘﺤﻘّﻖ و ﺧﺎﻟﻖ و ﻣﺨﻠﻮق و ﺳﺎري و ﺟﺎري و ﻣﻔﻴﺾ و ﻣﺴﺘﻔﻴﺾ و ﻧﻴ‪‬ﺮ و‬ ‫ﻣﺸﺮق و ﻣﻨﻴﺮ و ﻣﺴﺘﻨﻴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺳﺮﺣﺪ‪ ‬ﻏﻴﺐ ﻣﻄﻠﻖ و ﺷﻬﺎدت و ﺳﺮﺣﺪ‪ ‬اﻣﻜﺎن و وﺟﻮب و ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮك و ﻧﻬﺎﻳﺖ اﻟﺨَﻄّﻴﻦ و‬ ‫ﺴَﻨَﺘ ْﻴ ﹺﻦ اﺳﺖ و اراده اﺳﺖ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري و ﻣﻘﺪ‪‬م ﺑﺮ او ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري و ﻣﺆﺧّﺮﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري‪ ،‬و ﻧﻴﺰ ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﺻ َﻐﺮُ ِﻣ ْﻦ َﺭﺑّﻲ ﹺﺑ َ‬ ‫ﻣﻘﺎم ﹶﺍ ْ‬ ‫ﻗﻮل ﺣﻖّ و ﻛﻠﻤﻪ ﻛﹸﻦ َﻭ َﻧ ﹶﻔﺲُ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤ ْﻦ و ﻣﺪاد‪ 81‬و ﺟﻠﻮه ازل و اﺑﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﺑﺮﮔﺸﺖ وﻻﻳﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ و ﻣﻘﺎم ﻣﺤﻤﻮد و ﻟﻄﻴﻔﻪ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳ‪‬ﻪ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﺑﻪ اﻳﻦ دو اﻋﺘﺒﺎر ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬ ‫‪ –79‬ﻣ‪‬ﻔﻮِّض‪ :‬واﮔﺬارﻧﺪه – ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –80‬ﻣ‪‬ﻨْﻮ‪‬ﺟِﺪ‪) :‬وﺟﺪ(آﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻗﻠﺐ ﺑﺪون ﺗﺼﻨﻊ و ﺗﻜﻠﻒ وارد ﺷﻮد‬ ‫‪ –81‬ﻣﺪاد‪ :‬ﺳﻴﺎﻫﻲ دوات‬

‫‪33‬‬


‫و زﻳﻦ دم ﺷﺪ ﻫﻮﻳـﺪا ﺟﺎن آدم‬

‫از اﻳﻦ دم ﮔﺸﺖ ﭘﻴﺪا ﻫﺮ دو ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:49‬‬

‫ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﺎزﻟﻪ ﺧﺮوج ﻧﻔﺲ اﺳﺖ و ﺻﺎﻋﺪه‪ 82‬ﺑﺮﮔﺸﺖ اﺳﺖ اﻣﺎ آﻣﺪ و ﺷﺪ اﻋﺘﺒﺎر اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺷﺪن ﭼﻮن ﺑﻨﮕﺮي ﺟﺰآﻣﺪن ﻧﻴﺴﺖ‪،‬‬ ‫و اﻳﻦ اﺳﺖ رﺑﻂ ﺑﻴﻦ ﺣﺎدث و ﻗﺪﻳﻢ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:50‬‬ ‫ﺣﺎدث ﻛﺠﺎ ﺑﻮد ﺗﺎ رﺑﻂ ﺣﺎدث ﺑﻪ ﻗﺪﻳﻢ ﮔﻮﺋﻴﻢ؟! ﺣﺪوث ﺣﺎدث رﺑﻂ اﺳﺖ و رﺑﻂ و ﺟﻠﻮات ﺣﺪود ﺑﻲﺣﺪ‪‬ياﻧﺪ‪ ،‬و ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت‬ ‫اﻣﻮر اﻋﺘﺒﺎري و از اوﺳﺖ و ﺑﻪ او ﺑﺮﮔﺮدد‪:‬‬ ‫ﺑﺠـﺰ واﺟﺐ دﮔﺮ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﺎﻧﺪ‬

‫ﭼﻮ ﻣﻤﻜﻦ ﮔﺮد اﻣﻜﺎن ﺑﺮﻓﺸﺎﻧﺪ‬

‫ﺐ ﹶﻟ ْﻢ ﻳُﻮ َﺟ ْﺪ ﮔﻮﺋﻴﻢ آن ﺷﻲء اﺿﺎﻓﻪ ﺣﺎدث اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ اﺿﺎﻓﻪ در ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻃﺮﻓﻲ ﻧﺠﺴﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﺠ ْ‬ ‫ﺣﻜﻤﺎءﮔﻮﻳﻨﺪ ﺍﻟﺸﱠ ْﻲ ُﺀ ﻣﺎﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹺ‬ ‫ﺨﻠﹸﻮﻗﺎِﺗ ِﻪ‪.‬‬ ‫ﺴ ِﺔ َﻣ ْ‬ ‫ﺸ ْﻲ ٍﺀ ﺧﺎﻟﻖ و ﻣﺨﻠﻮق ﻳﻜﻲ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻳﺎ َﻣ ْﻦ َﺟﻞﱠ َﻋ ْﻦ ﻣُﺤﺎَﻧ َ‬ ‫ﻣﺒﺪء ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺳُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ ﺍﻟﱠﺬﻱ َﻣ ﹶﻠﹶﺄ ﹶﺍﺭْﻛﺎ ﹶﻥ ُﻭﺟُﻮ ِﺩ ﻛﹸﻠﱢ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:51‬‬ ‫ارﺗﺒﺎط ﺻﻮرت ﻋﻘﻠﻲ ﺑﺎ ﻣﻌﻘﻮل و ﺧﺎرج ﻣﻌﻠﻮم‪ .‬و ارﺗﺒﺎط ﻛﻠّﻲ و ﺟﺰﺋﻲ ﺑﺎ ﻋﺪم ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻤﺎﻳﺎن اﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﺎﻣﻊ ﻇﻬﻮر و وﺟﻮد‬ ‫ﺧﺎرﺟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﻋﻘﻠﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺟﺎﻣﻊ ﺑﻴﻦ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺑﺎري و ﺗﺠﻠﻴ‪‬ﺎت ﻋﻴﻨﻲ و ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻫﻤﺎن وﺟﻮد ﻋﻴﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺳﺎرﻳﺴﺖ و ﻣﻈﻬﺮ اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر رﺑﻂ اﺳﺖ ﺑﻴﻦ ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻈﻬﺮ‪:‬‬ ‫ﺟﻮد ﺗﻮ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺑﻮد ﻫﻤﻪ‬

‫اي ز وﺟﻮد ﺗﻮ ﻧﻤﻮد ﻫﻤﻪ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:52‬‬

‫ﺑﻠﻮﺣﻲ‪ 83‬ﻳﺎ ﻧﻘﺸﻲ در ﻋﻘﻞ‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﻛﻪ ﺻﻔﺖ ذات اﺳﺖ درﺳﺖ ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻛﻪ در ﻣﺮﺗﺒﺔ ﺧﻮد ﻧﺎدار و ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﻧﺎدارﮔﺮدد‪،‬اﻋﺘﺒﺎر‬ ‫ﻧﺴﺒﺘﻲ ﺑﻪ ذات ﻋﻴﻦ ذات ﻧﺸﻮد و ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺪ‪‬م ﻧﮕﺮدد‪ ،‬ﭘﺲ در ﺳﻪ ﻣﻘﺎم ﻳﻚ اﺳﺖ اﮔﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻋﺘﺒﺎر ﻧﺸﻮد و ﻋﻠﻢ ﻧﻔﺲ ﺑﻪ ذات‬ ‫ﺧﻮد ﻋﻴﻦ ﻋﻠﻢ ﺑﻪ ﻗﻮي و ﺻﻮر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:53‬‬ ‫رﺣﻤﺎن و رﺣﻴﻢ دو ﺑﺎل اﻟّﻠﻬ‪‬ﻨﺪ و رﺣﻤﺖ رﺣﻤﺎﻧﻲ و رﺣﻴﻤﻲ دو ﭘﻠﺔ ﻓﻴﺾ ﻣﻘﺪ‪‬س و ﺗﺠﻠّﻲ ﻇﻬﻮري و ﻧﻤﺎﻳﺶ اﺳﻢ ذات اﺳﺖ‪،‬‬ ‫رﺣﻤﺖ ﻛﻪ ﻓﻀﻞ و اﻣﺘﻨﺎن‪ 84‬اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺪ و ﻣﻈﻬﺮ اﺷﻴﺎء و رﺣﻴﻤﻴ‪‬ﺖ ﻣﻜﻤ‪‬ﻞ آﻧﻬﺎﺳﺖ‪ ،‬رﺣﻤﺎن ﻫﻤﺪوش اﺳﻢ اول و رﺣﻴﻢ ﻳﺎور‬ ‫اﺳﻢ آﺧﺮاﺳﺖ‪ ،‬رﺣﻤﺎن آﻓﺮﻳﻨﻨﺪه اﺳﺖ رﺣﻴﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪه اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري رﺣﻤﺎن ﻗﻮس ﻧﺎزل و ﺑﺎﻃﻦِ اﺳﻢ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ و‬ ‫رﺣﻴﻢ ﻗﻮس ﺻﺎﻋﺪ و ﺑﺎﻃﻦِ اﺳﻢ ﺑﺎﻃﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:54‬‬ ‫ﺗﻦ آﻳﺔ ﺟﺎن و ﺟﺎن ﻧﻤﻮﻧﺔ ﺟﺎﻧﺎن اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻮﺟﻮدات ﻇﻬﻮرات رﺣﻤﺖ رﺣﻤﺎن ﺟﻠﻮه َﻧ ﹶﻔﺲُ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ و او ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﻨﺪه اﻋﻴﺎن و‬ ‫اﻋﻴﺎن ﻣﻼﺑﺲ‪ 85‬اﺳﻤﺎء و اﺳﻤﺎء ﻧﻤﺎﻳﺶ واﺣﺪﻳ‪‬ﺖ و آن ﺗﻔﺼﻴﻞ اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ ذات اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎﻃﻦ و ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻘﺎﺑﻠﻨﺪ اﻣ‪‬ﺎ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺟﺎن و ﺗﻦ‬ ‫‪ –82‬ﺻﺎﻋﺪه‪ :‬ﺑﺎﻻ روﻧﺪه – ﺻﻌﻮد ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –83‬ﺑ‪‬ﻠﻮﺣﻲ‪ :‬ﭼﺎﻫﻲ ﻛﻪ آب آن ﺧﺸﻚ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ– ﻣﺮدي ﻛﻪ ﻗﻄﻊ ﻛﻨﻨﺪه رﺣﻢ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪ –84‬اﻣﺘﻨﺎن‪ :‬ﻣﻨﺖ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ– ﻣﻨﺖ داﺷﺘﻦ – ﺳﭙﺎﺳﮕﺰار ﺑﻮدن– ﻧﻌﻤﺖ دادن‪ -‬ﻣﻨﺖ ﮔﺬاﺷﺘﻦ‬ ‫‪ –85‬ﻣ‪‬ﻼﺑِﺲ‪ :‬ﭘﻮﺷﺎﻧﻨﺪه– ﻟﺒﺎس ﺑﺮ ﺗﻦ ﻛﻨﻨﺪه‬

‫‪34‬‬


‫ﺑﻠﻜﻪ ﭼﻮن ﺟﺎن و ﺗﻦ ﻣﺘّﺤﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ اﻣﺎ واﺣﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﹸﻛ ﱡﻞ َﻳ ْﻮ ﹴﻡ ﻫُ َﻮ ﰲ ﺷَﺄ ٍﻥ ﻫﺮ آن در زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﻏﻴﺐ و ﺷﻬﺎدت ﺑﻪ ﻟﺒﺎﺳﻲ‬ ‫ﺟﻠﻮهﮔﺮ اﺳﺖ ﭼﻮن ﻇﻬﻮرات ﻧﻔﺲ ﺑﻪ ﺻﻮر‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:55‬‬ ‫ﷲ َﻭ ﹶﺍﻟﹾﺂ ﹸﻥ ﻛﹶﻤﺎ ﻛﺎ ﹶﻥ اول ﺑﺎ اﺑﺪ ﻫﻤﺪوش و ﺗﻤﺎم در اﻳﻦ‬ ‫ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎﻳﺶ از اوﺳﺖ ﹸﻛ ﱡﻞ َﻣ ْﻦ َﻋ ﹶﻠﻴْﻬﺎ ﻓﺎ ٍﻥ ﺟﻤﻠﻪ اﺳﻤﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍ ُ‬ ‫ﺳﺮوش‪:‬‬ ‫در ﺗﺠﻠّﻲ اﺳﺖ ﻳﺎ اوﻟﻲ اﻻﺑﺼﺎر‬

‫ﻳﺎر ﺑـﻲ ﭘﺮده از در و دﻳـﻮار‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:56‬‬

‫ﺟﺎن روزﻧﻪﻫﺎ ﺟﺴﺘﻪ و ﻇﻬﻮر ﻧﻤﻮده ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺑﺼﺎر ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺼﺮ را اﮔﺮ ﭘﻲ ﺑﺮي ﺟﺎن را ﺑﻔﻬﻤﻲ و ﻫﻜﺬا ﺳﻤﻊ و ﺳﺎﻳﺮ درﻫﺎ‪ ،‬و‬ ‫ﺤﻲﱡ‬ ‫اﺷﻌ‪‬ﻪ از ﻣﺠﻤﻊ ﻣﺠﺘﻤﻊ و ﺑﻪ اﺷﻌ‪‬ﻪ ﻣﻨﺸﻌﺐ ﮔﺸﺘﻪ ﭘﺲ ﻛﻼم ﻗﺪﻳﻢ اﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺣﺎدث اﺳﺖ َﻭﻫُ َﻮ ﺍﻟﺴﱠﻤﻴ ُﻊ ﺍﹾﻟﺒَﺼﲑ َﻭﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺕ و ﺣﺼﺮاﺳﺖ ﺣﻮل‪ 86‬در او و ﻫﻜﺬا ﻗﻮ‪‬ﺓ و ادراك و ﺳﻤﻊ و ﺑﺼﺮ و ﺣﻴﺎت و ﻏﻴﺮﻫﺎ‪.‬‬ ‫ﺍﻟﱠﺬﻱ ﻻَﻳﻤُﻮ ُ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:57‬‬ ‫ﻛﻞّ از وﺟﻮد و ﺑﻮﺟﻮد و او داراي ﻛﻞّ اﺳﺖ و ﻓﻴﺾ ﺣﻖ ﺑﺎ ﻫﺮ ذرهاي ﻫﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﻛﻪ ﻧﻮر رﻓﺘﻪ ﻛﻤﺎﻻت ﺟﻠﻮهﮔﺮ‬ ‫ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻠﻜﻪ درون ﺧﺎﻧﻪ ﺗﺎرﻳﻚ ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﻛﻪ روﺷﻨﻲ رﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه اﺷﻴﺎء ﻣﺮﺋﻲ اﺳﺖ ﺣﺘّﻲ در ﻣﻘﺎم ﻗﺒﻮل وﺟﻮد وﺟﻮد‬ ‫ﺑﻪ ﻗﺒﻮل ﺻﺮف ﻫﺴﺖ ﹶﻓ ﹸﻜ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﻗﺎﺑﻞ ﻳﻜﻲ ﻓﺎﻋﻞ در ﻛﻞّ ﻳﻜﻲ ﺻﺎﻧﻊ ﻳﻜﻲ و ﺧﺎك ﻳﻜﻲ‪ ،‬ﻛﻮزه و ﺧﻢ و ﻛﺎﺳﻪ و‬ ‫ﻣﻨﻘﻞ و ﺗﺨﺘﻪ درﻣﻲآﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻛﻪ اﻳﻦ ﻳﻚ ﺷﺪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( آن اﺑﻮﺟﻬﻞ‬ ‫و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺻﻮر اﺷﻴﺎء ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و آﻧﭽﻪ در ﻓﻠﺰّ اﺳﺖ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ‬ ‫ﺻﻮرت اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ اﻋﺮاض اﺳﺖ‪ .‬ﺟﻮاﻫﺮ اﻋﺮاض اﺳﺖ و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺻﻔﺎت ﻛﻪ از ﻏﻴﺮﻣﻮﺻﻮف ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر‬ ‫اوﺻﺎف از ﻏﻴﺮ ﻣﻮﺻﻮﻓﺎت اﻣﻜﺎﻧﻴ‪‬ﻪ ﺑﻲ ﺷﺒﻬﻪ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺗﺠﺰﻳﻪ اﻳﻦ واﺿﺢ ﺷﺪه ﹶﻓ ﹸﻜ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ‪:‬‬ ‫ﺗَـ ُﺪ ﹸﻝ ﻋَـﻠﻲ ﹶﺍﻧّ ُﻪ ﻭ ﺍ ِﺣ ٌﺪ‬ ‫ﺗـﺎ داﻳﺮه ﻧﻘـﻄﻪاي ﻧﻤﺎﻳﺪ‬

‫ﻭَﻓـﻲ ﹸﻛﻞﱢ ﺷَـ ﹾﺊ ٍﺀ ﹶﻟﻪُ ﺁﻳ ﹲﺔ‬ ‫ﺑﮕﺬر ز ﺧﻴﺎل و وﻫﻢ و ﺑﻨﮕﺮ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:58‬‬ ‫‪87‬‬

‫ذات ﻣ‪‬ﺬَو‪‬ت‪‬ذوات ‪ ،‬ﻋﺎرف ذات و ﻋﺎﺷﻖ ذات و ﻇﻬﻮر ذات اﺳﺖ‪ ،‬و ﺻﻔﺎت ذات ﭼﻮن ﻗﺪرت ﻣﺜﻼً ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮﻣﻮﺟﻮدات‬ ‫ﻑ ﭘﺲ ﺗﺠﻠّﻲ ﻋﻠﻲ اﻟﺪ‪‬وام‬ ‫ﻛﺜﺮات و ﻣﻮﻗﻮف ﺗﺠﻠﻴﻪ ﻣﻘﺼﻮد‪ ،‬و ﻣﻘﺼﻮد و ﺟﻼء‪ 88‬ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ اﺳﺘﺠﻼء‪ 89‬ﻛﻪ ﺍﹶﺣَﺒ ْﺒﺖُ ﹶﺍ ﹾﻥ ﺍﹸ ْﻋ َﺮ َ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:59‬‬ ‫اﮔﺮﭼﻪ واﺣﺪ ﻣﺒﺪء‪ ‬اﻋﺪاد و اﻋﺪاد اﻟﻲ ﻏﻴﺮاﻟﻨّﻬﺎﻳﻪ اﺳﺖ و در ﻫﻤﻪ اوﺳﺖ ﻟﻜﻦ‪:‬‬ ‫ﺗﻔﺎوت از زﻣﻴﻦ ﺗﺎ آﺳﻤﺎﻧﺴﺖ‬

‫ﻣﻴﺎن ﻣﺎه ﻣﻦ ﺗـﺎ ﻣﺎه ﮔﺮدون‬ ‫‪ –86‬ﺣﻮل‪ :‬ﻗﺪرت – ﻧﻴﺮو )ﻻﺣَﻮﻝ ﻭ ﻻ ﹶﻗﻮَﺓ ﺍﻻ ﺑﺎ ﺍﷲ(‬ ‫‪ –87‬ذوات‪ :‬ﺟﻤﻊ ذات‬ ‫‪ –88‬ﺟﻼء‪ :‬ﭘﺎﻛﻲ – ﺻﺎﻓﻲ‬ ‫‪ –89‬اﺳﺘﺠﻼء‪ :‬ﻃﻠﺐ ﭘﺎﻛﻲ ﻛﺮدن – ﻣﺼﺪر ﺑﺎب اﺳﺘﻔﻌﺎل اﺳﺖ‬

‫‪35‬‬


‫ﺗﻌﺪ‪‬د ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﺗﻜﺮارﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ وﺣﺪت اﻋﺘﺒﺎري وراي وﺣﺪت ذاﺗﻴ‪‬ﺔ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:60‬‬ ‫ﻧﺴ‪‬ﺎج‪ 90‬را دو ﭘﺎ ﺑﺰﻳﺮ و ﺑﺎﻻرﻓﺘﻦ‪ ،‬و ﺗﺮازو را دوﻛﻔّﻪ ﭘﺴﺖ و ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪن ﻣﻈﻬﺮاﻋﺘﺪال اﺳﺖ و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺼﺮ‪ 91‬در ﻣﻨﺎزل واﺟﺐ‬ ‫اﺳﺖ ﻧﻴﺰ ﻣﺒﺎل‪ 92‬ﻻزم اﺳﺖ‪ ،‬ﮔﻠﺸﻦ و ﻛﻠﺨﻦ‪ 93‬ﺗﻮاﻣﺎن‪ ،‬ﺧﺎر و ﮔﻞ ﺑﺎ ﻫﻢ در ﭼﻤﺎن‪ ،‬ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ‪ ،‬اﻫﺮﻣﻦ و ﻳﺰدان‪ ،‬ﻣﻠﻚ و‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن‪ ،‬ﻋﻠﻮ‪ 94‬و ﺳﻔﻞ‪ ،95‬ﻧﻴﻚ و ﺑﺪ‪ ،‬ﻟﻄﻒ و ﻗﻬﺮ‪ ،‬دو دﺳﺖ ﻛﺎر و دو ﭘﺎي رﻓﺘﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﺧﺎرج از ﻣ‪‬ﻠﻚ ﺣﻖ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬اﮔﺮ‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن را ﻧﻴﺎﻓﺮﻳﺪي ﻋﺼﻴﺎن ﻧﺸﺪي ﺷﻔﺎﻋﺖ وﺟﻮد ﻧﮕﺮﻓﺘﻲ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻞّ ﻧﺎﻗﺺ ﻣﻲﺑﻮد آدم ﺑﺪﻧﻴﺎ ﻧﻴﺎﻣﺪي ﺟﻨﻮد‪ 96‬ﭘﻴﺪا ﻧﻜﺮدي‬ ‫ﺧﺎﺗﻢ ﻇﻬﻮر ﻧﻨﻤﻮدي‪.‬‬ ‫ﻛﻨﻴﺰي ﻛﻪ ﺑﻪ اﻣﺮﺳﻠﻄﺎن ﻏﻼﻣﺎن را ﺑﺮاي اﻣﺘﺤﺎن ﺑﻪ ﻣﻌﺼﻴ‪‬ﺖ اﻧﺪازد ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻓﻄﺮت او را ﺧﻮاﻫﺪ راه ﺧﻮد رﻓﺘﻪ و اﻃﺎﻋﺖ را‬ ‫در ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻇﻬﻮر داده‪ ،‬ﺳﺒﺤﺎﻥ ﺍﷲ! ﻣﻮ را زﻳﻨﺖ رو‪ ،‬و دﻓﻊ ﺳﻔﻞ را ﺟﺬب ﻏﺬا‪ ،‬و اﺳﺘﺨﻮان راﺣﺎﻓﻆ دل‪ ،‬و روده را ﺧﻼء‬ ‫ﲔ اﻧﺴﺎن را ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻊ دل و ﻗﺎروره و ﻣﺮّه‪ 97‬و ﭼﺮك اﺳﺖ اﺣﺴﻦ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و‬ ‫ﺴﻦُ ﺍﻟﹾﺨﺎﻟِﻘ ْ‬ ‫ﷲ ﹶﺍ ْﺣ َ‬ ‫ﻣﻌﺪه ﻗﺮار داد ﹶﻓﺘَﺒﺎ َﺭ َﻙ ﺍ ُ‬ ‫ﻚ را ﻣﻘﺪ‪‬م داﺷﺖ‪ ،‬ﺑﺮ ﺧﻮدش ﺷﺒﻬﻪ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﻧﻤﻮد ِﻛﻠﹾﺘﺎ َﻳ َﺪْﻳ ِﻪ ﻳَﻤﲔٌ ﻟﻜﻦ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻳﻤﻴﻦ‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن اﮔﺮﭼﻪ ﹶﻟﹸﺎ ﹾﻏﻮﱢﻳﱠَﻨ ُﻬ ْﻢ راﻧﺪ اﻣﺎ ﹺﺑ ِﻌﺰﱠِﺗ َ‬ ‫ﻳﺴﺎرآﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:61‬‬ ‫وﺟﻮد ﺧﻴﺮ ﻣﺤﺾ اﺳﺖ ﺑﻪ اﻧﺪازهاي ﻛﻪ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺧﻴﺮﻳ‪‬ﺖ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه ﻫﺴﺖ‪ .‬و ﺷﺮّﻳ‪‬ﺖ ﺷﺮور ﺑﻪ اﻧﺪازة اﺧﺘﻼط‬ ‫اﻋﺪام‪ 98‬اﺳﺖ‪ ،‬وﺟﻮد ﺑ‪‬ﺤﺖ ﺧﻴﺮ ﻣﺤﺾ اﺳﺖ و ﺷﺮّ از ﺷﻴﻄﺎن اﺳﺖ و ﺟﻬﺎت ﻋﺪم را در ﺷﺮور اﮔﺮ ﺑﺮداري ﺟﺰ ﺧﻴﺮ ﻧﻤﺎﻧﺪ و‬ ‫ﻋﺪم ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺷﺮّ ﻧﺒﺎﺷﺪ اﺟﺘﻤﺎع ﺧﻴﺮاﺗﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻧﻘﺺ و ﻋﺪم ﺧﻴﺮي ﺷﺮّ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻛﺪام ﺷﺮّ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ‬ ‫ﺧﻴﺮﻳ‪‬ﺘﻲ در او ﻧﻴﺴﺖ؟ ﭘﺲ ﺷﺮّ و ﺧﻴﺮ ﻣﺨﺘﻠﻂ اﺳﺖ ﭘﺲ دو ﻧﻴﺴﺖ و ﻫﺮ ﺷﺮّ ﺧﻴﺮاﺳﺖ و دﻓﻊ ﺷﺮّ ﺧﻴﺮ اﺳﺖ و ﻣﺮﻳﺪ دﻓﻊ ﺷﺮّ‬ ‫ﻣﺮﻳﺪ ﺷﺮّ اﺳﺖ و ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ دﻓﻊ ﺷﺮّ ﻧﺎﻇﺮ ﺷﺮّ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:62‬‬ ‫ﻫﺮ ﺷﺮّ در ﻧﻈﺎم اﺗﻢ‪ 99‬ﻻزم اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺿﺮب وﻟﺪ ﺧﻴﺮ اﺳﺖ اﮔﺮﭼﻪ ﺷﺮّ اﺳﺖ و ﺷﺮّ ﻗﻠﻴﻞ ﺑﺮاي ﺧﻴﺮ ﻛﺜﻴﺮ ﺧﻴﺮ اﺳﺖ و در ﻫﺮ‬ ‫ﺷﺮّ ﺧﻴﺮ ﻛﺜﻴﺮ اﺳﺖ دﻗّﺖ ﻧﻤﺎ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﻲ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﺷﺮّﺧﻴﺮ اﺳﺖ و ﻏﺎﻟﺐ ﺧﻴﺮاﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺎﻟﻖاﻟﺨﻴﺮ و اﻟﺸﺮّ‬ ‫اوﺳﺖ و ﹶﻓﻌّﺂﻝﹲ ﻟِﻤﺎﻳُﺮﻳ ْﺪ اﺳﺖ ِﺍﻧﱠﻪُ ﻋَﻠﻲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﻗﹶﺪﻳﺮٌ‪ ،‬ﻭَﻻَﻳﺮْﺿﻲ ﹺﺑ ِﻪ در ذﻟّﺖ ﻋﺰّت آﻓﺮﻳﺪه و در ﺷﺮّ ﺧﻴﺮ درج ﻓﺮﻣﻮده ﺳُﺒْﺤﺎ ﹶﻥﺍﷲ‬ ‫ﻀ ﱡﻞ َﻣ ْﻦ ﻳَﺸﺎﺀُ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري در ﻧﻈﺎم ﻛﻞّ و ﻣ‪‬ﻠﻚ‪ ‬وﺟﻮد ﺷﺮّ ﺧﻴﺮاﺳﺖ‪.‬‬ ‫َﻳﻬْﺪﻱ َﻣ ْﻦ ﻳَﺸﺎﺀُ َﻭ ُﻳ ِ‬ ‫‪ –90‬ﻧﺴ‪‬ﺎج‪ :‬ﺑﺎﻓﻨﺪه‬ ‫‪ –91‬ﻗﺼﺮ‪ :‬ﻛﻮﺷﻚ– ﻛﺎخ – ﻛﻮﺗﺎه ﻛﺮدن – ﻧﻤﺎز ﭼﻬﺎر رﻛﻌﺘﻲ را در دو رﻛﻌﺖ ﺧﻮاﻧﺪن‬ ‫‪ –92‬ﻣﺒﺎل‪ :‬آﺑﺸﺘﻨﮕﺎه – ﺟﺎي ﺑﻮل ﻛﺮدن– ﻣﺴﺘﺮاح‬ ‫‪ –93‬ﻛﻠﺨﻦ‪ :‬آﺗﺸﺨﺎﻧﻪ – ﺗﻮن – آﺗﺸﺨﺎﻧﻪ ﺣﻤﺎم‬ ‫‪ –94‬ﻋﻠﻮ‪ :‬ﺑﺎﻻ‬ ‫‪ –95‬ﺳﻔﻞ‪ :‬ﭘﺎﺋﻴﻦ‬ ‫‪ –96‬ﺟﻨﻮد‪ :‬ﻟﺸﮕﺮ – ﺳﭙﺎه‬ ‫‪ –97‬ﻣﺮّه‪ :‬ﻳﻜﺒﺎر ﻛﺎري ﻛﺮدن – دﻓﻌﻪ – ﻛﺜﺎﻓﺖ‬ ‫‪ –98‬اﻋﺪام‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻜﺴﺮ ﻋ‪‬ﺪ‪‬م ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻴﺴﺘﻲﻫﺎ‬ ‫‪ –99‬اَﺗَّﻢ‪ :‬ﺗﻤﺎمﺗﺮ – ﻛﺎﻣﻠﺘﺮ‬

‫‪36‬‬


‫ﻛﺮﻣﻚ ﻫﻔﺘﺎد ﺑﺎرﮔﻮﻳﺪ ﻣﻮﺳﻲ را ﭼﺮا آﻓﺮﻳﺪي؟! اﮔﺮ ﺳﺮﮔﻴﻦ را ﻧﻤﻲآﻓﺮﻳﺪ ﺟ‪‬ﻌ‪‬ﻞ‪ 100‬را ﺣﺠ‪‬ﺖ ﺑﻮدﻛﻪ ﮔﻞ ﻛﻪ ﺑﺪ اﺳﺖ‬ ‫آﻓﺮﻳﺪي و ﻣﺮا ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﻧﺮﺳﺎﻧﺪي‪ ،‬ﺟﻤﻌﻲ ﺷﻴﻄﺎن ﭘﺮﺳﺖ و ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ ﻣﻌﺎﺻﻲ ﺳﺮﻣﺴﺖ و ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﺳﺖ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺳﻤﻮم ﺑﻌﻀﻲ ﺗﺮﻳﺎق دﻳﮕﺮان و از ﺷﻴﻄﺎن دﻧﻴﺎﺋﻲ ﮔﺮدان‪:‬‬ ‫ﭘﺲ ﺑﺪ ﻣﻄﻠﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ درﺟﻬﺎن‪.‬‬ ‫و ﺑﺪي ﻧﺎﻣﻼﻳﻢ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻼﻳﻢ در ﻧﻈﺎم ﻛﻞّ ﻻزم‪ ،‬و ﺧﻠﻘﺖ اﻧﺴﺎن و ﻇﻬﻮر ﺧﻴﺮات او و ﺗﻼﻳﻢ ﻣﻼﻳﻤﺎت او ﺑﺎ او ﺑﺪون ﻧﻈﺎم‬ ‫ﻛﻞّ ﻧﺸﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﻧﺎﻣﻼﻳﻢ ﻻزم و ﻣﻼﻳﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺷﻜﺮ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺪي ﻫﻤﻪ ﺧﻴﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﺎ ﺗﻮﻧﺎﻧﻲ ﺑﻜﻒ آري و ﺑﻐﻔﻠﺖ ﻧﺨﻮري‬

‫اﺑﺮ و ﺑﺎد و ﻣﻪ و ﺧﻮرﺷﻴﺪ و ﻓﻠﻚ درﻛﺎرﻧﺪ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:63‬‬

‫ﺠﻠﹼﻲ‬ ‫رﺑﻂ ﺣﺎدث را ﺑﻘﺪﻳﻢ اﮔﺮ داﻧﺴﺘﻲ ﺗﺠﻠّﻲ ﺣﻖ را در ﻣﺮاﺋﻲ و ا‪‬ﻧﺪ‪‬ﻛﺎك ﺟﺒﻞ ﻃﻮر را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻓﺮﻣﻮدي ﻻَﺗﻜﹾﺮﺍ َﺭ ﻓِﻲ ﺍﻟﺘﱠ َ‬ ‫‪102‬‬

‫‪101‬‬

‫را ﻗﺒﻮل ﻧﻤﻮدي‪ ،‬ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ آن ﺑﺖ ﻋﻴ‪‬ﺎرﺑﺮآﻳﺪ‪ ،‬اﺗّﺼﺎل وﺣﺪاﻧﻲ ﻣﺴﺎوق وﺣﺪت ﺷﺨﺼﻴ‪‬ﻪ‪ 103‬ﻛﹸﻞًّ َﻳ ْﻮ ﹴﻡ ﻫُ َﻮ ﰲ ﺷَﺄ ٍﻥ‬ ‫وﺣﺪت ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ اﺗّﺼﺎل ﻛﺪام اﺳﺖ؟‬ ‫ﻫﺮﻟﺤﻈﻪ ﻣﺮا ﺗﺎزه ﺧﺪاي دﮔﺮﺳﺘﻲ‬ ‫ﭘﺲ وﺣﺪت ﻣﻨﺤﺼﺮ در ذات اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺜﺮت ﻫﻤﻪ را داراﺳﺖ و ﻫﻤﻪ از او ﭘﻴﺪاﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:64‬‬ ‫ﺟﻠﻮه ﺻﻮرت‪ ‬ذات در آﻳﻨﻪ ﻫﻴﺎﻛﻞ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت ﻋﺪﻣﻴﻪ ﻛﻪ اﻋﻴﺎن ﺛﺎﺑﺘﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﻧﻤﺎﻳﺶ او از ﻋﻜﺲ ﻛﻪ ﺻﻮر ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﭼﻮن‬ ‫ﻇﻬﻮر ﺻﻮرت اﺳﺖ در آﻳﻨﻪﻫﺎ‪ ،‬و ﺑﻪ آﻳﻨﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﻋﺪم ﺑﺎ وﺟﻮد‪ ،‬ﻛﻪ ﻧﻪ ﺻﻮرت در آﻳﻨﻪ اﺳﺖ و ﻧﻪ آﻳﻨﻪ در ﺻﻮرت‪ ،‬و در‬ ‫آﻳﻨﻪ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ ﺻﻮرت ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ و در ﻋﺮﻳﺾ ﻋﺮﻳﺾ و در ﻛﺪر ﺑﺎ ﻛﺪرت‪ 104‬و در ﺻﺎﻓﻲ ﺑﺎ ﺟﻼء و زﻳﻨﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻜﺬا‬ ‫ﺣﻖّ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﻤﻜﻨﺎت ﺟﻠﻮهﮔﺮي ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:65‬‬ ‫ﻗﺴﺮ‪ 105‬ﻃﺒﻴﻌﺘﻲ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻗﺎﺳﺮ ﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﻗﺴﺮي و ﻗﺎﺳﺮي و ﻣﻘﺴﻮري و ﻃﺒﻴﻌﺘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﺟﺒﺮ ﺟﺎﺑﺮ و ﻣﺠﺒﻮر و ﻣﻴﻠﻲ ﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﻣﻴﻞ‬ ‫و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻗﺪر اﺳﺖ و ﺗﻔﻮﻳﺾ‪ ،‬و ﺗﻔﻮﻳﺾ اﺧﺘﻴﺎري و ﻓﺎﻋﻠﻲ و ﻣﺨﺘﺎري و ﻓﻌﻠﻲ و اﻧﻌﺰاﻟﻲ‪ 106‬و ﻣﺠﺒﻮرﻳ‪‬ﺘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻗَﺪ‪‬ر‬ ‫ﺟﺒﺮ اﺳﺖ و ﻗﺪر ﻻزم دارد ﺟﺒﺮ را و ﺟﺒﺮ ﻻزم دارد ﻗﺪر را و ﺟﻤﻊ ﻫﺮ دو ﺟﺒﺮ اﺳﺖ در ﻗﺪر و ﻗﺪر اﺳﺖ در ﺟﺒﺮ و ﻧﻔﻲ ﻫﺮ‬ ‫ﺾ َﺑ ﹾﻞ ﹶﺍ ْﻣﺮٌ َﺑ ْﻴ َﻦ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻣ َﺮﻳْﻦ‪:‬‬ ‫دو ﻫﺮ دو را دارد‪ ،‬و ﻗﺴﻤﺖ آن دو ﺑﺮ اﻓﻌﺎل ﺟﻤﻊ ﻫﺮ دو و ﻧﻔﻲ ﻫﺮ دو اﺳﺖ ﭘﺲ ﻻ َﺟ ْﺒ َﺮ َﻭ ﻻ َﺗﻔﹾﻮﻳ َ‬ ‫در ﺧﺮد ﺟﺒﺮ از ﻗـَﺪر‪ ‬رﺳﻮاﺗـﺮ اﺳﺖ‬

‫زاﻧﻜﻪ ﺟﺒﺮي ﺣﺲ‪ ‬ﺧﻮد را ﻣﻨﻜﺮ اﺳﺖ‬

‫و ﺗﺴﺨﻴﺮ‪ 107‬اﻓﺤﺶ‪ 108‬از ﺟﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –100‬ﺟ‪‬ﻌ‪‬ﻞ‪) :‬ﺑﻪ ﺿﻢ ﺟﻴﻢ و ﻓﺘﺢ ﻋﻴﻦ( ﺣﺸﺮﻫﺎي ﺳﻴﺎه و ﭘﺮدار ﻛﻪ روي ﺳﺮﮔﻴﻦ ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﻧﺸﻴﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ –101‬ﻣﺮاﺋﻲ‪ :‬ﻣﻨﻈﺮ‬ ‫‪ –102‬اﻧ‪‬ﺪﻛﺎك‪ :‬وﻳﺮان ﺷﺪن‬ ‫‪ –103‬ﺷﺨﺼﻴ‪‬ﻪ‪ :‬ﻣﻮﻧﺚ ﺷﺨﺼﻲ‬ ‫‪ –104‬ﻛُﺪر‪‬ت‪) :‬ﺑﻪ ﺿﻢ ﻛﺎف و ﻓﺘﺢ را( ﺗﻴﺮه ﺷﺪن – ﺗﻴﺮﮔﻲ‬ ‫‪ –105‬ﻗَﺴﺮ‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﻗﺎف و ﺳﻜﻮن ﺳﻴﻦ( ﻛﺴﻲ را ﺑﻪ زور و ﺳﺘﻢ ﺑﻪ ﻛﺎري و اداﺷﺘﻦ‪ .‬ﻗﺴﺮي‪ :‬ﺟﺒﺮي – اﺟﺒﺎري‬ ‫‪ –106‬اﻧﻌﺰال‪ :‬از ﻛﺴﻲ ﺟﺪا و دور ﺷﺪن – ﮔﻮﺷﻪﮔﻴﺮي ﻛﺮدن‬ ‫‪ –107‬ﺗﺴﺨﻴﺮ‪ :‬ﺗﺼﺮف ﻧﻤﻮدن‬

‫‪37‬‬


‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:66‬‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر ﺧﻠﻖ ﻣﺤﺴﻮس و ﺑﺪﻳﻬﻲ و ﻣﻨﻜﺮ‪ ،‬ﻣﻨﻜﺮِ ﺣﺲ‪ ‬اﺳﺖ و ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻪ ﻋﺪم آن ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎر ﻋﺪم‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺠﺒﻮر اﺳﺖ ﺑﻪ ﻗﺒﻮل‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر ﻣﻦ ﺣﻴﺚ ﻻﻳﺸﻌﺮ‪:‬‬ ‫ﺑﺪﻛﺮدن ﺧﻼﻳﻖ ﺑﺮﻫﺎن اﺧﺘﻴﺎراﺳﺖ‬

‫ﻣﺠﺒـﻮر ﺣﻖّﻧﮕﺮدد ﭘﻴﺮاﻣﻦ ﻣﻌﺎﺻﻲ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:67‬‬

‫ﻣﺼﺮف اﺧﺘﻴﺎر ﻏﻴﺮ اﺧﺘﻴﺎر اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺼﺮف در ﻣﺨﺘﺎر اﺳﺖ و ﻣﺨﺘﺎر در اﺧﺘﻴﺎر ﺑﻪ اﺿﻄﺮار اﺳﺖ ﺑﺪﻟﻴﻞ ﻓﺴﺦ ﻋﺰاﻳﻢ‪ 109‬و‬ ‫ﺨَﻴ َﺮﺓﹸ ِﻣ ْﻦ ﹶﺍ ْﻣ ﹺﺮ ِﻫ ْﻢ ﺑﺮاي ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ روزي اﻗﻼً ﭘﻨﺞ ﻛﺎر ﺑﺮ ﺧﻼف ﻣﺮاد ﻧﺸﻮد و ﻓﺴﺦ ارادت‬ ‫ﻧﻘﺾ ﻫﻤﻢ‪ .110‬ﻣﺎﻛﺎ ﹶﻥ ﹶﻟﻬُﻢُ ﺍﹾﻟ ِ‬ ‫او ﻧﮕﺮدد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:68‬‬ ‫اﻋﻤﺎل ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻠّﻨﺪ و آﺛﺎر ﺗﺒﻌﻨﺪ و اﻋﺮاض‪ 111‬ﺗﺒﻌﻨﺪ ﻣﺤﺘﺎجﺗﺮﻧﺪ ﺑﺨﺎﻟﻖ از ﻣﺘﺒﻮﻋﺎت َﺧ ﹶﻠ ﹶﻘ ﹸﻜ ْﻢ َﻭ ﻣﺎ َﺗ ْﻌ َﻤﻠﹸﻮ ﹶﻥ ﻓﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:69‬‬ ‫آﻓﺮﻳﻨﻨﺪه اﺧﺘﻴﺎر و ﻣﺨﺘﺎر اوﻟﻲ ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎراﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ اﺧﺘﻴﺎر ﻇﻬﻮر او و اﺿﻄﺮار ﺧﺎﻟﻲ از ﻧﻘﺺ ﻋﻴﻦ اﺧﺘﻴﺎر اﺳﺖ اﺧﺘﻴﺎر و‬ ‫اﺿﻄﺮار ﺑﻮﺟﻮد او ﺑﺮﻗﺮارﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻛﻤﺎل اﻗﺘﺪار ﻣﺎ ﻇﻬﻮر اﺧﺘﻴﺎر ﺣﻖّ‬

‫ﻇﻬﻮر اﺧﺘﻴﺎر ﻣﺎ ﻛﻤﺎل اﻗﺘﺪار ﺣﻖّ‬ ‫ﷲ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻻ َﺣ ْﻮ ﹶﻝ ﻭَﻻﻗﹸﻮﱠ ﹶﺓ ِﺍﻻﹼﺑﹺﺎ ِ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:70‬‬

‫ﺸ ﹾﺄ ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹸﻜ ْﻦ ﭘﺲ‬ ‫ﷲ ﻛﺎ ﹶﻥ و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ او اﻇﻬﺎر ﻣﺎ ﻓﻲ اﻟﻌﻴﻦ اﺳﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﻤﻜﻦ و ﻣﻤﺘﻨﻊ ﻣﺸﻲ‪ ‬ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺎﹶﻟ ْﻢ َﻳ َ‬ ‫ﻣﺎﺷﺎ َﺀ ﺍ ُ‬ ‫ﺻﺤﱠﺔﹸ ﺍﹾﻟ ِﻔ ْﻌ ﹺﻞ‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر او ﹶﻟﻮْﺷﺎ َﺀ ﹶﺍ ﹾﻥ َﻳ ﹾﻔ َﻌ ﹶﻞﻓﻌﻞ َﻭ ﹶﻟﻮْﺷﺎ َﺀ ﹶﺍ ﹾﻥ َﻳ ْﺘﺮُ َﻙ ﺗﺮﻙ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺟﺒﺮﻧﺒﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﻤﺘﻨﻊ ﻗﺒﻮل ﻓﻴﺾ ﻧﻨﻤﻮده اﺳﺖ َﻭ ِ‬ ‫ﻭَﺍﻟﺘﱠﺮ ِﻙ ﻫﻢ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري راﺟﻊ ﺑﻪ آﻧﺴﺖ از ﻃﺮف ﻓﺎﻋﻞ ﺻﺤ‪‬ﺖ ﻓﻌﻞ و ﺗﺮك اﺳﺖ اﻣﺎ ازﻃﺮف ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:71‬‬ ‫در ﻧﻈﺮ وﺣﺪت ﻏﻴﺮ ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺗﻔﻮﻳﺾ آﻳﺪ و در ﻧﻈﺮ ﻛﺜﺮت ﺗﺒﺎﻳﻦ‪ 112‬و ﺑ‪‬ﻌﺪ اﺳﺖ ﭘﺲ ﺟﺒﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ َﺑ ﹾﻞ َﻣ ْﻨ ﹺﺰﹶﻟﺔﹲ َﺑ ْﻴَﻨﻬُﻤﺎ ﹶﺍ ْﻭ َﺳﻊُ ِﻣ ْﻦ ﻫ ِﺬ ِﻩ‬ ‫ﷲ و آن ﻛﺜﺮت در وﺣﺪت و وﺣﺪت در ﻛﺜﺮت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺍِﱄ ِﺫ ِﻩ ﻻَﻳ ْﻌ ﹶﻠﻤُﻬﺎ ِﺍﻻﹼﱠﺍ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:72‬‬ ‫ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ ﺗﺎﺑﻊ ﻋﻠﻢ و ﻋﻠﻢ ﻣﻮاﻓﻖ ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﻌﻠﻮم اﺣﻮال اﻋﻴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻏﻴﺮ را ﻗﺎﺑﻞ ﻧﺒﺎﺷﺪ و آﻧﭽﻪ در ﺣﺎل ﺛﺒﻮت ﻗﺎﺑﻞ وﺟﻮد‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ واﻗﻊ ﻧﺸﻮد و ﻣﻮاﺟﻪ آﻓﺘﺎب ﻗﺪرت ﻧﮕﺮدد ﺗﺎ وﺟﻮد ﭘﺬﻳﺮد‪ ،‬و واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﻖّﻧﻄﻔﻪ اﻧﺴﺎن را ﺻﻮرت ﺣﻤﺎر ﻧﻴﺎﻓﺮﻳﻨﺪ‬ ‫و رﺣﻤﺖ رﺣﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ اﻧﺪازه اﺳﺘﻌﺪاد و ﻗﺒﻮل ذات ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ ﹶﻓ ﹸﻜ ﱡﻞ ُﻣَﻴﺴﱠﺮٌ ﻟِﻤﺎ ﺧُ ِﻠ َﻖ ﹶﻟﻪُ در داﺋﺮه وﺟﻮد ﺗﻤﺎم ﻻزم و ﻓﻴﺾ ﺣﻖّاو را‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ ﻧﻪ آﻧﻜﻪ آب را آﺗﺶ ﻛﻨﺪ و آﺗﺶ را آب ﻛﻪ اﮔﺮ آﺗﺶ را آب ﻛﻨﺪ ﻓﺮﺿﺎً آن آﺑﺴﺖ ﻧﻪ آﺗﺶ و آﺗﺶ و آب‬

‫‪ –108‬اﻓﺤﺶ‪ :‬زﺷﺘﺘﺮ – ﺑﺴﻴﺎر زﺷﺖ‬ ‫‪ –109‬ﻋﺰاﻳﻢ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋﺰم ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ اراده‬ ‫‪ –110‬ﻫﻤﻢ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻫﻤ‪‬ﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻗﺼﺪ – اراده – ﻋﺰم ﻗﻮي‬ ‫‪ –111‬اَﻋﺮاض‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋ‪‬ﺮَض‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ آﻧﭽﻪ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺑﻪ ﻧﻔﺲ ﺧﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ ﻣﺮﻳﻀﻲ و ﺑﻴﻤﺎري‬ ‫‪ –112‬ﺗﺒﺎﻳﻦ‪ :‬از ﻫﻢ ﺟﺪا – ﺿﺪ‬

‫‪38‬‬


‫ﻫﻤﺮاﻫﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ اﺳﻤﻲ ﻇﻬﻮر ﺧﻮد را ﺧﻮاﻫﺎن و از دﻳﮕﺮي ﮔﺮﻳﺰان اﺳﺖ زﻟﻒ ﺻﻮرت ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺻﻮرت زﻟﻒ ﻧﮕﺮدد ﹶﻓ ﹶﻠ ْﻮ َﻋ ِﻠ َﻢ‬ ‫ﺨ ﹶﻠ َﻖ ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹸﻠ ْﻢ ﹶﺍ َﺣﺪٌ ﹶﺍﺣَﺪﹰﺍ ﭘﺲ‪:‬‬ ‫ﷲ ﻫﺬﹶﺍ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻒ َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍ ُ‬ ‫ﺱ ﹶﻛ ْﻴ َ‬ ‫ﺱ ﻣﺎ ﰲ ِﺳﺮﱢ ﺍﹾﻟ ﹶﻘﺪْﺭ َﻭﹶﻟ ْﻮ َﻋ ِﻠ َﻢ ﺍﻟﻨّﺎ ُ‬ ‫ﺍﻟﻨّﺎ ُ‬ ‫در ﺧﺮد ﺟﺒﺮ از ﻗَﺪ‪‬ر رﺳﻮاﺗﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:73‬‬ ‫ﺧﻠﻖ و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ ﻏﻴﺮ رﺿﺎﺳﺖ رﺿﺎ و ﺳﺨﻂ‪ 113‬دو دﺳﺖ ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻧﻬﻲ از ﻣﻌﺎﺻﻲ و ﺷﺮور ﻻزم دارد اراده و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ آن را‪،‬‬ ‫زﻳﺮا ﻛﻪ ﻧﺎﻫﻲ ﻣﺮﻳﺪ اﺳﺖ ﻧﻬﻲ ﺧﻮد را و ﻧﻬﻲ ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ ﻣﻨﻬﻲ‪ ‬اﺳﺖ و ﺑﺮ ﺗﺼﻮ‪‬ر آن ﺑﺎ آﻧﻜﻪ رﺿﺎ ﻧﺒﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻧﻬﻲ‬ ‫ﻋﺪم رﺿﺎﺳﺖ ﻻَﻳﺮْﺿﻲ ِﻟﻌِﺒﺎ ِﺩ ِﻩ ﺍﻟﻜﹸ ﹾﻔ َﺮ ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﺪ‪‬رس ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ ﺟﻬﻞ ﺟﺎﻫﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و رﻓﻊ ﻧﻘﺺ ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮﻧﻘﺺ‪ ،‬و ﻃﺒﻴﺐ‬ ‫ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﻣﺮض و ﻣﺮﻳﺪ ﻣﺮض و ﺧﺒ‪‬ﺎز ﻛﻪ داﻓﻊ ﺟﻮع اﺳﺖ ﻣﺮﻳﺪ ﺟﻮع اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﻣﺮﻳﺪﻧﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻏﻴﺮِ راﺿﻲ ﺑﻪ ﺟﻬﻞ و‬ ‫ﻧﻘﺺ و ﻣﺮض و ﺟﻮﻋﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:74‬‬ ‫ﻓﻌﻞ ﺗﻮ در ﻋﻠﻢ ﺣﻖّ ﺑﻮد ﻗﺒﻞ از ﻇﻬﻮر وﺟﻮدي ﺗﻮ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮ ﺧﺎﻟﻖ او ﺑﺎﺷﻲ؟! و ﻇﻬﻮر اوﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﻇﻬﻮر ﺗﻮ اﺳﺖ‬ ‫ﭘﺲ‪:‬‬ ‫ز ﺣﺪ‪‬ﺧﻮﻳﺸﺘﻦ ﺑﻴﺮون ﻣﻨﻪ ﭘﺎي‬

‫ﻣﺆﺛﺮﺣﻖ ﺷﻨﺎس اﻧﺪر ﻫﻤﻪ ﺟﺎي‬

‫و اﮔﺮ ﻣﺨﺘﺎر در اﺧﺘﻴﺎر ﺧﻮد ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎر ﺧﻮد ﻣﻲﺑﻮد ﻫﺮﮔﺰ ﻏﻢ را ﺑﺮﻧﻤﻲﮔﺰﻳﺪ و ﺑﺪ ﺧﻮد را ﻧﻤﻲﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻫﻴﭻ ﺷﺎدي‬ ‫ﺑﻲ ﻏﻢ و ﻫﻴﭻ ﻟﺬت ﺑﻲ اﻟﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﻓﺴﺎر اﺧﺘﻴﺎر او ﺑﺪﺳﺖ او ﻧﻴﺴﺖ ﭘﺲ ﻣﺨﺘﺎر در اﺧﺘﻴﺎر ﻧﻴﺴﺖ و اﺧﺘﻴﺎرﺣﻖّ اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﺼﻮرت اﺧﺘﻴﺎر او ﺟﻠﻮهﮔﺮ ﮔﺸﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:75‬‬ ‫ﻗﺎدرِ ﻣﺨﺘﺎر اﺣﺘﻴﺎج او ﺑﺤﻖّ و ﺑﻪ ﻗﺎدر ﻣﺨﺘﺎر ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺳﺖ از ﻏﻴﺮ ﻗﺎدر و اﺿﻄﺮار‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ در ﻫﺮﻳﻚ ازﻋﻠﻢ و ﻗﺪرت و اﺧﺘﻴﺎر و‬ ‫اراده و ﺳﺎﻳﺮﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت اﺧﺘﻴﺎرﺧﻮد ﻣﺤﺘﺎج اﺳﺖ‪ ،‬و اﻧﺸﺎءاﷲ و اﺳﺘﺜﻨﺎء ﺑﺮاي اﻳﻨﺴﺖ ﻓﹶﻼ َﺣ ْﻮ ﹶﻝ َﻭ ﻻ ﻗﹸﻮﱠ ﹶﺓ ِﺍﻻﹼ ﺑﹺﺎﷲ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:76‬‬ ‫رﺣﻤﺖ رﺣﻤﺎﻧﻲ ﻣﻮﺟﺪ اﺳﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪادات‪ ،‬و اﻓﻌﺎل ﺗﻮاﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮداﺗﻨﺪ و راﺟﻊ ﺑﻪ ﺣﺪودات وﺟﻮداﺗﻨﺪ‪ ،‬و ﻇﻬﻮر‬ ‫ﻛﻤﺎﻻت از وﺟﻮد اﺳﺖ و ﺷﺮّ از اﻋﺪام و راﺟﻊ ﺑﻪ اﻋﺪاﻣﻨﺪ و ﺷﺮﻳ‪‬ﺖ در ﻣﺸﻴﺌﻲ‪ 114‬اﺳﺖ و ﻣﻮﺟﻮد‪ ،‬ﻧﻪ در ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و اﻳﺠﺎد‪ ،‬و در‬ ‫ﻣﻘﻀﻲ‪‬اﺳﺖ ﻧﻪ در ﻗﻀﺎء‪ ،‬در ﻣﺼﻨﻮع اﺳﺖ ﻧﻪ ﺻﺎﻧﻊ ﻋﻴﺐ از ﺻﻨﻊ و ﺻﺎﻧﻊ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻋﻴﺐ از ﻧﻘﺺ ﻣﺼﻨﻮع اﺳﺖ؛ ِﺍﻧّﻲ ِﻟ َﻌ َﻤ ﹶﻠﻜﹸ ْﻢ ِﻣ َﻦ‬ ‫ﲔ ﻓﺮﻣﻮد و رﺳﻮل )ص( در ﺛﻮم‪ 115‬ﻓﺮﻣﻮد ِﺍﻧّﻲ ﹶﻟﹶﺎ ﹾﻛ َﺮﻩُ ﺭﳛَﻬﺎ ﹶﻟ ﹸﻜ ْﻢ و ذاﺗَﻬﺎ ﻧﻔﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫ﺍﻟﹾﻘﺎﻟ ْ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:77‬‬ ‫ﺣﺪود آﺛﺎر ﺑﺬاﺗﻬﺎ ﻣﺠﻌﻮﻟﻪ‪ 116‬ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺗﺒﻊ آﺛﺎرﻧﺪ‪ ،‬و ﺷﺮّ ﻋﺮض اﺳﺖ و از ﻧﻘﺺ ﻛﻤﺎل وﺟﻮد ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و ﻣﻘﺼﻮد ﺑﻪ ﻟﺬّات‬ ‫ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻣﺠﻌﻮل ﺑﺎﻟﺬّات ﻏﻴﺮ ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺎﻟﺬّات اﺳﺖ‪ ،‬ﻃﺎﻋﺎت و ﻣﻌﺎﺻﻲ از ﺗﻮﻓﻴﻖ ﺣﻖّ و ﺧﺬﻻن اوﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﻃﺎﻋﺎت ﻛﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ اوﺳﺖ ﺑﻪ او اوﻟﻲ اﺳﺖ و ﻣﻌﺎﺻﻲ ﻛﻪ از ﻧﻘﺺ اﺳﺖ ﺑﺨﻮد اوﻟﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ دﻳﺪ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎن ﻣﻲدﻫﻲ ﻛﻪ‬ ‫‪ –113‬ﺳ‪‬ﺨَﻂ‪ :‬ﻧﺎﺧﺸﻨﻮدي – ﺧﺸﻢ ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫‪ –114‬ﻣﺸﺊ‪ :‬روش – اﺳﻠﻮب‬ ‫‪ –115‬ﺛﻮم‪ :‬ﮔﻴﺎه ﺳﻴﺮ‬ ‫‪ –116‬ﻣﺠﻌﻮل‪ :‬اﺳﻢ ﻣﻔﻌﻮل از ﺟ‪‬ﻌﻞ ﻳﻌﻨﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه‬

‫‪39‬‬


‫ﻛﻤﺎل اﺳﺖ و ﻫﻜﺬا ﺳﺎﻳﺮ ﻛﻤﺎﻻت از ﻗﺒﻴﻞ ﻋﻠﻢ و ادراك و ﻧﺤﻮﻫﺎ‪ ،‬اﻣﺎ درد را ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ادراك اﻟﻢ از ﺟﺎن اﺳﺖ‪ ،‬و ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﮕﻮﺋﻲ ﭼﺸﻤﻢ ادراك ﻛﺮد‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲدﻫﻲ و ﻣﻲﮔﻮﺋﻲ ﻛﻪ ﭼﺸﻤﻢ درد ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﭼﺸﻢ را ﮔﻮﺋﻲ‬ ‫ﻣﺄوف‪ 117‬اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﻦ‪ ،‬و ﮔﻮﺋﻲ ﻣﻦ دﻳﺪم ﻳﺎ ﻣﻦ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻢ دﻳﺪم‪ ،‬ﻫﻜﺬا در ﺟﺎن ﻛﻞّ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ آﻧﭽﻪ ﻧﻴﻚ اﺳﺖ از ﺣﻖّ‬ ‫اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺎﻟﻢ و او ﻛﺮده‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﺪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ اﺳﺒﺎب و ﻟﻮازم اﻇﻬﺎر او را او آﻓﺮﻳﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او ﻧﺒﺎﻳﺪ داد‪،‬‬ ‫ﺖ ﺍﹶﻭﱄ‬ ‫ﻚ َﻭﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﻚ ِﻣ ْﻨ َ‬ ‫ﺤﺴَﻨﺎِﺗ َ‬ ‫زﻳﺮا ﻛﻪ ﺑﺪي آﻧﻬﺎ از ﻧﻘﺺ و ﺣﺪ‪ ‬آﻧﻬﺎﺳﺖ و از ﺟﻬﺖ ﻧﺴﺒﺖ او ﺟﺰ ﻧﻴﻜﻲ ﻧﺪارﻧﺪ ﻳَﺎ ﺍْﺑ َﻦ ﺁ َﺩ َﻡ ﺍﹶﻧﺎ ﹶﺍﻭْﱄ ﹺﺑ َ‬ ‫ﻚ ِﻣﻨّﻲ ﻟﻬﺬا آدم ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺑﺮاي ادب ﻛﻪ ﻧﮕﻔﺘﻢ ﺗﻮ ﻣﺮا ﻗﺪرت دادي و واداﺷﺘﻲ ﺑﺨﻮردن از ﺷﺠﺮه‪ ،‬و ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ‬ ‫ﺴﻴﱠﺌﺎِﺗ َ‬ ‫ﹺﺑ َ‬ ‫ﻚ ﮔﻔﺖ‪.‬‬ ‫ﺴ َﺪﻫُ ْﻢ اﮔﺮﭼﻪ ِﺍ ﹾﻥ ِﻫ َﻲ ِﺍﻻﹼ ِﻓ ْﺘَﻨﺘُ َ‬ ‫)ع( َﻣ ْﻦ ﺍﹶﺧﺎ َﺭﻩُ ﮔﻔﺖ و ﻧﮕﻔﺖ َﻣ ْﻦ ﹶﺍ ﹾﻓ َ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:78‬‬ ‫ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻘﺪر ﺣﺼ‪‬ﺔ‪ 118‬ﺧﻮد از ﺣﻖّ ﺧﻮاﺳﺘﻪ و ﺑﻪ اوﻋﻄﺎ ﺷﺪه ﭘﺲ ﻫﻤﻪ از رب‪ ‬ﺧﻮد راﺿﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﻪ او داده ﺷﺪه‬ ‫ﻓﻴﺾ رب‪ ‬اﺳﺖ و ﺣﺼ‪‬ﻪ اوﺳﺖ از رب‪ ‬ﺧﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺮﺿﻲ‪ ‬رب‪‬ﺧﻮد اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ از ﻓﻴﺾ ﺣﻘّﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺮﺿﻲ‪ ‬ر‪‬ب‪ ‬اﻻَرﺑﺎﺑﻨﺪ ﺑﻪ‬ ‫رﺿﺎ ‪‬ء ﻣ‪‬ﻘْﺴ‪‬ﻤﻲ‪ 119‬و ﻋﻨﺎﻳﺖ ازﻟﻲ و در ﻣﻘﺎم رﺿﺎ ﻗﺴﻤﻲ ﻧﻴﻚ و ﺑﺪ ﺷﻮﻧﺪ و ﻣﺮﺿﻲ‪ 120‬وﻏﻴﺮ ﻣﺮﺿﻲ‪ ‬آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:79‬‬ ‫ﻧﺎﻓﻊ ﺷﺮّ ﻧﺒﺎﺷﺪ و اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﻣﺠﻼي اﺗﻢ‪ ‬اﺳﺖ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﻞّاﺳﺖ ﺑﺪون اﻳﻦ ﻧُﻀﺪاﻧﺠﺎم ﻧﮕﻴﺮد‪ ،‬ﭘﺲ ﺷﺮّي ﻧﺒﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺗـﻮ زﻳﺒﺎ ﺑﻴﻦ ﻛﻪ ﻣﺎ زﻳﺒـﺎ ﻧﻬﺎدﻳﻢ‬

‫ﻫﺮآن ﻧﻘﺸﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺻﺤﺮا ﻧﻬﺎدﻳﻢ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:80‬‬

‫ﻣﻼﻳﻢ ﻫﺮﺷﻴﺌﻲ ﺧﻴﺮ او ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﺎﻣﻼﻳﻢ ﺷﺮّ او‪ ،‬و ﻣﻼﻳﻢ ﺷﻴﺊ ﻧﺎﻣﻼﻳﻢ دﻳﮕﺮﻳﺴﺖ‪ ،‬ﺧﻴﺮ ﺷﻬﻮاﻧﻲ ﺷﺮّﻋﻘﻼﻧﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻋﻜﺲ‪،‬‬ ‫آﺗﺶ در زﻣﺴﺘﺎن ﻣﻼﻳﻢ و در ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﻣﻮﻟﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎدﻳﺎن‪ 121‬ﻟ‪‬ﺜْﻘﻪ و ﻣﻮاﻇﺒﻪ‪ 122‬را ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﺤﺮﻗﻪ‪ 123‬را ﻣﻀﺮّ اﺳﺘﺨﻮان اﻧﺴﺎن را‬ ‫ﻣﻬﻠﻚ و ﺳﮓ را ﻏﺬا و درﻳﺪن اﻧﺴﺎن را ﻣﻮذي و ﮔﺮگ را ﺧﻮراك اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎران رﺣﻤﺖ‪ ‬ﺻﺎﺣﺐ زراﻋﺖ و ﻧﻘﻤﺖ‪‬‬

‫‪124‬‬

‫ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺰف‪ 125‬اﺳﺖ ﺟ‪‬ﻌ‪‬ﻞ‪ 126‬از ﮔﻞ ﺑﻴﺰار و از ﻣﺠﺎﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﻧﺤﻞ‪ 127‬در اﻧﻜﺎر اﺳﺖ‪ ،‬اﻻغ ﻣﻴﻞ ﺑﻪ ﺟﻤﺎل ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ و ﮔﺎو ﺷﻜﺮ‬ ‫ﻧﺨﻮرد‪ ،‬ﺷﻴﻄﺎن ﺑﺎﻏﻮا ﺧﻮرﺳﻨﺪ و ﺑﺪﻛﻨﺶ‪ 128‬را ﺑﺪي ﭘﺴﻨﺪاﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺪاﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﭼﺮا ﻣﺎ را ﺑﺪ ﺧﻠﻖ ﻛﺮد راﺿﻲ‬ ‫ﻧﺒﻮدﻳﻢ اﮔﺮ راﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ ﻗﺎدر ﻣﺨﺘﺎرﻧﺪ ﺣﺎل ﺗﺮك ﺑﺪي را ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ دروغ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ و ذات آﻧﻬﺎ ﻃﺎﻟﺐ ﺑﺪي اﺳﺖ ﺑﻪ‬

‫‪ –117‬ﻣﺄوف‪ :‬آﻓﺖ رﺳﻴﺪه‬ ‫‪ –118‬ﺣﺼ‪‬ﻪ‪ :‬ﺳﻬﻢ – ﻗﺴﻤﺖ – ﺑﻬﺮه‬ ‫‪ –119‬ﻣ‪‬ﻘﺴ‪‬ﻢ‪ :‬ﻗﺴﻤﺖ – ﺳﻬﻢ – ﺑﺨﺖ – ﺑﻬﺮه‬ ‫‪ –120‬ﻣﺮﺿﻲ‪ :‬ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه – ﻧﻴﻜﻮ‬ ‫‪ –121‬ﺑﺎدﻳﺎن‪ :‬ﻫﻤﺎن رازﻳﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺧﻮﺷﺒﻮ داراي ﮔﻠﻬﺎي زرد ﭼﺘﺮي ﺑﺮﮔﻬﺎﻳﺶ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﺮگ ﺷﺒﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –122‬ﻣﻮاﻇﺒﻪ‪ :‬ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ در ﻛﺎري ﺑﻮدن‬ ‫‪ –123‬ﻣﺤﺮﻗﻪ‪ :‬ﺗﺐ داﺋﻢ وﻣﺘﺼﻞ‬ ‫‪ –124‬ﻧﻘﻤﺖ‪ :‬رﻧﺞ – زﺣﻤﺖ – ﻧﺎراﺣﺘﻲ‬ ‫‪ –125‬ﺧَﺰَف‪ :‬ﺳﻔﺎل – ﻇﺮف ﮔﻠﻲ ﻛﻪ در ﻛﻮره ﭘﺨﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ –126‬ﺟ‪‬ﻌ‪‬ﻞ‪ :‬ﺣﺸﺮهاي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺳﺮﮔﻴﻦ ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﻧﺸﻴﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ –127‬ﻧﺤﻞ‪ :‬زﻧﺒﻮر ﻋﺴﻞ‬ ‫‪ –128‬ﺑﺪﻛﻨﺶ‪ :‬ﺑﺪﻛﺮدار‬

‫‪40‬‬


‫ﺳﺆال ﺧﻮد درﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪:81‬‬ ‫در آن ﺣﻀﺮت ﺗﺮﻛﻴﺐ راه ﻧﺪارد و ﺑﺮ او ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻧﻴﺴﺖ و ﺟﻨﺲ و ﻓﺼﻞ ﻧﺪارد ﭘﺲ او را ﺣﺪ‪ ‬ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺗﻌﺮﻳﻒ او ﻧﺸﻮد ﻧﻤﻮد‪،‬‬ ‫ﺟﺰﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ او ﺑﻪ ﻣﺎ ﹶﻇﻬَﺮ ﻣِﻨﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﮔﺮ ﺻﺤ‪‬ﺖ را ﺑﺨﻮاﻫﻲ ﺑﺸﻨﺎﺳﺎﺋﻲ ﮔﻮﺋﻲ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺰاج را ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و اﻓﻌﺎل را ﺳﻠﻴﻢ‬ ‫دارد و ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ اوﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺟﻮاب ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﻪ ﻓﺮﻋﻮن ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻮد و ﻓﺮﻋﻮن ﻏﻴﺮ ﻣﻮاﻓﻖ ﺟﻮاب داد ﭘﺲ ِﺍﻥﱠ‬ ‫ﺠﻨُﻮﻥﹲ رد‪ ‬ﺑﺮ ﺧﻮد اوﺳﺖ و او ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﻨﻄﻘﻲ ﺧﻮاﺳﺖ و ﻧﺪاﻧﺴﺖ ﻛﻪ او را ﺟﻨﺲ و ﻓﺼﻞ‬ ‫َﺭﺳُﻮﹶﻟﻜﹸﻢُ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﺍﹸُ ْﺭ ِﺳ ﹶﻞ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ﹸﻜ ْﻢ ﹶﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬

‫ﻑ َﻭ ﻟﹶﻴﺎﻟِﻲ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ َﺪ ﹺﺭ‬ ‫ﺐ ﺍﹾﻟﻤُﻀﺎ ْ‬ ‫ﺐ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻐ ْﻴ ﹺ‬ ‫ﻀ َﺮﺕُ ﺍﹾﻟ َﻐ ْﻴ ﹺ‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﻕ‬ ‫ﺸ ﹺﺮ ﹺ‬ ‫ﺏ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﱄ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻐ ﹺﺮ ﹺ‬ ‫ﺱ ﺍﻟﻨﱡﺰُﻭ ﹺﻝ ِﺍ ﹺ‬ ‫َﻭ ﹶﻗ ْﻮ ﹺ‬ ‫اﺷﺮاق ‪:1‬‬ ‫ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ از اﻣ‪‬ﻬﺎت ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﻋﺎﻟﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎ ﻳ‪‬ﻌﻠَﻢ ﺑﻪ اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ آﻳﺎت اوﻳﻨﺪ ﻟﻜﻦ اﻋﺮف از او ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ؟ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ او‬ ‫ﷲﺑﹺﺎﷲ‪.‬‬ ‫ﻣﻌﺮوﻓﻨﺪ ﻳﺎ َﻣ ْﻦ َﺩﻝﱠ ﺑﹺﺬﺍِﺗ ِﻪ ﻋَﻠﻲ ﺫﺍﺗِﻪ او ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﻨﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺎﻟﻢ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ او ﺷﻨﺎﺧﺖ ِﺍ ْﻋ َﺮﻓﹸﻮﺍ ﺍ َ‬ ‫اﺷﺮاق ‪:2‬‬ ‫ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻫﺮ ذر‪‬ه ﻋﺎﻟﻤﻲ اﺳﺖ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻋﻮاﻟﻢ و ﻫﺮ ﻓﺮد ذر‪‬ه ﺑﻴﻦ ﻣﺤﻴﻂ اﻋﻈﻢ اﺳﺖ و از ﻣﺒﺪء آﻣﺪه و ﺑﻪ ﻣﺒﺪء ﺑﺮﻣﻲ‬ ‫ﺲ ﻓِﻲ ﺍﻟﺪّﺍ ﹺﺭ ﹶﻏ ْﻴ َﺮﻩُ َﺩﻳّﺎﺭٌ‪.‬‬ ‫ﮔﺮدد‪ ،‬ﭘﺲ ﻻﺗﺘﻨﺎﻫﻲ‪ 129‬دواﻳﺮ ﻫﺴﺖ و ﻣﺮﻛﺰ ﻧﻘﻄﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و داﻳﺮه ﻧﻘﻄﻪ ﺟﻮ‪‬اﻟﻪ ﻣﻮﻫﻮﻣﻪ اﺳﺖ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫اﺷﺮاق ‪:3‬‬ ‫اﻣ‪‬ﻬﺎت ﻣﺮاﺗﺐ را ﺣﻀﺮت‪ 130‬ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺣﻀﺮات ﺧﻤﺴﻪ ﻣﺼﻄﻠﺢ دارﻧﺪ و ﺟﻨﺎب‪ 131‬اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺣﻀﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﻟﻜﻦ اول ﻣﺮاﺗﺐ را ﻛﻪ ﻋﻘﻞ اﺳﺖ ﺟﻨﺎب ﺣﻖّﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:4‬‬ ‫اﮔﺮﭼﻪ اﺑﺪاع ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل را ﻣﺨﺘﺺ‪ ،‬و اﺧﺘﺮاع ﻧﻔﻮس را‪ ،‬و اﻧﺸﺎء ﻣﺜﺎل را‪ ،‬و اﻳﺠﺎد و ﺗﻜﻮﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻮن و ﻓﺴﺎد را‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﻫﻤﻪ‬ ‫اﺳﻢ اﺳﺖ ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ ﻳﻚ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻠﻮن ﺷﻴﺸﻪﻫﺎ ﻣﺘﻠّﻮن ﺷﺪه‪:‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:5‬‬ ‫ﷲ ﺍﹾﻟ َﻌ ﹾﻘ ﹸﻞ‪ ،‬ﻳﺎ ﻧُﻮري و ﻧﻔﺲ اﻻﻣﺮ‪ 132‬از ﻣﻘﺎم ﺑﻄﻮن و‬ ‫ﻋﻘﻞ اول ﻇﺎﻫﺮ و اول ﺻﺎدر اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﺼﺪر و ﻧﻪ ﺻﺪور ﹶﺍﻭﱠﻝﹸ ﻣﺎ َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍ ُ‬ ‫ﺣﻘﺎﻳﻖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻳﻜﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ اﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻧﻔﺲاﻻﻣﺮ ﺧﻮد ﺗﻮاﻓﻖ اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﻮاﻓ‪‬ﻖ‪ 133‬ﻳﺎ ﻣﻮاﻓَﻖ‪.134‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:6‬‬ ‫‪ –129‬ﻻﺗﺘﻨﺎﻫﻲ‪ :‬ﺑﻲﭘﺎﻳﺎن‬ ‫‪ –130‬ﺣﻀﺮت‪ :‬آﺳﺘﺎن‬ ‫‪ –131‬ﺟﻨﺎب‪ :‬آﺳﺘﺎﻧﻪ‬ ‫‪ –132‬ﻧَﻔﺲ اﻻﻣﺮ‪ :‬ﺣﻘﻴﻘﺖ وﺟﻮد و ذات اﻣﺮ‬ ‫‪ –133‬ﻣﻮاﻓ‪‬ﻖ‪ :‬اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ از ﺑﺎب ﺗﻔﺎﻋﻞ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –134‬ﻣﻮاﻓَﻖ‪ :‬اﺳﻢ ﻣﻔﻌﻮل از ﺑﺎب ﺗﻔﺎﻋﻞ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﺷﺪه‬

‫‪41‬‬


‫ﻋﻘﻮل ﻣﻌﻠﻮﻣﻨﺪ ﻧﻪ ﻋﻠﻢ و ﻋﺎﻟﻢ اﮔﺮﭼﻪ ﺗﻐﺎﻳﺮ اﻋﺘﺒﺎر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:7‬‬ ‫ﺼﺪُﺭُ َﻋ ْﻨﻪُ ِﺍﻻﱠ ﺍﻟﹾﻮﺍﺣِﺪ ﻟﻬﺬا اول ﻣﺎﺻ‪‬ﺪر‪ ‬ﻋﻘﻞ اول اﺳﺖ‪ ،‬و او را دو اﻋﺘﺒﺎراﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺕ ﻻ َﻳ ْ‬ ‫ﺣﻜﻤﺎء ﮔﻮﻳﻨﺪ ﹶﺍﻟﹾﻮﺍ ِﺣﺪُ ِﻣ ْﻦ ﺟَﻤﻴ ﹺﻊ ﺍﹾﻟﺠَﻬﺎ ِ‬ ‫ﭘﺲ از او ﭘﻴﺪا ﺷﺪ ﻋﻘﻠﻲ و ﻧﻔﺴﻲ و ﻫﻜﺬا ﺗﺎ ﻋﻘﻞ ﻋﺎﺷﺮ‪135‬ﻛﻪ ﻣﺮﺑ‪‬ﻲ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻨﺎﺻﺮاﺳﺖ و ﻣﺘﻜﻠّﻤﻴﻦ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻻزم آﻳﺪ ﺗﻌﺪ‪‬د‬ ‫ﺧﺎﻟﻘﻴﻦ و ﮔﻮﻳﺎ اﺣﺴﻦ اﻟﺨﺎﻟﻘﻴﻦ را ﻧﺸﻨﻴﺪهاﻧﺪ! ﻫﺮ ﻓﺎﻋﻠﻲ ﺑﻪ ﻓﻌﻞ ﺧﺎﻟﻖ ﻣﻔﻌﻮل ﺧﻮد و ﻫﺮ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﻣﺤﺎط اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻲ‬ ‫ﻻزم آﻳﺪ ﻛﻪ در ﻣﺮاﺗﺐ ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻘﻮل زﻳﺎده ﺑﺮ آن ﻣﻘﺪار ﺗﻌﺪ‪‬د ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﭼﺮا ﺑﻪ ﻋﻘﻞ ﻋﺎﺷﺮﻛﻪ رﺳﻴﺪ دﻓﻌﺔً ﻛﺜﺮات‬ ‫ﻛﺜﻴﺮه ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ ﺑﻠﻜﻪ از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻃﻔﺮه‪ 136‬ﻣﺤﺎل اﺳﺖ ﻻﻣﺤﺎﻟﻪ ﺑﻴﻦ ﻫﺮ داﻧﻲ و ﻋﺎﻟﻲ و اﺳﻄﻪاي ﻫﺴﺖ ﺧﻂﱢ ﻓﺎﺻﻞ و ﻓﺼﻞ‬ ‫ﻣﺸﺘﺮك ﻫﺴﺖ ﻋﻘﻞ اول ﺟﺎن ﻫﻤﻪ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﭼﻮن ﻛﻪ ﺻﺪ آﻳﺪ ﻧﻮد ﻫﻢ ﭘﻴﺶ ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫ﭘﺲ ﺟﻤﻴﻊ ﻣﺮاﺗﺐ ﻃﻮﻟﻴ‪‬ﻪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻫﻢ ﻗﻄﺎر و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري در ﻗﻄﺎرﻧﺪ‪ .‬ﺑﻴﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺒﺪء ﻧﻮر و ﻗﺎﻋﺪه و آب ﻳﺦ ﺑﺎ آب ﺟﻮش‬ ‫ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻴﺸﻤﺎر اﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻏﻴﺮ ﻧﻮر و آب ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:8‬‬ ‫ﻧﻮر ﻫﺮ ﻗﺪر ﺑﻪ ﻗﺎﻋﺪه اﻗﺮب ﻛﺜﺮت و ﺿﻌﻒ زﻳﺎدﺗﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﻣﺎﻫﻲ از ﺳﺮﮔﻨﺪه ﮔﺮدد ﻧﻲ ز د‪‬م‬

‫ﻋﻘـﻞ اول راﻧـﺪ ﺑـﺮﻋﻘـﻞ دوم‬ ‫اﺷﺮاق ‪:9‬‬

‫ﻚ َﻭﺣْﺪﺍﻧﻴﱠ ﹸﺔ ﺍﹾﻟ َﻌ َﺪ ِﺩ وﺣﺪت را ﺑﺮدار ﺗﺎ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻧﻪ واﺣﺪ و ﻧﻪ ﻛﺜﻴﺮ ﭼﻮن ﻗﻄﺮه و ﺷﻌﻠﻪ‪.‬‬ ‫ﺗﻜﺜﻴﺮﻋﺪد ﻣﺒﺪء از واﺣﺪ اﺳﺖ ﻳﺎ َﻣ ْﻦ ﹶﻟ َ‬ ‫اﺷﺮاق ‪:10‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل ﻓﻌﺎﻟﻴ‪‬ﺖ دارد و از ازدواج او ﺑﺎ اُم‪‬ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻧﻔﺲ ﻣﺘﻮﻟّﺪ ﺷﺪ و از ازدواج آن ﺑﺎﻧﻔﻮس اﻛﻮان ﻣﺘﻮﻟّﺪ ﺷﺪ و ﻋﻘﻞ اﻳﻤﻦ و‬ ‫ﻧﻔﺲ اﻳﺴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻘﻞ ﭘﺪر اﺳﺖ و ﻧﻔﺲ ﻣﺎدر ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻗﺮب او از ﺗﺠﺮّد‪ ،‬اﻣﺎ ازدواج اﻋﺘﺒﺎراﺳﺖ ﻗُﺮب و ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻳﻜﻲ ﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:11‬‬ ‫ﻋﻘﻞ وﺟﻮد او وﺟﻮد ﺣﻖّ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﻪ اﻳﺠﺎد او‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:12‬‬ ‫آﻓﺮﻳﺪن ﺣﻮاّء از ﻃﺮف ﭼﭗ ﻋﺒﺎرت از ﻧﻔﺲ ﻛﻠّﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ اُم‪ ‬اﻻﻧﺴﺎن اﻟﻜَﺒﻴﺮاﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:13‬‬ ‫ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﻮﺟﻮدات را ﻋﻘﻠﻲ اﺳﺖ و آﻧﻬﺎ را ﻋﻘﻮل ﻋﺮْﺿﻴ‪‬ﻪ ﻧﺎم ﮔﺬارﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﺰد ﺣﻜﻤﺎءارﺑﺎب اﻧﻮاع و ارﺑﺎب ﻃﻠﺴﻤﺎت و‬ ‫ارﺑﺎب ﻫﻴﺎﻛﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و رب‪ ‬ﻫﺮ ﺷﻴﺊ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ او و ﺟﺎن او و آﻓﺮﻳﻨﻨﺪه اوﺳﺖ و ﻫﻤﻪ ﻧ‪‬ﻲ وارﺣﻜﺎﻳﺖ آواز آﻧﻬﺎ را ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺻﺪاي ﺧﺮوس ﻋﺮش اﺳﺖ ﻛﻪ از ﮔﻠﻮي ﺧﺮوسﻫﺎ در ﺳﺤﺮﻫﺎ ﺳﺮﻣﻲزﻧﺪ و ﺗﻌﻠﻴﻢ ربّاﻟﻨﻮع اﺳﺖ ﻛﻪ ذاﻧﺎب را از ﻫﺎﻳﻠﻪ ﺧﺒﺮ‬ ‫ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ را از ﺑﺎران و ﻣﻮر را از ﺑﺮف ﺧﺒﺮدار ﻣﻲﻛﻨﺪ و اﺳﺐ ﻣﺮگ ﺻﺎﺣﺐ را ﺧﺒﺮﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫و رب‪ ‬اﻟﻨﻮع اﻧﺴﺎن ﻣﺤﻴﻂ ﺣﻀﺮات اﻟﻬﻴ‪‬ﻪ و ﻛﻮﻧﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ در ﻧﺰول ﺳﺎري و در ﺻﻌﻮد ﺟﺎرﻳﺴﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﻛﻞّ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:14‬‬ ‫‪ –135‬ﻋﻘﻞ ﻋﺎﺷﺮ‪ :‬ﻋﻘﻞ دﻫﻢ‬ ‫‪ –136‬ﻃﻔﺮه‪ :‬ﺳﺮﺑﺎززدن‬

‫‪42‬‬


‫ﻇﻬﻮر ﺻﻮر در ﻋﻘﻞ ﻧﻪ ﺑﻨﺤﻮ اﻧﻔﻌﺎل و ﺣﻠﻮل اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻔﻌﻞ و ﻇﻬﻮر اﺳﺖ و ﺗﺸﺄ ّن ﺧﻮد ﺑﻪ آﻧﻬﺎ و ﺣﻀﻮرآﻧﻬﺎ ﺑﻨﺤﻮ ﺣﻀﻮر‬ ‫ﺟﺰﺋﻲ درﻛﻠّﻲ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮ ﻧﺎزﻟﻲ ﺗﺸﺄ ّن ﻋﺎﻟﻲ اﺳﺖ زﻳﺮا ﻛﻪ ﻻﺣﻖ‪ 137‬ﻣﻘﺪ‪‬م ﻧﺒﺎﺷﺪ و در ﻣﻘﺎﺑﻞِ ﺳﺎﺑﻖ در ﻣﻘﺎم او ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺗﺎ اﺛﺮ در او‬ ‫ﺲ ِﺍﻻﹼ ﻫُ َﻮ‪.‬‬ ‫ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺷﻴﺌﻴ‪‬ﺖ ﺻﻮر ذﻫﻨﻴ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻧﻔﺲ اﺳﺖ ﻳﺎ َﻣ ْﻦ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫اﺷﺮاق ‪:15‬‬ ‫ﺣﻖّ اولِ ﻇﻬﻮر‪ ،‬ﺑﺪون اﺳﺒﺎب ﺳﺒﺐ اول را و ﻋﻘﻞ را آﻓﺮﻳﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﺟﺎن ﻛﻪ اﻧﺪﻳﺸﻪ را آﻓﺮﻳﺪ و اﻧﺪﻳﺸﻪ ﺻﻮر ذﻫﻨﻴ‪‬ﻪ را ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻮد‬ ‫و ﻧﺘﻮاﻧﻲ آﻧﺮا از ﺧﻮد دور ﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﺑﺎ ﻳﻘﻴﻦ ﺑﻪ آن آﻧﺮا ﻫﻴﭻ ﺟﺎ ﻧﻴﺎﺑﻲ و او را از ﺳﺒﺐ و ﻣﺎد‪‬ه ﻧﺪاﻧﻲ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:16‬‬ ‫ﻣﻠﻜﻮت ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻬﺎ ﺗﺼﺮّف دارﻧﺪ ﻣ‪‬ﻠﻚ‪ ،‬و ﺗﺠﺮّد دارﻧﺪ و ﻣﺤﺴﻮس ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﭘﺮ از ﻣ‪‬ﻠَﻚ اﺳﺖ و ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﻛﻪ ﻋﻘﻞ‬ ‫ﻛﻞّ اﺳﺖ در ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺣﻘﻴﻘﺖ او ﺷﻮد‪ ،‬و ﻋﺰراﺋﻴﻞ و ﻣﻴﻜﺎﺋﻴﻞ و اﺳﺮاﻓﻴﻞ ﭼﻬﺎر ﻣﻠﻚ اﻋﻈﻤﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﻠّﻨﺪ و اﺣﺎﻃﻪ ﻋﻘﻞ ﺑﺮﻋﺎﻟﻢ و‬ ‫ﺳﻌﺔ او و ﻋﺮوج و ﺻﻌﻮد ﺟﺒﺮﺋﻴﻠﻲ او ﺑﺪون ﺗﻘﻴ‪‬ﺪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﺨﺼﻮص اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﻇﻬﻮرات ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ او ﻣﺘﻘﻴ‪‬ﺪ و ﻣﺤﺪود اﺳﺖ‬ ‫و ﺑﺸﻜﻞ اﺻﻠﻲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳﺎن را ﻇﺎﻫﺮﺷﻮد؛ ﺻﻮرت ﭘﺮ و ﺑﺎل را ﺑﺮداري ﻋﻘﻞ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﮔﻴﺮي ﺑﻪ ﭼﺸﻢ‬ ‫ﻣﻠﻜﻮﺗﻲ ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﻧﺎم ﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:17‬‬ ‫آب اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺼﻮرت ﻳﺦ و ﺗﮕﺮگ و ﺑﺮف ﺑﺮوز ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و ﭘﺲ از اﻧﺤﻼل ﺑﻪ او‪‬ل ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬ﻋﻘﻞ ﺟﺎن ﻛﻞّاﺳﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺑﻪ اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:18‬‬ ‫ﻫﺮ ﻋﺎﻟﻤﻲ را دو رو و دو اﻋﺘﺒﺎراﺳﺖ؛ ﻋﻘﻞ روﺋﻲ ﺑﻪ ﻣﺒﺪء دارد و ﺑﻪ آن اﻋﺘﺒﺎرﺟﺎن اﺳﺖ و روﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﻔﺲ دارد‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻦ اﺳﺖ‬ ‫و ﻧﻔﻮس ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه آﻧﺴﺖ و ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس دو روﻳﻪ اﺳﺖ‪ ،‬روﺋﻲ از او ﺑﻪ ﻋﻘﻞ و ﺗﺠﺮّد ذات اﺳﺖ و روﺋﻲ ﺑﺰﻳﺮ ﻛﻪ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﻤﺎد‪‬ه‬ ‫اﺳﺖ در ﻓﻌﻞ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﺑﺮويِ ﺑﺎﻃﻦ ﺗﻦ ﺟﺎن و ﺑﻪ روي ِﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﺣﺲ‪ ‬و ﺷﻬﺎدت ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮزخ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮك ﻏﻴﺐ‬ ‫و ﺷﻬﺎدت اﺳﺖ و ﻋﺎﻟﻤﻲ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﻧﺘﻘﺎل اﺳﺖ از ﻏﻴﺐ ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت‪ ،‬و دو رو ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺟﺰ ﻫﻤﺎن دو رو ﻧﺼﻔﻲ ﺑﻔﻮق‬ ‫ﻚﹶﻟﻪُ‪.‬‬ ‫رود ﻧﺼﻔﻲ ﺑﺰﻳﺮ ﭼﻮن آن و ﺧﻂّ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺟﺰ ﺑﺎﻻ و ﭘﺴﺖ و ﭘﺴﺘﻲ در ﻣﻴﺎﻧﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﭘﺲ َﻭ ْﺣ َﺪﻩُ ﻻﺷﺮﻳ َ‬ ‫اﺷﺮاق ‪:19‬‬ ‫ﻫﺮﻣﻮﺟﻮدي را ﻧﻔﺴﻲ و ﻋﻘﻠﻲ و ﻣﺜﺎﻟﻲﺳﺖ ﭼﻮن ﻋﻘﻞ و روح اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ او ﻧﻔﺲ و ﻗﻠﺐ اﺳﺖ و ﻣﻈﻬﺮ او ﺻﺪراﺳﺖ و‬ ‫ﻣﻈﻬﺮ او ﺗﻦ َﻭ ِﺍ ﹾﻥ ِﻣ ْﻦ َﺷ ْﻲ ٍﺀ آﻳﻪ آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:20‬‬ ‫ﻇﻬﻮرِ ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‪ ،‬و ﺧﻴﺎل در اﻧﺴﺎن واﺳﻄﻪ ﺟﺎن و ﺗﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﻮر در او ﻣﺼﻮ‪‬ر و اﻓﻌﺎل در‬ ‫او ﻣﻘﺪ‪‬ر اﺳﺖ؛ ﺟﻬﺎن اﻧﺴﺎن ﺷﺪ و اﻧﺴﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ‪ ،‬ﺧﻴﺎل اﻧﺴﺎن ﻛﺒﻴﺮ را ﻣﺜﺎل ﻣﻄﻠﻖ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﻫﺮﻣﻮﺟﻮد را ﻣﺜﺎﻟﻲﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺜﺎل‬ ‫ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ ،‬و اوﺳﻊ ﻛﻞّ ﺧﻴﺎل اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷﻮد ﺑﺎ ﻛﻞّ و اﻳﻦ ﻣﺜﺎﻟﻬﺎي ﻣﻘﻴ‪‬ﺪه روزﻧﻪﻫﺎي ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎﻟﻨﺪ و ﻛﺸﻒ ﺻﻮري‬ ‫و ﺳﻴﺮ و ﻧﻤﺎﻳﺶ در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮي ﮔﻮﻳﺪ در ﻛﺸﺘﻲ ﺧﻴﺎل ﻧﺸﺴﺘﻢ و ﺑﻘﻮ‪‬ت ذﻛﺮ در ﺗﻦ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮدم ﺗﺎ از ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻦ ﮔُﻢ ﮔﺸﺘﻢ و ﺧﻴﺎل را درﺑﺎﺧﺘﻢ دﻳﺪم ﺑﺮ‬ ‫اﺳﺒﻲ اﻧﺴﺎن ﺻﻮرت ﺳﻮارم و ﺗﺎزﻳﺎﻧﻪاي از ﻧﻮر در دﺳﺖ دارم ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل رﺳﻴﺪم‪ ،‬ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ دﻳﺪم ﺑﻴﻜﺮان ﻛﻪ زﻣﻴﻦ و آﺳﻤﺎن‬ ‫‪ –137‬ﻻﺣ‪‬ﻖ‪ :‬رﺳﻨﺪه– ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ – رﺳﻴﺪه ﺑﻪ ﻛﺴﻲ ﻳﺎ ﭼﻴﺰي‬

‫‪43‬‬


‫در آن ﮔﻨﺠﺎن اﺳﺖ راه ﺑﺠﺎﺋﻲ ﻧﻤﻲﺑﺮدم‪ ،‬ﭘﻴﺮي روﺷﻦ ﺿﻤﻴﺮﻫﺎدي ﻣﻦ ﮔﺸﺖ و ﻣﺮا ﺑﺮ ﺗﺮك ﺧﻮد ﻧﺸﺎﻧﻴﺪ و ﭘﺮواز ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ‬ ‫ﭼﺸﻤﺔ آﻓﺘﺎب رﺳﻴﺪم در ﻧﻮر ﻏﺮق ﮔﺸﺘﻢ ﭼﺸﻤﻢ ﺑﻴﻨﺎ ﺷﺪ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ را دﻳﺪم ﻧﻈﺮﻛﺮدم زﻣﻴﻦ و آﺳﻤﺎن را در زﻳﺮﭘﺎ ﻳﺎﻓﺘﻢ دﺳﺖ‬ ‫ﺐ ﺑﺪﺳﺖ درﻧَﻮ‪‬ردﻳﺪم و ﺑﻘﺪم ﻧﻮر در درﻳﺎي ﺳﻮزان ﻧﻮرآﻓﺘﺎب از روي ﻓﺮاﻏﺖ‬ ‫ﺴّﺠﹺﻞ ِﻟ ﹾﻠﻜﹸﺘُ ْ‬ ‫دراز ﻛﺮدم و آﺳﻤﺎنﻫﺎ را ﹶﻛﻄﹶﻲ ﺍﻟ ِ‬ ‫ﺑﺎل ﺗﻔﺮّج ﻣﻲﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﻣﺮﻛﺐ ﻏﺮق ﺷﺪ ﻣﺒﻬﻮت ﺷﺪم ﭼﺸﻢ ﺑﻬﻢ زدن را ﮔﻢ ﻧﻤﻮدم ﻧﻮري دﻳﺪم ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻪ ﺟﺎن آﻓﺘﺎب از او‬ ‫ﺗﺎرﻳﻚ ﮔﺸﺖ ﺧﻴﺮه ﺷﺪم و ﻧﻈﺮ از آن ﻧﻮر ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﻤﺎم اﺷﻴﺎء ﻧﻮر را ﺑﻨﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ و ﻇﻠﻤﺖ را ﺑﻪ روﺷﻨﺎﺋﻲ ﮔﺬﺷﺘﻪ را‬ ‫ﺗﺎزه و آﻳﻨﺪه را ﻧﻤﻮده در آﻧﺠﺎ دﻳﺪم‪ ،‬او را دﻳﺪم ﻫﻤﻪ را دﻳﺪم ﻫﻤﻪ را در او دﻳﺪم‪ ،‬ﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺑﺴﺠﺪه اُﻓﺘﻢ آن ﭘﻴﺮ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲ ﻣﺮا‬ ‫ﺑﻮﺳﻴﺪ و ﻓﺮﻣﻮد اﻳﻦ ﻋﺮش اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﻘﺼﻮد و ﻧﻤﺎﻳﺶ اﺳﺖ ﻧﻪ آﻓﺘﺎب‪ ،‬ﻧﺎﮔﺎه ﺑﻪ ﭘﺮواز درآﻣﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ آن ﻧﻮر روان ﺷﺪ ﻣﻦ‬ ‫ﻣﻨﺠﺬب ﺑﻪ اوﮔﺸﺘﻪ ﻋﺮوﺟﻢ دادﻧﺪ از ﺧﻮد ﺑﻴﺨﺒﺮ ﺷﺪم و ﺑﻲ ﭘﺮ ﭘﺮواز ﻧﻤﻮدم ﻣﺪ‪‬ﺗﻲ ﻣﺴﺘﻐﺮق آن ﻧﻮر ﺑﻮدم ﭼﺸﻤﻢ ﺳﻔﻴﺪ ﺷﺪ‪،‬‬ ‫آن ﭘﻴﺮ از ﺳﺎق ﺧﻮد ﺳﺮﻣﺔ ﺳﻴﺎه ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻢ ﻛﺸﻴﺪ ﺑﻴﻨﺎ ﺷﺪ و ﺷﺮﺑﺘﻲ ﺑﻤﻦ آﺷﺎﻣﺎﻧﻴﺪ و ﻣﺮا ﭘﻴﺎده رواﻧﻪ ﻓﺮﻣﻮد‪ .‬ﺳﺎﻟﻬﺎ راه آﻣﺪم ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺠﺎي ﺧﻮد رﺳﻴﺪم‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻣﺪ‪‬ﺗﻲ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ آن ﺷﺮﺑﺖ ﺟﺎﻧﻲ در ﻣﺬاق ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻣﻦ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻮد دﻳﻮاﻧﻪوار ﻣﻲﮔﺸﺘﻢ و ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻪ ﻓﺮاق‬ ‫آن ﻧﻮرآﻓﺎق ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺑﻮدم‪ ،‬ﺗﺎ روزي ﺑﺎ ﻋﺎرﻓﻲ ﻗﺪم ﻣﻲزدم ﻗﺪم ﺑﺮﻗﺪم او ﻣﻲﻧﻬﺎدم از ﻫﺮ ﻗﺪﻣﻲ ﻋﺎﻟﻤﻲ درﻣﻲﻧَﻮ‪‬ردﻳﺪم و از ﻫﺮ‬ ‫ﮔﺎﻣﻲ ﭘﻴﺎم وﺻﺎﻟﻲ ﻣﻲﺷﻨﻴﺪم ﺗﺎ وﺟﺪ ﺑﺮﻣﻦ ﻏﻠﺒﻪ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻘﻮ‪‬ت ذﻛﺮ رﻗﺼﻲ ﻧﻤﻮدم آن ﭘﻴﺮ را درآن ﻋﺎرف ﺟﻠﻮهﮔﺮ دﻳﺪم و آن‬ ‫ﻧﻮر را در ﺟﺒﻬﺔ او ﺑﻪ ﻧﻈﺮآوردم‪ ،‬زﻧﺪه ﺷﺪم و ﻫﻮﺋﻲ ﻛﺸﻴﺪم و ﺑﺮ آﺳﻤﺎن ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪم ﭘﺎي ﺑﺮ ﺗﺨﺘﻪ ﻧُﻬﻢ ﮔﺬاﺷﺘﻢ دﺳﺖ در‬ ‫آﻏﻮﺷﺶ ﻧﻤﻮدم ﻣﻦ از ﻣﻴﺎن رﻓﺘﻢ ﺑﻪ ﻳﻜﺒﺎره ﻧﻴﺴﺖ ﺷﺪم اوﮔﺸﺘﻢ او را ﺧﻮد دﻳﺪم ﺧﻮد رﻓﺖ دﻳﺪ رﻓﺖ!‪...‬‬ ‫ﻛﻪ در وﺣﺪت ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﻴﭻ ﺗﻤﻴﻴﺰ‬

‫ﻣﻦ و ﻣﺎ و ﺗﻮ و او ﻫﺴﺖ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ‬

‫ﺼﻞﹸ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﹶﺍ َﺣﺪٌ ﹶﻏﻴْﺮﻱ‪:‬‬ ‫ﻑ ﻋﺎﹶﻟﻢٌ ﻻَﻳ ِ‬ ‫ﻗﺎﻝ َ ﻋَﻠﻲﱞ )ﻉ( ﻭَﺭﺍ َﺀ ﻗﺎ ٍ‬ ‫اول آن اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و ﻧﺎﺳﻮت ﻗﺎف اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺎف ﺻﺪر و ﻗﺎف ﻗﻠﺐ و ﻗﺎف ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﻗﺎف اﻋﺮاف‪ ،‬و ﻗﺎف ﻋﻘﻞ او‪‬ل ﻗﺎف‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻨﺠ‪‬ﻤﻲ در ﺣﻀﻮر ﺳﺠ‪‬ﺎد )ع( ﺑﻮد ﺑﻪ او ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺗﺮا ﺧﺒﺮ دﻫﻢ ﺑﻪ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﭼﻬﺎرده ﻋﺎﻟﻢ را ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮده از وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﺗﻮآﻣﺪهاي‬ ‫ﻛﻪ ﻫﺮ ﻋﺎﻟﻤﻲ ﺳﻪ ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ دﻧﻴﺎﺳﺖ؟ و از ﺟﺎي ﺧﻮد ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ‪ ،‬و آن ﻣﻨﻢ!‬ ‫اول آن ﻋﻮاﻟﻢ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و آﻧﭽﻪ در واﻗﻌﻪ اﺳﺖ دﻳﺪﻧﻲ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺷﻨﻴﺪﻧﻲ از ﻋﺎﻗﻠﻲ ﺑﻴﺮون اﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻮرت ﻛﻔﺮ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻔﺮ از ﻣﺴﻠﻢ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ‪:‬‬ ‫روﻣﻲ ﺳﺨﻦ ﻛﻔﺮ ﻧﮕﻔﺘﻪ اﺳﺖ و ﻧﮕﻮﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﺒﺎرات ﺷﺮﻳﻌﺖ را ﻧﮕﻬﺪار‬

‫اﻻ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺧﻮدي زﻧﻬﺎر زﻧﻬﺎر‬

‫ﺖ‬ ‫ﻣﺜﻞ ﺧﻮاﺑﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻴﺪار ﺷﺪم از ﺧﻮاب و دﻳﺪم ﻫﻤﻪ را ﺧﻮاب دﻳﺪم ﻏﻴﺮ ﺧﻮاﺑﻲ ﻧﺪﻳﺪم‪ ،‬ﻣﺎ ﻻ َﻋ ْﻴﻦٌ َﺭﺃﹾﺕ ْ َﻭ ﻻ ﹸﺍ ﹸﺫﻥﹲ َﺳ ِﻤ َﻌ ْ‬ ‫ﺸ ﹴﺮ ﻫﻤﻪ از ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن اﺳﺖ ﺗﻦ ﻧﺎﺗﻮان اﺳﺖ‪ .‬از ﺧﻮاب ﮔﺮان ﺑﻴﺪار ﺷﻮ ﺗﺎ زﺑﺎن ﻣﺮﻏﺎن ﻻﻫﻮﺗﻲ را ﺑﺸﻨﻮي و‬ ‫ﺐ َﺑ َ‬ ‫ﻭَﻻ َﺧ ﹶﻄ َﺮ ﻋَﻠﻲ ﹶﻗ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﺳﻠﻴﻤﺎنوار ﻣﻨﻄﻖ اﻟﻄﻴ‪‬ﺮ را درﻳﺎﺑﻲ ﺍﹶﻟﻨّﺎﺱُﹺﻧٍﻴﺎﻡٌ ﹶﻓﺎِﺫﺍ ﻣﺎﺗُﻮﺍ ِﺍْﻧَﺘَﺒﻬُﻮﺍ وﻗﺘﻲ ﺑﻴﺪار ﻫﺴﺘﻢ ﻛﻪ آﻓﺘﺎب ﺑﻮﺳﻂ اﻟﺴ‪‬ﻤﺎء رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:21‬‬ ‫‪138‬‬

‫ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮزخ واﺳﻄﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل و ﻃﺒﻊ اﺳﺖ و ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻮر ﻗﻠﻴﺎ ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﺷﻬﺮﻳﺴﺖ ﺑﺮ دروازة ﻧﻔﻮس ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ‬ ‫ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت آن ﻋﺎﻟﻢ در او ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﺮزخ دروازه ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‪ ،‬و در آن ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻮر ﺟﻤﻴﻊ ﻋﻮاﻟﻢ ازﻛﻠﻴ‪‬ﺎت و‬

‫‪ –138‬ﻫﻮر ﻗﻠﻴﺎ‪) :‬ﺑﻪ ﺿﻢﻫﺎ و ﻓﺘﺢ ﻗﺎف( ﻣﺄﺧﻮذ از ﻋﺒﺮي – ﺗﺎﺑﺶ ﮔﺮم – درﺧﺸﺶ و ﺗﺸﻌﺸﻊ ﺑﺨﺎر – ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻ – ﻋﺎﻟﻤﻲ ﻓﻮق اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ‬

‫‪44‬‬


‫ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺎت ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﻫﺮﭼﻪ را در ﻫﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺠﻮﺋﻲ اﮔﺮ ﺻﻮرت ﺑﺨﻮاﻫﻲ راه دور و دراز ﻧﺮو از آﻧﺠﺎ ﺑﺠﻮ‪ ،‬و اﮔﺮ از ﺻﻮرت‬ ‫ﮔﺬﺷﺘﻲ در ﺑﺤﺮﺗﺠﺮّد ﺳﻴﺎﺣﺖ ﻧﻤﺎ آﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪‬آﻳﺪ و ﺑﺮود از دروازهﻫﺎ درآﻳﺪ و در ﺷﻬﺮﮔﻨﺞﻫﺎي ﻧﻬﺎن ﺑﺴﻴﺎر و‬ ‫ﻗﺼﺮﻫﺎي ﺗﻤﺎم ﻋﻴﺎر ﺑﻴﺸﻤﺎر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:22‬‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺜﺎل ﺻﺎﻋﺪ را ﺑﺮزخ ﻧﺎم ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧﺪ َﻭ ِﻣ ْﻦ ﻭَﺭﺍِﺋ ﹺﻬ ْﻢ َﺑ ْﺮ َﺯﺥٌﺍِﱄ َﻳ ْﻮ ﹺﻡ ُﻳ ْﺒ َﻌﺜﹸﻮ ﹾﻥ و آن ﺑﻌﺪ از اﻧﻘﻀﺎء اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎرﻳﺎ ﺑﻪ‬ ‫اﺿﻄﺮار‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:23‬‬ ‫ﻏﻴﺐ ﻣﻄﻠﻖ ﹶﺍ َﺯﻝﹸ ﺍﻟﹾﺂﺯﺍ ﹾﻝ اﺳﺖ و ﻋﻮاﻟﻢ ﻗﺒﻞ از ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮوز ازل اﺳﺖ و ﺑﻌﺪ اﺑﺪاﺳﺖ ازل و اﺑﺪ در ﻧﺸﺄه ﺣﺲ‪‬ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ و ﺣﺲ‪‬‬ ‫ﮔﻢ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻧـﺰول ﻋﻴـﺴﻲ و اﻳﺠﺎد آدم‬

‫ازل ﻋﻴﻦ اﺑـﺪ اﻓﺘـﺎد ﺑـﺎ ﻫﻢ‬ ‫ﻓﹶﻼ ﹶﺍ َﺯ ﹶﻝ َﻭ ﻻ َﹶﺍَﺑ َﺪ ِﺍﻻﱠ ﺍﷲ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:24‬‬

‫آن ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎﻟﻢِ داﻧﻪ اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﺎدت ﻋﺎﻟﻢ ﺳﺒﺰه و ﻣﺜﺎل ِﺻﺎﻋﺪﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮﺷﻪ و ﻧﺘﻴﺠﻪ اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ از ﻣﺜﺎل ﻧﻮراﻧﻲ ﻇﻬﻮر ﭘﻴﺪا‬ ‫ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﺣﺸﺮ ﺑﻤﻠﻚ ﺷﻮد و اﺳﻤﺎء ﻟﻄﻔﻴ‪‬ﻪ‪ ،‬و اﮔﺮ از ﻣﺜﺎل ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ ﻧﺎزل ﺷﺪه ﺣﺸﺮ ﺑﻪ ﺷﻴﻄﺎن و اﺳﻤﺎء ﻗﻬﺮﻳ‪‬ﻪ و ﺳﺠﻴ‪‬ﻦ‬ ‫ﮔﺮدد و راه دوزخ ﮔﻴﺮد‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:25‬‬ ‫ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺄدون روز و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻓﻮق ﺷﺐ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪاي از ﺣﻴﺚ ﻧﺰول ﺷﺐ ﻗﺪراﺳﺖ و در ﺻﻌﻮد ازﺣﻴﺚ‬ ‫رﻓﺘﻦ در ارﺗﻔﺎع رو ﺑﻪ اوج روزﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎرِ ﻣﺴﻴﺮ‪ ،‬درﺟﻪ و ﻣﺮﺣﻠﻪ و ﻣﻨﺎزل و ﻣﺪارج اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻣﻮاﻗﻒ و ﻣﻘﺎﻣﺎت‬ ‫و ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:26‬‬ ‫ﻧﻮر در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪ و ﻣﻐﺮب ﻋﺎﻟﻢ ﮔﺸﺖ و ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت ﻣﻐﺎرب ﮔﺮدﻳﺪ و اول ﺧﻔﺎء ﻋﺪم و ﻇﻬﻮرِ ﻧﻮر در ﺻﻌﻮد او‪‬ل‬ ‫ﻇﻬﻮر و اﺷﺮاق و ﻣﺸﺎرق اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺸﺮق و ﻣﻐﺮب ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻌﻴ‪‬ﻨﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ و ﺷﻬﺮ ي در ﻣﺸﺮق‬ ‫و ﺷﻬﺮي در ﻣﻐﺮب اﺳﺖ ﻛﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰار ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻃﺮف ﻧﺴﺒﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﺪ‪ ‬ﺗﺮﺧّﺺ آﻣﺪن را ﺷﻬﺮ ﺟﺎﺑﻠﻘﺎ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺣﺪ‪‬دوره ﮔﺎه ﺑﻴﺮون رﻓﺘﻦ را ﺟﺎﺑﻠﺴﺎ و ﻋﻜﺲ آن ﻣﺤﺾ اﺻﻄﻼح اﺳﺖ و ﭼﻮن‬ ‫آن دو ﺷﻬﺮ ﻣﺘّﺼﻞ اﺳﺖ ﺑﺪو ﻋﺎﻟﻢ آن دو را ﻫﻢ ﺟﺎﺑﻠﻘﺎ و ﺟﺎﺑﻠﺴﺎ ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﻫﻮرﻗﻠﻴﺎ ﻋﺒﺎرت از آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻋﺎرﻓﻲ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺳﺆال ﺳﺮّي از ﭘﻴﺮ ﺧﻮد درﺧﻮاﺳﺖ ﺗﻤﺎﺷﺎي آن دو ﺷﻬﺮ را ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﺮﮔﺸﺖ روا ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﺟﻠﻮي ﺧﻮد ﻧﻈﺮ ﻧﻤﺎ؛ ﭼﺸﻤﻢ ﻣﻨﻘﻠﺐ ﺷﺪ ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ را ﺳﺒﺰه دﻳﺪم ﻛﻪ روي آﻧﻬﺎ را ﮔﻞ ﻧﻮراﻧﻲ ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪه‪ ،‬ﺷﻬﺮي دﻳﺪم از‬ ‫دورﻣﺘﻼءﻻء‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺮ روي آن ﮔﻠﻬﺎ ﭼﻮن درﻳﺎ ﺷﻨﺎوري ﻛﺮده ﻧﺰدﻳﻚ رﺳﻴﺪم ﺷﻬﺮي دﻳﺪم ﻣﺮﺑ‪‬ﻊ ﺑﻪ اﻳﻦ‬ ‫ﺷﻜﻞ و ﻃﺮف وﺳﻴﻊ آن از د‪‬ر‪ ‬ﺑﻮد و ﻃﺮف ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻛﻪ ﻛﻢ ﻋﺮض ﺑﻮد ﺗﻤﺎم از زﻣﺮّد ﺳﺒﺰ ﺑﻮد و ﻃﺮف ﺣﺼﺎر ﻛﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﺳﻤﺖ ﺷﻬﺮ دﻧﻴﺎ ﺑﻮد و از زﻣﺮّد ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻔﺘﺎد ﻫﺰار دروازه داﺷﺖ و ﻫﺮ دروازهاي ﻫﻔﺘﺎد ﻫﺰار در و ﻫﺮ دري ﻫﻔﺘﺎد ﻫﺰار درﻳﭽﻪ‪ ،‬و‬ ‫از ﻫﺮ درﻳﭽﻪاي ﻣﺘّﺼﻞ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰار ﻣﺮدﻣﺎن ﺳﻴﺎه رﻧﮓ ﻣﻲرﺳﻴﺪﻧﺪ و ﮔَﺮدآﻧﺠﺎ ﺑﺮﺻﻮرت آﻧﻬﺎ ﻣﻲﻧﺸﺴﺖ و ﻧﻮراﻧﻲ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‬ ‫و ﺳﻔﻴﺪ و داﺧﻞ ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ و دﻳﮕﺮ ﺑﺮ ﻧﻤﻲﮔﺮدﻳﺪ���ﺪ‪.‬‬

‫‪45‬‬


‫از درﺑﺎﻧﻲ ﭘﺮﺳﻴﺪم ﺗﺎ ﭼﻨﺪ اﻳﻦ ﻋﺒﻮر اﺳﺖ؟ ﮔﻔﺖ ﻣﻦ ﺑﺸﻤﺎرة ﻫﺮ ﺳﺘﺎرهاي ﻫﻔﺘﺎد ﻫﺰار دورة زﺣﻞ از ﻋﻤﺮ ﺧﻮد ﻳﺎد دارم و‬ ‫ﺷﻐﻞِ ﻣﻦ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ و ﺗﺎ دﻳﺪهام ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ!ﺑﻲﺧﻮد ﺷﺪم و ﻣﺪﻫﻮش‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻮش ﻛﻪ آﻣﺪم ﺳﺮم را درﻛﻨﺎر ﭘﻴﺮ دﻳﺪم ﺳﺮ ﺑﺮ‬ ‫ﭘﺎﻳﺶ ﮔﺬاﺷﺘﻢ‪ ،‬و اﻟﻲ ﻣﺎﺷﺎءاﷲ ﭘﺮواز ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻋﺒﺪﻳ‪‬ﺖ رﺳﻴﺪم ﺟﺒ‪‬ﺎرﻳ‪‬ﺖ او را در ﺧﻮد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮدم ﺑﺮ ﻣﺴﻜﻨﺘﻢ اﻓﺰود‬ ‫و ا‪‬ﻟﻲآﻻن زﺑﺎﻧﻢ ﺑﺸﻜﺮ او ﮔﻮﻳﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:27‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اول ﻇﻬﻮرِ اﺳﻢ رﺣﻤﺎن اﺳﺖ و رﺣﻤﺎن آﻓﺮﻳﻨﻨﺪه ﻧﻴﻚ و ﺑﺪ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ دو دﺳﺖ ﺧﻠﻘﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻈﻬﺮ ﻗﻬﺮ و‬ ‫ﻟﻄﻒ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ و دﺳﺖ ﻣﻠﻚ و ﺷﻴﻄﺎن ﻫﺮ دو اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﻳﻦ ﻳﻚ ﻋﺎﻟﻢ دو ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و ﻫﺮ دو را ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﺠﺮّد‬ ‫ﺗﺼﺮّف و اﺣﺎﻃﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻮن ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﻫﺮ دو دﺳﺖ روي اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺘﻮار و ﻫﺮ دو راﻛﺐ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﺮﻛﺐ ﺳﻮار ﻳﻜﻲ ﺳﻔﻴﺪ و‬ ‫دﻳﮕﺮي ﺳﻴﺎه ﻳﻜﻲ ﺑﺎﻻ و دﻳﮕﺮي زﻳﺮ ﻳﻜﻲ ﭘﺴﺖ دﻳﮕﺮي ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ را در ﻣﻴﺎن ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ و ﻫﺮﻳﻚ ﺑﺨﻮد ﻣﻲ‬ ‫ﻛﺸﺎﻧﻨﺪآن ﻋﻄﺮ ﻣﻲﭘﺎﺷﺎﻧﺪ و دﻳﮕﺮي دود ﻣﻲدﻫﺪ‪ ،‬و دﻳﺪ ﻧﺎﻗﺺ ﻛﻪ آﻧﺮا ﻣﺴﺘﻘﻞ دﻳﺪه دو ﻣﺒﺪء ﮔﻤﺎن ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل‬ ‫آﺋﻴﻨﻪاﻳﺴﺖ ﺻﺎﻓﻲ ﻛﻪ ﺷﻌﺎع را ﻧﮕﺎه ﻣﻲدارد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﮔﺮ رﻧﮓ ﻧﻮر ﺑﺮ او ﺟﻠﻮه ﻳﺎﺑﺪ ﻋﻜﺲ ﻧﻮراﻧﻲ اﻧﺪازد و اﮔﺮ ﺳﻴﺎﻫﻲ ﺑﺘﺎﺑﺪ‬ ‫ﺗﺎرﻳﻜﻲ درآورد‪ ،‬و اﻳﻦ دوﻋﺎﻟﻢ را در ﻧﺰول‪ ،‬ﻳﺰدان و اﻫﺮﻣﻦ‪ ،‬و‪ ‬ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﺷﻴﻄﺎن‪ ،‬و ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ‪ ،‬و ﺻﻔﺎ و ﻛﺪرت‪ ،‬و ﻇﻬﻮر‬ ‫ﻟﻄﻒ و ﻗﻬﺮ‪ ،‬و ﺣﻖّ و ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬و ﺧﻴﺮ و ﺷﺮ‪ ،‬و ﻣﻠﻜﻮت ﻋﻠﻴﺎ و ﻣﻠﻜﻮت ﺳﻔﻠﻲ‪ ،‬و دروازه آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و روزﻧﺔ زﻣﻴﻦﻫﺎ‪ ،‬و ﻋﻠﻴ‪‬ﻴ‪‬ﻦ و‬ ‫ﺳﺠﻴ‪‬ﻦ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻦّ و ﺷﻴﺎﻃﻴﻦ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و در ﺻﻌﻮد ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮزخ و ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺒﺮ و ﻫﻮرﻗﻠﻴﺎ ﺑﻪ آن دو ﺷﻬﺮ ﻣﻲروﻧﺪ و‬ ‫ﻳﻜﻲ را دار ﻧﻌﻴﻢ و دﻳﮕﺮي را ﺟﺤﻴﻢ و ﻳﻜﻲ را ﺑﺎب ﺑﻬﺸﺖ و دﻳﮕﺮي را دروازه ﺟﻬﻨّﻢ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ از ﺷﻬﺮ ﻧﻮر آﻳﺪ ﻧﻮر‬ ‫زاﻳﺪ و ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻌﻴﻢ درآﻳﺪ و آﻧﭽﻪ از ﻧﺎر اﻓﺘﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺟﺤﻴﻢ در اﻓﺘﺪ ﻧﻮر و ﻧﺎر ﻫﺮ دو ﺷﻴﺸﻪ را ﺑﺮﻧﮓ ﺧﻮد ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻋﻜﺲ‬ ‫ﻣﻮاﻓﻖ آن اﻧﺪازد ﭼﻮن ﻛﻮه ﻛﻪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ آواز دﻫﻨﺪ ﻫﻤﺎن ﻗﺴﻢ ﺑﺮوز دﻫﺪ و ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:28‬‬ ‫ﺻﺎﻋﺪ و ﻧﺎزل در ﺧﻂّ ﺳﻴﺮ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮﻧﺪ و ﻧﺘﻴﺠﺔ ﻫﻤﻨﺪ و او‪‬ل و آﺧﺮ ﻣﻘﺎﺑﻠﻨﺪ و زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن در ﻣﻴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻜﻦ دو ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺻﺎﻋﺪ ﺑﺎ ﻫﻢ و دو ﻋﺎﻟﻢ ﻧﺎزل ﺑﺎ ﻫﻢ در ﻗﻄﺎرﻧﺪ و ﭼﻮن ﺿﺪ‪‬ان ﺟﻤﻊ ﻧﺸﻮﻧﺪ و ﻣﺒﺎﻳﻨﺖ‪ 139‬ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫و ﻣﺜﺎﻟﻴﻦ ﻋﺎﻟﻲ و ﻧﺎزل ﻧﻮراﻧﻲ و ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ ﻫﻤﺪوش ﺑﺮ ﺷﻬﺮ ﺗﻦ ﺗﺎﺧﺖ آورده و ﻣﺨﻠﻮط ﮔﺸﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬و ﻣﺘّﺼﻞ در ﺟﻨﮓ و در‬ ‫ﻦ و ﺷﻴﺎﻃﻴﻦ را‬ ‫ﺑﺮﻳﺪن و دوﺧﺘﻨﻨﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﺗﺎر و ﭘﻮد دﻧﻴﺎ ﺑﺎﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد َﻭ ِﻛﻠﹾﺘﺎ َﻳ َﺪْﻳ ِﻪ ﻳَﻤﲔٌ و ﺣﻜﻤﺎء ﻣﻨﻜﺮ ﺷﺪهاﻧﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟ ّ‬ ‫ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻧﺘﻮان ﺷﺮور را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺼﺎدرﺧﻴﺮداد‪ ،‬و ﺗﻌﻠّﻖ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻔﺲ ﺷﺮﻳﺮي در ﻛﺮه ﻧﺎر در ﻣﻌﻨﻲ اﻧﻜﺎر اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﻌﻨﻲ اﻗﺮار‪،‬‬ ‫ﷲ ﺭُﻭ َﺣﻪُ ﺍﻟﹾﻤﺎ ﹺﺟ ْﺪ ﻣﺜﻠﻲ ﺑﺮاي اﻳﻦ دو ﻋﺎﻟﻢ زده؛ و ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﺑﺘﺎﺑﻴﺪن آﻓﺘﺎب ﺑﺮﺷﻴﺸﻪ و ﺑﻠّﻮره ﻏﻠﻴﻈﻪ‬ ‫ﺡﺍُ‬ ‫و ﺣﻀﺮت واﻟﺪ َﺭﻭﱠ َ‬ ‫و اﻧﻮرﻳﺖ‪ ‬ﻋﻜﺲِ ﻧﻮراﻧﻲ ﺟﻬﺖ ﻋﻠﻮ‪‬او از ﻧﻮرﺷﻴﺸﻪ و آﻓﺘﺎب‪ ،‬و ﻧﺎرﻳ‪‬ﺖ ﻋﻜﺲ زﻳﺮﻳﻦِ او و ﻣﺤﺮﻗﻴﺖ او ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺧﻮد او ﻧﻤﻲ‬ ‫ﺳﻮزاﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:29‬‬ ‫در آﻳﻨﻪ ﺻﻮر ﻋﺎﺑﺮه و ﺻﻮر ﺛﺎﺑﺘﺔ ﻓﻮق و ﺻﻮر آﻳﻨﻪﻫﺎ و ﺻﻮرﻣﻨﻌﻜﺴﺔ از آﻳﻨﻪﻫﺎ در آﻳﻨﻪﻫﺎ ﻋﻜﺲ ﻣﻲاﻧﺪازد‪ ،‬ﭘﺲ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل‬ ‫ﻣﺜﺎﻟﻲ از ﻫﺮ ﺷﻲء ﻫﺴﺖ ﹶﻓ ﹸﻜ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ ﺷَﻲ ٍﺀ ﺑﻌﻀﻲ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮوز ﻧﻴﺎﻳﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﺟﺎري ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:30‬‬

‫‪ –139‬ﻣﺒﺎﻧﻴﺖ‪ :‬ﺗﻘﺎﺑﻞ و ﺗﺨﺎﻟﻒ – ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﻮدن‬

‫‪46‬‬


‫ﻏﻴﺐِ ﺟﻦّ و ﻏﻴﺐِ ﺣﺲ‪ ‬و ﻏﻴﺐِ ﻧﻔﺲ و ﻏﻴﺐِ ﻗﻠﺐ و ﻏﻴﺐِ ﻋﻘﻞ و ﻏﻴﺐِ روح و ﻏﻴﺐِﺳﺮّدر ﻣﻴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬و ﻏﻴﺐ اﻟﻐﻴﻮب ﻏﻴﺐ‬ ‫اﻟﺬّات اﺳﺖ و ﻏﻴﺐ اﻟﻌﻤﺎء ﻃﺮف ﻧﻘﻄﻪ ﻫﻴﻮﻟﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:31‬‬ ‫و‪‬ﻫ‪‬ﻢ ﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎن اﻧﺴﺎن ﺳﻠﻄﺎن اﺳﺖ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻋﻘﻞ ﺑﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ رﺳﺪ و‪‬ﻫ‪‬ﻢ در او ﺗﺼﺮّف ﺧﻮد ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﻣﺠﺮّد ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺗﺼﺮّف ﺷﻴﻄﺎن در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﭼﻮن ﺗﺼﺮّف واﻫﻤﻪ اﺳﺖ در ﺻﻐﻴﺮ ﹶﻓﻬُ َﻮ ﺍﻟﺴﱡﻠﻄﺎ ﹸﻥ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻋ ﹶﻈﻢُ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:32‬‬ ‫‪140‬‬

‫ﻫﺮ ﺷﺊ را در ﺗﻤﺎم ﻋﻮاﻟﻢ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲﺳﺖ‪ ،‬در ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻤﺎء ﺑﻪ ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﻋﻠﻤﻲ‪ ،‬و در اﻋﻴﺎن ﺗﻘﺮّري ‪ ،‬و در ﻋﻘﻮل وﺟﻮدي ﻛﻠّﻲ دارد‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻤﺎم ﺗﺠﺮّد‪ ،‬و در ﻧﻔﻮس وﺟﻮدي دارد ﻛﻠّﻲ و ﻣﺠﺮّد ﺑﺎ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬و در ﻣﺜﺎل ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ وﺟﻮدي دارد ذﻫﻨﻲ‪ ،‬در ﻣﺜﺎل ﻣﻄﻠﻖ‬ ‫وﺟﻮدي ﻣﻘﺪاري ﺑﻲﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬و در ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ ﺣﺴ‪‬ﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ؛ ﭘﺲ ﻫﺮﭼﻪ را در ﻫﺮ ﻛﺠﺎ دﻳﺪي او را دﻳﺪي ﻋﻠﻲ )ع( درﻋﺮش‬ ‫ﺐ‪.‬‬ ‫ﺐ َﻭﻋَﻠﻲﱞ ﻫُ َﻮ َﻣ ﹾﻈ َﻬﺮُ ﺍﹾﻟﻐَﺮﺍِﺋ ﹺ‬ ‫ﷲ ﻣُ ﹾﻈ ﹺﻬ ﹺﺮ ﺍﹾﻟﻌَﺠﺎِﺋ ْ‬ ‫ﷲ ﺁ َﺩ َﻡ ﻋَﻠﻲ ﺻُﻮ َﺭِﺗ ِﻪ ﹶﻓﺴُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ ﺍ ِ‬ ‫ﻋﻴﻦ ﻋﻠﻲ )ع( اﺳﺖ ﻛﻪ در رﺧﺘﺨﻮاب اﺳﺖ َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍ ُ‬ ‫اﺷﺮاق‪:33‬‬ ‫ﺗﻤﺎم ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻛﻼم ﺣﻖّ اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻛﺘﺎب او‪ ،‬و ﻛﻼم و ﻛﺘﺎب ﻣﺒﺪء‪ ‬ﻫﺮ دو ﻧﻔﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ از ﻣﺒﺪء ﺑﺮ دو‬ ‫ﺧﻂّﺳﻴﺮ ﻛﻨﺪ‪ ،‬و ﻣﻈﻬﺮ اﺷﻴﺎء ﻛﻪ ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ اﮔﺮ ﻣﺪادش ﮔﻴﺮي از ﭼﺸﻤﻪ ﻧﻮن ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﻋﻘﻮل ﺑﺮ ﻟﻮح ﻧﻔﻮس ﺣﺮوف ﻣﻘﺪارﻳ‪‬ﻪ‬ ‫را ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ ،‬و ﻛﻠﻤﺎت ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﺮ ﺻﻔﺤﺎت دﻫﻮر‪ 141‬ﻣﺠﺘﻤﻊ ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬و ﻣﺠﻤﻊ اوراق او ﻛﻪ ﺟﻔﺮ ﺟﺎﻣﻊ اﺳﺖ ﻣﺼﺤﻒ ﺑﺎﺷﺪ از‬ ‫روي ﻓﻌﻞ‪ ،‬و ﺻﺤﻴﻔﻪ اﺳﺖ از روي اﻧﻔﻌﺎل‪ ،‬ﭘﺲ ﻛﺘﺎب ﺻﻔﺤﺔ اﻋﻴﺎن ﺷﻮد‪.‬‬ ‫و اﮔﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل ﺣﺮوف و ﻧﻔﻮس ﻛﻠﻤﺎت ﺷﻮد ﻣﺠﻤﻮع ﻋﻮاﻟﻢ ﺻﻮرت ﻛﺘﺎب ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻗﺮآن ﻋﻘﻞ اول ﺑﺎء‬ ‫ﺑﺴﻢاﷲ اﺳﺖ ﻳﺎ ﻧﻘﻄﻪ آن ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻊ ﺳﺒﻊ اﻟﻤﺜﺎﻧﻲ‪ 142‬اﺳﺖ و آن ﻣﺠﻤﻊ ﻗﺮآن اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﻫﺮﻳﻚ ﺑﺠﺎي ﺳﻮره و آﻳﻪاﻳﺴﺖ از‬ ‫ﻗﺮآن ﻛﻞّ‪ ،‬و ﻧﻘﻄﻪ ﺗﺤﺖ ﺑﺎءﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻪ ﺻﻔﺖ ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ ذات ﺷﺪه و ﺑﻪ ﻋﻘﻞ او‪‬ل و او‪‬ل ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ و ﺑﻪ اﻣﻜﺎن و ﻇﻬﻮر ﻧﻴﺰ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺷﺪه‪.‬‬ ‫و اﮔﺮ ﻧﻔﺴﺶ ﺷﻤﺎري ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ ﻟﺴﺎن ﻋﻘﻮل ﺑﺮ ﻫﻮاي ﻧﻔﻮس ﺑﺮ ﻣﺨﺎرج اﻋﻴﺎن ﺗﻘﺎﻃﻊ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺣﺮوف ﺷﻮد‪ ،‬و ﻣﺮﻛّﺐ از‬ ‫ﺣﺮوف ﻛﻠﻤﺎت و ﻣﺮﻛّﺐ ازﻛﻠﻤﺎت ﻛﻼﻣﻬﺎ ﮔﺮدد و ﻳﺎ ﻋﻘﻮل ﺣﺮوف و ﻧﻔﻮس ﻛﻠﻤﺎت و اﻋﻴﺎن ﻛﻼﻣﻬﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻋﺘﺒﺎرﻛﻼم ﻏﻴﺮ ﻛﺘﺎب اﺳﺖ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣ‪‬ﻠﻚ ﻧﺮﺳﻴﺪه ﻛﻼم اﺳﺖ و ﺣﺮوف و ﻛﻠﻤﺎت و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﻛﺘﺎب ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫و در اﺧﺒﺎر ﺗﻤﺎم اﺷﻴﺎء را از ﺣﻴﺚ اﺳﻤﻴ‪‬ﺖ ﻛﻼم و از ﺣﻴﺚ اﺳﺘﻘﻼل ﻛﺘﺎب ﺷﻤﺮدهاﻧﺪ َﺳﻤﱠ ْﻴُﺘﻤُﻮﻫﺎ ﹶﺍْﻧُﺘ ْﻢ َﻭ ﺁﺑﺎ ُﻭ ﹸﻛ ْﻢ ﻟﻜﻦ از ﺟﻬﺖ‬ ‫ﻓﻌﻞ و اﻻّﻫﻤﻪ ﺣﺮﻓﻨﺪ و از داﺋﺮه ﻛﻼم ﺧﺎرج و اﻋﺘﺒﺎري و ﻣﺴ‪‬ﻨَﺪ‪ 143‬و ﻣ‪‬ﺴﻨَﺪ‪‬اﻟﻴﻪ‪ 144‬و اﺳﻨﺎد ﻳﻚ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻫﺮﻳﻚ از‬ ‫ﻋﻮاﻟﻢ ورﻗﻲ از ﻛﺘﺎب و ﺣﺮﻓﻲ از ﻛﻼم اﺳﺖ و ﻣﺠﻤﻮع ﻛﻼماﷲ و ﻛﺘﺎباﷲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻫﺮ دو ﻫﻤﺪوش و ﺑﻪ‬ ‫اﻋﺘﺒﺎري ﻛﺘﺎب ﻧﺎزﻟﻪ ﻛﻼم و ﺻﻮرت اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:34‬‬ ‫‪–140‬ﺗﻘﺮّر‪ :‬ﺑﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ‬ ‫‪ –141‬دﻫﻮر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻜﺴﺮ دﻫﺮ ﻳﻌﻨﻲ روزﮔﺎر و زﻣﺎﻧﻪ‬ ‫‪ –142‬ﺳﺒﻊ اﻟﻤﺜﺎﻧﻲ‪ :‬ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ اﺳﺖ ﺑﺪان ﺟﻬﺖ ﻛﻪ ﻫﻔﺖ آﻳﻪ اﺳﺖ ﻳﺎ ﻫﻔﺖ ﺳﻮره ﻃﻮال از ﺑﻘﺮه ﺗﺎ ﺗﻮﺑﻪ‬ ‫‪ –143‬ﻣ‪‬ﺴﻨَﺪ‪ :‬ﻧﺴﺒﺖ داده ﺷﺪه ﻳﻌﻨﻲ ﺻﻔﺖ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﺴﻲ ﻳﺎ ﭼﻴﺰي ﻧﺴﺒﺖ داده ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ –144‬ﻣﺴﻨَﺪاﻟﻴﻪ‪ :‬ﻛﺲ ﻳﺎ ﭼﻴﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻧﺴﺒﺖ داده ﻣﻲﺷﻮد ﻣﺜﻼً )ﻋﻠﻲ ﺷﺠﺎع اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻠﻲ‪ :‬ﻣﺴﻨﺪاﻟﻴﻪ‪ ،‬ﺷﺠﺎع‪ :‬ﻣﺴﻨﺪ(‬

‫‪47‬‬


‫ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﻇﻬﻮر دﻫﺪ اﺷﻴﺎء را‪:‬‬ ‫ذر‪‬ات دو ﻛـﻮن ﺷـﺪ ﻫـﻮﻳـﺪا‬

‫ﺧﻮرﺷﻴﺪ رﺧﺖ ﭼﻮﮔﺸﺖ ﭘﻴﺪا‬

‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ از ﺟﻠﻮات ﻧﻔﻮس ﺑﺮاذﻫﺎن ﺑﻪ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺻﻮر ذﻫﻨﻴ‪‬ﻪ ﺻﺪور ﻳﺎﺑﻨﺪ و ﺷﻴﺊ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﻛﻼم ﮔﺮدﻧﺪ و ﻛﺘﺎب ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬ ‫اﮔﺮ ﻧﺎزي ﻛﻨﺪ از ﻫﻢ ﻓﺮورﻳﺰﻧﺪ ﻗﺎﻟﺒﻬﺎ‬

‫ﺑﺎﻧﺪك اﻟﺘﻔﺎﺗﻲ زﻧﺪه دارد آﻓﺮﻳﻨﺶ را‬ ‫اﺷﺮاق‪:35‬‬

‫ﻓﻴﺾ ﺣﻖّ ﻻﻳﻨﻘﻄﻊ اﺳﺖ ﻛﻪ اول و آﺧﺮ اوﺳﺖ ﭘﺲ ﻣﻘﺪورات او ﻏﻴﺮﻣﺘﻨﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﭘﺲ ﻛﻠﻤﺎت ﺣﻖّ ﻏﻴﺮﻣﺘﻨﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﹸﻗ ﹾﻞ‬ ‫ﺤ ُﺮ ﻳَﻤﺪﱡ ُﻩ ِﻣ ْﻦ َﺑ ْﻌ ِﺪ ِﻩ‬ ‫ﺠ َﺮ ٍﺓ ﹶﺍﻗﹾﻼﻡٌ ﻭَﺍﹾﻟَﺒ ْ‬ ‫ﺽ ِﻣ ْﻦ َﺷ َ‬ ‫ﺕ َﺭﺑّﻲ‪َ ،‬ﻭﹶﻟ ْﻮ ﹶﺍﻥﱠ ﻣﺎﻓِﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ﹺ‬ ‫ﺤ ُﺮ ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻞ ﹶﺍ ﹾﻥ َﺗ ْﻨ ﹶﻔ َﺪ ﹶﻛﻠِﻤﺎ ُ‬ ‫ﺕ َﺭﺑّﻲ ﹶﻟَﻨ ِﻔ َﺪ ﺍﹾﻟَﺒ ْ‬ ‫ﺤ ُﺮ ﻣِﺪﺍﺩﹰﺍ ِﻟ ﹶﻜﻠِﻤﺎ ِ‬ ‫ﹶﻟﻮْﻛﺎ ﹶﻥ ﺍﹾﻟَﺒ ْ‬ ‫ﷲ‪.‬‬ ‫ﺕ ﹶﻛﻠِﻤﺎ ُ‬ ‫َﺳ ْﺒ َﻌﺔﹸ ﹶﺍْﺑﺤُ ﹴﺮﻣﺎ َﻧ ِﻔ َﺪ ْ‬ ‫ﺕﺍ ِ‬

‫اﺷﺮاق‪:36‬‬ ‫ﻛﻼم اﷲ ﺗﺪوﻳﻨﻲ ﻛﻪ ﺣﺮﻓﻲ ﻳﺎ ﻛﻼﻣﻲ ﻳﺎ ورﻗﻲ ﻳﺎ ﺳﻮرهاي از ﻛﻼم اﷲ و ﻛﺘﺎب اﷲ ﺗﻜﻮﻳﻨﻲ اﺳﺖ از ﻣﺒﺪء ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺮ ﺧﻂّﻛﻼﻣﻲ‬ ‫ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮد‪،‬ﻛﻼماﷲ ﺷﺪ‪ .‬و ﺑﺮ ﺧﻂّﻛﺘﺎﺑﻲ آﻣﺪ ﻛﺘﺎب اﷲ ﺷﺪ ﺑﺮ ﺧﻂّ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺳﻴﺮﻛﺮد از زﺑﺎن اﻧﺒﻴﺎء درآﻣﺪ‪:‬‬ ‫ﻫﺮﻛﻪ ﮔﻮﻳﺪ ﺣﻖّ ﻧﮕﻔﺘﻪ ﻛﺎﻓﺮاﺳﺖ‬

‫ﮔﺮﭼﻪ ﻗﺮآن از ﻟﺐ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ اﺳﺖ‬ ‫و ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﺘﺎب ﺗﻜﻮﻳﻨﻲ در ﻛﺘﺎب ﺗﺪوﻳﻨﻲ ﺟﺎرﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:37‬‬

‫در ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ َﺟﻒﱠ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ ﹶﻠﻢُﺑﹺﻤﺎ ُﻫ َﻮ ﻛﺎِﺋﻦٌ ﺧﺒﺮ از ﻣﻘﺎم ﻗﻠﻢ اﺳﺖ و ﻣﻨﺸﺄ ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﻟﻮح ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت و ﻇﻬﻮرآن در‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻈﻴﺮ ﺗﺠﺪ‪‬د رأي در ﺧﻴﺎل ﺑﺎ ﻋﺪم ﺗﻐﻴﻴﺮ در ﺟﺎن‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﺧﻴﺎل ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ اﺳﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮدر ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﻧﻈﻴﺮ ﺟﺎن ﻛﻪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﻓﻌﺎل ﺑﺸﺮ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از ﻋﻠﻢ و ﻣﺸﻴ���‬ﺖ ﺑﺤﺴﻦ اراده ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از آن اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺷﺮوع ﺑﻪ‬ ‫ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت ﻓﻌﻞ اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﻀﺎء‪ 145‬ﻣﻲرﺳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از اﻣﻀﺎء و ﻗﺒﻞ از ﻇﻬﻮر ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﺧﻴﺎل ﺗﻐﻴﻴﺮي ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ازﺗﺒﺪ‪‬ل ﺧﻴﺎل ﻧﻘﺼﻲ‬ ‫و ﺗﺠﺪ‪‬دي و ﺣﺪوﺛﻲ‪ 146‬در ﺟﺎن ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬از ﭘﺲ ﭘﺮده ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﮕﺬرد و ﭘﺮدهدار ﺑﻨﻤﺎﻳﺎﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ آﻧﻜﻪ را از ﺳﺮّدرون ﺧﺒﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﻫﻤﻪ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:38‬‬ ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧﻲ در ﻋﺎﻟﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺘﻨﺰّل اﺳﺖ در ﻣﻘﺎم داﻧﻲ در ﻋﻴﻦ ﻋﺪم ﺗﺠﺎﻓﻲ از ﻋﻠﻮ‪ ‬ﺧﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﺄﺛﻴﺮﻋﻜﺲ اﺳﺖ از‬ ‫اﺻﻞ و ﻇﻞّاز ذي ﻇﻞّ‪.‬‬ ‫و ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧﻲ ﻫﻢ از اﺛﺮ ﻋﺎﻟﻲﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﺎﻟﻲﺳﺖ در ﺧﻮد ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻂّ داﻧﻲ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﮕﺴﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺑﺪن ﻣﻲﻧﺸﻴﻨﺪ ﻳﺎ ﺧﺒﺮ‬ ‫ﺧﻮش و ﺑﺪ ﺑﮕﻮش ﻣﻲرﺳﺪ ﻳﺎ ﺟﻤﻴﻞ و ﻛﺮﻳﻪ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻲآﻳﺪ‪ ،‬ﺟﺎن ﻣﺘﺄﺛّﺮ ﻣﻲﺷﻮد و در رأي ﺧﻮد ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧﻲ‬ ‫ﺑﻪ اﺛﺮ ﺧﻮد ﻋﺎﻟﻲﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:39‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺪاء‪ 147‬ﻧﺒﻮدي ﺑﻌﻀﻲ اﺧﺒﺎر اﻧﺒﻴﺎء و اﺧﺒﺎر ﺣﻖّدروغ ﻧﻤﻮدي‪ ،‬و ﺗﺼﺪ‪‬ق و ﺗﺮﺣ‪‬ﻢ و ﺻﻠﻪ رﺣﻢ و دﻋﺎ و اﺟﺎﺑﺖ و ﺷﻔﺎﻋﺖ و‬

‫‪ –145‬اﻣﻀﺎء‪ :‬ﮔﺬراﻧﺪن – ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺘﻦ ‪ -‬روان ﻛﺮدن – ﻋﻼﻣﺖ ﻳﺎ اﺳﻢ ﻛﻪ ﭘﺎي ﻧﺎﻣﻪ و ﺳﻨﺪ ﮔﺬارﻧﺪ– دﺳﺘﻴﻨﻪ‬ ‫‪ –146‬ﺣﺪوث‪ :‬واﻗﻊ ﺷﺪن – اﻣﺮ ﺗﺎزه‬ ‫‪ –147‬ﺑﺪاء‪ :‬ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪن – ﻫﻮﻳﺪا ﺷﺪن – ﭘﻴﺪا ﺷﺪن رأي دﻳﮕﺮي در ﻛﺎري‬

‫‪48‬‬


‫ﺗﻌﻮﻳﺬ‪ 148‬و‪‬رﻗﻲٰ‪ 149‬و ﺗﻮﺳ‪‬ﻞ ﺑﻪ اﺳﺒﺎب و اﻟﺘﺠﺎء ﺑﻪ رب‪ ‬اﻻرﺑﺎب و ﻋﺒﺎدت ﻟﻐﻮ ﺑﻮدي و ﻛﺬب ﮔﺸﺘﻲ‪ ،‬و ﻋﺒﺎدت و ﻣﻌﺼﻴﺖ‬ ‫ﺱ ﻣﺎ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ ْﻮ ﹺﻝ‬ ‫ﺸ ْﻲ ٍﺀ ِﻣ ﹾﺜ ﹶﻞ ﻣﺎ ﻋُﹺﺒ َﺪ ﺑﹺﺎﹾﻟﺒَﺪﺍﺀِ‪َ ،‬ﻭﹶﻟ ْﻮ َﻋ ِﻠ َﻢ ﺍﻟﻨّﺎ ُ‬ ‫ﷲ ﹺﺑ َ‬ ‫ﷲﻳﺎﻣﺎ ُﻋﻈﹼ َﻢ ﺍ ُ‬ ‫ﺑﻴﺨﻮد ﺑﻮدي و ﻧﻴﻜﻲ و ﺑﺪي ﻳﻜﺴﺎن ﮔﺸﺘﻲ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺎ ﻋُﹺﺒ َﺪ ﺍ ُ‬ ‫ﺑﹺﺎﹾﻟﺒَﺪﺍ ِﺀ ﻣﺎ ﹶﻓَﺘﺮُﻭﺍ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟﻜﹶﻼ ﹺﻡ ِﻣ ْﻨﻪُ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:40‬‬ ‫ﺐ ﺍﹸﻣﱠ ﹰﺔ ﻭ ﺍ ِﺣ َﺪ ﹰﺓ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ِﻪ ﺑَﻬﺎﺀُ ﺍﹾﻟ ُﻤﻠﹸﻮ ِﻙ َﻭﺳِﻴﻤﺎﺀُ ﺍﹾﻟﹶﺎْﻧﺒﹺﻴﺎ ِﺀ َﻭ‬ ‫ﻫﺮﻧﺒﻲ‪ ‬و وﻟﻲ ﺑ‪‬ﺪا را آﻣﺮ و ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮد و آﻧﭽﻪ ﻛﻪ رﺳﻴﺪه ﻛﻪ َﻳ ْﺒ َﻌﺚﹸ َﻋ ْﺒﺪُ ﺍﹾﻟ ُﻤﻄﱠ ِﻠ ْ‬ ‫ﻚﹶﺍﻧﱠﻪُ ﹶﺍﻭﱠﻝﹸ َﻣ ْﻦ ﻗﺎ ﹶﻝﺑﹺﺎﹾﻟﺒَﺪﺍ ِﺀ در ﻣﻘﺎم اﻇﻬﺎر و ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﺗﻮﺿﻴﺢ و ﺗﺸﺮﻳﺢ آن و ﺣﻞّ اﺷﻜﺎل آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺫِﻟ َ‬ ‫اﺷﺮاق‪:41‬‬ ‫آﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻟﺴﺎن ﻣﻜﺎﺷﻔﻴﻦ و ﻛﺎﻫﻨﻴﻦ ﺧﺒﺮ داده ﺷﺪه از اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ‪ ،‬رؤﻳﺎي ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ‪ ،‬ﺳﻴﺮ و ﻛﺸﻒ ﺻﻮري‬ ‫اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ و ﭼﻮن در ﻧﻈﺮ ﺿﻴﻖ و ﺧﻴﺎل ﺿﻴﻖ ﺗﻤﺎم ﻧﮕﻨﺠﺪ ﻟﻬﺬا ﺑﻌﻀﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻼت ﺩﻓﻌ ﹰﺔﺑﺬﻫﻦ ﻧﻴﺎﻳﺪ و ﺗﻤﺎم‬ ‫ﻣﻌﺪ‪‬ات‪ 150‬و اﺳﺒﺎب و ﻣﻮاﻧﻊ ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﻪ ﺩﻓﻌ ﹰﺔ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻧﻘﺶ ﻧﺒﻨﺪد ﺗﺎ ﻣﺨﺒﺮ ﻫﻤﻪ را ﺑﺒﻴﻨﺪ‪ ،‬و ﺧﻴﺎل ﺑﺸﺮي ﻫﻢ ﺑﻪ ﺿﻴﻖ ﺧﻮد ﻫﻤﻪ‬ ‫را ﻧﺒﻴﻨﺪ اﻣﺎ در ﻧﻔﺲ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻔﺲ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ و ﻧﺰد او او‪‬ل و آﺧﺮ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﭼﻮن رﻳﺴﻤﺎن ﻋﺎﺑﺮ ﺑﺮ روزﻧﻪ ﺳﻘﻒ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﻌﻠﻲ‪ 151‬ﺑﺮ ﺳﻄﺢ‪:‬‬ ‫ﻧـﺰول ﻋﻴﺴـﻲ و اﻳﺠـﺎد آدم‬

‫ازل ﻋﻴﻦ اﺑـﺪ اﻓﺘـﺎده ﺑـﺎ ﻫـﻢ‬

‫و آﻧﻜﻪ را ﺑﺮ ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ در ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﻳﺎ در ﻧﺎزل ﻣﺜﺎل اﻃّﻼع ﺑﻪ ﻫﻢ رﺳﻴﺪ در ﺧﺒﺮش ﺧﻼف ﻧﺸﻮد‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺷﺪ در‬ ‫ﺻﻔﺤﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻳﺎ ﺷﻨﻴﺪ ﺑﮕﻮش ﻣﺜﺎﻟﻲ اﮔﺮ ﺑﺮ ﻣﺒﺪء او ﻧﺮﺳﺪ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺪاء درآن ﻣﻲرود‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:42‬‬ ‫ﻣﺸﺎرق و ﻣﻐﺎرب دو ﻃﺮف ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ ﭼﻮن در ﻣﺜﺎل ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﻛﻪ دواﻋﻲ‪ 152‬ﺷﺎرﻗﻪ‪ 153‬و دواﻋﻲ ﻏﺎرﺑﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:43‬‬ ‫ﻛﺘﺐ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻧﻴﺰ ازﺷﺆن ﻛﺘﺎب اﻟﻬﻲﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻮاذب‪ 154‬ﺣﻘﺎﻳﻘﻲ دارﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻔﺲاﻻﻣﺮي درﻣﺮآت ﻣﻌﻮج ﻣﻨﻜﻮس‪ 155‬ﻧﻤﻮده و ﻛﺞ‬ ‫ﺑﺮوز ﻧﻤﻮده‪ ،‬و اﻻّﻫﺮﻳﻜﻲ را ﻛﺸﺎﻛﺶ زان ﺳﺮاﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق ‪:44‬‬ ‫اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ را از ﻋﻘﻞ اول ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻣﻠﻚ ﻫﻤﻪ را ﻣﻠﻜﻮت ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﻧﻔﻮس را ﻣﻠﻜﻮت ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﺑﻴﺸﺘﺮي اﻃﻼق ﻣﻠﻜﻮت‬ ‫ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس ﻓﻘﻂ اﻃﻼق ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل را ﺟﺒﺮوت و ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺮﻳﻦ و ﻗﺎب ﻗﻮﺳﻴﻦ و‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ اﻻﻋﻴﺎن و ﺑﺮزﺧﻴ‪‬ﺖ اوﻟﻲ و ﺑﺮزخ اﻟﺒﺮازخ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس را ﻋﺎﻟﻢ ارواح و ﻋﺎﻟﻢ اﻣﺮ و ﻋﺎﻟﻢ رﺑﻮﺑﻴ‪‬ﺖ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ‬ ‫را ﻏﻴﺐ ﻣﻀﺎف ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻏﻴﺐ ﻣﻄﻠﻖ و ﻋﻮاﻟﻢ اﻣﺮ ﺧﻮاﻧﻨﺪ و ﺳﻤﺎوات ﺷﻤﺮﻧﺪ‪ ،‬و از اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻛﻪ اﺑﻦ ﻋﺒﺎّس ﮔﻮﻳﺪ اﮔﺮ‬ ‫‪ –148‬ﺗﻌﻮﻳﺬ‪ :‬دﻋﺎ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ از ﺑﻼ ﺑﻪ ﺑﺎزو ﻣﻲﺑﻨﺪﻧﺪ – دﻋﺎ‬ ‫‪ –149‬ورق‪ :‬ﺳﻴﻢ ﻣﻀﺮوب‬ ‫‪ –150‬ﻣﻌﺪ‪ :‬ﻓﺮاﻫﻢ – آﻣﺎده – ﻣﻬﻴﺎ‬ ‫‪ –151‬ﻣﺴﺘﻌﻠﻲ‪ :‬ﻃﻠﺐ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻠﻨﺪي و رﻓﻌﺖ‬ ‫‪ –152‬دواﻋﻲ‪ :‬ﺳﺒﺐ و ﻋﻠﺖﻫﺎ‬ ‫‪ –153‬ﺷﺎرﻗﻪ‪ :‬روﺷﻨﻲ آﻓﺘﺎب‬ ‫‪ –154‬ﻛﻮاذب‪ :‬دروغﻫﺎ – ﻛﺬبﻫﺎ‬ ‫‪ –155‬ﻣﻨﻜﻮس‪ :‬ﻧﮕﻮﻧﺴﺎر – واژﮔﻮن‬

‫‪49‬‬


‫ﺽ ِﻣ ﹾﺜ ﹶﻠﻬُﻦﱠ َﻳَﺘَﻨﺰﱠﻝﹸ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻣ ُﺮ َﺑ ْﻴَﻨﻬُﻦﱠ را ﺑﻨﻤﺎﻳﻢ ﺷﺘﺮﻫﺎ از ﻛﺘﺐ ﺑﺎر ﻧﻤﺎﻳﻢ و اﮔﺮ ﻧﺎﮔﻔﺘﻲ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻟﹶﻘﺎﻟﹸﻮﺍ‬ ‫ﺕ َﺳﺒْﻊ َﻭ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ﹺ‬ ‫ﺧﻮاﻫﻢ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳَﻤﻮﺍ ِ‬ ‫ِﺍﻧﱠﻪُﻛﺎ ِﻓﺮٌ‪ ،‬و او از ﺧﻮد ﻧﺪارد ﭼﻴﺰي ﺑﻠﻜﻪ از ﻋﻠﻲ‪)‬ع( اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:45‬‬ ‫ﻣﻌﺮوف آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻞ را ﻗﻀﺎ‪ ،‬و ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ را ﻟﻮح ﻗَﺪ‪‬ر‪ ،‬و ﻟﻮح ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت را ﻗﺪر ﻋﻠﻤﻲ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ را ﻗﺪر‬ ‫ﻋﻴﻨﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﻮس را ﻗﺪر اﺟﻤﺎﻟﻲ و ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل را ﻗﺪر ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ و اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ را ﻋﺎﻟﻢ اﻣﻀﺎءﮔﻮﻳﻨﺪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ‪ ،‬ﺷﺮوع‬ ‫و ﮔﺬﺷﺘﻦ و ﺧﻮردن ﻛﻪ اذن و اﺟﻞ‪ 156‬و ﻛﺘﺎب اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل را ﻋﺎﻟﻢ اﻣﻀﺎ و اذن و ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻴﻦ را اﺟﻞ و ﻛﺘﺎب‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ و اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻪ ﻣ‪‬ﺴ‪‬ﻤ‪‬ﻮِﻳ‪‬ﺖ ﻣﻘﻀﻲ‪ ‬اﺳﺖ ﻧﻪ ﻗﻀﺎ‪ ،‬و رﺿﺎءﺑﻜﻔﺮ ﻛﻪ ﻛﻔﺮاﺳﺖ در اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﻀﻲ‪‬اﺳﺖ ﻧﻪ رﺿﺎء‬ ‫ﺑﻪ ﺻﻨﻊ ﺣﻖّﻛﻪ ﻗﻀﺎﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺜﺎل ﻧﺎزل را ﻗﺪر و ﺻﺎﻋﺪ را ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺻﻐﺮي و ﺷﻬﺎدت را ﻣﺮَج‪ ‬اﻟﺒ‪‬ﺤﺮَﻳﻦ‪ 157‬ﻧﺎﻣﻴﺪهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫و ﺣﻜﻤﺎء ﻗﻀﺎ را ﻋﺒﺎرت از ﻋﻨﺎﻳﺖ ازﻟﻴ‪‬ﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪﻛﻪ ﻋﻠﻢ ﺣﻖّاﺳﺖ ﺑﻪ اﺷﻴﺎء ﺑﺮ اﺣﺴﻦ ﻧﻈﺎم‪ ،‬و اﺷﺎﻋﺮه اراده ازﻟﻴ‪‬ﻪ را ﻛﻪ ﻣﺘﻌﻠّﻘﻪ‬ ‫اﺳﺖ ﺑﻪ اﺷﻴﺎء ﻗﻀﺎ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬و ﻗﺪر را ﻋﺒﺎرت از اﻳﺠﺎد ﺑﺮ ﻃﺒﻖ اراده ﺑﺮ ﻗﺪر ﻣﺨﺼﻮص داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺮزخ را ﻗﻀﺎ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ اراده و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ را ﻳﻜﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ دو‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﻘﺎم ﻓﻌﻞ و ﺑﻌﻀﻲ ازﻋﻠﻢ‬ ‫ذات داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ اراده را ﻗﺒﻞ از ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﻌﺪ‪ ،‬و اﻳﻦﻫﺎ ﺗﻤﺎم ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺻﻄﻼح اﺳﺖ ﻣﺴ‪‬ﻤﻲ ﻳﻜﻲﺳﺖ‪،‬‬ ‫و اﮔﺮ ﻣﻄﺎﺑﻘﻪ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎن ﺷﻮد اﻧﺴﺎن ﻣﻘﺼﺪي را ﺑﻨﻈﺮﻣﻲآورد و در ﻣﻘﺎم ﻋﻠﻢ ﺑﻌﺪ او را ﺧﻮاﻫﺎن ﻣﻲﺷﻮد و ﻋﺰم ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺮ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ آن‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺗﺮﺗﻴﺐ او را اﺟﻤﺎﻻً ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻲآورد‪،‬ﺑﻌﺪ ﺗﻔﺼﻴﻼً‪ ،‬ﺑﻌﺪ اﻧﺪازه ﻛﺸﻲ و ﻫﻨﺪﺳﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ آﻧﮕﺎه اراده ﻧﻤﻮده اﻋﻀﺎ‬ ‫را ﺧﺒﺮدار ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ آن ﺷﻴﺊ را ﺑﻮﻗﻮع آورﻧﺪ‪ ،‬و ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم وﻗﻮع ﻧﺮﺳﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ در او راه ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﺣﺘﻲ‪ ‬ﺗﻴﺮ رﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﺸﺎن‬ ‫ﻧﺨﻮرده دﻓﻌﺶ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﻴﺮ ﺟﺴﺘﻪ ﺑﺎز آرﻧﺪش ز راه‬

‫اوﻟﻴﺎ را ﻫﺴﺖ ﻗـﺪرت از اﻟﻪ‬

‫و اﻳﻨﺴﺖ ﻣﻌﻨﻲ ﺑﺪاء‪ ،‬و در ﻣﻘﺎم ﻛﻠﻴ‪‬ﺖ ﺻﻮرت ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﺑﺪ اﺟﻤﺎل اﺳﺖ ﻧﻪ ﺗﻔﺼﻴﻞ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:46‬‬ ‫در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻ ﺻﻮرت ﺷﻴﺌﻲ و ﻣﻐﻴ‪‬ﺮ او و ﺗﻐﻴﻴﺮ او و ﺻﻮرت ﺑﻌﺪ از او ﺗﻤﺎم ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد ﻫﺮ ﻗﺪم ﻣﺎ ﺑﻘﺪ‪‬ر‪ ‬اﺳﺖ و دﻋﺎ و ﺻﺪﻗﻪ‬ ‫ﻫﻢ ﺑﻘﺪ‪‬ر‪ ‬اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺗﺠﺎﻓﻲ‪ 158‬ﻣﺮاﺗﺐ از ﻫﻢ‪ ،‬ﻧﻘﺺ و ﺣﺪوث و زوال و ﻋﺠﺰ و ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﺟﻬﻞ در ﺣﻖّ ﻻزم ﻧﻴﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:47‬‬ ‫ﺑﺎ ﻇﻬﻮر ﻇﺎﻫﺮ در ﻣﻈﻬﺮ ﺗﺠﺎﻓﻲ ﻏﺮور ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ ﻣﺴﺘﻮر اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺷﺮك و ﻧﻘﺺ و ﻋﺠﺰ و ﺣﺪ‪ ‬و اﺛﻨﻴﻨﻴ‪‬ﺖ و ﺛﻨﻮﻳ‪‬ﺖ ﻻزم ﻧﻴﺎﻳﺪ‬ ‫ﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟﹶﺎﻭﱠﻝﹸ َﻭ ﺍﻟﹾﺎ ِﺧﺮُ َﻭﻫُ َﻮ ﹺﺑ ﹸﻜﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﻋَﻠﻴﻢٌ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:48‬‬ ‫اﻧﻜﺎر ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﻧﺎزﻟﻪ و ﺻﺎﻋﺪه از ﻋﺪم ﺣﺲ‪ ‬اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﺧﻮد اﻧﻜﺎر و ﻋﺪم اﻗﺮار ﻏﻴﺮﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﻴﻦ اﻋﺘﺮاض ﻛﻪ‬ ‫ﺧﺪا ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ و اﻳﻦ اﻧﺪﻳﺸﻪ و ﺧﻴﺎل ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻏﻴﺮﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺗﺼﺮّف او ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﺧﻴﺎل و اﻧﺪﻳﺸﻪ ﺗﻮ‬ ‫ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ ﭘﺲ درﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻣﮕﺮ ﺟﺎن و ﻗﻮاي آن ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ ﭘﺲ در ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻣﻜّﻪ را ﻛﻪ ﻧﺪﻳﺪي ﭼﺮا ﺑﺘﻮاﺗﺮ‬ ‫‪ –156‬اَﺟﻞ‪ :‬ﻣﻬﻠﺖ– ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﺪ‪‬ت ﭼﻴﺰي – ﻧﻬﺎﻳﺖ زﻣﺎن ﻋﻤﺮ‬ ‫‪ –157‬ﻣ‪‬ﺮَج‪ ‬اﻟﺒ‪‬ﺤﺮَﻳﻦ‪ :‬ﻣﺤﻞ ﺗﻼﻗﻲ دو درﻳﺎ‬ ‫‪ –158‬ﺗﺠﺎﻓﻲ‪ :‬ﺑﺮﺟﺎي ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ‬

‫‪50‬‬


‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻲ؟ ﺗﻮاﺗﺮ ﺣﻜﻢ دﻳﺪﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﺻﺤ‪‬ﺖ و ﻣﺮض و ﻣﺰاج و ﻫﻮش و ﻋﻠﻢ ﻗﺪرت ﺗﻮ ﻳﺎ ﻗﺎدرﻳ‪‬ﺖ ﺗﻮ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ‬ ‫در ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﺗﻮﻟّﺪ ﺧﻮد را از ﻣﺎدر ﻧﺪﻳﺪي ﭘﺲ ﭼﺮا اﻗﺮار ﻧﻤﻮدي؟‬ ‫و ﻣﻴﻞ ﺑﻪ ﻣﺮﻛﺰ ﻳﺎ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻳﺎ ﺟﻨﺴﻴ‪‬ﺖ ﻳﺎ ﺟﺬب ﻛﻪ ﻣﺤﺮّك ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺖ ﭼﻪ ﭼﻴﺰ اﺳﺖ و ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻛﻪ ﻣﺤﺴﻮس ﻧﻴﺴﺖ و‬ ‫ﻧﺘﻮان ﻳﺎﻓﺖ و ﺗﻤﺎم ﻛﺎرﻫﺎ از آﻧﻬﺎﺳﺖ؟!‬ ‫ﺣ‪‬ﺐ‪ ‬ﮔﺮداﻧﻨﺪه اﺷﻴﺎء اﺳﺖ و او را در ﻫﻴﭻ ﺟﺎ ﻧﻴﺎﺑﻲ‪ ،‬ﻣﺠﺎﻧﺴﺖ‪ 159‬و ﻣﻤﺎﺛﻠﺖ‪ 160‬اَﺑ‪‬ﺪ‪ ‬ه‪ 161‬ﺑﺪﻳﻬﻴ‪‬ﺎت اﺳﺖ و ادراك ﻧﺸﻮد و‬ ‫اﺣﺴﺎس ﻧﮕﺮدد‪ ،‬ﭘﺲ آﻓﺮﻳﻨﻨﺪة اﻳﻨﻬﺎ را ﻛﻪ ﺟﺎن ﺟﺎﻧﺴﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻴﺎﺑﻲ؟ و ﻫﻜﺬا ﻋﺎﻟﻢ آﺧﺮت ﻣﺤﺴﻮس ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭼﻮن رﺑﻂ‬ ‫اﻋﻤﺎل ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﭘﻴﺪاﺳﺖ؟ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ از ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت ﺑﻪ ﻫﻢ رﺳﻴﺪ؟ ﺻﻮرت و ﺷﻜﻞ و ﺧﻠﻖ و ﻫﻴﺌﺖ ﺗﺮﻛﻴﺒﻴ‪‬ﻪ وﻟﺪ‬ ‫ﻛﺠﺎ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ؟ ﻫﻴﭻ ﺑﻮي ﻣﺸﮓ ﺑﻲﻣﺸ��� ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺋﻲ ﻛﻪ دﻳﺪي ﻳﻘﻴﻦ داري ﻛﻪ ﺑﺎﻧﻲ او ﭼﺸﻢ و ﻫﻮش داﺷﺘﻪ ﺑﺎ‬ ‫آﻧﻜﻪ ﻧﻪ ﺑﻨّﺎ را دﻳﺪي و ﻧﻪ ﻫﻮش او را‪.‬‬ ‫و ﺷﻮق ﺣﻖّ در دل ﺑﻬﻢ ﻧﺮﺳﺪ ﻣﮕﺮ آﻧﻜﻪ ﺣﻖّآﻧﺠﺎ ﺑﺎﺷﺪ و آن ﺷﻮق را در دل اﻧﺪازد ﻟﻜﻦ ﻣﺤﺴﻮس ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:49‬‬ ‫‪162‬‬

‫ﺗﺼﻮ‪‬ر ﻛﺘﺎﺑﺖ ﭼﻮن ﺑﺪون ﺟﺎن و ﻗﻮ‪‬ه ﺣﺮﻛﺖ و ﻫﻮش و ﻗﺪرت‪ ،‬و ﺗﺼﻮ‪‬ر و ﺣﺮﻛﺖ اﻋﻀﺎء آﻟﻴﻪ ﻛﻪ ﻣﺮﻛّﺐ از ﻣﻔﺮدات‬ ‫اﺳﺖ ﻧﺸﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﺧﻂّﻣﻲﺷﻮد ﺑﺎ ﻏﻔﻠﺖ داﺷﺘﻦ از ﺗﻤﺎم‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻮر ﻛﻪ رﻓﺘﺎر ﻗﻠﻢ را ﺑﺮﻛﺎﻏﺬ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻫﻴﭻ ﻳﻚ را ﻧﺪاﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ‬ ‫ﻣﻨﻜﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻫﻜﺬا ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ وﺟﻮد و ﺻﻔﺎت‪‬او داﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻠﻚ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و در او اﻓﺘﺎده‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ‬ ‫ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻴﻦ ﻛﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺨﻠﻖ ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻏﻴﺮ ﺣﺲ‪‬را ﻣﻨﻜﺮ ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫اﺷﺮاق‪:50‬‬ ‫‪164‬‬

‫‪163‬‬

‫ﻋﻮاﻟﻢ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري دو اﺳﺖ؛ ﻣﺒﺪء و ﻣﻌﺎد و ﻫﺎﺑﻂ و ﺻﺎﻋﺪ ‪ ،‬ﻟﻴﻠﻪ ﻗﺪر و روز ﻗﻴﺎﻣﺖ و ﻓﺼﻞ ﻣﺸﺘﺮك ﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬آﺧﺮِ او‪‬ل و او‪‬لِ آﺧﺮاﺳﺖ‪ ،‬و ﻣ‪‬ﻠﻚ ﻣﻠﻜﻮت و ﻏﻴﺐ و ﺷﻬﺎدت و دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت و ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ و اول و آﺧﺮ و ﻧﻮر و‬ ‫ﻇﻠﻤﺖ اﺳﻢ آن دو اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺳﻪ اﺳﺖ؛ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻌﺎﻧﻲ ﻛﻪ اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎﺗﺴﺖ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ ارواح و ﻣﻠﻜﻮت اﺳﺖ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻣ‪‬ﻠﻚ ﻳﺎ‬ ‫ﻏﻴﺐ و ﻏﻴﺐ ﻣﻀﺎف و ﺷﻬﺎدت‪.‬‬ ‫و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﭼﻬﺎراﺳﺖ؛ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻌﺎﻧﻲ و ﺣﻘﺎﻳﻖ و ﻣﺜﺎل و ﻣﻠﻚ‪ ،‬ﻳﺎ او‪‬ل و آﺧﺮ و ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ‪ ،‬ﻳﺎ ﻗﻬﺮ و ﻟﻄﻒ و ﺑﻬﺸﺖ و‬ ‫دوزخ‪ ،‬ﻳﺎ ﭼﻬﺎر درﻳﺎي ذات و روح اﺿﺎﻓﻲ و ﻣﻠﻜﻮت و ﻣﻠﻚ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﭘﻨﺞ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺣﻀﺮات اﻳﻦ رﺳﺎﻟﻪ و ﻳﺎ‬ ‫ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻮل و ﻧﻔﻮس و ﻣﺜﺎل و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ و ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎن‪.‬‬ ‫و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺷﺶ اﺳﺖ؛ ﻛﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻏﻴﺒﺖ اﺳﺖ ﻋﻘﻮل ﻃﻮﻟﻴ‪‬ﻪ و ﻋﺮﺿﻴ‪‬ﻪ و ﻧﻔﻮس ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ و ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ و ﻣﺜﺎل ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﺎدت ﻛﻪ ﺑﻪ‬ ‫اﻋﺘﺒﺎري روزﻧﺪ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻣﺎه و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺳﺎل‪ .‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻫﻔﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺻﻔﺎت ﺳﺒﻌﻪ ﻳﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻔﺎت و ﻋﺎﻟﻢ اﺳﻤﺎء و‬

‫‪ –159‬ﻣ‪‬ﺠﺎﻧﺴﺖ‪ :‬ﻫﻢ ﺟﻨﺲ ﺑﻮدن – ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﻢ ﺷﺪن‬ ‫‪ –160‬ﻣﻤﺜﻠﺖ‪ :‬ﻣﺜﻞ ﻫﻢ ﺷﺪن– ﻛﺴﻲ ﻳﺎ ﭼﻴﺰي را ﺑﻪ دﻳﮕﺮي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –161‬اَﺑ‪‬ﺪه‪ :‬ﺑﺪﻳﻬﻲ ﺗﺮﻳﻦ – روﺷﻦ ﺗﺮﻳﻦ )اﺳﻢ ﺗﻔﻀﻴﻞ از ﺑﺪﻳﻬﻲ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ(‬ ‫‪ –162‬آﻟﻴﻪ‪ :‬ﻫﺮ ﭼﻴﺰي ﻛﻪ از آﻻت ﻣﺘﻌﺪد درﺳﺖ ﻣﻴﺸﻮد‬ ‫‪ –163‬ﻫﺎﺑﻂ‪ :‬ﭘﺎﺋﻴﻦ آﻳﻨﺪه از ﺑﻠﻨﺪي – ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻓﺮود ﻣﻲآﻳﺪ )اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ از ﺛﻼﺛﻲ ﻣﺠﺮد اﺳﺖ(‬ ‫‪ –164‬ﺻﺎﻋﺪ‪ :‬ﺑﺎﻻ روﻧﺪه‬

‫‪51‬‬


‫ﻋﺎﻟﻢ اﻋﻴﺎن و ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻘﻞ و ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻔﺲ و ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ‪ ،‬و ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻳﻦ اﺻﻄﻼﺣﺎت ﺟﺎرﻳﺴﺖ و در ﺑﺮﮔﺸﺖ از راه اﻧﺴﺎن‬ ‫ﺳﺒﻊ اﻟﻤﺜﺎﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و اﻋﺘﺒﺎر ﻫﻔﺖ آﻳﻪ ﺑﺎ ﺗﻜﺮار ﻳﺎ ﺗﺜﻨﻴﺔ در ﻧﻤﺎز ﻳﺎ ﻧﺰول ﺑﻪ ﻣﻜّﻪ و ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﺮ وﻓﻖ اﻫﻞ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري دوازده اﺳﺖ؛ ﺷﺶ ﻧﺎزل و ﺷﺶ ﺻﺎﻋﺪﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺒﺪء و ﻣﻌﺎد ﭼﻬﺎرده اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎ ﺻﻔﺎت و اﺳﻤﺎء و اﻋﻴﺎن و ﻋﻘﻮل‬ ‫ﻃﻮﻟﻴ‪‬ﻪ و ﻋﺮﺿﻴ‪‬ﻪ و ﻧﻔﻮس ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ و ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ و ﻣﺜﺎل و ﺑﺮزخ و ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﺟﺴﻤﻴ‪‬ﺖ و ﻫﻴﻮﻟﻲ‪ ،‬ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ دو ﻓﻴﺾ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﻏﻴﺮ‬ ‫ﻓﻴ‪‬ﺎض اﺳﺖ ﭼﻬﺎرده ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻳﺎ در ﻋﻮض ﭼﻬﺎر آﺧﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻤﺎدﻳ‪‬ﺖ و ﻧﺒﺎﺗﻴ‪‬ﺖ و ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ و ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ دوازده و ﺑﻌﻼوه ﻃﺒﻴﻌﺖ‬ ‫و ﻋﻨﺼﺮﻳ‪‬ﺖ ﻗﺒﻞ از ﺟﻤﺎدﻳ‪‬ﺖ ﭼﻬﺎرده ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻳﺎ ﺟﺴﻤﻴ‪‬ﺖ و ﻋﻨﺼﺮﻳ‪‬ﺖ و ﺟﻤﺎدﻳ‪‬ﺖ و ﻧﺒﺎﺗﻴ‪‬ﺖ و ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ و اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ و ﻧﻔﺲ و‬ ‫ﻗﻠﺐ و روح و ﻋﻘﻞ و ﺳﺮّ و ﺧﻔﻲ‪ ‬دوازده ﺷﻮد و ﺑﻌﻼوه ﻫﻴﻮﻟﻲ و اﺧﻔﻲ ﭼﻬﺎرده ﺷﻮد‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻬﺎر اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﻓﻴﺾ اﻗﺪس و ﺻﻔﺎت و اﺳﻤﺎء و اﻋﻴﺎن ﺗﺎ ﻣﺜﺎل و ﺑﺮزخ و ﺟﺴﻢ و ﺟﻤﺎد و ﻧﺒﺎت و ﺣﻴﻮان و اﻧﺴﺎن و ﺻﺪر و ﻧﻔﺲ و ﻗﻠﺐ و‬ ‫روح و ﻋﻘﻞ و ﺳﺮّ و ﺧﻔﻲ‪ ‬و اﺧﻔﻲ‪.‬‬ ‫و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﺳﻲ و ﻳﻚ اﺳﺖ؛ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﭼﻬﺎر اﺳﻢ ﺻﺪ و ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻬﺎر اﻣ‪‬ﻬﺎت ﻣﻲﺷﻮد و از آﻧﻬﺎ ﻣﺘﻮﻟّﺪ ﻣﻲﺷﻮد و ﺻﺪ و‬ ‫ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻬﺎر ﻫﺰار ﻋﻮاﻟﻢ ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ ﻣﻮاﻓﻖ ﺻﺪ و ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻬﺎر ﻫﺰار ﻟﻄﺎﻳﻒ ﻧﺒﻮ‪‬ت و اﺳﺒﺎط‪ 165‬و ﺧﻠﻔﺎءآﻧﻬﺎ ﻣﻲرود اﻟﻲ‬ ‫ﻏﻴﺮاﻟﻨّﻬﺎﻳﻪ‪ ،‬و ﺗﻘﺪ‪‬م و ﺗﺄﺧّﺮ روح و ﻋﻘﻞ و ﺳﺮّ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺻﻄﻼح اﺳﺖ و ﺗﺴﻤﻴﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪاي ﺑﺮوح و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻌﺪ از آن را ﺑﻪ ﻋﻘﻞ‬ ‫ﻣﺜﻼً ﻳﺎ ﺑﻌﻜﺲ‪.‬‬

‫ﺕ ﺍﻟﻨﱠﻬـﺎﻳَـﺔ‬ ‫َﺣﻀْـ َﺮ ُ‬ ‫ﺳﺮّ‪:1‬‬ ‫ﻗﺎﻋﺪه و ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻮر وﺟﻮد‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺴﻢ و ﻋﺎﻟﻢ دﻧﻴﺎ و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ و اﻧﺴﺎن ﻛﺒﻴﺮ و اﺷﺒﺎح‬ ‫ﻣﻘﺎﺑﻞ ارواح و ﻣﻠﻚ و ﻧﺎﺳﻮت و ﻣﺠﻼي ﺗﺎم‪ ‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ و ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺜﺮت ﻋﺒﺎرت از آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:2‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻧﺎﺳﻮت ﻧﺴﻴﺎن از اﺻﻞ ﺧﻮد دارد و ﻧﻪ ﻧﻴﺴﺘﻲ ﺧﻮد را ﻳﺎد آرد و ﻧﻪ ﻣﺒﺪء ﻫﺴﺘﻲ ﺧﻮد را داﻧﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﺑﻌﻀﻲ از‬ ‫اﻓﺮاد آن ﻣﺘﺬﻛّﺮﮔﺸﺘﻪ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن اﻧﺲ ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻧﺴﻨﺎﺳﻲ‪ 166‬را ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﺑﺮﻣﺮﺗﺒﻪ ﻧﺎس ﺑﻮدن ﻧﺎﻳﺴﺘﺎده و اﻧﺴﺎن ﮔﺸﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:3‬‬ ‫ﺖ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻓﺮق اﺳﺖ و اﻣﺘﻴﺎز ﻛﺘﺎب اﻟﻬﻲ اﻳﻦ ﺟﺎ ﻧﺎم ﻓﺮﻗﺎن ﮔﻴﺮد و ﮔﺮﻧﻪ ﻛﻼم ﺧﺪا درﻣﻘﺎم‬ ‫اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺜﺮت اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺎﺷ ِْﺌ َ‬ ‫ﺟﻤﻊ ﻗﺮآن و ﻓﻴ ِﻪ ِﺗﺒْﻴﺎﻥﹲ ﺑﻮده و در ﺍﻳﻨﺠﺎ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀﺟﻠﻮهﮔﺮآﻣﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:4‬‬ ‫اﻳﻨﺠﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﺑ‪‬ﻌﺪ و دوري و ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺗﻀﺎد‪ ‬و ﺗﺒﺎﻳﻦ و ﺗﺨﺎﻟﻒ و ﺗﻘﺎﺑﻞ و ﺑﻴﮕﺎﻧﮕﻲ و دور ﺑﻮدن از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﻤﻪ را در ﺑﺎﻃﻦ ﺑﺎ ﻫﻢ اﺗّﺤﺎد اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ از ﻫﻢ ﺑﺎﺧﺒﺮﻧﺪ َﻭ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ‪ ،‬اﺣﻮﻟﻲ ﺑﺮدار ﺗﺎ دو‬ ‫ﻧﺒﻴﻨﻲ و ﻫﺮدو ﻣﺮﺋﻲ را ﻳﻚ ﺑﻴﻨﻲ و ﺗﺎ اﺣﻮﻟﻲ ﻳﻚ را دوﭘﻨﺪاري‪:‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻴﺌﻲ ﺑﺎ ﻣﻮﺳﻴﺌﻲ در ﺟﻨﮓ ﺷﺪ‬

‫ﭼـﻮﻧﻜﻪ ﺑﻴﺮﻧـﮕﻲ اﺳﻴﺮ رﻧﮓ ﺷﺪ‬

‫‪ –165‬اﺳﺒﺎط‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺳﺒﻂ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻧﻮادﮔﺎن‬ ‫‪ –166‬ﻧَﺴﻨﺎس‪ :‬ﺟﺎﻧﻮر اﻓﺴﺎﻧﻪاي و ﻣﻮﻫﻮم ﺷﺒﻴﻪ اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﻫﻴﻜﻞ ﻣﻬﻴﺐ دارد – ﻧﻮﻋﻲ از ﺑﻮزﻳﻨﻪ – اﺻﻄﻼﺣﺎً ﺣﻴﻮاﻧﻴﺖ ﺿﺪ اﻧﺴﺎﻧﻴﺖ‬

‫‪52‬‬


‫ﻣـﻮﺳﻲ و ﻓـﺮﻋـﻮن ﻛﺮدﻧﺪ آﺷﺘﻲ‬

‫ﭼـﻮن ﺑﺒﻴﺮﻧﮕﻲ رﺳﻲ ﻛﺎن داﺷﺘﻲ‬

‫ﻧﺎﺳﻮت ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺠﺎب اﺳﺖ‪ ،‬دراز دﻳﻮار در ﻛﻨﺎر‪ ،‬و ﺳﻘﻒ ﺑﺮ ﺟﺪار اﺳﺘﻮار‪ ،‬آﺳﻤﺎن از زﻣﻴﻦ ﻣﻬﺠﻮر و زﻣﻴﻦ از آﺳﻤﺎن دور‪،‬‬ ‫دﻳﻮ و د‪‬د از اﻧﺴﺎن ﺑﺮﺣﺬر‪ ،‬اﻧﺴﺎن از ﺗﻤﺎم ﻣﻮﺟﻮدات ﺳﺮ ﺑﺪر‪ ،‬اﻣﺎ ﺟﺎن آﻧﻬﺎ از ﻫﻢ ﺑﺎ ﺧﺒﺮاﺳﺖ و از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺎ اﺛﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:5‬‬ ‫اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢِ ﻣﺎده ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺜﺎﻓﺖ و ﻇﻠﻤﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻮر اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ اﺧﺘﻼط اﺻﻠﻴﻦ اﺳﺖ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ ﻣ‪‬ﻠَﻚ و ﺷﻴﻄﺎن ﻋﺪم‬ ‫و وﺟﻮد‪ ،‬ﺣﺎﺷﺎ! دو اﺻﻞ ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻛﺜﺎﻓﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ دوري از ﻧﻮر وﺟﻮد ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ ﺑﻜﻤﻲ ﻧﻮر اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺜﺮت از ﻋﺪم‬ ‫ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ‪ ،‬ﻋﺪم و ﻋﺪﻣﻲ ﻻﺷﻲء ﭘﺲ از ﺷﻴﺌﻴ‪‬ﺖ ﻫﺮ ﺷﻴﺊ‪ ،‬ﺟﺰ ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ ﻣ‪‬ﺸﻲ‪ 167‬ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ وﺟﻪ اوﺳﺖ و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻇﻬﻮر و‬ ‫ﻓﻌﻞ ﺣﻖّاﺳﺖ و ﻫﺮ ﺷﻴﺊ ﺑﺠﻬﺖ ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ ﺑﻮدن و ﻛﺜﺮت ﺷﻴﺊ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺠﻬﺖ وﺣﺪت وﺟﻪ آن ﺷﻴﺊ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻗﻴﺴﺖ وﺟﻪ‬ ‫ﺣﻖ ﺣﻖّاﺳﺖ وﺟﻪ ﻋﺒﺪ اﺳﺖ وﺟﻪ رب‪ ‬اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﻖّ ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﺷﻴﺊ اﺳﺖ و ﺣﻖّ ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ ﻣﺤﺪود ﻧﻴﺴﺖ‪:‬‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﻫﺴﺘﻴﻲ ﺟﺰ ﺣﻖّ‪ ،‬وﺣﺪه ﻻآﻟﻪ اﻻّﻫﻮ‬

‫ﻣﺎ ﻣﻘﻴ‪‬ـﺪ او ﻣﻄﻠﻖ‪ ،‬وﺣـﺪه ﻻ آﻟﻪ اﻻّ ﻫﻮ‬

‫ﺳﺮّ ‪:6‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ در ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻣﺨﻔﻲﺳﺖ‪ ،‬از ﻓﺮط ﻇﻬﻮر و اﺣﺎﻃﻪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻧﻮر ﻣﺤﺴﻮس اﮔﺮ دوام ﮔﻴﺮد و ﺳﺎﻳﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺍﹶﻟﻈﹼﺎ ِﻫﺮُ ﺍﻟﺒﺎ ِﻃﻦُ ﰲ ﹸﻇﻬُﻮﺭﹺﻩ‬ ‫ﻁ ﻧُﻮﺭﹺﻩ‬ ‫ﻳﺎ َﻣ ْﻦ ﻫُ َﻮ ﹶﺍ ْﺧﺘَﻔﻲ ِﻟ ﹶﻔ ْﺮ ِ‬ ‫و اﮔﺮﭼﻪ آراﻳﺶ ﻏﻴﺐ در ﻧﻤﺎﻳﺶ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻧﻤﻮد ﻧﻤﺎﻳﺶ از ﺟﻠﻮه آن ﺗﺎﺑﺶ اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮﭼﻪ اﺳﺘﺘﺎر ﻗﺮص در ﭘﺮده اﺷﻌ‪‬ﺔ‬ ‫ﻱ ﹶﻟ ْﻢ ﺍﹶﻛ ْﻦ‬ ‫ﺖَﺗ ﹾﻈ َﻬﺮُ ﹸﻟ ْﻮ ﻻ َ‬ ‫ﺴ َ‬ ‫اﺳﺖ ﻟﻜﻦ زﻳﻨﺖ و ﺟﻠﻮة ﺣﺴﻦ در ﺗﻼءﻟﺆ ﭘﺮده اﺳﺖ؛ ﻇﻬﻮر ﺗﻮ ﺑﻤﻦ اﺳﺖ و وﺟﻮد ﻣﻦ از ﺗﻮ‪َ ،‬ﻭﹶﻟ ْ‬ ‫ﹶﻟﻮْﻻ ْﻙ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:7‬‬ ‫ﻓﻌﻞ و اﺛﺮ ﻇﻬﻮرِ ﻣﺆﺛّﺮ و از ﻫﻢ ﺑﺎﺧﺒﺮﻧﺪ و اﺳﻢ ﻧﻤﻮﻧﺔ ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ و ﺻﻔﺎت ﻣﺮآت ذاﺗﺴﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ذات ﺑﻪ ﺻﻔﺎت ﺟﻠﻮه ﻳﺎﻓﺘﻪ و اﻓﻌﺎل‬ ‫در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ آﺛﺎر اﺳﺖ و ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪‬اﺳﺖ ﻣﺤﺴﻮس ﮔﺮدﻳﺪهاﻧﺪ و اﮔﺮﭼﻪ ﺧﻔﺎء ﻛﻞّ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﺟﻼء ﻛﻞّ و‬ ‫آراﻳﺶ ﺗﻤﺎم ﻫﻢ در اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﻣ‪‬ﺠﻼي ﻛﻞّﻧﺎم ﮔﺮدﻳﺪ‪:‬‬ ‫در ﭘـﺲ ﭘﺮده ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑـﻮد آﻣﺪ‬

‫اﺳﺪاﻟـّﻪ در وﺟﻮد آﻣـﺪ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:8‬‬

‫ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻨﺼﺮ ازدواج ﻧﻤﻮد‪ ،‬از ﺗﻤﺜّﻞ و ﻧﻔﺦ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﻋﻘﻞ ﻋﻨﺼﺮي‪ ،‬در ﻣﺮﻳﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻋﻨﺼﺮﻳ‪‬ﻪ ﻇﻬﻮر ﻣﻮاﻟﻴﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺻﻮرت ﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫ﻧﻤﻮد در ﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬ﻣﺎد‪‬ه ﻧﻴﺴﺖ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﺎد‪‬ه را ﭘﻲ ﺑﺮدﻳﻢ ﺷﺪ ﺑﻲ ﻣﺎد‪‬ه‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:9‬‬ ‫ﺟﻮﻫﺮ ﻫ‪‬ﺒﺎ و ﻫﻴﻮﻻي ﻋﻤﻲ ﺑﻨﻈﺮ اﻳﺠﺎدي ﺷﺒﻨﻢوار ﮔﺪاﺧﺖ آب ﺷﺪ‪ ،‬ﺧﻠﻌﻲ ﻧﻤﻮد ﻟُﺒﺴﻲ ﺷﺪ‪ ،‬ﺧﻠﻊ ﻋﻴﻦ ﻟُﺒﺲ‪ ،‬ﻟُﺒﺲ ﻇﻬﻮر ﺧﻠﻊ‬ ‫اﺳﺖ اﺳﻤﺎء و ارض از دﺧﺎن و ﺟﺮم او ﭘﻴﺪا ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:10‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ اﺑﺪاع ﺑﻨﻈﺮة وﺟﻮد و ﻧَﻔَﺲ اﻟﺮّﺣﻤﻦ ﻇﻬﻮر ﻳﺎﻓﺖ ﻣﺎد‪‬ه ﻧﺪاﺷﺖ اﺑﺪاع ﺷﺪ ﺳﺎﻳﺮﻣﺮاﺗﺐ را ِﻣ ْﻦ ﺷَﻲ ٍﺀ آﻓﺮﻳﺪ ﻋﻘﻞ ﻻ َﻣ ْﻦ َﺷﻲْﺀ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻏﻴﺮ ﻋﻘﻞ اول ﻛﻪ ﻧﻮر ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي )ص( اﺳﺖ ﺑﻲﻣﺎده ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺎده ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ ﻻ ِﻣ ْﻦ َﺷ ْﻲ ٍﺀ را ﻛﻪ َﺷ ْﻲﺀ ﻧﺎم ﮔﺬارﻳﻢ ﻣﻦ‬ ‫‪ –167‬ﻣ‪‬ﺸﻲ‪ :‬راه رﻓﺘﻦ‬

‫‪53‬‬


‫ﺷﻴﺊ ﻳﺎﻓﺘﻴﻢ‪ ،‬از ﺷﻴﺊ ﺟﺰ ﻣﺸﻴﺌﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ ﺷﻴﺊ ﻻﺷﻴﺊ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:11‬‬ ‫از اﻳـﻦ ﭘـﺎﻛﻴـﺰهﺗـﺮ ﻧـﺒـﻮد ﺑﻴﺎﻧﻲ‬

‫ﺟﻬـﺎن اﻧﺴـﺎن ﺷﺪ و اﻧﺴﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ‬

‫ﻣﺠﻤﻊ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﺻﻮر�� اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﻫﺮ ﺷﻴﺊ ﺑﺠﺎي ﻋﻀﻮي اﺳﺖ؛ ﺳﻤﺎوات ﻳﺎ ﻛﻮاﻛﺐ ﻛﻪ اﺷﺮﻓﻨﺪ و اﻟﻄﻔﻨﺪ و ﻣﺤﻞّ ادراك‬ ‫و ﺟﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ازاء ﻗﻮاي دﻣﺎﻏﻲﺳﺖ‪،‬ﻛﻮﻫﻬﺎ ﺑﺠﺎي اﺳﺘﺨﻮاﻧﻬﺎ و ﻫﻜﺬا ﺳﺎﻳﺮ اﺟﺰاء ﻣﻮاﻓﻖ ﺗﻄﺒﻴﻘﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و در ﻛﺘﺐ‬ ‫ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ آﻧﭽﻪ در اﻧﺴﺎن اﺳﺖ در ﺑﻨﻴﺎن ﺟﻬﺎن ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻋﻜﺲ آن ﺑﻴﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫و ﻫﻜﺬا اوﺻﺎف و اﻋﺮاض‪ 168‬و آﺛﺎر و اﻓﻌﺎل‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺠﺎي اﺧﺘﻼﺟﺎت‪ 169‬ﺑﺪن زﻟﺰﻟﻪ ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺠﻬﺖ ﺧﺮوج اﺑﺨﺮه‪ 170‬ﻏﻠﻴﻈﻪ‬ ‫ﻣﺨﺼﻮﺻﺎً در اراﺿﻲ ﻣﻨﺴﺪ‪‬ه ‪171‬ﻛﺜﻴﻔﻪ ﺑﻌﻼﻣﺖ ﺷﺪ‪‬ت آن در ﻋﻤﺎرات ﻗﻮﻳﻤﻪ‪ ،172‬و ﺑﺠﺎي اﺧﺘﻼط ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺧﻠﻴﻂ ﮔﺸﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﺠﺎي‬ ‫ﻧﻮم‪ 173‬و ﻳﻘﻈﻪ‪ 174‬ﻟﻴﻞ و ﻧﻬﺎر و ﺧﺮﻳﻒ‪ 175‬و ﺑﻬﺎر ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻫﻜﺬا ﺑﺎﻗﻲ اﻣﻮر‪ ،‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺗﻦ ﺑﻲ ﺟﺎن ﻣﺮده ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺘﺒﺪ‪‬ل ﺑﻐﻴﺮ ﺧﻮد ﺷﻮد‪ .‬و ﺟﺎن ﺑﻲ ﺗﻦ ﻇﻬﻮر ﻧﭙﺬﻳﺮد‪ ،‬و ﺟﺎن در ذات‬ ‫ﻣﺠﺮّد و ﻓﻌﻞ او در ﺗﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ دارد‪ ،‬و او را ﺟﺎن ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻫﻮش و ادراك ﻛﻠّﻲ از آﻧﺴﺖ و ﺟﺎن را ﺷﻌﺐ و ﺟﺎﻧﻬﺎﺋﺴﺖ‬ ‫ﻣﻨﻄﺒﻊ در ﺗﻦ‪ ،‬و ﻗﻮاﺋﻴﺴﺖ ﻛﺎرﻛﻦ و ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎي ﺑﺪن و ﻗﻮاي ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ آن ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﻪ اﻣﺮي ﻣﺄﻣﻮر و از ﺷﻐﻞ دﻳﮕﺮي ﻣﻌﺬورﻧﺪ‬ ‫َﻳ ﹾﻔ َﻌﻠﹸﻮ ﹶﻥ ﻣﺎ ﺗُ ْﻮ َﻣﺮُﻭﻥ و ﻛﺎر ﻫﺮﻋﻀﻮي از ﺗﻦ ﺑﻘﻮ‪‬هاي راﺟﻊ و ﻫﺮﻛﺎري از روزﻧﻪاي از ﺟﺎن واﻗﻊ اﺳﺖ و ﺟﺎن ﺑﺎ ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﺑﻲ‬ ‫ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و در ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و دور از ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ ﻳﻚ ﻧﻴﺴﺖ!‪.‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﻧﻴﺰ ﻣﺮده اﺳﺖ و ﺑﺠﺎن ﺧﻮد زﻧﺪه اﺳﺖ و ﺟﺎنِ ﺟﺎن ﮔﺮداﻧﻨﺪة او و ﺑﻪ ﻇﻬﻮر آورﻧﺪه اوﺳﺖ و ﺟﺎن ﻛﻞّ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﻫﻤﻪ و در ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﻋﻴﻦ ﻫﻴﭻ ﻳﻚ ﻧﻴﺴﺖ و اوﺳﺖ ﻛﻪ از ﻫﻤﺔ اﺟﺰاء ﺑﺎﺧﺒﺮ اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ ﺧﻮد را ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ و ﺷﻴﺊ داﻧﻨﺪ اﻣﺎ‬ ‫ﻫﻤﻪ از ﻫﻢ ﺑﻲﺧﺒﺮﻧﺪ و ﺟﻨﻮد او ﻛﺎرﻛﻦﻫﺎي ﻋﺎﻟﻤﻨﺪ‪.‬‬ ‫و اﮔﺮﭼﻪ در ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺻﺎﻓّﺎت ﺻﻔّﺎﻳﻨﺪ و ﻗﻴﺎﻣﻨﺪﻛﻪ ﻻَﻳ ْﻨ ﹸﻈﺮُﻭ ﹶﻥ ﻟﻜﻦ ﻣﻼﺋﻜﻪ ذوي اﻻﺟﻨﺤﻪ‪ 176‬در ﺗﻜﺎﺗﻮاﻧﺪ و ﻣﻼﺋﻜﻪ‬ ‫ر‪‬ﻛﻊ‪ ‬و ﺳ‪‬ﺠ‪‬ﺪ در دو ﻋﺎﻟﻢ در ﺧﺪﻣﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺻﻮر را ﻣﻘﺪ‪‬ر ﻧﻤﻮده از ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﺑﻈﺎﻫﺮ آﺛﺎر آورﻧﺪ‪ ،‬و ﻫﻤﻪ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻛﺎرﻛﻦ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫و ﻫﻤﻪ از ﺷﻐﻞ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﻲﺧﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫و ﺑﻬﺮ ذر‪‬ه ﻣ‪‬ﻠَﻜﻲ ﻣﻮﻛّﻞ اﺳﺖ و ﻫﺮ اﻣﺮي ﻛﻠّﻲ ﺟﺰوي از ﻣﻠﻜﻲ از ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻏﻴﺒﻲ ﺻﺎدر ﻣﻲﺷﻮد ﺣﺘﻲ‪ ‬ﺑﻬﺮ ﻗﻄﺮه ﻧﺎزﻟﻪ ﻣﻄﺮ‬

‫‪177‬‬

‫ﻣﻠﻜﻲ ﺑﺮﻗﺮار‪ ،‬و ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻫﺮ ﻋﻀﻮي از ﺑﺪن ﻟﺸﻜﺮي در ﻛﺎرﻧﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺟﻨﻮد ﺑﻴﺸﻤﺎر ﻫﺮﻳﻚ درﻛﺎر ﺧﻮد اﺳﺘﻮارﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﺜﻨﻲ و ﺛﻼث و ر‪‬ﺑﺎع ﻣﻮاﻓﻖ ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﻣﻠﻜﻮت و ﺟﺒﺮوت‪ ،‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﮔﺮ ﺗﻤﺎم اﻋﻀﺎ را رﻳﺰه رﻳﺰه ﻧﻤﺎﺋﻲ ﺟﺎن را در ﻫﻴﺞ ﻋﻀﻮ‬ ‫‪ –168‬اَﻋﺮاض‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋ‪‬ﺮَض ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺟﻮﻫﺮ‬ ‫‪ –169‬اﺧﺘﻼج‪ :‬ﭘﺮﻳﺪن و ﺟﻬﻴﺪن ﻏﻴﺮارادي اﻋﻀﺎء ﺑﺪن‬ ‫‪ –170‬اﺑﺨﺮه‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺑﺨﺎر‬ ‫‪ –171‬ﻣﻨﺴ‪‬ﺪه‪ :‬ﺳﺪ‪ ‬ﺷﺪن– ﺑﻨﺪآﻣﺪه )ﺑﻪ ﺿﻢ ﻣﻴﻢ و ﻓﺘﺢ ﺳﻴﻦ و ﻛﺴﺮ را(‬ ‫‪ –172‬ﻗﻮﻳﻤﻪ‪ :‬ﺑﺎ ﻗﻮام – ﭘﺎ ﺑﺮﺟﺎ – اﺳﺘﻮار‬ ‫‪ –173‬ﻧﻮم‪ :‬ﺧﻮاب‬ ‫‪ –174‬ﻳﻘﻈﻪ‪ :‬ﺑﻴﺪاري‬ ‫‪ –175‬ﺧﺮﻳﻒ‪ :‬ﭘﺎﺋﻴﺰ‬ ‫‪ –176‬ذوي اﻻﺟﻨﺤﻪ‪ :‬ﺻﺎﺣﺐ ﺑﺎل – ﺑﺎﻟﺪار‬ ‫‪ –177‬ﻣﻄﺮ‪ :‬ﺑﺎران‬

‫‪54‬‬


‫ﻧﻴﺎﺑﻲ ﺑﻠﻜﻪ اﻧﺪﻳﺸﻪ و ﺧﻴﺎل را در ﺟﺎﺋﻲ از ﺑﺪن ﻧﺘﻮاﻧﻲ ﻧﺸﺎن دﻫﻲ‪ ،‬ﻫﻜﺬا ﻗﻮاي ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺤﺴﻮس ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﺎﻟﻖ ﺟﺎن را ﻛﺠﺎ‬ ‫ﺑﻴﺎﺑﻲ؟! ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫اﺻﻨــﺎف ﻣـﻼﺋـﻜﻪ ﻗـﻮاي اﻳـﻦ ﺗـﻦ‬

‫ﺣﻖ ﺟﺎن ﺟﻬﺎن اﺳﺖ و ﺟﻬﺎن ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺪن‬ ‫اﻓـﻼك و ﻋﻨـﺎﺻﺮ و ﻣـﻮاﻟﻴـﺪ اﻋﻀـﺎء‬

‫ﺗـﻮﺣﻴـﺪ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ و دﮔـﺮﻫﺎ ﻫﻤﻪ ﻓﻦ‬

‫ﺳﺮّ ‪:12‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﺟﺰاء ﺑﺪن ﺗﻤﺎم آﻧﻬﺎ از ﻫﻢ ﻣﺘﺄﺛّﺮﻧﺪ و ﻫﻜﺬا ازآﺛﺎر ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﻤﻮﻋﻲ ﻟﻮن ﻣﺘﻐﻴ‪‬ﺮ و زﺑﺎن اﻟﻜﻦ ﻣﻲﮔﺮدد‪،‬‬ ‫ﻫﻜﺬا در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﺗﻤﺎم ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺮﺗﺒﻂ و از ﻫﻢ ﻣﺘﺄﺛّﺮﻧﺪ و ﭼﻮن ﻫﻤﻪ اﻋﻀﺎء ﻳﻚ ﺑﻨﻴﻪاﻧﺪ و ﻣﻌﺎﻟﻴﻞ ﻳﻚ ﻋﻠّﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺎﺑﻖ‬ ‫ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺗﺄﺛﻴﺮ داﻧﻲ در ﻋﺎﻟﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﺄﺛّﺮ داﻧﻲ اﺳﺖ از ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ داﻧﻲ دﻳﮕﺮ‪ ،‬و ﻛﺎرﻛﻦ ﻫﻤﺎن ﺟﺎﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:13‬‬ ‫‪178‬‬

‫ﺳﺒﺤﺎن اﷲ! اﻳﻦ ﭼﻪ اﺧﺘﻼط اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎن را ﺑﺎ ﺗﻦ اﺳﺖ؟ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ زﻳﺪ را ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻦ داﻧﻨﺪ و ﺑﻪ ﻧﺰع روح زﻳﺪ را ﻣﺮده‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ اول زﻧﺪﮔﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭼﺮا ﻣﺮده ﺳﺨﻦ ﻧﮕﻮﻳﺪ؟ و ﻣﺤﺒﻮﺑﻴ‪‬ﺖ ﻧﺪارد و ﺣﺴﻦ و ﻃﺮاوت ﺟﻠﻮه ﻧﺪﻫﺪ؟ و ﻫﻤﺎن ﻣﻌﺸﻮق ﭘﺲ از اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻬﻴﺐ و ﻣﻬﺮوب‬ ‫ﻋﻨﻪ‪ 179‬ﻣﻲﺷﻮد! و ﻫﻤﺎن ﻛﺎرﻛﻦ ﻧﺎﺗﻮان ﻣﻲﮔﺮدد و ﻫﻤﺎن ﻛﺲ را ﻛﻪ ﻗﺪﻣﺶ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻲﻧﻬﺎدي ﭼﺸﻢ او را ﺑﺰﻳﺮ ﺧﺎك ﻣﻲ‬ ‫ﺳﭙﺎري! و ﻫﻤﺎﻧﻜﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﺸﺘﺎﻗﺶ ﺑﻮدي از ﻃﺎق ذﻫﻦ ﻓﺮاﻣﻮﺷﺶ ﻣﻲﻧﻤﺎﺋﻲ!‪.‬‬ ‫ﭼﻮن ﺑﺮون ﺷﺪ ﺟﺎن ﭼﺮاﻳﺶ ﻫﺸﺘﻪاي‬

‫اي ﻛﻪ ﺑـﺮﺻﻮرت ﺗـﻮ ﻋﺎﺷﻖ ﮔﺸﺘﻪاي‬

‫ﭘﺲ ﺑﻘﺎء ﺑﺪن و ﻋﺪم اﺿﻤﺤﻼل آن و داراﺋﻲ آن و ﺑﺮوز اﻓﻌﺎل و آﺛﺎر و اوﺻﺎف از آن از ﺟﺎﻧﺴﺖ در آن‪.‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺎن ﺑﻪ ﺗﻦ ﻛﻪ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺎنِ ﺟﺎن ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟ از ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻮرﺗﻲ ﻣﻲﺑﻴﻨﻲ و داﺋﺮ ﻣﻲﭘﻨﺪاري‪ ،‬ﺑﺎ‬ ‫آﻧﻜﻪ آن ﺑﻪ آن ﻧﻴﺴﺖ ﮔﺮدد‪ ،‬و ﺑﺘﻮﺟ‪‬ﻪ او ﻫﺴﺖ ﺷﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺣﻖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﺗﻦ‪ ،‬ﺗﻦ را در ﻗﺒﺎل‬ ‫ﺟﺎن ﻫﺴﺘﻲ ﺟﻤﺎدي ﻫﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﺻﻮر ذﻫﻨﻴ‪‬ﻪ ﻛﻪ ﻣﻨﺸ‪Ĥ‬ت ﺧﻮد اوﺳﺖ و در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻴﭻ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺎ ﺑﻴﻨﻮﻧﺖ آﻳﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﺼﺮف اﻣﺮ ﻧﻔﺲ و ﻛﹸ ﹺﻦ اوﺳﺖ‪:‬‬ ‫اﮔﺮ ﻧﺎزي ﻛﻨﺪ از ﻫﻢ ﻓﺮو رﻳﺰﻧﺪ ﻗﺎﻟﺒﻬﺎ‬

‫ﺑﺎﻧﺪك اﻟﺘﻔﺎﺗﻲ زﻧﺪه دارد آﻓﺮﻳﻨﺶ را‬ ‫ﺳﺮّ ‪:14‬‬

‫ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ از ﭼﺸﻢ ﺑﻴﻨﺪ و از ﮔﻮش ﺷﻨﻮد‪ ،‬ﭼﻮن آﻓﺘﺎب ﻛﻪ ﻧﻮر ﺧﻮد را ﺑﭙﺎﺷﺪ و ﺟﻠﻮه دﻫﺪ‪ ،‬ﻛﻪ اﮔﺮ ﭼﺸﻢ و ﮔﻮﺷﻲ ﻧﻤﻲﺑﻮد‬ ‫ﺟﺎن ﻛﺎر ﺧﻮد را از روزﻧﺔ دﻳﮕﺮ اﻇﻬﺎر ﻣﻲداﺷﺖ‪ ،‬ﭼﺸﻢ ﺑﺮاي ﻛﺎر ﺟﺎن آﻓﺮﻳﺪه ﺷﺪه ﻗﻮيٰ آﺛﺎر ﺟﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﺟﺎن اﮔﺮ از ﭼﻨﮕﺎل ﺗﻦ ﺧﻼص ﺷﻮد ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻲ اﻳﻦ ﺗﻦ ﺗﻤﺎم آﺛﺎر را ﺑﻨﻤﺎﻳﺎﻧﺪ ﺑﺪون ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﭼﺸﻢ از ﮔﻮش و ﮔﻮش از‬ ‫ﭼﺸﻢ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:15‬‬ ‫ﻧﻪ ﺟﺎن ﺧﺎص‪ ‬ﺑﻪ ﺣﻴﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮﺷﻴﺊ را ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺧﻮد ﺟﺎن اﺳﺖ و ﺟﺎن ﻛﻞّ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم اﺳﺖ و ﻫﺮ ﻓﻠﻜﻲ را در ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺧﻮد و ﻋﻨﺎﺻﺮ را در ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮد ﺟﺎﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻣﻮﺟﻮدات را ﻣﻘﻴ‪‬ﺪاً و ﻣﺘﻌﻴ‪‬ﻨﺎً ﺟﺎﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺪﻳﺮ اوﺳﺖ ﭼﻮن ﺟﺎن‬ ‫اﻧﺴﺎن و ﺟﺎنِ ﺟﺎن او رب‪‬ﻧﻮع اوﺳﺖ‪،‬اﮔﺮ ﺟﻤﺎد را ﺟﺎن ﻧﺒﻮدي ﺣﻔﻆ او را ﻛﻪ ﻣﻲﻧﻤﻮدي؟ و ﻃﺒﻴﻌﺖ او را ﭼﻪ ﭼﻴﺰ ﺑﻜﺎر‬ ‫‪ –178‬ﻧﺰع‪ :‬ﻛﻨﺪن ﭼﻴﺰي از ﺟﺎﻳﻲ – ﺟﺎن ﻛﻨﺪن – ﺟﺎن دادن‬ ‫‪ –179‬ﻋﻨﻪ‪ :‬از او‪ ،‬درﺑﺎره او‬

‫‪55‬‬


‫داﺷﺘﻲ؟ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻲ ﺷﻌﻮر ﻛﺎرﻛﻦ ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻃﺒﺎﻳﻊ ﻣﺘﻔﺮﻗﻪ ﻣﺤﺎط و ﻣﺄﻣﻮر ﺟﺎﻧﻨﺪ اﮔﺮ اﺷﻴﺎء را ﺟﺎن ﻧﺒﻮدي اﺛﺮ در ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺑﺎ ﺑ‪‬ﻌﺪ آﻧﻬﺎ از ﻫﻢ؟! ﻏﻴﺮآﺛﺎر ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻣﺤﻞّ اﻧﻜﺎر ﻣﻨﺼﻒ ﻧﮕﺮدد و ﺗﺄﺛﻴﺮ اﻳ‪‬ﺎم و ﺳﺎﻋﺎت و ﻧﻈﺮات و‬ ‫ﻣﻮﻫﻮﻣﺎت و دﻋﺎ و ﺗﻌﻮﻳﺬ و ﻧﺸﺎﻧﻬﺎي ﺣﻴﻮاﻧﺎت و ﺗﻔﺄﻻّت و ﺗﻄﻴ‪‬ﺮات و ﻣﻨﻄﺮﻳ‪‬ﺎت ‪180‬و ﻧﻔﻮس و اﺛﺮ آواز ﻣﺮﻏﺎن در ﻫﻮا و اﻟﻔﺎظ‬ ‫در ﺣﻴﻮان‪ ،‬و ﺗﺄﺛّﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺎﺷﺮت‪ ،‬و ﺗﻜﻴ‪‬ﻒ ﺑﻪ ﻣﺠﺎورت‪ ،‬و ﺗﻌﻠّﻢ ﺑﻪ ﺗﺮﺑﻴﺖ و ﻣﻮاﻇﺒﺖ ﻫﺮ ﻃﺒﻴﻌﺖ‪ ،‬و ﻇﻬﻮر ﻫﺮ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ‪ ،‬و ﺟﺬب و‬ ‫ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻴ‪‬ﺖ ﺗﻤﺎم از اﺛﺮ ﺟﺎن آﻧﻬﺎﺳﺖ‪ .‬و ﺑﻬﺮ اﻧﺪازه ﻛﻪ ﻗﻮ‪‬ت وﺟﻮد اﺳﺖ ﺟﺎن رﻓﺘﻪ‪ ،‬وﺟﻮد داراي ﻛﻞّاﺳﺖ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺟﺎن ﻧﺰد‬ ‫اوﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﺟﺎن ﺟﻤﺎدي اﺿﻌﻒ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ اﺧﺘﻴﺎر در او ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:16‬‬ ‫ﺗﻤﺎم اﺷﻴﺎء را ﺑﺎﻃﻦ و در ﺑﺎﻃﻦ ﻫﺮ ﻳﻚ را ﺣﻘﻴﻘﺘﻲﺳﺖ ﻛﻪ آﺛﺎر ﻣﻮﺟﻮدات ﻋﺎﻟﻢ از ﭘﺮﺗﻮ ﺣﻘﻴﻘﺖ آﻧﻬﺎﺳﺖ و درﻋﺎﻟﻢ ﺣﻘﻴﻘﺖ‬ ‫ﺴﺒّﺢُ َﲝ ْﻤﺪِﻩ َﻭ ﻟ ِﻜ ْﻦ ﻻ َﺗ ﹾﻔﻘﹶﻬﻮ ﹶﻥ‬ ‫ﺴﺒﹺﺢ ﺭﺏّ و ﻫﻤﻪ ﺧﺎدم اﻧﺴﺎﻧﻨﺪ َﻭ ﹺﺇ ﹾﻥ ِﻣ ْﻦ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ِﺍﻻﹼ ﻳُ َ‬ ‫ﻫﻤﻪ از ﻫﻢ ﺑﺎ ﺧﺒﺮﻧﺪ و ﺑﺎ ادراكﻛﻨﺪ و ﻫﻤﻪ ُﻣ َ‬ ‫ﺤ ُﻬ ْﻢ‪.‬‬ ‫َﺗﺴْﺒﻴ َ‬ ‫ﺑـﺎ ﺷﻤـﺎ ﻧـﺎ ﻣﺤـﺮﻣﺎن ﻣﺎ ﻧﺎﺧﻮﺷﻴﻢ‬

‫ﻣـﺎ ﺳﻤﻴﻌﻴـﻢ و ﺑﺼـﻴﺮﻳﻢ و ﺧـﻮﺷﻴﻢ‬

‫ﻳﺎﹶﺍﻳﱡﻬَﺎ ﺍﹾﻟَﻨ ْﻤ ﹸﻞ ﹸﺍ ْﺩ ُﺧﻠﹸﻮﺍ ﻣَﺴﺎ ِﻛَﻨﻜﹸ ْﻢ ﻣﺆﻳ‪‬ﺪ آﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺧﺒﺮ ﺷﺪن ﺑﻌﻀﻲ ﺣﻴﻮاﻧﺎت از آﻣﺪن ﮔﺮﻣﺎ و ﺳﺮﻣﺎ و ﺑﺎدﻫﺎ و ﺑﺮف و دﺷﻤﻦ و‬ ‫دوﺳﺖ از اﺛﺮآﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﺑﺎﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺧﺒﺮ رﺳﻴﺪه ﻛﻪ از ﺻﺪاي ﻣﺮده در ﻏﺴ‪‬ﺎﻟﺨﺎﻧﻪ ﺣﻴﻮاﻧﺎت رم ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و از اﻟﻔﺎظ‬ ‫ﻣﻨﻄﺮﻳ‪‬ﻪ ذات اﻟﺴ‪‬ﻤﻮم ﺧﺒﺮدارﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬و از اﻳﻦ رﺑﻂ ﻣﻌﻨﻮي اﺷﻴﺎء و اﻓﻌﺎل و آﺛﺎر ﺑﻬﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻋﺰاﻳﻢ‪ 181‬ﺗﺴﻮﻳﻼت‪ 182‬ﻣﺮﻳﺾ‬ ‫آرام ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و از واﻗﻌﻪ ﻫﺎﻳﻠﻪ‪ 183‬ذاﻧﺎب ﺑﻪ ﺻﺪا آﻳﺪ و ﻫ‪‬ﺪﻫ‪‬ﺪ از آب ﺧﺒﺮ دﻫﺪ و ﺧﺮوس اذان ﮔﻮﻳﺪ و ﺟﻨﺲ ﻃﺎﻟﺐ ﺟﻨﺲ‬ ‫ﮔﺮدد‪ ،‬و ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﻘﺎط ﺧﺒﺮ از واﻗﻊ دﻫﺪ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺣﺮوف اﺳﺘﺤﺼﺎل‪ 184‬ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﺟﻮاب ﻃﺎﻟﺐ را دﻫﺪ‪ ،‬و ﺗﺸﻜﻴﻞ اﻋﺪاد و‬ ‫ﺗﻨﻤﻴﻖ ﺣﺮوف ﺑﺮ ﻧﻤﻂ و ﻃﺮز ﻣﺨﺼﻮص اﺛﺮ ﺧﺎرﺟﻲ ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ در ﻋﺎﻟﻢ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺣﺮﻛﺎت و ﺳﻜﻨﺎت ﻏﻴﺮ ﻗﺎر‪‬ه ﺑﺎ ﺟﻮاﻫﺮ ﻣﺴﺘﻘﻠّﻪ در ﻗﻄﺎر و ﺗﺄﺛّﺮ آﻧﻬﺎ از ﻫﻢ ﺑﺪون اﻧﻜﺎر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:17‬‬ ‫ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد را از ﺟﻮﻫﺮ و ﻋﺮض و ﻣﻜﺎن و زﻣﺎن و آﺛﺎر را اﺛﺮﻳﺴﺖ در ﺳﺎﻳﺮ ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬و ﻫﺮ ﺷﻴﺊ را ﻃﺒﻴﻌﺘﻲﺳﺖ ﺧﺎص‪ ‬و ﻫﻤﻪ‬ ‫ﺑﻬﻢ ﻣﺮﺗﺒﻄﻨﺪ و ﻃﺒﺎﻳﻊ آﻧﻬﺎ ﻣﺄﻣﻮر ﺟﺎن آﻧﻬﺎﻳﻨﺪ و ﮔﺮداﻧﻨﺪة ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻫﺮ ﻋﻀﻮي از ﺑﺪن ﺟﺎن ﺟﺰوي دارد و‬ ‫ﻣﮕﺴﻲ ﺑﺮ ﭘﺎﺷﻨﻪ ﭘﺎي ﻧﺸﻴﻨﺪ اﮔﺮﭼﻪ در ﺧﻮاب ﺑﺎﺷﺪ دﺳﺖ را ﺧﺒﺮدار ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ دﻓﻊ او ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺟﺎن او را‬ ‫ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲدﻫﺪ و ﻛﻮاﻛﺐ اﺷﺮف و اﻟﻄﻔﻨﺪ ﭘﺲ در ﺗﺄﺛﻴﺮ اوﻻﻳﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻧﺒـﺎﺷـﺪ در وﺟﻮد ﺗﻴﺮ و ﺑﻬـﺮام‬

‫وﺟﻮد ���ﺸّﻪ دارد ﺣﻜﻤﺖ اي ﺧﺎم‬

‫و آﺛﺎرﻛﻮاﻛﺐ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ از ﻧﻀﺞ‪ 185‬و اﻓﺴﺎد و اﺻﻼح و ﺣﺮارت و ﺑﺮودت و ﺟﺰر و ﻣﺪ‪ ‬ﺑﺤﺎر‪ ،‬و ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت ﻣﻮﻟﻮد‬ ‫ﺑﺤﺴﺐ ﻛﻮاﻛﺐ ﻣﺜﻞ ﻋﺪم ﺑﻘﺎء ﻣﻮﻟﻮد در ﻣﺎه ﻫﺸﺖ‪ ،‬و ﺗﺮﻗّﻲ ﻧﺒﺎﺗﺎت ﺑﺎ ﻏﺮس در ازدﻳﺎد ﻧﻮر ﻣﺎه و ﺳﺎﻳﺮ آﺛﺎرﻛﻮاﻛﺐ از‬

‫‪ –180‬ﻣﻨﻄﺮ‪ :‬ﻃﺮح ﻛﺮده ﺷﺪه و ﺑﻪ دور اﻓﻜﻨﺪه ﺷﺪه‬ ‫‪ –181‬ﻋﺰاﺋﻢ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋﺰﻳﻤﻪ– اﻓﺴﻮﻧﻬﺎ و دﻋﺎﻫﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺑﻴﻤﺎران ﺧﻮاﻧﻨﺪ‬ ‫‪ –182‬ﺗﺴﻮﻳﻞ‪ :‬اﻏﻮا ﻛﺮدن– ﺑﻪ ﮔﻤﺮاﻫﻲ اﻓﻜﻨﺪن– آراﺳﺘﻦ ﭼﻴﺰي ﺑﺮاي ﮔﻤﺮاه ﻛﺮدن و ﻓﺮﻳﺐ دادن‬ ‫‪ –183‬ﻫﺎﻳﻠﻪ‪ :‬ﻫﻮﻟﻨﺎك – وﺣﺸﺘﻨﺎك‬ ‫‪ –184‬اﺳﺘﺤﺼﺎل‪ :‬ﺣﺎﺻﻞ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –185‬ﻧﻀﺞ‪ :‬رﺳﻴﺪن ﻣﻴﻮه – ﭘﺨﺘﻦ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ‬

‫‪56‬‬


‫ﻧﻈﺮﻳ‪‬ﺎت و ﻏﻴﺮهﻫﺎ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻌﻀﻲ آﺛﺎر اﻧﻮاء‪ 186‬را ﻋﺎﻣ‪‬ﻪ ﻫﻢ ﺧﺒﺮدار و از آن اﻧﻮاء ﺧﺒﺮﺑﻪ اﺣﻜﺎم ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﺑﺎ ﺟﺎﻧﻨﺪ و ﺑﻪ‬ ‫اﻧﺪك ﺗﻠﻄﻴﻒ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺟﺎن ﺗﻌﻠّﻖ ﮔﻴﺮد‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻟﻄﻒ و اﺷﺮف ﻛﻞّﺟﺎن ﻧﺪارد؟!‬ ‫ﭘﺲ ﻫﺮﻳﻚ را ﺟﺎﻧﻴﺴﺖ اﻛﻤﻞ از ﺟﺎن ﺣﻴﻮان و ﺣﺮﻛﺎت آﻧﻬﺎ از ﺷﻮق ﺟﺎن اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻤﻘﺮّﺧﻮد ﺳﻜﻮن ﻳﺎﺑﺪ و ﺣﺮﻛﺎت‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ از ﻳﻚ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺻﺪور ﻧﻴﺎﺑﺪ و ﻗَﺴﺮ داﺋﻤﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ و اراده از ﻏﻴﺮ ﺟﺎن ﻣﺨﺘﺎرﻧﺒﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺧـﺮﻣﮕﺲ ﺧُﻨﻔُﺴﺎء‪ 187‬ﺣﻤﺎر ﻗﺒﺎن‬

‫ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﺟﺎن و ﻣﻬﺮ‪ 189‬و ﻣﻪ ﺑﻲ ﺟﺎن‬

‫‪188‬‬

‫و ﻫﻜﺬا در ﺣﺮﻛﺖ زﻣﻴﻦ در ﺟﻮ‪ ‬ﻧﻴﺰ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮآن ﺟﺎن ﻣﺤﺮّك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:18‬‬ ‫از ﻓﻴ‪‬ﺎض ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻪ اﻧﺪازة اﺳﺘﻌﺪاد ﻫﺮ ذر‪‬ه ﻓﻴﺾ رﺳﻴﺪه و ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺣﺎﺟﺖ او و ﺳﺆال ﻋﻴﻦ او ﺑﻪ او ﻧﺼﻴﺐ داده‬ ‫ﺁﺗﺎ ﹸﻛ ْﻢ ِﻣ ْﻦ ﹸﻛﻞﱢ ﻣﺎ َﺳﹶﺄﹾﻟُﺘﻤُﻮ ُﻩ اﻧﺴﺎن را ﻛﻪ اﺷﺮف اﺳﺖ و ﻣﺤﺘﺎح در ﺳﻴﺮ ﺑﺮﺣﻤﺎن ﺑﻪ ﻟﻄﻴﻔﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎره و ﺑﻔﻜﺮ و ﻧﻄﻖ و ﻫﻮش و ﻟﺴﺎن‬ ‫داده‪ ،‬و ﺧﺮاﻃﻴﻦ‪ 190‬ﻛﻪ در زﻳﺮ ﺧﺎك ﭼﻮن ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﻊ و ﺑﺼﺮ ﻧﺪاﺷﺘﻪ و از ﺣﻖ ﻧﺨﻮاﺳﺘﻪاﻧﺪ ﻧﺪاده‪ ،‬ﻣﺮغ ﺑﺮاي ﭘﺮواز ﺗﻦ ﺑﺎل‬ ‫ﻃﻠﺒﻴﺪ ﻛَﺮم ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬اﻧﺴﺎن را ﺑﺮاي ﭘﺮواز ﺟﺎن ﺑﻪ ﺟﻨﺎن و ﻋﺮوج و ﺣﺸﺮ ﺑﺮﺣﻤﺎن ﺟﺎن ﻃﻴ‪‬ﺎر و روح ﺳﻴ‪‬ﺎرﺧﻮاﺳﺖ او را آن‬ ‫ﺑﺨﺸﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:19‬‬ ‫ﻧﻮع ﻫﺮﻣﻮﺟﻮد را ﻛﻤﺎﻟﻲﺳﺖ ﻛﻪ ﻣ‪‬ﻮﻗ‪‬ﻒ‪ 191‬اوﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آن را ﻛﻪ در ﺧﻂّاﻧﺴﺎﻧﺴﺖ ﻳﺎ در ﺧﻂّ ﺳﻴﺮ ﺑﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﻴﻔﺘﺪﻛﻪ ﻛﻤﺎل او‬ ‫رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻘﺼﺪ اﻧﺴﺎن ﺣﺸﺮ ﺑﻪ رﺣﻤﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺗﻤﺎم ذر‪‬ات ﻋﺎﺷﻖ اﻧﺴﺎن و ﻃﺎﻟﺒﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮاي اﻧﺴﺎن ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﺧﻮد‬ ‫را درﺑﺎزﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻜﺎﺷﻔﻲ را دﻳﺪﻧﺪﻛﻪ ﺧﺒﺮ ﻣﻲداد ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺄﻛﻮل ﺻﺪاي او ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻟﺘﻤﺎس ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﺧﻮاﻫﻢ اﻧﺴﺎن ﺷﻮم و از ﻣﻦ‬ ‫ﺑﺮﻧﻴﺎﻳﺪ ﻣﮕﺮ آﻧﻜﻪ ﺧﻮراك ﺷﻤﺎ ﮔﺮدم ﻣﮕﺮآواز او را ﻧﻤﻲﺷﻨﻮﻳﺪ ﻛﻪ از آن ﻧﻤﻲﺧﻮرﻳﺪ؟!‬ ‫و ﭼﻮن ﺗﻤﺎم ﻣﻮاﻗﻒ در ﻣﻌﺒﺮ اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ و ﻣﻘﺼﺪ اﻧﺴﺎن ﻇﻬﻮر رﺣﻤﺎن اﺳﺖ و ﻛﻤﺎل ﻛﻞّرﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﺒﺪء و اﺗّﺼﺎل ﺑﻪ وﻻﻳﺖ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن را ﻣﻴﺴ‪‬ﺮ اﺳﺖ ﭘﺲ ﻫﺮﭼﻪ در ﺧﻂّﺳﻴﺮ ﺧﻮد ﺗﺎ ﻣﻮﻗﻒ اﺻﻠﻲ ﺧﻮد ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮ ﺟﺎد‪‬ه وﻻﻳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﺻﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻻّﻣﻨﺤﺮف ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا زﻣﻴﻨﻬﺎي ﺷﻮرهزار و آﺑﻬﺎي ﺗﻠﺦ و ﺷﻮر را از ﺟﺎد‪‬ه وﻻﻳﺖ ﻣﻨﺤﺮف ﺷﻤﺮده‬ ‫اﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:20‬‬ ‫ﺷﻴﺌﻴ‪‬ﺖ ﻫﺮ ﺷﻴﺊ ﺑﻪ ﺻﻮرت اوﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬و ﺷﻴﺊ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از آن ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ آن ﻫﺴﺖ و ﻛﻤﺎل ﻛﻠّﻲ ﻫﺮ ﺷﻴﺊ ﺑﻪ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ‬ ‫اﺧﻴﺮه اوﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﻗﻒ اوﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ –186‬اﻧﻮاء‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻧﻮء– ﻧﻮء ﻳﻌﻨﻲ ﻧﺠﻢ‪ .‬و ﺳﺘﺎرﮔﺎﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ زﻣﺎن ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ اﻋﺮاب از ﻃﻠﻮع و ﻏﺮوب و ﺳﻘﻮط آﻧﻬﺎ ﺣﻜﻢ ﺑﻮﻗﻮع ﺣﺎدﺛﺔ ﻣﻲﻛﺮدﻧـﺪ‬ ‫و ‪ 28‬ﺳﺘﺎره را اﻧﻮاء ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ‬ ‫‪–187‬ﺧُﻨﻔُﺴﺎء‪ :‬ﺣﺸﺮه اي ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ از ﺟ‪‬ﻌﻞ و ﺑﺪ ﺑﻮ –ﺳﺮﮔﻴﻦ ﻏﻠﻄﺎن‬ ‫‪ –188‬ﻗﺒﺎن‪ :‬ﺟﺎﻧﻮرﻛﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﺮا ﺧﺮ ﺧﺎﻛﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪–189‬ﻣﻬﺮ‪ :‬ﺧﻮرﺷﻴﺪ‬ ‫‪ –190‬ﺧﺮاﻃﻴﻦ‪ :‬ﻛﺮﻣﻲ دراز ﻛﻪ در زﻣﻴﻦ ﻧﻤﻨﺎك ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬ ‫‪ –191‬ﻣ‪‬ﻮﻗ‪‬ﻒ‪ :‬ﺟﺎي اﻳﺴﺘﺎدن‬

‫‪57‬‬


‫ﺳﺮّ ‪:21‬‬ ‫اﮔﺮ ﺷﺮور ﻧﺒﻮدي ﺧﻴﺮﻳ‪‬ﺖ ﺧﻴﺮات ﺑﺮوز ﻧﻜﺮدي‪ ،‬اﺷﻴﺎء‪ ‬ﺟﻬﺎن ﻫﻤﻪ اﺟﺰاء و دﺳﺖ ﻳﻚ ﺑﻨﻴﺎﻧﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺧﻠﻖ اوﻓﺘﻨـﺪ اﻧـﺪر ﻣﻬﺎﻟﻚ‬

‫اﮔـﺮ ﻛﻨـّﺎس ﻧـَﺒ‪‬ﻮد در ﻣﻤـﺎﻟﻚ‬

‫ﺑﻲ ﻣﺒﺎل ﻗﺼﺮ ﻧﺎﻗﺺ اﺳﺖ‪ ،‬در ﻓﻌﻞ و اﻧﻔﻌﺎل اﺟﺰاء ﺑﻬﻢ ﻣﺮﺗﺒﻄﻨﺪ‪ ،‬وزﻳﺪن ﺑﺎدي در ﺻﺪ ﻫﺰار ﺳﺎل ﻗﺒﻞ در ﻫﻨﺪ ﻣﺪﺧﻠﻴﺖ دارد‬ ‫در وﺟﻮد زﻳﺪ در ﻣﻐﺮب در زﻣﺎن ﻣﺎ ﭼﻪ ﺟﺎي ﻳﻚ زﻣﺎن‪ ،‬و ﻣﻴﻮه اﮔﺮﭼﻪ از ﺑﺮگ ﺑﻴﺨﺒﺮ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ از آن ﻗﻮ‪‬ت ﮔﻴﺮد و ﻫﻤﻪ‬ ‫از ﻳﻚ رﻳﺸﻪ ﻣﺴﺘﻤﺪ‪‬ﻧﺪ اﮔﺮ ﻳﻜﻲ ﻧﺒﻮدي ﺑﺎﻗﻲ در ﺷﻐﻞ ﺧﻮد ﻧﺎﺗﻤﺎم و ﻧﺎﻗﺺ ﻣﻲﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻣﻌﺎﻟﻴﻞ ﻳﻚ ﻋﻠّﺘﻨﺪ اﮔﺮ ﻳﻚ ﻣﻌﻠﻮل‬ ‫ﻧﺒﻮدي ﻧﻘﺺ ﻋﻠّﺖ او ﺑﻮدي و ﻣﻌﻠﻮل دﻳﮕﺮ ﻧﺒﻮدي‪.‬‬ ‫ﻧﻀﺪ ﺳﻤﺎ و ارض و دوار دواﺛﺮ ﻣﻮﺟﻮدات‪ ،‬ﺑﻐﻴﺮ از اﻳﻦ اﺣﺴﻦ ﻧﻈﺎم‪ ،‬ﺑﺮ وﻓﻖ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻣﻠﻚ ﻋﻼّم ﻣﻤﻜﻦ ﻧﺒﻮدي‪ ،‬و اﺣﺴﻦ از‬ ‫اﻳﻦ ﺑﻪ ﺗﺼﻮ‪‬ر ﻋﺎﻗﻞ ﻧﻤﻲآﻳﺪ اﺣﺴﻦ ﺗﻘﻮﻳﻢ و اﺣﺴﻦ ﻧﻈﺎم اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻛـﻪ ﻫـﺮﭼﻴﺰي ﺑﺠـﺎي ﺧـﻮﻳﺶ ﻧﻴﻜﻮﺳﺖ‬

‫ﺟﻬﺎن ﭼﻮن ﺧﻂّ و ﺧﺎل و ﭼﺸﻢ و اﺑﺮوﺳﺖ‬ ‫****‬

‫ﺧــﻠﻞ ﻳـﺎﺑـﺪ ﻫﻤـﻪ ﻋـﺎﻟﻢ ﺳـﺮاﭘـﺎي‬

‫اﮔـﺮ ﻳﻚ ذر‪‬ة را ﺑـﺮﮔﻴـﺮي از ﺟـﺎي‬ ‫ﺳﺮّ ‪:22‬‬

‫آﻧﭽﻪ در ﺣﻴﻄﻪ اﻣﻜﺎﻧﺴﺖ ﻣﻘﺪور اﺳﺖ‪ ،‬و در ﻋﺎﻟﻢ وﺟﻮد و داﺋﺮه وﺟﻮد ﻣﺎد‪‬ه و اﺳﺘﻌﺪاد ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ اﻣﻜﺎن ﻧﻴﺴﺖ آﻧﭽﻪ ﺑﺎﻟﻘﻮ‪‬ة‬ ‫اﺳﺖ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻘﺘﻀﻲ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﺎﻧﻊ ﻣﻔﻘﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﻣﻤﻜﻦ در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻞّ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎﺷﺪ اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺎﻟﻨّﺴﺒﺔ ﺑﻪ دﻳﮕﺮي‬ ‫ﻣﺆﺧّﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﺷﺮّ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎ اﻣﻜﺎن ﻧﻘﺺ ﻓﺎﻋﻞ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ داﺋﺮه وﺟﻮد ﺑﻬﻢ ﻣﺮﺗﺒﻂ و ﻏﻴﺮآن ﻧﺸﺪﻧﻴﺴﺖ و ﻧﺸﺪﻧﻲ‬ ‫ﻣﻤﻜﻦ ﻧﻴﺴﺖ و او ﻗﺒﻮل ﻧﻨﻤﻮده و از آﻓﺘﺎب ﺗﺎﺑﺶ اﺳﺖ ﺑﺮﻛﻞّ ﻣﮕﺮ آن را ﻛﻪ ﭘﻨﻬﺎن ﺷﻮد از او‪:‬‬ ‫ورﻧﻪ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﺗﻮ ﺑﺮ ﺑﺎﻻي ﻛﺲ ﻛﻮﺗﺎه ﻧﻴﺴﺖ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺖ از ﻗﺎﻣﺖ ﻧﺎﺳﺎز ﺑﻲاﻧﺪم ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫ﻭَﺁﺗﺎ ﹸﻛ ْﻢ ِﻣ ْﻦ ﹸﻛﻞﱢ ﻣﺎ َﺳﹶﺎﹾﻟُﺘﻤُﻮﻩُ‪ ،‬ﻳﻌﲏ ﹺﺑﻠِﺴﺎ ِﻥ ﺍﹾﻟِﺎ ْﺳِﺘﻌْﺪﺍ ِﺩ َﻭ ﺍﻟﺘﱠﻜﹾﻮﻳ ْﻦ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:23‬‬

‫ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ و ﻣﺮﻛّﺐ از ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ و وﺟﻮد‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺟﻮاﻫﺮ و اﻋﺮاض‪ ،‬و اﻋﺮاض ﺗﻮاﺑﻊ اﺟﺴﺎم‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺟﺴﻢ اﺳﺖ و ﺟﺴﻢ ﺑ‪‬ﻌﺪ اﺳﺖ ﻃﻮل و ﻋﺮض و ﻋﻤﻖ و ﺧﺎﻟﻲ ﺧﻼء‪ ،‬و ﺧﻼء ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و ﺟﺴﻢ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻣﺮﻛّﺐ اﺳﺖ ازﻣﺎد‪‬ه و‬ ‫ﺻﻮرت‪ ،‬و ﺟﺴﻢ ﺗﻌﻠﻴﻤﻲ ﺑ‪‬ﻌﺪاﺳﺖ و ﻣﺎد‪‬ه ﻗﺒﻮل ﺻﺮف و ﻋﺪﻣﻲ ﺑﻴﺼﻮرت اﺳﺖ‪ ،‬و ﺻﻮرت ﺑﺪون ﻣﺎد‪‬ه ﻻﺷﻴﺊ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ اﻳﻦ‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ اﻋﺘﺒﺎراﺳﺖ و ﺑﺪون ﻫﺴﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﻫﻴﺌﺖ ﺗﺮﻛﻴﺒﻴ‪‬ﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻋ‪‬ﺮَض و ﺑﺮﻓﺘﻦ آن ﻣﺮﻛّﺐ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻘﻄﻪ وﺣﺪت اﺳﺖ‪ ،‬و ﺻﻮرت و ﻣﺎد‪‬ه ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺮﺟﻨﺲ و ﻓﺼﻞ و ﺟﻨﺲ و ﻓﺼﻞ اﻣﺮي ﻋﻘﻠﻲ‪ ،‬ﻋﻘﻠﻲ ﻏﻴﺮﻣﻮﺟﻮد‬ ‫درﺧﺎرج‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﺎرج ﭼﻴﺴﺖ؟ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮﻫﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻇﻼل ﻫﺴﺘﻲ ﺑﺮﺣﻖّ اﺳﺖ و ﭼﻮن ﻫﺮ ﺷﻴﺊ را ﭘﻲ ﺑﺮي ﻏﻴﺮ داراي ﻛﻞّ در‬ ‫دارﻧﻴﺎﺑﻲ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:24‬‬ ‫ﻓﺎﻋﻠﻴ‪‬ﺖ ﻓﺎﻋﻞ ﻇﺎﻫﺮﺑﻘﺎﺑﻞ و از ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﻓﻌﻞ اﺳﺖ و ﺑﺲ‪ ،‬ﭘﺲ ﻓﻌﻞ و ﻓﺎﻋﻠﻴ‪‬ﺖ و ﻗﺒﻮل ﻛﺠﺎﺳﺖ؟‬ ‫ﺳﺮّ ‪:25‬‬ ‫ﻣﻜﺎن ﻓﻀﺎ و ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻳﺎﺳﻄﺢ ﺣﺎوﻳﺴﺖ‪ ،‬ﺳﻄﺢ ﻧﻬﺎﻳﺖ و ﺧﻂّ ﻧﻬﺎﻳﺖ و ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﺖ و ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ اﺷﺎره‪ ،‬ﭘﺲ آن ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻮﺟﻮده‬ ‫ﻛﺪام اﺳﺖ؟‬

‫‪58‬‬


‫زﻣﺎن ﻣﻘﺪار دوره ﻓﻠﻚ دوره ﺣﺮﻛﺖ و ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻲﻣﺤﻞّﻫﻴﭻ اﺳﺖ و ﻣﺘﺤﺮّ ك و ﻣﺤﺮّك در زﻣﺎن‪ ،‬و زﻣﺎن در زﻣﺎن ﻧﺸﺎﻳﺪ‪،‬‬ ‫و ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺷﺪه و آﻳﻨﺪه ﻧﻴﺎﻣﺪه‪ ،‬زﻣﺎن ﻣﺮﻛّﺐ از آﻧﺎت اﺳﺖ و آن و اﺳﻄﺔ ﺑﻴﻦ ﻣﺎﺿﻲ و ﻣﺴﺘﻘﺒﻞ اﺳﺖ ﭘﺲ آن ﻛﺪام‬ ‫اﺳﺖ؟ ﺑﻴﻦ ﻫﺮدو اﺳﺖ ﻳﺎ اﻳﻨﺴﺖ و ﻳﺎ آن؟‬ ‫دوﻟﺖ آﻳﻨـﺪه ﻛﻪ داﻧـﺪ ﻛﺮاﺳﺖ‬

‫رﻓﺘــﻪ ﻋﻤﺮ ﺗﻮ رﻫﻴﻦ ﻓﻨـﺎﺳﺖ‬

‫ﺻ ﹶﺔ َﺑ ْﻴ َﻦ ﺍﹾﻟ َﻌ َﺪ َﻣﻴْﻦ‬ ‫ﹸﻗ ْﻢ ﻓﹶﺎ ﹾﻏَﺘﻨﹺﻢ ﺍﹾﻟﻔﹸ ْﺮ َ‬ ‫ﻚ ﹶﻓﹶﺄﻳْﻦ‬ ‫ﺕ ﻣَﻀﻲ ﻭَﻣﺎ َﺳَﻴﺄﹾﺗَﻴ َ‬ ‫ﻣﺎﻓﺎ َ‬ ‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻻﺷﻲء ﻻﺷﻲء و ﻫﻤﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ زﻣﺎن در ﺧﺎرج ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺪﻫﺮ‪ 192‬ﺑﺮﭘﺎ و آن ﺑﺴﺮﻣﺪ‪ 193‬و آن ﺑﺬات اﺣﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻏﻴﺮ‬ ‫ﻳﻮم دﻳﻦ ﻳﻮﻣﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ َﻣﻠِﻚ ﻳَﻮ ﹺﻡ ﺍﻟﺪّﻳﻦ ﻇﻬﻮر رﺣﻤﺎن ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:26‬‬ ‫ﻟﻮن ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺟﺰ از ﻧﻮر ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻗﻮس ﻗﺰح و ﺳﻴﻨﻪ ﻛﺒﻮﺗﺮ و ﺻﺪف ﭘﻴﺪاﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﺴﻢ ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﺷﻜﻞ و‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻫﻤﻪ ﻫﻴﭻ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ داراي ﻛﻞّ ﺑﻪ اﻳﻦ اﺷﻜﺎل ﻇﺎﻫﺮ و ﺗﻤﺎم را از ﻛﺘﻢ ﻋﺪم ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:27‬‬ ‫ﺟﺴﻢ ﺑﺪون ﻟﻮن و ﺷﻜﻞ ﻧﺸﻮد و ﺷﻜﻞ اﺣﺎﻃﺔ ﺧﻂّ ﻳﺎ ﺧﻄﻮط اﺳﺖ آن ﻫﻢ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻋﺮﺿﻲ ﻋﺪﻣﻲ‪ ،‬وﺣﺪت اﻋﺘﺒﺎر‪ ،‬ﻛﺜﺮت‬ ‫اﻋﺘﺒﺎر‪ ،‬ﺗﻤﻠّﻚ اﻋﺘﺒﺎر‪ ،‬ﻓﻌﻞ ﺻﺮف‪ ‬اﺿﺎﻓﻪ‪ ،‬اﻧﻔﻌﺎل ﺻﺮِف‪ ‬ﻗﺒﻮل ﻣﻮﻫﻮم‪ ،‬اﺿﺎﻓﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻀﺎﻳﻔﻴﻦ‪ ،‬ﺗﻀﺎﻳ‪‬ﻒ‪ 194‬اﻋﺘﺒﺎر ِ‬ ‫وﺿﻊ ﻧﺴﺒﺖ اﺟﺰاء ﺑﺤﺴﺐ ﻣﺘﻤﻜّﻦ‪ ،‬ﻫﺮﻳﻚ ﻣﻮﻗﻮف ﺑﻪ ﻫﻢ و ﻫﻤﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﻣﺤﺘﺎﺟﻨﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺨﻮداﺣﺘﻴﺎج‪ ،‬و اﻣﻜﺎن‬ ‫ﻣﻤﻜﻦ اﺣﺘﻴﺎج‪ ،‬ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ او از اﺣﺘﻴﺎج‪ ،‬ﺳﺎﺑﻖ در ﻋﻴﻦ ﺳﺒﻖ ﺑﻪ ﺟﻬﺘﻲ ﺑﻼﺣﻖ ﻣﺤﺘﺎج اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮذر‪‬ه ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺤﺘﺎج و ﻫﻤﻪ ﺑﻪ آن ذر‪‬ه‬ ‫ﻣﺤﺘﺎج؛ ﭘﺲ ﻣﻮﺟﻮد و ﻣﺤﺘﺎجاﻟﻴﻪ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﻣﺤﺴﻮس را ﭼﻪ ﻧﺎم اﺳﺖ؟ و ﻏﻨﺎ ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ وﺟﻮد را ﺑﺮدار ﻫﻤﻪ ﻻ ﺷﻴﺊ و‬ ‫ﺴﺒُﻪُ ﺍﻟﻀﱠﻤﺂ ﹸﻥ ﻣﺎ ًﺀ‪.‬‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﺏﺑَﻘﻴ َﻌ ٍﺔ َﻳ ْ‬ ‫ﺳﺮاب ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﹶﻛﺴَﺮﺍ ﹴ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:28‬‬ ‫ﺟﻮﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﻓﻲ ﻧﻔﺴﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺮض ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺘﺒﻊ ﻣﻮﺿﻮع اﺳﺖ‪،‬ﭘﺲ ﺑﺨﻮد ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻗﺮار ﻧﮕﻴﺮد‪ .‬و ﺟﻮﻫﺮ ﻣﺤﺎط اﻋﺮاض و‬ ‫ﻣﻼزم آﻧﻬﺎ و ﺑﺪون اﻛﺘﻨﺎف ﺑﻪ اﻋﺮاض ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ و ﺗﺤﺪ‪‬د ﻧﮕﻴﺮد و ﻛﻠّﻲ در ﻛﺘﻢ ﻋﺪم ﺑﻤﺎﻧﺪ و ﻫﺮ دو ﻣﻨﻮط ﺑﻬﻢ و ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﻴﺸﺘﺮ از‬ ‫ﺧﻮد ﻣﺤﺘﺎج‪ ،‬ﭘﺲ دارﻧﺪه آﻧﻬﺎ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ و از ﻋﺮض ﻏﻴﺮ ﻗﺎر‪ 195‬ﭼﻮن دﺷﻨﺎﻣﻲ ﻳﺎ ﻏﻀﺒﻲ ﭼﻪ ﻗﺪرآﺛﺎر در ﻋﺎﻟﻢ آﻳﺪ! و از آن‬ ‫ﭼﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪﻫﺎ از ﻟﻮن و ﺻﺤ‪‬ﺖ و ﻣﺮض در اﺑﺪان زاﻳﺪ! ﭘﺲ آﻧﻬﺎ را ﺣﺪ‪ ‬ذات ﺗﺠﻮﻫﺮي ‪196‬و ﺗﺤﻘّﻘﻲﺳﺖ‪ ،‬آوازي ﺑﺮﻧﺪة ﻫﻮش‬ ‫ﺷﻮد و ﺿﺮﺑﻲ ﻫﻮش را ﻣﺪﻫﻮش ﺳﺎزد‪ .‬و ﻟﻤﺴﻲ ﺣﺲ‪ ‬را ﺑﺎﻃﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺣﺮﻛﺘﻲ آﺑﺎد ﺳﺎزد و ﺳﻜﻮﻧﻲ ﺑﻲﺑﻨﻴﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬آﺛﺎر ﻏﻴﺮ ﻗﺎر‪‬‬ ‫در دﻫﺮﻫﺎ ﺑﺮﻗﺮار و ﻏﻴﺮ ﺛﺎﺑﺘﻲ ﺟﺎدارﻛﻨﻨﺪة ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺎدار!‪...‬‬ ‫ﭘﺲ ﻋﺮض ﺟﻮﻫﺮ اﺳﺖ ﻛﺎرﻛﻦ و ﺑﺎ ﺟﺎن و ﺑﺎﻗﻲ‪ ،‬و ﺟﻮﻫﺮ ﻣﺮﻛّﺐ و ﻣﺤﺎط اﻋﺮاض اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺮض اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﭼﻪ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻮﻫﺮ ﻋﺮض و ﻋﺮض ﺟﻮﻫﺮ اﺳﺖ؟ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮ دو را درآن ﻋﺎﻟﻢ ﺗﺠﻮﻫﺮ و ﺗﺤﻘّﻘﻲ و ذاﺗﻴ‪‬ﺘﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺎﺷﺎ! ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮ دو‬ ‫ﺠ ْﻮﻫَﺮ؟ ﹶﺍْﻳ َﻦ ﺍﹾﻟ َﻌﺮَﺽ؟ ﹸﻛ ﱞﻞ‬ ‫آﻧﺎً ﻓ‪Ĥ‬ﻧﺎً در زوال و ﻧﻴﺴﺘﻲ و ﻣﺮﻛّﺐ از ﻧﻴﺴﺘﻲ ﻋﺪﻣﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪،‬ﭘﺲ اﻳﻦ اﺳﺒﺎب از ﻛﺠﺎ ﻣﻲﮔﺮدد؟! ﹶﺍْﻳ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫‪ –192‬دﻫﺮ‪ :‬ﻋﺮﺻﻪ و زﻣﺎن‬ ‫‪ –193‬ﺳ‪‬ﺮﻣ‪‬ﺪ‪ :‬ﻫﻤﻴﺸﻪ‬ ‫‪ –194‬ﺗﻀﺎﻳ‪‬ﻒ‪ :‬اﺻﻄﻼح ﻓﻠﺴﻔﻪ‪ :‬ﺑﻮدن دو ﭼﻴﺰ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺗﻌﻘﻞ ﻳﻜﻲ از آن دو ﺟﺰ ﺑﻘﻴﺎس ﺑﺎ دﻳﮕﺮان ﻣﻤﻜﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫‪–195‬ﻗﺎر‪ :‬آرام – ﺑﻲ ﺣﺮﻛﺖ‬ ‫‪ –196‬ﺗﺠﻮﻫﺮي‪ :‬ﺟﻮﻫﺮ ﺷﺪن‪ ،‬ﺟﻮﻫﺮﻳﺖ و ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺟﻮﻫﺮي اﺷﻴﺎء اﺳﺖ‬

‫‪59‬‬


‫ِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﺭﺍ ﹺﺟﻌُﻮ ﹶﻥ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:29‬‬ ‫‪197‬‬

‫ﺟﻮﻫﺮ و ﺳﺎﻳﺮ اﺟﻨﺎس ﻋﺎﻟﻴﻪ را ﺣﺪ‪ ‬و ﺟﻨﺲ و ﻓﺼﻞ و ﺷﺒﻪ و ﻣﺜﻞ و ﻧ‪‬ﺪ‪ ‬در ﺟﻮاﻫﺮ و اﻋﺮاض ﻧﺒﺎﺷﺪ و اﺟﻨﺎس و اﻧﻮاع و اﻓﺮاد‬ ‫ﻣﻈﺎﻫﺮ آﻧﻬﺎﻳﻨﺪ‪،‬ﭘﺲ آﻧﻬﺎ ﻣﻈﻬﺮ ذات و اﺣﺎﻃﻪ و ﺳﻌﻪ و ﻇﻬﻮر ﺣﻘّﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:30‬‬ ‫ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺟﻮاﻫﺮ ﻣﺮﻛّﺒﻪ از ﺑﺴﺎﻳﻂ‪ ،‬ﻇﻬﻮر ﺗﻨﺰّل اﻣ‪‬ﻬﺎت اﺳﻤﺎء ﻣﺤﻴﻄﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ اﺳﻤﺎء اﺳﺖ‪ ،‬و اﻛﺘﻨﺎف ﺟﻮﻫﺮ ﺑﻪ اﻋﺮاض و ﺗﻌﺸّﻖ‬ ‫او ﺑﻪ آﻧﻬﺎ و اﻇﻬﺎر او آﻧﻬﺎ را‪ ،‬و اﻇﻬﺎر ﻋﺮض ﺟﻮﻫﺮ را و زﻳﺴﺖ ﻧﻨﻤﻮدن آﻧﻬﺎ ﺑﺪون او‪ ،‬ﺻﻮرت اﻛﺘﻨﺎف ذاﺗﺴﺖ ﺑﻪ ﺻﻔﺎت‬ ‫ﻋﻠﻴﺎ و ﻇﻬﻮر آﻧﻬﺎ از ذات‪ ،‬و ﻇﻬﻮر ذات در ﻟﺒﺎس ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت ﺟﻮﻫﺮﻳ‪‬ﻪ‪.‬‬ ‫ﻑ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﺻﻔﺎت ﻻزﻣﺔ ذات و ﺟﻠﻮه ذات ﺑﻠﻜﻪ در‬ ‫ﺖ ﹶﺍ ﹾﻥ ﹸﺍ ْﻋ َﺮ ْ‬ ‫و ﻋﺸﻖ ﻋﺮض ﺑﻪ ﺟﻮﻫﺮ و ﺟﻮﻫﺮ ﺑﻪ ﻋﺮض ﻇﻬﻮرﻋﺸﻖ ﹶﻓﹶﺄ ْﺣَﺒ ْﻴ ُ‬ ‫ﷲ َﻭ ﻻ َﺷ ْﻲ َﺀ َﻣ َﻌﻪُﻣﺘﻌﻘّﺐ اﺳﺖ ﹶﺍﻟﹾﺂ ﹶﻥ ﻛﹶﻤﺎ ﻛﺎ ﹶﻥ را‪.‬‬ ‫واﻗﻊ ﺧﻮد ذاﺗﺴﺖ ﭘﺲ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍ ُ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:31‬‬ ‫اﺣﺘﻴﺎج ِﺗﻮاﺑﻊ و آﺛﺎر و اﻓﻌﺎلِ اﺳﺒﺎب و اﻋﺮاض ﺑﻪ داراي ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻴﺸﺘﺮاﺳﺖ و ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺘﺮ اﺳﺖ از اﺣﺘﻴﺎج ﺧﻮد ﺟﻮاﻫﺮ و ﻣﺴﺒﺒ‪‬ﺎت و‬ ‫ﻣﺆﺛّﺮات آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﭘﺲ اﺣﺘﻴﺎج ﻛﻞّ ﺑﻪ ﻣﺒﺪء اﻟﻤﺒﺎدﻳﺴﺖ و ﻣﺨﻠﻮقِ ﻣﺨﻠﻮق ﻣﺨﻠﻮق اﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﻓﺮﻣﻮد َﺧ ﹶﻠ ﹶﻘﻜﹸ ْﻢﻭَﻣﺎَﺗ ْﻌ ﹶﻠﻤُﻮ ﹶﻥ ﭼﻪ ﻣﺎ‬ ‫ﻣﺼﺪرﻳ‪‬ﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻪ ﻣﻮﺻﻮﻟﻪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:32‬‬ ‫از ﺟﻮﻫﺮ ﻣﺮﺋﻲ ﻋﺮض اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻋﺮضﻫﺎ را ﺑﺮداري ﺟﻮﻫﺮ ﻣﺮﺋﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﺟﻮﻫﺮ اﮔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻋﺮض ﻧﻴﺴﺖ ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺎت ﺟﻮاﻫﺮ و اﻋﺮاض ﺑﻤﺎﻳﺔ ﻫﺴﺘﻲِ ﻫﻤﺎن ﻧﻘﻄﺔ ﻣﺨﻔﻲ در ﻇﺎﻫﺮ ﻇﺎﻫﺮﻧﺪ و ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:33‬‬ ‫ﺟﻤﻌﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻋﺎﻟﻢ داﻧﻪاي ﺑﻮد از د‪‬ر‪‬ﺑﻨﻈﺮ ﺣﻖ آب ﺷﺪ ﺑﺨﺎر و دﺧﺎن آن آب آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺷﺪ و ﻫﻮا و ﺟﺮم آن زﻣﻴﻦ ﺷﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﺳﺎﻟﻬﺎ در ﺗﺼﺮّ ‪‬‬ ‫ف ﺟﻦّ ﺑﻮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه اﺑﻮاﻟﺒﺸﺮ را از ﻃﻴﻦ‪ 198‬ﻛﺎﻟﻔﺨّﺎر‪ 199‬ﺳﺎﺧﺖ و روح در او دﻣﻴﺪ و ﻧﻈﻴﺮ اﻳﻨﻬﺎ اﻫﻞ ﻣﻠﻞ دﻳﮕﺮ‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ؛ ﮔﻮﺋﻴﻢ ﻣﺒﺪء آن داﻧﻪ ﭼﻪ ﺑﻮد آب ﻛﻪ ﻣﺒﺪء‪ ‬ﺣﻴﺎت ﺑﻮد از ﻧﻈﺮﺣﻖ ﺑﻮد ﻣﺒﺪء آن آب داﻧﻪ ﺑﻮد ﻣﺒﺪء‪ ‬آن داﻧﻪ ﻣﺎد‪‬ه ﻋﺪﻣﻲ‬ ‫ﺑﻮد ﻳﺎ ﺷﻴﺊ ﺑﻮد؟ اﮔﺮ ﺷﻲء ﺑﻮد در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺣﻖ ﻗﺪﻳﻢ ﺑﻮد‪،‬ﭘﺲ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﷲ ﻭَﻻ َﺷ ْﻲ َﺀ َﻣ َﻌﻪُ داﻧﻪ از ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻮد ﺑﻬﺸﺖ ﭼﻪ ﺑﻮد و ﻛﺠﺎ ﺑﻮد؟ ﺧﻮد ﺑﻮد ﻳﺎ ﻻﻣِﻦ‬ ‫ﭘﺲ ﻧﺒﻮد ﺑﺠﺰ ﻧﻈﺮة رب‪ ،‬ﻧﻈﺮه ﭼﻪ ﺑﻮد؟ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍ ُ‬ ‫ﻣﺎد‪‬ه ﺣﻖ آﻓﺮﻳﺪ؟ و ﻻﻣِﻦ ﻣﺎد‪‬ه ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ ﻳﻌﻨﻲ ﹶﺍﻟﹾﺂ ﹶﻥ ﻛﹶﻤﺎ ﻛﺎ ﹶﻥ‪.‬‬ ‫و ﺟﻤﻌﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ذر‪‬ات ﻻﺗﺘﺠﺰّي در ﺟﻮ‪ ‬ﺑﻮدﻛﻪ ﺣﻜﻤﺎءاﺛﺒﺎت ﻣﺤﺎﻟﻴ‪‬ﺖ آن ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪﻛﺮات ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬ﮔﻮﺋﻴﻢ اﻳﻦ‬ ‫اﺗّﻔﺎق ﭼﺮا؟ ﺗﺮﺟ‪‬ﺢ ﺑﻼ ﻣﺮﺟ‪‬ﺢ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺪ؟ ﻣﺒﺪء ذر‪‬ات ﭼﻪ ﺑﻮد؟ ﺟﻮ‪‬ﻛﺪام اﺳﺖ ازﻛﺠﺎ آﻣﺪ؟ و ﺟﻤﻌﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻣﺎد‪‬ه ارض‬ ‫ﭘﺎرﭼﻪ ﻧﺎر ﻣﺬاب ﺑﻮد ﭼﻮن ﻓﻠﺰّ‪ ،‬ﺑﺨﺎر او ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺷﺪ ﻛﺮة ﻧﺎرﺷﺪ ﻛﻢ ﻛﻢ ﺑﻌﺾ اﺟﺰاﺋﻲ از ﺟﻮف ﺑﺮو آﻣﺪ و ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪ و ﻛﻮﻫﻬﺎ‬ ‫ﺷﺪ و آب ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬دوره دو‪‬م ﻗﺎﺑﻞ روﺋﻴﺪن ﮔﺸﺖ‪ ،‬دورة دﻳﮕﺮ ﺣﻴﻮان داد‪ ،‬دورة راﺑﻊ آدم ﻇﻬﻮر ﻛﺮد و ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺳﻨﮕﻬﺎ و‬ ‫ﻣﻌﺎدن از دورهاﻳﺴﺖ‪ ،‬ﮔﻮﺋﻴﻢ ﻣﺒﺪءِ ﻧﺎر ﭼﻪ ﺑﻮد؟ ﻓﻠﺰّ از ﻛﺠﺎ آﻣﺪ؟ ﻃﺒﻴﻌﺖ اﻳﻦ ﻛﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﻮد؟‬ ‫‪ –197‬ﻧﺪ‪ :‬ﻣﺜﻞ – ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫‪ –198‬ﻃﻴﻦ‪ :‬ﺧﺎك – ﮔﻞ‬ ‫‪ –199‬ﻓﺨّﺎر‪ :‬ﻛﻮزهﮔﺮ‬

‫‪60‬‬


‫و ﺟﻤﻌﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻧﺒﻮده ﺑﻮد ﻧﺸﻮد ﺻﻮر ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﻮده ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮده و ﺗﺎ ﻫﺴﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:34‬‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺗﻤﺎم اﺷﻴﺎء ﻃﺎﻟﺐ ﻣﺮﻛﺰ ارض ﻳﺎ ﻣﺮﻛﺰﺛﻘﻠﻨﺪ ﻳﺎ ﻃﺎﻟﺐ ﻣﺮاﻛﺰ آﻓﺘﺎﺑﻬﺎﻳﻨﺪ و ﺗﻤﺎم اﻗﻤﺎر ﺑﺪورآﻧﻬﺎ ﺳﺎﻳﺮﻧﺪ و ﺟﺰوﻳ‪‬ﺖ و‬ ‫ﻛﻠﻴ‪‬ﺖ ﺟﺎذب و اﻗﺮب ﻣﺎﻧﻊ اﺳﺖ‪ ،‬آن ﻣﻄﻠﻮب ﻛﺪام اﺳﺖ؟ و آن ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻬﺮوب‪ 200‬ﻣﻲﺷﻮد؟ و اﻳﻦ ﺟﺬب و اﻳﻦ اﻗﺮﺑﻴ‪‬ﺖ‬ ‫ﭼﺮا؟ و اﻳﻦ ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ در وﺟﻮد او از ﻛﺠﺎ آﻣﺪ؟ ﺑﺬات ﺧﻮد داﺷﺖ؟ ﻳﺎ وﺟﻮد ﺑﺎو داد؟‬ ‫اﻳﻦ ﺗﻌﺎﺷﻖ اﺷﻴﺎء ﺑﻬﻢ و ﻧُﻀﺪ آﻧﻬﺎ و ﺣﺮﻛﺎت و ﺳﻜﻮن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺮﺗّﺐ ﭼﮕﻮﻧﻪ از ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻲ ﺷﻌﻮر اﺳﺖ؟ از ﻃﺒﻴﻌﺖ روﻳ‪‬ﻪﻫﺎي‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟‬ ‫ﺗﻤﺎم از ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺟﺎن ﭼﻪ ﻛﺎره اﺳﺖ؟ ﻛﺎرش ﺑﻪ ﺗﻦ اﺳﺖ ﺗﻦ ﻛﺎرش ﺑﺠﺎن‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻮش دﻫﻨﺪة ﺟﺎن ﻛﺎر ﻛﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺟﺎن‬ ‫ﺟﺎﻧﻬﺎ و روان آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و ﻗﻮام زﻣﻴﻨﻬﺎ و ﻫﺴﺘﻲ زﻣﺎن و اﺳﺘﻘﺮار ﻣﻜﺎن و ﻗﺮار دوران ﺗﻤﺎم ﺑﻮاﺣﺪ ﻣﻨّﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:35‬‬ ‫ﺟِﺮم را ﺟﺴﻢ ﺟﺎن و ﺟﺴﻢ را اﻣﺘﺪاد ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺘﺪاد ﺧﺎﻟﻲ ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺴﺮﻋﺖ ﺟﻮﻻن ﺧﻂّ‬ ‫ﻓﺮض ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻧﻈﺮآﻳﺪ‪ ،‬و از ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻴﺮ ﺧﻂّ ﺳﻄﺢ‪ ،‬و از ﺳﻄﺢ اﻣﺘﺪاد ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ و از ﺳﺮﻋﺖ ﺳﻴﺮ آن ﺧﻂّزﻣﺎن‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﻪ‬ ‫ﻧﻘﻄﻪ اﺳﺖ و ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﻋﺪﻣﻲ‪:‬‬ ‫ﺗـﻌﻴـّﻨـﻬﺎ اﻣــﻮر اﻋـﺘـﺒـﺎرﻳـﺴﺖ‬

‫وﺟﻮد اﻧﺪرﻛﻤﺎل ﺧﻮﻳﺶ ﺳﺎرﻳﺴﺖ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:36‬‬

‫ﺑﺮ ﺣﺮﻛﺖ ارض ﺑﺪور ﺷﻤﺲ و اﻗﻤﺎر ﺑﺪور ﺷﻤﺲ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﺮﻧﮕﻴﺎن ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺎت ﺧﻮد ﺑﺪورﺷﻤﺲ ﻣﻲ‬ ‫ﮔﺮدد ﺑﻴﻀﻲ و ﻣﺜﻞ ﻗﻤﺮ ﻣﻨﻮ‪‬ر اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻮر او و ﻃﺎﻟﺐ ﻣﺮﻛﺰ ﺷﻤﻮس ﺧﻮد ﻳﺎ ﻣﺠﺬوب اوﻳﻨﺪ و ﺟﺰ و ﻣﺠﺬوب ﻛﻞّ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻳﺎ ﺣﺮﻛﺎت اﻓﻼك و ﺳﻴ‪‬ﺎرات و ﺛﻮاﺑﺖ ﺑﺪور ارض ﺑﺸﻮق ارادي ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻠﺐ ﻣﺮﻛﺰ ارض ﻳﺎ ﻣﺮﻛﺰﺛﻘﻞ و ﻣﻌﺎوﻗﺖ اﻗﺎرب‬

‫‪201‬‬

‫اﺑﺎﻋﺪ‪ 202‬را‪ ،‬دﻟﻴﻠﻲ ﻗﺎﻃﻊ از ﻃﺮﻓﻴﻦ اﻗﺎﻣﻪ ﻧﺸﺪه‪ ،‬و اد‪‬ﻋﺎء ﻣﺤﺾ اﺳﺖ اد‪‬ﻟﻪ آﻧﻬﺎ را ﻧﻈﺮﻛﻦ ﺗﻤﺎم ﺧﻄﺎﺑﻴ‪‬ﺎت اﺳﺖ ﺑﺮﻫﺎن را ﻧﺸﺎﻧﻲ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻲﮔﻮﺋﻴﻢ اﮔﺮ ﻣﺘﺤﺮّك اﺳﺖ ارض و ﺷﻤﺲ ﻫﻢ ﺣﺮﻛﺖ وﺿﻌﻲ دارد ﭘﺲ ﺳﺎﻛﻦ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ و اﮔﺮ ﺳﺎﻛﻦ اﺳﺖ ﻣﻤﺴﻚ‬ ‫آن ﭼﻴﺴﺖ؟ و آن ﻣﺮﻛﺰ ﭼﻴﺴﺖ و از ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ و اﺧﺘﺼﺎص آن ﺑﻪ ﻣﻜﺎن ﺧﻮد ﭼﺮاﺳﺖ؟ ﺟﺬب ﻛﻞّ ﺟﺰو را ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ و‬ ‫ﺣﺮﻛﺖ ﺑﻲﻣﺤﺮّك ﻧﺸﻮد ﻣﺤﺮّك ﻗﺴﺮ اﺳﺖ داﺋﻢ ﻧﺸﻮد ﻗﺎﺳﺮ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻃﺒﻴﻌﺖ اﺳﺖ؟ از ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻲﺷﻌﻮر اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺎت‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﻣﺮﺗّﺒﻪ ﺑﺮ ﻳﻚ روﻳ‪‬ﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ؟ اﻳﻦ ﺗﻌﺎﺷﻖ اﺟﺰاء‪ ‬ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻬﻢ و ﻧﻀﺪ آﻧﻬﺎ و اﻳﻦ ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ در وﺟﻮد آﻧﻬﺎ از ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﺗﻤﺎم از‬ ‫ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺟﺎن ﭼﻪ ﻛﺎره اﺳﺖ؟ ﻛﺎرش در ﺗﻦ اﺳﺖ ﺗﻦ ﻛﺎرش ﺑﺠﺎﻧﺴﺖ ﭘﺲ ﻫﻮش دﻫﻨﺪه ﺟﺎنِ آﻧﻬﺎ ﻛﺎرﻛﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:37‬‬ ‫اﮔﺮ ﺟﺬب آﻓﺘﺎب ﻳﺎ ﻣﺮﻛﺰ اﺳﺖ ﺟﺬب ﻛﺪام اﺳﺖ؟اﮔﺮ ﻣﻴﻞ ﻣﺮﻛﺰ اﺳﺖ آن ﭼﻪ اﻣﺮاﺳﺖ؟ راﺑﻄﻪ ﻛﺪام اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺑﻌﺪ و‬ ‫اﻧﻔﺼﺎل آﻧﻬﺎ را ﭼﻪ وﺻﺎل اﺳﺖ؟ ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﺟﻤﺎل اﺳﺖ ﻛﺠﺎ ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪﻧﺪ؟ ﺟﻨﺴﻴ‪‬ﺖ ﭼﻪ ﭼﻴﺰاﺳﺖ؟ و ﭼﺮا ﻋﻠّﺖ اﻧﻀﻤﺎم اﺳﺖ؟‬ ‫آﻧﭽﻪ ﻫﻤﻪ را ﻣﺴﻠّﻢ اﺳﺖ اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ اﺛﺮ اﻳﻦ ﺣﺮﻛﺖ ﻳﺎ آن ﺗﺤﺮﻳﻚ در ارض و ﺳﻤﺎ ﺑﺮوز ﺟﻮﻫﺮ اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺘﺤﺮّك و‬ ‫‪ –200‬ﻣﻬﺮوب‪ :‬ﻓﺮاري ﺷﺪه‬ ‫‪ –201‬اﻗﺎرب‪ :‬ﺧﻮﻳﺸﺎن– ﻧﺰدﻳﻜﺎن‬ ‫‪ –202‬اﺑﺎﻋﺪ‪ :‬ﺟﻤﻊ اﺑﻌﺪ ﻳﻌﻨﻲ دورﺗﺮﻫﺎ‬

‫‪61‬‬


‫ﻚ ﺷﺎﻫﺪآن ِﻣ ْﻦ‬ ‫ﺳﺎﻛﻦ ﭼﺮاغ و آﺗﺶ اﻓﺮوز ﻣﻄﺒﺦ اﻳﻦ ﺳﻠﻄﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺮﻛﺰ اﻧﺴﺎن و ﻣﺎ ﺑﻘﻲ ﭘﻮﺳﺖ اﻳﻦ ﺑﻨﻴﺎن اﺳﺖ ِﻟﹶﺎ ْﺟ ِﻠ َ‬ ‫ﻚ اوﺳﻂ آن ِﻟﹶﺎﺟْﻠﻲ‬ ‫ﻑ اول آن ِﻟﹶﺎ ْﺟ ِﻠ َ‬ ‫ﺖ ﹶﺍ ﹾﻥ ﺍﹸ ْﻋ َﺮ َ‬ ‫ﺭُﻭﺣﻲ ﻣﺒﻴ‪‬ﻦ آن ﻧﺘﻴﺠﺔ آن ﺣﺸﺮ ﺑﻪ رﺣﻤﺎن اﺳﺖ ﭘﺲ ﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟﹶﺎﻭﱠﻝﹸ َﻭ ﺍﻟﹾﺎ ِﺧﺮُ‪ ،‬ﹶﺍ ْﺣَﺒ ْﺒ ُ‬ ‫ﷲ ﺁ َﺩ َﻡ ﻋَﻠﻲ ﺻُﻮ َﺭِﺗ ِﻪ‪.‬‬ ‫آﺧﺮآن‪ ،‬او‪‬ل و آﺧﺮﻏﻴﺐ اوﺳﻂ ﺷﻬﺎدت و ﺻﻮرت َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍ ُ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:38‬‬ ‫در اول ﺑﻲزﻣﺎﻧﻲ اﻧﻌﻘﺎد ﻣﺎء‪ ‬ارض ﻳﺎ ﺗﺼﻠّﺐ ﺟﻠﺪ ﻛﺮه ﻧﺎر ﻳﺎ ﺗﺴﻔّﻞ رﺳﻮب اﺑﺘﺪاء آن از ﻧﻘﻄﻪاﻳﺴﺖ‪ ،‬و اﺳﻢ آن ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻜّﻪ اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﺻﻮرت و ﻣﻈﻬﺮ اول اﻧﻌﻘﺎد اﺟﺰاء‪ ‬ﻧﻘﻄﻪ اﺳﺖ در ﺻﻐﻴﺮﻛﻪ ﻗﻠﺐ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﻮل ﺑﻪ او‪‬ﻟﻴﺖ ﻛﺒﺪ ﻳﺎ دﻣﺎغ ﭼﻮن ﻗﻮل ﺑﻪ ﻣﺮﻛﺰﻳ‪‬ﺖ‬ ‫ﺑﻴﺖاﻟﻤﻘﺪس و ﻣﻌﺒﺪﻳ‪‬ﺖ ﻛﻮاﻛﺐ اﺳﺖ ﺗﻤﺎم ﻣﻈﻬﺮ ﻗﻠﺒﻨﺪ ﻗﻠﺐ ﻧﻘﻄﺔ او‪‬ل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ اول در وﺳﻂ اﺳﺖ ارﺿﻲ دورآن ﻃﻮاف ﻛﻨﻨﺪ ﺳﻤﺎوي ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺳﻤﺎوي دور ﺳﻤﺎوي ﻃﻮاف ﻛﻨﺪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي ﮔﺮدد ﻻ َﺷﺮْﻗﻴﺔﹲ‬ ‫َﻭ ﻻ ﹶﻏ ْﺮﺑﻴﺔﹲﻧُﻮﺭٌﻋَﻠﻲ ﻧُﻮ ﹴﺭ ﻇﺎﻫﺮﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻣﺤﻞّ ﻧﺰولِ آدم اول ﻋﺮوجِ ﺧﺎﺗﻢ اﺳﺖ ﻓﺮاق ﺣﻮ‪‬ا از آﻧﺠﺎﺳﺖ و وﺻﺎل او ﭘﺲ از ﻃﻮاف و ﺗﺼﻔﻴﻪ و ﺳﻌﻲﻫﺎ و ﺑﺮﮔﺸﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم اﺧﺒﺎر ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:39‬‬ ‫ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺮﻛّﺐ ﺷﺪﻧﺪ ﻣﺰاج ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ درﻛﺠﺎ ﺑﻮد؟ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﻳﻚ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻛﻤﻮن‪ 203‬و ﺑﺮوز ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﻔﺎﺳﺪ‬ ‫ﻣﺰاج ﺛﺎﻧﻲ درﻛﺎﻣ‪‬ﻦ اول آﻳﺪ و ﺑﺴﻴﻂ ﻣﺮﻛّﺐ ﺷﻮد و ﻛﻴﻒ او ﻣﺰاج ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫و ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﻮن و ﻓﺴﺎد‪ 204‬ﻫﻢ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺷﺒﻴﻬﻨﺪ ﺑﻪ اﺻﻞ‪ ،‬و ﻣﺮﻛّﺐ از دو ﺷﻲء ﻏﻴﺮ ﻣﺮﻛّﺐ از دوﺷﻴﻲء دﻳﮕﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻏﻴﺮ‬ ‫اﺻﻮل ارﺑﻌﻪ‪ 205‬ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از ﺗﻔﺎﻋﻞِ ﻋﻨﺎﺻﺮِ ﺧﺎﻣﺴﻲ ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ اﻣﺎ ﻓﺎﻋﻞ ﻛﺪام و ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﺗﺎ ﺗﺼﺎﻏﺮ آﻣﺪ‪ ،‬و ﻫﻤﻪ‬ ‫اﻗﺴﺎم اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺎﻃﻞ اﺳﺖ ﺟﺰ ﻓﻌﻞ ﺻﻮرت‪ ‬ﻳﻜﻲ در ﺳﻮرت‪‬ﻛﻴﻔﻴﺖ‪ ‬دﻳﮕﺮي‪.‬‬ ‫ﺻﻮرت ﺑﻲﻣﺎد‪‬ه ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد و ﻓﺎﻋﻞ و ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ ﻧﺸﻮد‪ ،‬و ﺑﻜﺴﺮِ ﺳﻮرت ﻗﻮ‪‬ه ﻓﻌﻞ از او ﺑﺮود‪ ،‬ﻛﻴﻒ آن ﻛﻴﻒ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫و ﺳﻮرت ﺑﻪ اﻧﻔﻌﺎل ﺑﺮود و ﻧﻴﺰ ﺳﻮرت ﻛﺪم اﺳﺖ؟ ﻛﻴﻒ ﻛﻴﻒ اﺳﺖ ﻧﻪ اﻣﺮي دﻳﮕﺮ‪ ،‬و ﻛﻴﻒ ﻣﻨﻔﻌﻞ ﺑﺪون ﺻﻮرت ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ‬ ‫ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻓﺎﻋﻞ و ﻓﺎﻋﻞ ﻣﻨﻔﻌﻞ ﺷﻮد‪ ،‬و ﻓﺎﻋﻞ ﻏﻴﺮ ﻣﻨﻔﻌﻞ اﺳﺖ و ﻧﻴﺰ ﻣﺰاج در ﺑﺴﻴﺎري اﻗﻮي‪ 206‬از اﺻﻞ اﺳﺖ و اﻳﻦ وﻟﺪ ﺑﻲ اب و‬ ‫ام‪ ‬و ﺑ‪‬ﺮﻧﺪة )ﭘﻴﻮﻧﺪة( اب و ام‪ ‬اﺳﺖ ﭘﺲ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ اﻓﺎﺿﻪ ﺣﻀﺮت ﻣﻨّﺎن‪.‬‬ ‫و ﻧﻴﺰ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و اﻧﻜﺎرﺗﺒﺪ‪‬ل ﻣﺘﺒﺪ‪‬ﻻت ﺧﻼف ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻤﺎم ﻓﺮق اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻼف واﻗﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﻌﺪ‬ ‫از ﺗﺒﺪ‪‬ل از ﻛﺠﺎ آﻣﺪ؟ﻏﻴﺮ ﺳﺎﺑﻖ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﻮد آن؟ ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم آﺛﺎر ﺟﺪاﺳﺖ‪.‬‬ ‫آب زﻳﺒﻖ‪ 207‬ﻳﺎ ﻣﻮ و ﻛَﻠﺲ ﺑﻴﺾ ﻳﺎ ﺷﻴﺮه ﮔﻴﺎه ﻳﺎ ﻋﺮﻗﻲ از اﻧﺴﺎن ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﻃﻼ ﺑﻮدي ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺑﻮدي ﻛﻤﺎﻛﺎن‪ ،‬و‬ ‫اﮔﺮﻏﻴﺮ از آﻧﻬﺎ ﺑﻮدي ﻛﻮن و ﻓﺴﺎد ﺑﻮدي از آﻧﻬﺎ ﻧﺒﻮدي‪ ،‬و ﭼﻮن آن ﺑﻪ آن ﺟﻮاﻫﺮ و اﻋﺮاض در ﺗﺒﺪ‪‬ل و ﺗﺤﺮّﻛﻨﺪ ذاﺗﺎً ﭘﺲ اﻳﻦ‬ ‫ﺧﻠﻘﺖ دﻳﮕﺮاﺳﺖ‪ ،‬ﻫﺮ دم ﺻﻮرﺗﻲ از ﻏﻴﺐ اﻓﺎﺿﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪادات ﺣﺎﺻﻠﻪ از ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﺪ‪‬ات‪.‬‬ ‫ﭘﺲ از اﻳﻦ ﻓﻌﻞ و اﻧﻔﻌﺎل ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺘﻲ ﺗﺎﻣ‪‬ﻪ ﺻﻮرت اﺧﻴﺮه ﻓﺎﺋﺾ ﺷﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻧﻪ آﻧﺴﺖ و ﻧﻪ اﻳﻦ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﺴﺖ و ﻫﻤﻴﻦ‪،‬‬ ‫‪ –203‬ﻛﻤﻮن‪ :‬ﭘﻨﻬﺎن و ﭘﻮﺷﻴﺪه‬ ‫‪ –204‬ﻓﺴﺎد‪ :‬ﺗﺒﺎه ﺷﺪن‬ ‫‪ –205‬اﺻﻮل اﻟﺮﺑﻌﻪ‪ :‬ﭼﻬﺎر ﺑﻴﺦ)رﻳﺸﻪ ﻛﺎﺳﻨﻲ ورازﻳﺎﻧﻪ و ﻛﺒﺮ و ﻛﺮﻓﺲ(‬ ‫‪ –206‬اﻗﻮي‪ :‬ﻗﻮﻳﺘﺮ‪ ،‬ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪ ﺗﺮ‬ ‫‪ –207‬زﻳﺒﻖ‪ :‬ﺟﻴﻮه‬

‫‪62‬‬


‫ﺟﺎن ﻛﻞّ ﻳﻜﻲ ﺳﺖ ﹶﻓ ﹸﻜ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:40‬‬ ‫ﻫﺰاران ﻫﺰار ﺳﺎل ﻗﺒﻞ را از زﻣﺎن و زﻣﺎﻧﻴ‪‬ﺎت در ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻣﺪﺧﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﺮب و ﺑ‪‬ﻌﺪ در ﻛﻮﻛﺒﻲ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺣﺮﻛﺎت و‬ ‫ﺳﻜﻨﺎﺗﻲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰار ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺑﺨﺎري را از درﻳﺎ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ رﻃﻮﺑﺎت درﻳﺎﻫﺎ ﻣﺘﻤﻮ‪‬ج ﻧﻤﻮد و ﺣﺮﻛﺖ داد ﺑﺎ ﻫﻮاي ﻣﺠﺎور‬ ‫ﺳﻴﺮي ﻣﻲﻛﺮد ﺑﻪ ارﺿﻲ ﺑﺎرﻳﺪ‪ ،‬ﻛﻮﻛﺒﻲ دﻳﮕﺮ ﺗﺒﺨﻴﺮي ﻧﻤﻮد ﺑﺨﺎري ازآب و ﺧﺎﺻﻴ‪‬ﺖ آن زﻣﻴﻦ ﻣﺨﻠﻮط ﻫﻮا ﻧﻤﻮد ﻣﺘﻜﻴ‪‬ﻒ‬ ‫ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻛﻴﻒ از ﺟﺎﻫﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ رﻳﺤﻬﺎ و ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ ﺗﻤﻮ‪‬ج ﻫﻮاﻫﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪ آﻧﺠﺎ‪ ،‬و ﺑﻪ آن ﺳﺒﺐ درآﻧﺠﺎ ﻛﻢ ﻛﻢ ﺗﺤﺠ‪‬ﺮي ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ‬ ‫ﺑﻌﺪ‪ ‬ﻗﺮﻧﻬﺎ‪ ،‬و آن ﺣﺠﺮ ﺑﺠﺎﺋﻲ رﻓﺖ و ﺗﺠﺰﻳﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻛَﻠﺲ او ﺑﺠﺎﺋﻲ رﻳﺨﺖ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﻣﻌﻴﻦ روﺋﻴﺪه ﺷﻴﺮه ﺳﺎق او ﺧﻼﻗﻴ‪‬ﺖ ﺻﻮرﺗﻲ‬ ‫ﻳﺎﻓﺖ‪ ،‬و ﺑﺮگ او را ﻛﻪ ﻧﺒﺎت اﺳﺖ ﺑﻌﺪ از ﻗﺮﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮي ﺑﺮدﻧﺪ ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﺧﻮرد ﺧﻮاﺻ‪‬ﻲ در او ﺟﻠﻮهﮔﺮﺷﺪ ﺣﻴﻮان ﺧﻮراك‬ ‫اﻧﺴﺎن ﺷﺪ‪،‬در ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻣﻌﺪه ﻃﺒﺦ ﺷﺪ اﺧﻼط ﺑﻪ ﻛﺒﺪ رﻓﺖ ﻃﺒﺨﻲ ﺷﺪ ﺧﻮن ﺑﻪ ﻗﻠﺐ رﻓﺖ ﻃﺒﺨﻲ ﺷﺪ ﺑﺨﺎر ﺑﺪﻣﺎغ رﻓﺖ ﻃﺒﺨﻲ‬ ‫ﺷﺪ‪ ،‬ﻫﻮش ﮔﺮدﻳﺪ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﺷﺪ ﺑﺎ روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﻴﻦ وﺻﻞ ﺷﺪ ﭘﺮده از ﻛﺎر ﺑﺮﮔﺮﻓﺖ ﹺﺑﻜﹸ ْﻨﻬﹺﻬﺎ ﺍﻟﺮﱡ ﺑُﻮﺑﻴّﻪ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﷲ ﻻ َﺣ ْﻮ ﹶﻝ ﻭَﻻ ﻗﹸﻮﱠ ِﺓ‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻧﺒﻮدﻧﺪ و ﺑﺎﻗﻲ در ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ وﺟﻮد اﺳﺖ ﻓﹶﻴﺎﻟﹶﻬﺎ ِﻣ ْﻦ َﺣ َﺮ ﹶﻛ ٍﺔ َﻭ ﻭ ﺍﹶﻟﻪُ ِﻣ ْﻦ ُﺳﻜﹸﻮﻥٍ‪ ،‬ﹶﻓﺴُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ ﺍ ِ‬ ‫ِﺍﻻﹼﺑﹺﺎﷲ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:41‬‬ ‫ﻧﻪ ﻣﺠﻤﻮع ﻋﻮاﻟﻢ ﻓﻘﻂ ﺻﻮرت اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻫﻢ ﻓﻘﻂ ﺻﻮرت اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ زﻣﻴﻦ ﻫﻢ ﻓﻘﻂ ﺻﻮرت اﻧﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ‬ ‫ﺑﻠﻜﻪ ﻫﺮ ذر‪‬ه ﻫﻢ ﺗﻤﺎم را دارد ﺟﺰ اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ و ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ و ﻧﻔﺲ ﻧﺎﻃﻘﻪ ﻛﻪ ﻣﺨﺼﻮص اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﻫﻤﻪ را دارد و ﻫﻴﭻ ﻳﻚ‬ ‫ﻧﺪارﻧﺪ آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ او دارد‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ازﻣﻨﻪ و ﻛﻠﻤﺎت و ﺣﺮوف و ﻛﺘﺐ و اﻋﺪاد ﻫﺮ ﻳﻚ ﻣﻈﻬﺮ اﻧﺴﺎن‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﻣﻈﻬﺮ رﺣﻤﺎن‬ ‫اﺳﺖ‪:‬‬ ‫آﻓﺘــﺎﺑـﻴـﺶ درﻣﻴـــﺎن ﺑـﻴﻨﻲ‬

‫دل ﻫـﺮ ذر‪‬ه را ﻛــﻪ ﺑـﺸـﻜﺎﻓﻲ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:42‬‬

‫در ﺟﻤﺎد اﺳﺘﻤﺴﺎك‪ 208‬اﺳﺖ و ﺣﻔﻆ‪ ،‬ﻃﺒﻴﻌﺖ او ﭼﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺣﺎﻓﻆ اﺳﺖ؟ و ﻗﻮ‪‬ه ﻛﺪام اﺳﺖ ﻛﻪ او را ﺣﺎﻓﻆ اﺳﺖ؟ در ﻧﺒﺎت‬ ‫ﻗﻮ‪‬ه ﻏﺎذﻳﻪ‪ 209‬و ﻧﺎﻣﻴﻪ‪ 210‬و ﻣﻐﻴ‪‬ﺮه و ﻣﺸﻜّﻠﻪ ‪211‬و ﻣﺼﻮ‪‬ره و ﻣﻮﻟّﺪه ﻧﻮع اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﺎذﻳﻪ را ﺟﺬب و دﻓﻊ و ﻣﺴﻚ و ﻫﻀﻢ ﺧﺎدم اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺣﻴﺎت ﺑﻪ ﺣﺲ‪ ‬و ﺣﺮﻛﺖ ارادﻳﺴﺖ ﺣﺲ‪‬ﻇﺎﻫﺮاﺳﺖ و ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ و ﺑﺎﻃﻦ اﺳﺖ و ﺟﺎﻧﻲ‪.‬‬ ‫درﺳﺖ ﺗﺄﻣ‪‬ﻞ ﻧﻤﺎ ﻛﻪ ﺣﻔﻆ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ و در داﻧﻪ ﭼﻪ ﭼﻴﺰاﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﻮ ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ ﺟﺎذﺑﻪ ﭼﻪ ﭼﻴﺰاﺳﺖ و در ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﭼﺮا ﻫﺮ‬ ‫ﻋﻀﻮي ﭘﺎرهاي را ﺟﺬب ﻛﻨﺪ؟ ﻣﺎﺳﻜﻪ ﻛﺪام اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﺪا ﻧﻴﺴﺖ؟ ﻫﻀﻢ ﭼﻪ اﻣﺮاﺳﺖ؟ دﻓﻊ ﭼﻪ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ؟ ﻗﻮ‪‬ه ﭼﻪ ﭼﻴﺰ‬ ‫اﺳﺖ؟‬ ‫ﻏﺎذﻳﻪ ﭼﻪ اﻣﺮاﺳﺖ؟ ﻣﺸﺒ‪‬ﻬﻪ‪ 212‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺘﺸﻜّﻞ ﻛﻨﺪ؟ و ﻳﻚ ﻏﺬا را در ﻳﻚ داﻧﻪ در ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺑﺮگ در ﻣﻮﺿﻌﻲ ﺳﺎق و در‬

‫‪ –208‬اﺳﺘﻤﺴﺎك‪ :‬ﻃﻠﺐ ﭼﻨﮓ زدن و ﺗﻤﺴﻚ ﺟﺴﺘﻦ‬ ‫‪ –209‬ﻏﺎذﻳﻪ‪ :‬رﮔﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻏﺬا را ﺗﺤﻠﻴﻞ و ﺟﺰء ﺑﺪن ﺳﺎزد‬ ‫‪ –210‬ﻧﺎﻣﻴﻪ‪ :‬ﻧﻤﻮ ﻛﻨﻨﺪه – رﺷﺪ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –211‬ﻣﺸﻜّﻠﻪ‪ :‬ﺻﻮرت ﺑﺴﺘﻪ و ﭘﻴﻜﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬ ‫‪ –212‬ﻣﺸﺒ‪‬ﻬﻪ‪ :‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﺪه و ﺷﺒﻴﻪ ﺷﺪه‬

‫‪63‬‬


‫ﺟﺎﺋﻲ ﮔﻞ و در ﺟﺎﺋﻲ ﺧﺎر و در ﻫﺮ ﺟﺎﺋﻲ ﺑﺮﻧﮕﻲ ﺷﻮد؟!‬ ‫اﻳﻦ ﻳﻚ ﻗﻮ‪‬ه اﺳﺖ ﻳﺎ ﻗﻮاي ﻣﺘﻌﺪ‪‬ده؟ ﭼﻪ اﻣﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﻮت ﺑﻨﺪي ﻣﻲﻛﻨﺪ؟ اﻳﻦ ﻗﻮي در ﺟﺴﻢ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﺎرج اﺳﺖ؟در‬ ‫ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ در ﻣﻜﺎن و زﻣﺎن ﻧﻴﺴﺖ از ﺣﺲ‪ ‬ﺑﻴﺮون اﺳﺖ ﺣﻘﻴﻘﺖ آﻧﻬﺎ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ اﮔﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻳﻦ آﺛﺎرﻇﺎﻫﺮﺷﺪ و‬ ‫از ﻛﺠﺎ آﻣﺪ و اﮔﺮ ﻫﺴﺖ در داﻧﻪ و ﻧﻄﻔﻪ ﺑﻮد ﻳﺎ ﻧﺒﻮد؟ اﮔﺮ ﻧﺒﻮد از ﻛﺠﺎ آﻣﺪ؟ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺑﺎ ﻧﻄﻔﻪ ﻧﺒﻮد از دﻫﺎن ﻳﺎ رﺣﻢ ﻛﻲ داﺧﻞ‬ ‫ﺷﺪ؟ و اﮔﺮ ﺑﻮد ﭘﺲ ﭼﺮا ﻇﺎﻫﺮ ﻧﺒﻮد؟ اﺳﺘﻌﺪاد ﺑﻮد اﺳﺘﻌﺪاد ﭼﻪ اﻣﺮ اﺳﺖ؟ ﻧﻪ ﻫﺴﺖ و ﻧﻪ ﻧﻴﺴﺖ! ﻧﻴﺴﺖ ﻫﺴﺖ ﻧﺸﻮد! ﭘﺲ ﻫﺴﺘﻲ‬ ‫اﺳﺖ ﻫﺴﺘﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﭘﺲ رﻧﮕﻲ از وﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:43‬‬ ‫ﺗﻠﻄﺒﻒ ﻋﻨﺎﺻﺮ و ﺗﻌﻔﻴﻦ آﻧﻬﺎ ﻣﺎﻳﺔ ﻓﻴﻀﺎن ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻧﻪ ﻫﺮ ﻧﺒﺎت داﻧﻪ ﺧﻮاﻫﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﺎﻳﻪ اﻧﻌﻘﺎد آب و ﺧﺎك اﺳﺖ ﺑﺸﻜﻞ ﮔﻴﺎه‪.‬‬ ‫اﺟﺘﻤﺎع ﺧﺎص‪ ‬ﺳﺒﺐ اﻧﻌﻘﺎد اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻜﺬا اﻧﻌﻘﺎد ﺣﻴﻮان ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺘﺎج ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ ﺑﻮدن ﻧﻄﻔﻪ ﻛﻪ ﻣﺎﻳﻪ آن اﻧﻌﻘﺎد و ﺑﺴﺘﻦ آن ﺷﻴﺮ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﺳﺘﻌﺪاد و ﺣﻴﺎت ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻧﻄﻔﻪ ﻫﺴﺖ در ﻣﺒﺪء‪ ‬ﻧﻄﻔﻪ ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺖ‪ ،‬آب و ﺧﺎك ﻣﺎﻳﻪ ﺣﻴﺎت اﺳﺖ‪ ،‬ﻓﻴ‪‬ﺎض ﻣﻄﻠﻖ‬ ‫ﻛﻪ اﻓﺎﺿﺔ ﺟﺎن و ﺣﺮﻛﺖ ارادي در ﻧﻄﻔﺔ ﻣﺨﺼﻮﺻﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻇﻬﺎر اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﻜﻨﻮن درآن ﺗﻮاﻧﺪ اﺳﺘﻌﺪادات ﺑﻌﻴﺪه را‬ ‫ﻗﺮﻳﺐ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و اﻓﺎﺿﻪ ﺟﺎن ﺑﺮﻟﻄﻴﻒ ﺷﺪة آن آب و ﺧﺎك ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و او‪‬ل را ﺗﻮاﻟﺪ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺛﺎﻧﻲ را ﺗﻮﻟﻴﺪ‪ ،‬و ﻓﻴﻀﺎن ﺟﺎن اﻛﻤﻞ‬ ‫ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ اﺳﺒﺎب و ﻣﻌﺪ‪‬ات زﻳﺎدﺗﺮ اﺳﺖ؛ از اﻳﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ در دورة او‪‬ل ارض ﺟﺰ ﺟﻤﺎدات ﻧﺒﻮد‪ ،‬و در دور‬ ‫ﺛﺎﻧﻲ اﺳﺘﻌﺪاد ﻧﺒﺎت ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ‪ ،‬و در دور ﺛﺎﻟﺚ ﺟﺎﻧﺪار ﭘﺪﻳﺪ ﮔﺸﺖ‪ ،‬و در دور راﺑﻊ اﻧﺴﺎن ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪ و ﺗﻮﻟﻴﺪاﻧﺴﺎن ﺑﺪون‬ ‫ﻃﻮﻓﺎن ﻋﺎم ﺻﻮرت ﻧﭙﺬﻳﺮد ﻳﺎ ﻧﺎدر ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﻳﺔ او در ارض ﭘﺪﻳﺪ ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:44‬‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺗﻌﺎدل ﺗﺎم‪ ‬ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﺗﻌﺎدل ﻫﺮ ﺟﺎﻧﻲ ﻃﺮﻳﻘﻴﺴﺖ؛ ﮔﺮوﻫﻲ از ﮔﻴﺎه و ﺣﻴﻮان در آب زﻳﺴﺖ ﻛﻨﻨﺪ ﺑﻌﻀﻲ در ﻧﺎر ﺑﻌﻀﻲ در‬ ‫ﻫﻮا اﻛﺜﺮي ﺑﻪ ﺛﻘﺎﻟﺖ ﺧﻮد در ﺧﺎك زﻳﺴﺖ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬در ﻫﺮ ﻣﺎد‪‬هاي ﺟﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ آن ﻓﻴﻀﺎن ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬آﺑﻲ ﻣﺎﻫﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ و‬ ‫ﻫﻤﺎن آب ﻛﻪ ﮔﻨﺪﻳﺪه ﺷﺪ و ﻣﺘﻌﻔّﻦ ﮔﺸﺖ ﻛﺮﻣﻲ دﻳﮕﺮ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺟﺎن ﺑﺨﺶ ﻧﻪ در آﻧﺤﺎل ﻣﺎد‪‬ه را ﺑﻲ ﻓﻴﺾ ﮔﺬاﺷﺖ و ﻧﻪ‬ ‫در اﻳﻦ ﺣﺎل‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:45‬‬ ‫اﻳﻦ ﺣﻴﺎت ﭼﻪ ﭼﻴﺰاﺳﺖ‪ ،‬و در ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻛﻪ ﺗﻌﻔﻴﻦ و ﻃﺒﺨﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﺗﺒﺨﻴﺮ ارض و ﻃﺒﺦ آﻓﺘﺎب در ﻣﺤﻞّ و ﻫﻮاي ﻣﻨﺎﺳﺐ‬ ‫ﺣﻴﺎت آورد؟ اﻳﻦ ﭼﻪ ﺣﺮارت اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﺷﺖ را ﻧﻤﻲﺳﻮزاﻧﺪ؟ و ﭼﻪ رﻃﻮﺑﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎدام ﻋﻤﺮ ﺗﻤﺎم ﻧﻤﻲﺷﻮد؟ و ﭼﻪ‬ ‫ﺣﺮارت اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻨﮓ و اﺳﺘﺨﻮان را آب ﻛﻨﺪ و روده را ﻧﻤﻲﺳﻮزاﻧﺪ و ﻏﺬا ﻣﻲدﻫﺪ؟ ﺟﺎن در ﻏﻴﺐ اﺳﺖ ﺣﺮارت و‬ ‫رﻃﻮﺑﺖ در ﻏﻴﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ اﻋﺪاد ﻣﻌﺪ‪‬ات اﻓﺎﺿﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﻲ ﺑﺮدن ﺑﻪ ﻛُﻨﻪ اذﻧﻲ ﻛﻴﻔﻲ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻓﻜﻴﻒ ﺑﺨﺎﻟﻖ‬ ‫ﻛﻴﻒ!‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:46‬‬ ‫ﺣﺮارت ﻏﺮﻳﺰي و رﻃﻮﺑﺖ ﻏﺮﻳﺰي ﻛﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه وﻓﻖ ﺧﻮد ﻛﻬﻨﻪ ﺷﺪه و ﻃﺒﺦﻫﺎ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻮﻟّﺪ ﺗﻦ ﻳﺎ ﻣﻮﻟّﺪ ﻧﻄﻔﻪ و ﻣﻔﺎض‬ ‫ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻫﺮ ﻗﺪر ﺣﺮارت و رﻃﻮﺑﺖ اﻗﺪم ﻋﻤﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:47‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺮ ﺳﺮﱢ ﺧﻠﻘﺖ رﺳﻴﺪي ﻣﻌﺎد را اﻧﻜﺎر ﻧﻨﻤﺎﺋﻲ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ‪ ،‬ﻣﻦ ﻛﻪ ﻣﻌﺎد را ﻣﺸﻬﻮد دارم از آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺳﺮِ ﺧﻠﻘﺖ‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ ﮔﺸﺘﻢ‪.‬‬

‫‪64‬‬


‫ﺳﺮّ ‪:48‬‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺑﻪ اﺳﺒﺎﺑﺴﺖ اﻣﺎ ﻣﺴﺒ‪‬ﺐ آﻧﻬﺎ از ﺿﻤﻴﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:49‬‬ ‫ﻧﻄﻔﻪ اﻧﺴﺎن در اﺻﻼب ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻧﻀﺞ ﻳﺎﻓﺘﻪ و اﺳﺘﻌﺪادات ﺳﺎﺑﻘﻪ را ﻣﺪﺧﻠﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻄﻔﻪ ﻏﻴﺮ ﻧﻀﻴﺠﻪ وﻟﺪ ﻧﮕﺮدد و ﺑﺎ ﻛﺜﺮت‬ ‫ﺟﻤﺎع ﻃﻔﻞ ﻣﺆﻧّﺚ ﺷﻮد ﺑﺎ ﻣﺴﺎﻋﺪت ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻌﺪ‪‬ات‪ ،‬و ﺑﺎ ﺗﺠﺎوز از آن ﻳﺎ ﻋﺪم ﺣﺮارت ﻣﺤﻞّ وﻟﺪ ﺳﻘﻂ ﺷﻮد و اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﺎد‪‬ه‬ ‫ﺑﺮود‪.‬‬ ‫اﻃﻔﺎل ﭘﻴﺮﻛ‪‬ﺸﺖ ﻛﻢ ﻋﻤﺮ و ﻛﻢ ﺣﺎل ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺤﺮﻛﺎت و ﺳﻜﻨﺎت زﻳﺎد ﺣﺮارت و رﻃﻮﺑﺖ ﻏﺮﻳﺰي ﺑﻜﺎﻫﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم‬ ‫اﺳﺘﻌﺪادات و اﺳﺘﻌﺪادات‪ ‬اﺳﺘﻌﺪادات ﺳﺎﺑﻘﻪ را ﻣﺪﺧﻠﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ؛ ﭘﺲ آدم )ع( را در ﻋﻤﺮ داود )ع( ﻣﺪاﺧﻠﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:50‬‬ ‫ﻧﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ذر‪ 213‬اوﻻد آدم ﻓﻘﻂ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻤﺎم ذر‪‬ات ﻧﺘﺎﻳﺞ دراﺻﻼب اﺳﺘﻌﺪادات ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻫﺰاران ﻫﺰار در ﻛﺎر ﻳﻜﺪﻳﮕﺮﺷﺮﻳﻚ‬ ‫و از ﻛﺜﺮت ﻛﺜﺮت ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻓﺰود‪ ،‬ﭘﺲ در ﺻﻠﺐ آدم )ع( ﺗﻤﺎم ذر‪‬ات اوﻻد او ﺣﺎﺿﺮ و اﺳﺘﻌﺪادات آﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎﻳﺶ داﺷﺖ‪.‬‬ ‫اﺷﺨﺎص ﺑﺎ ﻓﺮاﺳﺖ از آﺑﺎء ﻧﺘﺎﻳﺞ اﺳﺒﺎط را ﻛﻪ آﺛﺎر اﺳﺒﺎﻃﻨﺪ و آﻧﻬﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺮﻛﺎت آﺑﺎء و ﺣﺮﻛﺎت ﺗﺎﺑﻊ اﺳﺘﻌﺪادات آﻧﻬﺎﺳﺖ‬ ‫اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬از اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ اﺳﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﻛَﻬ‪‬ﻨﻪ و ﻳﻬﻮد آﺑﺎء‪ ‬ﻧﺒﻲ )ص( را ﺑﻪ ﺑﻮدن آن ﻧﻮر در ﺻﻠﺐ او‪.‬‬ ‫ﭘﺲ آﻧﻬﺎ ﻛﻪ از ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن آﮔﺎه و اﺳﺘﻌﺪادات را ﺑﻴﻨﺎﻳﻨﺪ در ﻗﺒﻞ و ﺑﻌﺪ ﺣﺎﺿﺮﻧﺪ‪ ،‬دور و ﻧﺰدﻳﻚ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ‪:‬‬ ‫ﮔـﻞ آدم ﺑـﺴﺮﺷﺘﻨـﺪ و ﺑﻪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪ زدﻧﺪ‬

‫دوش دﻳﺪم ﻛﻪ ﻣﻼﻳﻚ در ﻣﻴﺨﺎﻧﻪ زدﻧﺪ‬ ‫****‬

‫ﺗـﺎ ﺑـﻘﻌﺮ ﺗـﺎ رو ﭘـﻮدت در روﻧـﺪ‬

‫ﻛـﺎﻣــﻼن از دور ﻧـﺎﻣﺖ ﺑﺸﻨـﻮﻧـﺪ‬

‫ﺤ ﹶﺔ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤ ﹺﻦ ِﻣ ْﻦ ِﻗﺒَﻞ ﺍﹾﻟَﻴﻤَﻦ‪.‬‬ ‫ِﺍﻧّﻲ ﹶﺍ ُﺷﻢﱡ ﺭﺍِﺋ َ‬ ‫ﻣﻼﺋﻜﻪ ﮔﻞ آدم را دﻳﺪه ﻧﻮر ﺧﺎﺗﻢ را در او ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬از ﻃﻔﻞ ﺗﺎزه آﺛﺎر ﭘﻨﺠﺎه ﺳﺎل ﺑﻌﺪ را درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:51‬‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ اﻓﻌﺎل اﺧﺘﻴﺎرﻳ‪‬ﺎت آﺑﺎء را ﻣﺪﺧﻞ اﺳﺖ در آﺛﺎر ﺗﻦ‪ ،‬و اﺧﻼق ﻧﻔﺴﺎﻧﻴ‪‬ﻪ ﺣﺎدﺛﻨﺪ ﺑﺤﺪوث ﺗﻦ در اوﻻد و ﺣﺎلِ ﻏﺎﻟﺐِ وﻗﺖ‬ ‫ﻣﻘﺎرﺑﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻞ آن ﻣﺆﺛّﺮاﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻗﺼ‪‬ﻪ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﺎ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪان و ﻳﻌﻘﻮب )ع( و ﺧﺒﺮي ﻛﻪ ﺣﻀﺮت ﻓﺮﻣﻮد ﻛﻪ »ﻣﺮا در ﻧﻈﺮ ﺑﻴﺎور« از اﻳﻦ ﻣﻘﻮﻟﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﺎن‬ ‫ﺑﺎ ﻧﻄﻔﻪ اﺳﺘﻌﺪاد ﺟﺎن را و ﻗﻮاي آن را ﺑﺪرﻗﻪ ﻣﻲﻓﺮﺳﺘﺪ و ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﻔﺲ ام‪‬ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﭘﺮورش داده ﺑﺎ اﺧﻼق ﺧﻮد ﻳﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ و‬ ‫ﻣﺮﻛّﺐ از آن دو ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:52‬‬ ‫در رﺣﻢ اُم‪ ‬ﺻﻮرت و ﺷﻜﻞ ﻣﻮاﻓﻖ اﺳﺘﻌﺪاد ﻧﻄﻔﻪ ﻛﻪ در اوﻣﻜﻤﻮن اﺳﺖ ﻇﻬﻮر ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺧﺪاﺋﻲ ﻛﻪ اﻳﺠﺎدآن ﻗﻮ‪‬ه‬ ‫ﺑﺪﺳﺖ اوﺳﺖ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﻣﺼﻮ‪‬ر آﻧﺴﺖ ﻣﻮاﻓﻖ ﻟﻮﺣﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺟﺒﻬﻪ ﻇﻬﻮر اﺳﺘﻌﺪاد اوﺳﺖ ﻋﻤﺮ و ﺷﻜﻞ و ﺣﺎﻻت او‬ ‫را ﺑﻪ او ﺳﭙﺎرد‪ ،‬ﺗﺎ وﻗﺖ ﺧﺮوج ﻣﻠﻚ زاﺟﺮ ﺑﻪ ﻣﻬﺎﺑﺖ ﺧﻮد او را دﻓﻊ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻛﺎرﻫﺎ از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰار ﻣﻠﻚ اﺳﺖ ﻫﺮ آن‬ ‫ﻣﻠﻜﻲ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺘﻲ دﻫﺪ و ﻣﻠﻜﻲ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﺳﺎﺑﻘﻪ را ﺧﻠﻊ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:53‬‬ ‫‪ –213‬ذر‪ :‬ﺟﻤﻊ ذره‬

‫‪65‬‬


‫ﻣﺮﺋﻲ ﭼﻮن ﺑﻪ ﺣﺲ‪ ‬ﻣﺸﺘﺮك رود و در ﺻﻮرت ﻣﻮﻟﻮد اﺛﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺻﻮرت وﻟﺪ ﺑﺸﻜﻞ ﺗﺠﺎﻣﻊ ﻣﺘﻔﺎوت ﺷﻮد و اﺣﺴﻦ‬ ‫اﺷﻜﺎل ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ در ﺳﺎﻳﺮ اﻋﻀﺎءﺛﺎﻟﺜﻲ ﺷﺒﻴﻪ و ﺧﻠﻴﻂ‪ 214‬آرد‪ ،‬و در ﺛﺎﻟﺚ اﻋﻠﻲ از ﺻﻮرت ﺑﻪ اﻋﻠﻲ و اﺳﻔﻞ ﺑﻪ اﺳﻔﻞ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:54‬‬ ‫ﻓﺮزﻧﺪ ﺣﻜﻴﻢ در ﺣﺎل اﻧﺴﻼخ‪ 215‬اﺑﻠﻪ‪ ،‬و ﻓﺮزﻧﺪ اﺑﻠﻪ در ﺣﺎل رﻏﺒﺖ ﺑﺎﻫﻮش‪ ،‬و ﻓﺮزﻧﺪ ﺿﻌﻴﻒ در ﺣﺎل ﺷﺮه‪ 216‬ﻗﻮ‪‬ي‪ ،‬و ﻓﺮزﻧﺪ‬ ‫ﻓﺮﺑﻪ در ﺣﺎل ﺳﺴﺘﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﮔﺮدد‪ ،‬ﭘﺲ ﭘﺪر و ﻣﺎدر و زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﺣﺎﻻت ﺑﺪن و ﺟﺎن اَب و اُم‪ ‬و ﺧﻴﺎﻻت آﻧﻬﺎ‪ ،‬و وﺿﻊ‬ ‫ﺣﺮث‪ 217‬و ﺷﺮه و ﺧﻤﻮد‪ ،‬و ﻗﺮب و ﺑ‪‬ﻌﺪ و آب و ﻏﺬا و ﻫﻮا و ﻓﺼﻞ ﻫﻤﻪ را ﻣﺪﺧﻠﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و اﺻﻞ ﻛﻞّاﺳﺘﻌﺪاد ﻧﻄﻔﻪ و‬ ‫ﺧﻤﻴﺮه ﻣﺨﻤ‪‬ﺮ ﺷﺪه و ﺣﺮارت و رﻃﻮﺑﺖ ﭘﺮورده ﺷﺪه و ﺻﻮرت ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﻧﻔﺲ و اﻣﺪاد ﺟﺎن و ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺧﻴﺎل اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﻮ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﺮ ﺧﻴﺎﻟﻲ ﺑﻴﻦ روان‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:55‬‬ ‫از زﻣﻴﻦ آﺳﻤﺎن و از آﺳﻤﺎن ﻋﺎﻟﻢ رﺣﻤﺎن‪ ،‬از ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺗﻌﻔﻴﻦ‪ ،‬از ﺗﻌﻔﻴﻦ اﺳﺘﻌﺪاد از ﻇﻬﻮر اﺳﺘﻌﺪاد ﻓﻴﻀﺎن ﺟﺎن‪ ،‬از ﺟﺎن ﻫﻮش‪،‬‬ ‫از ﻫﻮش ﻋﺒﺎدت رﺣﻤﺎن‪ ،‬از ﻋﺒﺎدت ﻋﺒﻮدﻳ‪‬ﺖ‪ ،‬از ﻋﺒﻮدﻳ‪‬ﺖ ﻋﺒﻮدت‪ ،‬از ﻋﺒﻮدت رﺑﻮﺑﻴ‪‬ﺖ آﻳﺪ‪ ،‬رﺑﻮﺑﻴ‪‬ﺖ ﻣﻈﻬﺮ اﻟﻮﻫﻴ‪‬ﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‪:‬‬ ‫در ﭘﺲ ﭘﺮده ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻮد آﻣــﺪ‬

‫اﺳــﺪاﷲ در وﺟﻮد آﻣـــﺪ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:56‬‬

‫ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻨﺎﺻ‪‬ﺮ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر اﻣﺮ ﺑﺮﭘﺎﺳﺖ؛ اﻳﺠﺎد و اﻇﻬﺎر ﻛﻪ ﺑﻘﻮ‪‬ه اﺳﺮاﻓﻴﻠﻴﺴﺖ‪ ،‬و اﺑﻘﺎء و رزق ﻛﻪ ﺑﻘﻮ‪‬ه ﻣﻴﻜﺎﺋﻴﻠﺴﺖ‪ ،‬و اﻓﻨﺎء و‬ ‫ﺧﻠﻊ ﻛﻪ ﺑﻘﻮ‪‬ه ﻋﺰراﺋﻴﻠﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﺗﻜﻤﻴﻞ و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻛﻪ ﺑﻘﻮ‪‬ه ﺟﺒﺮاﺋﻴﻠﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻚ ﻓﹸﻮ ﹶﻗ ُﻬ ْﻢ ﻳُﻮ َﻣِﺌ ٍﺬ‬ ‫ﺵ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ﺤ ِﻤﻞﹸ َﻋ ْﺮ َ‬ ‫ﺧﻠﻊ و ﻟﺒﺲ ﮔﺮداﻧﻨﺪة ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﭼﻬﺎر در ﻧﺰول و ﺻﻌﻮد ﻫﺸﺖ ﻧﻔﺮ ﺣ‪‬ﻤ‪‬ﻠﻪ‪ 218‬ﻋﺮﺷﻨﺪ‪َ ،‬ﻭَﻳ ْ‬ ‫ﺛﹶﻤﺎﻧﻴ ﹶﺔ در ﻗﻴﺎﻣﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻳﻦ ﭼﻬﺎر اﺳﺖ ﻣﻨﺘﺞ ﻧﺘﺎﻳﺞ و از اﻳﻦ ﭼﻬﺎر ﺗﺎﺑﺸﻲ در ﻫﺮ ذر‪‬ه ﻫﺴﺖ‪.‬‬ ‫و اول اﻳﻦ ﭼﻬﺎر در ﻇﻬﻮر اﺳﺮاﻓﻴﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و اول ﺗﻤﺎﻣﻲ در ﻣﻴﻜﺎﺋﻴﻞ ﺑﺮوز ﻛﻨﺪ‪ ،‬و آﺧﺮ اﺳﺮاﻓﻴﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و آﺧﺮ ﻛﺎر ﻋﺰراﺋﻴﻞ در‬ ‫ﻗﻴﺎﻣﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮت ﺗﻤﺎم اﺳﺖ‪ ،‬و ﺳﺮﺧﻴﻞ ﻣﺮﺑ‪‬ﻴﺎن ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ اﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﻋﻘﻞ ﻛﻞّ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺸّﺎﺋﻴﻦ‪ 219‬او را ﻋﻘﻞ ﻓﻌ‪‬ﺎل ﮔﻮﻳﻨﺪﻛﻪ‬ ‫ﻣﺨﺘﺺ‪ ‬ﺑﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ ذاﺗﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎ آﻧﻜﻪ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ در ﻋﺮض زﻣﻴﻦ اﺳﺖ ﻣﻜﻤ‪‬ﻞ اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﺮﻛﺐ او ﻫﻮش و ﻧﻄﻖ و ﺟﺎﻧﺴﺖ و ﻓﻜﺮ‬ ‫از آﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﻧﺘﻴﺠﻪ آن ﻛﺸﻒ و ﻋﻴﺎن و آﺧﺮﻛﺎر ﺣﺸﺮ ﺑﻪ رﺣﻤﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:57‬‬ ‫ﻗﺮب ﺑﻪ ﻣﺮﻛﺰ و ﺟﺬب و ﻋﺸﻖ و ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ اﻗﺘﻀﺎء‪ ‬ﻛﺮوﻳ‪‬ﺖ دارد‪ ،‬ﻛﺮه ﻫﻤﻪ ﻳﻚ ﺳﻄﺢ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻘﻄﺔ ﻣﻔﺮوﺿﻪ ﻣﺒﺪء اﺳﺖ و‬ ‫د‪‬ﺣ‪‬ﻮ‪ 220‬از آﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺮاﺗﺴﺖ ﻣﺠﻤﻮﻋﺎً ﻛﺮه‪ ،‬و ﺧﺎرج از ﻛﺮه ﺧﻼء ﻣﺤﺎل ﻛﻪ ﻧﻴﺴﺖ و ﻻﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﺖ و ﻣﺮﻛﺰ ﻧﻘﻄﻪ‬

‫‪ –214‬ﺧﻠﻴﻂ‪ :‬ﺷﺮﻳﻚ‬ ‫‪ –215‬اﻧﺴﻼخ‪ :‬رﻳﺨﺘﻦ ﭘﺸﻢ ﻳﺎ ﭘﺮ ﻳﺎ ﭘﻮﺳﺖ ﺟﺎﻧﻮران در ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﺮاﺣﻞ زﻳﺴﺖ‬ ‫‪ –216‬ﺷﺮه‪ :‬ﺷﺪت ﻣﻴﻞ ﺑﻪ ﭼﻴﺰي‬ ‫‪ –217‬ﺣﺮث‪ :‬ﻛﺸﺖ و زرع‬ ‫‪ –218‬ﺣ‪‬ﻤ‪‬ﻠﻪ‪ :‬ﺣﺎﻣﻞ‬ ‫‪ –219‬ﻣﺸّﺎ‪ :‬ﻧﺎم روﺷﻲ ﻓﻜﺮي در ﻋﻠﻮم ﻋﻘﻠﻲ‪ ،‬ﻣﻘﺎﺑﻞ اﺷﺮاق‬ ‫‪ –220‬د‪‬ﺣ‪‬ﻮ‪ :‬ﮔﺴﺘﺮدن‬

‫‪66‬‬


‫ﻣﺤﻴﻄﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺤﻴﻂ و ﻣﺤﺎط ﻳﻜﻴﺴﺖ ﻏﻴﺮ ﺗﻌﺎﺷﻖ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﻋﺸﻖ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﺗﻌﺎﺷﻖ دو ﻃﺮف ﺧﻮاﻫﺪ ﻃﺮﻓﻲ ﻧﺒﻮد ﭘﺲ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﺟﺰ ﻇﻬﻮر و ﺟﺬب وﺟﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:58‬‬ ‫ﻗَﺴﺮﻇﻬﻮرِ ﺧﻼف ﻣﺮاد اﺳﺖ و ﺑﻲﻗﺒﻮل ﻧﺸﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻗﺒﻮل ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺑﻪ اراده‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﺴﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻲﺷﻌﻮراﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﻣﺤ‪‬ﺮك ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺴﺖ و اراده ﻧﺎﺷﻲ از ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﻪ از ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺗﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ و ﺻﻮرت ﺑﻴﺠﺎن ﻣﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫ﻋﺎﻟﻢِ ﺗﻦ ﻣﺮده زﻧﺪه ﺟﺎﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:59‬‬ ‫‪221‬‬

‫‪222‬‬

‫‪223‬‬

‫ﻟﻮن و ﺷﻜﻞ ﻣ‪‬ﻈﻬﺮ ﺟﺴﻢ‪ ،‬ﺿﻮء ﻣ‪‬ﻈﻬﺮ ﻟﻮن ‪ ،‬و ﺷﻜﻞ و ﺿﻮء ﻧﻮر‪ ،‬و ﻧﻮرﻇﺎﻫﺮ ﺑﻪ ذات و ﻣﻈﻬﺮ ﻏﻴﺮ اﺳﺖ و ﺧﻮد‪ ‬او دﻳﺪه‬ ‫ﻧﻤﻲﺷﻮد از ﻇﻬﻮر و وﺿﻮح و ﻣﻈﻬﺮ ﺗﻤﺎم ﻣﺮﺋﻴ‪‬ﺎت اﺳﺖ و ﻧﻮر ﺑﻲ ﻫﺴﺘﻲ ﻇﻠﻤﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر ﻛﻞّ ﻳﻚ اﺳﺖ َﻭ ْﺣ َﺪﻩُ‬ ‫ﺽ‪.‬‬ ‫ﺕ َﻭ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ﹺ‬ ‫ﻚﹶﻟ ْﻪ اوﺳﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه آﺳﻤﺎن زﻣﻴﻦ ﻛﻪ در ﻋﻴﻦ ﺧﻔﺎ ﻫﻮﻳﺪاﺳﺖ ﹶﺍﷲُ ﻧُﻮ ُﺭ ﺍﻟﺴﱠﻤﻮﺍ ِ‬ ‫ﻻﺍِﻟ َﻪ ِﺍﻻﹼﻫُﻮ‪ ،‬ﻻﺷَﺮﻳ َ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:60‬‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻠﻤﺎت ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﺧﺎص از ﻣﺪح و ذم‪ ‬ﻣﻮرث ﻣﺴﺮّت و ﻛﺮاﻫﺖ ذي ﺣﻴﺎﺗﺴﺖ‪ ،‬ﺳﺒﺐ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﻣﺪرك ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻧﻪ‬ ‫ﺗﻦ و ﻧُﻀﺪ‪ ‬ﻣﺨﺼﻮص ﻟﻐﺎت ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺛﻘﻞ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻘﺎء و ﺗﻌﺎﺷﻖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺗﻤﻮ‪‬ﺟﻲ ﺧﺎص‪ ‬در ﻫﻮا ﻣﻮرث آﺛﺎر در ﻧﺒﺎت و‬ ‫ﺣﻴﻮاﻧﺴﺖ ﻧﺸﺴﺘﻦ ﻣﺮﻏﻲ ﻳﺎ ﭘﺮواز ﺧﺎﺻﻲ اﺛﺮ در اﻧﺴﺎن دارد‪ ،‬ﭘﺎﺷﻮﻳﻪ ﭘﺎ در ﭼﺸﻢ و ﺟﻨﻮن ﺳﺮ اﺛﺮ دارد‪ ،‬و ﺧﺼﻴﻪ‪ 224‬ﺑﺎ رﻳﺶ‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ دارد و ﺑﻴﻦ دو اﻧﮕﺸﺖ ﺑﺎم‪ ‬اﻟﺪﻣﺎغ راه دارد‪ ،‬ﻧﺸﺴﺘﻦ ﻣﮕﺲ ﺑﺮ ﭘﺎ دﺳﺖ را ﺣﺮﻛﺖ دﻫﺪ ﻧﻀﺪ ﻛﻒ ﭘﺎ دﺑﺮ ﻛﻒ ﭘﺎ در‬ ‫دل اﺛﺮ دارد و ﻏﻤﻨﺎك ﻧﻤﺎﻳﺪش و ك ﺑﺎ ﺑﻘﺎء‪ ‬ﺑﺎ غ ش ط ه ل ﺑﺎ اﺧﺘﻼف ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ و اﺧﺘﻼف راﺑﻄﻪ دارد‪.‬‬ ‫ﺑﺸﻤﺮ از ﻫﺠﺮت ﺳﻨﻪ ﻣﺎه ﺑﺎ ﻣﺎه ﺳﺎل در ﺷﻬﺮ ﻣﻨﻘﻠﺐ دﻫﻞ و ﺳﻠﻄﺎن دل و اﻫﻞ اﻳﺮان و ﻧﺰاع ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺳﺎل روز ﺑﺎ اول ﻣﺬﻛﻮر‬ ‫در اﻧﻘﻼب ﻋﺎﻟﻢ و ﻇﻬﻮر ﻳﻜﺴﺮه از ﺷﻬﺮ ز‪‬ﺑ‪‬ﺮ‪ 225‬و ﺑﻴ‪‬ﻨﻪ ﺣ‪‬ﻨﺪ‪‬ﻗﻮق‪ 226‬ﺑﺎ ﻧﻤﻚ ﺳﺎري آن وﻗﺖ ﺑﺒﻴﻦ ﻛﻪ ﻧﻀﺪ ﺣﺮوﻓﻲ و اﻋﺪادي و‬ ‫ﻧﻘﺎﻃﻲ ﭼﻪ اﺛﺮﻫﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﻫﻤﻪ از ﻫﻢ ﺑﺎﺧﺒﺮﻧﺪ در ﻣﻘﺎم ﺟﺎن ﻣﺪرﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﻣﻨﻜﺮ اﮔﺮ ﮔﻮﻳﺪﻛﻪ ﻣﺎﻧﻊ ﻋﺮﺿﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺠﻤﻊ اﻋﺮاض اﺳﺖ ﻏﻴﺮ ﻋﺮض ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻲ ﺑﻘﺎﺋﻴﺴﺖ ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮ‬ ‫ﺣﺮﻛﺎت و ﺳﻜﻨﺎت ﻏﻴﺮﻗﺎر‪‬ه اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻓﺎﻋﻞ و ﻣﻨﻔﻌﻞ ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺗﺄﺛّﺮ ﻋﺎﻟﻲ از داﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻏﻴﺮ ﻋﺎﻟﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ و ﺗﺄﺛّﺮ‬ ‫ﷲ‪.‬‬ ‫اﻋﺘﺒﺎرﻳﺴﺖ ﻧﻈﺎم اﺣﺴﻦ ﻳﻚ داﺋﺮه اﺳﺖ‪ ،‬ﻻ ﺍِﻟ َﻪ ِﺍﻻﹼ ُﻫﻮَ‪ ،‬ﻭَﻻ َﺣ ْﻮ ﹶﻝ ﻭَﻻ ﻗﹸﻮﱠ ﹶﺓ ِﺍﻻﱠ ﺑﹺﺎ ِ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:61‬‬ ‫ﻣﺠﻤﻮع ﻋﻮاﻟﻢ ﻫﻢ ﻛﺘﺎب اﷲ اﺳﺖ و ﻫﻢ ﻛﻼم اﷲ و ﻫﺮ ﻋﺎﻟﻤﻲ ﻛﻼﻣﻲ و ﻛﺘﺎﺑﻲﺳﺖ و ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻄﺎﺑﻖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ ﺧﺎرج ﺑﺎ‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ذﻫﻦ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻟﻔﻆ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻘﺶ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺪد ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ زﻣﺎن ﺑﺎ ﻋﻠﻢ ﺧﻮاص ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ اﺷﻜﺎل‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢاﻟﻒ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺟﻞ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻏﻲ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻏﺮك ﺑﺎ ﺗﺮك‪.‬‬

‫‪ –221‬ﺿﻮء‪ :‬ﻧﻮر – ﺗﺎﺑﺶ‬ ‫‪ –222‬ﻣ‪‬ﻈﻬ‪‬ﺮ‪ :‬ﻇﺎﻫﺮ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –223‬ﻟﻮن‪ :‬رﻧﮓ‬ ‫‪ –224‬ﺧُﺼﻴﻪ‪ :‬ﺑﻴﻀﻪ‬ ‫‪ –225‬ز‪‬ﺑ‪‬ﺮ‪ :‬ﭘﺎره ﻫﺎي آﻫﻦ‬ ‫‪ -226‬ﺣ‪‬ﻨﺪ‪‬ﻗﻮق‪ :‬ﺷﺒﺪر وﺣﺸﻲ‬

‫‪67‬‬


‫ﭘﺲ ﻫﺮ ﺣﺮﻓﻲ ﺑﺎزاء ﻣﺮﺗﺒﻪاﻳﺴﺖ و از ﺗﺮﻛﻴﺐ آﻧﻬﺎ ﻣﻮاﻟﻴﺪ زاﻳﺪ‪ ،‬زﻳﺪ ﺧﺎرﺟﻲ ﻣﻌﻴ‪‬ﻦ در ﺧﺎرج اﺳﺖ و زﻳﺪ ﻣﺜﺎﻟﻲ ﺷﻜﻞ‬ ‫ﻣﻘﺪارﻳﺴﺖ و زﻳﺪ ﻟﻔﻈﻲ زا و ﻳﺎ و دال اﺳﺖ و ﻫﻤﻪ زﻳﺪ اﺳﺖ ﻏﻴﺮ زﻳﺪ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬زا و ﻳﺎ و دال ﮔﻮﺋﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎﺷﺨﺺ اﻧﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﺷﻮد و ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ ﺑﺬﻫﻦ آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺮوف ﻓﻮاﺗﺢ ﺳﻮر‪ 227‬ﻳﻜﺴﺮ ﻫﺮ ﻳﻚ اﺛﺮ ﻳﻜﻲ از اﻳﻦ ﺣﺮوف ﻛﺘﺎب ﺻﺎﻟﺤﻴ‪‬ﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ‪ .‬و درﻛُﻞّ ﻛﻞ زاﻳﺪ و از ﻛﻞ آن و‬ ‫اﻳﻦ ﺑﺎ ﺣﺬف ﻣﻜﺮرات آﻧﭽﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺎﻟﺒﻨﺪ درآﻳﺪ و در رأس ﻫﺮﻳﻚ آﻧﭽﻪ ﻫﺎرﺑﻨﺪ‪ 228‬ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺮدد‪ ،‬و ﻫﺮ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ در ﻫﺮ ﻋﺎﻟﻤﻲ‬ ‫ﺻﻮرﺗﻲ دارد ﺣﺘﻲ در ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺮوف و اﻋﺪاد و اﺷﻜﺎل و ﻧﻘﺎط و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ از اﺟﺘﻤﺎع ﻛﻠﻤﺎت ﻛﻮﻧﻴ‪‬ﻪ آﺛﺎر زاﻳﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺟﻮﻫﺮ‬ ‫ﺛﺎﻧﻮي و ﻣﺰاﺟﻲ ﺑﻠﻜﻪ ﺟﺎﻧﻲ زاﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻜﺬا از اﺟﺘﻤﺎع و ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣﺮوﻓﻲ ﻳﺎ ﻧﻘﺎﻃﻲ و ﺗﻨﻤﻴﻖ‪ 229‬اﻋﺪاي و ﺗﺼﻮﻳﺮ اﺷﻜﺎﻟﻲ آﺛﺎري‬ ‫ﭘﺪﻳﺪ آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﻤﻪ ﺣﺮف اﺳﺖ و اﻋﺘﺒﺎر و از اﺟﺘﻤﺎع ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﻧﺎﻳﺪ ﺟﺰ ﻏﺒﺎر‪:‬‬ ‫ﭼﻮﮔﺮد ﺑﺎزﻧﺸﺴﺖ آن ﺳﻮارﭘﻴﺪا ﺷﺪ‬

‫ﻣﻴﺎن ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر آن ﺳﻮار ﭘﻨﻬﺎن ﺑﻮد‬ ‫ﭘﺲ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﺳﻴﺮ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻴﺰان ﺑﻪ ﻣﺒﺪء‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:62‬‬

‫اﮔﺮ از ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺖ ﺧﻠﻘﺖ و دﺧﻮل و ﺧﺮوج دم از ﻧﺎﺋﻲ ﺟﺎن در ﻧﻲ ﺗﻦ و ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺷﻤﺲ و ﻗﻤﺮ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬و ﺗﺼﺮّف ﻧﻔﻮس را‬ ‫در ﺧﻮد و ﻗﻮاي ﺧﻮد ﺑﻠﻜﻪ در ﺗﻦ ﺧﻮد و ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﻔﻮس ﻗﻮﻳ‪‬ﻪ را در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷﻲ‪ ،‬دﺧﻮل و ﺧﺮوج ﻧﻔﺲ‬ ‫رﺣﻤﺎن را ﺑﺮﺧﻂّداﺋﺮه‪ ،‬و ﻋﻮد ﺑﻪ ﻣﺒﺪء و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺟﺎن ازآن‪ ،‬و ﺗﺼﺮّف آن در اﺑﺪان را اﻧﻜﺎر ﻧﻨﻤﺎﺋﻲ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:63‬‬ ‫ﭘﻲ ﺑﺮدن از ﻧﺎﺻﻴﻪ و ﻛﻒ و ﺗﻨﺎﺳﺐ اﻋﻀﺎء ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺪادات ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﻪ ﭼﻮن ﭘﻲﺑﺮدن ﺑﻪ ﺣﻮادث از اوﺿﺎع ﻛﻮاﻛﺐ و رﻳﺎح‬

‫‪230‬‬

‫ﺸﹶﺄ ﹶﺓ ﺍﹾﻟﺎﹸﻭﱄ ﹶﻓ ﹶﻠﻮْﻻ َﺗ ﹶﺬﻛﱠﺮُﻭ ﹶﻥ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﻼً از ﺑﻴﻨﺎﻳﺎن ﺑﺎ داﻧﺶ ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻜﺬا ﺗﻔﺮّس‪ 231‬اﻳﻤﺎﻧﻲ ﺑﺮاي ﻧﻘّﺎدان‪ 232‬ﺑﺎ ﺑﻴﻨﺶ ﹶﺍ ﹶﻓ َﺮ ﹶﺍْﻳﺘُﻢُﺍﻟﻨﱠ َ‬ ‫ﺑﺒﻴﻦ ﺑﻪ ﺟﺒﻬﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺑﮕﻮﺋﻲ؛ ﻇﻬﻮر ﻗﺴﻤﺎﻧﻪ از ﺳﻤﺖ ﻋﺴﺠﻴﻤﺎﻧﻪ‪ 233‬در ﺳﻨﻪ ﻣﺮور ﺑﺮ ﻋﺒﻮر ﺷﺎه و ﺧﺮوج ﺳﭙﺎه ازآب ﺳﻴﺎه‬ ‫در ﺳﺎل ﻋﻘﺮب و ﺑﻼء‪ ‬ﻋﺎم در ﻏﻴﺮ ﻓﺼﻞ و ﺧﺮاب ﻧﺰدﻳﻚ ري ﺑﺴﺎل ﻓﺼﻞ ﺧﺮﻳﻒ‪ 234‬و ﻣﻠّﺘﻲ ﺗﺎزه در زﻣﺎن ﻏﻴﺮ ﻧﻮ و ﻛﻬﻨﻪ‬ ‫راﺳﺖ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﻲ‪:‬‬ ‫ﺗﻮﺟﺎن ﻋﺎﻟﻤﻲ زان در ﻣﻴﺎﻧﻲ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:64‬‬ ‫ازﻣﻨﻪ و ﻛﻠﻤﺎت و ﺣﺮوف و ﻛﺘﺐ و اﻋﺪاد ﺗﻤﺎم در ﻣﻘﺎم ﺣﻘﺎﻳﻖ اﺷﺮف و اﺧﺲ‪ ‬و اﻗﻮي و اﺿﻌﻒ و ﻛﺜﻴﻒ و اﻟﻄﻒ دارﻧﺪ ﺗﺎ‬ ‫درﺟﻪ ﺳﻴﺎدت‪ ،‬ﺳﻴ‪‬ﺪ ﺣﻴﻮان اﻧﺴﺎن و ﺳﻴ‪‬ﺪ اﻧﺴﺎن اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء و ﺳﻴ‪‬ﺪ ﻋﻠﻢ ﺻﻐﻴﺮ ﻗﻠﺐ و ﻫﻜﺬا ﻫﺮﻳﻚ از زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن ﺳﻴ‪‬ﺪ‬ ‫‪ –227‬ﺳﻮر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺳﻮره‬ ‫‪ –228‬ﻫﺎرب‪ :‬ﻓﺮار ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –229‬ﺗﻨﻤﻴﻖ‪ :‬آراﺳﺘﮕﻲ و ﺷﻴﻮاﺋﻲ‬ ‫‪ –230‬رﻳﺎح‪ :‬ﺟﻤﻊ رﻳﺢ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺑﺎدﻫﺎ‬ ‫‪ –231‬ﺗَﻔﺮُس‪ :‬ﻫﻮﺷﻴﺎري – درﻳﺎﻓﺘﻦ و درك ﻛﺮدن‬ ‫‪ –232‬ﻧﻘّﺎد‪ :‬ﻧﻜﺘﻪ ﺳﻨﺞ‬ ‫‪ –233‬ﻋﺴﺞ‪ :‬ﮔﺮدن دراز ﻛﺮدن در رﻓﺘﺎر‬ ‫‪ –234‬ﺧﺮﻳﻒ‪ :‬ﭘﺎﻳﻴﺰ‬

‫‪68‬‬


‫دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:65‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺠﻤﻮﻋﺔ ﻣﻮﺟﻮداﺗﺴﺖ دﻛّﺎن ﻋﻄّﺎري ذاﺗﺴﺖ و از ﺟﺎن ﻫﺮ ذر‪‬ه در ﻧﺰد ﺣﻴﻮان و ﻧﻔﺲ آن ﺳﺮرﺷﺘﻪاﻳﺴﺖ‪ ،‬و اﮔﺮﭼﻪ‬ ‫ﻧﺒﺎت ﻫﻢ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﺧﻮد دار اﺳﺖ از ﻛﻞّ ﻟﻜﻦ ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻞّ آﻧﻬﺎ و داراي ﺳﺎﻳﺮ ﺣﻴﻮاﻧﺴﺖ و ﺑﺎز ﺟﺎﻣﻊ ﻛﻞّاﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:66‬‬ ‫ا‬

‫اﺛﺮ از ﺑﺎﻃﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮآﻳﺪ و ﺟﺴﻢ ﺑﻪ ﻗﻮ‪‬ه ﻗﻮي ﻛﺎرﻛﻦ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻏﻴﺮ ﺣﺲ‪ ‬و ﺟﺴﻢ و ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺤﺴﻮس ﺑﻪ‬ ‫ﺣﺲ‪‬ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺣﺴﻴ‪‬ﺖ ﺣﺲ‪ ‬ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺤﺴﻮس ﺑﻪ ذات ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ‪ ،‬اﺣﺴﺎس ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ ادراك از‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ دﻳﮕﺮاﺳﺖ و ﺟﺬب و دﻓﻊ وراي ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬اﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﻨﺴﻴ‪‬ﺖ و ﻋﺸﻖ ﻣﻴﻞ و ﻃﺒﻊ و اراده و ﻗَﺴﺮ ﺗﻤﺎم از ﺣﺲ‪‬ﺑﻴﺮوﻧﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﻛﺎرﻛﻦ و ﻣﻨﺸﺎء اﺛﺮ ﻧﻪ او ﺑﺨﻮد اﺳﺖ‪ ،‬او ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ از ﺧﻮد ﻫﺴﺘﻲ ﻧﺪارد‪ ،‬ﻧﻪ ذات و ﻧﻪ ﺻﻔﺖ و ﻧﻪ اﺛﺮ ﺑﻠﻜﻪ ﻣ‪‬ﺸّﻲءاو ﻛﺎرﻛﻦ‬ ‫اﺳﺖ اﮔﺮﭼﻪ ﺟﺎن ﺑﻘﻮ‪‬ت دﺳﺖ ﻛﺎرﻛﻦ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﺑﻪ اﺷﺎره ﭼﺸﻢ و ﺗﻤﻮ‪‬ج ﻫﻮا دﻫﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺪﻣﻴﺪن ﻫﻢ ﻛﺎرﮔﺸﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻏﻴﺐ اﺳﺖ از ﭘﺲ ﭘﺮده ﺑﻲﭘﺮده ﺗﻮاﻧﺪ ﭼﻪ ﺟﺎي ﭘﺮده ﺿﻌﻴﻒ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺪون واﺳﻄﻪ ﺟﺴﻤﻲ ﺟﺴﻢ را ﻇﻬﻮر داده آﺛﺎر را‬ ‫ﻧﻴﺰ ﺗﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:67‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮاي ﻇﻬﻮر ﺷﻬﻮت ﻃﻌﺎم و اﺧﺘﻴﺎر در ﺷﻬﻮت ﺑﺎه و اﺧﺘﻴﺎر ﻏﻀﺐ و ﻏﻠﺒﻪ در ﺑﺪن اﻧﺴﺎن ﻗﻮ‪‬هاﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﻧﺰد اﻫﻠﺶ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ در ﻫﺮ وﻗﺘﻲ در ﻣﻮﺿﻌﻲﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻞ ﺑﻪ آن ﺷﻬﻮت ﻣﻤﻨﻮع ﻳﺎ ﻓﺮاواﻧﺴﺖ ﻳﺎ اﻧﺰال دﻳﺮ ﻳﺎ آﺳﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ‬ ‫وﻗﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻄﻠﻮب و ﻃﺮزي ﻛﻪ ﻣﺮﻏﻮﺑﺴﺖ ﻏﻠﺒﻪ آﻳﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺻﺤ‪‬ﺖ و ﻣﺮض ﻳﺎﺑﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ اﺷﺎره ﺑﻪ آن ﺗﻨﻔّﺮ آﻳﺪ ﻳﺎ ﺗﺤﺒﻴﺐ زاﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻜﺬا‬ ‫ﻗﻮاي ﻏﻴﺒﻴ‪‬ﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺆﺛّﺮاﺳﺖ در ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ ﺑﺎﻃﻦ اﺷﻴﺎء آن را ﺑﺎﺧﺒﺮﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﺳﺘﺎره ﺳﻜﺰﻳﻠﺪوز و‬ ‫رﺟﺎل اﻟﻐﻴﺐ‪ ،‬رﻓﺘﻦ رو ﺑﻪ ﺳﻤﺘﻲ در روزي‪ ،‬و ﻫﺮ ﻓﻌﻠﻲ در وﻗﺘﻲ و اﻋﺘﺒﺎري ﻫﻢ ﺷﻲء اﺳﺖ و‪‬ﻫﻤﻲ ﻫﻢ ﺷﻲء اﺳﺖ‪ ،‬ﺷﻴﺌﻴ‪‬ﺖ‬ ‫ﻫﺮﺷﻴﺊ ﺑِﻤ‪‬ﺸﱠﺊ اوﺳﺖ اﻋﺘﺒﺎري ﻫﻢ ﺑﻪ او ﺣﻘﻴﻘﺖ دارد‪ ،‬و از ﻫﺮﻳﻚ از اﻳﻦ اﻣﻮر ﻧﻮع او واﻗﻊ اﺳﺖ و ﻋﻠﻢ ﻫﺮدو ﻣﺨﺘﺺ ﺑﻪ‬ ‫رﺟﺎل آﻧﺴﺖ‪ ،‬و ﻋﻠﻢ ﻫﺮ ﺷﺊ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﻧﺰد اﻫﻞ ﺑﻴﺖ و ﻫﺮ ﺻﻨﻔﻲ ﺑﻪ راﻫﻲ رﻓﺘﻪ ﻧﻮر آن ﺧﺪاﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ راﻫﻬﺎ را‬ ‫ﺑﻴﻨﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻣـﺎ ﺣـﺎوي ﺳـﺮّ ﻛﻦ ﻓـﻜﺎﻧﻴﻢ‬

‫ﻣـﺎ ﻧـﺴـﺨﻪ ﺟـﺎﻣـﻊ ﺟﻬـﺎﻧﻴﻢ‬

‫آن ﮔﻨـﺞ ﻧﻬـﺎن ﺑﻤـﺎﻋﻴـﺎن ﺷـﺪ‬

‫ﻣـﺎ ﺧـﻮد ﺑﻄﻠﺴـﻢ داﺳﺘـﺎﻧﻴـﻢ‬

‫ﺳﺮّ ‪:68‬‬ ‫وﺟﻮد را در ﺷﺪت و ﺿﻌﻒ ﺻﻔﺎت ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻛﻤﺎﻻت در ﺳﻴﺮ اﺳﺖ و ﺗﺠﻮﻫﺮ در ﺣﺮﻛﺖ و ﺣﺮﻛﺖ در ﺟﻮﻫﺮ‬ ‫ذاﺗﻴﺴﺖ ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ذر‪‬ات در ﻣﻴﻞ ﻇﻬﻮر در ﺟﺮﻳﺎن‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﻴﺪار ﺷﺪﻳﻢ ﻫﻤﻪ را ﺧﻮاب دﻳﺪﻳﻢ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:69‬‬ ‫ﻫﺮﺷﻴﺊ را ﺧﺎﺻﻴ‪‬ﺘﻲ و اﺛﺮﻳﺴﺖ‪ ،‬آن اﺛﺮ از وﺟﻮد اوﺳﺖ و وﺟﻮد در ﺣﺪ‪‬ي دﻳﮕﺮ در ﻣﻮﺿﻌﻲ دﻳﮕﺮ ﺟﻠﻮة دﻳﮕﺮﻛﺮد‪ ،‬و ﻟﻮازم‬ ‫ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ از ﻋﻴﻦ اﺷﻴﺎء اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮده‪ ،‬و ﻋﻴﻦ اﺳﺘﻌﺪادات و ﺗﺒﺪ‪‬ل اﺷﻴﺎء ﻫﻢ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ و اﺳﺘﻌﺪاد ﻫﻤﻪ‬ ‫در ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﻜﻤﻮن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺐ ِﺍﻻﱠﺍﷲ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﻤﻪ اﺳﺘﻌﺪاد‪ ‬ﻓﻲ اﺳﺘﻌﺪاد اﺳﺖ و داراي ﻛﻞّاﺳﺖ ﻛﻪ داراي ﻛﻞّ اﺳﺖ ﭘﺲ ﹸﻛﻞﱠ َﺷ ْﻲ ٍﺀﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷ ْﻲﺀٍ‪ ،‬ﻓﹶﻼ ﻭ ﺍﺍ ﹺﺟ َ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:70‬‬

‫‪69‬‬


‫ﻫﺮ ذر‪‬ه را اﺛﺮﻳﺴﺖ ﺣﺘّﻲ آﻧﻜﻪ ﻫﻴﭻ ﻣﺘﺄﺛّﺮ ﺑﻲاﺛﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺘﺄﺛّﺮ ﺑﻪ ﺟﻬﺘﻲ ﻣﺆﺛّﺮ اﺳﺖ ﺣﺘّﻲ ﻣﺎد‪‬ه ﻣﻌﺪوﻣﻪ را اﺛﺮ اﺳﺖ در ﻋﻠّﺖ‬ ‫ﺧﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از ﻳﻚ ﺟﻬﺖ ﻣﺘﺄﺛّﺮ ﻣﺆﺛّﺮاﺳﺖ و ﻣﻌﻠﻮل ﻋﻠﻴ‪‬ﺖ دارد‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﻋﻮاﻟﻢ ﻛﺎرﻛﻦ و ﻛﺎر ﻛﻦ ﻏﻴﺮﺣﻖّﻧﻴﺴﺖ ﻓﹶﻼﺍ َﺣ ْﻮ ﹶﻝﻭَﻻ‬ ‫ﷲ‪.‬‬ ‫ﻗﹸﻮﱠ ﹶﺓ ِﺍﻻﹼ ﺑﹺﺎ ِ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:71‬‬ ‫ﺣﺪوث ﻧﻔﺲ ﺑﺎ ﺗﻦ ﻣﻌﻠﻮم و ﺗﺮﻗﻴ‪‬ﺎت ﻧﻔﺲ از درﺟﻪ او‪‬ل ﻧﺒﺎﺗﻲ ﺗﺎ ﻋﻘﻞ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ واﺿﺢ و ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ ﺑﺎﻟﻘﻮ‪‬ه ﺷﺪن ﻣﺤﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫ﻗ‪‬ﺪم زﻣﺎﻧﻲِ آﻧﻬﺎ ﺑﻤﻌﻨﻲِ ﻣﺘﺼﻮ‪‬ر ﻏﻴﺮ ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ و ﻓﻨﺎء‪ ‬او ﺑﻔﻨﺎء‪ ‬ﺑﺪن ﺑﺎ ﺑﻘﺎء‪ ‬آﺛﺎر و ﺗﺠﺮّد ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺎت آن از ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺪوراﺳﺖ‪،‬‬ ‫آﺛﺎر ﻗﻮيا از ﻗﻮيا‪ ،‬ﻗﻮيا از ﺟﺎن‪ ،‬ﺟﺎﻧﻬﺎ از ﺟﺎنِ ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎﻣﻴ‪‬ﺖ ﺗﻤﺎم ﺑﻮﺟﻮد ﻧﺎﻗﺺ و ﺑﺎ ﻋﺪم ﻧﻘﺺ ﻧﺎﻗﺺ‪ ،‬ﻛﻤﺎل ﻧﺎﺗﻤﺎم‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:72‬‬ ‫ﻣﺒﺪء ﻧﻄﻖ ﺟﺎن و ﻫﻮش اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻄﻖ ﻟﺴﺎن ﺑﺘﺤﺮﻳﻚ ﻧَﻔَﺲ اﺳﺖ ﻟﺴﺎن را ﺑﺮ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻓﻢ‪ ،‬و ﺗﺤﺮﻳﻚ اراده ﺧﻮاﻫﺪ و اراده‬ ‫ﺣﻴﺎت و ﺣﻴﺎت ﻧﻤﻮ‪ ‬و ﻧﻤﻮ‪ ‬ﻋﻨﺎﺻﺮ و ﺣﺮﻛﺖ و ﺳﻜﻮن و آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ را ﻻزم دارد‪ ،‬و ﺑﺪون ﻗﻮاي ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ ﻧﻴﺰ ﻧﺸﻮد و ﻗﻮي‬

‫ا‬

‫ﻛﺎرﻛﻨﺎن و ﻧﻤﺎﻳﺸﻬﺎي ﺟﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ در ﻫﺮ ﺳﺨﻦ ﺗﻤﺎم ﻋﻮاﻟﻢ در ﻛﺎر اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد ﻋﻴﻦ ﻫﻤﻪ ﺷﻮد و ﻇﻬﻮر آﺧﺮت ﻧﻴﺰ ﮔﺮدد و ﺑﺮوز آﺛﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ در ﺗﻦ و‬ ‫ﺟﺎن‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:73‬‬ ‫‪236‬‬

‫‪235‬‬

‫ﮔﻮﻳﻨﺪ ا‪‬ﺑﺼﺎر ﺑﺨﺮوج ﺷﻌﺎع ﻳﺎ ﺑﻪ اﻧﻄﺒﺎع اﺳﺖ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗﻜﻴ‪‬ﻒ ﻫﻮاي ﻣﺠﺎوراﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻣ‪‬ﺒﺼ‪‬ﺮ در ﺟﺎي ﺧﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﻌﺎع ﭼﻴﺴﺖ؟ رﺳﻴﺪن ﺷﻌﺎع ﺑﻪ ﻣﺮﺋﻲ ﻳﺎ ﻧﻘﺶ ﺻﻮرت در ﺟﻠﻴﺪﻳ‪‬ﻪ‪ 237‬ﻳﺎ در ﻫﻮا ﭼﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ دارد ﺑﺎ آن ﺷﻲء؟ ﺧﺮوج ﭼﺮا؟‬ ‫اﻧﺘﻘﺎش‪ 238‬ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺮاي ﭼﻪ؟‬ ‫ﺗﻜﻴ‪‬ﻒ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟ ﭼﺮا ﺑﺪون اﻟﺘﻔﺎت ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻳﺪه ﻧﺸﻮد؟ و آﻧﭽﻪ ﭘﺲ از رﻓﺘﻦ ﻣﺮﺋﻲ ﺑﺎﻗﻴﺴﺖ درﻛﺠﺎﺳﺖ؟ اوﺳﺖ‬ ‫ﻳﺎ ﻏﻴﺮ او ﻣﺮﺋﻲ دو اﺳﺖ ﻳﺎ ﻳﻚ؟ ﻋﺮض اﺳﺖ ﻳﺎﺟﻮﻫﺮ؟ ﻋﺮض ﻋﻴﻦ ﺟﻮﻫﺮﺷﺪ ﻳﺎ ﺟﻮﻫﺮ ﻣﺒﺪ‪‬ل ﺑﻪ ﻋﺮض ﮔﺸﺖ؟ و ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ‬ ‫آواز ﺗﻤﻮ‪‬ج ﻫﻮاﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻤﻮ‪‬ج ﻫﻮا ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺖ ﺧﺎص‪ ‬و ﺟﻮﻫﺮ آواز ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺪ؟ اﻳﻦ ﻫﻴﺠﺎن ﻫﻮا را ﭼﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ اﺳﺖ ﺑﺎ ﻃﺮب‬ ‫ﻧﻔﺲ ﻳﺎ ﺣﺰن؟ و ﺗﻼﻣﺲ دوﻳﺪن و ادراك ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﻣﻼﺳﺖ‪ 239‬ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺛﺮ ﺑﺪل ﻧﻤﺎﻳﺪ؟ و ﻏﻀﺐ را ﻓﺮوﻧﺸﺎﻧﺪ! و ﺣﺐ را ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻴﺠﺎن آورد! و در ﺗﻤﺎم اﻋﻀﺎء و ﻗﻮيا ﻧﻔﻮذ ﻧﻤﺎﻳﺪ! و اﻳﻦ آﺛﺎر از ﺗﻦ ﺑﻴﺠﺎن ﭼﺮا ﻧﺸﻮد؟ و ﻗﻮ‪‬ه ﻣﻮدﻋﺔ‪ 240‬در ﻋﺼﺐ ﻣﻔﺮوش ﺑﺮ‬ ‫ﻟﺴﺎن ﻛﺪام اﺳﺖ؟ﭼﺮا ﺑﻐﻠﺒﻪ ﺧﻠﻄﻲ‪ 241‬ﻇﻬﻮر ﻧﺪارد! و در ﻣﺬاﻗﻲ‪ 242‬ﺑﻄﻮري ﺧﺎص‪ ‬ﺟﻠﻮه دارد! ﺗﻠﺦ ذاﺋﻘﻪ ﺷﻴﺮﻳﻦ دﻳﮕﺮﻳﺴﺖ و‬

‫‪ –235‬ﺗﻜﻴ‪‬ﻒ‪ :‬ﺑﻪ ﻛﻴﻔﻴﺘﻲ در آوردن‬ ‫‪ –236‬ﻣ‪‬ﺒﺼ‪‬ﺮ‪ :‬دﻳﺪه ﺷﺪه‬ ‫‪ –237‬ﺟﻠﻴﺪﻳ‪‬ﻪ‪ :‬ﻃﺒﻘﻪ اي اﺳﺖ از ﻃﺒﻘﺎت ﭼﺸﻢ و آن ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻋﺪﺳﻲ اﻻﺳﺘﻴﻚ ﭼﺸﻢ اﺳﺖ و ﻣﻴﺎن ﻋﻨﺒﻴﻪ و زﺟﺎﺟﻴﻪ ﻗﺮار دارد‪.‬‬ ‫‪ –238‬اﻧﺘﻘﺎش‪ :‬ﻧﻘﺶ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ‬ ‫‪ –239‬ﻣﻼﺳﺖ‪ :‬ﻧﺮﻣﻲ‬ ‫‪ –240‬ﻣﻮدﻋﻪ‪ :‬ﺑﻪ ودﻳﻌﺖ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه‬ ‫‪ –241‬ﺧﻠﻄﻲ‪ :‬ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ ﺧﻠﻂ‪ ،‬آﻣﻴﺨﺘﻦ‬ ‫‪ –242‬ﻣﺬاﻗﻲ‪ :‬ﻃﻌﻢ‪ ،‬ﻣﺰه‬

‫‪70‬‬


‫ﺗَﻔَﻪ‪ 243‬دﻳﮕﺮي و راﻳﺤﻪ ﻛﺪام اﺳﺖ؟‬ ‫واﺳﻄﻪ ﺑﺮدن او ﭼﻴﺴﺖ؟ و ﺗﻜﻴ‪‬ﻒ ﻫﻮا و ﺧﻮردن ﺑﺤﻠﻤﻪ دﻣﺎغ ﭼﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒ��� دارد ﺑﺎ ادراك ﺑﻄﻦ دﻣﺎغ! و ﻣﻐﺰ ﺳﺮ را ﭼﻪ اﺛﺮ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﻮرت ﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎ آواز ﺷﻨﻮد‪ ،‬ﻳﺎ ﺧﻴﺮ و ﺷﺮ ﺗﻤﻴﺰ دﻫﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺿﺒﻂ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﭼﺮا ﺑﻴﺠﺎن ادراك ﻧﻜﻨﺪ و ﺗﺨﻴ‪‬ﻞ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﺻﻮرت ﻧﺘﺮاﺷﺪ؟! اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻴﭻ ﻳﻚ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺠﺰ ادراك و ادراك از ﻧﻔﺲ اﺳﺖ و ﻣﺎد‪‬ي ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺪون ﺗﻦ ﻛﺎرﻛﻨﺪ و ﭘﻲ ﺑﻪ‬ ‫زﻣﺎن ﺑﻌﺪ و ﻗﺒﻞ و ﻣﻜﺎن ﺑﺮد و اﺟﺘﻤﺎع ﮔﺬﺷﺘﻪ و آﻳﻨﺪه در ﻣﻘﺎم ادراك ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻣﺴﻤﻮع و ﻣﺒﺼﺮ و ﻣﻠﻤﻮس و ﻣﺬوق و ﻣﺸﻤﻮم و ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻞ و ﻣﺤﻔﻮظ و ﻣﺪرك ﻛّﻼً‪ ،‬ﺣﺴ‪‬ﺎً ﻳﺎ ﺧﻴﺎﻻً ﻳﺎ ﻋﻘﻼً ﺗﻤﺎم ﻇﻬﻮر ﻧﻔﺲ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬اﻓﺎﺿﻪ ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ در آن ﻣﻮﻗﻊ اﺣﺴﺎس ﻇﻬﻮر ﻧﻔﺲ ادراك از ﻧﻔﺲ ﺗﻌﻘّﻞ از اوﺳﺖ‪ .‬در ﻣﺤﻞّ ﻣﺴﺘﻌﺪ ﺗﻤﺎم ﻣﺠﺮّدﻧﺪ و‬ ‫از ﺟﺴﻢ ﺑﻴﺮون از ﺧﻮد و ﺑﺨﻮد اﺳﺖ ﻣﺆﺛّﺮﺧﻮد ﻣﺘﺄﺛّﺮ ﺧﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﻤﻪ را ﺗﺤﻘّﻖ اﺳﺖ و ﻧﻔﺲ در ﻫﺮ ﻣﻘﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ او ﺷﻮد و ﺑﻤﻘﺎم اوﺗﻨﺰّل ﻧﻤﺎﻳﺪ و از ﺟﻨﺲ او اﻇﻬﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻜﺬا ﺟﺎن ﻛﻞّ‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻌﺪاد اﻓﺎﺿﻪ و اﺷﺮاق ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻓﻴﺾ ﺑﺨﺸﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:74‬‬ ‫ﺧﻴﺎﻟﻲ ﻧﻔﺲ را آﻳﺪ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺪادات ﺳﺎﺑﻘﻪ و ﺣﺰن و ﻃﺮب در ﻧﻔﺲ آورد‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ ﻣﻈﻬﺮ در ﺧﻮد اﺛﺮ ﻛﺮد‪ ،‬از ﺟﺎن‬ ‫آﻣﺪ و ﺑﺠﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ اول ِﺍﻧّﺎِﻟﻠﹼ ِﻪ ﺛﺎﱐ ِﺍﻧّﺎ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﺭﺍ ﹺﺟﻌُﻮ ﹶﻥ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:75‬‬ ‫ﻫﺮﺟﺎن را ﻗﻮاﺋﻴﺴﺖ ﻛﺜﻴﺮه و اﻣ‪‬ﻬﺎت ﻗﻮاي ﺣﻴﻮاﻧﻲ ده اﺳﺖ و ﺟﻨﻮد آﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎرﻧﺪ‪ ،‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻗﻮاي ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﻪ دارد ﻧﻔﺲ ﻫﻜﺬا‬ ‫ﻗﻮاي اﺧﻼﻗﻴ‪‬ﻪ و روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﻪ دارد و ﻗﻮاي ﻋﻘﻼﻧﻴ‪‬ﻪ ﺗﻔﺎوت آﻧﻬﺎ زﻳﺎدﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻫﺮ ﻧﻔﺴﻲ داراي ﻗﻮ‪‬هاﻳﺴﺖ ﻛﻪ دﻳﮕﺮي ﻧﺪارد‪ ،‬ﻣﻮرﭼﻪ ﻛﻮﭼﻚ را ﺷﺎﻣ‪‬ﻪ زﻳﺎدﺗﺮ از ﺑﺰرگ اﺳﺖ و ﮔﺮﺑﻪ را ﺷﺎﻣ‪‬ﻪ زﻳﺎد و اﺳﺐ‬ ‫را ﺑﺼﺮ ﺗُﻨﺪ و آﻫﻮ را دوﻳﺪن و ﻣﻮش را ﺗﺰوﻳﺮ ﻧﻤﻮدن و ﻧﺤﻞ را ﻧﻈﺎم و اﻧﺴﺎن را ﻛﻼم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻧﻔﻮس اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﻪ ﻳﻜﻲ را ﺷﻌﺮ ﻣﺤﻔﻮظ و ﻳﻜﻲ ﻧﺜﺮ را دارا و ﻳﻜﻲ در اداي ﺷﻌﺮ ﺑﺎﻟﺒﺪاﻫﻪ ﺣﺎﺿﺮ و ﻳﻜﻲ در ﭘﺮداز ﻧﺜﺮ ﻧﺎﻇﺮ اﺳﺖ و‬ ‫ﻳﻜﻲ در ﻣﺤﻀﺮ ﺻﺮّاف و دﻳﮕﺮي در ﻣﻨﺒﺮﺣﺮّاف و ﻳﻜﻲ در ﭘﺮداز ﮔﺰاف اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻌﻀﻲ اذﻫﺎن آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﭼﺎﻻك اﺳﺖ‪ ،‬و‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ ﻓﺮاﺳﺖ ﺻﺤ‪‬ﺖ و ﻣﺮض را ﻧﻘﺎّدﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ در ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ اوﺻﺎف وﻗّﺎد‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ذﻫﻦ آﻧﻬﺎ ﻣﻤﻴ‪‬ﺰ ﺧُﻠﻖ از ﺗﺨﻠّﻖ و‬ ‫اﺧﻼق از آﺛﺎر‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ داراي ﺻﻔﺖ ﻋﻠﻢ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ را ﺣﻠﻢ زﻳﺎده ﺑﻌﻀﻲ را ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺑﻌﻀﻲ را ﻓﻄﺎﻧﺖ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎر‬ ‫ﺑﻠﻴﺪي‪ 244‬ﻛﻪ در ﻓﻨّﻲ ﺧﺎص‪ ‬ﻳﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ و ﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻋﺎﻗﻠﻲ ﻛﻪ از ﺧﺪاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﹶﻛ ْﻢ ﻋﺎ ِﻗ ﹴﻞ ﻋﺎ ِﻗ ﹴﻞ ﹶﺍ ْﻋَﺘﻴْﺖ ﻣَﺬﺍﻫِﺒ ُﻪ‬

‫ﻭَﺟﺎ ِﻫ ﹴﻞﺟﺎ ِﻫ ﹴﻞ َﺗﻠﹾﻘﺎﻩُ َﻣ ْﺮﺯُﻭﻗًﹰﺎ‬

‫ﻫ ﹶﺬَﺍ ﺍﻟﱠﺬﻱ َﺗ َﺮ َﻙ ﺍﹾﻟﺎﹸﻭﻫﺎ َﻡ ﺣﺎِﺋ َﺮ ﹰﺓ‬

‫ﺻﻴﱠ َﺮ ﺍﻟﹾﻌﺎِﻟ َﻢ ﺍﻟﻨّﺤْﺮﻳ َﺮ ﹺﺯﻧْﺪﻳﻘﹰﺎ‬ ‫َﻭ َ‬

‫ﺳﺮّ ‪:76‬‬ ‫ﻗﻮ‪‬ه ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ در ﺟﺴﻢ ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻪ ﺟﺎي ﻗﻮ‪‬ه روﺣﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻗﻮ‪‬ه ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﻛﺎرﻛﻦ و ﮔﻤﺎﺷﺘﮕﺎن ﺣﻀﺮت ﻳﺰداﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫از ﻗﻮ‪‬ة ﺑﻲﺷﻌﻮر ﺻﻮرﺗﺒﻨﺪي ﭼﮕﻮﻧﻪ آﻳﺪ؟ و ﻣﻮاﻓﻘﺖ و ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ را از ﻛﺠﺎ داﻧﺪ؟ و ﻣﺠﺮّد را ﺑﺎ ﻣﺎد‪‬ي ﭼﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ اﺳﺖ؟ و ﻫﻤﻪ‬ ‫از ﻣﻼﺋﻚ ﺣﻖّ اﺳﺖ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻣﺠﺮّد از ﻣﺎد‪‬ه ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻄﺒﻊ ﻛﺎرﻛﻦ در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﺤﺼﻮر ﻣﻲﺑﻮد ﭘﺮواز ﻧﻤﻲداﺷﺖ‬ ‫اﮔﺮ ﻣﺄﻣﻮر ﻧﻤﻲﺑﻮد در ارض ﺗﻦ ﺟﺎ ﻧﻤﻲﮔﺮﻓﺖ َﻳ ﹾﻔ َﻌﻠﹸﻮ ﹶﻥ ﻣﺎُﻳ ْﺆ َﻣﺮُﻭ ﹶﻥ‪.‬‬ ‫‪ –243‬ﺗﻔﻪ‪ :‬ﺣﺮارت ﺑﻮد ﻳﻌﻨﻲ ﮔﺮﻣﻲ‬ ‫‪ –244‬ﺑﻠﻴﺪي‪ :‬ﺑﻼدت‪ ،‬ﻛﻮدﻧﻲ‪ ،‬ﻛﻮرﻓﻬﻤﻲ‬

‫‪71‬‬


‫ﺳﺮّ ‪:77‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﮕﻮﺋﻲ ﭘﺲ ﺷﺮور ﻫﻢ از ﻣ‪‬ﻠَﻚ اﺳﺖ! ﺟﻮاب آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻓﺎﻋﻞ ﺷﺮّ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﻣﻠﻚ اﺳﺖ ﻛﺎرﻛﻦ و ﻣﺠﺮّد و ﻧﻮراﻧﻴﺴﺖ و‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ‪ ،‬و در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻠﻚ اﻓﺘﺎده و در ﻛﺎر و ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﺼﻮرت ﻋﺒﺎدت ﮔﺮﻓﺘﺎر‪ ،‬اﻣﺎ از ﺟﺎد‪‬ة ﺻﺤﻴﺤﻪ ﻣﺘﻤﺮّد و از ﺧﻂّﻧﻴﻜﻮﺋﻲ ﻣﻨﻔﺮد‬ ‫اﺳﺖ ﺧﻮد را در ﻣﻠﻚ اﻧﺪاﺧﺘﻪ و در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده اﻣﺎ ﻣﺨﻞّاﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ و راﻫﺰن ﻋﺒﻮدﻳ‪‬ﺖ و ﺑﺮﻧﺪه اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻠﻜﻮﺗﻴ‪‬ﺖ‬ ‫دارد اﻣﺎ رﺟﻴﻢ ﮔﺸﺖ و در ﻋﻴﻦ ﻗﺮب ﺑﻌﻴﺪ و ﻣﻠﻌﻮن و ﻣﻄﺮود ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﺎم ﺑﻮاﻟﺤﻜﻢ از اﺳﺘﻜﺒﺎر ﺑﻮﺟﻬﻞ ﺷﺪ ﻧﺎم او‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن ﮔﺮدﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﺑﺠـﺎ آورد و ﮔﺸـﺘﺶ ﻃﻮق ﻟﻌﻨﺖ‬

‫ﻳﻜﻲ ﻫﻔﺘﺼﺪ ﻫﺰاران ﺳﺎﻟﻪ ﻃﺎﻋﺖ‬

‫اﺿﻼل ﺻﻔﺖ ﻗﻬﺮ رﺣﻤﺎن اﺳﺖ ﻣﻀﻞّﻳﻜﻲ از اﺳﻤﺎء‪ ‬ﻳﺰداﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻧﺎر ﻣﻲﺳﻮزاﻧﺪ اﻣﺎ ﮔﺮم ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺷﻴﻄﺎن ﹶﻟﹸﺎﻏﹸﻮَﻳﻨﱠ ُﻬ ْﻢ ﮔﻔﺖ و‬ ‫ﮔﻤﺎن ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣ‪‬ﻠﻜﻲ وراي ﻣ‪‬ﻠﻚ ﺣﻖّ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻗﺪرت و ﺟﺎن او ﻋﻠﻢ و روان او از ﺣﻖّ اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﮓ ﭘﺎﺳﺒﺎن‬ ‫ﮔﻴﺮﻧﺪه آﻳﻨﺪﮔﺎن اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﺳﺮ زﻧﺠﻴﺮ ﺑﺴﺘﻪ آن آﺳﺘﺎﻧﺴﺖ َﻭ ِﻛﻠﹾﺘﺎ َﻳ َﺪْﻳ ِﻪ ﻳَﻤﲔٌ‪.‬‬

‫ﺳﺮّ ‪:78‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﻴﻦ ﻣﻠﻞﮔﻮﻳﻨﺪﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺎدث اﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﺪوث زﻣﺎﻧﻲ؛ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺗﺎرﻳﺨﻲ‪ ،‬و ﻳﻬﻮد ﺗﺎرﻳﺨﻲ‪ ،‬و ﻣﻬﺎﺑﺎدﻳﺎن‪ 245‬ﺗﺎرﻳﺨﻲ‪،‬‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺗﺎرﻳﺦ آﻧﻬﺎ و ﻫﻨﻮد‪ 246‬دورﺗﺮ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ او‪‬ﻟﻲ دارد‪ ،‬و ﺑﻌﺾ ﻃﺒﻴﻌﻴ‪‬ﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﻛﻪ ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ ﺑﺎﺟﺰاء‪ ‬ﻻﻳﺘﺠﺰّي او‪‬ل زﻣﺎﻧﻲ ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ‬ ‫ﺑﺪون ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺎرﻳﺦ‪ ،‬و ﺑﻌﺾ ﺣﻜﻤﺎء ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ ﺑﻘ‪‬ﺪم زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﻴﺾ ﺣﻖّ داﺋﻢ اﺳﺖ و ﻻزﻣﻪ ذات ﺻﻔﺎت و اﺳﻤﺎء‪ ،‬و اﺷﻴﺎء‬ ‫ﻣﻈﺎﻫﺮاﺳﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻘﺎط داﻳﺮه وﺟﻮد در داﺋﺮه ﻻزم اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ ﺗﺠﺎوز ﻧﻤﻮده ﺑﻘ‪‬ﺪم ذاﺗﻲ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ اﻋﻴﺎن در ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻠﻢ ﻗﺒﻞ از زﻣﺎن ﺑﻮده و وﺟﻮد ﺧﺎرج اﺳﺖ از زﻣﺎن‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﻫﻤﻪ ﻗﺪﻳﻢ ﺑﺎﺷﺪ و اﮔﺮ ﺣﺎدث ﺑﺎﺷﺪ اﻧﻔﻜﺎك ﻣﻌﻠﻮل از ﻋﻠّﺖ ﻻزم آﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺄﻣ‪‬ﻞ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻫﺴﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﻫﺴﺖ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺣﺎدث ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﻴﺴﺖ از اﺷﻴﺎء ﺟﺰ ﻫﺴﺘﻲ و ﺣﺪوث زﻣﺎﻧﻲ زﻣﺎن ﺗﺴﻠﺴﻞ آورد و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺣﺎدث‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ؟ و ﺣﺎدث را ﭼﻪ رﺑﻂ ﺑﻪ ﻗﺪﻳﻢ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﺪﻳﻢ ﺑﺎﺷﺪ؟ ﻣﺠﻤﻮع ﺣﻮادث و ﺣﺪوث ﺣﻮادث ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﺮ ذر‪‬ه‬ ‫ﺑﺨﻠﻊ و ﻟﺒﺲ ذاﺗﻲ آن ﺑﻪ آن ﺣﺎدث اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:79‬‬ ‫ﻋﻠﻮ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻔﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﻔﻞ در ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻌﻠّﻮ اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ ﺳﺎﻓﻞ ﻣﺤﺎط اﺳﺖ ﻣﻠﻚ‪ ‬ﺟﺎﺋﻲ از‬ ‫ﻣﺸﺮق و ﻣﻐﺮب و ﺗﺤﺖ اﻻرض و ﻓﻮق اﻟﺴ‪‬ﻤﺎء ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﮔﻔﺖ ﻣ‪‬ﻦ اﷲ آﻳﻢ اﻳﻦ آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ در ﻋﻮض ﻫﻤﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﻧﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﺣﺎﻃﻪ ﺗﺎﻣ‪‬ﻪ دارد و ﻧﻪ ﻣﺤﺎط ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ اﺣﺎﻃﻪ ﻧﺪارد‪ ،‬اﺣﺎﻃﻪ ﺗﺼﺮّف اﺳﺖ و داراﺋﻲ و ﺗﺴﺨﻴﺮ آن ﭘﺲ ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ‬ ‫اﺣﺎﻃﻪ دارد ﺑﻪ ﺗﻦ‪:‬‬ ‫ﻛـﺎر ﻓـﺮﻣـﺎي آﺳﻤـﺎن ﺟﻬﺎن‬

‫آﺳﻤﺎنﻫﺎ اﺳﺖ در وﻻﻳﺖ ﺟﺎن‬

‫اﮔﺮ ﺣﻖّ در ﺟﻬﺖ ﺑﻮدي ﻣﺤﺪود ﺷﺪي و ﻣﻌﻴ‪‬ﻦ ﮔﺸﺘﻲ و ﻣﻮﺻﻮف ﺑﻮدي و ﻧﻬﺎﻳﺖ داﺷﺘﻲ و ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﺑﻮدي و ﺑﺎ ﺧﺒﺮﻧﺒﻮدي َﻭﻫُ َﻮ‬ ‫ﹺﺑ ﹸﻜﻞﱢ َﺷ ْﻲ ٍﺀﻣُﺤﻴﻂﹲ‪.‬‬ ‫‪ –245‬ﻣﻬﺎﺑﺎدﻳﺎن‪ :‬ﻳﻜﻲ از ﺷﻬﺮﻫﺎي آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺑﺎﺧﺘﺮي‬ ‫‪ –246‬ﻫﻨﻮد‪ :‬ﻫﻨﺪي‬

‫‪72‬‬


‫ﺳﺮّ ‪:80‬‬ ‫ﻣﺠﻤﻮع ﻣﻤﻜﻨﺎت ﺣﺎدث و ﻣﻌﻠﻮل و ﻣﻤﻜﻦ ﻋﻴﻦ ﺣﺎدث اﺳﺖ و ﻋﺪﻣﻲ و ﺑﺎﻗﻲ وﺟﻪ اﷲ وﺟﻮدﻳﺴﺖ ﻛﻪ ازﻟﻲﺳﺖ و اﺑﺪي‪:‬‬ ‫ﻧـﻪ ﺣـﻖ ﺑﻨﺪه و ﻧـﻪ ﺑﻨﺪه ﺧﺪا ﺷﺪ‬

‫ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﺑـﻮد ﻛـﺰ ﻫﺴـﺘﻲ ﺟـﺪا ﺷﺪ‬ ‫وﺟﻮد از روي ﻫﺴﺘﻲ ﻻﻳﺰال اﺳﺖ‪.‬‬

‫از ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( از ﻗﺒﻞ آدم و ﻋﺎﻟﻢ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ؟ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﮔﺮ ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﭙﺮﺳﻲ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﻋﺎﻟﻢ و آدﻣﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﻮد‪ ،‬و ﺳﺆال ﻣﻮﺳﻲ )ع( از‬ ‫ﺐ َﻭ ﺍﹾﻟﻘﹶﺪ ُﱘ ﻭﺍﺟﺐ َﻭ ﺍﹾﻟﻤُ ْﻤ ِﻜﻦُ ﺣﺎ ِﺩﺙﹲ‬ ‫ﺐ ﹶﻟ ْﻢ ﻳُﻮ َﺟ ْﺪ ﻭَﻣﺎ َﻭ َﺟ َﺪ َﻭ َﺟ َ‬ ‫ﺠ ْ‬ ‫ﺣﻖ از ﺑﺪو دﻧﻴﺎ و دورهﻫﺎي آن ﻣﻌﺮوﻓﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺍﻟﺸﱠ ْﻲ ُﺀ ﻣﺎﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹺ‬ ‫ﺣﺪ‪ ‬وﺟﻮد ﺣﺎدث اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:81‬‬ ‫اﻧﻌﻘﺎد ﻛﻮﻫﻬﺎ ﻛﻪ اﺳﺘﺨﻮاﻧﻬﺎي ارﺿﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎري ﺟﺰو ﻛﺮه‪ ‬ﻣﺨﻠﻮق اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺨﻠﻮﻗﻴ‪‬ﺖ ﻛﺮه‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ در ﺗﻚ درﻳﺎﻫﺎ در آﺑﻬﺎي‬ ‫ﺷﻮر ﺗﺤﺠ‪‬ﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ و ﭘﺲ از ﻛﺸﻴﺪه ﺷﺪن آﺑﻬﺎ ﺑﻄﺮﻓﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن ﻃﺮف رگ رگ ﺷﺪه و ﺑﻪ آﻣﺪن ﺳﻴﻠﻬﺎ در‪‬هﻫﺎ ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪه و‬ ‫ﺑﻮﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ و ﺧﺮوج اﺑﺨﺮه‪ 247‬ﻏﻠﻴﻈﻪ از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪه و ﺑﻪ ﺗﺼﺎدم ﻃﻮﻓﺎن ﻳﺎ ﺳﻴﻞ ﺑﻪ اﻃﺮاف ﻧﻘﻞ ﺷﺪه‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺷﺮارات ﻧﺎر ﻛﻮﻫﻬﺎي دورة او‪‬ل ﺷﺪه و ﺑﻌﺾ ﻛﻮﻫﻬﺎ از ﻃﻮﻓﺎن او‪‬ل ﺑﻬﻢ رﺳﻴﺪه و ﺑﻌﻀﻲ از دوم و ﻫﻜﺬا‪.‬‬ ‫و ﮔﻮﻳﻨﺪ در ﻣﻮاﺿﻊ او‪‬ل ﺟﺰ ﺳﻨﮓ ﻧﺒﺎﺷﺪ در ﺛﺎﻧﻲ ﺟﺰ ﻧﺒﺎت و در ﺛﺎﻟﺚ آﺛﺎر ﺣﻴﻮان و در راﺑﻊ آﺛﺎر اﻧﺴﺎن ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﻟﻜﻦ اﻳﻦ‬ ‫دورات ﺷﺒﻴﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﺎري ﻛﻪ ﻋﻮام ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻃﻮﻓﺎﻧﻬﺎ و ﺳﻴﻞﻫﺎ و اﻧﻘﻼبﻫﺎ و ﺗﺤﺠ‪‬ﺮﻫﺎ و از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪﻧﻬﺎ رﻧﻮد ﺧﺮاﺑﺎت ﻳﺎد ﻣﻲدﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺸﻤﺎره ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻓﺮﻣﻮد ﹶﺍﻧَﺎ ﺻﺎ ِﺣﺐُ‬ ‫ﺕ‪:‬‬ ‫ﺍﻟﺪﱠﻭﻻ ِ‬ ‫ﺕ ﹶﺍﻧَﺎ ﺻﺎ ِﺣﺐُ ﺍﻟﺪﱠﻭﺭﺍ ِ‬ ‫ﺕ ﹶﺍﻧَﺎ ﺻﺎ َﺣﺐُ ﺍﹾﻟﻜﹶﻮﺭﺍ ِ‬ ‫ﻣـﺎﺋـﻴـﻢ ﻣـﺪﻳــﺮ دور آدم‬

‫ﻣﻘﺼـﻮد ز ﺧـﻠﻘﺖ دو ﻋـﺎﻟﻢ‬

‫ﺳﺮّ ‪:82‬‬ ‫ﻋﻠﻮ‪‬ﺟﻬﺖ ﺑﻲﺟﻬﺘﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺠﺮّد و ﺳﻔﻞ ﺟﻬﺖ ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﻣﺎد‪‬ه اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﻠﻮك و ﺳﻴﺮ در درﺟﺎت ﻻﻬﻧﺎﻳﺔ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫راه ﻧﻪ اَﻳ‪‬ﻨﻲ‪ 248‬اﺳﺖ و ﻧﻪ زﻣﺎﻧﻲ و ﻧﻪ و ﺿﻌﻲ واﺳﻄﻪ ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬در ﺟﺎن ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎ و ﻣﺠﺮّد ﺷﻮ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﺒﻮب‬ ‫رﺳﻲ‪ ،‬دﻳﺪه ﺑﻪ ﻧﻮر ﺟﺎن ﺑﺎز ﻧﻤﺎ و ﺑﺨﻮد او را ﺑﺒﻴﻦ‪ ،‬ﻧﻪ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﺤﺪود و ﻧﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺴﻢ‪:‬‬ ‫ﻛﺠـﺎ او ﮔﺮدد از ﻋـﺎﻟﻢ ﻫﻮﻳﺪا‬

‫ﻫﻤﻪ ﻋـﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﻧﻮر اوﺳﺖ ﭘﻴﺪا‬ ‫****‬

‫ﻣﻘﻴـّﺪ ﺟـﺰ ﻣﻘﻴـّﺪ ﺑﻴﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫اﮔﺮ ﻣﻄﻠﻖ ﺷﻮي ﻣﻄﻠﻖ ﺑﺒﻴﻨﻲ‬

‫ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ ﺑﻪ اﻣﺮ ﭘﻴﺮ ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺮي ﭼﻤﻮش ﺳﻮار ﺷﺪم‪ ،‬و ﺑﻔﻜﺮ او را ﻟﺠﺎم ﻧﻤﻮدم و ﻋﺼﺎي ذﻛﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻢ‪ ،‬ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮ‬ ‫ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪم و ﭼﺸﻢ دل ﮔﺸﻮدم ﺣﻴ‪‬ﻪ ذﻛﺮ راﺣﻴ‪‬ﻪ‪ 249‬دﻳﺪم و ﻣﺮده ﻓﻜﺮ را زﻧﺪه ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﺑﻴ‪‬ﺪ‪ ‬ﺑﻴﻀﺎء ﻗﺎﻃﺮ را رام ﻧﻤﻮدم دﺳﺘﻲ ﺑﻪ‬ ‫ﭼﺸﻢ ﻛﺸﻴﺪم ﻗﺎﻃﺮ اﺳﺒﻲ ﺗﻴﺰ ﺗﻚ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪ ﭼﺸﻢ ﺑﻨﺪي ﺧﺪاﺋﻲ رﻓﺘﻢ اﺳﺐ را اﻧﺴﺎن ﺑﺎ ﺷﺸﺼﺪ ﺑﺎل دﻳﺪم ﺑﺮ ﺑﺎل او ﺳﻮار‬ ‫ﺷﺪم و ﻫﻴﺒﺘﻲ زدم ﻣﺮا ﭘﺮواز داد؛ ﺑﻪ آﺳﻤﺎن او‪‬ل ﻛﻪ رﺳﻴﺪم ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺮﺣﺒﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ و ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎز ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﺑﻪ‬ ‫آﺳﻤﺎن دو‪‬م ﻣﺮا ﺑﺮد آﻧﻘﺪر ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ وﺻﻒ و ذﻛﺮ ﻧﻤﻲآﻣﺪ ﻧﮕﺎه ﻛﺮدم ﻫﻤﻪ را ﺧﻼء و ﭘﺮ از ﻣ‪‬ﻠَﻚ دﻳﺪم ﻻ َﺧ ﹶﻠﹶﺎ َﺀ َﻭ ﻻ‬ ‫‪ –247‬اﺑﺨﺮه‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺑﺨﺎر‪ ،‬ﺑﺨﺎرﻫﺎ‬ ‫‪ –248‬اَﻳﻨﻲ‪ :‬دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻣﻜﺎن دارد‬ ‫‪ –249‬ﺣﻴﺔ‪ :‬ﻣﻮﻧﺚ ﺣﻴﺎت ﻳﻌﻨﻲ زﻧﺪﮔﻲ‬

‫‪73‬‬


‫َﻣ ﹶﻠﹶﺎ َﺀ ﺑﻪ وﺻﻒ ﻧﮕﻨﺠﺪ ﺣﻴﺮان ﺷﺪم‪ ،‬و ﻣﺒﻬﻮت ﮔﺸﺘﻢ ﺑﻴﻬﻮش اﻓﺘﺎدم‪ ،‬ﭼﺸﻢ ﮔﺸﻮدم دﻳﺪم در ﻓﻮق آﺳﻤﺎن ﻣﺮا ﮔﺬاﺷﺖ ﺑﺰﻳﺮ‬ ‫ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻢ ﺗﻤﺎم را ﺗﺎرﻳﻚ دﻳﺪم ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻢ ﺗﻤﺎم ﻧﻮر ﺑﻮد راه ﺑﻪ ﺟﺎﺋﻲ ﻧﻤﻲﺑﺮدم! ﺧﻮد را ﮔﻢ ﻧﻤﻮدم ﻣﺎت و ﻣﺘﺤﻴ‪‬ﺮ ﺷﺪم!‬ ‫ﺨﺖُ ﻓﻴ ِﻪ ِﻣ ْﻦ ﺭُﻭﺣﻲ ﺻﻮرت ﻳﺎﻓﺖ!ﻣﻦ ﺑﻴﺮون ﺷﺪم او درآﻣﺪ ﻧﻮري دﻳﺪم ﻧﻮراﻧﻲ ﺑﻪ ﻗﺪﻣﺶ اﻓﺘﺎدم‬ ‫دﻳﺪم ﻣﺮده ﺟﺎن ﮔﺮﻓﺖ َﻭ َﻧ ﹶﻔ ْ‬ ‫و ﻋﺸﻖ ﺑﺎزي ﻧﻤﻮدم ﭼﺸﻢ ﮔﺸﻮدم‪ ،‬ﻧﻪ ﻣﻨﻲ دﻳﺪم و ﻧﻪ اوﺋﻲ و ﻧﻪ آﺳﻤﺎﻧﻲ و ﻧﻪ ﻧﻮري و ﻧﻪ ﻇﻠﻤﺘﻲ دﻳﺪم ﻫﻤﻪ اوﻳﻢ!ذﻛﺮ و ذاﻛﺮ‬ ‫و ﻣﺬﻛﻮر ﻓﻜﺮ و ﻣﺘﻔﻜّﺮ و ﻣﻨﻈﻮر ﻫﻤﻪ ﻳﻜﻲ ﮔﺸﺘﻪ! ﺧﻮد را در آﺋﻴﻨﻪ او دﻳﺪم او را درآﺋﻴﻨﻪ ﺧﻮد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﺑﻲ اوﺋﻲ و‬ ‫ﺗﻮﺋﻲ!‬ ‫ﻛﻪ در وﺣﺪت ﻧﺒـﺎﺷﺪ ﻫﻴﭻ ﺗﻤﻴﻴﺰ‬

‫ﻣﻦ و ﻣﺎ و ﺗﻮ و او ﻫﺴﺖ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ‬

‫ﻒ ﺷﻨﻴﺪم‪ ،‬ﻣﻮﺳﻲوار ﻋﺼﺎ را ﺑﺪﺳﺖ‬ ‫ﺨ ْ‬ ‫ﺑﭙﺎي ﻧﻈﺮﺧﺮاﻣﺎن ﺧﺮاﻣﺎن ﭘﻠّﻪ ﭘﻠّﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ آﻣﺪم ﺑﻪ آﺳﻤﺎن او‪‬ل رﺳﻴﺪم ﻧﺪاي ُﺧﺬﹾﻫﺎ ﻭَﻻَﺗ َ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻓﺮﻋﻮﻧﻴﺎن را ﻣﻐﻠﻮب ﻧﻤﻮده ﻟﻨﮕﺎنوار ﺑﺎ ﻋﺼﺎ آﻣﺪم ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ رﺳﻴﺪم ﭘﺎﻳﻢ از رﻓﺘﺎر ﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻋﺼﺎي ﭼﻮﺑﻴﻦ ﺑﺮ دﺳﺖ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻢ و ﻟﻨﮕﺎن ﻟﻨﮕﺎن ﺑﺎ ﻋﺼﺎي ﺑﺮﻫﺎن ﻣﻲرﻓﺘﻢ ﻫﺮ ﭼﻪ رﻓﺘﻢ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﻧﺮﺳﻴﺪم از رﻓﺘﺎر ﺑﺎزﻣﺎﻧﺪم در ﺟﺎي ﺧﻮد اﻳﺴﺘﺎدم‪ ،‬دﻳﺪم‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ ﻫﻴﭻ ﻧﻴﺴﺖ و ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮاب و ﺧﻴﺎﻟﻲﺳﺖ‪ ،‬ﺧﻮد را ﺑﺪر ﭘﻴﺮ رﺳﺎﻧﺪم ﻧﻮر ﻓﻮق را در ﺟﺒﻬﺔ او ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدم ﺑﺨﺎك‬ ‫ﺤﻖﱠ را ﺑﻴﺎدآوردم ﺳُﺒْﺤﺎ ﹶﻥ ﺍﷲ ﮔﻔﺘﻢ و از ﺧﻮدﻳﺖ ﺧﻮد اﺳﺘﻐﻔﺎر ﻧﻤﻮدم‪.‬‬ ‫اﻓﺘﺎدم َﻭ َﻣ ْﻦ ﺭَﺀﺍﱐ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﺭﺍﹶﻱ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:83‬‬ ‫از ﻗ‪‬ﺪم و ﺣﺪوث ﺟﺴﻢ ﺷﻨﻴﺪي‪ ،‬ﺟﺎن ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻃﻮل ﻣﻘﺪ‪‬م اﺳﺖ ﺑﺮﺟﺴﻢ و ﺑﻪ ﺣﺪوث او ﺣﺎدث در ﺑﻘﺎ ﺑﺮ ﻋﻜﺲ آﻧﺠﺎ ﺟﺎي‬ ‫ﺗﻘﺪ‪‬م و ﺗﺄﺧّﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻧﻔﻮس واﻗﻔﻪ در ﻣﻮاﻗﻒ ﺧﻮد‪ ،‬ﻧﻔﻮس ﺳﻴ‪‬ﺎره ﻣﺠﺮّده ﭘﺮواز ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﭼﻨﺪي در ﺣﻮﺻﻠﺔ ﻃﻴﻮر و ﭘﺲ از ﺗﺠﺮّد‬ ‫در ﻣﻼء‪ ‬اﻋﻠﻲ اﺑﺪ اﻟﺪ‪‬ﻫﺮ ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻦ از آﺧﺮ زﻣﺎن ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت رﺣﻤﺎن‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ ﺗﻦ اﻧﻘﻼﺑﺎت ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:84‬‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ ﺧﻄﻮط ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﺟﺰ ﻧﻘﻄﻪ ﺟﻮ‪‬اﻟﻪ ﻋﺪم ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ذر‪‬ات دواﻳﺮ ﻣﺤﻴﻄﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﺤﺎط ﻧﻘﻄﻪ ﭘﺲ ﺟﺰ ﻧﻘﻄﻪ ﻫﺴﺘﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﻮﻻ ﻏﻴﺮ‬ ‫ﻋﺪم ﺳﺎﻛﻦ اﺳﺖ و وﺟﻮد ﺳﺎﻳﺮ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:85‬‬ ‫ﺳﺎﻳﻪ ﭼﻴﺴﺖ ﺟﺰ اﺧﺘﻼط ﻧﻮر ﺑﺎ ﻇﻠﻤﺖ ﭘﺲ ﺳﺎﻳﻪ ﻧﺒﻮد ﭘﺲ ﺟﺰ ﻫﺴﺘﻲ ﻧﺒﻮد‪:‬‬ ‫ﻋﺪم ﻣﻮﺟﻮد ﮔﺮدد اﻳﻦ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ‬

‫وﺟﻮد از روي ﻫﺴﺘﻲ ﻻﻳﺰال اﺳﺖ‬

‫ﻧـﻪ آن اﻳـﻦ ﮔﺮدد و ﻧﻪ اﻳﻦ ﺷﻮد آن‬

‫ﻫﻤـﻪ اﺷـﻜﺎل ﮔﺮدد ﺑـﺮ ﺗـﻮ آﺳﺎن‬

‫ﺳﺮّ ‪:86‬‬ ‫ﻧﻮر آﻓﺘﺎب در زﻣﺎن ﻫﻤﺎن ﻧﻮرآﻓﺘﺎب ﺷﻌﺎع ﺳﺎﺑﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و زﻳﺪ اﻣﺴﺎل زﻳﺪﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺳﺪ‪ ‬روزﻧﻪ در‬ ‫رأس ﺻﺪ ﻓﺮﺳﺦ ﻓﻮراً ﻧﻮر ﻣﻲرود و ﺳﻴﺮﻛﻨﺎر ﺳﺎﻳﻪ ﻣﺤﺴﻮس اﺳﺖ‪ ،‬و ﺳﻴﺮ ﺑﺪن ﻧﻴﺰ از ﻣﻮ ﻧﻤﺎﻳﺎن اﺳﺖ و ﺑﺪل ﻣﺎﻳﺘﺤﻠّﻞ‪ 250‬اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﺟﺎي ﻣﺎﻳﺘﺤﻠّﻞ را ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬و اﻳﻦ ﺑﺪل ﺳﺎﺑﻖ ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﻌﺪ از ﺑﺪل ﺳﺎﺑﻖ ﻧﻴﺴﺖ ﭘﺲ اﻳﻦ ﻧﻪ آﻧﺴﺖ و آن ﻧﻪ اﻳﻦ‪ ،‬ﻣﺮﻛّﺐ از‬ ‫ﻫﺴﺖ و ﻧﻴﺴﺖ ﻧﻴﺴﺖ اﺳﺖ آﻧﻜﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ و آﻧﺴﺖ ﻣﻨﺎط اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ اﺗّﺼﺎل وﺣﺪاﻧﻲ ﻣﺴﺎوق‪ 251‬وﺣﺪت ﺷﺨﺼﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺷﻴﺎء ﻧﻈﺮ ﻛﻦ و ﻧﻮر وﺟﻮد را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻴﻜﻞ ﻣﻤﻜﻦ‬ ‫ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎ ﻛﻪ آن ﺑﻪ آن در ﻓﻨﺎ و ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد آن از ﺧﻮد در ﺑﻄﻼن اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﺎﻳﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –250‬ﻣﺎ ﻳﺘﺤﻠّﻞ‪ :‬ﻫﺮﭼﻴﺰ ﻛﻪ ﮔﺪاﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻲ رود و ﻫﻀﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد‬ ‫‪ –251‬ﻣﺴﺎوق‪ :‬ﻣﻼزم ‪ .‬ﻣﻘﺎرن‬

‫‪74‬‬


‫ﺣﺪ‪‬اﺳﺖ ﻓﺼﻞ ﻋﺪﻣﻲﺳﺖ و ﺑﻨﻮر ﻗﺎﺋﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﻫﻢ ﺑﻮﺟﻮد ﭘﻴﺪاﺳﺖ اﻋﺘﺒﺎري ﺑﻪ ﻫﺴﺘﻲ ﻗﺎﺋﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮاﻧﺪ ﭘﺎ از ﺣﺪ‪ ‬ﺧﻮد‬ ‫دراز ﻧﻤﻮده و وﺟﻮد ﺑﻴﺤﺪ‪ ‬ﮔﺮدد و ﺧﻮد ﺣﺠﺎب ﺧﻮد اﺳﺖ ﺗﺸﻌﺸﻊ ﻧﻮر اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺠﺎب ﺷﺪه‪،‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:87‬‬ ‫ﻓﺮﻧﮕﻴﺎن ﺑﺮاي ﺳﻴﺮ ﻧﻮر ﻣﺪت ﻗﺮار دادهاﻧﺪ و ﺑﻪ اﺳﻢ ﺣﺲ‪ ‬اﻧﻜﺎر ﺣﺲ‪‬ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ اﺑﻄﺎل ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺤﺴﻮس ﺷﻮدﻛﻪ‬ ‫در ﻣﺪ‪‬ت ﻧﮕﻨﺠﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻈﻬﺮ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺪ‪‬ت درآن آﻳﺪ؟!‬ ‫ﺳﺮّ ‪:88‬‬ ‫داﻧﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﺪرﻛﺎت ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﺗﺸّﺄن و ﺟﻠﻮه ﻧﻔﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻠﻢ ﻛﻪ ادراك ﻛﻠّﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺟﺰ از ﻧﻔﺲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻫﻤﻪ ﻋﻠﻢﻫﺎي‬ ‫ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ ﻇﻬﻮر ﻋﻠﻢ ﻣﻄﻠﻖ و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻋﻠﻢ ﺣﻀﺮت ﺣﻖّ اﺳﺖ ذات اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد ﻋﻠﻢ ﮔﺸﺖ‪ ،‬ﺟﻠﻮه ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ از روزﻧﻪ‬ ‫ﺟﺎﻧﻬﺎ ﻧﻤﻮد ﺑﻴﻨﺶ و داﻧﺶ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬وﺟﻮد ﻣﺨﻠﻮق از اوﺳﺖ و ﺻﻔﺎت ﺗﺎﺑﻊ ذات اﺳﺖ ﻋﻠﻢ آﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻋﻠﻢ اﺳﺖ و اﺧﺘﻴﺎر‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎﻳﺶ آن اﺧﺘﻴﺎر‪ ،‬اﻗﺘﺪار ﺑﺮوز آن اﻗﺘﺪار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:89‬‬ ‫ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺖ ﺻﻮت در ﻫﻮاء‪ ‬ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﭼﻮن ﻛﻮه ﺑﻪ اﻧﺪك ﺗﺼﺮّﻓﻲ ﻓﻮري ﭘﺲ ﻣﻲدﻫﺪ و آن را ﺻ‪‬ﺪا ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﻫﻜﺬا‬ ‫ﺑﻌﺪ از ﺗﻬﻴﻪ اﺳﺒﺎب و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺗﺸﺎﻛﻞ ﻧﺎي ﻣﺜﻞ ﺟﻌﺒﻪ ﮔﺮﻣﺎﻓﻦ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﺷﻜﻞ ﻇﺎﻫﺮ از ﺿﻮء ﻛﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺿﻮء و ﻇﻠﻤﺖ‬ ‫ﻣﻘﺪارﻳﺴﺖ در آﻳﻨﻪ و ﺣﺪﻗﻪ ﻋﺒﻮر او ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎًَ و در آب ﻣﻨﻜﻮﺳﺎً‪ 252‬و در ﺷﻴﺸﻪ ﻋﻜﺲ ﺛﺎﺑﺘﺎً و ﻣﻨﻜﻮﺳﺎً و در ﺣﺲ‪ ‬ﻣﺸﺘﺮك‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻧﻄﺒﺎع‪ 253‬ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫و از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﹸﻛ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺷﻲْﺀ اﺳﺖ ﻋﻜﺲ ﺻﻮرت و ﺷﻜﻞ ﻫﺮ ﺷﻲء در ﻫﺮ ﺷﻲء ﭘﺲ از رﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ و ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﻇﺎﻫﺮ‬ ‫ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻜﺲ ﻇﻞّ در ذي ﻇﻞّ و ﻋﻜﺲ ذي ﻇﻞّدر ﻇﻞّﭘﻴﺪاﺳﺖ‪ :‬ﻇﻬﻮر ﺗﻮ ﺑﻤﻦ اﺳﺖ و وﺟﻮد ﻣﻦ از ﺗﻮ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:90‬‬ ‫ﻗﻮ‪‬ه ﺑﺮﻗﻴ‪‬ﻪ ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﺔ ﺑﺮق را ﺑﺴﺒﺐ ﺑﺨﺎرات اراﺿﻲ ﺳ‪‬ﺒﺨَﻪ‪ 254‬ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲدﻫﺪ و ﺑﻪ آن ﻗﻮ‪‬ه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻠﮕﺮاف ﺣﻤﻞ آواز ﺑﻞ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻠﻔﻮن ﺣﻤﻞ ﺟﻮﻫﺮ آواز ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬و ﺣﺎﺻﻞ اﺳﺖ از ﺟﺴﻢ و در ﺟﺴﻢ اﺳﺖ ﭘﺲ ﺣﺮﻛﺖ ﺳﻤﺎوات ﭼﻪ اﺳﺘﺒﻌﺎد‬

‫‪255‬‬

‫دارد ﺳﺮﻋﺖ آن‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﺮﻋﺖ ﻗﻮاي ﻏﻴﺮ ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ؟!‬ ‫از اﻳﻨﺠﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺪ ﺑﺴﺮﻋﺖ ﺳﻴﺮ وﺟﻮد در ﻣﻈﺎﻫﺮ و ﺑﻪ ﺣﺮﻛﺖ ﺟﻮﻫﺮي آﻧﻬﺎ و آﻧﻜﻪ در ﻫﺮ ﺷﻲء ﻫﺮ ﺷﻲء ﻫﺴﺖ در ﺑ‪‬ﻌﺪ‬ ‫و ﻧﺰدﻳﻚ آوردن ﺑﺮﻓﻊ ﻣﻮاﻧﻊ اﺳﺖ و ﺣﺠﺐ ﻣﻮاﻧﻊ ﻛﻤﺎل ﻛﻞّ در اﻧﺴﺎن ﻣﺮﺗﻔﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻤﺎم ﺣﺠﺐ را ﺑﺮد‪‬ر‪‬د و ﺣﻘﺎﻳﻖ‬ ‫اﺷﻴﺎء را در ﺧﻮد ﻳﺎﺑﺪ ﹶﻓ ﹶﻠﻮْﻻَﺗ ﹶﺬﻛﱠﺮُﻭﻥﹶ؟!‬ ‫ﺳﺮّ ‪:91‬‬ ‫ﻋﺮش آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻮاي ﺟﺎﻟﺲ اﺳﺖ‪ ،‬و اﺳﺘﻮاء‪ ‬رﺣﻤﺎن و ﻣﻮﺟﺪ دوران ﭘﺲ از ﺗﻤﺎﻣﻴ‪‬ﺖ ﻋﺮش اﺳﺖ‪ ،‬و ارﻛﺎن و ﻣﺴﺘﻮاي‬ ‫رﺣﻤﺎن در ﺟﻤﻴﻊ ﻋﻮاﻟﻢ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ اﺳﻢ اﻋﻈﻢ ﺟﺎﻣﻊ اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت اﺳﺖ ﻛﻪ از روي ﻏﻴﺐاﷲ و از روي ﻛﺜﺮت اﻟﻌﻠّﻲ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –252‬ﻣﻨﻜﻮس‪ :‬واژﮔﻮن ﺷﺪه – ﺳﺮازﻳﺮ ﺷﺪه‬ ‫‪ –253‬اﻧﻄﺒﺎع‪ :‬ﻃﺒﻊ و ﭼﺎپ ﺷﺪه‬ ‫‪ –254‬ﺳ‪‬ﺒﺨَﻪ‪ :‬زﻣﻴﻦ ﺷﻮرهزار‬ ‫‪ –255‬اﺳﺘﺒﻌﺎد‪ :‬ﺑﻌﻴﺪ ﻧﻤﻮدن– ﻃﻠﺐ دوري و ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻛﺮدن‬

‫‪75‬‬


‫و در ﻋﻮاﻟﻢ وﺟﻮد ﻇﻬﻮر از ﻏﻴﺐ و ﺷﻬﺎدت ﻇﻬﻮر ﻧﻮر و ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه و ﺑﺮوز دﻫﻨﺪه اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ از روي وﺣﺪت ﻋﺮش و از روﺋﻲ ﻛﺮﺳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺮ ﻣﺤﺎط اﺳﺖ‪ ،‬و در ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﺎدت ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻞّ ﻣﻈﻬﺮﻋﺮش‬ ‫اﺳﺖ ﺑﺮ وي اﺣﺎﻃﻪ و ﻛﺮﺳﻲ ﺑﺮوي ﻣﺤﺎﻃﻴ‪‬ﺖ و ﻛﺜﺮت ﻛﻮاﻛﺐ و اﺟﻮاف‪ ،256‬و در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن ﻣﺴﺘﻮي ﻃﺮف اﻋﻼي ﻗﻠﺐ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺠﺮّد اﺳﺖ از ﻋﻮاﺋﻖ‪ 257‬ﻋﺮش اﺳﺖ و ﻃﺮف ﻇﻬﻮر ﻛﺎرﻫﺎ ﻛﺮﺳﻲﺳﺖ‪.‬‬ ‫و در ﺑﺪن دل ﺻﻨﻮﺑﺮي ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﺟﺎﻧﺴﺖ و ﻋﻮاﻟﻢ ﻣﻄﺎﺑﻘﻨﺪ ﭘﺲ ﻣﺴﺘﻮاي ﻛﻞّ در ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎن دل ﺷﻨﺎﺳﺎﺳﺖ و در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮ اﻓﻼك و ﻣﺠﻤﻊ ﻣﻮﺟﻮدات و در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎنِ ﺟﺎن ﻇﻬﻮر ﺣﻀﺮت ﻳﺰداﻧﺴﺖ‪:‬‬ ‫ﻋـﺮش اﺳﺖ ﻣﺤﻴﻂ و ﻣﺮﻛﺰش دل‬

‫ﮔـﺮ دل ﻧـﺒـﻮد ز ﮔﻞ ﭼـﻪ ﺣـﺎﺻﻞ‬

‫ﻋـﺮش از ﭘـﻲ دل ﺑـﺴـﺮ رواﻧـﺴﺖ‬

‫ﺧـﺎك اﺳﺖ ﺑﻬـﺎﻧﻪ اﺻـﻞ آﻧـﺴـﺖ‬

‫ﺳﺮّ ‪:92‬‬ ‫در ﻋﺎﻟﻢ دﻫﺮ روز او‪‬ل ﻛﻪ ﻳﻜﺸﻨﺒﻪ اﺳﺖ ﻣﺮﺗﺒﻪ او‪‬ل را ﻛﻪ ﻣﺠﺮّد اﺳﺖ آﻓﺮﻳﺪ‪ ،‬و در دوﺷﻨﺒﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻌﺪ را‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﺗﺎ رﺳﻴﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺠﻤﻊ زﻣﺎن و اﺳﻌﺪ اوان ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻮاﻟﻢ را ﻛﻪ اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ آﻓﺮﻳﺪ در ﻋﺼﺮ ﺟﻤﻌﻪ ﻛﻪ آﺧﺮ روز اﺟﺘﻤﺎع اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻣﺮاﺗﺐ ﻏﻴﺒﺖ ﻧﻮر ﺷﺶ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﺳﺒﺖ‪ 258‬اﺑﺘﺪاء‪ ‬ﻛﺎر اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر ﺗﻮاﺑﻊ و آﺛﺎر و ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻇﺎﻫﺮ ﻫﻢ ﻣﻮاﻓﻖ اﺧﺒﺎر ﺑﺮ اﻳ‪‬ﺎم‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻛﺎر اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ و ﻫﻤﻪ اﺳﻤﺎء ﺑﻪ ﻇﻬﻮر رﺳﻴﺪ رﺣﻤﺖ رﺣﻤﺎﻧﻲ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ ﹸﺛﻢﱠ ﺍ ْﺳﺘَﻮﻱ َﻋﻠﹶﻲ‬ ‫ﺵ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ ﻓﺮﻣﻮد از ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎن ﺳﻴﺮ ﺻﻌﻮدي ﮔﺮﻓﺖ و رﺣﻤﺖ رﺣﻴﻤﻲ اﻧﺠﺎم ﻳﺎﻓﺖ ﺑﻪ آﺧﺮ اﻟﺰّﻣﺎن رﺳﻴﺪ زﻣﺎن ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺍﹾﻟ َﻌ ْﺮ ﹺ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:93‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﺨﻠﻊ اﺳﺖ و ﻟُﺒﺲ و در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﺑﺨﻠﻖ و اﺑﻘﺎء و ﻧﺰع و ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻛﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺧﻠﻊ و ﻟﺒﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ اﺑﻘﺎء‬ ‫اﺗّﺼﺎل وﺣﺪاﻧﻲ اﺳﺖ و اﻋﺘﺒﺎر اﻧﻀﻤﺎم اﺳﺖ و ﺗﻜﻤﻴﻞ ﺑﺎﻃﻦ و ﻧﺘﻴﺠﻪ آن دو اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮﻳﻚ از اﻳﻦ ﭼﻬﺎر ﻗﻮ‪‬ه و ﭘﺎﻳﻪ و ﺟﻨﺒﻪ‬ ‫رﻛﻨﻲ از ﺑﻨﻴﺎن ﻋﺎﻟﻤﻨﺪ و ﻫﺮﻳﻚ از آﻧﻬﺎ ﻛﻠّﻲﺳﺖ و ﺻﺎﺣﺐ ﺟﻨﻮد و ﺑﻪ ﻋﺪد ﻫﺮ ذر‪‬ه ﻫﺮﻳﻚ را ﺟ‪‬ﻨﺪ اﺳﺖ ﺑﻞ ﺑﻌﺪد اﻧﻔﺎس و‬ ‫ﺻﺎﺣﺐ ﻫﺮﻳﻚ از اﻳﻦ ﭼﻬﺎر رﺋﻴﺲ ﺟﻨﻮد آﻧﺴﺖ و آﻧﻬﺎ را ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﻧﺎﻣﻨﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺴﻢ ﻧﻴﺴﺖ و ﻣﺤﻴﻂ و ﻣﺴﻠّﻂ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺟﺴﻢ و‬ ‫ﻧﻮراﻧﻲ و ﻣﺘﺼﺮّف در ﻋﺎﻟﻢ و ﻣﺠﺮّد از ﻣﺎد‪‬ه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺻﺎﺣﺐ ﺟﻨﺒﻪ اﻳﺠﺎد را اﺳﺮاﻓﻴﻞ ﻧﺎﻣﻨﺪﻛﻪ ﭼﻮن ﻧﺎﺋﻲ در ﻧﻲ ﻣﻲدﻣﺪ‪ ،‬در ﭘﺮده ﻏﻴﺐ ﻧﺸﺴﺘﻪ و از ﻣﺠﻤﻊ ﻧﺎي ﻣﻲدﻣﺪ‪ ،‬و از ﻃﺮف‬ ‫ﻛﺜﺮات ﺑﺮ راه ﻣﻠﻜﻮت از روزﻧﻪﻫﺎي ﻣﻘﺪاري ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﻣﻘﺪ‪‬ر اﺷﻴﺎء ﺑﻴﺮون ﻣﻲﻓﺮﺳﺘﺪ‪ ،‬و ﭘﺲ از رﻓﻊ ﺣﺠﺐ و ﻇﻬﻮر ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻫﻤﻪ‬ ‫را از آن روزﻧﻪﻫﺎ ﺩﻓﻌ ﹰﺔ ﻓﺮو ﻣﻲﻛﺸﺪ و از ﻣﺠﻤﻊ ﻧﺎي ﺑﻪ ﻧﻔﺲ ﻓﺮو ﻣﻲﺑﺮد‪.‬‬ ‫و اﺳﻢ ﻣﺒ‪‬ﻘﻲ و رازق ﻣﻴﻜﺎﺋﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻘﺪر اﺳﺘﻌﺪادات آﻧﻬﺎ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ و ﻧﮕﺎﻫﺪاري ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫و اﺳﻢ ﻣﻌﻠّﻢ و ﺑﺮﻧﺪة ﻫﺮﻳﻚ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ و ﻣﻮﻗﻒ آﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر اﺳﻢ رﺣﻴﻢ اﺳﺖ ﺟﺒﺮاﺋﻴﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و اﺳﻢ وﺟﻬﺔ ﺑﺮدن ﻋﺰراﺋﻴﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻫﻴﭻ آوردن ﺑﺪون ﺑﺮدﻧﻲ ﻧﺸﻮد و آب ﺳﺮد ﺩﻓﻌ ﹰﺔ ﮔﺮم ﻧﺸﻮدآن ﺑﻪ آن ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺘﻲ ﺑ‪‬ﺮ وي ﺧﻠﻊ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺘﻲ ﺣ‪‬ﺮّي ﻣﻲﭘﻮﺷﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﻠﻊ و ﻟﺒﺲ دو ﻃﺮف ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ و ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ وﺟﻮد اﺳﺖ و ﺧﻠﻊ و ﻟﺒﺲ وﺟﻮدﻳﺴﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﻋﺪﻣﻲ ﺻﺮف اﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫اﮔﺮ ﺑﻮي وﺟﻮد دارد ﻳﺎ وﺟﻮدﻳﺴﺖ از ﻗﻮاي ﺟﺎن و ﺟﻨﻮد رﺣﻤﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻛﺎرﻛﻦ ﻫﻤﻪ اوﺳﺖ و ﻫﺮ ﺟﻨﺪي ﻇﻬﻮر اوﺳﺖ‬ ‫‪ –256‬اﺟﻮاف‪ :‬ﺟﻤﻊ ِ ﺟﻮف‪ ،‬ﺑﻤﻌﻨﻲ درون‪ ،‬ﻣﻴﺎن‪ ،‬ﺷﻜﻢ‪.‬‬ ‫‪ –257‬ﻋﻮاﺋﻖ‪ :‬ﻣﻮاﻧﻊ‪ .‬ﺟﻤﻊ ﻋﺎﻳﻖ‬ ‫‪ –258‬ﺳﺒﺖ‪ :‬ﺷﻨﺒﻪ‬

‫‪76‬‬


‫ﭼﻮن ﻗﻮاي ﻧﻔﺲ ﻛﻪ ﺑﺠﺰ او ﻫﻴﭽﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:94‬‬ ‫ﺗﻜﻴ‪‬ﻒ از ﻣﺠﺎور و ﻣﻼﻣﺲ ﺑﭽﻪ ﻛﻴﻒ اﺳﺖ؟ ﻛﻴﻒ ﺑﻪ ﻛﻴﻒ ﺗﺴﻠﺴﻞ آورد ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻲ ﻛﻴﻔﻲﺳﺖ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﺑﻲ ﻛﻴﻔﻲ ﺣﻖّ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:95‬‬ ‫ﻣﺴﺒ‪‬ﺒﺎت اﺳﺒﺎب و اﻓﻌﺎل ﻋﺒﺎد ﻣﺜﻞ ﻣﻌﻘﻮﻻت ﺛﺎﻧﻴﻪ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﻮ در ﺧﻮاﺑﻲ‪ ‬و اﻓﻌﺎﻟﺖ ﺧﻴﺎل اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ از ﺗﺸﻴ‪‬ﻲء ﻣﻮﺟﻮدات و ﻧﻔﻮس و ﺗﺼﺮّف آﻧﻬﺎ آﺛﺎر ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و ﺗﺸﻴ‪‬ﻲء از ﺧﻮد‬ ‫ﻧﺪارد ﹶﻓﻬُ َﻮ ُﻣﺸّﻴﻲ ُﺀ ﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ ِﺀ و آﺛﺎر آﺛﺎر اﻋﻴﺎن اﺳﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد اﻋﻴﺎن‪ ،‬و اﻋﻴﺎن آﻳﻨﻪ ﺑﻲوﺟﻮدﻧﺪ و ﻣﺠﻼي ﺑﻲﺻﻮرت‪ ،‬و‬ ‫ﺻﻮرت ﺑﻲآﻳﻨﻪ وﺟﻮد اﺳﺖ ﻇﺎﻫﺮ در آﻳﻨﻪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺴﺒ‪‬ﺐ و ﻣﺤﻮ‪‬ل و ﻣﻘﻠّﺐ اوﺳﺖ زﻳﺮا ﻛﻪ ﻋﻜﺲِ ﻋﻜﺲِ ﻋﻜﺲ‪ ،‬ﻋﻜﺲِ اﺻﻞ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻈﺮﻛﻦ ﻛﻪ ﭼﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺮدﻣﺎن ﻧﺎدان ﻛﻪ ﺑﺪون ﺗﻬﻴ‪‬ﻪ ﺳﻼح ﺑﺮ ﺷﺎﻛﻲ اﻟﺴ‪‬ﻼح ﻏﺎﻟﺐ ﺷﺪﻧﺪ و ﭼﻪ ﺳﻼﻃﻴﻦ ﻛﻪ اﺳﻴﺮ‬ ‫ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ و ﭼﻪ اﺳﺒﺎبﻫﺎ ﻛﻪ ﺑﺮﻋﻜﺲ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺨﺸﻴﺪﻧﺪ و ﭼﻪ ارادهﻫﺎ ﻣﻨﻘﻠﺐ ﮔﺸﺘﻪ‪:‬‬ ‫ﺳـﺎﻋﺘﻲ ﻣـﺆﻣﻦ ﻛﻨـﺪ زﻧﺪﻳﻖ‪ 259‬را‬

‫ﺳـﺎﻋﺘﻲ ﻛﺎﻓـﺮ ﻛﻨـﺪ ﺻـﺪ‪‬ﻳﻖ را‬

‫ﺳﺒﺐ و ﺳﺒﺒﻴ‪‬ﺖ و ﺳﺒﺒﻴ‪‬ﺖ‪ ‬ﺳﺒﺐ و ﻓﻌﻞ و اﺛﺮ ﻫﻤﻪ ﻇﻬﻮر اوﺳﺖ ﭘﺲ ﭘﻨﺪار را ﺑﺮدار‪:‬‬ ‫ﻛـﻪ ﻧﺒـﻮد ﻓـﺮﺑﻬﻲ ﻣـﺎﻧﻨـﺪ آﻣﺎس‬

‫ﺑﺮو اي ﺧﻮاﺟﻪ ﺧﻮد را ﻧﻴﻚ ﺑﺸﻨﺎس‬

‫‪260‬‬

‫ﺳﺮّ ‪:96‬‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر در ﻣﺨﺘﺎر و ﻃﺒﻴﻌﺖ در ﻏﻴﺮ اﺧﺘﻴﺎر رﻓﺘﺎري دارد‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ اﺧﺘﻴﺎر اﺧﺘﻴﺎر و اﻓﺴﺎر ﻏﻴﺮ ﻣﺨﺘﺎر ﺑﺪﺳﺖ ﻏﻴﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺑﺮ ﻳﻚ ﺣﺎل ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲﺑﻮد ﻛﺴﻲ ﮔﻤﺎن ﻧﻤﻲﻛﺮد ﻛﻪ ﺿﻴﺎء از ﻧﻮر اوﺳﺖ ﭘﺲ اﺷﻴﺎء را ﺑﺬاﺗﻬﺎ ﻫﺴﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﭘﺲ‪:‬‬ ‫ﻛـﺪاﻣﻴﻦ اﺧﺘﻴﺎر اي ﻣـﺮد ﺟﺎﻫﻞ‬

‫ﻛﺴـﻲ را ﻛـﻮ ﺑﻮد ﺑﺎﻟﺬّات ﺑـﺎﻃﻞ‬

‫ﺳﺮّ ‪:97‬‬ ‫از ﺣﻖ ﻋﻄﺎﺳﺖ و ﻓﻴﺾ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد و ﻗﺪرﺣﺎل ﻭ ﺍﺗٰﻴ ﹸﻜ ْﻢ ِﻣ ْﻦ ﹸﻛﻞﱢ ﻣﺎ َﺳﹶﺄﹾﻟُﺘﻤُﻮ ُﻩ ﻧﺎر وﺟﻮد ﻧﺎري ﺧﻮاﺳﺖ ﻧﻮر اﺳﺘﻌﺪاد ﻧﻮري‬ ‫داﺷﺖ ﻇﻠﻤﺖ زﻳﺎده از آن ﺗﺤﻤ‪‬ﻞ ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬آﻓﺘﺎب ﻛﺎر او ﺗﺎﺑﺶ اﺳﺖ‪ ،‬در ﮔﻞ ﺑﻮي ﺧﻮش اﻇﻬﺎر دارد و در ﻗﺎروره ﻧَﺘ‪‬ﻦ‪:‬‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺖ از ﻗﺎﻣﺖ ﻧﺎﺳﺎز ﺑﻲاﻧﺪام ﻣﺎﺳﺖ‬

‫‪261‬‬

‫ورﻧﻪ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﺗﻮ ﺑﺮ ﺑﺎﻻي ﻛﺲﻛﻮﺗﺎه ﻧﻴﺴﺖ‬

‫ﺳﺮّ ‪:98‬‬ ‫ﺠﻠﹼﻲ ﻫﺮ ﻇﺎﻫﺮي از ﻏﻴﺐ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮده از اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ در آن ﻋﺎﻟﻢ وارد را ﻣﺤﺘﺮم‬ ‫ﰲ ﺍﻟَﺘ َ‬ ‫ﻫﺮ ﺷﻲءﺟﻠﻮه رب‪ ‬اﺳﺖ ﻭَﻻَﺗﻜﹾﺮﺍ َﺭ ﹺ‬ ‫ﺲ ِﻋ ْﻨ َﺪﻩُ ﹸﻗ ْﺮﺏٌ َﻭ‬ ‫ﺷﻤﺎرﻧﺪ و ﻳﺎدآوري ﺳﺎﺑﻘﻴﻦ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ َﻭ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍﻟﻨﱠﱯّ )ﺹ( َﻳﻘﹸﻮ ﹸﻝ ﻓِﻲﺍﹾﻟ َﻤ ﹶﻄ ﹺﺮﹶﺍﻧﱠﻪُ ﺣَﺪﻳﺚﹸ َﻋ ْﻬ ٍﺪ ﹺﺑ َﺮ ﺑﱢ ِﻪ ﹶﻓﻬُ َﻮ ﹶﺍ ﹾﻗ َﺮﺏُ ﹺﺑ َﺮ ﺑﱠ ِﻪ َﻭ ﻟﹶﻴ َ‬ ‫ﺲ ِﻋ ْﻨ َﺪ َﺭﺑﱢﻨﺎ ﺻَﺒﺎﺡٌ ﻭَﻻﻣَﺴﺎﺀٌ‪:‬‬ ‫ﻻُﺑ ْﻌﺪٌ‪ ،‬ﺻَﺒﺎﺡ ﹶﺍْﺑﻌَﺪ ﺍﺯﻣَﺴﺎﺀﻣَﺴﺎ ﹶﺍْﺑﻌَﺪ ﺍﺯﺻَﺒﺎﺡ‪َ ،‬ﻭ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺷﺼﺖ ﺳﺎل از ﺷﺐ ﻧﺪﻳﺪم ﻣﻦ ﺷﺒﻲ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:99‬‬ ‫ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﺣﺠﺎب ﻧﻮراﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻮ ﻧﺰدﻳﻚ دﻳﺪه ﺳﺎﻳﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ اﻓﻜﻨﺪ و اول ﺳﺎﻳﻪ ﻛﻪ ﻗﺮب ﻣﺠﻤﻊ ﻧﻮر اﺳﺖ اﺛﺮ ﻧﻮر در او ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺴﺖ و‬ ‫ﻇﻞّاو اﻣﺘﺪاد ﻳﺎﺑﺪ ﺳﺎﻳﻪﻫﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﺠﺎي ﻗﺎﻋﺪه ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻳﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻮر ﺿﻌﻴﻒ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ –259‬زﻧﺪﻳﻖ‪ :‬اﻓﺮاد ﺑﻲ دﻳﻦ‬ ‫‪ –260‬آﻣﺎس‪ :‬ورم‬ ‫‪ –261‬ﻧَﺘ‪‬ﻦ‪ :‬ﺑﺪﺑﻮ و ﮔﻨﺪﻳﺪه‬

‫‪77‬‬


‫ﻒ َﻣﺪﱠ‬ ‫ﻚ ﹶﻛ ْﻴ َ‬ ‫ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ او‪‬ل او‪‬ل ﺣﺠﺎب ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺮ ﺣﺠﺎب اﻓﺰوده ﺷﺪ ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﮔﺸﺖ ﭘﺲ ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺎﻋﺪة ﻣﺨﺮوط ﻇﻞّاﺳﺖ ﹶﺍﹶﻟ ْﻢ َﺗ َﺮ ﺍِﱄ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ﺠ َﻌ ﹶﻠﻪُ ﺳﺎﻛِﻨﹰﺎ‪ ،‬ﻫﻤﻪ اﻇﻼل اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎﺗﻨﺪ و آﻧﻬﺎ ﻇﻞّ ذاﺗﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺒﺎﺭ ٍﺓ اﺧﺮي ﻛﻪ ﻋﻜﺲ ﻧﻤﺎي آن ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺍﻟ ِﻈﻞﱠ َﻭ ﹶﻟﻮْﺷﺎ َﺀﹶﻟ َ‬ ‫ﻧﻮر از ﻣﺠﻤﻊ وﺟﻮد ﻇﻬﻮر ﻧﻤﻮده و ﻛﻢ ﻛﻢ ﻣﺘﻼﺷﻲ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺑﻘﺎﻋﺪه ﻣﻮﺟﻮدات رﺳﻴﺪه و از آﻧﺠﺎ ﻇﻞّ ﺗﺎرﻳﻚ اﻧﺪاﺧﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﻘﻄﻪ ﻫﻴﻮﻟﻲ رﺳﻴﺪه اﮔﺮ ﺳﺎﻛﻦ ﻣﻲﺷﺪ ﺳﺎﻳﻪ ﻧﺒﻮد ﻫﻤﻪ ﻧﻮر ﺑﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻲﻛﺮد ﻣﻮﺟﻮدات ﻇﻬﻮر ﻧﺪاﺷﺖ ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﻋﺎﻟﻢ را‬ ‫ﻓﺮا ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:100‬‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻣﺮﺋﻲ از راﺋﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺮﺋﻲ ﻛﻮﭼﻜﺘﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻜﻮراﺋﻲ ﺣﻖّ در ﻣﺮآت اﻧﺴﺎن و ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﻌﻴﺪه ﻛﻪ ﺿﻌﻴﻒ اﻟﻮﺟﻮدﻧﺪ‬ ‫ﻣﺪ‪ 262‬ﻇﻞّ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻜﻮراﺋﻲ اﻧﺴﺎن ﻣﺮﺋﻲ ﺣﻖّ در ﻣﺮآت ﻣﻮﺟﻮدات ﻧﻮر ﺿﻌﻴﻒ و ﺳﺎﻳﻪﻗﻮﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻑ ﺗَﺮﺍﱐ‪.‬‬ ‫ﺴ ْﻮ َ‬ ‫ﹶﻟ ْﻦ ﺗَﺮﺍﱐ ﹶﻓِﺎ ِﻥ ﺍ ْﺳَﺘ ﹶﻘﺮﱠ ﻣَﻜﺎَﻧﻪُ ﹶﻓ َ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:101‬‬ ‫ﻫﺮﻣﻮﺟﻮد وﺟﻮد او واﺣﺪ اﺳﺖ و ﻏﻴﺮ را در او راه ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ وﺟﻮد ﻣﻄﻠﻖ ﻛﻪ ﻏﻴﺮﺗﺶ اﻓﺰوﻧﺴﺖ ﻏﻴﺮ در او ﻧﮕﻨﺠﺪ‪ ،‬ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ‬ ‫ﻇﻬﻮر وﺟﻮد وﺣﺪت ﻛﺜﺮات ﻣﻈﻬﺮ وﺣﺪت ذات اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:102‬‬ ‫ﻣﺬﻛﻮر ﺷﺪﻛﻪ ارﻛﺎن ﻛﻪ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺷﺪ ﺑﺴﺒﺐ ﺗﻌﻔﻴﻦ و ﻇﻬﻮر اﺳﺘﻌﺪادات و ﺗﺼﻔﻴﻪ و ﺗﻠﻄﻴﻒ ﻣﺤﻞّ روح از ﺣﻖ ﻓﺎﺋﺾ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫رﺳـﺪ از ﺣـﻖّ ﺑـﺪو روح اﺿﺎﻓﻲ‬

‫ﭼـﻮ آب و ﮔﻞ ﺷﻮد ﻳﻜﺒﺎره ﺻﺎﻓﻲ‬

‫ﺐ روح اﺿﺎﻓﻲ ﻓﻴﺾ ﺣﻖ و وﺟﻮداﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺠ ﹴ‬ ‫ﺑﻲﺟﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺟﺎن ﺷﺪ؟ ﻇﻠﻤﺖ ﻣﺘﺒﺪ‪‬ل ﺑﻨﻮر ﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻴﺴﺖ ﻫﺴﺖ ﮔﺸﺖ ﻳﺎﹶﻟﻠﹼ ِﻪ ِﻣ ْﻦ َﻋ َ‬ ‫ﺻﺎﻓﻲ از ﻣﺎد‪‬ه و ﺻﻔﺎ رﻓﻊ ﻧﻘﺺ اﺳﺖ و ازاﻟﻪ ﺣﺠﺎب ﻣﺎد‪‬ه و ﻣﺎد‪‬ه ﻋﺪﻣﻲﺳﺖ‪:‬‬ ‫رﻧﮓ ﺑﺎ ﺑﻴﺮﻧﮓ ﭼﻮن در ﺟﻨﮓ ﺧﻮاﺳﺖ‬

‫اي ﻋﺠﺐ اﻳﻦ رﻧﮓ از ﺑﻴﺮﻧﮓ ﺧﻮاﺳﺖ‬

‫ﭘﺲ ﺑﻮد‪ ‬ﺑﻮد ﺑﻮد در ﭘﺮده ﻧﺒﻮدن ﭘﺮده ﺑﺮداﺷﺘﻴﻢ ﻇﺎﻫﺮﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﮔﻤﺎن ﻧﺮود ﻛﻪ ارﻛﺎن ﺑﻲﺟﺎﻧﻨﺪ آﻓﺘﺎب ﻣﻲﺗﺎﺑﺪ و ﻋﻨﺎﺻﺮ و اﺷﻴﺎء‬ ‫را رﻧﮕﻴﻦ و ﻋﻨﺎﺻﺮ را ﮔﺮم ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺗﻤﺎم ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺎت آﻧﻬﺎ از اﺛﺮ آﻓﺘﺎب اﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ آﻓﺘﺎب ﻧﻪ ﮔﺮم اﺳﺖ و ﻧﻪ رﻧﮕﻴﻦ‪ ،‬ﻫﻜﺬا‬ ‫ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت در ﻣﻘﺎم ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ و ﻫﻤﻪ از اوﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:103‬‬ ‫ﻓﺼﺎﺣﺖ از ﻟﺴﺎن اﺳﺖ ﻣﺮده زﺑﺎن ﻧﺪارد‪ ،‬ﻣﻼﺣﺖ و ﺻﺒﺎﺣﺖ‪ 263‬در ﺻﻮرت اﺳﺖ از ﻃﺮاوت‪ ،‬ﻃﺮاوت از ﺟﺎن‪ ،‬ﺟﺎن از ﺧﻮن‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﺗﻤﺎم از ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺑﻪ ازدواج ﺗﻦ‪ ،‬و ﺗﻮﻟّﺪ اﻳﻦ ﻣﻮﻟﻮد ﺑﻲ ﭘﺪر ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد و ﺑﻲ ﻣﺎدر وﺟﻮد ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬اﻳﻨﻬﺎ ﻇﻬﻮر و ﺟﻼﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﻼء‪ ‬ﻋﺎﻟﻢ از وﺟﻮد اﺳﺖ در ﻧﻤﻮد ﺑﻲ ﺑﻮد و ﻃﺮاوت اﺷﻴﺎء و ﺟﻼءآﻧﻬﺎ ﺑﺘﻮﺟ‪‬ﻪ ﺟﺎن و ﺗﻔﺎوت آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﻼء‪ ‬در ﺻﻮرت ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ و وﺟﻪ و ﻣﺘﻮﺟ‪‬ﻪ اﻟﻴﻪ اﺷﻴﺎء ﻫﺴﺘﻲ آﻧﻬﺎﺳﺖ ﭘﺲ ﺟﺎن آﻧﻬﺎ وﺟﻮد اﺳﺖ ﺟﻼء ﺻﻮرت و وﺟﻪ آﻧﻬﺎ‬ ‫از وﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻦ ﻛﺪام اﺳﺖ؟!‬ ‫ﺳﺮّ ‪:104‬‬ ‫وﺟﻮد در ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﺳﺎﻛﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﺎري در ﻣﺠﺎري ﻛﺪام اﺳﺖ؟ اﺷﻌ‪‬ﻪ آﻓﺘﺎب ﺳﺎري و آﻓﺘﺎب در ﻣﻜﺎن ﺧﻮد ﺳﺎﻛﻦ‬ ‫ﺟﺎن در ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲﺳﺖ و ﻓﻴﺾ او ﺑﺮ ﻗﻮاي او ﺟﺎرﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ –262‬ﻣﺪ‪ :‬درازي‬ ‫‪ –263‬ﺻﺒﺎﺣﺖ‪ :‬ﺧﻮﺷﺮوﺋﻲ– زﻳﺒﺎﺋﻲ‬

‫‪78‬‬


‫ﺳﺮّ ‪:105‬‬ ‫ﻣﻤﻜﻦ ﻣﺮﻛّﺐ اﺳﺖ از ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ و وﺟﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﻧﻪ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﭘﺲ ﻛﺜﺮات ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻳﻚ ﺟﺰو وﺟﻮد اﺳﺖ و وﺟﻮد در‬ ‫ﻣﻮﺟﻮدات ﺟﺎرﻳﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﻫﺮ ﻳﻚ ﻣﺘﻌﻴ‪‬ﻦ و ﻣﺘﺤﺪ‪‬د‪.‬‬

‫‪264‬‬

‫ﺟﺰو اﻋﻈﻢ از ﻛﻞّ و ﺟﺰوِ ﻣﻈﻬﺮ ﻛﻞّ اﻳﻨﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺟﺰو ﻛﻞّاﺳﺖ و ﻛﻞّﺟﺰو و اﻳﻦ ﻧﻪ ﻃﺮز ﻋﻘﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:106‬‬ ‫ﺻﻔﺎت ﻃﺎرﻳﺴﺖ‪ 265‬ﺑﺮ ذات و ﺣﺎل اﺳﺖ و ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺴﺘﻘﺮّ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﻠﻖ ﻛﺪام اﺳﺖ و از ﭼﻴﺴﺖ؟ و ﺑﻠﻜﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ از ﻣﻤﺎرﺳﺖ ﭘﻴﺪا ﺷﻮد؟ و ﺟﺎﻧﻲ ﺟﺎن ﺷﻮد؟ از آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻮاﻇﺒﺖ ﺑﺮﺻﻔﺘﻲ و ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺑﺮ ادﺑﻲ ﻧﻔﺲ از آن ﺑﻬﺮه ﺑﺮدارد و‬ ‫از ﻣﺨﻠﻮق ﺧﻮد ﻛﻢ ﻛﻢ رﻧﮓ ﭘﺬﻳﺮد و داﻧﻲ اﺛﺮ در ﻋﺎﻟﻲ ﻛﻨﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻜﻨﻮن اﺳﺘﻌﺪادي او ﺑﻪ اﻋﺪاد ﺗﺸّﺄﻧﺎت و ﺟﻠﻮهﮔﺮي‬ ‫ﻣﺘﺨﻠّﻖ ﺷﻮد آﻧﮕﺎه ﺟﻠﻮه ﻛﻨﺪ و ﺧﻠﻖ ﮔﺮدد‪،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ رﻧﮓ در ﺟﺮم ﻟﺒﺎس و ﻗﺮﻃﺎس ﺟﺎﮔﻴﺮد و ﻣﻴﻮه ﭘﺨﺘﻪ ﮔﺮدد و ﻫﺮ ﺳﺎﺑﻘﻲ‬ ‫ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﺪ‪ 266‬ﻻﺣﻖ ﺷﻮد وﻟﻮ اﺣﻖ ﻣﻮﻟﺪ ﻧﺘﻴﺠﻪ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﺆﺛّﺮ اﺛﺮ دﻳﮕﺮ و اﺛﺮات ﻣﻮﻟﺪ دﻳﮕﺮ و ﻫﻜﺬا و ﻗﺲ ﻋﻠﻴﻪ اﻻﻧﺴﺎن اﻟﻜﺒﻴﺮ‪ ،‬و ﺑﻪ‬ ‫ﺗﻌﻤ‪‬ﻞ ﺗﺄﻟّﻒ‪ 267‬اﻳﺘﻼف‪ 268‬آورد ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻫﻤﺮاﻫﻲ آورد‪ ،‬و ﻫﻤﺮاﻫﻲ اﻧﺲ آورد‪ .‬و ﻛﻢ ﻛﻢ ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ زاﻳﺪ و ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ اﺷﺘﺪاد ﻳﺎﺑﺪ و‬ ‫ﺟﻨﺴﻴ‪‬ﺖ آورد و ﻋﻴﺐ ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ از وزﻳﺮ درﺧ���اﺳﺖ درﺧﻮاﺳﺘﻲ ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﺳﺘﺪﻋﺎء‪ ‬دوﺳﺘﻲ ﻓﺮزﻧﺪ ﺧﻮد را ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﮔﻔﺖ اﻳﻦ اﺧﺘﻴﺎري ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﮔﻔﺖ ﺑﻪ او‬ ‫اﺣﺴﺎن ﻛﻦ ﻛﻪ او ﺧﺪﻣﺖ و ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺘﺪرﻳﺞ ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ در ﻣﺤﺒﻮب ﺑﻬﻢ رﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﻟﻴﻠﻲ را اﻧﺲ ﻣﺠﻨﻮن ﺑﻪ اوﻣﺠﻨﻮن ﻧﻤﻮد ﻋﺸﻖ ﻋﺎﺷﻖ ﻣﻌﺸﻮق را ﻋﺎﺷﻖ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:107‬‬ ‫اﺷﻴﺎء ﻛﻪ ﻣﻜﻤ‪‬ﻞ ﺷﺪﻧﺪ اﺳﺘﻮاء ﺻﺎدق آﻣﺪﻛﻪ اﺳﺘﻮاء ﺣﻖّ ﺑﺎ ﻧﻘﺼﺎن ذر‪‬ه ﺗﻤﺎم ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:108‬‬ ‫ﺗﺤﺎﺑﺐ و ﺗﻌﺎﻧﻖ و ﺗﻌﺎﺷﻖ اﺷﻴﺎء ﺑﺤﺪ‪‬ﻳﺴﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ذر‪‬ه را ﺑﺮﮔﻴﺮي ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻠﻞ ﻳﺎﺑﺪ و ﻫﻤﻪ در ﻋﺸﻖ ﻧﺎﺑﻮد ﺷﻮﻧﺪ و ﻋﺮش ﻧﺎﺗﻤﺎم‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:109‬‬ ‫ﭼﻬﺎر ﺣﺎﻣﻞ ﻋﺮش ﭼﻬﺎر ﺻﻔﺘﻨﺪ ﻫﺮ ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻜﻞّ و از ﺣﻴﻄﻪ ﺧﻮد ذر‪‬هاي را ﺧﺎرج ﻧﻨﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮّ ‪:110‬‬ ‫ﺕ َﻭ ﺍﹾﻟﹶﺎﺭْﺽ اﺳﺖ ﭘﺲ از ﺗﻤﺎﻣﻴ‪‬ﺖ اﺳﺘﻮاء اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در او‪‬ل َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍﻟﺴﱠﻤﻮﺍ ِ‬ ‫ﺳﺮّ ‪:111‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن ﺟﺎن ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬و ﺟﺎن ﺟﺎن ﻣﺄوي ﻳﺎﻓﺖ و ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺎ ﺳﻮي اﷲ ﻣﺴﺘﻮي ﮔﺮدﻳﺪ و ﻫﻤﻪ در اﻧﺴﺎن‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ –264‬ﻣ‪‬ﺘ‪‬ﺤﺪ‪‬د‪ :‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﻨﺪه ﺣﺪ و ﻛﺮاﻧﻪ‬ ‫‪ –265‬ﻃﺎري‪ :‬ﻋﺎرض‬ ‫‪ –266‬ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﺪ‪ :‬آﻣﺎده ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –267‬ﺗﺄﻟّﻒ‪ :‬دل ﺑﺪﺳﺖ آوردن‬ ‫‪ –268‬اﻳﺘﻼف‪ :‬ﺑﺎ ﻫﻢ ﺷﺪن‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﺳﺘﻦ ‪ .‬اﻟﻔﺖ ﻳﺎﻓﺘﻦ‬

‫‪79‬‬


‫ﺳﺮّ ‪:112‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﭘﺮدة ﭘﺮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮوي ﺟﺎن ﻛﺸﻴﺪه ﺷﺪه‪ ،‬و زﻣﻴﻦ در وﺳﻂ اﺳﺖ و آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﭼﻮن ﺗﻮﻫﺎي ﭘﻴﺎز اﺳﺖ ﺑﺮآن‪ ،‬ﻟﻜﻦ‬ ‫در ﻣﻘﺎم ﺣﺠﺎﺑﻴ‪‬ﺖ زﻣﻴﻦ ﻣﺤﻴﻂ ﻛﻞّ اﺳﺖ و ﺟﻠﺪ اﺳﺖ‪ ،‬اﻟﻌﺠﺐ ﻣﺤﺎط ﻣﺤﻴﻂ ﮔﺸﺖ!‬ ‫اﻧﺴﺎن از اﻳﻦ ﺟﻬﺎن ﭘ‪‬ﺮ ﭘﺮده ﻻي ﻻي ﺑﺮﻣﻲدارد و درون آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ درﻣﻲرود ﺗﺎ ﭘﺮدهﻫﺎ ﻫﻤﻪ را ﺑﺮﻣﻲدرد و ﺑِﻌﻠﻮ در ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺮﻛﺰ‬ ‫ﻣﻲرﺳﺪ‪ ،‬ورق ﺑﺮﻣﻲﮔﺮدد ﺳﺒﺤﺎن اﷲ ﻋ‪‬ﻠﻮ ﺳ‪‬ﻔﻞ ﺷﺪ و ﺳ‪‬ﻔﻞ ﻋ‪‬ﻠﻮ!‬ ‫ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ روزي دﺳﺘﻲ از ﺧﻀﺮ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻢ ﻛﺸﻴﺪه ﺷﺪ ﺑﻴﻨﺎ ﺷﺪم‪ ،‬ﺧﻮد را ﭼﻮن ﻛﺮم ﻓﻴﻠﻪ در ﻣﻴﺎن ﻃﻠﺴﻢ دﻳﺪم‪ ،‬ﺑﻬﺮ‬ ‫ﻃﺮف دوﻳﺪم دري ﻧﻴﺎﻓﺘﻢ و ﺑﻬﺮ در زدم ﺑﺎز ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ در ﺑﻮد اﻣﺎ ﻫﻤﻪ ﺑﺴﺘﻪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ ﻛﻮﺷﺶ ﻛﺮدم ﺑﺠﺎﺋﻲ ﻧﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪم‪،‬‬ ‫اﻓﺘﺎدم‪ ،‬ﻛﻠﻴﺪي در ﺑﻐﻞ ﻳﺎﻓﺘﻢ ﻛﻠﻴﺪ را در آوردم اﺳﻢ اﻋﻈﻢ ﺑﺮ دﺳﺘﻪ آن ﻧﻘﺶ ﺑﻮد ﺷﺮوع ﺑﺨﻮاﻧﺪن ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﭘﺮده زﻣﻴﻦ را‬ ‫ﺑﺮداﺷﺘﻢ ﻳﻚ ﭘﻮﺳﺖ را ﺑﺮدرﻳﺪم‪ ،‬ﺑﻪ درون ﻛﺮات ﻓﺮو رﻓﺘﻢ‪ ،‬ﺑﻪ آﺳﻤﺎن او‪‬ل رﺳﻴﺪم ﺑﻪ ﻗﻮ‪‬ت اﺳﻢ اﻋﻈﻢ ﻫﻴﺒﺖ زدم‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﻠﻴﺪ‬ ‫اﺷﺎره ﻧﻤﻮدم و ﻗﻔﻞ را ﮔﺸﻮدم‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﺑﻪ ﻫﺮ آﺳﻤﺎن رﺳﻴﺪم ﺗﺎ از ﺳﻤﺎوات ﮔﺬﺷﺘﻢ ﻣﺴﺘﻐﺮق ﻧﻮر ﺷﺪم‪ ،‬اﺳﻢ اﻋﻈﻢ در ﻧﻮر‬ ‫ﻏﺮق ﺷﺪ‪ ،‬ﻓﺮو رﻓﺘﻢ ﺑﻪ درﻳﺎي ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺗﻚ درﻳﺎ رﺳﻴﺪم ﺗﻤﺎم ﻃﻠﺴﻤﺎت را ﺷﻜﺴﺘﻢ ﺧﻮاﺳﺘﻢ ﻣﻐﺰ را درآورم ﭘﻮﺳﺖ را‬ ‫ﭼﺴﺒﻨﺪه و ﻣﻐﺰ را ﻛﺸﻨﺪه دﻳﺪم‪ ،‬ﻫﺮﭼﻪ ﻗﻮ‪‬ت ﻛﺮدم ﺑﺠﺰ از ﻫﻤﺎن درﻫﺎ اﻧﻔﺼﺎل ﻧﺪﻳﺪم ﺑﺮ ﺣﺎل ﺧﻮد ﮔﺬاﺷﺘﻢ آﻳﻪ اﷲ ﻧﻮر را‬ ‫ﺑﺨﺎﻃﺮآوردم و ﺳﺮ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺑﻨﻬﺎدم و ﻣﻨﻘﺎد ﺗﻜﻠﻴﻒ ﮔﺸﺘﻢ آزاد ﺷﺪم‪.‬‬

‫ﻀ َﺮﺕُ ﺍﻟﺮﱠ ْﺟﻌَﺔ‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﺝ َﻭ ﺍﻟ ﱡﻈﻬُﻮ َﺭﻭَﺍﹾﻟﻘِﻴﺎ َﻡ َﻭ‬ ‫ﺝ ﻭَﺍﹾﻟ ُﻌﺮُﻭ َ‬ ‫ﻉ ﻭَﺍﹾﻟ ِﻤﻌْﺮﺍ َ‬ ‫ﻒ ﻭَﺍﻟﺮﱡﺟُﻮ َ‬ ‫ﺠ ﹶﺔ ﻭَﺍ ﹶﳌ ْﻌ ﹺﺮ ﹶﻓ ﹶﺔ ﻭ ﺍﹾﻟﻤَﻮﺍ ِﻗ َ‬ ‫ﺤﺸْﺮ َﻭ ﺍﻟﻨﱠﺸْﺮ َﻭ ﺍﻟﹾﺎ ِﺧ َﺮ ِﺓ ﻭَﺍﻟﻨﱠﺘﻴ َ‬ ‫ﹶﺍ ْﻋﻨﹺﻲ‪ 269‬ﺍﻟﺼﱡﻌُﻮﺩ ﻭَﺍﹾﻟﻤَﻌﺎﺩ ﻭَﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺕ َﻭ ﺍﻟﻨﱡﺸُﻮ ﹺﺭ َﻭ ﹸﻇﻬُﻮ َﺭ‬ ‫ﷲ َﻭَﻳ ْﻮ َﻡ ﺍﻟﹾﺤﻘﻴﻘﺔ َﻭ ﺍﹾﻟﺠَﻼ ِﺀ َﻭ ﺍﹾﻟﺤَﻴﻮ ِﺓ َﻭ ﺍﹾﻟﹶﺎْﻧﺘِﺒﺎ ِﻩ َﻭ َﺑ ْﻌ َﺪ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻮ ِ‬ ‫ﺏ َﻭَﻳ ْﻮ َﻡ ﺍ ِ‬ ‫َﻳ ْﻮ َﻡ ﺍﹾﻟﻘِﻴ َﻤ ِﺔ َﻭ َﻳ ْﻮ َﻡ ﺍﻟﺪّﻳ ﹺﻦ ﻭَﺍﳉﹶﺰﺍ ِﺀ ﻭَﺍﹾﻟﺤِﺴﺎ ﹺ‬ ‫ﺤ َﻮ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻌﻠﹸﻮ َﻡ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻌ ْﻮ َﺩ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ َﻬﻴُﻮﱄ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟﻮﹺﻻَﻳ ِﺔ َﻭ ﺣﻘﻴﻘﺔ ﺍﹾﻟِﺎﻧْﺴﺎ ِﻥ‪.‬‬ ‫ﺻْ‬ ‫ﺍﻟﹾﺒﺎ ِﻃ ْﻦ َﻭ َ‬

‫ﻇﻬﻮر ‪:1‬‬ ‫ﺳﻴﺮ رﺟﻮﻋﻲ ﻣﻮاﻓﻖ ﻧﺰوﻟﻲﺳﺖ رﻓﺘﻦ ﻣﻮاﻓﻖ آﻣﺪﻧﺴﺖ ﻣﻨﺎزل ﻳﻜﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻜﻦ آﻣﺪن ﻏﻴﺮ رﻓﺘﻦ اﺳﺖ و ﺑﻄﻮن ﻏﻴﺮ ﻇﻬﻮر اﺳﺖ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﻇﻬﻮر ﻏﻴﺮ ﺑﻄﻮن اﺳﺖ اﮔﺮﭼﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﺎﻃﻦ ﺷﻮد و ﺑﺎﻃﻦ ﻇﺎﻫﺮ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻴﺮ دورﻳﺴﺖ ﭼﻮن دو ﻗﻮس داﻳﺮه ﺑﻞ دو ﻗﻮس ﻛﺮه‬ ‫ﺑﻞ ﭼﻮن دو ﺿﻠﻊ ﻣﺜﻠّﺚ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻣﻌﻮج و ﻳﻚ ﺿﻠﻊ ﻣﻌﻮج دﻳﮕﺮ را ﻣﻌﻮج دارد ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ‪.‬‬

‫ﻇﻬﻮر ‪:2‬‬ ‫ﻫﺮ ﺟﺎﻧﺪار ﺑﻪ ﺟﻬﺖ راﺣﺖ روح و ﺗﻨﻔّﺲ ﻧﻔﺲ و ﻗﻮام ﺟﺎن و ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻗﻮي و ﻧﻀﺞ ﻏﺬا و آﺳﺎﻳﺶ ﺗﻦ و ﻛﺎرﻫﺎي ﺑﺪن ﺑﻪ‬ ‫اﺧﺘﻴﺎر و ﺑﻲاﺧﺘﻴﺎر روزي ﻳﻜﻲ دو ﺑﺎر ﺑﺨﻮاب ﻣﻲرود‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎن و ﻗﻮاي او از ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬ﻓﺮو رود و ﺑﺠﺎﺋﻲ دﻳﮕﺮ رود و‬ ‫ﺧﻮاب ﺑﻴﻨﺪ و ﺻﻮري ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻴﺴﺖ و ﺷﺎﻳﺪ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎري و ﺣﺮص ﺷﻮق ﺑﺨﻮاب ﻧﺪارد‪ ،‬و ﺑﻲ‬

‫‪ –269‬اَﻋﻨﻲ‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﺣﻤﺰه و ﻛﺴﺮ ﻧﻮن( ﻛﻠﻤﺔ ﻓﻌﻞ ﻛﻪ در ﺗﻔﺴﻴﺮ و ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻄﻠﺒﻲ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻨﻴﻦ ﻗﺼﺪ ﻣﻲﻛﻨﻢ‬

‫‪80‬‬


‫اﺧﺘﻴﺎر ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫و ﻫﺮ اﻧﺴﺎن ﻳﻚ وﻗﺘﻲ رؤﻳﺎي ﺻﺎدﻗﻪ دﻳﺪه ﻛﻪ ﻋﻴﻦ آن ﺧﻮاب در ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬ﻓﻮراً ﻳﺎ ﺑﺰودي ﻳﺎ ﺑﻪ ﺑ‪‬ﻌﺪ ﺑﺮوز ﻧﻤﻮده ﻛﻪ داﻧﺴﺘﻪ‬ ‫ﻛﻪ ﻫﻤﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻳﺎ آﻧﻜﻪ در وﻗﺖ ﺧﻮاب در ﻇﺎﻫﺮ در ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﻮده و ﻣﻔﻄﻮرﻧﺪ ﺑﺮ ﺗﻌﺒﻴﺮﺧﻮاب‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻨﻜﺮآن ﻧﻴﺰ از‬ ‫ﺧﻮاب ﻧﻴﻚ ﺷﺎد و از ﺧﻮاب ﻣﻮﺣﺶ ﺧﻮﻓﻨﺎك ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و اﻳﻦ ﺣﺠﺖ ﺗﺎﻣ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﺑﺮ وﺟﻮد ﻋﺎﻟﻤﻲ دﻳﮕﺮ ﻏﻴﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬و‬ ‫ﻃﺒﻊ ﻛﻪ ﻣﺠﺮّد اﺳﺖ از ﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﺗﻦ در ﺟﺎي ﺧﻮد اﻓﺘﺎده و ﺻﻮر آن ﻋﺎﻟﻢ در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻴﺴﺖ و ﻫﻨﻮز ﻇﻬﻮر ﻧﻨﻤﻮده ﻳﺎ از‬ ‫اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ رﻓﺘﻪ‪.‬‬ ‫و ﺑﺮآﻧﻜﻪ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ و آﻳﻨﺪه و اﺷﻴﺎء‪ ‬دور از ﻫﻢ در ﻳﻚ ﺻ‪‬ﻘﻊ‪ 270‬ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺪون ﻣﻨﺎﻓﺮت‪ ،‬و ﺑﺮ آﻧﻜﻪ آن ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ و آﻳﻨﺪه و ﺻﻮر ﮔﺬﺷﺘﻪ و واﻗﻊ ﻧﺸﺪه آﻧﺠﺎ ﺛﺎﺑﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺮ ﺛﺒﺎت و اﺳﺘﻘﺮار آن ﻋﺎﻟﻢ و ﺑﺮ‬ ‫ﺗﺠﺮّد ﺧﻴﺎل و ادراك آن آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻊ ﻧﺸﻮد‪ ،‬و ﺑﺮ وﺟﻮد ﺑﺪﻧﻲ دﻳﮕﺮ ﻣﻮاﻓﻖ اﻳﻦ ﺑﺪن ﺑﺪون ﺗﻔﺎوت ﻳﺎ ﺗﺠﺮّد آن‪ ،‬و‬ ‫ﺟﺪاﺋﻲ آن و ﺑﻘﺎء‪ ‬آن ﺑﺪون اﻳﻦ ﺑﺪن ﻛﻪ اوﺳﺖ ﺑﻴﻨﻨﺪه ﻣﺮﺋﻴ‪‬ﺎﺗﻲ را ﻛﻪ ﺑﻌﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﺮآﻧﻜﻪ ﺳﺆال از ﺑﺪن ﺷﻮد ﺑﺎ اﻓﺘﺎدن‬ ‫ﺗﻦ ﺑﺰﻳﺮ ﺧﺎك‪ ،‬و ﺑﺮ آﻧﻜﻪ ﻟﺬّت و اﻟﻢ ﻏﻴﺮ ﺣﺴ‪‬ﻲ ﻣﺼﻮ‪‬ر ﮔﺮدد و آﺛﺎر اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﺲ‪ ‬در ﺟﺎي دﻳﮕﺮ ﺑﺮوز ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ آن ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻋﻤﺎل و اﺧﻼق و اﺧﻼط ﺗﻦ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري ﻣﺎﻳﺔ ﻇﻬﻮر ﺻﻮر ﻣﻜﺘﺴﺒﻪ ﺟﺎﻧﺴﺖ از ﺗﻦ ﻛﻪ ﺍﹶﻟﺪﱡﻧْﻴﺎ ﻣَﺰ َﺭ َﻋﺔﹸ ﺍﻟﹾﺎ ِﺧ َﺮ ِﺓ و‬ ‫ﻛﺘﺎب ﺗﻨﺒﻴﻪ اﻟﻨّﺎﺋﻤﻴﻦ ﺣﻀﺮت واﻟﺪ ر‪‬و‪‬ح‪ ‬اﷲُ ر‪‬و‪‬ﺣ‪‬ﻪ‪ ‬اﻟْﻤﺎﺟِِﺪ ﺑﺮاي اﻳﻦ آﺋﻴﻦ ﻛﺘﺎﺑﻴﺴﺖ ﻣﺒﻴﻦ و ﺑﻴﺎﻧﻲﺳﺖ ﻣﺘﻴﻦ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:3‬‬ ‫رﻓﺘﻦ روح ﺑﻪ ﺿﺮور ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ دﻳﮕﺮ دﻟﻴﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎن در اﺧﺘﻴﺎر ﺧﻮد ﻣﺨﺘﺎر ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﮔﺮداﻧﻨﺪة آﻧﺴﺖ ﻛﻪ او را ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫و ﺟﻠﻮه دﻫﺪ و ﺑﻪ ﺑﺎﻃﻦ ﺑﺮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:4‬‬ ‫ﻫﺮ ﻋﻤﻞ و ﻫﺮ اﺛﺮ از ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن آﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎز ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن رود و ﺑﺮ ﺧﻂّ دﻳﮕﺮ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻄﻖ از ﻟﺴﺎن‬ ‫اﺳﺖ ﻟﻜﻦ از ﺟﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ وﺟﻮد ﺟﺎن ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻣﻜﺎن آﻣﺪ و ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﻋﻘﻠﻲ ﮔﺮﻓﺖ و ﺗﻨﺰّل ﻧﻤﻮد ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻣﺎد‪‬ه ﺑﻪ ﻫﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪ‬ ‫ﺗﻨﺰّل دﻳﮕﺮ ﻧﻤﻮد از ﻓﻜﺮ و ﺻﻮرت ﻣﻘﺪاري در ﺧﻴﺎل ﮔﺮﻓﺖ و ﻛﻼم ﻧﻔﺴﺎﻧﻲ ﺷﺪ و اراده ﻧﻤﻮد و ﻧﻔﺲ را ﺣﺮﻛﺖ داد و‬ ‫ﻋﻀﻼت ﻟﺴﺎن و ﻓﻚ را ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻧﻤﻮد و ﻫﻮا را ﻣﺘﻤﻮ‪‬ج ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﺎﺿﺪت ﻫﻮا و آﻻت و ﻋﻀﻼت ﻧﻄﻖ ﻇﺎﻫﺮﮔﺸﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫از راه دﻳﮕﺮ ﻛﻪ راه ﮔﻮش اﺳﺖ ﺑﺎﻻ رﻓﺖ و ﺑﻪ ﺣﺲ‪‬ﻣﺸﺘﺮك رﻓﺖ و ﺑﻪ دل اﺛﺮ ﻧﻤﻮد و ﺟﺎن را ﺧﺒﺮدارﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻟَﻤﺲ از ﺟﺎن آﻣﺪ و اﺛﺮ ﻧﻤﻮد و آن اﺛﺮ ﺗﺄﺛّﺮ ﺷﺪ و از آن ﺗﺄﺛّﺮ اﺛﺮ در ﺟﺎن ﻇﺎﻫﺮﺷﺪ و ﻫﻜﺬا ﺣﺮﻛﺎت ﻳﺪ‪ .‬ﭘﺲ از ﻫﺮ ﺟﺎ آﻣﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺑﺮﮔﺮدد‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺒﺪء اﻋﻤﺎل و آﺛﺎر آﻧﭽﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎزﮔﺸﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﺑﻬﺮ ﺷﺎﻛﻠﻪ‪ 271‬ﺑﻮد و از ﻫﺮ ﺷﺎﻛﻠﻪ ﺻﺎدر‬ ‫ﺷﺪ ﻣﺪد ﻫﻤﺎن ﺷﺎﻟﻜﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﹸﺛﻢﱠ ﻛﺎ ﹶﻥ ﻋﺎ ِﻗَﺒﺔﹸ ﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ ﹶﺍﺳﺎﺅﺍ ﺍﻟﺴﱡﻮﺀﻱ ﹶﺍ ﹾﻥ ﹶﻛﺬﱠﺑُﻮﺍ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﻼً ﺗﻔﻜّﺮ زﻳﺎد ﺳﻮدا اﻓﺰاﻳﺪ و ﺻﻔﺮا را ﻣﺤﺘﺮق ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﺧﻮردن ﺑﻌﺾ ﻏﺬاﻫﺎ ﻳﺎ ﺷﻨﻴﺪن ﺑﻌﺾ اﺧﺒﺎر ﻳﺎ ﺣﺮﻛﺎت زﻳﺎد و‬ ‫ﻧﺤﻮ آن‪ ،‬و ﺳﻮداء ﻣﺤﺘﺮﻗﻪ از ﺻﻔﺮا ﺟﺎن را ﻣﺸﻮ‪‬ش ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺧﻴﻼت ﻣﻮﺣﺸﻪ آورد و ﻏﻀﺐ را ﻣﺤﺮّك ﺷﻮد و ﻟﺴﺎن را ﺑﻪ‬ ‫ﻓﺤﺶ ﻳﺎ ﻳ‪‬ﺪ را ﺑﻪ ﺑﻄﺶ‪ 272‬آورد‪ ،‬و از اﺛﺮ او ﺷﺎﻳﺪ ﻓﺤﺸﻲ ﺑﺸﻨﻮد و ﻳﺎ ﺿﺮﺑﻲ ﺑﺨﻮرد ﻛﻪ ﺟﺎﮔﻴﺮ ﺷﻮد و ﺧﻴﺎﻻت زﻳﺎده ﺷﻮد ﺗﺎ‬ ‫ﺑﻪ ﺟﻨﻮن رﺳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﻳﻦ ﺟﻨﻮن ﻫﻤﺎن ﺗﻔﻜّﺮ و ﻫﻤﺎن ﺷﻨﻴﺪن و ﻫﻤﺎن ﻏﺬا ﺧﻮردﻧﺴﺖ ﻋﻴﻦ اوﺳﺖ ﺻﻮرت اوﺳﺖ ﻧﺘﻴﺠﺔ اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –270‬ﺻ‪‬ﻘﻊ‪ :‬ﻛﺮاﻧﻪ – ﮔﻮﺷﻪ‬ ‫‪ –271‬ﺷﺎﻛﻠﻪ‪ :‬ﺷﻜﻞ – ﺻﻮرت – ﺣﺎﺟﺖ – ﻧﻴﺎز – راه – روش – ﺟﻬﺖ‬ ‫‪ –272‬ﺑﻄﺶ‪ :‬دراﻧﺪن – ﺣﻤﻠﻪ ﻛﺮدن‬

‫‪81‬‬


‫ﭘﺲ اﻳﻦ ﺧﻴﺎﻻت در ردﻳﻒ آن ﺧﻴﺎﻻت اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻣﺒﺪء اﺳﺖ و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺮ ﺧﻂّدوري اﺳﺖ از ﺟﺎن آﻣﺪ و ﺑﺠﺎن ﺑﺮﮔﺸﺖ‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﺳﻴﺮ دوري ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﻧﺎرِ ارﺿﻲ ﻣﺸﺘﻌﻞ ﺷﺪ ﻳﺎ ﺷﻤﺲ ﺗﺒﺨﻴﺮي ﻧﻤﻮد آب ﺷﺪ و ﺷﺒﻨﻢ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮ ﮔﻞ ﻧﺸﺴﺖ ﻧﺤﻞ ﺧﻮرد ﻋﺴﻞ ﺷﺪ‪ ،‬ﻋﺴﻞ ﻣﻮم ﺷﺪ ﻣﻮم‬ ‫ﺷﻤﻊ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺘﻌﻞ ﺷﺪ‪ ،‬ﻫﻮا ﺷﺪ ﺑﻜﺮة ﻧﺎر رﺳﻴﺪ آب ﺑﻪ زﻣﻴﻦ رﻓﺖ ﺟﺰء درﺧﺖ ﮔﻞ ﺷﺪ‪ ،‬او ﮔﻞ ﺷﺪﮔﻞ ﻋﺮق ﺷﺪ‪ ،‬ﻫﻤﺎن‬ ‫آﺑﺴﺖ ﻛﻪ ﻋﻄﺮدارد اﻣ‪‬ﺎ ﻏﻴﺮ آﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺳﻴﺮ دوري ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:5‬‬ ‫اﮔﺮ ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ و ﻧﻔﺲ اﻟﺮّﺣﻤﺎن ﺑﺮ ﻣﺨﺎرج ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﻪ آﻳﺪ و اﺳﻤﺎء‪ ‬ﻟﻄﻴﻔﻪ را ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﺪ و ﺑﺮ ﺧﻂّ ﻧﻮر آﻳﺪ ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻧﻮراﻧﻲ‬ ‫ﮔﺬرد و ﻧﻮر را ﺑﺤﺲ‪‬آورد و ﺧﻴﺮات ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﭘﺲ از رﺟﻌﺖ ﺑﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻠﻮي ﺑﺮود و ﺳﻴﺮ ﻋﻠﻴﻴ‪‬ﻨﻲ‪ 273‬ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﺑﺪن او در‬ ‫ﻗﺒﺮ ﻣﺘﻨﻌ‪‬ﻢ ﺑﺠﻨﺎن دﻧﻴﺎ ﮔﺮدد و دري از ﺑﻬﺸﺖ در ﻗﺒﺮ او ﺑﺎز ﺷﻮد‪ ،‬و رو ﺑﻪ ﻧﻌﻴﻢ و در روح و راﺣﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻒ ﺧﻮد‬ ‫رﺳﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ اﺳﻤﺎء‪ ‬ﻗﻬﺮﻳﻪ را ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﺜﺎل ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ ﮔﺬرد و ﺷﻴﻄﺎن دﺳﺖ و ﭘﺎ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺷﺮور را ﻇﺎﻫﺮ ﺳﺎزد و از ﺳﻔﻼﻧﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﺳﻔﻼﻧﻲ رود‪ ،‬و ﭘﺲ از رﻓﻊ ﺣﺠﺎب ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﺑﻴﺪاري از ﺧﻮاب ﻣﻮاﻧﻊ ﺑﺮوزﻧﻪاي از ﻧﺎر دﻧﻴﺎ ﻣﻌﺬّب ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﺳﺠﻴ‪‬ﻦ و ﺑﻪ‬ ‫درﻛﺎت ﺟﺤﻴﻢ رود ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺮّ ﺧﻮد رﺳﺪ و ﺣﺸﺮ ﺑﻪ ﺷﻴﻄﺎن ﮔﺮدد‪ ،‬و اﻳﻦ رﺟﻌﺖ ﻋﺎم‪‬اﺳﺖ ﺗﻤﺎم اﺷﺨﺎص و اوﺻﺎف و اﺣﻮال‬ ‫را‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:6‬‬ ‫ﺗﻤﺎم ﻣﺪرﻛﺎت از ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺑﻄﺒﻊ و ﻣﺎد‪‬ه ﻛﺎر ﻧﺪارد ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﺬﺷﺖ ﺣﺴ‪‬ﺎً و ﺧﻴﺎﻻً و ﻋﻘﻼً‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﻧﻔﻮس ﺣﺸﺮ ﺷﻮﻧﺪ و‬ ‫اﺧﺘﺼﺎص ﺑﻪ ﻧﻔﻮس زﻛﻴ‪‬ﻪ ﻣﺠﺮّده ﻧﺪارد و ﻣﺎت ﻓﺎﺗﻲ‪ 274‬ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر‪:7‬‬ ‫‪275‬‬

‫ﻫﺮﺷﻲء را ﺣﺪ‪‬ي ﻣﻌﻴ‪‬ﻦ اﺳﺖ و ﻣﻮﻗﻔﻲ ﺧﺎص ﺟﺰ اﻧﺴﺎن را‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎن او را ﻛﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎر اﺳﺖ از ادﻧﻲ ﻣﻘﺎم ﺑﺬروه ﻋﻠﻴﺎ‪ ،‬و ﻣﻘﺎم‬ ‫او ﺑﻲﺣﺪ‪‬ﻳﺴﺖ ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ آﺧﺮت را اﻧﺴﺎن ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻏﻴﺮ او اﮔﺮ ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻮد را ﺑﻪ اﻧﺴﺎن رﺳﺎﻧﺪ و در ﺧﻂّاﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ‬ ‫اﻧﺪازد‪ ،‬ﭼﻮن ﺳﮓ اﺻﺤﺎب ﻛﻬﻒ در ﻣﻌﻨﻲ و ﺧﺮ ﻋﻴﺴﻲ و ﻋﺰﻳﺮ ﻣﺜﻼً در ﺗﺒﻌﻴﺖ اﻧﺴﺎن ﻋﺮوج ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و اﻻّ در ﺑﻴﺪا ‪‬ء‪ 276‬ﻗﻴﺎﻣﺖ‬ ‫از ﺧﻮد ﺑﻴﺨﺒﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﻣﻮاﻗﻒ را در اﻧﺴﺎن ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎ ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد او ﻋﻴﻦ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﺮاﺗﺐ آﺧﺮت اﺳﺖ ﻛﻪ آﻧﭽﻪ ﺧﺒﺮ دﻫﺪ از ﺣﺎل ﺧﻮد و‬ ‫ﻣﺮاﺗﺐ ﺧﻮد ﮔﻮﻳﺪ و ﺷﻨﻮد و ﺑﻴﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:8‬‬ ‫ﻧﻔﻮس ﻣﺠﺮّده ﻣﻨﺴﻠﺨﻪ از ﺑﺎب اﺣﺎﻃﻪ ﺧﻮد و داراﺋﻲ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺎت ﺧﻮد ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﺒﺪن و ﻣﺎد‪‬ه ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎزل ﺧﻮد ﺳﻴﺮﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و‬ ‫ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﻣﺪﻓﻦ و ﻣﻨﺰل ﺧﻮد ﻣﺜﻼً داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻧﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ از ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﺑﻘﻮ‪‬ه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و رﺟﻌﺖ ﻏﻴﺮﻋﻤﻮﻣﻲ‬ ‫اﻳﻨﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:9‬‬ ‫‪ –273‬ﻋﻠﻴﻴﻦ‪ :‬ﻧﺎم ﻣﺮﺗﺒﻪاي از ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻣﻘﺎم ﺑﻬﺸﺖ اﺳﺖ‬ ‫‪ –274‬ﻓﺎت‪ :‬ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﺗﻘﺪﻳﺮ‪ .‬ﻣﺮگ‪ :‬ﻓﺎت ﻳﺎﻓﺘﻦ؛ ﻣﺮدن‬ ‫‪–275‬ذروه‪ :‬ـ ﻧﻮك ﻛﻮه‪ ،‬ﻗﻠﻪ ‪ .‬ﺗﺎرك ﺳﺮ‪ .‬ﺑﺎﻻي ﻫﺮ ﭼﻴﺰ‪.‬‬ ‫‪ –276‬ﺑﻴﺪاء‪ :‬دﺷﺖ و ﺑﻴﺎﺑﺎن‬

‫‪82‬‬


‫ﻋﻠﻮ ﺗﺠﺮّد اﺳﺖ و ﻣﻘﺎم ذات اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻲﺟﻬﺖ اﺳﺖ ﺑ‪‬ﻌﺪ‪ ‬از او ﺳﺎﻓﻞ و ﻗﺮبِ ﺑﻪ او ﺻﻌﻮد اﺳﺖ و ﻓﻌﻞ ِﺳﺎﻳﺮ ﻋﺮوج اﺳﺖ و‬ ‫ﻣﻨﺎزل و ﻣﻮاﻗﻒ ﻣﻌﺮاج و روﻧﺪه آن اﻧﺴﺎن اﺳﺖ و ﺑﺲ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر‪:10‬‬ ‫ﺐ َﻭ َﺟﻨﱠﺔﹸ ﻧَﻌﻴ ٍﹴﻢ ﻟِﻠﻨﱠ ﹾﻔ ﹺ‬ ‫ﺲ‪ ،‬ﻳﺎ ُﺧ ﹾﻔ َﺮﺓﹲ‬ ‫ﺡ َﻭ َﺭﻳْﺤﺎﻥﹲ ِﻟ ﹾﻠ ﹶﻘ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﺽ ﺍﹾﻟﺠَﻨﺎ ِﻥ ﹶﻓ َﺮ ْﻭﺡٌ ﻟِﻠﺮﱡﻭ ﹺ‬ ‫ﺿﺔﹲ ِﻣ ْﻦ ﺭﹺﻳﺎ ﹺ‬ ‫ﻣﻨﺰل او‪‬ل ﻗﺒﺮاﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﻞّ ﺣﺮﻛﺖ اﺳﺖ َﺭ ْﻭ َ‬ ‫ﺕ ﺍﻟﻨّﲑﺍ ﹾﻥ اﮔﺮ ﺑﻤﻮت از ﻗﺒﺮ ﺧﻼص ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﻨﺰل ﺑﻌﺪ ﺑﺮزخ اﺳﺖ و او‪‬ل را ﻧﻴﺰ ﺑﺮزخ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪ ،‬و ﻣﻨﺰل ﺑﻌﺪ اﻋﺮاف اﺳﺖ‬ ‫ِﻣ ْﻦ َﺣﻔﹾﺮﺍ ِ‬ ‫ﻛﻪ ﺳﺮﺣﺪ‪ ‬ﺗﻤﺎﻣﻲ اﺳﺘﻌﺪادات و ﺑﺮوز ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺎت اﺳﺖ و ﺳﺮﺣﺪ‪ ‬دو راه ﺟﻨّﺖ و ﻧﻴﺮان‪ 277‬اﺳﺖ و اﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻗﺎﻓﻠﻪ دارﻧﺪ و ﺗﻤﺎم‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮕﺬرﻧﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﻜﻪ ﺳﻴﺮ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ و ﭘﺮواز ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻳﺎ ﺳﺮﻧﮕﻮن ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از اﻋﺮاف ﺻﻌﻮد ﺑﺮ ﻣﺪارج ﺟﻨﺎن و ﻧﺰول ﺑﻪ‬ ‫درﻛﺎت ﻧﻴﺮان اﺳﺖ ﺗﺎ ﺣﻀﻮر ﺣﻀﺮت رﺣﻤﺎن ﻳﺎ ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ ﺷﻴﻄﺎن‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:11‬‬ ‫ﭘﺲ از رﻓﻊ ﺣﺠﺐ ﻇﻬﻮر ﻣﻜﻤﻮﻧﺎت و ﺑﺮوز و ﻧﺸﺮ‪ 278‬ﻣﺘﻮارﻳﺎت‪ 279‬اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺸﺮ ﻗﻮي و ﻧﺸﺮ ﻣﻜﺎﻣﻦ‪ 280‬و ﻇﻬﻮر ﺣﻘﺎﻳﻖ اﻋﻤﺎل و‬ ‫ﻧﺘﺎﻳﺞ آﻧﻬﺎ و ﺑﺮﻋﻜﺲ ورق او‪‬ل و آﺧﺮ ﻛﺎر اﺳﺖ آﺧﺮت اﺳﺖ ﻳﺎ ﺑﻌﻠﻮ و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺳﻔﻞ‪ ،‬ﺑﻬﺮﺣﺎل اﻳﻦ ﻣﻘﺎم ﭘﺴﺘﻲ و دﻧﻴﺎﺳﺖ ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫ﺑﻪ آن و او را اﺣﺎﻃﻪ و ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﺑﺮ اﻳﻦ‪،‬ﭼﻪ اﺣﺎﻃﻪ ﻧﻮري و ﭼﻪ ﻧﺎري‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:12‬‬ ‫ﻫﺮﻋﻤﻠﻲ را ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺷﺨﺼﻴﻪاي ﻫﺴﺖ در ﻫﻤﻴﻦ ﻋﺎﻟﻢ و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري آﺧﺮت اوﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﺑﺮوز ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻛﻞّ و ﻇﻬﻮر ﺣﻘﺎﻳﻖ ﺗﻤﺎم‬ ‫ﭘﺲ از ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﺣﺠﺎب اﺳﺖ ﺑﻪ ﻛﻞّ و دﮔﺮﮔﻮن ﺷﺪن ورق‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:13‬‬ ‫ﻳﻚ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺼﻮر ﻣﺨﺘﻠﻪ در رؤﻳﺎي اﺷﺨﺎص آﻳﺪ ﻳﻜﻲ ﻣﺮغ ﺑﺮ ﺳﺮﺑﻴﻨﺪ و ﻋﺰّت ﻳﺎﺑﺪ و رﺋﻴﺲ ﺷﻮد و دﻳﮕﺮي ﺑﺪار رود و‬ ‫دﻳﮕﺮي ﺑﻤﻴﺮد و دﻳﮕﺮي زﺧﻢ ﺧﻮرد‪.‬‬ ‫ﻳﻜﻲ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻜﺸﻮف اﻟﻌﻮرﺓ اﺳﺖ رﺳﻮا ﺷﻮد‪ ،‬دﻳﮕﺮي ﻣﺎل ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮي زن ﮔﻴﺮد و دﻳﮕﺮي دزد ﺑﻪ او ﺑﺮﺧﻮرد‪.‬‬ ‫ﻳﻜﻲ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﻧﺠﺲ ﺷﺪه ﺧﻴﺎﻻت ﻓﺎﺳﺪه دارد‪ ،‬دﻳﮕﺮي ﻣﺎل ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮي ﺑﺪﻧﺎم ﺷﻮد دﻳﮕﺮي ﺑﻪ ﻣﻌﺼﻴﺖ اﻓﺘﺪ‪.‬‬ ‫و رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻋﻠﻢ را ﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت آب ﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮي در رؤﻳﺎ ﻧﻮر ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﺪ‪ ،‬دﻳﮕﺮي ﺷﻴﺮ ﻳﺎﺑﺪ دﻳﮕﺮي ﭘﺮواز ﻛﻨﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﺗﻤﺎم ﺻﻮرت ﻳﻚ ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺳﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺻﻮر ﻣﺨﺘﻠﻔﻪاﻧﺪ و ﺟﻬﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ آن ﺑﺮ ﻏﻴﺮ ﻣﻌﺒ‪‬ﺮ در ﺧﻔﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻫﻜﺬا ﻋﺎﻟﻢ دﻧﻴﺎ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ و ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺒﺮ و آﺧﺮت ﺗﻌﺒﻴﺮ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮاب و ﺧﻴﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﻇﻬﻮر اﻳﻦ ﺻﻮر اﺳﺖ و ﺑﻪ‬ ‫اﺷﺨﺎص ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻧﺪاﻧﺪآن را ﻣﮕﺮﻛﺴﻲﻛﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﻌﺒﻴﺮ و راه رﻓﺘﻪ آن ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﻟﻬﺬا ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:14‬‬ ‫ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻣﻮﻗﻒ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﺤﺪود‪ ،‬و ﻣﻨﺰل اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺳﺎﻳﺮ ﺗﺎ ﺑﻪ آﺧﺮﻛﺎر‪ ،‬و اﻧﺴﺎن در ﻣﻮاﻗﻒ آﻳﺪ و ﺑﻤﺎﻧﺪ ﻳﺎ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﻴﺮون‬ ‫رود و ﻟﻄﻴﻔﻪ اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﻪ ﺗﺎ آﺧﺮ ﻛﺎر ﻧﺎﻳﺴﺘﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ از اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﻣﺘﺨﻠّﻊ ﺷﺪه و ﻧﺴﺦ ﻳﺎرﺳﺦ‪ 281‬ﻳﺎ ﻓﺴﺦ ﻳﺎ ﻣﺴﺦ ﻣﻠﻜﻮﺗﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ –277‬ﻧﻴﺮان‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻧﺎر ﻳﻌﻨﻲ آﺗﺸﻬﺎ‬ ‫‪ –278‬ﻧَﺸﺮ‪ :‬ﭘﺮاﻛﻨﺪن‬ ‫‪ –279‬ﻣﺘﻮارﻳﺎت‪ :‬ﭘﻨﻬﺎن ﺷﻮﻧﺪه – ﻓﺮاري – در ﺑﺪر )ﻣﻔﺮد آن ﻣﺘﻮاري(‬ ‫‪ –280‬ﻣﻜﺎﻣﻦ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻜﻤﻦ ﻳﻌﻨﻲ ﻛﻤﻴﻨﮕﺎه – ﺟﺎي ﭘﻨﻬﺎن ﺷﺪن‬ ‫‪ –281‬ر‪‬ﺳﺦ‪ :‬رﺧﻨﻪ – ﺟﺎﮔﻴﺮ‬

‫‪83‬‬


‫ﻇﻬﻮر ‪:15‬‬ ‫اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻤﻮن و ﺧﻔﺎﺳﺖ و اﺳﺘﺘﺎر‪ ،‬و ﺣﺠﺎب ﻫﺮﭼﻪ دور و ﻛﻤﺘﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﺳﺎﻳﺮ ﺣﺠﺎﺑﻲ را ﺑﺮداﺷﺘﻪ و ﻣﺎﻧﻌﻲ را درﻧﻮردﻳﺪه‬ ‫ﺽ ﹶﺍﺛﹾﻘﺎﻟﹶﻬﺎ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺖ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ُ‬ ‫و ﻇﻬﻮري ﭘﻴﺪا ﺷﻮد ﹶﺍ ْﺧ َﺮ َﺟ ِ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:16‬‬ ‫ﻧﻮر در ﻣﻐﺮب در ﻇﻠﻤﺎت ﺷﺐ ﻣﺘﻮاري ﺷﺪ و از ﻇﻬﻮر ﺷﻔﻖ ﻛﻢ ﻛﻢ ﺑﺴﺮﺣ ‪‬ﺪ ﻇﻬﻮر ﻣﻲآﻳﺪ ﺗﺎ او‪‬ل ﻃﻠﻮع از ﻣﺸﺮق ﺳﺮ در‬ ‫آورد‪ ،‬رﻓﺘﻪ رﻓﺘﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻮﺳﻂ اﻟﺴ‪‬ﻤﺎء‪ ‬ارﺗﻔﺎع ﻗﻴﺎﻣﺖ رﺳﻴﺪ اﻳﺴﺘﺎد ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻗﻴﺎم ﻧﻤﻮد ﻧﻴﺴﺘﻲ ﺧﻮد را ﻛﻢ ﻧﻤﻮد روح و ﻣﻼﺋﻜﻪ‬ ‫ﺡ ﻭَﺍﹾﻟﻤَﻼِﺋ ﹶﻜﺔﹸ ُﺭﻛﱠﻊٌ َﻭ ُﺳﺠﱠﺪٌ ﻛﻪ ﻗﻴﺎم ﻧﻤﻮدﻧﺪ و‬ ‫ﻛﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺳﺠﻦ ﺷﺪﻧﺪ و ﺧﺪﻣﺖ ﻋﺎﻟﻢ داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻤﺮ راﺳﺖ ﻧﻤﻮدﻧﺪ َﻳ ْﻮ َﻡ َﻳﻘﹸﻮ ُﻡ ﺍﻟﺮﱡﻭ ُ‬ ‫ﻗﻴﺎم ﻻَﻳ ْﻨ ﹸﻈﺮٌﻭ ﹶﻥ ﻇﺎﻫﺮﺷﻮﻧﺪ ﻗﻴ‪‬ﻮﻣﻴ‪‬ﺖ ﺣﻖ ﻇﺎﻫﺮﺷﻮد ِﻟﻠﹼﻪﺍﻟﹾﻮﺍِﺣﺪِﺍﹾﻟ ﹶﻘﻬّﺎ ﹺﺭ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر‪:17‬‬ ‫‪283‬‬

‫‪282‬‬

‫او‪‬ل ﺧﻼﺻﻲ روح از ﺳ‪‬ﺮب ﺗﻦ ﺟﺮﻣﺎﻧﻲ و ﻗﺒﺮ ﻏﻼف ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﭼﻮن او‪‬ل ﺧﻮاب ﺑﺘﺄﻟّﻢ ﻓﺮاق ﻣﺴﺘﻐﺮق و ﻣﺒﻬﻮت ﺷﻮد ﺗﺎ‬ ‫ﺠﻨﱠ ِﺔ ﹶﺍ ﹺﻭ ﺍﻟﻨّﺎﺭ ﻧﺸﺪه و ﺑﺎﻳﺪ رﻓﺘﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺧﻮد را ﺑﺮ‬ ‫ﺤﻜﹸﻮﻡٌ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ِﻪ ﺑﹺﺎﹾﻟ َ‬ ‫ﻗﺮب ﭼﺸﻢ ﺑﺎز ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ از راه ﭼﻴﺰي ﺑﺮاي او ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه ﻭ َﻣ ْ‬ ‫ﻣﺮﻛﺐ ﺳﻮار و ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺑﺪن ﺑﻴﻨﺪ ﺗﻌﺠﺐ ﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺪن ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻣﺮا ﻛﻪ از ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻦ ﺧﻼص ﻧﻤﻮدﻧﺪ! ﺑﻴﻨﺪ ﺧﻮد اوﺳﺖ اﻣﺎ‬ ‫در ﺻﻮرت اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﻳﺎ ﺣﻴﻮاﻧﻲ از ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﻳﺎ ﮔﻴﺎه ﻳﺎ ﺟﻤﺎد‪ ،‬و ﻛﻢ ﻛﻢ ﺳﻴﺮ ﻛﻨﺪ و ﺑﺼﻮر ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﻣﺸﻜّﻞ ﺷﻮد و ﻳﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ‬ ‫ﺑﺮﻳﻚ ﺣﺎل و ﺗﻨﺪ ﻳﺎ ﻛﻨﺪ ﺳﻴﺮ ﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺘّﻲ ﺑﻌﻀﻲ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﺸﻜﻢ ﺑﺮوﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺧﻮد و ﻣﻮﻗﻒ ﺧﻮد رﺳﻨﺪ و ﻧﺴﺦ و ﻣﺴﺦ و‬ ‫ﻓﺴﺦ و رﺳﺦ اﻳﻨﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:18‬‬ ‫ﻧﻮر در ﻣﻘﺎم ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺟﻼء دارد و در رﻗﻴﻘﻪ ﺧﻔﺎء و ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ از داﻧﻲ رﻗﻴﻘﻪ و ﻧﺎزﻟﻪ ﻋﺎﻟﻲﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:19‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ از ﺑﺎﻃﻦ آﻣﺪ و ﻇﺎﻫﺮ در ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻣﺨﺘﻔﻲ ﮔﺸﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﻈﻬﺮ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ و ﻫﻤﺎن ﺑﺎﻃﻦ ﺟﻠﻮهﮔﺮ ِﺍﻧﱠﺎِﻟﻠﹼ ِﻪ ﻣﺒﺪء اﺳﺖ ِﺍﻧّﺎِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ‬ ‫ﺭﺍ ﹺﺟﻌُﻮ ﹾﻥ ﻣﻨﺘﻬﻲ‪ ،‬ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻫﻢ او ﺳﺎﻳﺮ ﻫﻢ او ﺳﻴﺮ ﻫﻢ او ﻣﺴﺎﻓﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:20‬‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﺟﻠﻮة ﺑﺎﻃﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺻﻔﺎت ﻧﻮر ﻇﺎﻫﺮﺗﺮ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻮت اﺳﺖ ﻣﺮده را در ﻗﺒﺮ ﻣﻲﮔﺬارﻧﺪ ﻧﺰد ﻣﺮدﮔﺎن ﻣﻲﮔﺬارﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﺆﻣﻦ زﻧﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﻓﺮﻣﻮد ﺑﮕﺬار ﻣﺮده را ﻧﺰد ﻣﺮدﮔﺎن‪ ،‬ﺧﻔﺎء‪ ‬روح و اﻧﻐﻤﺎر‪ 284‬او در زﻳﺮ ﺧﺎك ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻣﻮت اوﺳﺖ و ﺧﻼص او‬ ‫ﻧﺸﺮ او و ﺣﻴﺎت او‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:21‬‬ ‫ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت ﺗﻤﺎم ﻣﻮﻫﻮﻣﻨﺪ و ﺧﻂّ ﻣﻮﻫﻮم ﺑﻲ ﻧﻘﻄﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎر ﻋﺪم اﺳﺖ ﻣﻌﻠﻮم در ﻣﻮﻫﻮم ﻣﺨﺘﻔﻲﺳﺖ ﻣﻮﻫﻮم ﻣﺤﻮ و ﺑﺮداﺷﺖ ﭘﺮده از‬ ‫ﻛﺎر‪ ،‬ﺣﺪ‪‬از ﻣﻴﺎن رﻓﺖ ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي ﻣﻌﻠﻮم ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد ﻗﻴﺎﻣﺖ ﮔﺮدﻳﺪ آﻓﺘﺎب ﺗﺎﺑﺶ ﻧﻤﻮد ﭘﻨﺎﻫﻲ ﺟﺰ ﻇﻞّ آﻓﺘﺎب ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻳﻪﻫﺎ‬ ‫رﻓﺘﻨﺪ و ﺑﻪ آﻓﺘﺎب وﺻﻞ ﺷﺪﻧﺪ ﺳﺎﻳﻪ ﻧﻮر ﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ –282‬ﺳ‪‬ﺮْب‪) :‬ﺑﻪ ﻛﺴﺮ ﺳﻴﻦ و ﺳﻜﻮن را( ﮔﻠﻪ آﻫﻮان – ﺟﻤﺎﻋﺖ زﻧﺎن – راه ﺣﺎل و ﺷﺄن دل – ﮔﺮوه ﺳﻨﮓ ﺧﻮار – ﭘﺎرهاي از درﺧﺘﺎن ﺧﺮﻣﺎ‬ ‫‪ –283‬ﺗﺄﻟﻢ‪ :‬درد ﻛﺸﻴﺪن– رﻧﺞ ﺑﺮدن‬ ‫‪ –284‬اﻧﻐﻤﺎر‪ :‬ﻓﺮورﻓﺘﻦ‬

‫‪84‬‬


‫ﻇﻬﻮر ‪:22‬‬ ‫‪285‬‬

‫اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮاﺑﺴﺖ ﻛﻪ اﺧﺘﻔﺎء‪ ‬روح و ﻇﻬﻮر ﻣﻈﺎﻫﺮ ﺑﻲﺣﻘﻴﻘﺘﻨﺪ ﭘﺲ ﺣﺮﻛﺖ ﺟﺎن از اﻳﻦ ﻣﺮﺑﺾ ﺗﻦ او‪‬لِ ﺑﻴﺪارﻳﺴﺖ آﻧﻬﺎ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﻴﺪار ﺷﺪﻧﺪ دﻳﺪﻧﺪ ﺧﻮاﺑﻲ ﺑﻮد ﺷﺎد ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺐ‪ 286‬رﻓﺖ‪ ،‬ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺎز ﺳﻴﺮ رﺟﻮﻋﻲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺑﺴﻴﺎري روز دوﺑﺎر ﻣﻲﺧﻮاﺑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮ ﺧﻮاﺑﻢ ﺗﻨﺪ و ﺑﻴﺪارﻳﻢ آﺳﺎﻧﺴﺖ ﻣﻜﺮّر ﺧﻮاﺑﻴ���م و ﺑﻴﺪار ﺷﺪم ﻛﻨﻮن ﺟﻨﻮن اﻟﻬﻲ دﻣﺎغ ﻓﻜﺮ ﻃﺒﻴﻌﻲ را ﺧﺸﻚ ﻧﻤﻮده ﺧﻮاب‬ ‫از ﺳﺮم ﺑﻴﺮون ﺷﺪه در ﺧﻮاب ﻫﻢ ﺑﻴﺪارم ﺧﻠﻮت در اﻧﺠﻤﻦ ﺑﻴﺪاري در ﺧﻮاب دارم‪ ،‬در ﺑﻴﺪاري ﺧﻮاﺑﻢ در ﺧﻮاب ﺑﻴﺪار‪،‬‬ ‫ﺧﻮاب ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻴﺎل اﺳﺖ ﻓﻘﻴﺮ ﻣﺘّﺼﻞ اﺳﺖ و ﺑﻲ ﺧﻴﺎل؛ ﻣﺮغ ﺑﺎغ ﻣﻠﻜﻮﺗﻢ ﻧﻴﻢ از ﻋﺎﻟﻢ ﺧﺎك‪ ،‬ﺧﻮد را ﮔﻢ ﻛﺮدم ﺧﻮد را ﻧﻴﺎﺑﻢ‬ ‫ﺗﻮ ﻫﻢ ﻣﻦ را ﻧﻴﺎﺑﻲ!‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:23‬‬ ‫ﺻﻮر‬

‫‪287‬‬

‫ﻣﻨﺎﻣﻴ‪‬ﻪ‪ 288‬اﺿﻐﺎﺛﻴ‪‬ﻪ‪ 289‬ﺗﻤﺎم ﻇﻞّﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻠﻪ اﺳﺖ اﻳﻦ ﻇﻞّاﮔﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻮد ﺗﻐﺒﻴﺮ دارد ﭼﻮن اﺧﺒﺎر ﺻﺎدﻗﻪ و اﻻ ﻓَﻼّ ﭼﻮن‬

‫ﻛﻮاذب‪ ،‬ﭘﺲ از ﺑﻴﺪاري از ﺧﻮاب ﺗﻦ ﻧﻴﺰ ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﭼﻮن ﺳﺘﺎره در روز ﮔﻢ ﺷﻮد و ﻧﻮر ﻫﻮﻳﺪا ﮔﺮدد و روﺷﻦ‬ ‫ﻛﻪ ﺷﻮد ﮔﻤﺸﺪهﻫﺎ ﭘﻴﺪا و ﻣﻨﺎﻣﺎت ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ؛ ﺍﹶﻟﻨّﺎﺱُ ﻧﹺﻴﺎﻡٌ ﹶﻓﺎِﺫﺍ ﻣﺎﺗُﻮﺍ ِﺍْﻧَﺘَﺒﻬُﻮﺍ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:24‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﻮت ﺑﻲاﺛﺮﻳﺴﺖ و اﻧﻔﺼﺎل آن را اﻗﺴﺎم اﺳﺖ؛ ﻳﻜﻲ ﺻﻔﺖ ﺗﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺮده و ﺑﺠﺎن زﻧﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺮگ‬ ‫اﻧﺘﺒﺎه‪ 290‬اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺎﻟﻢِ ﻣﺮدﮔﺎن اﺳﺖ‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﺧﻠﻊ اﺳﺖ از ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﺧﻮد ﻛﻪ ﻫﺮ ذر‪‬ه را آن ﺑﻪ آن ﻣﻮﺗﻴﺴﺖ و ﺣﻴﺎﺗﻲ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﺑِﺮُﻣ‪‬ﺘ‪‬ﻬﺎ‪ 291‬در ﺧﻠﻊ و ﻟُﺒﺲ اﺳﺖ ﭘﺲ ﺣﻴﺎﺓ ﭘﺲ از ﻣﻮت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫دﻳﮕﺮ اﻧﺴﻼخ ﻛﻞّ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑ‪‬ﺮوز ﺑﺎﻃﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ اﺳﺖ و اﻳﻦ ﭘﺲ از آﻧﺴﺖ‪ ،‬دﻳﮕﺮ ﻣﻮت و اﻧﻔﺼﺎل روح‬ ‫اﺳﺖ از ﺗﻦ ﻛﻪ ﻣﻮت ﻃﺒﻴﻌﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ در ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻐﻴﺮ و اﻳﻦ ﺟﺪاﺋﻴﺴﺖ ﻧﻪ ﻣﻮت و ﺣﻴﺎت‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﻳﻦ اﻧﻔﺼﺎل ﻧﺴﺒﺖ اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬ ‫ﻳﻚ ﻧﺴﺒﺖ در اَب اﺑﻮ‪‬ت ﻧﺎم ﮔﻴﺮد در اﺑﻦ ﺑﻨﻮ‪‬ت‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻦ ﻧﺎم او ﻣﻮت اﺳﺖ در ﺟﺎن ﻧﺎم او ﺣﻴﺎت و ﻳﻚ اﻣﺮاﺳﺖ‪ ،‬دﻳﮕﺮ‬ ‫ﺧﻠﻊ اﺳﺖ از ﻣﺮﺗﺒﻪاي و ﻟﺒﺲ ﻣﺮﺗﺒﻪ دﻳﮕﺮ‪ ،‬و ﻣﻮت ﺟﺰوي ﻫﺮ ﺷﻲء را ﻫﺴﺖ ﻣﺨﺼﻮص در ﺧﻂّاﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﻮت ﻛﻠّﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫ﺟﺰ اﻧﺴﺎن را‪.‬‬ ‫دﻳﮕﺮ ﻣﻮت ارادﻳﺴﺖ و اﻳﻦ دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪ :‬دﻓﻌﻲ و ﺗﺪرﻳﺠﻲ‪ ،‬دﻓﻌﻲ ﺑﺮﺑﺎﻳﺶ اﺳﺖ ﻧﻈﻴﺮ رﺑﻮدن ﺟﻠﻮة ﻣﻌﺸﻮق دل ﻋﺎﺷﻖ را‪،‬‬ ‫ﺟﻠﻮهاي از ﻏﻴﺐ ﺟﺎن را ﺑﺮﺑﺎﻳﺪ و از ﻋﻼﺋﻖ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺮاﺗﺐ دﻳﮕﺮ ﺧﻼص ﻛﻨﺪ و ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد رﺳﺎﻧﺪ‪ ،‬دل ﺑﺮد و ﻧﻬﺎن ﺷﺪ‪ ،‬و‬ ‫اﻳﻦ را ﺟﺬب ﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﺗﺪرﻳﺠﻲ ﺑﻪ ﻋﺒﺎدت و رﻳﺎﺿﺖ و ذﻛﺮ و ﻓﻜﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﻢ ﻛﻢ اﻧﺴﻼخ از ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻬﻢ رﺳﺪﺗﺎ ﻣﺮاﺗﺐ را درﻧَﻮ‪‬ردد ﻛﻪ او را‬ ‫ﻣﺘﺼﺮّف در ﺧﻮد و اﻓﻌﺎل ﺧﻮد ﺑﻴﻨﺪ و ﻛﻢ ﻛﻢ ﺻﻔﺎت ﻧﻔﺴﺎﻧﻲ را از ﺧﻮد ﺧﻠﻊ ﻛﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﺤﻠﻴﻪ‪ 292‬ﺑﻪ ﺻﻔﺎت رﺑﻮﺑﻲ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم دﻳﺪ‬ ‫‪ –285‬ﻣ‪‬ﺮﺑﺾ‪ :‬ﻃﻮﻳﻠﻪ – آﻏﻞ‬ ‫‪ –286‬ﺗﻌﺐ‪ :‬رﻧﺞ – زﺣﻤﺖ – ﺧﺴﺘﮕﻲ‬ ‫‪ –287‬ﺻﻮر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺻﻮرت‬ ‫‪ –288‬ﻣﻨﺎﻣﻴﻪ‪ :‬ﺧﻮاب– ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ ﺧﻮاب‬ ‫‪ –289‬اﺿﻐﺎث‪ :‬ﺧﻮابﻫﺎي ﭘﺮﻳﺸﺎن‬ ‫‪ -290‬اﻧﺘﺒﺎه‪ :‬ﺑﻴﺪاري – ﻫﻮﺷﻴﺎري‬ ‫‪–291‬ﺑﺮُﻣ‪‬ﺘ‪‬ﻬﺎ‪ :‬ﻫﻤﮕﻲ ‪ .‬ﺗﻤﺎﻣﺎً ‪.‬‬ ‫‪ –292‬ﺗﺤﻠﻴﻪ‪ :‬زﻳﻨﺖ ﻛﺮدن – ﺑﻪ زﻳﻮر آراﺳﺘﻦ‬

‫‪85‬‬


‫رﺳﺪ ﻛﻪ ﺻﻔﺖ ﻧﺒﻴﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻢ ﻛﻢ ﺑﺠﺎﺋﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ دﺳﺖ از ﺧﻮد ﺑﺸﻮﻳﺪ و ﺗﻦ را از ﺟﺎن و ﺟﺎن را از ﺟﺎﻧﺎن ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﺧﻮد‬ ‫را ﺑﺎﻟﻜﻞّ درﺑﺎزد ﺑﺎﻟﻜﻞّﺑﻤﻴﺮد ﻳﻌﻨﻲ زﻧﺪه ﺟﺎوﻳﺪ ﮔﺮدد‪ ،‬و ﻫﺮﻳﻚ از آﻧﻬﺎ را ﻣﻮت ارادي ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﺳﻴﺮ در ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﻮاﻟﻢ را ﻧﻴﺰ ﻣﻮت ارادي ﮔﻮﻳﻨﺪ و اﻳﻦ دو ﻣﻮت را دو ﻗﺴﻢ ﺣﻴﺎت اﺳﺖ؛ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺟﺰوي ﻛﻪ ﭘﺲ از ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ‬ ‫اي ﺑﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪ دﻳﮕﺮ زﻧﺪه ﺷﻮد و ﺣﻴﺎﺗﻲ ﻛﻠّﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮﮔﺸﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻣﻮت دﻓﻌﻲ را ﺣﻴﺎت ﺑﻌﺪ از ﻣﺤﻮ ﻧﺎدر اﺳﺖ زﻳﺮا ﻛﻪ ﺳﺮي ﻧﺪارد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ ﻓﺮود آورد‪.‬‬ ‫و در ﻣﻮت ﺗﺪرﻳﺠﻲ آن ﻛﺲ ﻛﻪ ﺑﻪ آﺧﺮ رﺳﻴﺪ ﻧﺎدر اﺳﺖ ﻛﻪ او را ﺑﺮﻧﮕﺮداﻧﻨﺪ و ﺣﻴﺎت ﻧﻴﺎﻓﺘﻪ ﻧﺎدراﺳﺖ‪ ،‬اﻛﻨﻮن ﻣُﻮﺗُﻮﺍ ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻞ ﹶﺍ ﹾﻥ‬ ‫َﺗﻤُﻮﺗُﻮﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ اﻗﺴﺎم ﺣﻞّ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:25‬‬ ‫‪293‬‬

‫‪294‬‬

‫روح ﺑﻪ ﺗﻤﺎم اﺟﺰا ﺑﺘﻦ و ﻋﺮوق و ﺷﺮﻳﺎﻧﺎت و و اورده و ﻟﺤﻢ و ﻋﻈﻢ و ﻣﺦ ﺑﻨﺪ ﺷﺪه ﭼﻮن ﭘﺎي ﺑﮕﻞ و ﮔﺮﻓﺘﺎري ﻫﺎروت‬ ‫و ﻣﺎروت‪ ،‬ﺑﻌﺪ ﺑﻪ او اﻧﺲ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﺤﺪ‪‬ي ﻛﻪ ﻋﺸﻖ ﺑﺎو ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪه ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﺗﻦ از ﻣﺴﺎﻣﺎت‪ 295‬آن ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﻃﺒﻊ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﻃﺒﺎﻳﻊ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻛﻪ در ﺧﻮد او ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ 296‬اﺳﺖ ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪه و ﭼﻨﮓ زده‪،‬ﺧﻼﺻﻲ از آن ﭼﻨﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻘﻼّﺑﻬﺎ و‬ ‫ﺷﺎﻧﻪﻫﺎ ﮔﻮﺷﺖ از ﺑﺪن ﺟﺪا ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﻳﻦ ﻣ‪‬ﺜَﻞ اﺳﺖ و ﺑﻪ وﺻﻒ ﻧﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬و وﻗﻮع ﺳﻜﺮات و اﻧﻘﻼﺑﺎت ﻣﻮت ﻳﻌﻨﻲ ﺧﻼﺻﻲ از آن‬ ‫ﺑﺮاي ﺑﻌﻀﻲ ﺗﺪرﻳﺠﻲ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺑﻌﻀﻲ دﻓﻌﻲﺳﺖ اﮔﺮ ﺧﻼﺻﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺮاي ﺑﻌﻀﻲ او‪‬ل ﺑﺮوزﮔﺮﻓﺘﺎري‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:26‬‬ ‫ﻼ‪:‬‬ ‫ﺠ َﻌﻠﹾﻨﺎﻩُ َﺭﺟُ ﹰ‬ ‫ﻀ َﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻣ ُﺮ َﻭﹶﻟ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻣﻠﻜﻮت ﺑﺮ ﻣ‪‬ﻠﻚ ﺧﺮاﺑﻲ ﻣ‪‬ﻠﻚ اﺳﺖ َﻭﹶﻟ ْﻮ ﹶﺍْﻧ َﺰﻟﹾﻨﺎ َﻣﻠﹶﻜﹰﺎ ﹶﻟﻘﹸ ِ‬ ‫ﺻﻮرت ﻛﻞّ را ﺷﻜﺴﺖ آﻣﻮﺧﺘﻲ‬

‫ﺻﻮرت ﺧﻮد را ﺷﻜﺴﺘﻲ ﺳﻮﺧﺘﻲ‬

‫ﻣﻬﻤﺎﻧﻲ ﺷﺘﺮ در ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻮر اﺳﺖ‪ .‬در ﻇﻬﻮر ﻧﻮر ﺑﺮ ﻃﻮر دﻳﺪي ﻛﻪ ﻛﻮه ﻧﻤﺎﻧﺪ و ﻗﻮم ﺳﻮﺧﺘﻨﺪ؛ ﺷﺒﻨﻢ ﻫﺮﮔﺰ ﺗﻤﺎﺷﺎي آﻓﺘﺎب‬ ‫ﻚﺍﹾﻟَﻴ ْﻮﻡَ؟‬ ‫ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و آﻓﺘﺎب ﻣﻬﻤﺎن ﺷﺐ ﻧﺸﻮد‪ ،‬و ﻧﻮر ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﺮ ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ ﭘﺲ ﺷﺐ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺷﺐ دوري روز اﺳﺖ‪ ،‬ﹶﻟ ِﻤ ﹺﻦ ﺍﹾﻟ ُﻤ ﹾﻠ ُ‬ ‫ِﻟﻠﹼ ِﻪ ﺍﻟﹾﻮﺍ ِﺣﺪِﺍﹾﻟ ﹶﻘﻬّﺎ ﹺﺭ )اَلْ( ﻋﻬﺪ ﺣﻀﻮرﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:27‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺧﻠﻊ و ﻟﺒﺲ ﺟﺰﺋﻲ ﺑﻜﻠّﻲ ﻧﺴﺒﺖ روز اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺎل ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ زﻣﺎن‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺟﺰﺋﻲ ﺑﺎ ﻛﻠّﻲ و ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺻﻐﺮا ﺑﺎ ﻛﺒﺮا‬ ‫ﻓﺮق ﺑﻪ اﺟﻤﺎل و ﺗﻔﺼﻴﻞ و دﻓﻌﻲ و ﺗﺪرﻳﺠﻲ و ﺟﺰو و ﻛﻞّ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:28‬‬ ‫ﻫﺮ ﻋﻤﺮ دﻧﻴﺎ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻤﺎم آن ﻳﻚ روز ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل و ﻫﺮ ﺳﺎل آﻧﺠﺎ ﻳﻜﺮوز ﻣﻠﻜﻮت و روزِ آن ﺳﺎل ﺟﺒﺮوت و روزِ آن ﺳﺎل‬ ‫ﺡ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﰲ َﻳ ْﻮ ﹴﻡ ﻛﺎ ﹶﻥ‬ ‫ﺝﺍﹾﻟﻤَﻼِﺋ ﹶﻜﺔﹸ َﻭ ﺍﻟﺮﱡﻭ ُ‬ ‫ت ْﻋ ُﺮ ُ‬ ‫ﻻﻫﻮت اﺳﺖ ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري‪ ،‬و ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎري روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﭘﻨﺠﺎه ﻫﺰار ﺳﺎل اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ‪َ ،‬‬ ‫ﻒ َﺳَﻨ ٍﺔ ﻣِﻤﺎ َﺗ ُﻌﺪﱡﻭ ﹶﻥ‪ ،‬و ﻳﻚ‬ ‫ﻒ َﺳَﻨ ٍﺔ و اﻳﻦ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ اﺳﺖ و اﻻّ ﻣﻘﺪار ﻧﻴﺴﺖ و ﻫﺰار ﺳﺎل ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﹶﻛﹶﺎﹾﻟ ِ‬ ‫ﲔ ﹶﺍﹾﻟ َ‬ ‫ِﻣﻘﹾﺪﺍﺭُﻩُ َﺧﻤْﺴ َ‬ ‫ﺳﺎل ﻋﺎﻟﻢِ ﻣﻠﻜﻮت اﺳﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﻛﺜﺮت ﻛﻤﺘﺮ ﺣﺠﺎب ﺗﺤﺪ‪‬د و ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﺿﻌﻴﻒﺗﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎﺑﺠﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﺣﺠﺎب ﻧﻤﺎﻧﺪ و از آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ‬ ‫ﺑﮕﺬرد زﻣﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ دﻫﺮ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺳﺮﻣﺪ ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬اﻳﻨﻬﺎ ﺗﻌﺒﻴﺮاﺗﺴﺖ ﻛﻮﺗﺎﻫﻲ و ﺑﻠﻨﺪي و ﻋﺪد ﻧﻴﺴﺖ‪:‬‬ ‫‪ –293‬ﻟﺤﻢ‪ :‬ﮔﻮﺷﺖ‬ ‫‪ –294‬ﻋﻈﻢ‪ :‬اﺳﺘﺨﻮان‬ ‫‪ –295‬ﻣﺴﺎﻣﺎت‪ :‬ﻣﻨﺎﻓﺬ– ﺳﻮراخﻫﺎ‬ ‫‪ –296‬ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ :‬درﻫﻢ رﻓﺘﻪ و داﺧﻞ ﺷﻮﻧﺪه‬

‫‪86‬‬


‫آن دراز و ﻛﻮﺗﻪ اﻧﺪر ﺟﺎن ﻛﺠﺎﺳﺖ‬

‫اﻳﻦ دراز و ﻛﻮﺗﻪ اﻧﺪر ﺟﺴﻢﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:29‬‬

‫اﻋﺘﺒﺎر او‪‬ل از دو اﻋﺘﺒﺎر ﻣﺎﻳﻪ ﻃَﻲ‪ ‬اﻟﺰّﻣﺎن ﺑﺮاي واﺻﻞ آن و دو‪‬م واﺻﻞ را ﺑﺴﻂ اﻟﺰّﻣﺎن دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:30‬‬ ‫ﻫﺮﺟﺎﻧﻲ را ﻗﻴﺎﻣﻲﺳﺖ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﻠّﻲ در ﻛﺒﻴﺮ ﺑﻪ ﻣﻮت ﻛﻞّ و ﻇﻬﻮر ﺑﺎﻃﻦ ﻛﻞّ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﺒﺮا در ﺻﻐﻴﺮ ﭘﺲ از ﺑﻘﺎء‪ ‬ﻛﻞّ‬ ‫اﺳﺖ و ﺻﺤﻮ ﺑﻌﺪ از ﻣﺤﻮ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:31‬‬ ‫اﻧﺴﺎن را ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻗﻮاي ﺟﻤﺎدي و ﻧﺒﺎﺗﻲ و ﺣﻴﻮاﻧﻲ دو ﻗﻮ‪‬ه اﺳﺖ ﻛﻪ دو ﺑﺎل ﻧﻔﺴﻨﺪ‪ ،‬و ﻧﻔﺲ در ﻣﻘﺎم ﻧﺎزل ﻋﻴﻦ آن دو اﺳﺖ‬ ‫ﻳﻜﻲ ﻧﻈﺮي و ﻳﻜﻲ ﻋﻤﻠﻲ‪ ،‬و ﻋﻤﻞ ﺟﺬب اﺳﺖ و دﻓﻊ ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻬﻮت و ﻏﻀﺐ‪ ،‬و ﻫﺮﻳﻚ اﮔﺮ ﺑﺮ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ‬ ‫ﺗﺴﺎوي ﻃﺮﻓﻴﻦ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ دارﻧﺪ و اﻻّ اﻧﺤﺮاف ورزﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﻋﺘﺪال ﻧﻈﺮ ﺣﻜﻤﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻋﺘﺪال ﺷﻬﻮت ﻋﻔّﺖ‪ ،‬و اﻋﺘﺪال ﻏﻀﺐ ﺷﺠﺎﻋﺖ‪ ،‬و اﻋﺘﺪال ﻛﻞّ ﻋﺪاﻟﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ ﻋﺮش اﻟﻪ و‬ ‫ﻣﻈﻬﺮ اﷲ در ﻣﻘﺎم ﺻﻔﺎت اﺳﺖ در ﺻﻐﻴﺮ‪ ،‬و ﺳﺎﻳﺮ ﺻﻔﺎت ﺣﺴﻨﻪ از ﺟﺰﺋﻴﺎّت و ﺷﻌﺐ اﻳﻨﻬﺎﻳﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﺮ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ ﺷﻴﻄﺎن‬ ‫و ﻫﺎروت و ﻣﺎروت ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬و دو ﻃﺮف آﻧﻬﺎ ﺟﺮﺑﺰه و ﺑﻼدت‪ 297‬و ﺷﺮه و ﺧﻤﻮد و ﺗﻬﻮ‪‬ر و ﺟﺒﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:32‬‬ ‫از اﻓﺮاط اﺳﺖ ﺟﺬب و وﺣﺪت و ﺟﺒﺮ و ﻏﻠﻮ‪ ‬و ﺗﻨﺼ‪‬ﺮ‪ 298‬و ﺷﺮاب زﻧﺠﺒﻴﻠﻲ‪ ،‬و از ﺗﻔﺮﻳﻂ اﺳﺖ زﻫﺪ و ﻛﺜﺮت و ﺗﻔﻮﻳﺾ و‬ ‫ﻧﺼﺐ‪ 299‬و ﺗﻬﻮ‪‬د‪ 300‬و ﺷﺮاب ﻛﺎﻓﻮري‪ ،‬و از اﻋﺘﺪال اﺳﺖ ﺳﻠﻮك‪ ‬در ﺟﺬب و ﺧﻠﻮت‪ ‬در اﻧﺠﻤﻦ و وﺣﺪت در ﻛﺜﺮت و ﻣﻨﺰﻟﻪ‬ ‫ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻨﺰﻟﻴﻦ و ﻣﻈﻬﺮﻳ‪‬ﺖ و ﺣﻨﻴﻔﻴ‪‬ﺖ و اﺳﻼم و ﺷﺮاب ﻃﻬﻮر‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:33‬‬ ‫‪302‬‬

‫‪301‬‬

‫دو ﺑﺎل ﺟﺎن ﺑﻪ اﻋﺘﺒﺎر ﺧﻴﺮ و ﺷﺮ ﭼﻬﺎر ﺷﻮﻧﺪ دو از ﻳﻤﻴﻦ دو از ﻳﺴﺎر ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﺠﺎ آورده ﻣﻲﺷﻮد از ﻧﻔﺲ ﺻﺎدر ﻣﻲﺷﺪ‬ ‫اﮔﺮ از ﻳﻤﻴﻦ ﻧﻔﺲ ﺻﺎدر ﺷﻮد در ﻳﻤﻴﻦ ﻧﻔﺲ ﺛﺒﺖ ﺷﻮد‪ ،‬و آﻧﭽﻪ از ﻳﺴﺎرﺻﺎدر ﺷﻮد در ﻳﺴﺎر ﺛﺒﺖ ﺷﻮد َﻭ ِﻛﻠﹾﺘﺎ َﻳ َﺪْﻳ ِﻪ ﻳَﻤﲔٌ‪.‬‬ ‫ﺣﺴﻨﺎت را ﻣ‪‬ﻠﻚ ﻳﻤﻴﻦ ﺛﺒﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺳﻴ‪‬ﺌﺎت را ﻣ‪‬ﻠﻚ ﻳﺴﺎر‪ ،‬ﭘﺲ از رﻓﻊ ﺣﺠﺎب ﻧﻴﻜﻮﻛﺎر ﺻﻔﺤﺔ ﻳﻤﻴﻦ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ و از ﻳﻤﻴﻦ‬ ‫ﻧﺎﻣﻪ را ﺑﻪ او دﻫﻨﺪ و ﺑﺪﻛﻨﺶ ﺑﺪﺳﺖ ﭼﭗ ﻧﮕﺮد و ﺻﻔﺤﻪ ﻳﺴﺮاي ﻧﻔﺲ از دﺳﺖ ﭼﭗ ﺑﻪ او دﻫﻨﺪ ﻳﺎ از ﭘﺸﺖ ﺳﺮ از ﻧﻘﻴﺮ‪ 303‬و‬ ‫ﻗﻄﻤﻴﺮ‪ 304‬ﺛﺒﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آﻧﻜﻪ ﻧﻘﺶ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﺪ و ﻏﻔﺮان و ﻣﺤﻮ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ او رﺳﺪ ﻳﺎ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﺑﻪ او ﺑﺮﺧﻮرد و ﻧﻘﺶ‬ ‫ﺑﺮ ﻟﻮح ﻧﻴﺰ ﻣﺤﻮ ﺷﻮد‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ اﮔﺮ ﺟﺎن ﮔﺮﻓﺖ و ﺗﺠﻮﻫﺮ ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﺗﺤﻘّﻖ ﻳﺎﻓﺖ و ﻣﺠﺴ‪‬ﻢ ﮔﺸﺖ زوال ﻧﺪارد ﭼﻮن ﺟﺎﻣﻪ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﻪ رﻧﮓ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻠّﻮن ﺷﻮد ﻛﻪ ﭘﻨﺒﻪ ﻣﻠﻮ‪‬ن را ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ –297‬ﺑﻼدت‪ :‬ﻛﻮدﻧﻲ‬ ‫‪ –298‬ﺗﻨﺼ‪‬ﺮ‪ :‬ﻣﺴﻴﺤﻲ ﺷﺪن‪ ،‬ﻧﺼﺮاﻧﻲ ﮔﺮدﻳﺪن‬ ‫‪ –299‬ﻧَﺼ‪‬ﺐ‪ :‬ﻧﺸﺎن ﺑﺮﭘﺎي ﻛﺮده‬ ‫‪ –300‬ﺗﻬﻮ‪‬د‪ :‬آﻫﺴﺘﮕﻲ ﻧﻤﻮدن در ﺳﺨﻦ‪.‬‬ ‫‪ –301‬ﻳﻤﻴﻦ‪ :‬دﺳﺖ راﺳﺖ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﻮردن‬ ‫‪ –302‬ﻳﺴﺎر‪ :‬دﺳﺖ ﭼﭗ‬ ‫‪ –303‬ﻧﻘﻴﺮ‪ :‬ﮔﻮدي ﻛﻮﭼﻚ ﭘﺸﺖ ﻫﺴﺘﻪ ﺧﺮﻣﺎ‬ ‫‪ –304‬ﻗﻄﻤﻴﺮ‪ :‬ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻧﺎزك ﺑﻴﻦ ﺧﺮﻣ��� و ﻫﺴﺘﻪ آن‬

‫‪87‬‬


‫ﻇﻬﻮر ‪:34‬‬ ‫ﻫﻴﭻ ﻋﻤﻞ ﺑﺪون ﻣﺒﺪء ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺒﺪء‪ ‬اﻟﻬﻲ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﻮراﻧﻲ دﻫﺪ ﻣﺒﺪء‪ ‬ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﺎرﻳﻜﻲ آورد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:35‬‬ ‫ﻫﺮ ﻋﻤﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﻘﺼﺪ اﻟﻪ ﺑﻮد در دل ﻧﻮر آورد و ﺻﻔﺎ دﻫﺪ و ﻧﻔﺲ را ﺻﻴﻘﻞ زﻧﺪ و ﻳﻤﻴﻦ را ﺟﻼء دﻫﺪ و ﻧﺎﻣﻪ ﻳﻤﻴﻨﻲ ﺛﺒﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬ ‫و ﺟﺰاء‪ ‬ﺣﺴﻦ ﻳﺎﺑﺪ و ﺻﻮرت ﺣﺴﻨﻪ ﮔﻴﺮد و ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻛﺸﺎﻧﺪ‪ ،‬و ﻋﻤﻞ ﻛﻪ ﺷﻴﻄﺎﻧﻲ ﺑﻮد دل را زﻧﮓ دﻫﺪ و ﻳﺴﺎر ﻧﻔﺲ و‬ ‫ﻇﻠﻤﺖ او را روﻛﺶ ﻛﻨﺪ و ﻧﺎﻣﻪ ﻳﺴﺎري داده ﺷﻮد و ﻋﻘﺎب ﺑﻴﻨﺪ و ﺻﻮرت ﻛﺮﻳﻬﻪ ﮔﻴﺮد و ﺑﺪوزخ ﻛﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:36‬‬ ‫ﻋﻤﻞ ﺣﺴﻨﻪ ﺳﺮّي را ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻧﺪاﻧﻨﺪﻛﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﺘﻮﺟ‪‬ﻪ اﻋﻤﺎل ﺑﺪﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﻧﻔﺲ در ﻓﻌﻞ ﻣﺸﻐﻮل اﺳﺖ ﺑﻤﺎد‪‬ه ﻣﮕﺮ ﺑﻌﺪ از‬ ‫ﺧﻼﺻﻲ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:37‬‬ ‫ﺻﻔﺤﺔ ﺟﺎن ﭼﻮن آب و ﺑﻠﻮر اﺳﺖ ﺗﻤﺎم ﺻﻮر اﻋﻤﺎل و اﺣﻮال از او ﺑﮕﺬرﻧﺪ و ﻋﺒﻮر ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﻋﻤﻠﻲ ﻛﻪ ﺳﻴﺎﻫﻲ ﻳﺎ‬ ‫ﺻﻴﻘﻠﻴ‪‬ﺖ ﺗﺎﻣ‪‬ﺔ ﭼﺴﺒﻨﺪه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪﻛﻪ ﻧﻔﺲ را ﺑﻜﻞّ ﺳﻴﺎه ﻳﺎ ﻧﻮراﻧﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﭼﺴﺒﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪﻛﻪ ﺑﻘﺎء ﭘﺬﻳﺮد و ﻣﻠﻜﻪ ﮔﺸﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫و ﻧﻔﺲ وﻗﺖ ﺧﻼﺻﻲ از ﺗﻦ و ﺻﻴﻘﻠﻲ ﻧﻤﻮدن اﺑﺘﻼآت و ﺳﻜﺮات و ﺻﺎﻓﻲ ﺷﺪن از ﻋﻼﻳﻖ و ﺧﺮوج از ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎد‪‬ه و اﺳﺘﻌﺪاد‬ ‫ﭼﻮن آﻳﻨﻪ ﻋﻜﺲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻧﻘﺶ ﮔﺮﻓﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ در ﺟﺎنِﺟﺎن ﺟﺎ ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﺗﻤﺎم اﻋﻤﺎل و ﺣﺮﻛﺎت و ﺳﻜﻨﺎت و‬ ‫ﻣﻮاﻇﺒﺎت ﺑﺮاي اﻋﺘﻴﺎد ﻧﻔﺲ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺣﻴﻦ ﺧﻼﺻﻲ و ﺑﺮاي ﺣﺼﻮل ﻣﻠﻜﻪ و ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﻲ ﻛﻪ زوال ﻧﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬و آﻧﻜﻪ در ﺟﺎنِ ﺟﺎن‬ ‫ﺖ ﻗِﻴﺎ َﻣﺘُﻪُ ﮔﺸﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻨﺰع روح ﺳﺮ از ﻓﺮدوس ﺟﻨﺎن ﻳﺎ ﻋﺮش رﺣﻤﺎن‬ ‫ﺕ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ ﻗﺎ َﻣ ْ‬ ‫ﺟﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻘﺎم ﺟﺎن ﺑﻪ آن ﻣﺘﺤﻘّﻖ ﮔﺸﺘﻪ َﻣ ْﻦ ﻣﺎ َ‬ ‫درآورد ﻳﺎ در ﻗﻌﺮ ﺟﺤﻴﻢ‪ 305‬ﺟﺎﮔﻴﺮد‪ ،‬و آﻧﺮا ﻛﻪ ﻧﻘﺸﻲ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻮن ﻧﻘﺶ ﺻﻔﺤﺎت ﻋﻜﺲ در ﺗﺎرﻳﻜﺨﺎﻧﻪﻫﺎي ﻏﻴﺐ و‬ ‫ﺑﺮازخ آﺧﺮت ﻣﺘﻘﻠّﺐ ﺷﻮد‪ ،‬ﺗﺎ از اﻋﺮاف ﮔﺬﺷﺘﻪ راه ﺟﻨﺎن ﻳﺎ ﻧﻴﺮان‪ 306‬ﮔﻴﺮد و در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﺒﺮا ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ رﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:38‬‬ ‫ﺗﻐﻴﻴﺮ و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺰوي ﻛﻪ ﺑﻘﻴﺔ اﺛﺮ ﻛﺴﺎﻟﺖ ﺧﻮاب دﻧﻴﺎﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮزخ اﺳﺖ در ازاء ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻛﻪ ﺑ‪‬ﺪا‪ 307‬و ﻇﻬﻮر ﻣﺤﻮ و‬ ‫اﺛﺒﺎت اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻦ از اﻋﺮاف ﺛﺒﺎت و ﻗﺮار اﺳﺖ در ﻣﻮاﻗﻒ و اﺛﺮ ﻣﺎد‪‬ه و اﺳﺘﻌﺪاد از آن ﻋﺎﻟﻢ ﻧﮕﺬرد ﻛﻪ او‪‬ل‬ ‫ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ در ﭼﺮاغ اﻧﺪك روﺷﻨﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ و او‪‬ل ﻗﺮار آب اﻧﺪك ﺗﻤﻮ‪‬ج ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:39‬‬ ‫ﻗﻴﺎﻣﺖ را ﻋﺒﺎرت و ﺗﻌﺒﻴﺮات اﺳﺖ و ﻧﻴﺰ ﻗﻴﺎﻣﺖ را ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ و ﻗﻴﺎﻣﺖ را ﻣﻌﺎﻧﻴﺴﺖ و ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﺒﺮا رﺳﻴﺪﻧﺴﺖ ﺑﻪ آﺧﺮ ﻛﺎر و‬ ‫ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺻﻐﺮا ﻣﺴﺎﻓﺮت اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا اﻧﺘﻬﺎء‪ ‬ﻛﻞّاﺳﺖ و ﺻﻐﺮا اﻧﺘﻬﺎء ِاﺷﺨﺎص اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا ﺣﺸﺮ آﺧﺮﻳﺴﺖ و ﺻﻐﺮا ﺣﺸﺮ و ﻧﺸﺮ‬ ‫ﺟﺰوﻳﺴﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا در ﻛﺒﻴﺮ اﺳﺖ و ﺻﻐﺮا در ﺻﻐﻴﺮ‪ .‬ﻛﺒﺮا ﭘﺎﻳﻨﺪﮔﻲﺳﺖ و ﺻﻐﺮا زﻧﺪﮔﻲ‪ ،‬ﻛﺒﺮا در ﺟﺎنِ ﺟﺎﻧﺴﺖ و ﺻﻐﺮا در ﺗﻦ و‬ ‫ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا ﻇﻬﻮر ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻛﻞّاﺳﺖ از ﺟﺴﻢ و ﺟﺎن و روح و اوﺻﺎف و اﻋﻤﺎل و آﺛﺎر و ﻛﻠﻴ‪‬ﺎت و اﺷﺨﺎص و ﺟﻮاﻫﺮ و‬ ‫اﻋﺮاض و ﺳﻤﺎ و ارض و ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﻓﻠﻚ و ﺟﻦّ‪ ،‬و ﺻﻐﺮا اﺷﺨﺎص اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا ﻇﻬﻮر ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ و ﺻﻐﺮا ﺑﺮوز ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ‬ ‫در ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻓﻮق اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا ﭘﺲ از ﺧﻼﺻﻲﺳﺖ و ﺻﻐﺮا ﭘﺲ از ﻣﻮت و ﺑ‪‬ﻬﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺒﺮا ﻣﻨﺰل اﺳﺖ و ﺻﻐﺮا ﺑﺮزخ دارد‪.‬‬ ‫‪ –305‬ﺟﺤﻴﻢ‪ :‬ﺟﻬﻨﻢ‪ ،‬دوزخ‬ ‫‪ –306‬ﻧﻴﺮان‪ :‬آﺗﺶ ﻫﺎ‪ ،‬دوزخ ﻫﺎ‪ .‬جِ ﻧﺎر‪.‬‬ ‫‪ –307‬ﺑ‪‬ﺪا‪ :‬ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺸﺘﻦ‪ ،‬ﭘﻴﺪا ﺷﺪن‪.‬‬

‫‪88‬‬


‫ﺻﻐﺮا ﺟﻠﻮه اﻣﺎم اﺳﺖ و ﻛﺒﺮا ﻇﻬﻮر ﻧﻮر رب‪ ‬اﺳﺖ‪ .‬ﺻﻐﺮا ﻓﻨﺎﺳﺖ و ﻛﺒﺮا ﺑﻘﺎء‪ ،‬ﺻﻐﺮا ﺷﻬﻮد و ﻋﻴﺎﻧﺴﺖ و ﻛﺒﺮا ﺗﺤﻘّﻖ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺻﻐﺮا ﺟﻠﻮه اﺳﺖ و ﻛﺒﺮا وﺻﺎل‪ ،‬ﺻﻐﺮا وﺻﺎل ﺟﺬب اﺳﺖ و ﻛﺒﺮا وﺻﺎل ﺑﺴﻠﻮك‪ِ ،‬ﺍ ﹾﻥ ِﻣ ْﻨ ﹸﻜ ْﻢ ِﺍﻻﹼ ﻭ ﺍ ﹺﺭﺩُﻫﺎ در ﻛﺒﺮاﺳﺖ ﻧﻪ ﺻﻐﺮا‪،‬‬ ‫ﺑﺮزخ ﺳﺆال ﻗﺒﺮ و ﺣﺴﺎب و ﺻﺮاط و ﻣﻴﺰان و ﺗﻄﺎﻳﺮ اﻋﻤﺎل و ﻣﻮﻗﻒ و ﺣﺸﺮ و ﻧﺸﺮ ﺗﻤﺎم در اﻳﻦ ﺣﺸﺮ و در اﻳﻦ وﺻﺎل اﺳﺖ ﻧﻪ‬ ‫ﺟﺬب‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:40‬‬ ‫ﻏﺸﻮات‪ 308‬ﻣﻮت ﺑﻪ اﺷﺨﺎص ﺗﻔﺎوت ﻣﻲﻛﻨﺪ ﭼﻮن ﻏﺸﻮات ﻣﺮﺿﻲ و اﺳﺘﻐﺮاق ﻧﻮم ﺑﻄﻮل و ﻗﺼﺮ و ﺑﻴﺨﺒﺮي ﺗﺎم‪ ‬ﺗﺎ ﺧﺒﺮ ﺟﺰﺋﻲ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:41‬‬ ‫ﻣﻮت ﺧﻼﺻﻲ روح اﺳﺖ از ﺗﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ اﻧﻔﺼﺎل ﺗﻦ از روح و دﺳﺖ ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﺗﻦ از روح‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ ﺧﻼﺻﻲ روح از ﺗﻦ ﻧﺸﻮد ﻣﮕﺮ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﺠﺮّد و ﺧﻼﺻﻲ روح از ﻋﻠﻘﻪ ﺗﻦ ﺑﻤﻮت ارادي و ﻟﻬﺬا ﺑﺴﻴﺎري ﭘﺲ از ﻣﻮت ﮔﺮﻓﺘﺎر و در ﻓﺸﺎرﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ دوزﺧﻴﺎن ﺑﻔﺸﺎر‬ ‫داﺋﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:42‬‬ ‫ﺗﻌﻠّﻖ روح ﺑﻪ ﺑﺪن ﭘﺲ از ﻣﻮت ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد اﻣﺎ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ و ﺳﺮﻛﺸﻲ او ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺠﺎ و ﻣﻨﺴﻮﺑﺎن ﺗﻦ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎر‬ ‫اﮔﺮ ﺧﻼص ﺷﺪه و ﺑﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎري اﮔﺮ ﻧﺸﺪه‪ ،‬و ﺷﻨﻴﺪه ﺷﺪﻛﻪ ﭘﺎﺋﻲ را ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﭘﺲ از ﺳﻪ روز ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲﻛﺮدﻛﻪ ﭘﺎﻳﻢ درد ﻣﻲ‬ ‫ﻛﻨﺪ‪ ،‬و از اﻳﻨﺴﺖ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴ‪‬ﺖ در ﺳﺮ ﻏﺴﺎﻟﺨﺎﻧﻪ و ﺷﻨﻴﺪن ﺗﻠﻘﻴﻦ و اﺣﺘﺮام ﻗﺒﻮر و ﻣﺸﺎﻫﺪ و ﺗﻮﺳ‪‬ﻞ ﺑﻪ آن ﻣﻘﺎﻣﺎت و آﻣﺪن ﺷﺒﻬﺎي‬ ‫ﺟﻤﻌﻪ و اﻣﺜﺎل ذﻟﻚ ﻛﻪ اﻫﻞ ﺣﺲ‪‬ﺟﺰو اﺳﺎﻃﻴﺮ‪ 309‬ﺳﺎده ﺷﻤﺮﻧﺪ و اُﺿﺤﻮﻛﻪ‪ 310‬دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:43‬‬ ‫ﺳﺆال در ﻗﺒﺮ و ﺣﺴﺎب از ﺟﺎن در ﺑﺪﻧﺴﺖ و ﺧﺒﺮ ﺷﺪن ﺗﻦ ﻧﻴﺰ اﻧﻜﺎر ﻧﺘﻮان ﻣﺜﻞ ﺳﺆال از ﺷﺨﺺ ﺟﻦ زده و ﻏﺶ ﻛﺮده‬ ‫ﺑﮕﺮﻓﺘﻦ اﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ و ﻧﺰاع ﺧﺮوس ﺳﺮﺑﺮﻳﺪه ﺷﺪه‪ ،‬و ﺧﺎك در ﻗﺒﺮ را ﻛﻪ ﺧﺎك ﺗﻦ اﺳﺖ ﺑﻴﮕﺎﻧﮕﺎن ﻛﻪ ﻣﺤﺠﻮﺑﻨﺪ ﺑﻪ آﺛﺎر ﻗﺒﻮر‬ ‫را ﺷﻨﺎﺳﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺟﺎن ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺐ او ﺑﻮده از او ﺑﻲ ﺧﺒﺮ و ﻧﺎﺷﻨﺎس ﺑﺎﺷﺪ؟!‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:44‬‬ ‫ﺑﺠﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﻗﺎﻓﻠﻪ را دزد زده ﻧﺸﺎن ﭼﻴﻠﻲ ﺑﮕﺬارﻧﺪ و ﻫﺮ وﻗﺖ آﻳﻨﺪ ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ ﻟﻜﻦ دزد رﺑﻮد و رﻓﺖ در آن ﺧﺎك ﭘﻲ او ﻧﮕﺮد‪،‬‬ ‫در ﻗﺒﺮﺣﻘﻴﻘﺖ او را ﻧﻴﺎﺑﻲ ﻣﻼﺋﻜﻪ او را ﺑﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻲ اﮔﺮ ﺑﺮ وﻓﻖ ﺷﺮع رﻓﺘﺎر ﻧﻜﺮدي و او را ﺑﻘﺪر ﺳﺘﺮ ﺟﺜّﻪ و ﻛﺘﻢ راﻳﺤﻪ ﻛﻪ‬ ‫ﺣﻜﻤﺖ دﻓﻦ اﺳﺖ ﺑﺰﻣﻴﻦ ﻧﺒﺮدي ﺑﻮي ﺑﺪ او را اﺳﺘﺸﻤﺎم ﺗﻮاﻧﻲ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:45‬‬ ‫ﺟﺎن وراي ﺑﺨﺎر و ﺧﻮن اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺮﻛﺖ ﺧﺮوس و ﺗﺎﺧﺖ آوردن از روي ﻏﻀﺐ ﭘﺲ از ﺑﺮﻳﺪن ﺳﺮ و رﻓﺘﻦ ﺧﻮن و ﺑﺨﺎر ﺑﻪ‬ ‫ﺗﺤﺮﻳﻚ ﻗﻮاي ﻧﻔﺴﺎﻧﻴﺴﺖ و ﭼﻮن ﻣﻨﻄﺒﻊ اﺳﺖ ﭘﺲ از ﺧﻤﻮد ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬اﻣ‪‬ﺎ روح ﻣﺠﺮّد اﻓﻌﺎل او از ﻗﺒﻴﻞ ﺗﺤﺮﻳﻚ و ﻛﻼم و ﺳﻤﻊ‬ ‫و ﭘﺮواز و ﻏﻴﺮﻫﺎ ﻣﻮﻗﻮف ﺑﺮ ﻣﺤﻞّ و ﻣﺮﻛﺐ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺧﻮن و ﺑﺨﺎر ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺷﺮاﻓﺖ ﻧﻄﻖ و ﻫﻮش دارد ﻫﻮش روﺣﺎﻧﻴﺴﺖ ﻋﻘﻞ‬ ‫از ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻴﺮون اﺳﺖ ﺧﻮن و ﺑﺨﺎر در درﺟﺔ ﻧﺎزل اﻓﺘﺎده‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:46‬‬ ‫‪ –308‬ﻏﺸﻮة‪ :‬ﭘﺮده ‪ .‬ﭘﻮﺷﺶ‬ ‫‪ –309‬اﺳﺎﻃﻴﺮ‪ :‬داﺳﺘﺎﻧﻬﺎي اﻓﺴﺎﻧﻪاي‬ ‫‪ –310‬اُﺿﺤﻮﻛﻪ‪ :‬ﺧﻨﺪهآور – ﻣﺴﺨﺮه‬

‫‪89‬‬


‫ﺳﺆال ﻧﻜﻴﺮ و ﻣﻨﻜﺮ از ﻋﻤﻞ و ﻋﻘﻴﺪه اﺳﺖ در ﻗﺒﺮ‪ ،‬او‪‬ل ﺑﻴﻨﺎﺋﻲ و او‪‬ل ﺧﺮوج از دﻧﻴﺎ ﺑﺼﻮرت ﻣﻘﺪاري آﻳﻨﺪ ﻧﻤﺎﻳﺶ آﻧﻬﺎ ﺳﺆال‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﮕﺮآﻧﺮا ﻛﻪ ﺟﺬﺑﻪ ﺑﺮﺑﺎﻳﺪ و از ذلّ‪ 311‬ﺳﺆال ﺑﺮﻫﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻜﻴﺮ و ﻣﻨﻜﺮ ﺑﺮاي ﺟﻨﺲ ﺧﻮد و ﻧﻴﻜﺎن ﺑﺎﺻﻔﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﺮاي ﻫﺎروت و ﻣﺎروﺗﻴﺎن زﺷﺖ و ﻧﺎﺟﻨﺲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:47‬‬ ‫ﻗﺎﺑﺾ ﻋﺰراﺋﻴﻞ اﺳﺖ‪ ،‬آن ﻛﺲ ﻛﻪ ﻋﻼﻗﻪ ﺷﺪﻳﺪه و ﺳﻴ‪‬ﺌﺎت او را ﻣﺘﺸﺒ‪‬ﺚ‪ 312‬ﺑﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻧﻤﻮده او را ﻣﻮذي ﻳﺎﺑﺪ و ﻣﻨﻜﺮ ﺷﻤﺎرد و‬ ‫در ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻤﺜّﻞ ﻣﻬﻴﺐ ﻧﻤﺎﻳﺪﻛﻪ او را از ﻣﻌﺸﻮق ﻣﻲرﺑﺎﻳﺪ‪ ،‬و آن را ﻛﻪ ﺧﻼﺻﻲ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﭼﻮن ﻛﺸﻴﺪن ﻣﻮي از ﺧﻤﻴﺮ ﺑﻠﻜﻪ ﭼﻮن‬ ‫ﺑﻮﺋﻴﺪن ﺳﻴﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪﻛﻪ وﻗﺘﻲ ﻣﻴﻞ ﺑﻪ دﻳﺪن ﻣﺮگ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻧﻤﻮدم‪ ،‬ﭼﺸﻢ ﺑﻬﻢ ﮔﺬاﺷﺘﻢ و ﻣ‪‬ﺮدم ﻣﺮگ را دﻳﺪم ﻣﺜﻞ آﻧﻜﻪ دﺷﻤﻨﻲ‬ ‫ﺷﺨﺺ راﺣﺖ ﻃﻠﺒﻲ را ﺗﻌﺎﻗﺐ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻳﻚ ﺷﺐ و روز ﺳﻲ ﻓﺮﺳﺦ در ﺟﻠﻮ اﺳﺐ در ﻫﻮاي ﺣﺎر‪ ‬ﺑﺎ ﻟﺒﺎس ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺑﺎ ﭘﺎي‬ ‫ﺑﺮﻫﻨﻪ و ﺳﺮﺑﺮﻫﻨﻪ ﮔﺮﺳﻨﻪ و ﺗﺸﻨﻪ ﺑﺪواﻧﺪ و ﻧﺎﮔﺎه ﺑﻪ ﻣﻨﺰل ﺳﺮد ﺑﺎ ﺻﻔﺎ در ﻣﻴﺎن ﻣﺴﻨﺪ‪ ‬ﭘ‪‬ﺮ ﺑﺨﻮاﺑﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﺧﻮاب ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﺮگ اﺳﺖ‬ ‫ﻚ ﹶﻟ ِﻤ َﻦ ﺍﻟﹾﻜﺎﺫِﺑﲔَ‪،‬‬ ‫ﺸﺮٌ ِﻣ ﹾﺜﻠﹸﻨﺎ‪َ ،‬ﻭِﺍ ﹾﻥَﻧﻈﹸﻨﱡ َ‬ ‫ﺖِﺍﻻﹼ َﺑ َ‬ ‫ﺕ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ اﺧﻮ‪‬ت ﻧﻴﺴﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺎل ﻫﺮ ﻛﻪ را ﺧﺒﺮ ﻣﻲدﻫﻢ ِﺍ ﹾﻥﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﺍﹶﻟﻨﱠ ْﻮ ُﻡ ﹶﺍﺥُ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻮ ِ‬ ‫ﲑﺍﹾﻟﹶﺎﻭﱠﻟ َ‬ ‫َﻭ ِﺍ ﹾﻥ ﻫﺬﺍ ِﺍﻻﹼ ﺍﹶﺳﺎﻃ ُ‬ ‫ﲔ از او ﻣﻲﺷﻨﻮم‪ ،‬و آن ﻛﺲ را ﻛﻪ دﺧﻮل و ﺧﺮوج اﺧﺘﻴﺎري ﺷﺪه و اﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪه‬ ‫ﭘﺲ از آﻧﻜﻪ ﺧﻮاب در ﺑﻴﺪاري و ﺑﻴﺪاري در ﺧﻮاب ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎرش ﮔﺸﺘﻪ و اﻧﺴﻼخ از ﺗﻦ را ﻣﻠﻜﻪ ﻧﻤﻮده و او را ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﺒﺮا‬ ‫دﺳﺖ داده ﻋﺰراﺋﻴﻞ ﺑﻪ اذن او ﻗﺒﺾ ﻧﻤﺎﻳﺪ و اﻻّ ﻣﺮگ ﻧﺎﮔﻮارش ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻌﻠّﻞ ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ )ع( از اﻳﻦ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﻱ‬ ‫ﺡ َﻋ ْﺒ ِﺪ َ‬ ‫ﺾ ﺭُﻭ ﹺ‬ ‫و ﻋﺸﻖ ذاﺗﻲ روح ﺑﺨﻼﺻﻲﺳﺖ و ﺣﺐ‪‬او ﺑﮕﺮﻓﺘﺎري ﻋﺎرﺿﻲﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﻣﻮد ﻣﺎَﺗ َﺮﺩﱠ َﺩﺕُ ﰲ َﺷ ْﻲ ٍِﺀ ﹶﻛَﺘ َﺮﺩﱡ ﺩﻱ ﰲ ﹶﻗ ْﺒ ﹺ‬ ‫ﺕ در‬ ‫ﺕ َﻭ ﹸﺍ ِﺣﺐﱡ ﻟِﻘﺎﺀَﻩ ﺣﺐ‪‬ﺧﺪا را ﺑﻨﺪه ﺑﻴﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻳﻜﺮه اﻟﻤﻮت اﺳﺖ؟ ِﺍ ﹾﻥ ﺯَﻋ ْﻤُﺘ ْﻢ ﹶﺍﻧﱠ ﹸﻜ ْﻢ ﹶﺍ ْﻭﻟِﻴﺎﺀُِﻟﻠﹼ ِﻪ ﹶﻓَﺘ َﻤﻨﱠﻮُﺍ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻮ َ‬ ‫ﺍﹾﻟ ُﻤ ْﺆ ِﻣ ْﻦ َﻳ ﹾﻜ َﺮﻩُ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻮ َ‬ ‫ﺟﻨﺒﻪ ﺗَﻬ‪‬ﻮ‪‬د‪ 313‬و ﻛﺜﺮت اﺳﺖ و اﻳﻦ ﺗﺮد‪‬د در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ از روزﻧﻪ ﻣﺜﺎل ﻣﻘﻴ‪‬ﺪ ﻣﺆﻣﻦ و ﺑﺪا و ﺗﺮد‪‬د در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:48‬‬ ‫ﺻﻮرت درآﺋﻴﻨﻪ ﻋﻜﺲ اﻧﺪازد و آن ﻋﻜﺲ دﻳﺪه دارد دﻳﺪه ﺑﺪﻳﺪه ﻇﺎﻫﺮﺷﺪه‪ ،‬دﻳﺪه ﺻﻮرت ﻧﻈﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪو ﺧﻮد را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ‬ ‫ٰ‬ ‫ﻳﺴﺮي ﻧﻘﺶ ﻣﻲﮔﻴﺮد‪ ،‬و ﻃﻮﻣﺎر ﻋﻤﻞ ﻳﻤﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﻳﺴﺎري ﻣﻲﺷﻮدﻛﻪ ﻣﻼﺋﻜﻪ‬ ‫ﻋﻤﻞ ﻧﻔﺲ در ﺻﻔﺤﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﻔﺲ ﭼﻪ ﻳﻤﻨﻲٰ و ﭼﻪ‬

‫ﺑﻌﺪ او را ﺑﺪﺳﺖ ﺟﺎن دﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﺧﻮد او ﻗﻮام ﻣﻲﮔﻴﺮد در ﻧﻔﺲ و ﺗﺠﻮﻫﺮي ﺑﻬﻢ ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ اﮔﺮ ﻣﻠﻜﻪ ﮔﺮدد ﻛﻪ‬ ‫ﺠ ﹺﺮﻣُﻮ ﹶﻥ ﺑﹺﺴﻴﻤﺎ ُﻫ ْﻢ اﻳﻨﺴﺖ‪ ،‬و اﻳﻦ ﺗﺠﺴ‪���‬ﻢ وراي ﺗﻤﺜّﻞ اﺳﺖ و از او ﻋﻜﺴﻲ در ﻋﺎﻟﻢ در ﻛﺘﺎب‬ ‫ﺽ اﺳﺖ ﻳُ ْﻌ َﺮﻑُﺍﹾﻟ ُﻤ ْ‬ ‫ﻣ‪‬ﻴﺴ‪‬ﻢ‪ 314‬ﺩﺁﺑﱠ ﹸﺔ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ْ‬ ‫ﻋﻠﻴﻴ‪‬ﻦ ﻳﺎ ﺳﺠﻴ‪‬ﻦ ﻛﻠّﻲ ﻣﻲاﻓﺘﺪ‪ ،‬اﻋﺘﺒﺎر ﺟﺪاﺋﻲ از ﻧﻔﺲ ﺑﻨﻤﺎ ﺑﺒﻴﻦ ﺻﻮرت ﻣﻤﺜّﻠﻪ ﻣﺠﺴ‪‬ﻤﻪ ﺷﺪ زﻳﺒﺎ و زﺷﺖ ﮔﺸﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮ داﺧﻞ‬ ‫ﻗﺒﺮ ﻣﻲﺷﻮد و در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﺎ ﺗﻮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻋﻜﺲ او در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺘﺎب ﻋﻠﻴﻴ‪‬ﻦ اﺳﺖ و ﻛﺘﺎب ﺳﺠﻴ‪‬ﻦ ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻖ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑﻪ آب‬ ‫ﺑﻴﺮﻧﮓ در آن ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻪ ﻓﺮو رﻓﺖ ﻇﻬﻮر ﻳﺎﻓﺖ؛ ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ ﺻﻔﺤﻪ اﻋﻤﺎل و ﺗﺠﺴ‪‬ﻢ اﻋﻤﺎل و ﺧﻮد ﻋﻤﻞ و ﺟﺰاء‬ ‫ﻋﻤﻞ اﻣﺎ ﻫﻤﻪ از ﺣﺲ‪‬ﺑﻴﺮون اﺳﺖ و ﺣﺲ‪ ‬ﺧﻔﺎﺳﺖ ﻧﻪ ﻇﻬﻮر و اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﭘﺮده آن ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:49‬‬ ‫ﺟﻨﺎن و ﻧﻴﺮان ﻗﺒﻞ از ﺑﺮوز ﺧﻠﻘﺖ ﺑﻮد و آدم آﻧﺠﺎ ﺑﻮد در ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﻌﻴﻢ و ﺟﺤﻴﻢ ﻫﺴﺖ و ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻫﻢ ﻫﺴﺖ و ﭘﺲ از‬ ‫‪ –311‬ذُل‪ :‬ﺧﻮاري – ﭘﺴﺘﻲ‬ ‫‪ –312‬ﻣ‪‬ﺘﺸﺒ‪‬ﺖ‪ :‬ﭼﻨﮓ زﻧﻨﺪه– ﺗﻤﺴ‪‬ﻚ ﺟﻮﻳﻨﺪه‬ ‫‪ –313‬ﺗَﻬ‪‬ﻮ‪‬د‪ :‬آﻫﺴﺘﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ‬ ‫‪ –314‬ﻣ‪‬ﻴﺴ‪‬ﻢ‪ :‬آﻫﻦ داغ – ﻧﺸﺎن داغ‬

‫‪90‬‬


‫ﻣﺮگ ﺑﺮوز ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻟﻜﻦ دورﻳﺴﺖ ﭼﻮن ﻧﻘّﺎﺷﺎن روﻣﻲ و ﭼﻴﻨﻲ‪ ،‬آﻧﭽﻪ آدم آﻧﺠﺎ ﺑﻮد در ﻧﺰول ﺑﻮدن ﺗﻌﻠّﻖ ﺑﻪ ﺗﻦ ﻳﺎﻓﺖ راﻏﺐ آن‬ ‫ﺷﺪ ﻣﻴﻞ ﺑﻪ ﮔﻨﺪم ﻧﻤﻮد ﺑﺎ ﺷﻴﻄﺎن و ﻣﺎر و ﻃﺎووس ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه او ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﻌﻠّﻖ ﻣﺎر و ﻃﺎووس ﺷﺪﻧﺪ ﻓﺮودآوردﻧﺪ‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘﺎر‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻬﻮت و ﻏﻀﺐ و ﺧﻮرد و ﺧﻮراك و ﺷﻜﻢ و ﻓﺮج و ﺳﺠﻦ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﮔﺸﺖ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﺟﺎن ﻋﺎﻟﻢ و آدم‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺘﻮي ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﻋﻮاﻟﻢ اﺳﺖ و ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﻤﻪ را اﺳﻴﺮﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( در ﻣﻌﺮاج رﻓﺖ و ﺣﻘﺎﻳﻖ اﺷﻴﺎء و ﻣﻨﺎزل آﻧﻬﺎ ﺑﺮ او ﻣﻜﺸﻮف ﮔﺸﺖ ﺧﻮد را دﻳﺪ ﻫﻤﻪ را دﻳﺪ ﺣﺘّﻲ آﻧﻜﻪ ﺑﺮ ﻧﻴﺮان‬ ‫ﻋﺒﻮر ﻧﻤﻮد و ﺟُ ْﺰﺗُﻬﺎ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺧﺎ ِﻣ َﺪﺓﹲ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و آﻧﭽﻪ ﺑﻌﺪ اﺳﺖ در ﺻﻌﻮد و در رﺟﻌﺖ ﻛﻞّاﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺮﻓﻲ را ﻛﻪ ﭼﻴﻨﻴﺎن ﺻﻴﻘﻠﻲ‬ ‫ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ ﭘﺮده آﻧﺮا ﺑﺮدارﻧﺪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﻠﻜﺎت ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻦ و ﺣﺲ‪ ‬ﺑﺮوز ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫و ﺟﻨﺎن و ﻧﻴﺮان دو ﺑﺎل ﻗﻴﺎﻣﺖ و ﻳﺪانِ ﺣﺸﺮﻧﺪ ﺻﻮرت ﺟﻠﻮه ﻟﻄﻒ و ﻗﻬﺮ اﺳﺖ ﻇﻬﻮر و ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻈﻬﺮ در ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻳﻜﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﻟﻄﻒ و ﻗﻬﺮ دو ﻧﻤﺎﻳﺶ از ذات اﺳﺖ ﻫﻤﻪ ﻣﺨﻠﻮق رﺑ‪‬ﻨﺪ‪ .‬ﻋﺎرﻓﻲ ﮔﻮﻳﺪ ﺟﻨﺎن ﺑﻲ ﺟﻤﺎل ﻳﺎر زﻧﺪان اﺳﺖ و دوزخ ﺑﺎ ﺟﻠﻮة دﻟﺪار‬ ‫ﮔﻠﺴﺘﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:50‬‬ ‫ﲑ ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﺨﺒﺮ اﺳﺖ ﻣﻌﻨﻲ ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ ﺗﺤﺖ اﻻرض وﺻﻞ اﺳﺖ ﺑﻌﻨﺎن اﻟﺴ‪‬ﻤﺎ و درﻛﺎت دوزخ‬ ‫َﻳ ْﻨﺒُﺖُ ِﻣ ْﻦ ﹶﻗ ْﻌ ﹺﺮ َﺟ َﻬﻨﱠ َﻢ ﺍﹾﻟﺠﹺﺮﺟ ْ‬ ‫در ﻃﺒﻘﺎت ارض اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:51‬‬ ‫دار اﻗﺎﻣﻪ ﻣﻨﺰل آﺧﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺠﻠّﻲ رب‪ ‬اﺳﺖ ﻛﻪ اﻋﻼ درﺟﺎت ﺟﻨﺎن اﺳﺖ دار ﻧﻌﻴﻢ و ﻋﺬاب در ﻣﺮاﺗﺐ داﻧﻴﻪ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺑﺠﻨّﺖ ﻣﻲﮔﺮﻳﺰد از درت ﻳﺎ رب ﺷﻌﻮرش ﺑﻴﻦ‬

‫ﺧﺪاﻳﺎ زاﻫﺪ از ﺗﻮ ﺣﻮر ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ ﻗﺼﻮرش ﺑﻴﻦ‬

‫و درﺟﺎت او‪‬ل ﺟﻨﺎن ﻣﻌﺒﺮ اﺳﺖ و دﻫﻠﻴﺰ‪ ،315‬درﻛﺎت او‪‬ل ﻧﻴﺮان ﺑﺮازخ و راه اﺳﺖ آن ﻛﺲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻋﻼ ﻏﺮﻓﺎت‪ 316‬رﺳﻴﺪ و‬ ‫ﺑﺎﺳﻔﻞ درﻛﺎت و ﻗﻌﺮ ﺗﻨﺰّل ﮔﺰﻳﺪ ﺧﻼﺻﻲ ﻧﺪارد‪ ،‬از ﻓﻌﻞ ﺑﻘﻮ‪‬ه‪ ‬آﻣﺪن ﻣﺤﺎل اﺳﺖ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻧﺸﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻧَﺴﺦ و ﻣ‪‬ﺴﺦ و ر‪‬ﺳﺦ‪ 317‬و‬ ‫ﻓَﺴﺦ‪ 318‬در ﻣﻠﻜﻮت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:52‬‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪﻛﻪ ﭼﻮن ﻗﺴﺮ داﺋﻤﻲ و اﻛﺜﺮي ﻧﺸﺎﻳﺪ ﻟﻬﺬا ﻋ‪‬ﺬاب ﻋ‪‬ﺬب‪ 319‬ﻣﻲﺷﻮد و ﺟﻨﺴﻴ‪‬ﺖ ﻣﻲآﻳﺪ‪ ،‬ﺷﻴﻄﺎن ﻛﻪ ﺟﻨﺲ ﻋﺬاب‬ ‫اﺳﺖ در ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺬاب ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ آﺧﺮ رﺳﺪ و ﻟﻄﻴﻔﻪ ادراك ﻣﺪرك اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺐ داﺋﻢ ﻣﻮﻟﻢ و ﻣﻮذي ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬ ‫ﻣﺪﻗﻮق ﺧﻮد را ﺳﺎﻟﻢ ﭘﻨﺪارد‪ ،‬اﻣﺎ درد و ﺿﺮب و ﺷَﺠ‪‬ﻪ‪ 320‬ﻫﺮ ﻗﺪر ﻃﻮل ﻛﺸﺪ ﻧﻤﺎﻳﺶ دارد ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ادراﻛﺶ ﻣﮕﺮ در ﺣﺎل‬ ‫ﻏﺸﻮه و آﻧﻜﻪ ﺣﺸﺮ ﺷﺪ از ﻏﺸﻮه درآﻣﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻊ ﻋﺎﻟﻢ ادراك ﺣﺠﺎب ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻮد رﻓﺖ ﭘﺲ اﻟﻢ را ﻣﺪرك ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:53‬‬ ‫اﮔﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﺳﺎﺑﻖ درﺑﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد ﻋﺬب ﺷﻮد ﻟﻜﻦ ﻧﻌﻴﻢ ﻫﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﭼﻮن ﺳﻴﺮ ﺑﻪ آﺧﺮت ﺗﻜﻤﻴﻞ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﺎﺧﺘﻦ ﺗﺮﻗّﻲ اﺳﺖ در‬

‫‪ –315‬دﻫﻠﻴﺰ‪ :‬راﻫﺮو – داﻻن‬ ‫‪ –316‬ﻏﺮﻓﺎت‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻏﺮﻓﻪ – اﻃﺎق– ﺣﺠﺮه‬ ‫‪ –317‬رﺳﺦ‪ :‬ﺗﻨﺎﺳﺦ‪ :‬ﺗﻌﻠﻖ ﮔﺮﻓﺘﻦ روح اﻧﺴﺎﻧﻲ ﭘﺲ از ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﺑﺪن ﺑﻪ ﺟﺴﻤﻲ ﺟﻤﺎدي‪.‬‬ ‫‪ –318‬ﻓَﺴﺦ‪ :‬زاﻳﻞ ﮔﺮداﻧﻴﺪن دﺳﺖ ﻛﺴﻲ را از ﺟﺎي ‪ .‬ﺗﺒﺎه ﮔﺮداﻧﻴﺪن راي را‪.‬‬ ‫‪ –319‬ﻋ‪‬ﺬْب‪) :‬ﺑﻪ ﻋﻴﻦ و ﺳﻜﻮن دال( ﺧﻮﺷﮕﻮار – ﺗﺎزه – ﺷﻴﺮﻳﻦ‬ ‫‪ –320‬ﺷَﺠ‪‬ﻪ‪ :‬ﺟﺮاﺣﺖ ﺳﺮ‬

‫‪91‬‬


‫ﺳﻌﺎدت و ﺷﻘﺎوت‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻣﺮاﺗﺐ را ﺑﻴﻨﺎ و ﻧﺎﺟﻨﺴﻲ را ﻣﺪرك اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ زﻏﺎل ﺳﻨﮓ ﻫﺮﭼﻨﺪ آﺗﺶ ﺷﻮد زﻏﺎل اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫آﺗﺶ ﺷﺪه ﺟﻨﺲ ﺳﻮﺧﺘﻦ ﺑﻮد و ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺧﻮد رﺳﻴﺪ اﮔﺮ ﻋﺬب ﺷﺪ ﻋﺬاب اﺳﺖ اﮔﺮ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺖ دﻳﻮ اﺳﺖ ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺷﺪ‪.‬‬ ‫و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ ﻣﺤﺎل اﺳﺖ ﻧﻪ ﻧﺎر ﻧﻮر ﺷﻮد و ﻧﻪ دﻳﻮ ﺣﻮر‪ ،‬ﻧﻪ ﻋﺬاب ﻋﺬب ﺷﻮد و ﻧﻪ ﻛﺎﻓﺮ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ رود‪ ،‬ﻧﻪ ﻣﺮده زﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫و ﻧﻪ زﻧﺪه ﻣﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻌﻴﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻟﻴﻢ ﺷﻮد ﻳﺎ رﺟﻴﻢ ﭼﮕﻮﻧﻪ رﺣﻴﻢ ﺑﺎﺷﺪ؟ ﺳﻔﻴﺪ و ﺳﻴﺎه ﻳﻜﻲ ﻧﺸﻮد ﻣﮕﺮ ﺑﻪ درﻳﺎ رﻳﺨﺘﻪ ﺷﻮد و‬ ‫ﻣﺴﺘﻬﻠﻚ ﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﻣـﻮﺳﻲ و ﻓـﺮﻋـﻮن ﻛﺮدﻧﺪ آﺷﺘﻲ‬

‫ﭼﻮن ﺑﻪ ﺑﻴﺮﻧﮕﻲ رﺳﻲ ﻛﺎن داﺷﺘﻲ‬ ‫****‬

‫ﺗـﺎ ﻧﻤـﺎﻧـﺪ ﺗﻔﺮﻗـﻪ در اﻳـﻦ ﻓﺮﻳﻖ‬

‫ﻛﻨـﮕﺮه وﻳﺮان ﺷـﻮد از ﻣﻨﺠﻨﻴﻖ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:54‬‬

‫در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻ ﻛﺜﺎﻓﺎت راه ﻧﻴﺎﺑﺪ ﺑﺪن را ﺷﺴﺘﺸﻮ دﻫﻨﺪ ﺟ‪‬ﺮد‪ 321‬و ﻣ‪‬ﺮد‪ 322‬ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﭼﺮك و ﻧﺎﺧﻦ و ﻣﻮ ﻧﻴﺎورﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﻋﺎده ﻣﻌﺪوم‬ ‫ﻣﺤﺎل ﻻزم ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺗﺼﻔﻴﻪ و ﺟﻼءاﺳﺖ ﻇﻬﻮر ﻛﻤﺎل اﺳﺖ ﻧﻘﺺ را ﺑﺮدارﻧﺪ و ﺑﻜﻤﺎل رﺳﺎﻧﺪ ﻟﻬﺬا ﻧﺴﺎء ﻛﻪ ﻧﺎﻗﺼﺎﺗﻨﺪ و ﭘﻴﺮ در‬ ‫ﺟﻨﺎن ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ زﻧﺎن ﻫﻢ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ روﻧﺪ‪.‬‬ ‫رﺟﻮﻟﻴ‪‬ﺖ و اﻧﻮﺛﻴ‪‬ﺖ ﺑ‪‬ﺬﻛَﺮ و ﻓﺮج ﻧﻴﺴﺖ آﻧﺠﺎ اراده اﺳﺖ ﻣﻴﻞ اﺳﺖ ﺷﻮق اﺳﺖ ﻧﻪ َذﻛَﺮ درﻛﺎر و ﻧﻪ ﻓﺮج ﮔﺮﻓﺘﺎر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:55‬‬ ‫داﻧﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻧﺎر و ﻧﻌﻴﻢ را ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ ﺟﻨّﺖ دﻧﻴﺎ و دوزخ دﻧﻴﺎ ﻫﺴﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ آن در دﻧﻴﺎ ﺑﺮوز ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺐ از ﺷﻤﺎل دوزخ و ﺑﻮي‬ ‫اُوﻳﺲ از ﺑﻬﺸﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا در ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ و ﺟﻤﻴﻊ ﻣﺮاﺗﺐ را در ﻣﺜﺎل ﺻﻮرت اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻏﻠﺒﻪ ﺑﺮ ﻣ‪‬ﻠﻚ در ﻣ‪‬ﻠﻚ‬ ‫ﺻﻮرت ﻳﺎﺑﺪ و ﺳﻴﺐ ﺑﻬﺸﺘﻲ را و داﻧﻪ اﻧﺎر ﺑﻬﺸﺘﻲ را ﺑﺨﻮرد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:56‬‬ ‫ﻧﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻦِ ﺟﺮﻣﺎﻧﻲ ﻗﺒﺮ اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻟﺒﺎس اﺳﺖ ﭘﺮده اﺳﺖ ﺣﺠﺎب اﺳﺖ ﭘﺲ از ﺧﺮوج از اﻳﻦ ﻟﺒﺎس ﻇﻬﻮر ﻗﺒﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺆال‬ ‫از ﺑﺪن اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺗﻦ را ﻗﺒﺮ ﺑﺪاﻧﻲ و زﻧﺪان روح ﺷﻤﺎري ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺒﺮ را ﻟﺤﺪ ﺑﮕﻴﺮ و ﻛﻔﻦ را ﺑﺘﻦ در ﭘﻮﺷﺎن اﻣﺎﺟﺎن را ﺑﻪ آن‬ ‫ﻣﻲﭘﻮﺷﺎن‪ ،‬از ﺟﺎن ﻛﻔﻦ را ﺑﺎﻳﺪ اﻧﺪاﺧﺖ از ﻛﻔﻦ ﭼﻪ ﺳﺘﺮ ﺣﺎﺻﻞ اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻲﭘﺮدهﮔﻴﺴﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻲﺳﺎﺗﺮﻳﺴﺖ ﻋﻮرات ﻧﻤﺎﻳﺎن‬ ‫و ﻫﺮﻛﺲ ﺑﺨﻮد ﺳﺮﮔﺮدان اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﮕﺮ آن را ﻛﻪ در ﻗﺒﺎب‪ 323‬ﺟﺎﻧﺎن ﺳﺎِﺗ َﺮﺓﹲ َﻋﻮْﺭﺍُﺗ ُﻬ ْﻢ ﺁ ِﻣَﻨﺔﹲ َﺭﻭْﻋﺎُﺗ ُﻬ ْﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ آﻧﻜﻪ در ﻣﺮدن‬ ‫اﻣﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ذﻛﺮ ﻧﻤﻮدم در ﻣﻘﺎم آﺷﻜﺎري ﻣَﺴﺘُﻮﺭﺍﻟﻌﻮﺭَﺓ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:57‬‬ ‫ﺳﺮ از ﻗﺒﺮ ﺗﺎ ﺑﺮﻧﺪاري ﺣﺸﺮ ﻧﮕﺮدي در ﻗﺒﺮ ﺑﺮزخ ﻣﺜﺎﻟﻲ داري و در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﺒﺮا اﻧﻜﺸﺎف وﺣﺪت اﺳﺖ و اﻧﻐﻤﺎرﻛﺜﺮت ﻣﻄﺎﺑﻖ‬ ‫ﻓﻨﺎء‪ ‬ﻛﻠّﻲ در ﻣﻮت اﺧﺘﻴﺎري‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:58‬‬ ‫ﺟﺴﻢ ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮﻃﻮل و ﻋﺮض و ﻋﻤﻖ و ﻣﻘﺪار و ﺷﻜﻞ و ﺣﺸﺮ ﺑﻪ ﺟﺴﻢ اﺳﺖ ﺳﺆال در آﻧﺴﺖ از ﺟﺎن و ﺟﺴﻢ ﺑﻴﺠﺎن‬ ‫درﻧﻴﺎﺑﺪ ﻓﹶﺎ ْﺳﹶﺌﻠﹸﻮ ُﻫ ْﻢ ِﺍ ﹾﻥ ﻛﺎﻧُﻮﺍَﻳ ْﻨ ِﻄﻘﹸﻮﻥﹾ‪ ،‬ﹶﺃ َﺭﺏﱞ َﻳﺒُﻮ ﹸﻝ ﺍﻟﹶﺜ ْﻌﻠﹶﺒﺎﻥﹸ ﹺﺑ َﺮﹾﺃﺳِﻪ؟! ﻟﻜﻦ روح ﻋﻤﻞ را در آن ﺑﺠﺎ آورده ﭘﺲ در او‪‬ل ﺣﺸﺮ ﺟﺴﻢ‬ ‫‪ –321‬ﺟ‪‬ﺮد‪ :‬ﺟﻤﻊ ِ اﺟﺮد‪ ،‬اوﻟﻲ‪ ،‬ﺑﻲ ﻣﻮي ﻣﻄﻠﻖ و دوم‬ ‫‪ –322‬ﻣ‪‬ﺮد‪ :‬ﺟﻤﻊ اﻣﺮد‪ ،‬ﺟﻮاﻧﺎن ﺑﻲ ﻣﻮي ﻳﺎ ﭘﺴﺮان ﺧﻮﺑﺮوي‬ ‫‪ –323‬ﻗُﺒﺎب‪ :‬ﻧﻴﻚ ﺑﺮﻧﺪه از ﺷﻤﺸﻴﺮ و ﺟﺰ آن‬

‫‪92‬‬


‫در ﻛﺎر اﺳﺖ ﻧﻌﻴﻢ و ﻧﺎر در راه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻟﻜﻦ ﻛﺜﺎﻓﺎت اﻣﻌﺎء و ﻣﻌﺪه و ﺟﺮك ﻣﺤﺘﺎج‪‬اﻟﻴﻪ ﺳﺆال ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ ﭘﺎﻛﻴﺰهاش ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و از ﺷﻮاﺋﺐ‪ 324‬ﻣﺎد‪‬ه ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﺮّي ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﺪون‬ ‫ﻟﺒﺎس ﺟﺰ ﻛﻔﻨﻲ ﺳﺎده ﺑﻘﺒﺮ ﻳﺎ ﻟﺤﺪش ﺳﭙﺎرﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:59‬‬ ‫ﺧﺎك ﺷﺨﺺ در ﻫﺮ ﻗﺒﺮﻛﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺧﺪاﺋﻲ روح را و ﺑﺪن را ﻧﻘﻞ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻧﻴﻚ را ﺑﺪار ﻋﻠﻴ‪‬ﻴﻦ و ﺑﺪان را ﺑﺪار ﺳﺠﻴ‪‬ﻦ‪ ،‬اﮔﺮ‬ ‫ﻧﻈﺮ ﺑﮕﺸﺎﺋﻲ ﺑﻴﻨﻲ ﻛﻪ آن ﻛﺲ را ﻛﻪ در درﻳﺎ ﻣﺮد و ﺑﻪ ﻗﻌﺮ ﻓﺮو رﻓﺖ ﻳﺎ ﻣﺎﻫﻲ او را ﺑﻠﻌﻴﺪ ﻳﺎ ﺧﻮراك ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﮔﺸﺖ‪ ،‬ﻳﺎ ﭼﻮن‬ ‫ﻫﻨﻮد‪ 325‬ﺳﻮﺧﺘﻪ ﮔﺸﺖ و ﺧﺎﻛﺴﺘﺮ او ﺑﻪ ﺑﺎد رﻓﺖ در ﻗﺒﺮ اﺳﺖ و ﺳﺆال از او ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ ﻫﻢ اﻋﻀﺎء‪ ‬اﺻﻠﻴ‪‬ﻪ او را ﻛﻪ ﺑﻘﺎء و‬ ‫ﺗﺸﺨّﺺ او ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻮد زﻧﺪه ﻣﻲﮔﺮداﻧﻨﺪ ﻛﺜﺎﻓﺎت ﻣﺎد‪‬ه ﻣﻮت اﺳﺖ ﻧﻪ ﺣﻴﺎت‪.‬‬ ‫ﺑﺒﻴﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ آﺗﺶ از ﺳﻨﮓ ﺑﻪ آﺗﺶ زﻧﻪ درآﻣﺪ و ﺑﻪ آﺗﺶ ﺻﻔﺎ و ﺻﻴﻘﻠﻴ‪‬ﺖ و ﻧﻮر از ﺳﻨﮓ درآﻣﺪ و ﺷﻴﺸﻪ و ﭼﺮاغ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‬ ‫ﻣﻜﻤﻮن اوﺳﺖ ﺑﺮوز ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﻓﻌﺎل ﺗﻦ و ﻣﻜﻤﻮﻧﺎت ﺑﺪن ﻛﻪ ذﺧﺎﻳﺮ ﻧﻔﻮس ﺷﺪه ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪﻛﹶﻤﺎﺗَﻌﻴﺸُﻮ ﹶﻥ َﺗﻤُﻮﺗُﻮ َﹶﻥ َﻭ‬ ‫ﺤﺸُﺮﻭ ﹶﻥ َﻭﻛﹶﻤﺎﺗَﻨﺎﻣُﻮ ﹶﻥ َﺗﻤُﻮﺗُﻮ ﹶﻥ ﻣﻜﻤﻮﻧﺎت ﺗﻦ ﺑﺨﻮاب ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و در ﺑﻴﺪاري ﺗﻌﺒﻴﺮﻛﻨﺪ‪ ،‬ﹶﺍﻟﱠﺬﻱ‬ ‫ﻛﹶﻤﺎَﺗﻤُﻮﺗُﻮ ﹶﻥ َﺗ ْﺒ َﻌﺜﹸﻮ ﹶﻥ َﻭﻛﹶﻤﺎَﺗ ْﺒ َﻌﺜﹸﻮ ﹶﻥ َﺗ ْ‬ ‫ﻀ َﺮ ﻧﺎﺭﹰﺍ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﺎ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺨﻮان َﻭ ﹶﻟ ﹶﻘ ْﺪ َﻋ ِﻠ ْﻤﺘُﻢُﺍﻟﻨﱠﺸﹶﺄ ﹶﺓ ﺍﹾﻟﺎﹸﻭﱄ ﹶﻓﻠﹶﻮﻻَﺗ ﹶﺬﻛﱠﺮُﻭ ﹶﻥ؟!‬ ‫ﺠ ِﹺﺮ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺧ َ‬ ‫َﺟ َﻌ ﹶﻞ ﹶﻟ ﹸﻜ ْﻢ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﺸﱠ َ‬ ‫از ﮔ‪‬ﻞ ﺳﻼﻟﻪ‪ 326‬از ﺳﻼﻟﻪ ﻧﻄﻔﻪ از ﻧﻄﻔﻪ وﻟﺪ از وﻟﺪ ﺣﻴﺎت از ﺣﻴﺎت ﺟﺎن از ﺟﺎن ﻫﻮش از اﻧﺴﺎن آﺧﺮت ﮔﻴﺮد و ﺑﻬﺸﺖ‬ ‫ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد ﻳﺎ دوزخ ﮔﺮدد و ﺣﺸﺮ ﺑﻪ اﺳﻤﺎء‪ ‬رﺣﻤﺎن ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺜﺎل ﻛﺸﺘ���ﺎه اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و اﻓﻌﺎل ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺧﻴﺎل اﺳﺖ و ﺗﺼﻮ‪‬ر‪ ،‬ﻫﻜﺬا دﻧﻴﺎ ﻣﺰرﻋﺔ آﺧﺮت اﺳﺖ ﻛﺸﺘﮕﺎه آﺧﺮت‬ ‫دﻧﻴﺎﺳﺖ‪ ،‬ﻫﺎن ﻫﺮﭼﻪ ﻛﺎري ﺑﺪروي‪ ،‬آﺧﺮ ﻫﻤﺎن ﻣﺜﺎل ﺻﺎﻋﺪ‬

‫‪327‬‬

‫ﺑﺮوز ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﻫﻤﺎن ﻣﺮﺛﻴ‪‬ﺎت ﺧﻮاب ﭘﺲ از‬

‫ﺑﻴﺪاري ﺑﺸﻜﻞ و ﺻﻮرت دﻳﮕﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻣﻮاﻓﻖ آﻧﭽﻪ دﻳﺪه در ﺧﻮاب و ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﺑﻴﺪاري از ﺧﻮاب اﻋﻤﺎل اﻳﻦ‬ ‫ﻧﺸﺄه‪.328‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:60‬‬ ‫ﺑﻘﺎء و ﻓﻨﺎء‪ ‬اﻋﺘﺒﺎرﻳﺴﺖ آﻧﭽﻪ ﻓﺎﻧﻴﺴﺖ ﺣﺸﺮ ﻧﺸﻮد و ﺑﻘﺎ ﻧﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ ﺑﺎﻗﻴﺴﺖ ﻓﻨﺎ ﻧﭙﺬﻳﺮد ﻗﻠﺐ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﺗﻦ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺻﻮرت‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ در ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻦ‪ ،‬ﺟﺎن ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺻﻮرت ﻧﻤﺎﻳﺪ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻌﻨﻲ ﺗﻦ ﺑﺮود ﺟﺎن ﺑﺪود ﺗﻦ ﭘﻬﻦ ﺷﻮد و د‪‬ﺣ‪‬ﻮ‪ 329‬اﻻرض ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺟﺎن‬ ‫ﻃﻮﻳﻞ ﺷﻮد‪ ،‬ﺗﻦ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻣﺎﻧﺪ ﺟﺎن ﺑﻪ آﺳﻤﺎن رود‪ ،‬ﺗﻦ ﺧﺎﻛﻲ ﺟﺎن ﻧﻮراﻧﻲ ﺷﻮد‪ ،‬آﻧﭽﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺷﻮد اﺗّﺼﺎل ﺗﻦ و ﺟﺎﻧﺴﺖ ﺗﻦ و‬ ‫ﻚ در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻠﻮه ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺎن ﺑﺎﻗﻴﺴﺖ ﺣﺪ‪ ‬ﺟﺎن ﺑﺮود و ﻣﻌﻨﻲ ﹸﻛ ﱡﻞ َﻣ ْﻦ َﻋ ﹶﻠﻴْﻬﺎ ﻓﺎ ٍﻥ َﻭَﻳﺒْﻘﻲ َﻭ ْﺟﻪُ َﺭﺑِﱢ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:61‬‬ ‫ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺑﻴﻦ دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت ﻧﻪ اَﻳ‪‬ﻨﻲ‪ 330‬اﺳﺖ ﻧﻪ ﻛَﻤ‪‬ﻲ ﺑﻠﻜﻪ ﻛﻴﻔﻲ ﺑﻠﻜﻪ ﺟﻮﻫﺮي اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﭼﺸﻢ ﺑﮕﺸﺎ آﺧﺮت اﺳﺖ ﻣﺴﺎﻓﺖ‬

‫‪ –324‬ﺷﻮاﺋﺐ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺷﺎﺋﺒﻪ – آﻟﻮدﮔﻲﻫﺎ – زﺷﺘﻲﻫﺎ‬ ‫‪ –325‬ﻫﻨﻮد‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻫﻨﺪي‬ ‫‪ –326‬ﺳﻼﻟﻪ‪ :‬ﻧﺴﻞ‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻄﻔﻪ‪.‬‬ ‫‪ –327‬ﺻﺎﻋﺪ‪ :‬ﺑﺎﻻروﻧﺪه‪ ،‬ﺻﻌﻮد ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –328‬ﻧﺸﺄه‪ :‬ﻧﺸﺌﻪ ‪ .‬ﻧﺸﻮه‬ ‫‪ –329‬د‪‬ﺣ‪‬ﻮ‪ :‬ﮔﺴﺘﺮدن ‪ .‬ﮔﺴﺘﺮاﻧﻴﺪن‬ ‫‪ –330‬اَﻳ‪‬ﻨﻲ‪ :‬ﻧﺎﻟﻪ و زاري و ﻓﻐﺎن و ﻓﺮﻳﺎد‪.‬‬

‫‪93‬‬


‫ﻛﺠﺎ ﺑﮕﻨﺠﺪ؟! ﺣﺠﺎب ﺧﻮد را ﺑﺮداﺷﺘﻲ ﭘﺮده ﻋﺎﻟﻢ را درﻳﺪي ﻗﻔﻞ را ﺷﻜﺴﺘﻲ در را ﺑﺎز ﻧﻤﻮدي ﻧﮕﺎه ﻛﻦ ﻫﻤﻪ ﺣﻮر اﺳﺖ و‬ ‫ﻗﺼﻮر و ﻏﻠﻤﺎن‪.‬‬ ‫دروﻳﺸﻲ دل رﻳﺶ ﮔﻮﻳﺪ روزي در ﺧﻮاب ﺑﻮدم ﺑﻴﺪار ﺷﺪم دﻳﺪم در ﻣﺤﺒﺴﻲ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺷﺪم ﻛﻪ ﻗﻔﻞ ﺑﺮ او زدهاﻧﺪ و ﺑﺮ ﻗﻔﻞ‬ ‫ﻗﻔﻠﻲ زده اﻟﻲ ﻏﻴﺮ اﻟﻨّﻬﺎﻳﻪ‪ ،‬وِردي را ﺑﺪﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻢ ذواﻟﻔﻘﺎري ﺷﺪ ﺑﻬﺮ دﻓﻌﻪ ﻗﻔﻠﻲ را ﭘﺎره ﻧﻤﻮدم و ﺑﺎري را از دوش اﻧﺪاﺧﺘﻢ‪،‬‬ ‫در آﺧﺮ ﺑﻘﻮ‪‬ت ﻓﺮود آوردم ﺗﻤﺎم ﻗﻔﻞﻫﺎ را ﻋﻠﻲ‪)‬ع( وار از ﻫﻢ درﻳﺪم ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺗﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﻫﻔﺘﻢ زﻣﻴﻦ رﻓﺖ و ﺑﻪ دروازة‬ ‫ﺐ‬ ‫ﺖ َﻭ ﻻ َﺧ ﹶﻄ َﺮﻋَﻠﻲ ﹶﻗ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﺕ ﻭَﻻﹸﺍ ﹸﺫﻥﹲ َﺳ ِﻤ َﻌ ْ‬ ‫ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺮﺧﻮرد و ﺑﺎز ﺷﺪ‪ .‬ﻧﮕﺎه ﻛﺮدم از ﻗﺼﺮ و ﺣﻮر و ﻏﻠﻤﺎن و ﻧﻌﻴﻢ دﻳﺪم ﻣﺎﻻ َﻋ ْﻴﻦٌ َﺭﹶﺃ ْ‬ ‫ﺸ ﹴﺮ ﺗﻤﺎم آﻧﭽﻪ را در ﻛﺘﺐ دﻳﺪه و از ﺑﺰرﮔﺎن ﺷﻨﻴﺪه ﺑﻮدم ﻣﺸﻬﻮدم ﮔﺸﺖ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﻣﺮاﺟﻌﺖ آﻧﭽﻪ ﮔﻔﺘﻢ ﻣﺮا دﻳﻮاﻧﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ!‬ ‫َﺑ َ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪم‪:‬‬ ‫ﻣﻦ ﻋﺎﺟﺰم زﮔﻔﺘﻦ و ﺧﻠﻖ از ﺷﻨﻴﺪﻧﺶ‬

‫ﻣﻦ ﮔﻨﮓ ﺧﻮاب دﻳﺪه و ﻋـﺎﻟﻢ ﺗﻤﺎم ﻛﺮ‬

‫ﭘﺲ ﺳﻴﺮي ﻧﻤﻮدم و در را ﺑﺴﺘﻢ و ﺧﻮد ﻗﻔﻞ ﻧﻤﻮدم و ﻛﻠﻴﺪ را در ﺑﻐﻞ ﻧﻬﺎدم و ﺧﻮاﺑﻴﺪم در ﺧﻮاب دﻧﻴﺎ را دﻳﺪم ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﺎل‬ ‫ﻫﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:62‬‬ ‫ﺖ ﺟﻠﻮهﮔﺮ آﻣﺪ از راه ﺟﻮاﻫﺮ و‬ ‫اﺳﻢ ﹶﺍﻟﹾﺒﺎﻃِﻦ از ﻗﻮ‪‬ت ﻛﻤﻮن ﻛﻪ دارد ﺻﻮر ﻣﻜﻤﻮﻧﻪ او از ﻫﺮ راه ﻇﻬﻮر ﻧﻤﻮد ﻛﺜﺮت ﹶﻛ ْﻢ ِﺷ ﹾﺌ َ‬ ‫اﻋﺮاض ﺗﻤﺎم ﻣﻮﺟﻮدات را ﺑﺮاﻧﺪاﺧﺖ‪ ،‬از راه اوﺻﺎف رﻧﮕﻬﺎي ﻓﺮاوان‪ ،‬از راه ﺳﺨﻦ ﻟﻐﺎت ﻛﺜﻴﺮه و ﻫﻜﺬا از راه وﺟﻮد ذﻫﻨﻲ‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻣﻌﺎﻧﻲ در ﺻﻮر ذﻫﻨﻴ‪‬ﻪ و ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻗﻮ‪‬ت ﺑﺎﻃﻦ ﺟﻠﻮهﮔﺮي ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫در ﻋﺎﻟﻢ ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺑﺨﻮاب اﮔﺮ روي ﺻ‪‬ﻮ‪‬ر ﻣﺎﺷﺎء اﷲ ﺑﺮ ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻠﻪ آﻳﺪ و در ﺧﻮاب ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﮔﺮﻧﻘﻞ و ﻛﺒﺎب و ﮔﺮﻣﻲ ﻧﺎب ﺧﻮري‬

‫ﻣﻴﺪان ﻛﻪ ﺑﺨﻮاب درﻫﻤﻲ آب ﺧﻮري‬

‫ﭼﻮن ﺑـﺮﺧﻴﺰي زﺧﻮاب ﺑﺎﺷﻲ ﺗﺸﻨﻪ‬

‫ﺳﻮدي ﻧﻜﻨﺪآب ﻛﻪ در ﺧﻮاب ﺧﻮري‬

‫ﻣﻮاﻓﻖ آﻧﭽﻪ اﺟﻤﺎﻟﺶ ﻗﺒﻞ از ﺧﻮاب در او ﻣﻜﻤﻮن ﺑﻮد و در ﺧﻮاب اﮔﺮ ﺑﻴﺪار ﺷﺪي ﺗﻌﺒﻴﺮ دﻳﺪهﻫﺎ را ﺑﺨﻮاﻫﻲ و ﺑﻴﺎﺑﻲ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﺧﻮاب ﺟﻠﻮه ﻧﻔﺲ و ﺑﻴﺪارﻳﺴﺖ و ﺑﻴﺪاري ﺟﻠﻮة ﻋﻮاﻟﻢ ﻏﻴﺒﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﻫﻜﺬا اﺳﻢ ﹶﺍﻟﹾﺒﺎﻃﻦ در اﻳﻦ ﺟﺎ اﮔﺮ ﻇﻬﻮر ﻳﺎﺑﺪ ﺑﺼﻮر‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ آﺧﺮت ﺟﻠﻮهﮔﺮي ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﻮاﻓﻖ اﻳﻦ ﻧﺸﺄه ﺻﻮرت ﻧﻤﺎﻳﺪ ﭼﻮن ﺣﻮر و ﻗﺼﻮر و ﻏﻠﻤﺎن و ﻧﻬﺮ و ﻣﻴﻮه و ﺳﺎز و ﺟﺤﻴﻢ و‬ ‫اﻟﻴﻢ و رﻳﻢ‪.331‬‬ ‫ﭘﺲ در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺻﻮر ﺧﻮاب ﺻﻮرت ﻣﻨﺎﺳﺐ آن ﺗﻌﺒﻴﺮ اﺳﺖ ﻣﻮاﻓﻖ ﻣﺰاج ﻧﺎﺋﻢ ﻫﻜﺬا ﺻﻮر آن ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻮر اﻋﻤﺎل و اﺣﻮال اﻳﻦ‬ ‫ﻧﺸﺄه اﺳﺖ ﻣﻮاﻓﻖ آن‪.‬‬ ‫و ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺷﺐ راه ﻣﻲرود اﻣﺎ روزﻛﻪ ﺷﺪ اﺛﺮ آن ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺣﺎﺻﻞ آن را ﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻜﺬا ﻃﺎﻋﺎت ﻛﻪ ﺳﻴﺮ اﺳﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﻌﺼﻴﺖ اﺳﺖ و ﺗﻮﻗَﻒ اﺛﺮآﻧﻬﺎ ﭘﺲ از روز اﻳﻦ ﺷﺐ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:63‬‬ ‫‪332‬‬

‫ﻇﻬﻮر ﺻﻮر ﺑﺎﻃﻨﻴ‪‬ﺖ ﻣﻌﺎﺷﻲ در ﻣﻌﺎدي ﺑﺼﻮر ﻏﻴﺮﻣﺘﻨﺎﻫﻴﻪ ﻛﺜﻴﺮه اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻧﻮﻋﺎً در ﺳﻪ ﻗﺴﻢ ﺻﻮرت ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺑﺮاي‬ ‫ﺳﻪ ﻧﻤﺮه؛ ﻳﻜﻲ ﺳﺎﺑﻘﻮن ﻣﻘﺮّﺑﻮن‪ ،‬دﻳﮕﺮي اﺻﺤﺎب ﻳﻤﻴﻦ‪ ،‬دﻳﮕﺮي اﺻﺤﺎب ﺷﻤﺎل‪ ،‬و اﺟﻤﺎل ﺻﻮر آﻧﻬﺎ در ﻣﻨﻘﻮﻻت اﺷﺎره‬ ‫ﺷﺪه‪.‬‬ ‫‪ –331‬رﻳﻢ‪ :‬ﭼﺮك – ﻛﺜﺎﻓﺖ ﺑﺪن ﻳﺎ ﺟﺎﻣﻪ – ﭼﺮﻛﻲ ﻛﻪ از زﺧﻢ ﺑﻴﺮون ﺑﻴﺎﻳﺪ‬ ‫‪ –332‬ﻣﻌﺎﺷﻲ‪ :‬زﻧﺪﮔﻲ ﻛﺮدن‬

‫‪94‬‬


‫ﻇﻬﻮر ‪:64‬‬ ‫ﺻﻮر ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻠﻪ ﻛﺒﻴﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺜﺎل ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻠﻪ واﻫﻤﻪ ﺷﻮد و ﻋﺎﻗﻠﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﻣ‪‬ﻠﻚ ﺷﻮد و ﺷﻴﻄﺎن و واﻫﻤﻪ ﺷﻴﻄﻨﺖ و‬ ‫ﻏَﻀﺐ ﺷﻮد و از آن ﺑﻪ ﺑﺪن ﺳﺮاﻳﺖ ﻛﻨﺪ ﭘﺲ از آن ﻧﺘﻴﺠﻪ زاﻳﺪ و اﺛﺮي دﻳﮕﺮ در ﻧﻔﺲ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻫﻜﺬا آﺛﺎر اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ در ﺻﻌﻮد‬ ‫در ﻣﺜﺎل ﺻﻮرت ﻧﻌﻴﻢ و ﺟﺤﻴﻢ ﮔﻴﺮد ﺧﻮاﺑﺴﺖ ﭘﺲ از رﻓﻊ ﺣﺠﺎب ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﺗﻮ در ﺧﻮاﺑﻲ و اﻳﻦ دﻳﺪن ﺧﻴﺎل اﺳﺖ‬

‫ﻫﺮآﻧﭽﻪ دﻳﺪهاي از وي ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‬

‫ﺑـﺼﺒﺢ ﺣﺸﺮ ﭼﻮن ﮔﺮدي ﺗﻮ ﺑﻴﺪار‬

‫ﺑـﺪاﻧﻲ ﻛﺎن ﻫﻤـﻪ وﻫﻢ اﺳﺖ و ﭘﻨﺪار‬

‫ﻇﻬﻮر ‪:65‬‬ ‫ﻧﻔﺲ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد ﺻﻮر وﻫﻤﻴﻪ ﭘﺪﻳﺪ ﮔﺸﺖ و ﺑﻬﻢ زد ﻧﻔﺲ ﻛﻞّ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد ﺟﻦّ و ﻣ‪‬ﻠﻚ ﻇﺎﻫﺮﮔﺸﺘﻨﺪ ﺑﺼﻮر ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ و ﺑﻪ اﺷﻜﺎل‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪه در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ اﺛﺮ ﭘﺪﻳﺪ آورﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:66‬‬ ‫ﺣﻖ دﻳﺪه ﻧﻤﻲﺷﻮد ﺑﺪﻳﺪن ﻣﻦ و ﺗﻮﺋﻲ ﹶﻟ ْﻦ ﺗَﺮﺍﱐ ﻓﺮﻣﻮد ﻗﺮب و ﺑﻌﺪﻛﻪ واﺳﻄﻪ راﺋﻲ و ﻣﺮﺋﻴﺴﺖ آﻧﺠﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻏﻴﺐ اﺳﺖ‬ ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺸﻬﻮدﮔﺮدد؟ و اﮔﺮ ﻇﻬﻮر اﺳﺖ دوﺋﻲ ﻧﻴﺎﺑﺪ ﻣﺤﺴﻮس و ﻣﺸﻜّﻞ و ﻣﻤﺜّﻞ ﺷﻮد‪ ،‬و ﻣﺤﺎط ﺷﻌﺎع ﻳﺎ ﻣﻈﺮوف ﺟﻠﻴﺪﻳ‪‬ﻪ‪ 333‬ﻳﺎ‬ ‫ﻛﻴﻒ ﻫﻮا و ﻣﺤﺪود و ﺷﺒﻴﻪ ﮔﺮدد‪ ،‬و در ﺟﻬﺖ و زﻣﺎن ﺑﺎﺷﺪ و ﻏﻴﺮ ﮔﺮدد و ﻣﺨﻠﻮق ﻣﺨﻠﻮق ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺮﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﻮر دﻳﺪه ﺷﻮد و او‬ ‫ﺧﺎﻟﻖ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ اﺳﺖ‪ ،‬راﺋﻲ ﻇﻬﻮر ﻓﻌﻞ او‪ ،‬ﻫﺮ ﻣﺮﺋﻲ از او‪ ،‬رؤﻳﺖ ﻣﺨﻠﻮق او‪ ،‬ﻫﻢ او ﺑﻴﻨﻨﺪه ﻫﻢ دﻳﺪه اﺳﺖ و دﻳﺪار‪ ،‬ﻣﻘﺎم‬ ‫او ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ از ﻣﻘﺎم رؤﻳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:67‬‬ ‫اﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﻲ در آﺧﺮت رﺳﻴﺪي ﻛﻪ ﻗﺮب و ﺑﻌﺪ رﻓﺖ و ﺟﺒﻞ ﻫﺴﺘﻲ و اﻧﺎﻧﻴ‪‬ﺖ از ﻣﻴﺎن ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﺪ و ﺗﻤﺎم ﻧﻌﻴﻢ و درﺟﺎت را‬ ‫ﻕ ﺟَﻤﻴ َﻊ ﹺﻧ َﻌﻤِﻪ‪ ،‬و ﻣﻘﺎم ﺣﺲ‪ ‬دور اﺳﺖ از ﺗﺠﺮّد دﻳﺪن ﺣﻖ و ﺗﺠﻠّﻲ او‬ ‫ﷲ ِﻟ ِﻌﺒﺎﺩِﻩ ﹶﻓ ْﻮ َ‬ ‫ﺠﻠﱢﻲ ﺍ ُ‬ ‫ﻃﻲ ﻧﻤﻮدي ﻏﻴﺮ او ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬آن وﻗﺖ َﻳَﺘ َ‬ ‫از ﺑﻌﺪ ﻇﻬﻮر اوﺳﺖ در ﺻﻮر اﺷﻴﺎء و از ﻗﺮب ﮔﻢ ﺷﺪن و دﻳﺪه ﺑﻴﻨﻨﺪه اﺳﺖ و ﺗﺠﺮّد ﻳﺎﻓﺘﻦ‪:‬‬ ‫ﻗﺮب ﺣﻖّ از ﻫﺴﺘﻲ ﺧﻮد رﺳﺘﻦ اﺳﺖ‬

‫ﻗﺮب ﻧﻲ ﺑـﺎﻻ و ﭘﺴﺘﻲ رﻓﺘـﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:68‬‬

‫اﮔﺮﭼﻪ آﻳﺎت و اﺧﺒﺎر ﺑﺴﻴﺎر اﺳﺖ در آﻧﻜﻪ ﺣﻖ دﻳﺪه ﻧﺸﻮد در دﻧﻴﺎ وآﺧﺮت‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺑﺴﻴﺎر اﺳﺖ در ﻣﻠﻞ ﺑﻪ آن ﻛﻪ ﺣﻖ‬ ‫ﻚ ِﻣ ْﻦﺁﻳﺎِﺗﻨَﺎﺍﹾﻟ ﹸﻜﺒْﺮﻱ‪َ ،‬ﻭ َﺭﹶﺃﻩُ ﻓِﻲ‪-‬‬ ‫دﻳﺪه ﺷﻮد ﻣﺜﻞ‪ :‬ﻭَﺟﺎ َﺀ َﺭﺑﱡﻚَ‪َ ،‬ﻭ ﺍِﱄ َﺭﺑﱢﻬﺎ ﻧﺎ ِﻇ َﺮﺓﹲ‪َ ،‬ﻭ ﹶﻟ ْﻮﺭَﺁﱐ ﺃﹶﺭﺍﻩُ‪َ ،‬ﻭ َﺭَﹶﺃْﻳﺖُ َﺭﺑّﻲ ﰲ ﹶﺍ ْﺣﺴَﻦ ﺻُﻮ َﺭ ٍﺓ‪َ ،‬ﻭ ِﻟﻨُ ﹺﺮَﻳ َ‬ ‫ﺠﻠﹼﻲ ِﻟﻌِﺒﺎﺩِﻩ‪َ ،‬ﻭ ﺍِﺫﺍ ﹶﻃ َﺮﺑُﻮﺍ َﻭ َﺟﺪُﻭﺍ‪ ،‬و دﻳﺪار و ﻋﺸﻖ و‬ ‫ﷲ َﻳَﺘ َ‬ ‫ﺍﹾﻟﹸﺎﻓﹸ ﹺﻖ ﺍﹾﻟﻤُﺒﲔْ‪َ ،‬ﻭﹶﻟ ﹶﻘ ْﺪ ﺭَﺀﺍﻩُ َﻧ ْﺰﹶﻟ ﹰﺔ ﹸﺍﺧْﺮﻱ‪َ ،‬ﻭﹶﺛﻢﱠ َﻭ ْﺟﻪُﺍﷲ و وﺟﻪ او اوﺳﺖ‪َ ،‬ﻭِﺍﻥﱠ ﺍ َ‬ ‫ﺟﻤﺎل در ﻛﻠﻤﺎت ﻋﺮﻓﺎ زاﻳﺪ از ﺷﻤﺎر اﺳﺖ اﻧﻜﺎر ﺑﺮاي ﻣﺘﺼﻮ‪‬ر ﺧﻴﺎل اﺳﺖ ﻛﻪ آﺧﺮت را ﭼﻮن دﻧﻴﺎ و رؤﻳﺖ آﻧﺠﺎ را ﭼﻮن‬ ‫رؤﻳﺖ ﺑﺼﺮ ﭘﻨﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺗﻤﺎم آﻳﺎت را ﺗﺄوﻳﻞ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و ﺑﺮاي آن ﻛﺲ ﻛﻪ داﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺤﻮ رؤﻳﺖ اﺳﺖ اﺛﺒﺎت‬ ‫ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:69‬‬ ‫ﹶﻟ ْﻢ ﹶﺍ ْﻋﺒُﺪ َﺭﺑ‪‬ﺎ ﹶﻟ ْﻢ ﹶﺃ َﺭﻩُ‪ ،‬ﻭَﻣﺎ ﹶﺍ ْﻋﺒُﺪُ َﺷﻴْﺌﹰﺎﹶﻟ ْﻢﹶﺃ َﺭ َﻩ ﻋﻠﻲ )ع( و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( راﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺎﻧﻴ‪‬ﺖ رادرﺑﺎﺧﺘﻪ و ﻋﺒﺪﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﻣﻮﺳﻲ )ع( را‬ ‫ﻛﻪ اَﻧْﻈُﺮُ ﮔﻮﻳﺪ‪ ،‬و دﻳﺪنِ ﻣﻨﻔﻲ در اﺛﻨﻴﻨﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ دﻳﺪنِ ﻣﺜﺒ‪‬ﺖ در وﺣﺪت‪ ،‬اﻳﻦ در ﺣﺲ‪‬اﺳﺖ آن از ﻋﻘﻞ ﺑﻴﺮون اﺳﺖ اﻳﻦ از‬ ‫ﺑﻨﺪه اﺳﺖ آن از ﺧﺪا‪.‬‬ ‫‪ –333‬ﺟﻠﻴﺪﻳﻪ‪ :‬ﺷﺒﻨﻢ ﻛﻪ ﻳﺦ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪95‬‬


‫ﻇﻬﻮر ‪:70‬‬ ‫ﺟﺎ َﺀ ﺑﻮد در ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﹶﻟ ْﻦﺗَﺮﺍﱐ ﺷﻨﻴﺪ‪ ،‬ﹶﺍﺳْﺮﻱ ﺑﻮد در ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﹶﻟ ﹶﻘ ْﺪ ﺭَﺀﺍﻩُ آﻣﺪ در ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﹺﺑ َﻌ ْﺒﺪِﻩ ﺑﻮد ﹶﺍﺳْﺮﻱ ﺷﺪدرﻣﻮﺳﻲ‬ ‫)ع( ﻧﻌﻠﻴﻦ ﺑﻮد ِﺍ ْﺧ ﹶﻠ ْﻊ ﻓﺮﻣﻮد و ﹶﻟ ْﻦ ﺗَﺮﺍﱐ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻲ )ع( رؤﻳﺖ ﺧﻮاﺳﺖ دوﺋﻲ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( وﺻﺎل ﺧﻮاﺳﺖ آﻳﻪ ﻛﺒﺮا دﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:71‬‬ ‫رؤﻳﺖ ﻏﻴﺮ ﺗﺠﻠّﻲﺳﺖ از ﺣﻖّ ﺗﺠﻠّﻲﺳﺖ و ﻧﻮر و ﻇﻬﻮر‪ ،‬و ﺗﺠﻠّﻲ اﺣﺎﻃﻪ اﺳﺖ و رؤﻳﺖ ﺗﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬و ﺗﺠﻠّﻲ ادراك اﺳﺖ رؤﻳﺖ‬ ‫ﻣﺪرك اﺳﺖ و ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﺗﺠﻠّﻲ رب‪ ،‬ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺟﻠﻮه ﻳﺎر و ﺟﻤﺎل دﻟﺪار اﺳﺖ‪ ،‬ورق ﻇﺎﻫﺮ ﻋﺒﺪ اﺳﺖ ﺑﺎﻃﻦ رب‪ ،‬دﻧﻴﺎ‬ ‫ﻋﺒﺪ اﺳﺖ آﺧﺮت رب‪‬آﺧﺮت روز ﺧﺪاﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻴﻨﻨﺪه رؤﻳﺖ ﺑﺼﺮ اﺳﺖ ﺑﻴﻨﻨﺪه ﺗﺠﻠّﻲ ﻗﻠﺐ اﺳﺖ‪ ،‬رؤﻳﺖ در ﺗﻦ اﺳﺖ ﺗﺠﻠّﻲ‬ ‫ﺏ ﹺﺑﺤَﻘﺎﹺﻳ ﹺﻖ ﺍﻟﹾﺎﳝﺎ ِﻥ و اﮔﺮ دﻳﺪه ﻧﺸﻮد ﺣﺐ‪ ‬اﻧﺠﺎم ﻧﮕﻴﺮد ﻋﺸﻖ ﻧﻴﺎﻳﺪ‬ ‫ﻚ ﹶﻟ ْﻢ َﺗ َﺮﻩُ ﺍﹾﻟ ُﻌﻴُﻮ ﹸﻥِﹺﺑﻤُﺸﺎ َﻫ َﺪ ِﺓ ﺍﹾﻟﹶﺎﺑْﺼﺎ ﹺﺭ ﻭَﻟ ِﻜ ْﻦ َﺭﹶﺃْﺗﻪ�� ﺍﹾﻟ ﹸﻘﻠﹸﻮ ﹺ‬ ‫ﺑﺮ ﺟﺎن َﻭْﻳ ﹶﻠ َ‬ ‫ﷲ ﻓﻴ ِﻪ ﹶﺍ ْﻭ ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻠﻪُ ﹶﺍ ْﻭ َﺑ ْﻌ َﺪﻩُ ﻣﺜﺒﺖ رؤﻳﺖ اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺮﺋﻴ‪‬ﺎت ﻇﻬﻮر‬ ‫ﻋﺒﺎدت ﻣﻮﻫﻮم و ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻞ ﻛﺎر وﻫﻢ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺎ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ َﺷﻴْﺌﹰﺎِﺍﻻﹼ َﻭ َﺭﹶﺃْﻳﺖُﺍ َ‬ ‫اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:72‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﻴﺰان ﻣﺎﻳﻪ ﺳﻨﺠﻴﺪن اﺳﺖ‪ ،‬آﻧﭽﻪ ﺑﻪ آن ﺳﻨﺠﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد و وزن ﻣﻲﮔﻴﺮد ﻣﻴﺰان اﺳﺖ ﺧﻮاه دو ﻛﻔّﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﻮاه ﺣﻠﻘﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ و ﺧﻮاه ﻗﭙﺎن و ﺧﻮاه ﺧﻄﻮط ﻣﻴﺰان؛ ﻣﻴﺰان ﺳﻨﺠﻴﺪن ﻧﻘﺮة ﺻﺎف از ﻏﺶ ﺑﺮ زﻣﻴﻦ زدن اﺳﺖ و ﻣﻴﺰان ﻣﺮض ﻧﺒﺾ و‬ ‫ﻗﺎروره اﺳﺖ و ﻋﻤﻞ ﻣﻴﺰان آن ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺻﺤ‪‬ﺖ و ﻗﺎﻧﻮن اﻟﻬﻲﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺎل و ﺧﻠﻖ ﻣﻴﺰان آن ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻮﻳﺴﺖ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﻛﻞّ‬ ‫وﻻﻳﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( ﻣﻴﺰان اﺳﺖ ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( ﺻﺮاط اﺳﺖ در ﺻﻮرت ﺗﻤﺜّﻞ و ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻤﺜّﻞ ﻣﺘﺸﻜﻞّ ﺑﻪ اﺷﻜﺎل ﺗﺮازوﻫﺎي‬ ‫ﺻﻮري ﻫﻢ ﻣﻲﺷﻮد‪:‬‬ ‫راﻫﻴﺴﺖ ﺳﻮي ﻛﻮي ﺗﻮ ﭼﻮن ﻣﻮي ﺗﻮ اي ﻣﺤﺘﺸﻢ‬ ‫ﺑﺎرﻳﻚ و ﺗﺎرﻳﻚ و ﺳﻴﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ و ﭘﺮ ﭘﻴﭻ و ﺧﻢ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎر در وي ﻋﻘـﺪﻫﺎ ﭼﻮن ﻋﻘﺪﻫﺎي ﺗﻮ ﺑﺘﻮ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎر در وي دامﻫﺎ ﭼﻮن داﻣﻬﺎي ﺧﻢ ﺑﻪ ﺧﻢ‬ ‫و ﻫﺮ ﺷﺊ را در ﻫﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻚ ﺷﺊ در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺘﺐ ﺻﻮرﺗﻲ دارد در ﻟﻔﻆ ﺻﻮرﺗﻲ در اﻧﺴﺎن ﺻﻮرﺗﻲ در ﺟﻮاﻫﺮ‬ ‫ﺻﻮرﺗﻲ در ﺳﻤﺎوات ﺻﻮرﺗﻲ‪ ،‬و ﺣﻘﻴﻘﺖ آن ﻫﻤﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻫﻤﻪ ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻨﺠﻴﺪن اﻋﻤﺎل در ﻣﻘﺎﻣﻲ ﻋﻤﻞ اﺳﺖ در‬ ‫ﻣﻘﺎم ﻣﺠﺴ‪‬ﻢ اﺳﺖ در ﻣﻘﺎﻣﻲ ﻣﻄﺎﺑﻘﻪ ﺑﺎ ﺻﺮاط اﺳﺖ در ﻣﻘﺎﻣﻲ ﺗﻤﺜّﻞ ﺑﺼﻮرت ﻣﻘﺪارﻳﺴﺖ و ﻫﻜﺬا ﺻﺮاط و ﺳﺆال‪ ،‬ﻣﺜﻼً ﺳﺆال‬ ‫از ﻣﺮض ﺑﮕﺮﻓﺘﻦ ﻧﺒﺾ و دﻳﺪن ﻗﺎروره اﺳﺖ ﻧﻪ ﭘﺮﺳﻴﺪن از ﺧﻮد ﻣﺮض‪ ،‬و ﺗﺄوﻳﻞ ﻧﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﻨﺎﻓﻲ ﻟﻐﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮﻳﻴ‪‬ﻦ ﻣﻌﺎﻧﻲ‬ ‫ﺣﻜﻤﺎ و ﻋﺮﻓﺎ را ﺗﺄوﻳﻞ ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺗﺄوﻳﻞ ﻣﻨﺎﻓﻲ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻔﻬﻮم ﻋﺮﻓﻴﺴﺖ ﻛﻪ وﺿﻊ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﻛﻼم اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺠﺎز اﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ و ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺄوﻳﻞ اﺳﺖ‪،‬ﻋﻤﻞ ﺧﻮد را ﺑﺮ راه راﺳﺖ ﺑﺴﻨﺞ ﺗﺄوﻳﻞ آن ﺳﻨﺠﻴﺪن ﺑﻪ ﺗﺮازوي ذواﻟﻜﻔﺘﻴﻦ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮ ﻋﺮﻓﻲ دﻳﮕﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﻤﻞ ﻓﻘﻴﻪ ﻟﻔﻆ ﻓﺎﻋﻠﻲ را ﻛﻪ ﻧﺤﻮي ادا ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺮ زاﻧﻲ ﺗﺄوﻳﻞ اﺳﺖ و ﺑﻄﻦ ﻧﻪ ﺗﻨﺰﻳﻞ و ﻇﻬﺮ‪.334‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:73‬‬ ‫ﺤﻖّ‪.‬‬ ‫ﻣﻴﺰان آن ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻮم اﻟﻮزن اﺳﺖ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻮ ْﺭ ﹸﻥ َﻳ ْﻮ َﻣِﺌ ٍﺬ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:74‬‬ ‫‪ –334‬ﻇَﻬﺮ‪ :‬ﭘﺸﺖ‬

‫‪96‬‬


‫دﻳﻦ راه اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﺮدرﺟﺎت ﻋﺎﻟﻴﻪ ﭘﺲ ﻳﻮم دﻳﻦ ﻳﻮم آﺧﺮت اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻤﻞ راه ﺑﻪ اوﺳﺖ ﺑﺎﻃﻦ و ﺟﺎن راه اﺳﺖ ﻗﻠﺐ‬ ‫راه اﺳﺖ ﻣﺮاﺗﺐ آﺧﺮت راه اﺳﺖ ﺷﺮﻳﻌﺖ و ﻃﺮﻳﻘﺖ راه اﺳﺖ ﺳﻠﻮك و رﻳﺎﺿﺖ راه اﺳﺖ‪ ،‬و دﻳﻦ ﺟﺰاء اﺳﺖ در روز ﺑﺮوز‬ ‫و ﺣﺴﺎب ﺟﺰاء دﻫﻨﺪ و دﻳﻦ اﻳﻤﺎن و اﻧﻘﻴﺎد‪ 335‬اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺮﻳﺴﺖ ﺑﺎﻃﻨﻲ اُﺧﺮوي ﺟﺎﻧﻲ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:75‬‬ ‫روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻳﻚ روز ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻞّرا ﻳﻚ روز ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻟﻜﻦ ﺑﺮوزﻫﺎ و ﺳﺎﻟﻬﺎ و ﻣﻮﻗﻔﻬﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:76‬‬ ‫در اﻓﻌﺎل ﺟﻨّﺖ ﻃﺎﻋﺎت اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻴﺮان ﻣﻌﺎﺻﻲ‪ ،‬در اوﺻﺎف اﺧﻼق ﺣﺴﻨﻪ ﺟﻨّﺖ اﺳﺖ رذاﺋﻞ ﻧﻴﺮان‪:‬‬ ‫ﻫﻔـﺖ دوزخ ﭼﻴﺴﺖ اﻋﻤﺎل ﺑﺪت‬

‫ﻫﺸﺖ ﺟﻨّﺖ ﻫﺴﺖ اﻋﻤﺎل ﺧﻮﺷﺖ‬

‫ﭼﻮن ﺷﻮد اﺧﻼق و اوﺻﺎﻓﺖ ﻧﻜﻮ‬

‫ﻫﺸﺖﺟﻨّﺖﺧﻮدﺗﻮﺋﻲ اي ﻧﻴﻚ ﺧﻮ‬

‫ﮔـﺮ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺻﻔـﺎت ﺑـﺪ ﺷـﺪي‬

‫ﻫﻢ ﺗﻮ دوزخ ﻫﻢ ﻋـﺬاب ﺳﺮﻣﺪي‬

‫در دﻧﻴﺎ ﺧﻮﺷﻴﻬﺎي دل ﺟﻨّﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺒﺾ و ﻧﻘﻤﺖ ﻧﺎر‪ ،‬ﺻﺤ‪‬ﺖ و ﻣﺮض‪ ،‬ﻫﻜﺬا در ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺟﻨﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺎﻓﻠﻪ‬ ‫ﻧﻴﺮان‪ ،‬در ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻤﺜّﻞ ﻫﻤﺎن اﻋﻤﺎل و ﺣﺎﻻت ﺑﺼﻮر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ در و دﻳﻮار او از اﻋﻤﺎل و ﻟﺒِﻨَﺎت او ر‪‬ﻛَﻌﺎت ﺻﻠﻮﺓ‪،‬‬ ‫ﺣﺮﻛﺎت ﻏﻴﺮﻗﺎر‪‬ه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺱ ﻗﹸﻮﻣُﻮﺍ ﺍِﱄ ﹺﻧﻴْﺮﺍﺍﹺﻧﻜﹸﻢُ ﺍﻟﱠﱵ ﹶﺍ ْﻭ ﹶﻗ ْﺪ ُﺗﻤُﻮﻫﺎﻋَﻠﻲ ﹸﻇﻬُﻮ ﹺﺭ ﹸﻛ ْﻢ ﻓﹶﺎ ﹾﻃﻔﹶﺆﻫﺎ ﹺﺑﺼَﻠﻮِﺗﻜﹸ ْﻢ‪.‬‬ ‫ﻗﺎ ﹶﻝ ﺍﻟﻨﱠﱯ )ﺹ( ﻳُﻨﺎﺩﻱ َﻣ ﹶﻠﻚٌ ﹶﺍﻳﱡﻬَﺎ ﺍﻟﻨّﺎ ُ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:77‬‬ ‫درﻫﺎي ﺟﻨّﺖ ﺑﺎب ﺗﻮﺑﻪ و زﻛﻮﺓ و ﺻﻠﻮﺓ و اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﺣﺞ‪ ‬و ورع‪ 336‬و ﺑﺎب اﻟﻘﺮار و ﺑﺎب اﻟﺼ‪‬ﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و اﺳﻤﺎء ﺟﻨﺎن‬ ‫ﻋﺪن و وﺳﻴﻠﻪ و ﻓﺮدوس و ﺧﻠﺪ و ﻧﻌﻴﻢ و ﺟﻨّﺔ ﺍﳌﺄﻭﻱ و دار اﻟﺴ‪‬ﻼم و دار اﻟﻘﺮار‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:78‬‬ ‫ﺟﺎي ﺟﻨّﺖ و ﻧﺎر در ﺟﺎن اﻧﺴﺎن ﺑﻴﻦ زﻣﻴﻨﻬﺎ و آﺳﻤﺎنﻫﺎ ﻧﻮر آﻧﻬﺎ ﺟﻠﻮه ﻣﻨّﺎن‪ ،‬ﺣﻮر ﺟﻨﺎن ﺗﻤﺎم ﻧﺸﺪﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺛﻤﺮ اﺷﺠﺎر ﺑﻪ‬ ‫ﻣﻘﺘﻀﺎي ﻣﻴﻞ اﻧﺴﺎن ﻣﺨﻠﻮقِ رﻏﺒﺖ‪ ‬آن‪ ،‬ﻏﺮس‪ 337‬ﺟﻨّﺖ ﺗﺴﺒﻴﺢ و ﺗﻬﻠﻴﻞ‪ 338‬اﺳﺖ‪ ،‬ﺷﺠﺮ ﺟﻨّﺖ ﻃﻮﺑﻲ‪ 339‬اﺳﺖ در ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ‬ ‫)ص( و ﺷﺎﺧﻬﺎي آن در دل ﻣﺆﻣﻦ‪ ،‬د‪‬رِ او از ﺗﻮﺑﻪ و ﺗﻀﺮّع و ﻫﻜﺬا‪ ،‬و رﻗﻮد‪ 340‬ﺟﺤﻴﻢ ﻧﺎس‪ ،‬و ﻛﻲ‪ 341‬آن ﻣﺎل‪ ،‬و ﻣﻄﻠﻊ آن‬ ‫اﻓﺌﺪه‪ 342‬و ﻣﺮﻛﺐ آن آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ‪ ،‬ﺑﻴﺮون از ﻋﺎﻟﻢ در درون ﻋﺎﻟﻢ و ﻫﺮ ﺑﻬﺸﺘﻲ اوﺳﻊ از آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و زﻣﻴﻨﻬﺎ‪ ،‬ﭘﺲ در ﻛﺠﺎ‬ ‫ﺽﻃﻮل آن ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﮕﻨﺠﺪ ﺟﺰ در دل ﻣﺆﻣﻦ در ﻫﻤﻴﻦ آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ ﭼﻮن ﺷﺐ و‬ ‫ﺕ َﻭ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ُ‬ ‫ﮔﻨﺠﺪ؟ َﺟﻨﱠﺔﹲ َﻋ ْﺮﺿُﻬﺎ ﺍﻟﺴﱠﻤﻮﺍ ُ‬ ‫روز‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻈﺮ ﻛﻦ ﻛﻪ ﭼﻪ ﻋﻤﺎرت و ﭼﻪ ﻛَﻮ‪‬ﻧﺪﻳﺴﺖ؟ و ﺟﻨّﺖ را ﺑﭙﺎرﺳﻲ ﺑﻬﺸﺖ و ﺑﻔﺎرﺳﻲ ﺑﺎغ‪ ،‬و ﭘﺴﺘﻲ و ﻛﻮﻧﺪي را ﺟﻬﻨّﻢ و‬ ‫ﺟﻬﻨّﺎم ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ –335‬اﻧﻘﻴﺎد‪ :‬اﻃﺎﻋﺖ ﻛﺮدن – ﮔﺮدن ﻧﻬﺎدن‬ ‫‪ –336‬ورع‪ :‬ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎري – ﺗﻘﻮي‬ ‫‪ –337‬ﻏﺮس‪ :‬درﺧﺖ ﻧﺸﺎﻧﺪن‬ ‫‪ –338‬ﺗﻬﻠﻴﻞ‪ :‬ﺧﺪا را ﭘﺮﺳﺘﻴﺪن‬ ‫‪ –339‬ﻃﻮﺑﻲ‪ :‬ﭘﺎﻛﺘﺮ – درﺧﺘﻲ در ﺑﻬﺸﺖ‬ ‫‪ –340‬رﻗﻮد‪ :‬ﺟِﻤﻊ راﻗﺪ‪ ،‬ﺧﻮاﺑﻴﺪﮔﺎن‬ ‫‪ –341‬ﻛَﻲ‪ :‬داغ ﻛﺮدن از آﻫﻦ ﮔﺮم و ﺟﺰ آن‬ ‫‪ –342‬اﻓﺌﺪه‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻓﻮاد‪ ،‬دﻟﻬﺎ‬

‫‪97‬‬


‫ﻇﻬﻮر ‪:79‬‬ ‫‪343‬‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺗﺎرك دﻧﻴﺎ ﻣﻄﻠﻮب او ﺑﻮده ﻛﻪ ﻣﺘﺮوك ﻧﻤﻮده در آن ﻋﺎﻟﻢ ﻫﻤﺎن اﻟﺘﺬاذ ﺑﻠﻜﻪ اﺷﺪ‪ ‬و اﺷﻬﻲ ﺑﺪون ﻣﺎد‪‬ه و ﺑﻲﻛﺜﺎﻓﺖ و‬ ‫ﺑﺪون ﺗﻜّﺪر و زﺣﻤﺖ و ﻣﻨّﺖ و ﺧﻮف ﺑﻲﭘﺮده و اﻛﻤﻞ و ﻣﺼﻔّﻲ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ‪ ،‬از ﻗﺼﺮ و ﻧﻬﺮ و ﺑﺎغ و اﺷﺠﺎر و ﻣﻴﻮهﻫﺎ و ﺣﻮر‬ ‫و ﻏﻠﻤﺎن و ﺳﺎز و آواز و ﻃﻼ و ﻧﻘﺮه و ﺟﻮاﻫﺮ‪ ،‬و ﻣﻄﻠﻮب اﻛﻤﻞ ﻟﻘﺎء‪ ‬ﻳﺰدان اﺳﺖ ﻏﻴﺮ آن ﻫﻴﭻ اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ ﻛﺎﻣﻞ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫اﮔﺮ درﺳﺖ ﻧﮕﻪ ﻛﻨﻲ ﺑﻬﺸﺖ و دوزخ را ﭼﻮن دﻧﻴﺎ اﻋﺘﺒﺎر ﺑﻴﻨﻲ‪:‬‬ ‫ﺟــﺪا ﻫﺮﮔـﺰ ﻧﺸـﺪ و اﷲ اﻋﻠﻢ‬

‫ﺳﻴـﻪ روﺋﻲ ز ﻣﻤﻜﻦ در دو ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:80‬‬

‫ﺸ ﹺﺮﻛﹸﻮ ﹶﻥ ﺑﺎﺷﺪ در‬ ‫ﱄﺍﹾﻟَﺒﺮﱢ ﺍِﺫﺍ ُﻫ ْﻢ ُﻳ ْ‬ ‫اﮔﺮ ﻣﻴﻞ ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻲ و اﻧﺴﻼخ‪ 344‬از ﺑﺪي ﺑﺮاي دﻧﻴﺎ ﻳﺎ ﻗﺮب ﻳﺎ ﺧﻮف ﻋﺬاب اﺳﺖ ﹶﻓ ﹶﻠﻤّﺎ َﻧﺠّﻴ ُﻬ ْﻢ ِﺍ ﹶ‬ ‫ﺨﺮُﺟُﻮﺍ ِﻣﻨْﻬﺎ ِﻣ ْﻦ ﹶﻏﻢٍﱟ ﺍﹸﻋﻴ ُﺪﻭ ﻓﻴﻬﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ دﺧﻮل ﻧﻴﺮان ﻧﻪ از ﺣﺐ‪‬آﻧﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ در ﺻﺮاط ﺟﻨﺎن اﺳﺖ‬ ‫دوزخ ﻫﻢ ﹸﻛﻠﱠﻤﺎﺍﹶﺭﺍﺩُﻭﺍ ﹶﺍ ﹾﻥ َﻳ ْ‬ ‫ُﺟ ْﺰﺗُﻬﺎ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺧﺎ ِﻣ َﺪﻩٌ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:81‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ آﺧﺮت ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻔﺎت اﺳﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﻳﻚ رﻧﮕﻲ ﺳﺖ ﺣﺠﺎب ﻧﻴﺴﺖ ﭼﺸﻢ ازﮔﻮش در ﺣﺠﺎب ﻧﻴﺴﺖ و ﺳﻤﺎع از ﻫﻮش‬ ‫ﻏﺎﻳﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ و ﻫﺴﺘﻲ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﺮود ﻣﺎﻳﺔ اﺗّﺤﺎد آﻧﻬﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد ﻣﺮدﮔﺎن از ﺣﺎل ﻫﻢ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫و ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﺮ داﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم او آﻳﺪ و از او ﺧﺒﺮ دارد داﻧﻲ ﻣﺤﺼﻮر اﺳﺖ و ﺑﻠﻨﺪﭘﺮوازي زاﻳِﺪ از ﺧﻮد ﻧﻜﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:82‬‬ ‫رﺟﻮع ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﻗﻴﺎﻣﺖ و ﻋﺎﻟﻢ وﺣﺪت ﺷﺪﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻟﺬّت و ﺑ‪‬ﻬﺠﺖ‪ 345‬و ﺳﻌﻪ و ﻛﻤﺎل و ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ و اﺣﺎﻃﻪ و ﻧﻌﻤﺖ و ﺳﺮور ﻛﺴﻲ‬ ‫راﺳﺖ ﻛﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﻓﺮاق ﻗﻴﺎﻣﺖ را ﺑﺮﭘﺎ ﻧﻤﻮده و ﺑﻪ وﺻﺎل رﺳﻴﺪه‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:83‬‬ ‫ﺧﻠﻖ ﺳﻪ ﺻﻨﻔﻨﺪ؛ ﺻﻨﻔﻲ ﻛﻪ ﭘﺲ از اﺧﺘﻼط ﻋﻘﻞ و ﺷﻬﻮت در ﺑﻄﻦ ام‪‬ﺑﺸﺮي ﻳﺎام‪ ‬ﻋﻴﻨﻲ ﻳﺎام‪‬ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻳﺎ ﻋﻨﺼﺮ ﹶﻏ ﹶﻠ َ‬ ‫ﺐ َﻋ ﹾﻘﻠﹸﻪُ َﺷ ْﻬ َﻮﺗُﻪُ‬ ‫ﷲ ِﺍﻣّﺎ‬ ‫ﺐ َﺷ ْﻬ َﻮﺗُﻪُ َﻋ ﹾﻘ ﹶﻠﻪُ اﺳﺖ ﻣﺤﻜﻮم ﻋﻠﻴﻪ اﺳﺖ ﺑﺎﻟﻨّﺎر‪ ،‬و ﺑﺎﻗﻲ ُﻣ ْﺮﺟَﻮ ﹶﻥ ِﻟﹶﺎﻣْﺮِﺍ ِ‬ ‫اﺳﺖ ﻣﺤﻜﻮم ﻋﻠﻴﻪ اﺳﺖ ﺑﺎﳉﻨّﺔ‪ ،‬و ﺻﻨﻔﻲ ﻛﻪ ﹶﻏ ﹶﻠ َ‬ ‫ﺏ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ﹺﻬ ْﻢ ﺷﻔﺎﻋﺖ اﻳﻨﻬﺎ راﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻳُ َﻌﺬﹼﺑُﻬُ ْﻢ ﻭَﺍﻣّﺎ َﻳﺘُﻮ ُ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:84‬‬ ‫از اول ﺧﺮوج از ﺳ‪‬ﺮب ﻗﺒﺮ راﻫﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر راه ﻣﻌﺎش اﺳﺖ از دل ﺻﻨﻮﺑﺮي ﺑﺴﻮي ﺟﻨﺎن و ﻛﻮي رﺣﻤﺎن؛ ﺑﺎرﻳﻚ و‬ ‫ﺗﺎرﻳﻚ و ﺳﻴﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ و ﭘﺮﭘﻴﭻ و ﺧﻢ؛ ﺑﺎرﻳﻜﺘﺮ از ﻣﻮ ﺑﺮﻧﺪهﺗﺮ از ﺷﻤﺸﺮ ﺑﻘﺪر ﻗﻮ‪‬ت ﻧﻔﺲ و ﺻﻔﺎءآن از آن راه ﻃﻲ ﺷﻮد‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ ﭼﻮن ﺑﺮق روﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:85‬‬ ‫ﺻﺮاط و ﺳﻮاء‪ 346‬ﻃﺮﻳﻖ و ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ در ﻣﺴﺎﻓﺖ اَﻳ‪‬ﻨﻲ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ اﻗﺮب اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺪون اﻋﻮﺟﺎج‪ ،‬و اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ‬ ‫ﻣﻌﻴﺎر آﻧﺴﺖ در ﻏﻴﺮ اَﻳ‪‬ﻨﻲ‪ ،‬و راه از ﺗﻦ ﺑﺨﺪا ﺟﺎﻧﺴﺖ و ﺳﻴﺮ ﺑﺮ آن ﺗﺼﻔﻴﻪ اﺳﺖ و ﺗﺠﺮّد ﺗﺎ ﻇﻬﻮر وﻻﻳﺖ‪ ،‬و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و‬ ‫‪ –343‬اﺷﻬﻲ‪ :‬دﻟﺨﻮاه ﺗﺮ ﻣﺮﻏﻮﺑﺘﺮ‬ ‫‪ –344‬اﻧﺴﻼخ‪ :‬ﺑﻴﺮون آﻣﺪن ﭼﻴﺰي از ﭼﻴﺰي‪ ،‬ﭘﻮﺳﺖ اﻧﺪاﺧﺘﻦ‬ ‫‪ –345‬ﺑﻬﺠﺖ‪ :‬ﺷﺎدﻣﺎﻧﻲ – ﺧﻮﺷﻲ – ﺧﺮﻣﻲ‬ ‫‪ –346‬ﺳﻮاء‪ :‬ﻳﻜﺴﺎن‬

‫‪98‬‬


‫ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( ﻣﺘﺤﻘّﻘﻨﺪ ﺑﻮﻻﻳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( ﺻﺮاط ﺣﻘّﻨﺪ ﻣﻈﺎﻫﺮ و وﺳﺎﻳﻂ و ﺳﻔﺮاءﺣﻖّ ﺻﺮاط ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﻨﺪ‪ ،‬اﺧﻼق و اﻋﻤﺎل آﻧﻬﺎ ﺻﺮاط اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺣﺐ‪ ‬آﻧﻬﺎ ﺻﺮاط اﺳﺖ‪ ،‬اﺳﺎس آﻧﻬﺎ ﺻﺮاط اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺴﺘﻮي در اﺧﻼق ﺑﻴﻦ اﻓﺮاط و ﺗﻔﺮﻳﻂ اﺳﺖ‪ ،‬و در اﻋﻤﺎل ﺑﺮ وﻓﻖ ﺷﺮﻳﻌﺖ و‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﺖ آﻧﻬﺎ ﻻَﻳﻬُﻮ ِﺩﻳﱠ ِﺔ ﻭَﻻَﻧﺼْﺮﺍﻧﻴﱠ ٍﺔ ﻻ َﺷﺮْﻗﻴﱠ ٍﺔ ﻭَﻻ ﹶﻏﺮْﺑﻴﱠ ٍﺔ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ رﻓﺘﺎر ﺑﺮآن ﺑﺴﻴﺎر دﺷﻮار و ﻟﻐﺰش از آن اﻓﺘﺎدن در ﻣﻘﺮّ ﻧﺎر اﺳﺖ‪ ،‬در ﺳﻴﺮ ﺻﻌﻮدي در ﻋﺎﻟﻢآﺧﺮت و ﺗﻤﺜّﻞ ﻣﻤﺜّﻞ ﺷﻮد از‬ ‫ﻣﻮي ﺑﺎرﻳﻜﺘﺮ و از ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﺮﻧﺪهﺗﺮ از آن اﮔﺮ ﺑﺴﻼﻣﺖ رﻓﺘﻲ در ﺟﻨﺎن ﻫﻤﻨﺸﻴﻦ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( ﮔﺮدي و ﻣﻨﻌ‪‬ﻢ ﺑﺎﺷﻲ‬ ‫ﲔ‪.‬‬ ‫ﻧَﻪ َﻣ ْﻐﻀُﻮﺏٌ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ﹺﻬ ْﻢ َﻭﻧَﻪ ﺿﺎﻟﹼ ْ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:86‬‬ ‫آﻧﭽﻪ از اﺛﻤﺎر ﺟﻨّﺖ ﺑﻜﻨﻲ ﺟﺎي او ﺑﺮوﻳﺪ‪ ،‬درﺧﺘﺎن او زﻧﺎن ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬از ﻋﺎﻟﻢ دﺛﻮر‪ 347‬و ﻧﻘﺺ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﺎد‪���‬ه ﻧﺪارد ﭘﺲ ﻧﻘﺼﺎن در‬ ‫آن ﻧﺒﺎﺷﺪ زوال ﻧﮕﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:87‬‬ ‫در ﻣﻘﺎم ﻧﺎزل اﻧﺰال و ﺗﺪﺑﻴﺮ از ﻣ‪‬ﻨﺰِل اﺳﺖ َﻭﻳُﺪﱠﹺﺑﺮُ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻣ ْﺮاﺳﺖ و ِﺍﻧّﺎ ﹶﺍْﻧ َﺰﻟﹾﻨﺎ ُﻩ ﰲ ﹶﻟ ْﻴ ﹶﻠ ِﺔ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ ْﺪ ْﺭ اﺳﺖ و در ﻣﻘﺎم ﻧﺘﻴﺠﻪ و رﺟﻮع ﻛﻪ ﺑﺮوز‬ ‫ﺡﭘﺲ ﻳُﺪﱠﹺﺑﺮُ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻣ َﺮ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﺴﱠﻤﺎ ِﺀ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭﺽﹺ‪ ،‬ﹸﺛﻢﱠ َﻳ ْﻌﺮُﺝُ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﰲ َﻳ ْﻮ ﹴﻡ ﻛﺎ ﹶﻥ‬ ‫ﺝ اﺳﺖ َﺗ ْﻌﺮُﺝُ ﺍﳌﹶﻼِﺋ ﹶﻜﺔﹸ َﻭ ﺍﻟﺮﱡﻭ ْ‬ ‫از اﻳﻦ ﺳ‪‬ﺮ اﺳﺖ ﺫِﻱ ﺍﹾﻟﻤَﻌﺎ ﹺﺭ ْ‬ ‫ِﻣﻘﹾﺪﺍﺭُﻩُ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:88‬‬ ‫ﺟﺰاء‪ ‬ﺑﺪي ﻻزﻣﻪ ﻣﻜﺎﻓﺎت ﺑﺪﻳﺴﺖ از ﺧﻮدﺷﺎن آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:89‬‬ ‫ﺿﻴﻖ‪ 348‬ﻛﻔّﺎر و ﺿَﻨْﻜﻲ‪ 349‬ﻣﻌﺎش ﻛﺴﻴﻜﻪ ﻣ‪‬ﻌﺮض اﺳﺖ از ذﻛﺮ ﺑﺴﺒﺐ ﻣﺤﺎﻃﻴ‪‬ﺖ آﻧﻬﺎ و اﺣﺎﻃﻪ دوزخ اﺳﺖ َﻭ ِﺍﻥﱠ َﺟ َﻬﻨﱠ َﻢ ﹶﻟﻤُﺤﻴ ﹶﻄﺔﹲ‬ ‫ﺑﹺﺎﻟﹾﻜﺎ ِﻓﺮﻳﻦْ‪ ،‬ﻭ ﺍﻫﻞ ﺟﻨﺎﻥ ﻳَﻄﲑُﻭ ﹶﻥ َﻭ ﻳَﺴﲑﻭ ﹶﻥ َﻭ َﻳ ْﺮَﺗﻌُﻮ ﹶﻥ آﻧﻬﺎ ﻣﺤﻴﻄﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺒﻴﻦ ﺑﻪ ﺟﻤﻠﻪ اﺳﻤﻴ‪‬ﻪ و ا‪‬نﱠ و ﻻم اﺑﺘﺪاء ادا ﻓﺮﻣﻮدﻛﻪ ﭼﺸﻢ ﺑﮕﺸﺎﺋﻲ دوزخ و ﺟﻨﺎن را ﻧﻘﺪ ﺑﻴﺎﺑﻲ ﻧﺴﻴﻪ ﻧﭙﻨﺪاري‪ ،‬ﻧﺴﻴﻪ ﻣﻮاﻋﻴﺪ‬

‫‪350‬‬

‫دﻧﻴﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺰد ﺗﻮ ﻧﻴﺴﺖ آﺧﺮت ﻧﻘﺪ اﺳﺖ‪ ،‬اﻏﻠﺐ ﻣﻮاﻋﻴﺪ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻠﻔﻆ ﻣﺎﺿﻲ ادا ﺷﺪه ﺍِﺫﺍ َﻭ ﹶﻗ َﻌﺖْ‪َ ،‬ﻭ َﻭﻗﹶﻌﺖْ‪َ ،‬ﻭ ُﺯﻟﹾﺰﹶﻟﺖْ‪َ ،‬ﻭ ُﺩﻛﱠﺖْ‪،‬‬ ‫ﺸﻖﱠ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ َﻤ ْﺮ ﻣﺎﺿﻲ و‬ ‫ﺸﻘﱠﺖْ‪ ،‬ﻭَﺍْﻧ َ‬ ‫ﺦ ﻓِﻲ ﺍﻟﺼﱡﻮ ﹺﺭ‪،‬ﻭ ﺍْﻧ َ‬ ‫ﺠ َﻬﻨﱠﻢَ‪َ ،‬ﻭ ُﻣﺪﱠﺕْ‪َ ،‬ﻭﹶﺍﹾﻟ ﹶﻘﺖْ‪ ،‬ﻭ ﹶﺍ ْﺧ َﺮ َﺟﺖْ‪ ،‬ﻭَﺍْﻧَﺘﹶﺜ َﺮﺕْ‪َ ،‬ﻭﻧُ ِﻔ َ‬ ‫ﻭَﺟﺎ َﺀ َﺭﺑﱡﻚَ‪ ،‬ﻭَﺟﻴﻲ َﺀَﻳ ْﻮ َﻣِﺌ ٍﺬ ﹺﺑ َ‬ ‫ﺦ در ﻳﻜﺠﺎﺳﺖ َﺑﺪَﺀﻧﺎ ﻣﺎﺿﻴﺴﺖ ﻧُﻌﻴ ُﺪ ُﻩ ﻣﺴﺘﻘﺒﻞ ﻛﹶﻤﺎ ﻣﻘﺪ‪‬م ﺑﺮ ﻫﺮ دو اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﺒﻞ آﻧﺠﺎ ﻳﻚ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺘّﻲ ﺍِﺫﺍ ﺑﺎ ﻧُ ِﻔ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:90‬‬ ‫ﻧﻔﺲ اﻧﺴﺎﻧﻲ از ﻋﺎﻟﻢ ﺗﺠﺮّد و از ﺑﻬﺸﺖ ﻧﺎزل ﺷﺪه ﻣﻨﺰﻟﺶ آﻧﺠﺎﺳﺖ و ﺧﻮد ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ و اﻗﺘﻀﺎء‪ ‬ﺧﻮد ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺑﻪ دوزخ‬ ‫ﻗﺒﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺎﺷﺮت و ﺗﺴﻮﻳﻼت ﻧﻔﺲ و ﺷﻴﻄﺎن ﺑﺮود‪ ،‬ﻟﺬا ﻫﺮ ﺣﺴﻨﻪ را ده ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻛﻪ ﻫﺮ ده ﻗﻮ‪‬ه ﺧﺎدﻣﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﺮ ده ﺳﻴ‪‬ﺌﻪ را ﻳﻚ ﻛﻪ‬ ‫ﻫﻤﻪ ﻣﻘﺴﻮرﻧﺪ‪ 351‬ﻳﺎ ﻳﻜﻲ را ﻳﻜﻲ ﺛﺒﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﻳﻚ ﻣﺪد ذاﺗﻲ ﻗﺴﺮ را ﻣﻲﺑﺮد و ﺣﻜﻢ ﺣﺴﻨﻪ را ﻏﺎﻟﺐ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ؛ َﻳ ْﻐ ِﻔﺮُﻣﺎﺩُﻭ ﹶﻥ‬

‫‪ –347‬دﺛﻮر‪ :‬زود ﻓﺮاﻣﻮش ﺷﺪن‬ ‫‪ –348‬ﺿﻴﻖ‪ :‬ﺗﻨﮓ ﺷﺪن‬ ‫‪ –349‬ﺿَﻨﻜﻲ‪ :‬ﺳﺨﺘﻲ و ﺗﻨﮕﻲ‬ ‫‪ –350‬ﻣﻮاﻋﻴﺪ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻴﻌﺎد – زﻣﺎن وﻋﺪه – ﻣﺤﻞ وﻋﺪه‬ ‫‪ –351‬ﻣﻘﺴﻮر‪ :‬آن ﻛﻪ ﻣﻄﻴﻊ و ﻣﻘﻬﻮر ﻗﻮه ﻗﺴﺮﻳﻪ اﺳﺖ‬

‫‪99‬‬


‫ﺐ َﻋ ْﻨﻜﹸﻢُ‬ ‫ﷲ ﺍﻟﹾﺒﺎ ِﻃﻞﹶ‪َ ،‬ﻭﻳُ ﹾﺬ ِﻫ َ‬ ‫ﷲ َﺳﻴﱢِﺌﺎِﺗ ﹺﻬ ْﻢ َﺣﺴَﻨﺎﺕٍ‪َ ،‬ﻭ ﹶﻟﻴُ ﹶﻜ ِﻔ َﺮﻥﱠ َﻋ ْﻨ ُﻬ ْﻢ َﺳﻴﱢِﺌﺎِﺗ ﹺﻬ ْﻢ‪َ ،‬ﻭ َﻳ ْﻤﺢُ ﺍ ُ‬ ‫ﺕ ﻳُ ﹾﺬ ِﻫ ْﺒ َﻦ ﺍﻟﺴﱠﻴﱢﺌﺎﺕْ‪َ ،‬ﻭﻳَُﺒﺪّﻝﹸ ﺍ ُ‬ ‫ﺤﺴَﻨﺎ ْ‬ ‫ﺫِﻟﻚَ‪َ ،‬ﻭ ِﺍﻥﱠ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺲ َﻭﻳُ ﹶﻄﻬّ َﺮﻛﹸ ْﻢ ﭘﺲ ﺑﻪ ﺣﺴﻨﺎت ﺣﻘﺘﻌﺎﻟﻲ ﺳﻴ‪‬ﺌﺎت ﺑﻨﺪه را ﻣﻲﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻧﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﭘﺮده و ﺳﺘﺮ ﺑﺮ ﻋﻮرت و ﺑﻌﻀﻲ را‬ ‫ﺍﻟ ﹺﺮ ْﺟ َ‬

‫ﻣﻲﺷﻮﻳﺎﻧﺪ ﭼﻮن آب ﺑﺮ ﻛﺎﻏﺬ ﺻﻴﻘﻠﻲ ﻳﺎ ﺑﻠّﻮره ﻛﻪ ﺑﺸﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎرﻧﮕﻲ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻲدﻫﺪ ﻳﺎ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﻳﺎ ﺑﺎﻟﻜﻞّ ﻣﺤﻮ‬ ‫ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﻣﻲﺑﺮد ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻗﻮ‪‬ت و ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺖ و ﻛﻤﻴ‪‬ﺖ ﺣﺴﻨﻪ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:91‬‬ ‫ﺻﻠﹼﻲ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد و ﺻﺤﻴﺢ‬ ‫ﺻﻠﹼﻲ ﹶﺍ ْﻭ ﺯَﱐ ﻳﺎ ﺯَﱐ ﹶﺍ ْﻭ َ‬ ‫آﻧﭽﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺮ ﺷﺎﻛﻠﻪ‪ 352‬ﻧﻔﺲ اﺳﺖ اﻋﻤﺎل از آن روﻳﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ َ‬ ‫ﺏ‬ ‫ﺤﺒُﻮ ُ‬ ‫ﺕ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﺰاع ﺳﺎﺧﺘﮕﻲ ﺣﺒﻴﺐ ﻣﺤﺒﻮب و ﺳﻴﻠﻲ زدن ﻓﺮزﻧﺪ ﻛﻮﭼﻚ ﻣﻠﺬّاﺳﺖ‪ 353‬ﻛﻠﱠﻤﺎ ﹶﻓ َﻌ ﹶﻞ ﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ِﺍﻧﱠﻤﺎ ﺍﹾﻟﺎﹶﻋﻤﺎ ﹸﻝ ﺑﹺﺎﹾﻟﹺﻨﻴّﺎ ِ‬ ‫دﻋﺎء ذاﻛﺮ و ﺳﻼم ﻛﺎﻓﺮ ﻣﺒﻐﻮض‪ 356‬اﺳﺖ و دﻳﺪن‬ ‫ِ‬ ‫ﺤﺒُﻮﺏٌ‪ ،‬و ﺳﻼم روﺳﺘﺎﺋﻲ ﺳﺨﺮﻳ‪‬ﻪ‪ 354‬و ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺗﻌﺮﻳﻀﻲ‪ 355‬و ﻣﺪح ﺷﺎﻋﺮ و‬ ‫َﻣ ْ‬ ‫ﻣﺒﻐﻮض ﻣﻜﺮه اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻨﺎط‪357‬ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﻧﻔﺲ اﺳﺖ اﮔﺮ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﺣﺴﻨﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺮﻧﻔﺲ ﺷﺪ ﺗﻤﺎم اﻋﻤﺎل ﻧﻴﻚ ﺷﻮد اﮔﺮﭼﻪ‬ ‫ﺴ ﹺﻦ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﻛﺎﻧُﻮﺍ َﻳ ْﻌ َﻤﻠﹸﻮ ﹶﻥ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻏﺎﻟﺐ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﺑﺪﻳﺴﺖ آﻧﭽﻪ ﻛﻨﺪ ﺑﺪ‬ ‫ﺠ ﹺﺰَﻳﻨﱠﻬُ ْﻢ ﹺﺑﹶﺎ ْﺣ َ‬ ‫ﺑﺼﻮرت ﺑﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﻳُ ﹾﺬ ِﻫ ْﺒ َﻦ ﺍﻟﺴﱠﻴﱢِﺌﺎﺕِ‪َ ،‬ﻭﹶﻟَﻨ ْ‬ ‫ﷲ ﻓِﻲﺍﻟﻨّﺎ ﹺﺭ َﻭ ﹶﻟﻮْﺻﺎ َﺭﻛﹶﺎِﻟﺸّﻦﱢ ِﺍﻟﹾﺒﺎﱄ ﺧﻮد اﺣﺴﻦ ﺟﺰاء ﻳﺎ ﺟﺰاء‪‬اﺣﺴﻦ ﺟﺰاﺳﺖ ﭘﺲ ﻧﻴﻚ‬ ‫ﻛﺮده ﺍﹶﻟﺼﱠﻠﻮ ﹸﺓ َﺗ ﹾﻠ َﻌﻨُﻪُ َﻭ ﺍﹾﻟ ﹸﻘﺮْﺍ ﹸﻥ َﻳ ﹾﻠ َﻌُﻨﻪُ‪َ ،‬ﻭ ﻻﹶﻛﺒﱠ ُﻪﺍ ُ‬ ‫ﺴَﻨ ِﺔ‪ ،‬و ﺑﺎﻏﻠﺒﻪ ﺣﺐ‪‬ﺷﺨﺼﻲ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺗﻌﻤ‪‬ﻞ ﺳﻌﻲ ﻛﻨﺪ در اﺧﻔﺎء آن ﻻﻣﺤﺎﻟﻪ در ﻋﻤﻞ‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﺟَﺰﺍﺅُﻫُﻢُ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺟَﺰﺍﺀُﹶﺍﻋْﻤﺎِﻟ ﹺﻬ ُﻢ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و ﺑﻌﻜﺲ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد ﺗﻜﻠّﻒ در اﻇﻬﺎر ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ آن ﻋﻴﻦ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﻪ آن و ﺗﻘﻮﻳﺖ آن وﺟﻬﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ اﻇﻬﺎرﺧﻼف ﺣﺐ‪‬ﺑﺎ ﺗﻮاﻓﻖ ﺑﺮ ﺣﺐ‪‬اﻓﺰاﻳﺪ در ﺧﻮد ﻋﺎﻣﻞ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻤﻞ از ﻫﺮ ﺟﺎ آﻣﺪه ﻣﺪد ﻫﻤﺎن ﮔﺮدد و ﻧﺘﻴﺠﺔ او را دﻫﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﻨﺎﻓﻖ در اﻋﻤﺎل رﻳﺎﺋﻲ ﺑﺮﻧﻔﺎق اﻓﺰاﻳﺪ و دﺷﻤﻦ در ﻛﺘﻤﺎن از ﺧﻮف ﺑﺮ ﻋﺪاوﺗﺶ اﻓﺰاﻳﺪ؛ ﭘﺲ ﺻﻮرت ﻋﻤﻞ ﻣﻌﻴﺎر ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺷﺎﻛﻠﻪ‬ ‫ﻣﻴﺰان اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:92‬‬ ‫اﻋﻤﺎل ﺑﺪ را ﺟﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ آﺳﻤﺎن رود او را رد‪ ‬ﺑﺼﺎﺣﺐ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ از ﻣﻘﺎم ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻧﮕﺬرد‪ ،‬ﻋﺮض اﻋﻤﺎل ﺑﺮ ﻧﺒﻲ‪ ‬و اﻣﺎم‬ ‫از اﺣﺎﻃﻪ آﻧﻬﺎﺳﺖ ﻧﻪ از ﺗﺮﻗّﻲ ﻋﻤﻞ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:93‬‬ ‫اﻧﺸﺎء‪ ‬او‪‬ل ﻣﺮّه‪ 358‬اﺳﻬﻞ ﻧﻴﺴﺖ از اﻋﺎده‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﻣﺴﺘَﺘَﺒﻊ‪ 359‬ﺟﺰاء دﻧﻴﺎ و ﻣﺴﺘﻌﻘﺐ آﺧﺮت اﺳﺖ و ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺟﺎن ﺑﻤﻮرد ﻗﺒﺾ و ﻣﻮﻧﺲ‬ ‫ﺸﺄﹶﻫﺎ ﹶﺍﻭﱠ ﹶﻝ َﻣﺮﱠ ٍﺓ‪.‬‬ ‫ﺧﻮد اﺳﻬﻞ اﺳﺖ از ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ در اﻧﻈﺎر ﺧﻴﺎﻟﻴ‪‬ﻪ ﹸﻗ ﹾﻞ ُﻳﺤْﻴﻴﻬَﺎ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:94‬‬ ‫ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺧﺮوج از زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن اﺳﺖ زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن از ﻣﺮاﺗﺐ ﭘﺴﺖ دﻧﻴﺎﺳﺖ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﺎﻻﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳﺎن در‬ ‫آﺧﺮ زﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺳﺎﻋﺖ در ﺑﻲ ﺳﺎﻋﺘﻲﺳﺖ ﺑُ ِﻌ ﹾﺜﺖُ ﹶﺍﻧَﺎﻭَﺍﻟﺴّﺎ َﻋﺔﹸ ﻛﹶﻬﺎَﺗ ْﻴ ﹺﻦ ﻋﺮوج آن ﺣﻀﺮت از ﻣﻜﺎن و زﻣﺎن ﺑﻠﻜﻪ از ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺑﺎﻻ‬ ‫‪ –352‬ﺷﺎﻛﻠﻪ‪ :‬ﺻﻮرت‪ ،‬ﻫﻴﺄت‬ ‫‪ –353‬ﻣﻠﺬّ‪ :‬ﻣﺰه دار و ﺧﻮﺷﻤﺰه‬ ‫‪ –354‬ﺳﺨّﺮﻳﻪ‪ :‬از روي ﻣﺴﺨﺮﮔﻲ‬ ‫‪ –355‬ﺗﻌﺮﻳﺾ‪ :‬ﺑﻪ ﻛﻨﺎﻳﻪ ﭼﻴﺰي ﮔﻔﺘﻦ‬ ‫‪ –356‬ﻣﺒﻐﻮض‪ :‬ﻣﻮرد ﺧﺸﻢ و ﻛﻴﻨﻪ واﻗﻊ ﺷﺪن‬ ‫‪–357‬ﻣﻨﺎط‪ :‬ﻣﻄﻠﺐ‪ ،‬ﻣﻘﺼﺪ‬ ‫‪ –358‬ﻣﺮه‪ :‬ﻳﻚ دﻓﻌﻪ‪ ،‬ﻳﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ‬ ‫‪ –359‬ﻣ‪‬ﺴﺘَﺘﺒ‪‬ﻊ‪ :‬ﻧﻌﺖ ﻣﻔﻌﻮﻟﻲ از ﻣﺼﺪر اﺳﺘﺘﺒﺎع ‪ .‬آﻧﻜﻪ از وي ﭘﻴﺮوي ﻛﺮدن را ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﻦ‬

‫‪100‬‬


‫ﺑﻮد‪:‬‬ ‫زاﻧﻜﻪ ﺣﻞّ ﺷﺪ در ﻓﻨﺎﻳﺶ ﺣﻞّ و ﻋﻘﺪ‬

‫ﭘﺲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺻﺪ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻮد ﻧﻘﺪ‬

‫ﻧﻪ در زﻣﺎن اﺳﺖ و ﻧﻪ در ﻣﻜﺎن و ﻧﻪ در زﻣﻴﻦ و آﺳﻤﺎن و ﻧﻪ در ﺟﻬﺎت و ﻧﻪ در ﺟﺴﻢ و ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﺎت‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:95‬‬ ‫اﻧﻘﻀﺎء‪ ‬ﻧﻮع اﺻﻨﺎف ﻣﺨﻠﻮق از ذات و ﺻﻔﺎت اﺷﺮاط‪ 360‬ﺳﺎﻋﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺎﻋﺖ ﭘﺲ از اﻧﻘﻀﺎء اﺳﺖ ﺗﺼﺮّم و ﺧﻠﻊ و ﻓﻨﺎ و‬ ‫اﻧﺼﺮام‪ 361‬ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﺎﻋﺖ ﻗﺮﻳﺐ اﺳﺖ ﹶﻓ َﻬ ﹾﻞ َﻳ ْﻨ ﹸﻈﺮُﻭ ﹶﻥ ِﺍﻻﱠﺍﻟﺴّﺎ َﻋ ﹶﺔ ﹶﺍ ﹾﻥ َﺗ ﹾﺄِﺗَﻴ ُﻬﻢْ‪ ،‬ﹶﻓ ﹶﻘﺪْﺟﺎ َﺀﹶﺍﺷْﺮﺍﻃﹸﻬﺎ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:96‬‬ ‫اﻧﻘﻀﺎء اﻣﺮ زﻣﻴﻦ ﻛﺒﻴﺮ در ﻛﻞّ ﻳﺎ ﺻﻐﻴﺮ زﻣﻴﻦ ﺟﻬﺎن و اﻧﺴﺎن ﻣﺒﺪ‪‬ل ﺷﻮد و ﻧﻮراﻧﻲ ﮔﺮدد‬ ‫ِ‬ ‫در ﻇﻬﻮر ﻧﻮر و اﻧﺪﻛﺎك ﺟﺒﻞ ﻃﻮر و‬ ‫و ﭼﻮن ﻧﻘﺮه ﺳﻔﻴﺪ و ﺻﺎﻓﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬و ﺳﻴﺎﻫﻲ و ﭘﺴﺘﻲ و ﺑﻠﻨﺪي ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت ﻣﺎد‪‬ي ﺑﺮود و ﻳﻜﻲ ﺷﻮد‪ ،‬و آﺳﻤﺎن درﻧَﻮ‪‬ردﻳﺪه ﺷﻮد‪ ،‬و‬ ‫ﺽ ﹺﺑﻨُﻮ ﹺﺭ‬ ‫ﺖ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ُ‬ ‫او‪‬ل و آﺧﺮ زﻣﺎن ﺑﻬﻢ وﺻﻞ ﺷﻮد و ﻣﺸﺮق و ﻣﻐﺮب ﻧﻤﺎﻳﺎن ﺷﻮد‪ ،‬و ﺣﺠﺎب ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺮدد و ﺗﺎرﻳﻜﻲ ﺑﺮود و ﹶﺍ ْﺷ َﺮ ﹶﻗ ِ‬ ‫َﺭﺑّﻬﺎ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻗﻴﺎم ﻗﺎﺋﻢ ﻇﺎﻫﺮﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:97‬‬ ‫در ﻣﻮت ﻟﻘﺎﺳﺖ رﺿﺎﺳﺖ ﻧﻮر اﺳﺖ وﺻﺎل اﺳﺖ ﻓﺘﺢ ﺑﺎﺑﺴﺖ ﻇﻬﻮر اﺳﺖ ﻧﻌﻴﻢ اﺳﺖ ﺧﻼﺻﻴﺴﺖ ﭘﺲ ﻣﺆﻣﻦ و ﻣﺤﺐ‪‬ﻟﻘﺎء‪‬‬ ‫ﲔ‪.‬‬ ‫ﺕ ِﺍ ﹾﻥ ﹸﻛ ْﻨُﺘ ْﻢ ﺻﺎﺩﻗ َ‬ ‫دوﺳﺖ را دوﺳﺖ دارد و ﺗﻤﻨّﺎي ﺧﻼﺻﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﹶﻓَﺘ َﻤﻨﱠﻮُﺍ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻮ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:98‬‬ ‫ﺕ اﺳﺖ ﹶﻓِﺎﻥﱠ ﺍﹾﻟﺠَﺤﻴ َﻢ ِﻫ َﻲ ﺍﻟﹾﻤﺄﹾﻭﻱ‪.‬‬ ‫ﺟﻬﻨّﻢ ﺑﻌﻀﻲ را ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﻌﻀﻲ را ﻣﺮﺻﺎد‪ 362‬و ﺑﻌﻀﻲ را َﺗﻄﱠ ِﻠﻊُ اﺳﺖ آن روز روز ُﺑ ﹺﺮﺯﱠ ْ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:99‬‬ ‫ﺟﺎن ﻇﺮف آن ﺗﻦ اﺳﺖ ﭘﺲ اﺑﺪﻳﺴﺖ ﻧﻪ ازﻟﻲ آﺧﺮت ﻫﻢ اﺑﺪﻳﺴﺖ و ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻲﻧﻬﺎﻳﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺪ‪‬ي ﺳﺮاﭼﻪ دﻧﻴﺎﺳﺖ ﺣﺪ‪‬ي‬ ‫ﻚ ُﻣ ْﻨﺘَﻬﻴﻬﺎ‪ ،‬و ﺟﺎن اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎراﺳﺖ ﺑﺮﺣﻤﺎن در ﻣﺮاﺗﺐ ﻃﻮل از‬ ‫ﻚ َﻋ ﹺﻦ ﺍﻟﺴّﺎ َﻋ ﹶﺔ ﹶﺍﻳّﺎ ﹶﻥ ُﻣﺮْﺳﻴﻬﺎ؟ ﺍِﱄ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ﺴﹶﺌﻠﹸﻮَﻧ َ‬ ‫ﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﺘﻲ اﺳﺖ َﻳ ْ‬ ‫ازل و اﺑﺪ ﺑﻴﺮوﻧﺴﺖ ﻻ َﺷﺮْﻗﻴﱠ ٍﺔ َﻭ ﻻ ﹶﻏﺮْﺑﻴﱠ ٍﺔ ﺟﺎﻣﻊ دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت ﻣﺠﻤﻊ ازل و اﺑﺪ اﺳﺖ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮ زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﻣﻘﺪ‪‬م ﺑﺮ ﻣﻘﺪ‪‬م و‬ ‫ﻣﺆﺧّﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:100‬‬ ‫ﻚ ﹶﻓ ْﻮ ﹶﻗ ُﻬ ْﻢ َﻳ ْﻮ َﻣِﺌ ٍﺬ ﺛﹶﻨﺎﹺﻧَﻴﺔﹸ‪.‬‬ ‫ﺵ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ﺤ ِﻤﻞﹸ َﻋ ْﺮ َ‬ ‫ﺣ‪‬ﻤ‪‬ﻠﻪء‪ 363‬ﻋﺮش ﭼﻬﺎرﻧﺪ‪ ،‬در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﮔﺸﺖ اﺳﺖ ﻫﺸﺖ ﺷﻮﻧﺪ َﻭ َﻳ ْ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:101‬‬ ‫ﺟﻤﻊ ﻋﻈﺎم‪ 364‬رﻣﻴﻢ‪ 365‬اﺳﻬﻞ‪ 366‬اﺳﺖ از اﺟﺘﻤﺎع ﺗﻤﺎم ﻣﺸﺨﺼﺎت و ﻋﻮارض و ﻣﺸﺨّﺼﺎت‪ ‬ﻣﺸﺨّﺼﺎت از ازﻣﻨﻪ و اﻣﻜﻨﻪ‪ ،‬ﺑﺮ ﺧﻠﻖ‬

‫‪ –360‬اﺷﺮاط‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺷﺮط – ﻋﻼﻣﺖﻫﺎ‪ ،‬ﻧﺸﺎﻧﻬﺎ‬ ‫‪ –361‬اﻧﺼﺮام‪ :‬ﺑﺮﻳﺪن و ﻣﻨﻘﻄﻊ ﮔﺮدﻳﺪن‬ ‫‪ –362‬ﻣﺮﺻﺎد‪ :‬راه‬ ‫‪ –363‬ﺣ‪‬ﻤ‪‬ﻠﻪء‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺣﺎﻣﻞ‪ ،‬ﺣﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن‬ ‫‪ –364‬ﻋ‪‬ﻈﺎم‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋﻈﻢ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺘﺨﻮان‬ ‫‪ –365‬ر‪‬ﻣﻴﻢ‪ :‬ﭘﻮﺳﻴﺪة اﺳﺘﺨﻮان‬ ‫‪ –366‬اﺳﻬﻞ‪ :‬آﺳﺎﻧﺘﺮ‬

‫‪101‬‬


‫اﺷﻴﺎء اﺟﺘﻤﺎع ﻣ���ﺿﻲ و ﻣﺴﺘﻘﻞ و زﻳﺎد و ﻛﻢ و دور و ﻧﺰدﻳﻚ در زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﻛﻢ‪ ‬و ﻛﻴﻒ ﻧﺸﺎﻳﺪ و ﻣﺤﺎل اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﮕﺮﻓﺘﻦ‬ ‫ﺧﺎك از ﺗﻤﺎم زﻣﻴﻦ ﺑﺮاي ﺧﻠﻖ آدم اﺻﻮل ﺑﺪن ﺟﺎﺋﻲ ﻧﻤﻲرود و ﻗﺸﺮ و ﻛﺜﺎﻓﺎت از ﻣﻮاﺿﻊ اﺻﻠﻴ‪‬ﻪ ﺑﺪن ﺗﺮاﺷﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد و آﻧﻬﺎ‬ ‫ﺴﻮﱢﻱ ﺑَﻨﺎﻧَﻪ ﺑﻨﺎن اﺻﺒﻊ‬ ‫در ﻣﻮﺿﻊ ﺻﺪرﻛﻪ ﻣﺤﻞ ﺑﺪن اﺳﺖ در ﻗﺒﺮ ﺟﻤﻌﻨﺪ‪ ،‬او‪‬ل ﻣﻘﺎم ﻇﻬﻮر ﺻﺪر اﺳﺖ ﺑَﻠﻲ ﻗﺎﺩِﺭﻳ َﻦ ﻋَﻠﻲ ﹶﺍ ﹾﻥ ُﻧ َ‬ ‫ﺻَﺒ َﻌ ﹺﻲ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤ ْﻦ اﺳﺖ‪ ،‬اﺻﺒﻊ ﺑﺮاي ﻗﻠﺐ و ﺑﻨﺎن در ﻣﻘﺎم ﺻﺪر اﺳﺖ ﻛﻪ اﺣﺎﻃﻪ دو ﻣﺜﺎل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺳﺖ ﹶﻗ ﹾﻠﺐُ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْﺆ ِﻣ ْﻦ َﺑ ْﻴ َﻦ ِﺍ ْ‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:102‬‬ ‫ﺑﻲﺧﺒﺮان آرد ﺑﺪﻫﺎن ﻣﻴ‪‬ﺖ ﮔﺬارﻧﺪ و ارزن ﺑﺮ ﺳﻴﻨﻪ او رﻳﺰﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﺮﻛﺖ او را در ﻗﺒﺮ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ َﻳﻘﹸﻮﻟﹸﻮ ﹶﻥ ﹶﺍِﺋﻨّﺎ ﹶﻟ َﻤ ْﺮﺩُﻭﺩُﻭ ﹶﻥ ﻓِﻲ‬ ‫ﺍﻟﹾﺤﺎ ِﻓﺮَﻩ؟! اﮔﺮ ﺻﺪاي ﻣﺤﺘﻀﺮ را ﻛﻪ اﺳﺘﻐﺎﺛﻪ ﺑﺎﻗﻮام و ﻣﺎل ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺸﻨﻮي‪ ،‬و ﺻﺪاي او را در ﻏﺴ‪‬ﺎﻟﺨﺎﻧﻪ ﺑﺸﻨﻮي‪ ،‬و ﻧﮕﺎه‬ ‫ﺣﺴﺮت او را وﻗﺖ ﺑﻬﻢ ﻧﻬﺎدن ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮي ﺑﺒﻴﻨﻲ‪ ،‬و رﻓﺘﻦ ﺻﻮرت زﺷﺖ و ﻧﻴﻚ را ﺑﺎ او ﺑﻪ ﻗﺒﺮ ﺑﻔﻬﻤﻲ‪ ،‬و درﻳﭽﺔ ﺑﺎﻏﺎت‬ ‫ﺑﻬﺸﺖ ﻳﺎ روزﻧﻪ دوزخ را در درون ﻗﺒﺮ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﺋﻲ‪ ،‬آﻧﻮﻗﺖ در ﺑﻲ وﻗﺘﻲ ﺣﺮﻛﺖ او را در ﻗﺒﺮ ﺑﺒﻴﻨﻲ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﻪ از ﻳﻚ ﺟﻨﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺨﻦ ازﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺷﻨﻴﺪن از ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬دﻳﺪن از ﺟﺎﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺣﺮﻛﺖ از ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻛﻪ در ﺑﺪن ﻧﻤﺎﻳﺶ‬ ‫ﻛﺮده ﭼﺸﻢ ﺑﺪن ﻋﻨﺼﺮي ﺑﻬﻢ آﻣﺪه‪ ،‬زﺑﺎن ﺗﻦ ﺑﻨﺪ ﺷﺪه‪ ،‬ﺟﺎن در ﻗﺒﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و در ﺑﺪن ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺧﺎك ﻣﺎﻧﻊ ﻧﻴﺴﺖ‪،‬‬ ‫ﺼﻞﱠ ﻣﺎ ﻓِﻲﺍﻟﺼﱡﺪُﻭ ْﺭ و اﻳﻦ‬ ‫ﺗﺰاﺣﻢ‪ 367‬ﻣﺎد‪‬ه و ﺗﻜﺎﺛﻒ ﻣﻮت در آﻧﺠﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﺑُ ْﻌِﺜ َﺮ ﻣﺎﻓِﻲﺍﹾﻟ ﹸﻘﺒُﻮﺭ‪ ،‬ﻣﺎ ﻓِﻲﺍﹾﻟ ﹸﻘﺒُﻮ ْﺭﻣﺎﻓِﻲﺍﻟﺼﱡﺪُﻭﺭ اﺳﺖ ﻛﻪ ُﺣ ِ‬ ‫ﺳﺨﻦ ﺳﺨﻦ از ﺑﻌﺪ از ﻣﻮت اﺳﺖ ﻧﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻮت‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:103‬‬ ‫ﻃﺎﻣ‪‬ﺔ‪ 368‬ﻛﺒﺮا ﺑﺮوز ﺗﻤﺎم اﺳﺖ ُﺑﺮﱢﺯﺕ‬

‫‪369‬‬

‫ﺠ َﻬﻨﱠ ﹺﻢ آﻧﺠﺎﺳﺖ رﻧﺞ ﻣﻮت و ﻣﻮت ﻋﺰراﺋﻴﻞ آﻧﺠﺎﺳﺖ ورق‬ ‫آﻧﺠﺎﺳﺖ َﺣﺘّﻲ َﻳ ْﻮ َﻣِﺌ ٍﺬ ﹺﺑ َ‬

‫ﺸﻖﱠ ﺍﹾﻟ ﹶﻘﻤَﺮآﻣﺪه اﺳﺖ و آن روز روز‬ ‫ﺖ ﺍﻟﹾﻮﺍ ِﻗﻌَﻪ َﻭ ﺍْﻧ َ‬ ‫ﻚ ﺟﺎ َﺀ اﺳﺖ َﻭ ﺍﹾﻟ َﻤ ﹶﻠﻚُ ﺻَﻔﺎﱠﺻﻔﺎًّ اﺳﺖ َﻭ َﻭ ﹶﻗ َﻌ ِ‬ ‫ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ اﻣﺎ در ﻣﻘﺎم َﺭﺑﱡ َ‬ ‫ﺕ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬روز ُﺑ ِﻌ ﹾﺜ َﺮ ْ‬ ‫ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬روز ِﺍْﻧﺸﱠ ﹶﻘ ْ‬ ‫ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬روز َﺩﻛﱠ ْ‬ ‫ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬روز ﹶﺍ َﺣ َﺪﹶﺛ ْ‬ ‫ﺨﻠﱠ ْ‬ ‫ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬روز َﺗ َ‬ ‫ﺑ‪‬ﺮوز اﺳﺖ‪ ،‬روز ﹶﺍﹾﻟ ﹶﻘ ْ‬ ‫ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬روز ﻣﻄﻮﻳ‪‬ﺎت‪ 370‬روز ﺑﺴﻂ ارض اﺳﺖ‪ ،‬روز ﺟﺰا‪ ،‬روز ﻋﻄﺎ‪ ،‬روز ﺟﻠﻮه اﺳﺖ‪ ،‬روز رﻓﻊ اﺳﺘﺎر‪ ،371‬روز‬ ‫روز ُﺣﺼﱢ ﹶﻠ ْ‬ ‫وﺻﺎل ﻳﺎر‪ ،‬روز رﺑﺎﻳﺶ دﻟﺪار‪ ،‬روز ﻧﻤﺎﻳﺶ ﭘﺮوردﮔﺎراﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻋﺎﻟﻢ آﺧﺮت ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻐﺰ اﺳﺖ ﻧﻪ ﭘﻮﺳﺖ‪ ،‬ﺟﺎﻧﺴﺖ ﻧﻪ ﺗﻦ‪ ،‬ﻧﻮر ﺧﺪا و ﻧﺎر ﺧﺪا اﺣﺎﻃﻪ دارد ﺟﺎن ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻦ دل ﻣﻈﻬﺮ‬ ‫ﺱ َﻭ ﺍﹾﻟﺤِﺠﺎﺭَﺓ‪َ ،‬ﻭ ِﺍﻥﱠ ﺍﹾﻟﺤِﺠﺎ َﺭ ِﺓ ﻟﹶﻤﺎ َﻳَﺘ ﹶﻔﺠّﺮُ ِﻣ ْﻨﻪُ ﺍﹾﻟﹶﺎﻧْﻬﺎﺭُ؟! َﻳ ْﻮ َﻡ ُﺗﻜﹾﻮﻱ ﹺﺑﻬﺎﺟﹺﺒﺎ ُﻫﻬُﻢ روزﻧﻪ‬ ‫ﺟﺎن اﺳﺖ َﺗﻄﱠ ِﻠﻊُ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ﹾﻓِﺌ َﺪ ِﺓِ‪َ ،‬ﻭﻗﹸﻮﺩُﻫﺎ ﺍﻟﻨّﺎ ُ‬ ‫دوزخ در ﻗﺒﺮاﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻌﻴﻢ و ﻃﻮﺑﻲ رﻳﺸﻪ و ﺷﺎخ و ﺑﺮگ آن در دل اﺳﺖ از آن ﺷﺎﺧﻬﺎﺳﺖ در دلﻫﺎي ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ و ﻣﻨﺰﻟﻬﺎي‬ ‫اﻳﺸﺎن‪ ،‬ﻧﻮر اﻣﺎم در ﻗﻠﺐ ﻣﺆﻣﻦ اﻧﻮر اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:104‬‬ ‫ﻣ‪‬ﺪ‪‬ﺧﺮات‪ 372‬ﻧﻔﻮس در ﻗﻴﺎﻣﺖ آﺷﻜﺎر ﺷﻮد و در ﻣﻮاﻗﻒ ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻜﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻘﻴﺎم ﻛﻠّﻲ رﺳﺪ‪ ،‬ﻋﻨﺎﺻﺮآﻧﭽﻪ در ﻛﻤﻮن داﺷﺖ‬ ‫ﺑﻴﺮون اﻧﺪاﺧﺖ ﻣﻮاﻟﻴﺪﮔﺸﺖ ﻣﻮاﻟﻴﺪ ﻣﻜﻤﻮن را درآورد و اﻋﻤﺎل و آﺛﺎر ﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ اﻇﻬﺎر ﻣﻜﻤﻮن ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑ‪‬ﺮوز‬ ‫‪ –367‬ﺗﺰاﺣﻢ‪ :‬ﺗﺮاﻛﻢ و ﺑﺮ ﻫﻢ ﻓﺸﺮدﮔﻲ ذراّت ﻳﻚ ﺟﺴﻢ ﺑﺮ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ‬ ‫‪ –368‬ﻃﺎﻣﻪ‪ :‬ﻗﻴﺎﻣﺖ‬ ‫‪ُ –369‬ﺑﺮﱢﺯت‪ :‬ﺳﺮا ﺑﺎﻻي ﻛﻮه‬ ‫‪ –370‬ﻣﻄﻮﻳ‪‬ﺎت‪ :‬ﭼﻴﺰﻫﺎي ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺷﺪه‬ ‫‪ –371‬اﺳﺘﺎر‪ :‬ﺟﻤﻊ ِﺳ‪‬ﺘﺮ‪ ،‬ﺑﻤﻌﻨﻲ ﭘﺮده‬ ‫‪ –372‬ﻣ‪‬ﺪ‪‬ﺧﺮ‪ :‬ﻧﻬﺎده ‪ .‬ﺑﺮﻧﻬﺎده ‪ .‬اﻧﺪوﺧﺘﻪ ‪ .‬ذﺧﻴﺮه ﺷﺪه‪.‬‬

‫‪102‬‬


‫ﻛﻠّﻲ ﮔﺮدد‪ ،‬در ﺑﺮوز ﻛﻠّﻲ ﻫﺮ ﺷﻲء ﺑﻪ ﻣﻘﺮّ و ﻣﻮﻗﻒ ﺧﻮد ﺣﺸﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﺳﻴ‪‬ﺎر ﺑﺴﻴ‪‬ﺎرﻳ‪‬ﺖ ﺧﻮد ﺑﻪ اﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ ﺣﺸﺮ ﺣﺸﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:105‬‬ ‫اﻧﻈﻼم‪ 373‬ﻫﻢ ﻧﻮع ﻇﻠﻤﻲ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺧﻮد‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﻇﻠﻢ ﺧﻼف ﻋﺪل اﺳﺖ و ﻇﻠﻢ وﺿﻊ ﺷﻲءﻓﻲ ﻏﻴﺮﻣﺎ وﺿﻊ ﻟﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺪل‬ ‫دو ﻃﺮف او ﻳﻚ ﻃﺮف اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻃﺒﻘﺎت دوزخ ﻫﻔﺖ اﺳﺖ و ﭼﻬﺎر اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ در ﺟﻨﺎن آﺧﺮت ﻫﺸﺖ در ﺷﻮد و ﻗﻮاي‬ ‫ﻇﺎﻫﺮه ﺑﺎ دو ﻗﻮ‪‬ه ﻣﺪرﻛﻪ ﺑﺎﻃﻨﻪ )ﻧﻪ ﺧﺎدﻣﻪ ﻛﻪ ﺧﺎزﻧﻪ و ﻣﺘﺼﺮّﻓﻪ اﺳﺖ( ﻛﻪ ﻫﻔﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﻋﻘﻞ ﻫﺸﺖ ﺷﻮد ﭼﻮن ﺣ‪‬ﻤ‪‬ﻠﻪ ﻋﺮش‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:106‬‬ ‫ﺣﺸﺮ ﺑﺮﺣﻤﺎن اﮔﺮ ﺑﻪ ﺻﻔﺎت ﻟﻄﻒ اﺳﺖ اﺑﻮاب ﺟﻨﺎن اﺳﺖ اﮔﺮ ﺑﻬﻮﻳ‪‬ﺖ ذات اﺳﺖ ﻓﺮدوس اﻋﻼﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:107‬‬ ‫ﻣ‪‬ﺮﻛﺐ ﺗﻮ ﻧﺎرﻫﻮاراﺳﺖ راه را ﻃﻲ ﻛﻦ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﺑﺮ ﻃﻴﺮ ﺳﻮار ﺷﺪي و در ﺣﻮﺻﻠﺔ او ﺟﺎ ﮔﺮﻓﺘﻲ ﺑﺪاﻧﻜﻪ ﻣﺮغ اﻫﻞ ﭘﺮواز اﺳﺖ‬ ‫اﻣﺎ ﭘﺎي او ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﺮﻳﺴﻤﺎن‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﻔﺲ او را ﺑﺸﻜﻦ ﺗﺎ ﺗﻮاﻧﺪ ﺣﺮﻛﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬رﻳﺴﻤﺎن ﭘﺎي او را ﺑﺒ‪‬ﺮ ﺗﺎ ﭘﺮواز ﻧﻤﺎﻳﺪ و در ﺑﺎﻻ‬ ‫ﻧﻌﻤﺖ ﺑﻪ او ﺑﻨﻤﺎﻳﺎن ﺗﺎ ﻛﺮﻛﺲ وار ﺣﺮﻛﺖ دﻫﺪ‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻐﻨﻲ ﺷﺪي ﺑﻪ ﻣﺮﻛﺐ ﺣﺎﺟﺖ ﻧﺪاري در ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﻮر ﭼﺮا ﻧﻤﺎ و‬ ‫ادرﻳﺲوار از ﺟﻨﺎن ﺑﻴﺮون ﻣﺨﺮام و ﻋﻴﺴﻲ )ع( وار ﺑﻔﻠﻚ ﺑﺮﺷﻮ و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( وار ﺣﺠﺐ و اﺳﺘﺎر را ﺑﺮدر و ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( وار د‪‬ر‬ ‫از ﻗﻼع‪ 374‬ﻃﻠﺴﻤﺎت ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت و ﺣ‪‬ﺪود ﺑ‪‬ﺮﻛﻦ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:108‬‬ ‫ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﻗﻮ‪‬ه ﻧﺸﻮد و وﺟﻮد ﻋﺪم ﻧﮕﺮدد و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻋﻤﻞ و ﻏﺎﻳﺖ ﻣﺎد‪‬ه و ﻛﻤﺎل ﻧﻘﺺ و ﻗﻮ‪‬ت ﺿﻌﻒ ﻧﮕﺮدد‪ ،‬ﺗﻌﻠّﻖ ﺟﺎنِ ﻣﺠﺮّد‬ ‫ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ ﺷﺪه در ﻗﻮاي ﺧﻮد و ﻛﻤﺎل ﻳﺎﻓﺘﻪ‪ ،‬ﭘﺲ از ﺧﻼﺻﻲ ﺑﻪ ﺑﺪن ﺟﺮﻣﺎﻧﻲ ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﻛﻪ ﻓﺴﺨﺶ ‪375‬ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ اﻧﺴﺎﻧﻲ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ‬ ‫ﺗﻨﺎﺳﺦ و ﻧﺴﺦ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻳﺎ رﺳﻮخ او ﺑﺠﻤﺎدي و ﻣﻌﺪﻧﻲ ﻛﻪ رﺳﺨﺶ‪ 376‬ﺧﻮاﻧﻨﺪ ﻳﺎ ﮔﺮدش ادواري او در آﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﻓﺴﺦ ﺧﻮاﻧﻨﺪ ﻳﺎ‬ ‫اﻧﻄﺒﺎع در ﻧﺒﺎﺗﻲ ﻛﻪ آﻧﺮا ﻫﻢ ﻓﺴﺦ ﮔﻮﻳﻨﺪﻛﻪ ﺑﺎﺧﺘﻼف ﻣﺬاﻫﺐ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﻫﺮ ﭼﻬﺎر را ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﺑﻪ اﺧﺘﻼف‬ ‫اﺷﺨﺎص؛ ﺗﻤﺎم ﺧﻼف ﻋﻘﻞ و ﺧﻼف ﺣﻖّ و ﺧﻼف ﻧﻘﻞ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻠﻲ ﭘﺲ از ﺧﺮوج از اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ در ﻣﻠﻜﻮت ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﻫﺴﺖ‬ ‫اﻣﺎ در ﺧﻂّ راه ﺑﻴﻦ اﺑﺪﻳﺴﺖ ﻧﻪ ﺧﻠﻒ‪ ،‬و ﻣﻠﻜﺎت ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻮﻳ‪‬ﺖ و روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﻳﺎ ﺗﻤﺜّﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﺼﻮر آﻧﻬﺎ و ﺗﺒﺪ‪‬ل ﺣﻼت ﺑﺼﻮر ﻓﺴﺨﻴ‪‬ﻪ‬ ‫و ﻧﺴﺨﻴ‪‬ﻪ و رﺳﺨﻴ‪‬ﻪ و ﻣﺴﺨﻴ‪‬ﻪ واﻗﻊ اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻻزﻣﻪ ﻋﺪل و ﻣﺸﻬﻮد ارﺑﺎب ﺷﻬﻮد اﺳﺖ و در اﺧﺒﺎر ﺑﺴﻴﺎر رﺳﻴﺪه‪.‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪﻛﻪ در ﺳﻴﺮي از آﺳﻤﺎن او‪‬ل ﻧﻈﺮ ﺑﺰﻳﺮ ﻧﻤﻮدم و ﺗﻤﺎم را ﺑﺼﻮرﺣﻘﻴﻘﻴ‪‬ﻪ ﺧﻮد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدم در ﻋﻴﻦ آﻧﻜﻪ ﻫﻤﻪ‬ ‫را ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻢ‪ ،‬و در ﺧﻮاب ﻣﻜّﺮر ﺑﺮاي ﺑﺴﻴﺎري ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮده‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ‪:109‬‬ ‫آﻧﭽﻪ از ﻋﺎﻟﻢ آﺧﺮت اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء و ﻋﺮﻓﺎ ﺧﺒﺮ دادهاﻧﺪ از دﻳﺪه و ﺳﻴﺮ ﺧﻮد و ﺣﺎل ﺧﻮد ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺳﺮ ﺑﻪ ﺟﻴﺐ ﺧﻮد ﺑﺮدﻧﺪ و‬ ‫از ﺑﺪن ﺑﻴﺮون ﺷﺪﻧﺪ و در آب ﺷﻨﺎوري ﻧﻤﻮده از ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺳﺮ درآوردﻧﺪ و ﻣﻨﺰﻟﻬﺎ را رﻓﺘﻨﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺧﻮد ﻋﻴﻦ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﺮاﺗﺐ ﺷﺪه‬ ‫اﻧﺪ؛ ﭘﺲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺻﺪ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻮد ﻧﻘﺪ‪ ،‬و ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﻧﻤﻮده ﻣﺤﺠﻮﺑﻴﻦ را ﺧﺒﺮ دادﻧﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎﺣﺎن ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر دﻳﺪهاﻧﺪ‪،‬‬ ‫و اﮔﺮ ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻤﺎم ﺑﺸﻨﻴﺪن ﻳﺎ ﺧﻮاﻧﺪن و ﻣﻨﻘﻮﻻت ﺧﺒﺮ دﻫﻨﺪ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﻧﺒﺎﺷﺪ آﻧﻬﺎ را ﺗﺎ ﻳﻜﻲ اﻣﺎم و دﻳﮕﺮي ﻣﺄﻣﻮم و‬ ‫‪ –373‬اﻧﻈﻼم‪ :‬ﻗﺒﻮل ﻇﻠﻢ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –374‬ﻗﻼع‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻗﻠﻌﻪ‬ ‫‪ –375‬ﻓﺴﺦ‪ :‬ﺑﺎﻃﻞ ﻛﺮدن‪ ،‬ﻧﻘﺾ ﻛﺮدن‪ ،‬ﺟﺪاﺟﺪا ﻛﺮدن‪ ،‬ﺗﺒﺎه ﮔﺮداﻧﻴﺪن‪.‬‬ ‫‪ –376‬رﺳﺦ‪ :‬ﺗﻌﻠﻖ ﮔﺮﻓﺘﻦ روح اﻧﺴﺎﻧﻲ ﭘﺲ از ﻣﻔﺎرﻗﺖ ﺑﺪن ﺑﻪ ﺟﺴﻤﻲ ﺟﻤﺎدي‬

‫‪103‬‬


‫ﻳﻜﻲ ﻧﺒ‪‬ﻲ و دﻳﮕﺮي اﻣ‪‬ﺖ و ﻳﻜﻲ ﻣﻄﺎع و دﻳﮕﺮي ﻣﻄﻴﻊ ﮔﺮدد ﻻ ﺗَﻤﺎُﻳ َﺰ َﺑ ْﻴ َﻦ ﺍﹾﻟﹶﺎﻋْﺪﺍ ﹺﻡ‪ ،‬آﻧﻬﺎﭼﻮن دﻳﮕﺮان ﻧﻴﺴﺘﻨﺪﻛﻪ ﺑﺮ ﻗﻮل ﺧﻮد‬ ‫ﻣﻄﻤﺌﻦ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ و رﻳﺐ و ﺗﺰﻟﺰل ﻳﺎﺑﻨﺪ و ﻧﺎﻗﻞ و ﻗﺼ‪‬ﺎص ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻀ َﺮﺓﹸ ﺍﹾﻟﺎِﻧﺴﺎ ِﻥ ﺍﻟﹾﻜﺎ ِﻣ ﹺﻞ‬ ‫َﺣ ْ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:1‬‬ ‫ﻫﺮﺷﻲء را ﺣﺪ‪‬ﻳﺴﺖ و رﺗﺒﻪ و ﻣﻨﺰﻟﻲ ﻛﻪ در آن وﻗﻮف ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺟﺰ اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت را داراﺳﺖ‪ ،‬دﻧﻴﺎ ﻇﻬﻮر‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ و آﺧﺮت ﺟﻠﻮه ﺑﺎﻃﻦ اﻧﺴﺎن ازل و اﺑﺪ در او ﻣﺠﺘﻤﻊ اﺳﺖ ﻣﺒﺪء و ﻣﻨﺘﻬﻲ از او و ﺑﻪ اوﺳﺖ ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ و‬ ‫او‪‬ل و آﺧﺮ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﮔﺮﭼـﻪ در ﺻﻮرت ﻧﻤﻮدار دو ﻋﺎﻟﻢ ﮔﺸﺘﻪام‬ ‫ﭼﻮن ﺑﻤﻌﻨﻲ ﺑﻨﮕﺮي ﻫﺮ دو ﺟﻬﺎن ﻣﻦ ﺑﻮدهام‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:2‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﻧﻪ اﻳﻦ ﻫﻴﻜﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ دو ﭘﺎ و ﻣﺴﺘﻮي اﻟﻘﺎﻣﻪ و ﺑﺪون ﻣﻮ اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﻜﻞ در ﺟﻨﮕﻠﻬﺎ ﺟﺰو ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﺑﻲﺷﻌﻮر‬ ‫دﻳﺪه ﺷﺪه و ﺧﻮد راﻗﻢ را ﺑﻨﻈﺮ رﺳﻴﺪه‪ ،‬و ﻣﻮﻟﻮد در او‪‬ل ﻃﻔﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮد را ﻣﻠﻮ‪‬ث ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ اﻻغ و اﺳﺐ ﺷﻌﻮر اﻳﻦ‬ ‫اﺣﺘﺮاز را دارﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ در او‪‬ل از ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﭘﺴﺖﺗﺮ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻗﻮ‪‬ه و اﺳﺘﻌﺪاد ﺳﻴﺮ ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ در او ﻫﺴﺖ و ﻫﻤﺎن ﻣﻮﻟﻮد‬ ‫ﺻﺎﺣﺐ ﻫﻨﺮﻫﺎي ﻋﺠﻴﺒﻪ ﻣﻲﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:3‬‬

‫ﺨﺘْﻢ ﺗﻦ از ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ اﺳﺖ و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ اﺳﺖ و ﻣﺮﻛّﺐ اﺳﺖ از‬ ‫اﻧﺴﺎن ﻋﺎﻟﻤﻲﺳﺖ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟﺒَﺪ ﹺﻭ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﭼﻬﺎر ﻋﻨﺼﺮ و ﭼﻬﺎر ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺖ و ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ اﺑﻌﺎد ﺛﻼﺛﻪ و ﻛﺮوﻳ‪‬ﺖ ﻧﻄﻔﻪ و اﻋﻀﺎء‪ ‬ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ ﭼﻮن ﺳﺮ و ﺑﻄﻮن دﻣﺎغ و‬ ‫ﺣﺪﻗﻪ و ﻗﺎﺑﻞ اﻧﻘﺴﺎم اﺳﺖ اﻟﻲ ﻏﻴﺮاﻟﻨّﻬﺎﻳﻪ‪.‬‬ ‫و ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ‪ ،‬ﺳﻤﺎوات ﺑﻄﻮن دﻣﺎغ و ﻋﻘﻮل ﻋﺸﺮه و ﻧﻔﻮس ﻓﻠﻜﻴ‪‬ﻪ و ﻋﻨﺼﺮﻳ‪‬ﻪ ﺟﺎن و ﻫﻮش و ﻋﺎﻗﻠﻪ و ﻗﻮاي دﻣﺎﻏﻴ‪‬ﻪ ﺧﻤﺴﻪ‬ ‫ﻛﻪ اﻣ‪‬ﻬﺎﺗﻨﺪ‪ ،‬و ﻗﻮاي ﺧﻤﺴﻪ ﺣﺴﻴ‪‬ﻪ ﺗﺎ ﻗﻮ‪‬ه ﻟﻤﺲ ﻛﻪ آﺧﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و اﺷﺮف ﻗﻮاي ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﻪ ﻣﻮاﻓﻖ ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ او‪‬ل ﺧﻤﺴﻪ ﺳﺎﻓﻠﻪ اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ آﻓﺘﺎﺑﺴﺖ‪ .‬و ﻣﺸﺘﻤﻞ اﺳﺖ ﺑﺮ اﻋﻀﺎء‪ ‬رﺋﻴﺴﻪ ﺷﺮﻳﻔﻪ ﻣﻮاﻓﻖ ﻛﻮاﻛﺐ و ﺳﻤﺎوات‪ ،‬و ﺑﺮ اﻧﺴﺎن ﻋﻘﻞ و ﺣﻴﻮان ﻗﻠﺐ و ﻧﺒﺎت ﻛﺒﺪ‬ ‫و ﺟﻤﺎد ﻣﻌﺪه و ﺟﺒﺎل ﻋﻈﺎم‪ 377‬و رودﻫﺎ و اﻧﻬﺎر اورده‪ 378‬و ﺟﻮﻫﺎي ﻋﺮوق ﺷﻌﺮﻳ‪‬ﻪ‪ ،379‬و ﻧﺪاوات‪ 380‬ﻋﺮق و اﻣﻄﺎر‪ 381‬ﺗﺮﺷّﺤﺎت‬ ‫ﻋﺮوق و ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺑﺪل ﻣﺎﻳﺘﺤﻠﻞّ‪ 382‬و ﻧﻔﺖﻫﺎ و ﻗﻴﺮﻫﺎي ﺑﻮل و ﺳﻤﻮم ﻣﺮاره‪ ،383‬و ﺗﺼﺮّﻓﺎت اﻋﻀﺎءدر ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﭼﻮن دﻋﺎﻫﺎ و‬

‫‪ –377‬ﻋﻈﺎم‪ :‬ﻛﻼن‪ ،‬ﺑﺰرگ‬ ‫‪ –378‬اورده‪ :‬ﺟﻤﻊ ِ ورﻳﺪ‪ .‬رﮔﻬﺎي ﮔﺮدن‬ ‫‪ –379‬ﻋﺮوق ﺷﻌﺮﻳﻪ‪ :‬رﮔﻬﺎي ﺑﺎرﻳﻜﻲ اﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻮي ﻛﻪ از ﻣ‪‬ﺤﺪب ﻛﺒﺪ روﻳﺪ‪ .‬رﮔﻬﺎي ﻣﻮﻳﻴﻨﻪ‪ ،‬رﮔﻬﺎي ﻣﻮﻳﻴﻦ‬ ‫‪ –380‬ﻧﺪاوات‪ :‬ﻧﺪاوة‪ .‬ﺗﺮي‬ ‫‪ –381‬اﻣﻄﺎر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻄﺮ‪ ،‬ﺑﺎران ﻫﺎ‬ ‫‪ –382‬ﻣﺎﻳﺘﺤﻠﻞّ‪ :‬ﻫﺮﭼﻴﺰ ﻛﻪ ﮔﺪاﺧﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻲ رود و ﻫﻀﻢ ﻣﻲ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ –383‬ﻣﺮاره‪ :‬ﺗﻠﺦ ﺷﺪن‬

‫‪104‬‬


‫ﺻﺪﻗﺎت و ﺗﺼﺮّف ﺧﻴﺎل ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺪاءات و رﮔﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ اﻋﺼﺎب‪ ،‬و زﻻزل‬

‫‪384‬‬

‫اﺧﺘﻼﺟﺎت‬

‫‪385‬‬

‫و ﺧﺮوج اﺑﺨﺮه و رﻳﺎح‬

‫ﺷﺮﻳﺎﻧﺎت و رﻳﺎح ﺳﻤﻴ‪‬ﻪ ﺣﻤﻴ‪‬ﺎت‪ 386‬ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺎدﻫﺎي ﺳﺎﻣ‪‬ﻪ‪ ،387‬و آﻓﺎت زراﻋﺎت ﺑﺮص‪ 388‬و ﺑ‪‬ﻬ‪‬ﻖ‪ 389‬و اﺧﺘﻼف ﻣﺬوﻗﺎت ﺧﻮن‪ 390‬و‬ ‫ﻣﺮاره و ﺑﻮل و ﻋﺮوق‪ ،‬و اﺧﺘﻼف ﺧﻮاص و ﻫﻀﻢ ﮔﻮﺷﺖ و اﺳﺘﺨﻮان و ﻋﺼﺐ و ﻏﻴﺮهﻫﺎ‪ ،‬و اﺧﺘﻼف ﻓﻠﺰّات اﺳﺘﺨﻮان و ﻣﻮ و‬ ‫ﻧﺎﺧﻦ در ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎ ﻧﺎر‪ ،‬و اﺧﺘﻼف ﻣﺸﻤﻮﻣﺎت‪ 391‬اﺟﺰاءِ ﺑﺪن و ﭼﻬﺎر ﻋﻨﺼﺮ ﭼﻬﺎر اﺧﻼط و ﻃﺎﻋﻮن ﺷﻘﺎﻗﻠﻮس‪ 392‬و ﺣﻴﺎت ﻧﻤﻮ‪‬‬ ‫و اﺣﻴﺎء ﺑِﺎَﻣﻄﺎ ِر‪ 393‬ﻓﺘﺢ ﺳﺪ‪‬د‪ 394‬و اﻧﺒﺎت ‪395‬اراﺿﻲ ﺻﺎﻟﺢ اﻟﺰّراﻋﻪ ﻣﻮ و ﻋﺪم اﻧﺒﺎت ﻣﻮاﺿﻊ دﻳﮕﺮ ﭼﻮن ﻛﻮه و ﺳﻬﻞ‪ ،396‬و‬ ‫ﺷﻬﺮﻫﺎي ﻣﻌﻈﻢ اﻋﻀﺎءﻣﺮﻛّﺒﻪ‪ ،‬و ﻣﺜﺎل ﺧﻴﺎل و ﻧﻔﻮس ﺟﺎن ﻧﺒﺎﺗﻲ و ﺣﻴﻮاﻧﻲ و ﺑﺸﺮي و ﻋﻘﻞ ﻧﻮراﻧﻲ و ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ زﻳﺪي و ﻋﻤﺮوي و‬ ‫ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ ﻗﻮاي ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ و اﻋﻀﺎء‪ ،‬و ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻗﻮي و ﺷﻴﻄﺎن و ﺟﻦّ ﻧﻔﺲ و واﻫﻤﻪ و ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﻋﺎﻗﻠﻪ‪ ،‬و ﺗﺨﺘﻬﺎي دل و دﻣﺎغ و ﻛﺒﺪ و‬ ‫ﺷﻬﻨﺸﺎه ﺟﺎن و ﺟﻨّﺎت اوﺻﺎف ﺣﺴﻨﻪ و ﻧﻴﺮان رذاﺋﻞ و ﻗﻬﺮ و ﻟﻄﻒ ﻗﺒﺾ و ﺑﺴﻂ و ﻣﻮﺳﻲ و ﻓﺮﻋﻮن اﻳﻤﺎن و ﻛﻔﺮ‪:‬‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺟﻤﻴﻊ ﺻﻔـﺎت اﺳﺖ ذات ﻣﺎ‬

‫دﻳﻮﻳﻢ و ﻫﻢ ﻓﺮﺷﺘﻪ و ﻫﻢ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺘﻴﻢ‬

‫درﻇﺎﻫـﺮ ار ﻓﻘﻴﺮ و ﮔـﺪاﺋـﻴﻢ ﺑﺎﻃﻨﺎً‬

‫ﺳﻠﻄﺎن ﺗﺨﺖ ﻛﺸﻮر ﻣﻌﻨﻲ و ﺻﻮرﺗﻴﻢ‬

‫ﻑ َﺭﺑﱠﻪُ‪ ،‬و ﺗﻄﺒﻴﻖ ﺻﻐﻴﺮ ﺑﺎ ﻛﺒﻴﺮ و اﻧﻔﺲ و آﻓﺎق ﺑﻄﺮق ﻣﺘﻌﺪ‪‬ده در ﻛﺘﺐ ذﻛﺮ ﺷﺪه‪.‬‬ ‫ﺴﻪُ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﻋ َﺮ َ‬ ‫ﻑ َﻧ ﹾﻔ َ‬ ‫َﻣ ْﻦ َﻋ َﺮ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:4‬‬ ‫ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد را ﻓﻴﻀﻲ از وﺟﻮد و ﺑﻬﺮهاي از ذات و ﺻﻔﺎت اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻬﺮهء ﺗﻤﺎم ﻣﻮﺟﻮدات اﻧﺴﺎن راﺳﺖ ﺑﻌﻼوه ﻧﻄﻖ و ﻧﻔﺲ‬ ‫ﻧﺎﻃﻘﻪ و ﻋﻘﻞ‪ ،‬و اﻧﺴﺎن ﺟﺎﻣﻊ ﻣﺒﺪء و ﻣﻌﺎد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:5‬‬ ‫اﺷﺨﺎص ﻣﻮﺟﻮدات ﺗﻤﺎم از ﻫﻢ ﺑﻲﺧﺒﺮﻧﺪ و ﺟﺎن آﻧﻬﺎ از آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺧﺒﺮاﺳﺖ و ﻫﺮﻳﻚ از ﺟﺎن دﻳﮕﺮي ﺑﻲﺧﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﻴﺮاﻧﺴﺎن‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ و از ﻫﺮﺷﻲء از ﻛﻠّﻲ و ﺟﺰوي در ﺟﺎن او ﻣﻨﺪرج اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺑ‪‬ﻮ‪‬د از ﻫﺮ ﺗﻨﻲ ﭘﻴﺶ ﺗـﻮ ﺟﺎﻧﻲ‬

‫وز او در ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎ ﺗﻮ رﻳﺴﻤﺎﻧﻲ‬

‫ﭘﺲ اﻧﺴﺎن ﺟﺎن ﺟﻬﺎن و ﺟﺎن ﺗﻤﺎم ﻣﻮﺟﻮدات ﺟﺎن ﺟﺎﻧﻬﺎﺳﺖ‪:‬‬

‫‪ –384‬زﻻزل‪ :‬ﺑﻼﻫﺎ‪ .‬ﺳﺨﺘﻲ ﻫﺎ‬ ‫‪ –385‬اﺧﺘﻼﺟﺎت‪ :‬ﺟﻤﻊ ِ اﺧﺘﻼج‪ :‬ﭘﺮﻳﺪن رﮔﻬﺎ و ﭼﺸﻢ ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺘﻲ دﻳﮕﺮ از ﺑﺪن ‪ .‬ﺟﺴﺘﻦ ‪ .‬ﺑﺠﺴﺘﻦ ‪ .‬ﺗﺸﻨﺞ ‪.‬ارﺗﻌﺎش‬ ‫‪ –386‬ﺣﻤﻴ‪‬ﺎت‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺣﻤﻲ‪ :‬ﺳﺨﺖ ﮔﺮم ﺷﺪن‬ ‫‪ –387‬ﺑﺎدﻫﺎي ﺳﺎﻣ‪‬ﻪ‪:‬‬ ‫‪ –388‬ﺑﺮص‪ :‬ﺑﻴﻤﺎرﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﭘﻮﺳﺖ ﺑﺪن ﭘﺪﻳﺪ آﻳﺪ و ﺟﺎﺟﺎ ﺳﭙﻴﺪ ﮔﺮدد ﺳﭙﻴﺪﺗﺮ از رﻧﮓ ﭘﻮﺳﺖ‬ ‫‪ –389‬ﺑ‪‬ﻬ‪‬ﻖ‪ :‬ﭘﻴﺴﻲ ﻇﺎﻫﺮ ﭘﻮﺳﺖ ﺑﺮﺧﻼف ﺑﺮص ‪.‬ﻛﻪ ﺑﺴﺒﺐ ﺑﺮودت ﻣﺰاج و ﻏﻠﺒﻪ ﺑﻠﻐﻢ ﺑﺮ ﺧﻮن ﻳﺎ آﻣﻴﺰش ﺻﻔﺮاي ﺳﻴﺎه ﺑﺎ ﺧﻮن ﻋﺎرض ﮔﺮدد‪. .‬‬ ‫‪ –390‬ﺧﻮن‪ :‬ﻣﺎﻳﻌﻲ اﺳﺖ ﺳﺮخ رﻧﮓ در ﺑﺪن ﺟﺎﻧﺪاران و آن ﻳﻜﻲ از اﺧﻼط ارﺑﻌﻪ اﺳﺖ ﺑﻨﺰد ﻗﺪﻣﺎ‪.‬‬ ‫‪ –391‬ﻣﺸﻤﻮﻣﺎت‪ :‬ﻋﻄﺮﻳﺎت و ﭼﻴﺰﻫﺎي ﺧﻮﺷﺒﻮ ﻛﻪ ﺑﻮﺋﻴﺪه ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ –392‬ﺷﻘﺎﻗﻠﻮس‪ :‬اﻳﻦ ﻛﻠﻤﻪ ﻣﺼﺤﻒ ﻟﻔﻆ ﻳﻮﻧﺎﻧﻲ ﺳﻔﺎﻛﻠﻮس اﺳﺖ و آﻧﺮا ﻣﻮت ﻳﺎ ﻓﺴﺎدﻋﻀﻮي ﺧﺸﻚ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ –393‬ﺑِﺎَﻣﻄﺎرِ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻄﺮ‪ ،‬ﺑﺎران ﻫﺎ‪.‬‬ ‫‪ –394‬ﺳﺪ‪‬د‪ :‬ﺟﻤﻊِ ﺳ‪‬ﺪ‪‬ه‪ ،‬و آن ﻣﺮﺿﻲ اﺳﺖ‪ :‬ﺟﮕﺮ را ﻗﻮي ﮔﺮداﻧﺪ‬ ‫‪ –395‬اﻧﺒﺎت‪ :‬رﺳﺘﻦ ﮔﻴﺎه‬ ‫‪ –396‬ﺳﻬﻞ‪ :‬ﻧﺮم‪ ،‬زﻣﻴﻦ ِ ﻧﺮم‬

‫‪105‬‬


‫ازآن ﮔﺸﺘﻨﺪ اﻣﺮت را ﻣﺴـﺨّﺮ‬

‫ﻛﻪﺟﺎن ﻫﺮﻳﻜﻲ در ﺗﻮﺳﺖ ﻣﻀﻤﺮ‬

‫‪397‬‬

‫ﺗـﻮ ﻣﻐﺰ ﻋﺎﻟﻤﻲ زان در ﻣﻴﺎﻧﻲ‬

‫ﺑﺪان ﺧﻮد را ﻛﻪ ﺗﻮ ﺟﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ‬

‫ﺗﺮا رﺑﻊ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﮔﺸﺖ ﻣﺴﻜﻦ‬

‫ﻛﻪ دل در ﺟﺎﻧﺐ ﭼﭗ آﻣﺪ از ﺗﻦ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:6‬‬

‫ﺕ ﹶﺍﺑَﺪﺍﹰ‪َ ،‬ﻭ َﻋ ْﺮﺷُﻪُ َﻋﻠﹶﻲ‪-‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ د‪‬ر‪‬ه‪ 398‬ﺑﻴﻀﺎء‪399‬ﻛﻪ ﺣﻖ ﻧﻈﺮ ﺑﺮ او ﻛﺮد و آب ﺷﺪ و اوﺳﺖ َﻋ ْﻴﻦُ ﺍﹾﻟﺤَﻴﻮﺓ َﻣ ْﻦ َﺷ ﹺﺮَﺑ ُﻪ ﻻَﻳﻤُﻮ ُ‬ ‫ﺍﻟﹾﻤﺎ ِﺀ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:7‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮاﻧﺴﺎن داراﺳﺖ آﻧﭽﻪ را ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ارض داراﺳﺖ و ﺟﻤﻴﻊ ﺧﻮاص اﺷﻴﺎءدر او ﻫﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺳﻪ اﻣﺮ از ﻣﻦ ﺑﺮآﻳﺪ ﻧﻪ ﻏﻴﺮ ﻣﻦ و ﺑﻪ آن ﺗﺤﺪ‪‬ي‪ 400‬ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻢ ﺑﺎ ﺟﻤﻴﻊ اﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ از دول و ﻣﻠﻞ و اوﺳﻂ آﻧﻬﺎ‬ ‫در ﺳﻬﻮﻟﺖ و ﺻﻌﻮﺑﺖ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺷﻨﻴﺪن ﻛﻼم ﻣﻦ ﻓﺮﻧﮕﻴﺎن ﺑﻪ ﺳﻴﺼﺪ ﺳﺎل اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ؛ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎم اﻣﺮاض را ﺑﻪ ﺑﺪن‬ ‫ﺧﻮد اﻧﺴﺎن ﻋﻼج ﻧﻤﺎﻳﻢ ﺑﻪ ﺳﻬﻮﻟﺖ وﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﻣﺪ‪‬ت ﻗﻠﻴﻞ ﺑﺪون ﻫﻴﭻ دواء ﺣﺘﻲ ﺑﺮص و ﺗﺐ دقّ‪ 401‬و ﻛﻮﻓﺖ و ﻧﺤﻮ آﻧﻬﺎ را‬ ‫ﺑﻴﻚ روز ﻣﺜﻼً‪.‬‬ ‫ﺖ ﺍﹾﻟﻜِﺘﺎﺏُ‬ ‫ﺼﺮُ َﻭ ﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﻚ َﻭ ﻣﺎﺗُ ْﻴ ِ‬ ‫ﻚ ِﻣ ْﻨ َ‬ ‫ﻚ ﻭَﻣﺎ ﺗَﺸ ُﻌ ُﺮ ﻭَﺭﺍﹸﺋ َ‬ ‫ﻚ ﻓﻴ َ‬ ‫ﻚ ﺍْﻧ ﹶﻄﻮَﻱ ﺍﻟﹾﻌﺎﹶﻟﻢُ ﺍﹾﻟﹶﺎ ﹾﻛَﺒﺮُ ﺩَﻭﺍﺋﹸ َ‬ ‫ﺻﻐﲑٌ ﻭَﻓﻴ َ‬ ‫ﺴﺐُ ﹶﺍﻧﱠﻚَّ ﹺﺟ ْﺮﻡٌ َ‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﻗﺎ ﹶﻝ ﻋَﻠﻲﱞ )ﻉ(‪ :‬ﹶﺍَﺗ ْ‬ ‫ﺤﺼُﺮُ‪.‬‬ ‫ﻚ ﻣُﻮﺟُﻮﺩٌﻻَﻳ ْ‬ ‫ﺖ ﺍﹾﻟ ُﻮﺟُﻮﺩُ َﻭَﻧ ﹾﻔﺲُ ﺍﹾﻟ ُﻮﺟُﻮ ِﺩﻭَﻣﺎ ﻓﻴ َ‬ ‫ﻀ َﻤﺮُ َﻭﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﲔ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﹺﺑﹶﺎ ْﺣ ُﺮﻓِﻪ َﻳ ﹾﻈ َﻬﺮُ ﺍﹾﻟﻤُ ْ‬ ‫ﺍﹾﻟﻤُﺒ َ‬ ‫آﻓﺮﻳﻨﻨﺪة درد و ﻣﺮض در ﺟﺎﺋﻲ ﻛﻪ دواي ﻋﻠﻔﻲ و ﺟﻮﻫﺮي ﻣﻴﺴ‪‬ﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ دواء و اﺳﺒﺎب ﺻﺤ‪‬ﺖ را ﺑﺎ او در ﻳﻚ ﺑﻨﻴﻪ آﻓﺮﻳﺪه‪،‬‬

‫آﻧﻜﺲ ﻛﻪ در ﻳﻚ ﻧﻘﻄﻪ ارض آب ﺟﻮش و آب ﺳﺮد را درآورد ﺑﺎ ﺗﻤﺎم اﺧﺘﻼف در ﺧﻮاص و ﺧﺎر و ﮔﻞ را ﭘﻬﻠﻮي ﻫﻢ‬ ‫ﺑﺪارد درد و دوا را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﮔﻮﻳﺎ اﻳﻦ ﻋﻠﻢ ﻫﻨﻮز ﻣﻨﺤﺼﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﺧﻮد راﻗﻢ رﻓﻊ ﺗﺐ ﻻزم ﺑﻴﻚ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز ﺑﻲدوا و ﻫﻜﺬا ﻛﻮﻓﺖ و ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ ﻧﻤﻮدن و ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن ﻧﻮرﭼﺸﻢ ﺑﻪ ﺷﺼﺖ ﺳﺎﻋﺖ از‬ ‫او ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﻮدهام‪ ،‬و ﺑﺎﻃﻦ اﻧﺴﺎن داراﺳﺖ آﻧﭽﻪ را آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ داراﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:8‬‬ ‫ﺳﻴﺮ و ﺳﻜﻮن اﻓﻼك و ﻛﻮاﻛﺐ و ارض و ﻋﻨﺎﺻﺮ و رﻳﺎح‪ 402‬و اﻣﻄﺎر‪ 403‬و اﻧﺒﺎت‪ 404‬و اﺣﻴﺎء ﻫﻤﻪ ﺑﺮاي ﻇﻬﻮر ﻟﻄﻴﻔﻪ ﻛﺎﻣﻠﻪ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻔﻊ ﻫﻤﻪ ﻋﺎﻳﺪ ﺑﻪ اوﺳﺖ و ﻓﻄﺮةً ﺧﺎدم اوﻳﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺒﺪء و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﻞّ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ و‬ ‫ﺼﺮُﻩُ‪،‬‬ ‫ﺖ َﺳ ْﻤ َﻌﻪُ َﻭَﺑ َ‬ ‫ﺤﺸُﺮُ ﺍﹾﻟ ُﻤﺘﱠﻘﹸﻮ ﹶﻥ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ‪ ،‬ﹸﻛ ْﻨ ُ‬ ‫ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻫﺮﺷﻲء ﺑﻪ ﻣﺒﺪء‪ ‬اوﺳﺖ ﭘﺲ ﻫﻤﻪ اﻧﺴﺎﻧﻨﺪﻛﻪ ﺣﺸﺮ او ﺑﺮﺣﻤﺎن اﺳﺖ َﻳ ْ‬ ‫ﺖ ﹶﺍ ﹾﻥ ﹸﺍ ْﻋ َﺮﻑَ‪،‬‬ ‫ﻚ ﺳﻔﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﹶﺍ ْﺣَﺒ ْﺒ ُ‬ ‫ﻚ ِﻟﹶﺎﺟْﻠﻲ ﮔﻔﺖ ﺑﺎآﻧﻜﻪ َﺧ ﹶﻠ ﹾﻘﺖُ ﺍﹾﻟﹶﺎﺷْﻴﺎ َﺀ ِﻟﹶﺎ ْﺟ ِﻠ َ‬ ‫ﻕ َﺑ ْﻴَﻨ ُﻬ ْﻢ َﻭَﺑ ْﻴ َﻦ ﺣَﺒﻴﹺﺒ ﹺﻬﻢْ‪َ ،‬ﺧ ﹶﻠ ﹾﻘﺘُ َ‬ ‫َﻣ ْﻦ ﹶﻃ ﹶﻠﺒَﲏ َﻭ َﺟﺪَﱐ‪ ،‬ﻓﹶﻼ ﹶﻓ ْﺮ َ‬

‫‪ –397‬ﻣﻀﻤﺮ‪ :‬ﻧﻬﺎن داﺷﺖ‬ ‫‪ –398‬د‪‬ر‪‬ه‪ . :‬ﻣﺮوارﻳﺪ ﺑﺰرگ‬ ‫‪ –399‬ﺑﻴﻀﺎء‪ :‬ﺳﻔﻴﺪ‪ ،‬روﺷﻦ‪.‬‬ ‫‪ –400‬ﺗﺤﺪ‪‬ي‪ :‬ﻗﺼﺪ و آﻫﻨﮓ ﭼﻴﺰي ﻛﺮدن‬ ‫‪ –401‬دقّ‪ :‬ﻛﻮﺑﻴﺪن‪ ،‬ﻛﻮﻓﺘﻦ‪.‬‬ ‫‪ –402‬رﻳﺎح‪ :‬ﺟﻤﻊ رﻳﺢ‪ ،‬ﺑﺎدﻫﺎ‬ ‫‪ –403‬اﻣﻄﺎر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻣﻄﺮ‪ ،‬ﺑﺎراﻧﻬﺎ‬ ‫‪ –404‬اﻧﺒﺎت‪ :‬رﺳﺘﻦ– روﺋﻴﺪن‬

‫‪106‬‬


‫ﻚ ﻳﻜﻲ ﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﻚ ِﻟﹶﺎﺟْﻠﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ِﻟﹶﺎﺟْﻠﻲ َﻭِﻟﹶﺎ ْﺟ ِﻠ َ‬ ‫َﺧ ﹶﻠ ﹾﻘﺘُ َ‬ ‫ﺑﻬﺮ ﺗﻮ ﻫﻤﻪ‪ ،‬ﺗـﻮ ﺑﻬﺮ اوﺋـﻲ‬

‫ﮔﻨﺠﻴﻨـﻪ ﻟﻄﻒ و ﻗـﻬﺮ اوﺋـﻲ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:9‬‬

‫آﻳﻨﻪ ﻟﻄﻴﻔﻪ ﺟﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ واﻗﻌﻪ اﺳﺖ ﺑﻴﻦ ﺷﻴﻄﺎن و رﺣﻤﺎن و ﻗﻬﺮ و ﻟﻄﻒ و ﻧﻴﻚ و ﺑﺪ ﺑﻪ ﺗﺼﺮّف ﻫﺮﻳﻚ درآﻳﺪ او ﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﺑﻠﻜﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻗﻮيﺗﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻮر از ﺧﻠﻒ ﺑﻠّﻮره اَﺿْﻮ‪‬ء‪ 405‬و ﺣﺮارت از ﭘﺲ او اﻗﻮﻳﺴﺖ‪:406‬‬ ‫ور رود ﺳﻮي آن ﺷﻮد ﺑﻪ از آن‬

‫ﮔﺮﻛﻨﺪ ﻣﻴﻞ اﻳﻦ ﺷﻮد ﭘﺲ از اﻳﻦ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:10‬‬

‫اﻧﺴﺎن ﺳﺎﻳﺮ اﺳﺖ اﮔﺮ از ﺳﻴﺮ ﺑﺎز ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ رﺳﺪ ﭼﻮن آب ﺳﺮد ﻛﻪ در ﺣﺮﻛﺎت ﺣﺮارﺗﻴ‪‬ﻪ ﻣﻲرود ﺗﺎ ﺑﻪ درﺟﻪ ﺟﻮش‬ ‫رﺳﺪ‪ ،‬و اﻻّ در ﻣﺤﺎلّ ﻃﻮﻟﻴ‪‬ﻪ راه ﻳﺎ ﻋﺮﺿﻴ‪‬ﻪ ﺗﻮﻗّﻒ ﻧﻤﺎﻳﺪ در ﺟﻤﺎد ﻳﺎ ﻧﺒﺎت ﻳﺎ ﺣﻴﻮان ﻳﺎ اﻧﺴﺎن ﻳﺎ ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﻳﺎ روح ﻳﺎ روح اﻟﻘﺪس و‬ ‫ﻫﻜﺬا‪ ،‬و در ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻛﻪ ﺗﻮﻗّﻒ ﻧﻤﺎﻳﺪ او ﺷﻮد؛ ﺟﻤﺎد اﺳﺖ اﮔﺮ در ﺟﻤﺎدي ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺒﺎت اﺳﺖ اﮔﺮ در آن ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺣﻴﻮان اﺳﺖ‬ ‫اﮔﺮ در ﺣﻴﻮان ﺑﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﺮدي ﻣﻮش ﺷﻮد و ﻓﺮدي ﺳﮓ ﺷﻮد و ﻫﻜﺬا‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻳﻚ ﺷﺨﺺ در ﺣﺎﻟﻲ ﻣﻮش و در ﺣﺎﻟﻲ‬ ‫ﺳﮓ و در ﺣﺎﻟﻲ ﺧﺮس و در ﺣﺎﻟﻲ ﮔﺮگ ﺷﻮد و اﮔﺮ ﺑﮕﺬرد از آﻧﻬﺎ َﻭ ِﺍ ﹾﻥ ِﻣ ْﻨ ﹸﻜ ْﻢ ِﺍﻻﹼﻭﺍ ﹺﺭﺩُﻫﺎ ﺭﺍﺑﺎ ﺟُ ْﺰﺗُﻬﺎ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺧﺎ ِﻣ َﺪﺓﹲ ﺟﻤﻊ ﻛﻨﺪ‬ ‫اﺣﺎﻃﻪ ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﺪ ﺳﮓ دارد اﻣﺎ ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﻠﱠﻢ‪ ،‬ﺧﺮس دارد ﻣﻘﻠﱠﺪ‪ ،‬ﮔﺮگ دارد در زﻧﺠﻴﺮ‪ ،‬ﻣﺮغ دارد رﻳﺴﻤﺎن ﺑﭙﺎ‪ ،‬ﻣﻮش دارد ﺑﻨﺪ ﺑﺪم‪،‬‬ ‫ﭼﻤﻮ�� دارد در اﻓﺴﺎر‪ ،‬اﺳﺐ دارد راﻫﻮار‪ ،‬ﺷﺘﺮ دارد ﺑﻪ ﻣﻬﺎر‪ ،‬و ﺷﺎﻳﺪ در ﺳﻮاد اﻋﻈﻤﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺮاﺑﺾ ﻋﺪﻳﺪه و ﺑﻪ اﺷﻜﺎل‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ اﻣﺎ ﺗﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ اﻧﺴﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﻛـﻪ او واﻗﻒ ﻧﺸـﺪ اﻧـﺪر ﻣﻮاﻗﻒ‬

‫ﻛﺴﻲ از ﺳﺮّ وﺣﺪت ﮔﺸﺖ واﻗﻒ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:11‬‬

‫اﻧﺴﺎن از ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﺰول ﻓﺮﻣﻮده و ﭘﺲ از رﺳﻴﺪن ﺑﻐﺎﻳﺖ ﺗﻨﺰّل ﺑﺮ ﻣﺪارج آﺧﺮت ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ رﺳﻴﺪه ﻫُ َﻮ‬ ‫ﺍﹾﻟﹶﺎﻭﱠﻝﹸ َﻭ ﺍﻟﹾﺎ ِﺧﺮُ‪:‬‬ ‫ﭼﻮن ﺑﺎز ﻛﻨﺪ ﺑﺎز ﻫﻤﺎن اﺳﺖ اﺣﺪ‬

‫ﺑﻨﺪد ﭼﻮ ﻛﻤﺮ اﺣﺪ ﻧﻤﺎﻳﺪ اﺣﻤﺪ‬ ‫ﻣﻴﻢ اﺳﺖﻛﻤﺮﻛﻪ در ﻣﻴﺎن راﺳﺖ ﻛﻨﺪ‬

‫اﻃﻮار وﺟﻮد اﻧﺪرآن ﻣﻴﻢ ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﺪ‬

‫‪407‬‬

‫ﭘﺲ ﻫﻤﻪ اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺠﻤُﻮ َﻋﺔﹸ‬ ‫ﺤ ﹾﻜ َﻤﺘِﻪ َﻭ ِﻫ َﻲ َﻣ ْ‬ ‫ﷲ ﻋَﻠﻲ َﺧ ﹾﻠﻘِﻪ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﹾﻟﻜِﺘﺎﺏُ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﹶﻛَﺘَﺒﻪُ ﹺﺑَﻴﺪِﻩ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﹾﻟ َﻬ ْﻴ ﹶﻜﻞﹸ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﺑَﻨﺎﻩُ ﹺﺑ ِ‬ ‫ﺞﺍِ‬ ‫ﺠﹺ‬ ‫ﺍﹶﻟﺼﱡﻮ َﺭ ﹸﺓ ﺍﹾﻟﺎِﻧﺴﺎﹺﻧﻴﱠ ﹸﺔ ِﻫ َﻲ ﹶﺍ ﹾﻛﹺﺒﺮُ ﺣُ َ‬

‫ﺤﺠﱠ ﹸﺔ ﻋَﻠﻲ ﹸﻛﻞﱢ ﺟﺎ ِﺣ ٍﺪ َﻭ ِﻫ َﻲ‬ ‫ﺐ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﻅ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﻟﺸّﺎ ِﻫﺪُ ﻋَﻠﻲ ﹸﻛﻞﱢ ﻏﺎِﺋ ﹺ‬ ‫ﺤﻔﹸﻮ ِ‬ ‫ﺡ ﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﺼﺮُ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ ُﻌﻠﹸﻮ ﹺﻡ ﻓِﻲ ﺍﻟﻠﱠ ْﻮ ﹺ‬ ‫ﺨَﺘ َ‬ ‫ﺻ َﻮﺭﹺﺍﻟﹾﻌﺎﻟﹶﻤﲔ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﹾﻟﻤُ ْ‬ ‫ُ‬ ‫ﺠﻨﱠ ﹶﺔ ﻭَﺍﻟﻨّﺎ ﹺﺭ‪:‬‬ ‫ﻁ ﺍﹾﻟ َﻤ ْﻤﺪُﻭ ِﺩ َﺑ ْﻴ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺍﻟﻄﱠﺮﻳ ُﻖ ﺍﹾﻟﻤُﺴﺘَﻘﻴ ﹺﻢ ﺍِﱄ ﹸﻛﻞﱢ َﺧ ْﻴ ﹴﺮ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﻟﺼﱢﺮﺍ ﹸ‬ ‫ﻣــﺎﺋـﻴـﻢ ﻣـﺪار ﺟﻤــﻠﻪ اﺷﻴـﺎء‬ ‫ﻣــﺎﺋـﻴـﻢ ﺳﺘـﻮن ﺳـﻘﻒ ﻣﻴﻨـﺎ‬ ‫ﻣــﺎﺋـﻴـﻢ ﻣﺤﻴـﻂ ﻣـﺮﻛــﺰ دور‬

‫ﭘــﺮﮔﺎر وﺟﻮد در ﻫﻤـﻪ ﻃـﻮر‬

‫ﺳـﻠـﻄﺎن ﺳﺮﻳـﺮ ﻗـﺎب ﻗﻮﺳﻴﻦ‬

‫ﻣـﺎﺋـﻴـﻢ و ﻃﻔﻴـﻞ ﻣﺎﺳﺖ ﻛﻮﻧﻴﻦ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:12‬‬ ‫‪ –405‬اَﺿْﻮ‪‬ء‪ :‬روﺷﻦ ﺗﺮ‪ .‬ﺑﺎروﺷﻨﺎﻳﻲ ﺗﺮ‬ ‫‪ –406‬اﻗﻮﻳﺴﺖ‪ :‬اﻗﻮي‪ :‬ﻗﻮي ﺗﺮ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎﺗﺮ‪.‬‬ ‫‪ –407‬ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﺪ‪ :‬آﻣﺎده و ﻣﻬﻴﺎ ﻛﺮده ﺷﺪه‬

‫‪107‬‬


‫اﻳﻦ اﺣﺎﻃﻪ از ﻏﻴﺮ او ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺳﻴ‪‬ﺎرﻳﺖ و اﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ ﻣﻮاﻗﻒ و ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻫﻤﻪ ﻣﻮاﻗﻒ و ﻋﺮوج ﺑﺮ ﻓﻮق آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ از ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﺑﺮﻧﻴﺎﻳﺪ ﱄ َﻣ َﻊ‬ ‫ﺴﻌُﲏ ﻓﻴ ِﻪ َﻣ ﹶﻠﻚٌ ُﻣ ﹶﻘﺮﱠﺏٌ ﻭَﻻَﻧﹺﺒﻲﱞ ُﻣ ْﺮ َﺳﻞﹲ‪:‬‬ ‫ﷲ َﻭ ﹾﻗﺖٌ ﻻَﻳ َ‬ ‫ﺍِ‬

‫ﻧـﮕﻨـﺠـﺪ در ﻣﻘـﺎم ﱄ ﻣﻊ ﺍﷲ‬

‫ﻓـﺮﺷﺘـﻪ ﮔﺮﭼﻪ دارد ﻗﺮب درﮔﺎه‬ ‫****‬

‫آﻧﭽﻪ در ﺳﺮّ ﺳﻮﻳﺪاي ﺑﻨﻲآدم از اوﺳﺖ‬

‫ﻧﻪ ﻓﻠﻚ راﺳﺖ ﻣﻴﺴ‪‬ﺮ ﻧﻪ ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ در ﺳﻴﺮ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي ﹶﻟ ْﻮ َﺩَﻧ ْﻮﺕُ ﹶﺍْﻧ ِﻤ ﹶﻠ ﹰﺔ ﹶﻟﹶﺎ ْﺣَﺘ َﺮ ﹾﻗﺖُ ﮔﻔﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:13‬‬

‫ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﺟﻮدات ﻧﺎﻗﺼﻨﺪ و ﻗﺪر ﻣﺮﺗﺒﺔ اﻧﺴﺎن را ﻧﺪاﻧﻨﺪ و ﻟﻬﺬا ﺧﻮد را ﺧﻮاﻫﻨﺪ و ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ اﻧﺴﺎن ﻧﮕﺮدﻧﺪ اﮔﺮ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ ﻣﻲﺑﻮدﻧﺪ ﻫﻤﻪ‬ ‫ﻓﺪا ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻤﻜﺮآﻧﻬﺎ را اﻧﺴﺎن ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﻣﻨﻲ ﺟﻤﺎد را ﺑﻪ اﺳﺒﺎب آدم ﻣﻲﺳﺎزد اﮔﺮ ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﺧﻮد ﻃﺎﻟﺐ ﻣﻲ‬ ‫ﮔﺸﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﺎزِ ﺷﻜﺎر ﻣﻲداﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺷﻜﺎر ﺷﺪن ﭼﻪ درﺟﻪﻫﺎ ﺑﻬﻢ ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ ﺧﻮد ﺷﻜﺎر ﺳﻠﻄﺎن ﻣﻲﺷﺪ ﺗﺎ ﺷﻜﺎر ﻧﻤﺎﻳﺪ‪،‬‬ ‫ﷲ َﺧ ْﻴ َﺮ ﺍﻟﹾﻤﺎﻛِﺮﻳ َﻦ ﻣﻜﺮ دﻳﮕﺮان ﺑﭙﺴﺘﻲ ﺑﺮد و ﻣﻜﺮ او‬ ‫ﷲ ﻭَﺍ ُ‬ ‫و ﺳﻠﻄﺎن را ﺑﺘﺪﺑﻴﺮ و ﻣﻜﺮ در ﺷﻜﺎر ﺧﻮد ﻧﻤﻲاﻧﺪاﺧﺖ َﻭ َﻣ ﹶﻜﺮُﻭﺍ َﻭ َﻣ ﹶﻜ َﺮ ﺍ ُ‬ ‫ﺑﺨﺪاﺋﻲ ﻛﺸﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:14‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﺟﺎﻣﻊ دو ﻧﺸﺄه‪ 408‬دﻧﻴﺎ و آﺧﺮت و ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ و او‪‬ل و آﺧﺮ و ﻏﻴﺐ و ﺷﻬﺎدت و ذات و ﺻﻔﺖ و ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ و‬ ‫ﺠ َﻤ َﻊ ﺍﻟﹾﻌﺎﹶﻟ َﻢ ﰲ ﻭ ﺍ ِﺣ ٍﺪ‪ ،‬ﺗﻮ ﻳﻚ ﭼﻴﺰي وﻟﻲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰاري‪.‬‬ ‫ﺴَﺘ ْﻨ ِﻜﺮﹴ‪ ،‬ﹶﺍ ﹾﻥ َﻳ ْ‬ ‫ﷲ ﹺﺑﻤُ ْ‬ ‫وﺟﻮد و ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪ :‬ﻭَﻣﺎ َﻋﻠﹶﻲ ﺍ ِ‬ ‫و وﺟﻮد و ﺻﻔﺎت او در اﻧﺴﺎن ﺑ‪‬ﺎﻗﻮي ﻛﻤﺎل ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده و ﻣﻜﻤﻮﻧﺎت ﺧﻮد و اﺳﺘﻌﺪادات ﻣﻮاد‪ ‬ﺧﻮد را و ﻛﻤﺎﻻت و ﺻﻔﺎت‬ ‫ﺧﻮد را در اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﺟﻠﻮه داده‪:‬‬ ‫ﺑﺘﻮﺳﺖ اي ﺑﻨﺪه ﺻﺎﺣﺐ ﺳﻌﺎدت‬

‫ﻇﻬـﻮر ﻗـﺪرت و ﻋـﻠـﻢ و ارادت‬

‫ﻑ َﺭﺑﱠﻪُ ﺑﻘﻮايﺧﻮد ﭘﻲﻧﺘﻮان ﺑﺮد! ﭼﻪ ﺟﺎي ﺟﺎن ﭼﻪ‬ ‫ﺴﻪُ ﹶﻓﻘﹶﺪ َﻋ َﺮ َ‬ ‫ﻑ َﻧ ﹾﻔ َ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮت ﺣﻴﻮان اﺳﺖ اﻣﺎ ﺑﺎﻃﻦ درﻳﺎي ﺑﻲﭘﺎﻳﺎن اﺳﺖ َﻣ ْﻦ َﻋ َﺮ َ‬ ‫ﺟﺎي ﺟﺎﻧﺎن!‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:15‬‬ ‫ﻫﺮ ﺷﻲء ﻣﻈﻬﺮ اﺳﻤﻲ و ﺻﻔﺘﻲ ﻳﺎ اﺳﻤﺎﺋﻴﺴﺖ و ﺟﺎﻣﻊ ﻣﻈﻬﺮﻳ‪‬ﺖ ﺗﻤﺎم ﺻﻔﺎت ﺟﻤﺎل و ﺟﻼل و اﺳﻤﺎء‪ ‬ﻟﻄﻔﻴ‪‬ﻪ و ﻗﻬﺮﻳ‪‬ﻪ و ﺣﻘﺎﻳﻖ‬ ‫ﻋﻠﻤﻴ‪‬ﻪ و ﻛﻮﻧﻴ‪‬ﻪ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﻣﻈﻬﺮاﺳﻢ اﷲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻟﻮاء‪ 409‬ﺣﻤﺪ و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ ﻟﻮاءﺗﻤﺎم ﻧﻴﻜﻴﻬﺎ در ﺳﺎﻳﻪ او اﻓﺘﺎده و ﺑﻪ ﻫﺮ ﺻﻔﺖ درآﻣﺪه‪ ،‬ﮔﺎه ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﺷﻮد و ﮔﺎه ﻓﻠﻚ و ﮔﺎه ﺣﻴﻮان و ﮔﺎه اﻧﺴﺎن و ﮔﺎه‬ ‫ﻣﻮﺳﻲ و ﮔﺎه ﻓﺮﻋﻮن و ﮔﺎه اﺑﻠﻴﺲ و ﮔﺎه دﻳﻮ و دد‪:‬‬ ‫ﻫـﺮ ﻃﺮف ﺻﺪ ﻛﻌﺒﻪ و ﺻﺪ ﻣﻴﻜﺪه‬

‫ﻫﺴﺖ در ﻫﺮﮔﻮﺷﻪاش ﺻﺪ ﺑﺘﻜﺪه‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:16‬‬

‫ذر‪‬ه ﺑﻴﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﻨﺪه ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺮ وﺟﻪ اﺣﺴﻦ‪ ،‬و اوﺿﺢ و اﻛﻤﻞ و اﻗﻮي اﻧﺴﺎن اﺳﺖ در ﻇﺎﻫﺮ او ﺑﻨﮕﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻴﻦ و ﭘﻬﻦ‬ ‫ﺑﻴﻦ اﺳﺖ در ﺑﺎﻃﻦ او ﺑﻨﮕﺮ دورﺑﻴﻦ و ﺟﻤﻊ ﺑﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪–408‬ﻧﺸﺄ‪ :‬ﺑﻮي ﺧﻮش‬ ‫‪ –409‬ﻟﻮاء‪ :‬ﺑﻴﺮق– درﻓﺶ‬

‫‪108‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:17‬‬ ‫اﻧﺴﺎن آﻳﻨﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﻮرت ﺑﻠﻜﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺷﻴﺎء در او ﺟﻠﻮهﮔﺮ اﺳﺖ ﻧﻪ آﻳﻨﻪ ﺗﻨﮓ ﺑﻠﻜﻪ آﻳﻨﻪ ﺗﻤﺎم ﻧﻤﺎﺳﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﺧﻮاﻫﻲ از‬ ‫او درﻳﺎب‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:18‬‬

‫ﷲ‬ ‫ﺤﻖّ‪َ ،‬ﻣ ْﻦ ﺯﺍﺭَﱐ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ ﺯﺍ َﺭ ﺍ َ‬ ‫ﻱ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫آﻳﻨﻪ ﺻﻮرتﻧﻤﺎﺳﺖ اﻧﺴﺎن ﺧﺪاﻧﻤﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﻏﻴﺐ ﻧﺘﻮان رﺳﻴﺪ ﻣﮕﺮ در آﻳﻨﻪ اﻧﺴﺎن َﻣ ْﻦ ﺭَﺀﺁﱐ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﺭﹶﺃ َ‬ ‫ﰲ َﻋ ْﺮﺷِﻪ‪:‬‬ ‫ﺗﻮان ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺗﺎﺑﺎن دﻳﺪ در آب‬

‫ﭼﻮﭼﺸﻢ ﺳﺮ ﻧﺪارد ﻃﺎﻗﺖ و ﺗﺎب‬ ‫ﷲ ﻣﺎ ُﻋ ﹺﺮﻓﹾﻨﺎ‪.‬‬ ‫ﷲ َﻭﹶﻟﻮْﻻ ﺍ ُ‬ ‫ﻑﺍ ُ‬ ‫ﹶﻟﻮْﻻﻧﺎ ﻣﺎ ﻋُ ﹺﺮ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:19‬‬

‫ﷲ ﺁﺩ َﻡ ﻋَﻠﻲ ﺻُﻮ َﺭﺗِﻪ‪.‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﺻﻮرت ﻣﻘﺼﻮد و ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ در آﻳﻨﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻠﻮه ﻛﺮده َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺍ ُ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:20‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ دﻳﺪة ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و دﻳﺪه ﺻﻮرت آﻳﻨﻪ اﺳﺖ ﺧﻮد را در آﻳﻨﻪ دﻳﺪه ﺻﻮرت آﻳﻨﻪ دﻳﺪ و ﺑﺨﻮد ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ ﺑﻴﻨﻨﺪه‬ ‫ﻛﺪام اﺳﺖ؟ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬در آﻳﻨﻪ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﻫﻤﺎن اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬آﻳﻨﻪ ﻛﺪام اﺳﺖ؟ دﻳﺪه ﻋﻜﺲ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﺑﻴﻨﻨﺪه در دﻳﺪه‬ ‫ﻫﻤﺎن اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﻌﺪ‪‬د از آﻳﻨﻪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ آﻳﻨﻪ را ﺑﺮدار ﻳﻜﻲ ﻣﺎﻧﺪ و ﺑﺲ‪:‬‬ ‫ﭼﻮ ﭼﺸﻢ ﻋﻜﺲ در وي ﺷﺨﺺ ﭘﻨﻬﺎن‬

‫ﻋـﺪم آﺋـﻴﻨـﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻜﺲ و اﻧﺴـﺎن‬

‫ﲑ‪.‬‬ ‫ﺼ َﺮﻩُ َﻭَﻳ َﺪﻩُ َﻭ ﹺﺭ ْﺟ ﹶﻠﻪُ‪َ ،‬ﻭﻫُ َﻮﺍﻟﺴﱠﻤﻴ ُﻊ ﺍﹾﻟﺒَﺼ ُ‬ ‫ﺴ َﻤﻊُ َﻭَﺑ َ‬ ‫ﺖ َﺳ ْﻤ َﻌﻪُ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﺑﹺﻪ َﻳ ْ‬ ‫ﺼﺮُﻭﻥﹶ؟! ﹸﻛ ْﻨ ُ‬ ‫ﺴﻜﹸ ْﻢ ﹶﺍﻓﹶﻼﺗُ ْﺒ ِ‬ ‫دوﺋﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻭَﰲ ﹶﺍْﻧﻔﹸ ِ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:21‬‬

‫ﺲ ﹶﻛ ِﻤ ﹾﺜﻠِﻪ َﺷ ْﻲﺀٌ‪.‬‬ ‫دﻳﺪه ﺷﺪه دﻳﺪه ﻣﺜﻞ اﺳﺖ ﻧﻪ او ﺻﻮرت ﻧﻤﺎﻳﺶ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:22‬‬ ‫ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺑﻴﻦ ﻋﺒﺪ و رب‪ ‬ﺟﺎن اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ دﻳﺪه ﻫﻤﺖ ﺑﺎز ﻛﺮد و ﻣﺮﻛﺐ راه ﺷﺪ وﺻﺎل دﺳﺖ داد‪ ،‬اﺛﻨﻴﻨﻴ‪‬ﺖ ﺟﺎن و ﺗﻦ رﻓﺖ‬ ‫ﺑ‪‬ﻌﺪ ﻣﻮﻫﻮم از ﻣﻴﺎن ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﺪ ﻣﺒﺪء ﻣﻘﺼﺪ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬و ﺣﺠﺎب ﻣﻘﺼﺪ ﻫﻤﺎن ﺗﻮﺋﻴﺴﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﻮ ﻧﻬﺎن ﺷﻮ ﺗﺎ ﻛﻪ ﺣﻖ ﮔﺮدد ﻋﻴﺎن‬

‫ﺗـﺎ ﺗﻮ ﭘﻴﺪاﺋﻲ ﺧﺪا ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻬﺎن‬ ‫ُﻫ َﻮﺍﹾﻟ َﻤ ْﺒ َﺪﺀُ َﻭﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟﻤَﻌﺎ ْﺩ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:23‬‬

‫ﺱ ﺍﹾﻟﺨَﻼِﺋ ْﻖ ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻔﻮس آﻧﻬﺎ و ﻫﺮ ﺟﺎﻧﺪار را ﺑﻌﺪد ﻧﻔﺲﻫﺎ راه اﺳﺖ‬ ‫ﷲ ﹺﺑ َﻌ َﺪ ِﺩﹶﺍﻧْﻔﺎ ﹺ‬ ‫ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد را راﻫﻴﺴﺖ ﺑﺨﺪا ﻋﺪد ﺍﹶﻟ ﱡﻄﺮُﻕُ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍ ِ‬ ‫ﻫﺮ ﻧﻔﺴﻲ ﺗﺠﻠّﻲ و ﻇﻬﻮري دﻳﮕﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫راﻫﻬﺎي ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﺨﺪا ﺑﻘﺪر ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺎت آﻧﻬﺎﺳﺖ و ﻫﺮ راه ﺟﻮﺋﻴﺴﺖ ﺑﺎﻧﻬﺎر‪ ،‬و اﻧﻬﺎر ﻋﻈﻴﻤﻪ وﺻﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺪرﻳﺎ‪ ،‬و ﻫﻤﻪ ﻧﻬﺮﻫﺎ ﻛﻪ‬ ‫ﺑﻬﻢ وﺻﻞ ﺷﻮﻧﺪ درﻳﺎي ﺷﻴﺮﻳﻦ ﭘﻴﺪا ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣ‪‬ﺮَج‪ ‬اﻟْﺒ‪‬ﺤ‪‬ﺮﻳﻦِاﺳﺖ‪ ،‬و اﻧﺴﺎن اﺳﺖ آن درﻳﺎ و ﺗﻤﺎم ﺟﺪاول اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت از‬ ‫اﻳﻦ درﻳﺎ ﺻﺎدر و ﺑﻪ اﻳﻦ وارد‪:‬‬ ‫در ﺟـﻮي ﺗـﻮ ﻣﻴﺮود ﻫﻮﻳـﺪا‬

‫اي ﻗﻄﺮه ﺗﻮ ﻏﺎﻓﻠﻲ ﻛﻪ درﻳﺎ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:24‬‬

‫‪109‬‬


‫ﻛﺘﺎب ﺟﺎﻣﻊ اﻟﻬﻲ‪ ،‬و ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ادوار ﻋﻠﻤﻲ و ﻋﻴﻨﻲ‪ ،‬و ﺻﺤﻴﻔﻪ ﻣﺨﻔﻴ‪‬ﻪ ﻓﺎﻃﻤﻲ‪ ،‬و ﻣﺼﺤﻒ ﻓﺮﻗﺎﻧﻲ‪ ،‬و ﻗﺮآن ﺟﻤﻊ اﻟﺠﻤﻌﻲ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي‪ ،‬و ﺗﻮراﺓ اﻋﻴﺎﻧﻲ‪ ،‬و اﻧﺠﻴﻞ ﺟﻤﻌﻲ‪ ،‬و زﺑﻮر ﻧﻲ ﻧﺎﺋﻲ‪ ،410‬و ﺟﻔﺮ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﺠﻤﻌﻲ‪ ،‬و زﺑﺮ و ﺑﻴ‪‬ﻨﻪ ﻇﻬﺮي‪ 411‬و ﺑﻄﻨﻲ‪ ،‬و ام‪‬‬ ‫اﻟﻜﺘﺎب ﺳﺒﻊ اﻟﻤﺜﺎﻧﻲ‪ ،‬و ﻧﻘﻄﻪ ﻇﻬﻮر ﺑﺎء ﺑﻄﻮﻧﻲ ﻋﻠﻮي‪ ،‬و اﻟﻒ او‪‬ل ﻣﻨﻄﻮيِ‪ 412‬ﺑﺴﻤﻲ‪ ،‬و ﻇﻬﻮر ﻣﻴﻢ اﺣﻤﺪ اﺣﻤﺪي‪ ،‬و ﺟﻠﻮه‬ ‫ﺟﻤﺎل ﻣﻴﻢ او‪‬ل ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي‪ ،‬و ﻻم وﺳﻂ اﻟﻒ وﺳﻂ ﻻم وﺳﻂ ﻋﻠﻲ‪ ‬و وﺟﻬﻪ ﺳﺮﻳﺎن و اﺣﺎﻃﻪ ﻋﻠﻮ‪ ‬ﻋﻠﻮي‪ ،‬و ﺟﺎم ﺟﻬﺎن ﻧﻤﺎي‬ ‫رﺣﻤﺖ رﺣﻤﺎﻧﻲ و رﺣﻴﻤﻲ‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ دو ﻛﻮن را ﺟﺎﺳﺖ ﻣﻨﻢ‬

‫وان ﻗﻄﺮه ﻛﻪ ﺻﺪ ﻫﺰار درﻳﺎﺳﺖ ﻣﻨﻢ‬

‫ﺣـﺮﻓـﻲ ﻛـﻪ ﺑﻜﻨـﻪ ﺳﺮّ او ﮔﺮ ﺑﺮﺳﻲ‬

‫در وي ﻫﻤـﻪ ﻛﺘــﺎب ﭘﻴـﺪاﺳﺖ ﻣﻨﻢ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:25‬‬ ‫اﮔﺮﭼﻪ ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﻋﺒﺮت اﺳﺖ و آﻳﻨﻪ اﺳﺖ و آﻳﻪ اﺳﺖ و ﭘﻨﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﺟﻠﻲﺗﺮ آﻳﺔ ﺧﺪاﺋﻲ و ﺑﺰرﮔﺘﺮ واﻋﻆ اﻟﻬﻲ اﻧﺴﺎن‬ ‫ﺠﻬّﺎ ﹺﻝ ﻓﹶﺎ ْﺟَﺘَﻨ ْﺒﺘُﻪُ ﭘﺲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﻛﻞّ اوﺳﺖ و ﺗﺬﻛﺮه‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻴﻜﺎن و ﺧﻴ‪‬ﺮﻳﻦ ﺑﻈﻬﻮر ﭘﻨﺪ دﻫﻨﺪ و ﺑﺪان و اﺷﺮار ﺑﻪ ﺑﻄﻮن َﺭﹶﺃْﻳﺖُ َﺟ ْﻬ ﹶﻞ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫و ذﻛﺮي و ذﻛﺮ و ﻋﺒﺮت اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:26‬‬

‫ﺕ را ﻧﻈﺮﻛﻨﻲ و ﺟﻤﻌﻴ‪‬ﺖ درﺟﺎت ﺑﺎ اﻓﺮاد‪ ‬رﻓﻴﻊ را ﺑﺒﻴﻨﻲ ﺑﻴﻨﻲ ﻣﻘﺎم رﻓﻌﺖ و ﻋﻠﻮ‪ ‬اﻧﺴﺎن را؛ رﻣﺰ رﻓﻴﻊ اﻟﺪ‪‬رﺟﺎﺗﻲ‬ ‫اﮔﺮ ﺭﻓﻴ ُﻊ ﺍﻟﺪﱠﺭَﺟﺎ ْ‬ ‫ﻛﻪ ﺣﻖ ﮔﻔﺖ ﺑﻮد ﺷﺮح ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻋﺸﻖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﻘﺎم دﻳﮕﺮ اﺳﺖ رﻓﻴﻊ اﺳﺖ ﻧﻪ رﻓﻴﻊ اﻟﺪ‪‬رﺟﻪ ﭼﻪ ﺟﺎي رﻓﻴﻊ اﻟﺪ‪‬رﺟﺎت‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:27‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ آﻳﻨﻪ ﺻﻮرت ﻧﻤﺎ ﺷﺪ اﻣﺎ ﻛﺪر و زﻧﮕﺎري ﺑﻮد اﻧﺴﺎن ﺟﻼء‪ ‬اوﮔﺸﺖ و ﻧﻤﺎﻳﺶ داد‪ ،‬و ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻲدﺳﺖ و ﭘﺎ ﺑﻮد اﻧﺴﺎن دﺳﺖ‬ ‫و ﻗﺪرت و ﻋﻴﻦ اوﮔﺸﺖ‪ ،‬و از ﺧﻮد ﺑﻲﺧﺒﺮ ﺑﻮد اﻧﺴﺎن ﺟﺎن و زﺑﺎن او ﺷﺪ و ﻣﺮده ﺑﻮد و اﻧﺴﺎن ﺣﻴﺎت او ﺷﺪ‪ ،‬و ﻧﺎدان و ﻣﺠﺒﻮر‬ ‫ﺑﻮد اﻧﺴﺎن ﻋﻠﻢ او و اﺧﺘﻴﺎر او ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اوﺳﺖ ﺻﻔﺎي ﻋﺎﻟﻢ و اوﺳﺖ ﺟﻼء و اوﺳﺖ وﻓﺎء و اوﺳﺖ ﺣﺴﻦ و اوﺳﺖ ﺟﻤﺎل و‬ ‫اوﺳﺖ ﺑﻬﺎء و اوﺳﺖ ﻛﻤﺎل و اوﺳﺖ داﻧﺎﺋﻲ و اوﺳﺖ ﺑﻴﻨﺎﺋﻲ و اوﺳﺖ ﺳﻤﻊ و اوﺳﺖ ﺑﺼﺮ ﻋﺎﻟﻢ و اوﺳﺖ ﺣﻴﺎت و اوﺳﺖ‬ ‫ﻗﺪرت و اوﺳﺖ ﺑﻴﺎن و اوﺳﺖ ﻛﻼم و اوﺳﺖ ﻛﺘﺎب و اوﺳﺖ ﺧﺒﺮ و اوﺳﺖ اﺛﺮ و اوﺳﺖ ﻧﻮر و اوﺳﺖ ﻇﻬﻮر و اوﺳﺖ ﻣﺮآت‬ ‫و اوﺳﺖ ﺻﻮرت آﻳﻨﻪ و اوﺳﺖ دﻳﺪه ﺻﻮرت و اوﺳﺖ ﻣﺮدﻣﻚ دﻳﺪه‪ ،‬او ﻧﻮر اﺳﺖ او ذﻛﺮ اﺳﺖ او ﺗﺬﻛﺮه اﺳﺖ ﭘﺲ او‬ ‫ﺳﺒﻴﻞ اﺳﺖ و ﺻﺮاط اﺳﺖ و ﻣﻄﻠﻊ اﻟﻔﺠﺮ اﺳﺖ و ﻣﻐﺮب اﺳﺖ و ﻣﺸﺮق اﺳﺖ و آﻳﻪ اﺳﺖ و اﺳﻢ اﺳﺖ و ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ و ﻣﻈﻬﺮ‬ ‫اﺳﺖ و ﺟﺎﻣﻊ اﺳﺖ و ﻣﺠﻤﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺠﻤﻊ اﻟﺒﺤﺮﻳﻦ و ﻗﺎب ﻗﻮﺳﻴﻦ و اﺻﻐﺮ ﺳﻨﺘﻴﻦ و ﻣﺠﻤﻊ اﻟﻨﻮرﻳﻦ و ﻫﻴﻜﻞ ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻮرت و‬ ‫ﻏﻴﺐ و اﺳﻢ اﻋﻈﻢ و اﺳﻤﺎء‪ ‬ﺣ‪‬ﺴﻨﻲ اﺳﺖ و ﻣﺠﻤﻊ اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎﺗﺴﺖ و در ﻗﺮآن ﻫﺮ ﺟﺎ ﻟﻔﻆ اﷲ اﺳﺖ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﻪ ﻋﻠﻲ )ع( و‬ ‫ﺵ ﹶﺍﻧَﺎ‬ ‫ﻁ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﹾﻤﻴﺰﺍ ﹶﻥ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﻨﱠ ْﻬ ُﺮ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﹾﻟﻜﹸﻮﺛﹶﺮ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﹾﻟ َﻌ ْﺮ ُ‬ ‫اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﺮوﺋﻲ اﷲ اﺳﺖ و ﺑﺮوﺋﻲ ﻋﻠﻲ )ع( اﺳﺖ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﺼﱢﺮﺍ ﹸ‬ ‫ﺍﹾﻟ ﹸﻜﺮْﺳﻲ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﹼ ِﺬ ﹾﻛﺮُ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﻨﱡﻮ ُﺭ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﹾﻟﹶﺎﻭﱠﻝﹸ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﹾﺎ ِﺧﺮُ ﹶﺍﻧَﺎ ﺍﻟﻈﹼﺎ ِﻫﺮُﹶﺍﻧَﺎﺍﹾﻟﺒَﺎ ِﻃ ْﻦ‪:‬‬ ‫ﻋﻠﻲ ﺻـﺮاط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻋﻠﻲ ﺟﻨـﺎن ﻋﻠﻲ ﺟﺤﻴﻢ‬ ‫ﻋﻠﻲ رﺟﺎ ﻋﻠﻲ اﺳﺖ ﺑﻴﻢ ﻋﻠﻲ اﺳﺖ ﻳﻮم ﻣﺤﺸﺮا‬

‫‪ –410‬ﻧﺎﺋﻲ‪ :‬ﻧﻲ زﻧﻨﺪه‬ ‫‪ –411‬ﻇﻬﺮي‪ :‬ﺑﻄﻨﻲ‬ ‫‪ –412‬ﻣﻨﻄﻮي‪ :‬ﻧﻮر دﻳﺪه ﺷﺪه‬

‫‪110‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:28‬‬ ‫ﮔﻮﻫﺮ ﮔﺮاﻧﺒﻬﺎي ﺟﺎﻧﻲ را در ﻣﺸﺮق و ﻣﻐﺮب و ﻳﻤﻴﻦ و ﻳﺴﺎر و ﻓﻮق و ﺗﺤﺖ و زﻣﻴﻦ و آﺳﻤﺎن و ﻣﻠﻜﻮت ﻋﻠﻴﺎ و ﺳﻔﻠﻲ ﻣﺠﻮ؛‬ ‫در ﺧﻮد ﺑﻄﻠﺐ ﻫﺮ آﻧﭽﻪ ﺧﻮاﻫﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺋﻲ‪.‬‬ ‫ا‪‬ﻧﱠﻪ‪ ‬ﻻﻳ‪‬ﻮﺟ‪‬ﺪ‪ ‬اﻟْﻌ‪‬ﻠْﻢ‪ ‬ا‪‬ﻻّﻫﻴﻬ‪‬ﻨﺎ‪ ،‬و‪‬اَﺷﺎرا‪‬ﻟﻲ ﺻ‪‬ﺪ‪‬رِه د‪‬ر‪ ‬دراﻳﻦ ﺻﺪف اﺳﺖ و ﻣﺮد دراﻳﻦ ﮔﺮد اﺳﺖ و ﺟﻤﺎل در زﻳﺮاﻳﻦ ﻧﻘﺎب و‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﺎﺑﺎن در اﻳﻦ ﺣﺠﺎب اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﻮد را دوﺳﺖ دار و ﻋﺎﺷﻖ ﺑﺎش ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪة ﻣﺤﺒﻮﺑﻲ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:29‬‬ ‫ﺑﺎ دﺷﻤﻦ و دوﺳﺖ اﺣﺴﺎن ﻧﻤﺎ ﻛﻪ ﺟﻠﻮه ﻣﻘﺼﻮد و ﻇﻬﻮر ﺻﻨﻊ دوﺳﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:30‬‬ ‫‪413‬‬

‫‪414‬‬

‫ﻣﺎده اﻧﺴﺎن ﻧﻄﻔﻪ اﺳﺖ و ﻧﻄﻔﻪ ﺟﻮﻫﺮ ﺧﻮن و ﺧﻮن ﺟﻮﻫﺮ ﻛﻴﻤﻮس و ﻛﻴﻠﻮس و آن ﺟﻮﻫﺮﮔﻮﺷﺖ ﺣﻴﻮان و آن ﺟﻮﻫﺮ‬ ‫ﮔﻴﺎه و ﮔﻴﺎه ﺟﻮﻫﺮ ﮔ‪‬ﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ از آب و ﺧﺎك اﺳﺖ ﻛﻪ اﺳﻔﻞ اﺳﺖ َﻭﹶﻟ ﹶﻘ ْﺪ َﺧ ﹶﻠ ﹾﻘﻨَﺎ ﺍﹾﻟِﺎﻧْﺴﺎ ﹶﻥ ِﻣ ْﻦ ﺳُﻼﹶﻟ ٍﺔ ِﻣ ْﻦ ﻃﲔﹴ‪َ ،‬ﺑ َﺪ َﺀ َﺧ ﹾﻠ َﻖ ﺍﹾﻟِﺎﻧْﺴﺎ ﹶﻥ‬ ‫ﲔ‪.‬‬ ‫ﺴ ﹶﻠﻪُﰲ ﻗﹶﺮﺍ ﹴﺭﻣَﻜ ﹴ‬ ‫ﲔ ﹸﺛﻢﱠ َﺟ َﻌ ﹶﻞ َﻧ ْ‬ ‫ِﻣ ْﻦ ﻃ ﹴ‬

‫اﻧﺴﺎن ﻫﻤﻪ اﻧﺴﺎن و آدم ﻫﻤﻪ آدم اﺳﺖ‪ ،‬و اﺑﻮاﻟﺒﺸﺮ ﻛﻨﻴﻪ آدم اﺳﺖ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ او راﺳﺖ ﻫﺮ ﺑﺸﺮ ﻣﻦ ﻃﻴﻦ اﺳﺖ َﻭ ِﻣ ْﻦ ﻧُ ﹾﻄ ﹶﻔ ٍﻪ َﻭ َﻋ ﹶﻠ ﹶﻘ ٍﺔ‬ ‫ﲔ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻣﺠﺮّد‬ ‫ﺏ َﻭ ِﻣ ْﻦﻣﺎ ٍﺀ ﻣَﻬ ﹴ‬ ‫ﲔﻻ ﹺﺯ ﹴ‬ ‫ﲔ َﻭﺳُﻼﻟﹶﺔ اﺳﺖ ﻣﺴﺠﻮد ﻣﻠﻚ و ﻫﻤﺎن ﻣﺴﺠﻮد ﻣﻠﻚ ِﻣ ْﻦﻃ ﹴ‬ ‫ﻫﻤﺎن اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ِﻣ ْﻦﻃ ﹴ‬ ‫ﻏﻴﺒﻲ اﺳﻴﺮ ﺳﺠﺪه اﻳﻦ ﺑﺸﺮ ﺧﺎﻛﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن در ﺟﻮاب ﺳﺠﺪه ﻧﻜﺮدن اﻳﻦ را ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﻛﻪ آدم اﺑﻮاﻟﺒﺸﺮ را از ﺳﻼﻟﻪ ﻃﻴﻦ و ﺟﻮﻫﺮ زﻣﻴﻦﺧﻠﻖ ﻓﺮﻣﻮدي و ﻣﺮا از ﻧﺎر! ﺑﻠﻲ‬ ‫ﺸ ﹾﺄﻧﺎ ُﻩ َﺧﻠﹾﻘﹰﺎﺁﺧَﺮ ﻛﻪ‬ ‫ﺨﺖُ ﻓﻴ ِﻪ ِﻣ ْﻦ ﺭُﻭﺣﻲ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﮔﺸﺖ اﻳﻦ ﻃﻴﻦ ﻣﺎﻳﻪ ﺟﺎن ﺷﺪﹸﺛﻢﱠ ﹶﺍْﻧ َ‬ ‫آب و ﺧﺎك ﺷﺮاﻓﺖ ذاﺗﻲ ﻧﺪاﺷﺖ َﻧ ﹶﻔ ْ‬ ‫ﲔ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‪ ،‬اﺣﺴﻨﻴ‪‬ﺖ ﺑﻪ ﺗﻦ و ﺟﺎﻧﺴﺖ ﭘﺲ اﺣﺴﻦ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺑﻘﻮامِ اﻧﺴﺎﻧﺴﺖ ﻧﻪ ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﺴﻦُ ﺍﻟﹾﺨﺎِﻟﻘ ْ‬ ‫ﷲ ﹶﺍ ْﺣ َ‬ ‫ﻣﺴﻮ‪‬ي‪ 415‬ﺷﺪ ﹶﻓﺘَﺒﺎ َﺭ َﻙ ﺍ ُ‬ ‫ﲔ ﻧﺒﻮدي‪ ،‬ﭘﺲ ِﺍﻻﱠ ﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ ﺁﻣﻨﻮﺍ در آورﻧﺪه ﺟﺎن اﺳﺖ از وﺑﺎل‪ 416‬ﺧﺴﺮان‪.‬‬ ‫ﺑﻨﻴﺎن‪ ،‬اﮔﺮﻧﻪ َﺭ َﺩﺩْﻧﺎﻩُ ﹶﺍ ْﺳ ﹶﻔ ﹶﻞ ﺳﺎﻓِﻠ ْ‬

‫‪417‬‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:31‬‬ ‫ﺧﻮد را ﻧﻴﻚ ﺑﺸﻨﺎس ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﻴ‪‬ﺖ و اﺣﺴﻨﻴ‪‬ﺖ ﺧﺎﻟﻘﻴ‪‬ﺖ او ﺑﺘﻮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:32‬‬ ‫ﺑﻈﻬﻮرآدم ﺟﺎن و ﻋﻘﻞ و ﻧﻄﻖ در اﻳﻦ ﺧﻠﻘﺖ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺗﻤﺎم ﺳﺠﺪه ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺗﻤﺎم ﻗﻮا اﻃﺎﻋﺖ ورزﻳﺪﻧﺪ و ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪﻧﺪ‪،‬‬ ‫آدم را ﺑﺠﺰ واﻫﻤﻪ ﻛﻪ ﺑﺮوز ﺷﻴﻄﺎن اﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻐﻴﺮ ﻛﻪ در دل اﻧﺴﺎن ﭘﺲ از ﺧﻮردن ﺣﻮ‪‬ا ﺟﺎ ﮔﺮﻓﺖ و ﺧﻮد را ﻛﺎرﻛﻦ‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﺎ ﻫﺮﻛﺲ ﻫﻤﺰاد ﮔﺸﺖ و ﻣﺘﻮﻟّﺪ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ دﺷﻤﻦ ﺟﺎﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺧﻮد را دوﺳﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ واﻧﻤﻮد ﻧﻤﻮد و ﻣﻠﻚ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:33‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﻮر آﻓﺘﺎب در ﺑﻴﻦ ﻫﻮا ﮔﺮﻣﻲ ﻧﺪارد و ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﻣﻲﺷﻮد و ﻋﻜﺲ ﻧﻮراﻧﻲ و ﺣﺎر‪ ‬ﺑﺮﻣﻲﮔﺮداﻧﺪ ﻛﻪ از‬ ‫او ﻧﻔﻮذ ﻧﺪارد‪،‬ﻫﻜﺬا ﻧﻮر ﺣﻘﻴﻘﻲ آﻓﺘﺎب وﺟﻮد در ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﻣﺠﺮّده ﻛﻪ ﻣﺼﻔّﻲ اﺳﺖ از ﻣﺎد‪‬ه‪ ،‬اﻳﺴﺖ ﻧﻨﻤﻮد و ﻇﻬﻮري‬ ‫‪–413‬ﻛﻴﻤﻮس‪ :‬ﻏﺬا در ﻣﻌﺪه ﻗﺒﻞ از آﻧﻜﻪ ﺧﻮن ﮔﺮدد‬ ‫‪ –414‬ﻛﻴﻠﻮس‪ :‬ﭘﺨﺘﻪ و رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ و اﺻﻄﻼح اﻃﺒﺎ اوﻟﻴﻦ ﻃﺒﺨﻲ را ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻏﺬا در ﻣﻌﺪه ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫‪ –415‬ﻣﺴﻮ‪‬ي‪ :‬ﻫﻤﻮار ﺑﺮاﺑﺮ ﻛﺮده ﺷﺪه‬ ‫‪ –416‬وﺑﺎل‪ :‬دﺷﻮاري‬ ‫‪ –417‬ﺧﺴﺮان‪ :‬زﻳﺎن ﻛﺮدن‬

‫‪111‬‬


‫ﻧﻔﺮﻣﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ ﻛﻪ زﻣﻴﻦ اﺳﺖ و ﺧﺎك ﭘﺴﺖ اﺳﺖ و ﻃﻴﻨﺖ ﻣﺎد‪‬ه اﺳﺖ و ﻣﻬﻴﻦ‪ 418‬ﺷﺪه از آن آﺑﺴﺖ رﺳﻴﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺷﺪ و ﻋﻜﺲ اﻧﺪاﺧﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﻋﻜﺲ ﺑﻠّﻮره ﻛﻪ ﭘﺸﺖ او ﻛﺪر و ﺗﺎرﻳﻚ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ وراء ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ ﻫﻴﻮﻟﻲ و ﻋﺪم و‬ ‫ﻇﻠﻤﺖ اﺳﺖ و ﻧﻮر آﻓﺘﺎب ﺟﺎن و ﻧﻄﻖ و ادراك ﻧﻴﺰ ﺑﻪ آﻳﻨﻪ ﻗﻮاي ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ و ﻗﻮاي ﻣﻨﻄﺒﻌﻪ در ﺗﻦ و ﺑﺪن رﺳﻴﺪ ﺧﻮد را ﺟﻤﻊ‬ ‫ﻧﻤﻮد و ﺑﻘﻮ‪‬ت ﻇﺎﻫﺮﮔﺮدﻳﺪ در ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ ﻣﺜﺎل ﻧﻮراﻧﻲ و ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ‪ ،‬در ﺻﻐﻴﺮ ادراك و واﻫﻤﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺸﺖ اﮔﺮ ﻣﻄﻴﻊ ﻋﻘﻞ ﺷﺪ‬ ‫ﻣ‪‬ﻠَﻚ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﺑﻨﻔﺲ ﮔﺮوﻳﺪ واﻫﻤﻪ و ﺷﻴﻄﺎن ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬ﻫﺮ دو ﻣﺠﺮّد و ﻣﺤﻴﻄﻨﺪ ﭼﻮن ﻋﻜﺲ ﻧﻮراﻧﻲ ﺳﻘﻒ از ﺑﻠّﻮره و‬ ‫ﻋﻜﺲ ﻧﺎري زﻳﺮآن ﻛﻪ ﻣﻲﺳﻮزاﻧﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﺧﻮد آﻓﺘﺎب ﭘﻨﺒﻪ را آﺗﺶ ﻧﺰﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:34‬‬ ‫ﻋﻜﺲ اﺳﻤﺎء و ﺻﻔﺎت از آﻳﻨﻪ آدم ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ ﻣﻼﺋﻜﻪ ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ او را دﻳﺪﻧﺪ و اﺣﺎﻃﻪ اﺳﻤﻲ او را داﻧﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﺳﺠﺪه ﻧﻤﻮدﻧﺪ‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن در زﻳﺮ ﺻﻮرت ﻧﺎري ﺧﻮد را دﻳﺪ ﻋﻜﺲ ﻧﻮري را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻨﻤﻮد ﺧﻮد را ﺑﺮﺗﺮﺷﻤﺮد‪.‬‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن در آﻳﻨﻪ آدم ﺻﻮرت ﺧﻮد را دﻳﺪ زﺷﺘﻲ را از آﻳﻨﻪ ﮔﻤﺎن ﻛﺮد و ﺗﻤﺮّد ﻧﻤﻮد و آدم را در آﻳﻨﻪ ﺧﻮد دﻳﺪ اﺳﺘﻜﺒﺎر ﻧﻤﻮد‪،‬‬ ‫و آن ﻛﺒﺮﻳﺎء رداء‪ ‬ﺣﻖّﺑﻮد و ﺣﻖّ آدم ﺑﻮد ﺷﻴﻄﺎن ﻣﻨﺎزﻋﻪ ﻛﺮد ﺧﻮد را ﻧﻮر ﭘﻨﺪاﺷﺖ و از ﻧﻮر ﺧﺪا اﻋﺮاض ﻛﺮد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬ ‫ﺧﺮاﺑﻴﻬﺎي ﺷﻴﻄﺎن اﻧﺴﺎن ﺻﻮرت ﻧﻴﺰ از اﻳﻦ ﭘﻨﺪار اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺣﺠﺎب ﻇﻠﻤﺖ او را ﺑﻬﺘﺮ از ﻧﻮر‬

‫ﻛﺲ ﻛﻮ اﻓﺘﺪ از درﮔﺎه ﺣﻖ دور‬

‫ز ﻧﻮر اﺑﻠﻴﺲ ﻣﻠﻌﻮن اﺑﺪ ﺷﺪ‬

‫ﻛﻪ آدم را ز ﻇﻠﻤﺖ ﺻﺪ ﻣﺪد ﺷﺪ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:35‬‬

‫آب ﻇﻬﻮر ﺣﻴﺎﺗﺴﺖ و ﺣﻴﺎت ﺑﺨﺶ ﺟﺎﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻫﻴﭻ ﮔﻴﺎه ﺑﻲ آب ﻧﺮوﻳﺪ و ﻫﻴﭻ ﺣﻴﻮان ﺑﺪون آب زﻳﺴﺖ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ ﻣﺒﺪء‪ ‬ﻫﻤﻪ از آب‬ ‫اﺳﺖ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﹾﻤﺎ ِﺀ ﹸﻛ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ َﺣﻲﱞ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ او را ﺷﺮاﻓﺎت اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻮا و ﻧﺎر را ﻫﻢ ﺷﺮاﻓﺖ اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﺧﺎك اﺷﺮف اﺳﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﻛﻞّ اﺳﺖ ﻣﺪار ﺗﻤﺎم اﺳﺖ ﺑﺴﺒﺐ‬ ‫ﺧﺎك ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺎرﻛﻨﻨﺪ ﺣﺮارت آﻓﺘﺎب ﻫﻮا را ﮔﺮم ﻧﻜﻨﺪ ﻣﮕﺮ ﺑﻌﺪ از ﺗﺎﺑﻴﺪن ﺑﻪ زﻣﻴﻦ و اﻧﻌﻜﺎس ﺷﻌﺎع ﺑﺎ آﻧﻜﻪ او‬ ‫اﻟﻄﻒ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺮوز آﺛﺎر ﻛﻮاﻛﺐ در ﺧﺎك اﺳﺖ و روﺋﻴﺪن ﻣﻌﺎدن در ﺧﺎك اﺳﺖ ﻧﺒﺎﺗﺎت از ﺧﺎك ﺳﺮ درآورﻧﺪ و‬ ‫ﺣﻴﻮاﻧﺎت از ﺧﺎك ﺣﺮﻛﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺟﺎن و ﻫﻮش و ﻋﻠﻢ و ﻗﺪرت از ﺧﺎك ﺑﺮﺧﻴﺰد‪:‬‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺠﺰ ﺧﺎك ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻈﻬﺮِ ﻛﻞ‬

‫ﺧﺎك ﺷﻮ ﺧﺎك ﺗـﺎ ﺑـﺮوﻳﺪ ﮔُﻞ‬

‫اﺳﺘﻌﺪاد و ﺗﺮﻗّﻲ در ﺧﺎك اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﮕﺎﻫﺪارﻧﺪه ﻧﻮر وﺟﻮد و ﻋﻜﺲ دﻫﻨﺪه ﻣﺜﺎﻟَﻴ‪‬ﻦ‪ 419‬و ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻫﻨﺪة ﻛﻮﻧﻴﻦ و ﻣﻤﻠﻜﺖ رﺣﻤﺎن‬ ‫و ﺟﻮﻻﻧﮕﺎه ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﺷﻴﻄﺎن و داراي ﻗﻮي و ﺟﻨﻮد و ﺣﺸﻢ زاﻳﻨﺪه و ﻣﺎدر ﺑﻨﻲ ﻧﻮع آدم ﺧﺎك اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:36‬‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن دﻳﺪﻛﻪ ﻧﺎر اﺷﻴﺎ را ﺟﻨﺲ ﺧﻮد ﻛﻨﺪ و ﻧﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﻧﺎر ﺟﻨﺲ ﺧﻮد ﻛﻨﺪ اﻣﺎ ﺧﻮد ﺟﻨﺲ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺷﻮد و از ﺧﺎك ﻫﺮ دو‬ ‫ﺑﺮآﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺎر ﺻﻔﺎ و اﺣﺮاق‪ 420‬دارد ﺧﺎك ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺧﺎﻛﻲ ﻣﻨﺒﻊ ﻧﺎر و ﻧﻮر و ﻣﻈﻬ‪‬ﺮِ ﺣﻮر و ﻗﺼﻮر اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺎر در ﺟﻬﺖ ﻋﻠﻮ اﺳﺖ و‬

‫‪ –418‬ﻣﻬﻴﻦ‪ :‬ﺳﺴﺖ و ﺿﻌﻴﻒ‬ ‫‪ –419‬ﻣﺜﺎﻟﻲ‪ :‬ﻣﻨﺴﻮب اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل‪.‬‬ ‫‪ –420‬اﺣﺮاق‪ :‬ﺳﻮﺧﺘﻦ‬

‫‪112‬‬


‫ﺣﺮﻛﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺧﺎك در ﺳﻔﻞ اﺳﺖ و ﺑﺮ اﻓﻼك ﺑﺮآﻳﺪ‪ ،‬از ﻛﺠﺎﺳﺖ؟ و درﻛﺠﺎ ﺑﻮد؟ ﻋﺪم ﻣﻮﺟﻮد ﻧﮕﺮدد ﭘﺲ ﺧﺎك ﻫﻮش‬ ‫ﺑﻮد‪:‬‬ ‫ﻫـﺰاران آدم اﻧﺪر وي ﻫﻮﻳﺪاﺳﺖ‬

‫ﺑﻬﺮ ﺟﺰوي ز ﺧﺎك ار ﺑﻨﮕﺮي راﺳﺖ‬

‫از ﻫﺰاران ﺣﺮﻛﺎت اﻓﻼك و دوراﻧﻬﺎي ﻛﻮاﻛﺐ و اﻣﻼك و ﻫﻴﺠﺎﻧﻬﺎي رﻳﺎح و اﻣﻄﺎر ﻳﻚ ذر‪‬ه ﺧﺎك ﺗﻪ ﻧﺸﻴﻦ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺗﺎ از‬ ‫ﻫﺰاران ﺟﺰو از ﺧﺎك داﻧﻪاي ﺑﻈﻬﻮر رﺳﺪ و ﮔﻴﺎه ﺷﻮد و ﺧﻮراك ﺣﻴﻮان ﺷﻮد‪ ،‬و از ﻫﺰار ﺣﻴﻮان ﻳﻜﻲ اﻧﺴﺎن و از ﻫﺰار اﻧﺴﺎن‬ ‫ﻳﻜﻲ ﺑﺎ اﻳﻤﺎن‪ ،‬و از ﻫﺰار ﺑﺎ اﻳﻤﺎن ﻳﻜﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﻴﺎن و از ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﻋﻴﺎن ﻳﻜﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد رﺳﺪ و ﻣﺴﺠﻮد ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﮔﺮدد و‬ ‫ﻗﺮب ﺣﻖّ ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ از ﻏﻴﺮ ﺧﺎك ﺑﺮﻧﻴﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:37‬‬

‫ﻣﺎد‪‬ه ﺑﺸﺮ ﺧﺎك و آب و ﻧﻄﻔﻪ ﻧﺎﭘﺎك اﺳﺖ ﹶﺍﻭﱠﻟﹸﻪُ ُﻧ ﹾﻄ ﹶﻔﺔﹲ ﹶﻗ ِﺬ َﺭﻩٌ ﻭَﺁ ِﺧﺮُﺓ ﺟﻴ ﹶﻔﺔﹲ ﹶﻗ ِﺬ َﺭﻩٌ َﻭﺍﹶﻭ َﺳﻄﹸﻪُ ﺣﺎ ِﻣﻞﹸ ﺍﹾﻟ َﻌ ِﺬ َﺭﻩُ ﭘﺲ ﺷﺮاﻓﺖ ﺑﻪ ﺗﺸﺮﻳﻒ‬ ‫روﺣﻲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ آدم ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻲ روح اﷲ ﮔﻔﺘﻲ دﻳﮕﺮ ﭼﻴﺰي ﻧﻤﺎﻧﺪﻛﻪ ﻧﮕﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﻲ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:38‬‬ ‫ﺗﻦ آدم را ﻧﻈﺮ ﻧﻨﻤﺎ ﺑﻠﻜﻪ روﺣﻲ را ���ﺒﻴﻦ ﻛﻪ از ﻣﻘﺎم اﻧﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﺣﻖ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻘﺎم ﻳﺎء ﻣﺘﻜﻠّﻢ ﺷﺪه ﺑﻪ ﺳﺒﺐ وﺳﻮﺳﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻓﺮﻳﺐ‬ ‫ﻧﺎﺟﻨﺲ اﺑﻠﻴﺲ را ﻛﻪ از ﻃﺮف ﻳﺴﺎر ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺳﺖ ﺧﻮرد و ﺷﻴﻄﺎن را در ﺻﺪر ﺧﻮد ﺟﺎ داد‪ ،‬و ﺑﺨﻨّﺎﺳﻲ‪ 421‬آن ﻧﺎن ﻣﻤﻠﻜﺖ‬ ‫دﻧﻴﺎ را ﺧﻮرد و ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻓﺮاق ﺟﻨّﺖ ﮔﺮدﻳﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﻤﻴﺮ دﻧﻴﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺎ در اﻳﻦ ﺗﻦ ﻧﮋاد ﻧﻤﻮد و دو ﺟﻨﺒﺔ ﻛﺎﻣﻠﺔ ﺧﻮد را ﺑﺴﺒﺐ‬ ‫ﺷﻬﻮت و ﻏﻀﺐ ﻳﻜﺴﺮﮔﺮﻓﺘﺎر ﭼﺎه و زﻧﺪان ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻛﻪ او ﺑﺴﺒﺐ آن دو ﺑﻪ اوج ﻓﻠﻚ اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﻋﺮوج ﻧﻤﻮد‪ ،‬و آﻧﻬﺎ ﺑﻪ‬ ‫ﺷﺌﺎﻣﺖ او ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺳﺤﺮﻫﺎي ﺧﻴﺎل و ﻛﺸﺎﻛﺸﻬﺎي دﻧﺒﺎل ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻌﻲ ﻛﻦ ﻛﻪ ﺟﺎ را وﺳﻴﻊ ﻧﻤﺎﺋﻲ و ﻧﻮراﻧﻲ ﮔﺮدي ﺗﺎ‬ ‫ﻳﻮﺳﻒ روﺣﻲ را از ﺗﻚ ﭼﺎه ﻫﻴﻮﻟﻲ از دﺳﺖ اﻋﺪاء ﺑﺮادر ﺻﻮرت و ﮔﺮﻓﺘﺎري ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺧﻼص ﻧﻤﺎﺋﻲ و ﺑﻪ ﻋﺰﻳﺰ ﻣﺼﺮ‬ ‫ﺠﻨﱠﻪُ ﻛﻪ ﺛﻤﻦ ﺑﺨﺲ اﺳﺖ درﻳﺎﺑﻲ ﺗﺎ ﻳﻮﺳﻒ ﺧﻮد ﻋﺰﻳﺰ ﻣﺼﺮ ﮔﺮدد و ﺑﻨﮕﺎﻫﻲ ﻋﺎﻟﻢ را ﺑﺨﺮد و‬ ‫ﻫﺪاﻳﺘﺶ ﺑﻔﺮوﺷﻲ‪َ ،‬ﻭﹺﺑﹶﺎﻥﱠ ﹶﻟﻬُﻢُ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫در آﺧﺮﺗﻤﺎم آﻧﻬﺎ ﻧﻌﻢ ﺟﻤﺎل ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻣﺘﻨﻌ‪‬ﻤﻴﻦ ﻋﺮﺿﻪ داردﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺳﺠﺪه ﻛﻨﻨﺪ و در ﻧﻮر ﻣﺤﻮ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻫﻴﭻ ﻗﻮ‪‬ه ﻣﮕﺮ‬ ‫آﻧﻜﻪ ﺳﺎﺟﺪ ﻧﻮر و ﻏﺮق ﻇﻬﻮرﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:39‬‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن ﻣﺠﺮّد ﺷﺪ و در ﻋﺪاد‪ 422‬ﻣ‪‬ﻠَﻚ آﻣﺪ اﻣﺎ ﻣﻠﻚ ﻧﺒﻮد و ذاﺗﺎ ًﻣﺘﻤﺮّد و ﺟﻨﺲ اﺳﺘﻜﺒﺎر و ﻋﺪم اﻧﻘﻴﺎد‪ 423‬ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:40‬‬ ‫ﺗﻦ اﻧﺴﺎن ﭼﻮن ﻣﺰرع آﺧﺮﺗﺴﺖ و ﻧﺸﺄه اوﻟﻲ اﺳﺖ و ﻣﻬﺒﻂ‪ 424‬وﺣﻲ و ﻣﻨﺰلِ ﻣ‪‬ﻠَﻚ و ﻣ‪‬ﺠ‪‬ﻼي ﺳﺒﺤﺎن و ﻣﺨﺘﻠَﻒ‪ 425‬ﻣﻼﺋﻜﻪ‬ ‫رﺣﻤﺎن و ﻣﺮﻛﺐ ﻋﺮوج ﺑﻪ آﺳﻤﺎن اﺳﺖ اﺷﺮف از ﺟﻬﺎن و ﻗﻠﺐ ﻋﺎﻟﻢ اﻣﻜﺎن و ﻧﺘﻴﺠﻪ دوران اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ و ﺳﺮﺑﻠﻨﺪي‬ ‫ﺧﺎص‪ ‬او راﺳﺖ و ﺗﺠﺮّد ﺑﺪن و ﺟﻤﺎل و اﺛﻨﻴﻨﻴ‪‬ﺖ‪ 426‬اﻋﻀﺎء ﻣﺨﺘﺺ اوﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ –421‬ﺧﻨﺎس‪ :‬ﺷﻴﻄﺎن‬ ‫‪ –422‬ﻋﺪاد‪ :‬ﻫﻤﺘﺎ‬ ‫‪ –423‬اﻧﻘﻴﺎد‪ :‬ﮔﺮدن دادن‬ ‫‪ –424‬ﻣﻬﺒﻂ‪ :‬ﺟﺎي ﻓﺮود آﻣﺪن‬ ‫‪ –425‬ﻣﺨﺘﻠَﻒ‪ :‬اﺧﺘﻼف ﻛﺮده ﺷﺪه‬ ‫‪ –426‬اﺛﻨﻴﻨﻴ‪‬ﺖ‪ :‬دوﮔﺎﻧﮕﻲ‬

‫‪113‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:41‬‬ ‫ﺧﻠﻘﺖ ﻇﻬﻮرِ ﻛﻤﺎﻻت‪ ‬ﻣﺒﺪﺋﻴﺴﺖ ﺧﺎﻟﻖ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺒﺪﺋﻴﺴﺖ اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﻇﻬﻮر ﻛﻤﺎﻻت ﻣﻌﺎدي و اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﻣﻌﺎدﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:42‬‬ ‫اﻣﺎﻧﺖ ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ را ﺳﻤﺎوات و ارض ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮدارﻧﺪ و ﻫﺮﻳﻚ اﺳﻤﻲ ﺧﺎص را ﻣﻈﻬﺮ ﺷﺪﻧﺪ و ﻛﺎري ﺧﺎص در ﭘﻴﺶ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎر وﻻﻳﺖ را اﻧﺴﺎن ﻛﺸﻴﺪ ﻇﻠﻮم‪ 427‬ﺑﻮد زﻳﺮا ﻛﻪ آﺋﻴﻨﻪ ﺗﺎ ﺧﻠﻒ‪ 428‬آن ﺗﺎرﻳﻚ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻋﻜﺲ ﻧﻴﻨﺪازد‪.‬‬ ‫زﻣﻴﻦ ﻛﻪ ﻋﺪم را در ﺧﻠﻒ ﻧﻬﺎد و اﺧﺘﻼف ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ ﻧﻤﻮد ﻧﻮر ﺣﻘﻴﻘﻲ و ﻋﻠﻢ را ﺟﻠﻮه داد ﺿﻮء اﺧﺘﻼط ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ‬ ‫ﻒ َﻣﺪﱠ ﺍﻟ ِﻈّ ﹶﻞ‪.‬‬ ‫ﻚ ﹶﻛ ْﻴ َ‬ ‫اﺳﺖ ﺑﻴﻦ ﺿﺪ‪‬ﻳﻦ وﺟﻮدي و ﻋﺪﻣﻲ اﺧﺘﻼط ﻣﺤﺎل اﺳﺖ و ﺟﻬﻞ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﺠﺰ اﻣﺎﻧﺖ ﺣﻖ ﹶﺍﹶﻟ ْﻢ َﺗ َﺮ ﺍِﱄ َﺭﺑﱢ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:43‬‬ ‫ﺧﻮاﺳﺖ ﻇﻠﻮﻣﻲ و ﺟﻬﻮﻟﻲ ﻃﺒﻴﻌﺖ را از ﺧﻮد ﺑﺮدارد زﻳﺮ ﺑﺎر ﻧﻮر رﻓﺖ ﺗﺎ از ﻋﺎﻟﻢ ﻇﻠﻮﻣﻲ و ﺟﻬﻮﻟﻲ‪ 429‬ﺧﻼص ﺷﺪ و از ﻇﻠﻤﺖ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﻮر و از ﺟﻬﻞ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ آﻣﺪ‪ ،‬ﺑﺎر اﻣﺎﻧﺖ را از دوش آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻮر ﺳﻤﺎوات و ارض ﺷﺪ ﻫﻤﻪ ﺗﺎرﻳﻚ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‬ ‫ﺽ َﻣﹶﺜﻞﹸ ﻧُﻮﺭﹺﻩ ﹶﻛ ِﻤﺸْﻜﻮ ٍﺓ‪.‬‬ ‫ﺕ ﻭَﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ﹺ‬ ‫ﹶﺍﷲُ ﻧُﻮ ُﺭ ﺍﻟﺴﱠﻤﻮﺍ ِ‬ ‫ﻫﻤﮕﻲ ﺧﻮد را دﻳﺪﻧﺪ ﺳﺮﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪﻧﺪ اﻧﺴﺎن ﭘﺴﺘﻲ ﺧﻮد را ﺑﻨﻈﺮ آورد و ﻇﻠﻤﺖ و ﺟﻬﻞ ذاﺗﻲ را و ﭼﺎرق و ﭘﻮﺳﺘﻴﻦ را از دوش‬ ‫ﺑﻴﻨﺪاﺧﺖ ﺣﺎﻣﻞ ﻧﻮر وﻻﻳﺖ ﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﻗﺮﻋﻪ ﻓﺎل ﺑﻨـﺎم ﻣﻦ ﺑﻴﭽﺎره زدﻧﺪ‬

‫آﺳﻤﺎن ﺑﺎر اﻣﺎﻧﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ ﻛﺸﻴﺪ‬

‫ﻣﻨﺎزﻋﻪ‪ 430‬ﻧﻨﻤﻮد در ﻛﺒﺮﻳﺎء ﺣﻖ ﻋﻮرات‪ 431‬ﻣﺴﺘﻮره‪ 432‬ﺣﺸﺮ ﮔﺸﺖ ﻫﻤﻪ ﺑﻲﻧﻮر و ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﻧﻮر ﻇﺎﻫﺮي ﮔﺸﺘﻨﺪ و ﻧﻮر ﻇﺎﻫﺮﺟﺎن‬ ‫را روﺷﻦ ﻧﮕﺮداﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﺴﺎن ﻧﻮري داد ﻛﻪ ﺗﻤﺎم زﻣﻴﻦﻫﺎ و آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ و ﻫﻤﻪ ﻋﻮاﻟﻢ را در ﺧﻮد دﻳﺪ اﮔﺮ ﻋﺠﻮﻟﻲ ﻧﻜﺮدي‬ ‫ﻧﻮرﻣﺸﻜﻮﺓ و زﺟﺎﺟﻪ را اﻧﺪاﺧﺘﻪ ﺑﻲﭘﺮده ﻇﺎﻫﺮﮔﺸﺘﻲ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:44‬‬

‫آﻓﺘﺎب ﻣﻈﻬﺮ ﻧﻮر اﺳﺖ از وراء ﻫﻔﺘﺎد ﺣ‪‬ﻠّﻪ‪ 433‬و ﻣﺸﻜﻮﺓ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده اﮔﺮ ﺑﻲﭘﺮده ﺑﻮدي ﻫﻤﻪ را ﺳﻮزاﻧﺪي و ﻣﻨﺪك ﮔﺸﺘﻲ‬ ‫ﻀ َﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻣ ُﺮ ﺻﺎدق آﻣﺪي‪ ،‬اﮔﺮ ﺟﻤﺎل ﻧﻮر ﻇﻬﻮر ﻧﻤﺎﻳﺪ زﻣﻴﻨﻬﺎ ﻣﻨﺪك‪ 434‬و ﻛﻮاﻛﺐ ﻣﻨﺸﻖّ و ارض ﻣﻨﻮ‪‬ر ﮔﺮدد و ﺳﻤﺎوات و‬ ‫َﻭﹶﻟﻘﹸ ِ‬ ‫ارض ﻣﺒﺪ‪‬ل ﮔﺮدد‪ ،‬و اﻧﺴﺎن اﻣﺎﻧﺖ را ﺑﺮداﺷﺖ و ﻧﻮر در وﺳﻂ اﻟﺴ‪‬ﻤﺎء‪ ‬او ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺸﺖ ﺳﺎﻳﻪ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﻻ َﺷﺮْﻗﻴﱠ ٍﺔ ﻭَﻻ ﹶﻏﺮْﺑﻴﱠ ٍﺔ ﻳَﻜﺎﺩُ َﺯْﻳﺘُﻬﺎ‬ ‫ﻳُﻀﻲ ُﺀ‪ ،‬ﻇﻠﻢ ﺑﺮ ﻧﻔﺲ ﺧﻮد ﻧﻤﻮد و او را در اﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺧﺎك ﻧﮕﺬاﺷﺖ و دل را در ﻋﻠﻢ ﺷﻴﻄﻨﺖ ﻧﮕﺬاﺷﺖ و در ﻣﻘﺎم ﻋ‪‬ﻤﻲ و‬ ‫ﺟﻬﻞ و ﺣﻴﺮت و ﻫ‪‬ﻴ‪‬ﻤﺎن‪ 435‬رب‪ ‬اﻧﺪاﺧﺖ و ﻋﺎﻗﺒﺖ را ﻧﺪاﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺧﻮد را درﻣﻲﺑﺎزد اﻳﻦ ﺑﺎر َﻋ َﺮﺿْﻨﺎ ﺑﻮد اﻳﻦ اﻣﺎﻧﺖ ﺧﺪا ﺑﻮد در‬

‫‪ –427‬ﻇﻠﻮم‪ :‬ﺑﺴﻴﺎر ﻇﺎﻟﻢ )و ﺻﻴﻐﻪ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ از ﻇﻠﻢ(‬ ‫‪ –428‬ﺧَﻠَﻒ‪ :‬ﭘﺸﺖ‬ ‫‪ –429‬ﺟﻬﻮل‪ :‬ﻧﺎدان‬ ‫‪ –430‬ﻣﻨﺎزﻋﻪ‪ :‬ﻣﺨﺎﺻﻤﻪ‬ ‫‪ –431‬ﻋﻮرات‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋﻮرة‪ :‬ﻛﺎر زﺷﺖ‬ ‫‪ –432‬ﻣﺴﺘﻮره‪ :‬ﭘﻮﺷﻴﺪه‬ ‫‪ –433‬ﺣ‪‬ﻠّﻪ‪ :‬ردا‬ ‫‪ –434‬ﻣﻨﺪك‪ :‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺎﻧﺪه و ﺧﺴﺘﻪ وﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ –435‬ﻫ‪‬ﻴ‪‬ﻤﺎن‪ :‬ﻋﺎﺷﻖ ﮔﺮدﻳﺪن و ﺷﻴﻔﺘﻪ ﺷﺪن از ﻋﺸﻖ و رﻓﺘﻦ ﺑﺮ ﻏﻴﺮ اراده و ﻣﺮاد‬

‫‪114‬‬


‫ﻣﺸﻜﻮﺓ ﻋﺒﺪ ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺸﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:45‬‬

‫رﺑﻮﺑﻴ‪‬ﺖ از ﻋﺒﺪﻳ‪‬ﺖ‪ ،‬ﻋﺒﺪﻳ‪‬ﺖ از ﻣﺼﺒﺎح ﻋﺒﻮدﻳ‪‬ﺖ‪ ،‬ﻋﺒﻮدﻳ‪‬ﺖ از ﻧﻮر ﻋﺒﺎدت ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮ از ﻣﺸﻜﻮﺓ ﻋﺒﺪ اﺳﺖ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد‪ .‬اﻧﺴﺎن‬ ‫ﻋﺒﺪ ﺷﺪ ﺧﻮد را ﮔﻢ ﻛﺮد ﻧﻮر ﺧﺪا ﺷﺪ ﭘﺮواﻧﻪوار ﻇﻠﻮم و ﺟﻬﻮل ﮔﺸﺖ و ﭘﺮ و ﺑﺎل ﺗﻦ و ﻧﻔﺲ را ﺳﻮزاﻧﻴﺪ‪.‬‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:46‬‬ ‫ﻣﺄﻣﻮر ﺑﻪ اﻣﺮي درﺟﺎﺋﻲ اﮔﺮ ﺻﺪ اﻣﺮ دﻳﮕﺮ را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ و ﻣﻘﺼﻮد را ﺑﻪ اﻧﺠﺎم ﻧﺮﺳﺎﻧﺪ ﻛﺎري ﻧﻜﺮده‪ ،‬و از ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮدﻛﺎري و‬ ‫ﺻﻔﺘﻲ و ﻛﻤﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻇﻬﻮر ﻣﻲرﺳﺪ؛ آﻓﺘﺎب روﺷﻦ ﻛﻨﺪ و ﻧﻮر دﻫﺪ و ﻣﻴﻮهﻫﺎ را ﺑﭙﺰاﻧﺪ و ﺳﺮدي را ﺑﺮدارد و ﻟﻌﻞ و ﻳﺎﻗﻮت‬ ‫ﺑﭙﺮوراﻧﺪ و ﺳﺒﺰه را ﺑﺮوﻳﺎﻧﺪ و ﻣﺎد‪‬ه اﻣﻄﺎر را ﺑﻪ ﻫﻴﺠﺎن آورد و ﺳﺎل و ﻣﺎه و روز ﺑﺸﻤﺎرد و راهﻫﺎ را ﺑﻨﻤﺎﻳﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﻟﻄﻴﻔﻪ ﺳﻴ‪‬ﺎره‬ ‫اﻧﺴﺎﻧﻴﻪ را در ﺑﻐﻞ ﻧﺪارد‪.‬‬ ‫و ﻟﻄﺎﻳﻒ‪ ‬ﺗﻤﺎم ذر‪‬ات را اﻧﺴﺎن داراﺳﺖ و ﻋﻼوه از ﻛﻞّ دو ﺟﻨﺒﻪ ﻧﻔﺲ را ﻛﻪ ﻋﻘﻞ ﻋﻤﻠﻲ و ﻧﻈﺮﻳﺴﺖ ﻛﻪ از آﻧﻬﺎ ﻣﻌﺮﻓﺔ ﺍﷲ آﻳﺪ‬ ‫و ﻋﻠﻢ و ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ آن دو ﺑﺎل ﺑﺮ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮآﻳﺪ و از ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﺟﻮدات ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺑﺮاي ﺧﺪﻣﺖ ﺧﻮد دارد‪ ،‬و آن دو ﻫﺮﻳﻚ‬ ‫ﻗﺪر ﺧﻮد را ﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ و ﭼﻮن اﻋﻀﺎء و ﻗﻮاي ﺑﺪن ﻫﻴﭻ ﻳﻚ از ﮔﻠﻴﻢ ﺧﻮد ﭘﺎ دراز ﻧﻨﻤﻮدﻧﺪ ﻻ ِﻋ ﹾﻠ َﻢ ﻟﹶﻨﺎ ِﺍﻻﹼ ﻣﺎ َﻋﻠﱠ ْﻤﺘَﻨﺎﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ آدم‬ ‫ﺧﺎﻛﻲ ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻨﺪ آﻳﻨﻪ ﺳﺮاﭘﺎ ﻧﻤﺎ دﻳﺪﻧﺪ ﻫﻤﻪ ﺧﻮد را در او دﻳﺪﻧﺪ و ﺧﺎك را ﺳﺮﺑﻠﻨﺪ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺷَﺠ‪‬ﺮة زﻳﺘﻮﻧﻪاي ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺘﻪ دﻳﺪﻧﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﺗﻤﺎم را درﺑﺎﺧﺘﻪ و ﻇﻠﻮم ﺷﺪه و در ﻏﺮب ﻣﺴﻜﻦ ﻧﮕﺰﻳﺪه‪ ،‬و ﺟﻬﻮل ﮔﺸﺘﻪ و ﺧﻮد را ﻣﺴﺘﻐﺮق ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﻓﻨﺎ ﻧﻤﻮده و در‬ ‫ﲔ ﻓﺮﻳﺎد ﺑﺮآورد ﺑﺎ آﻧﻜﻪ‪،‬‬ ‫ﷲ َﺭﺏﱡ ﺍﻟﹾﻌﺎﻟﹶﻤ ْ‬ ‫ﺷﺮق ﺗﻮﻗﻒ ﻧﻨﻤﻮده ﻧُﻮﺭٌ ﻋَﻠﻲ ﻧُﻮ ﹴﺭ ﺷﺪه‪ ،‬ﻧﻮﺭٌ ﻋﻠﻲ ﻧﻮﺭ از درﺧﺖ ﻃﻮر ﻧﺎرﮔﺸﺖ َﻭِﺍﻧّﻲ ﹶﺍﻧَﺎ ُ‬ ‫ﻣﺎ ﺳﻤﻴﻌﻴﻢ و ﺑﺼﻴﺮﻳﻢ و ﺧﻮﺷﻴﻢ‪ ،‬در ﻣﻘﺎم اﺳﻤﺎﺋﻬﻢ ﺑﻠﻨﺪ داﺷﺘﻨﺪ ﻫﻤﻪ اﻗﺮار ﺑﻌﺠﺰ ﺧﻮد ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻛﻤﺮ ﺑﺨﺪﻣﺖ اﻧﺴﺎن ﺑﺴﺘﻨﺪ و‬ ‫ﺳﺠﺪه او را ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:47‬‬ ‫دل اﻧﺴﺎن آﺋﻴﻨﻪ ﺟﻬﺎن ﻧﻤﺎﺳﺖ‪:‬‬ ‫دل ﻣـﺮد ﺧـﺪا آﺋﻴﻨﻪ ﮔﻴﺘﻲ ﻧﻤـﺎ آﻣﺪ‬

‫ﺗﺠـﻠّﻲ ﮔﺎه اﻧـﻮار ﺟﻤـﺎل ﻛﺒﺮﻳﺎ آﻣﺪ‬

‫اﮔﺮﺧﻮاﻫﻲ ﻛﻪ اﻧﻮار ﺟﻤﺎل ﻛﺒﺮﻳﺎ ﺑﻴﻨﻲ‬

‫ﺟﻤﺎﻟﺶ در رخ ﻣﺮد ﺧﺪا ﺟﻠﻮهﻧﻤﺎ آﻣﺪ‬

‫دل‪ ،‬دﻳﺪة اﻧﺴﺎن و ﺑﺼﻴﺮت‪ ‬ﺟﺎن اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﺘﻦ ﮔﺮاﻳﺪ از راه دﻳﺪه ﺑﺒﻴﻨﺪ و از ﮔﻮش ﺑﺸﻨﻮد و ﺑﻪ ﻟﻤﺲ از ﻋﺎﻟﻢ ﺧﺒﺮﮔﻴﺮد و ﺑﻪ‬ ‫اﻋﻀﺎء ﻋﺎﻟﻤﻲ را داﻳﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﺨﻮد ﭘﺮدازد ﻣﺜﺎﻟﻲ ﭼﻮن ﻧﻬﺮ ﺟﺎري روان ﺳﺎزد‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻪ اوج ﭘﺮواز ﻛﻨﺪ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰﮔﺮدد‬ ‫و ﺑﻪ درﻳﺎي وﺣﺪت و ﺳﻌﺎدت ﻏﺮق ﺷﻮد و ﺑﺘﻤﺎم اﺳﻤﺎء‪ ‬اﻟﻬﻲ ﻣﺘﺴﻤ‪‬ﻲ‪ 436‬ﺷﻮد و ﻣﻈﻬﺮ ﺗﻤﺎم اﻧﻮار ﮔﺮدد‪:‬‬ ‫ﻣﺎ ﻣﺮاﻳﺎي‪ 437‬ذات ﺧﻼّﻗﻴﻢ‬

‫ﺟﻠﻮهﮔﺮ ز اﻧﻔﺲ وز آﻓﺎﻗﻴﻢ‬

‫ﻣﺘﺴﻤ‪‬ﻲ ﺑﺎﺣﺴﻦ اﻻﺳﻤﺎء‬

‫ﻣﺘﺨـﻠّﻖ ﺑﺤﺴﻦ اﺧﻼﻗﻴﻢ‬ ‫ﺳﻴﻨﻪ ﻣـﺎﺳﺖ ﻣﺨﺰن اﺳﺮار‬

‫ﺟﺒﻬﻪ ﻣﺎﺳﺖ ﻣﻄﻠﻊ اﻧـﻮار‬

‫و دل اﻧﺴﺎن ﻣﻈﻬﺮ ﺗﻤﺎم رﺣﻤﺎن اﺳﺖ و ﻣﺴﺘﻮاي ﺟﺎن و ﻋﺮش و ﻣﺤﻴﻂ اﻳﻦ ﺑﻨﻴﺎن اﺳﺖ و دل ﻣﺆﻣﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪا و دل ﻋﺎرف‬ ‫ﻋﺮش ﺧﺪاﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ –436‬ﻣﺘﺴﻤ‪‬ﻲ‪ :‬ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﻮﻧﺪه‬ ‫‪ –437‬ﻣﺮاﻳﺎ‪ :‬رﮔﻬﺎ ﻛﻪ از ﺷﻴﺮ ﭘﺮ ﺷﻮد و رﻳﺰد‪.‬‬

‫‪115‬‬


‫ﻛﻌﺒﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ اﻧﺴﺎن و ﻛﻌﺒﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻐﻴﺮ دل اﺳﺖ‪ ،‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ دﻋﺎء َﻭ ﹶﻃﻬّ ْﺮ َﺑﻴْﱵ ﻧﻤﻮد و ﺑﻴﺘﻲ ﺧﺎﻧﻪ دل اوﺳﺖ و ﺭﹺﺟﺎﻝﹲ ﻻُﺗﻠﹾﻬﻴ ﹺﻬ ْﻢ را‬ ‫ﷲ ﹶﺍ ﹾﻥ ﺗُ ْﺮ ﹶﻓ َﻊ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ ﻣﺼﺤﻒ ﻛﻼم ﺧﺪاﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺗﻔﺴﻴﺮ ُﺑﻴُﻮﺕٌ ﹶﺍ ِﺫ ﹶﻥ ﺍ ُ‬ ‫ﻳـﺎر در ﺧـﺎﻧـﻪ دﻟﻢ ﻋﺎﻛﻒ‬

‫‪438‬‬

‫دل ﺑـﻮد ﻛﻌﺒﻪ ﻋﺎﺷﻘﺎن آواز‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:48‬‬

‫ﷲ ﺍﻟﺒﺎﻗﻲ ﻛﻪ ﹶﺍْﻳﻨَﻤﺎ ُﺗ َﻮﻟﱠﻮْﺍ‬ ‫دل زﺟﺎﺟﻪ‪ 439‬ﻧﻮر اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻣﺸﻜﻮة ﺻﺪر ﻧﻤﺎﻳﺶ دارد و از ﺷﺠﺮه َﺯْﻳﺘُﻮَﻧ ٍﺔﻻ َﺷﺮْﻗﻴﱠ ٍﺔﻭَﻻ ﹶﻏﺮْﺑﻴﱠ ٍﺔ َﺑ ﹾﻞ َﻭ ْﺟﻪُ ﺍ ِ‬ ‫ﷲ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﹶﻓﹶﺜﻢﱠ َﻭ ْﺟﻪُ ﺍ ِ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:49‬‬

‫ﻧﻮر زﻳﺘﻮﻧﻲ ﻋﻠﻮي از ﻣﺸﻜﻮﺓ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻓﺎﻃﻤﻲ ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ زﺟﺎﺟﻪ و ﻣﺼﺒﺎح اﺳﻤﺎء و اﻋﻴﺎن در ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﺮده و ﺳﻤﺎوات و‬

‫ارض ﺷﺪه‪ .‬ﻧﻮر وﻻﻳﺖ از ﻣﺼﺒﺎح و زﺟﺎﺟﺔ ﻧﺒ‪‬ﻮت و رﺳﺎﻟﺖ و از ﭼﺮاغ ﻧﺒ‪‬ﻮت و رﺳﺎﻟﺖ در ﻣﺼﺒﺎح و زﺟﺎﺟﺔ ﺟﺎن ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ‬ ‫)ص( و ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( در ﻣﺸﻜﻮﺓ ﺻﺪورآﻧﻬﺎ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده و آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ را روﺷﻦ ﻧﻤﻮده‪.‬��� ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:50‬‬

‫ﻧﻮر وﺟﻮد از ﻣﺼﺒﺎح اﺳﻤﺎء در زﺟﺎﺟﻪ اﻋﻴﺎن در ﻣﺸﻜﻮﺓ ﻇﻬﻮر ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺸﺘﻪ‪ ،‬و ﻧﻮر ﻣﺸﻴ‪‬ﺖ از ﻣﺼﺒﺎح ﻋﻘﻞ در زﺟﺎﺟﻪ ﻧﻔﺲ در‬

‫ﻣﺸﻜﻮﺓ ﻣﺜﺎل و ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻊ ﻇﺎﻫﺮﮔﺸﺘﻪ و ﻧﻮر ﺣﻘﻴﻘﺖ ذات از ﻣﺼﺒﺎح ﺻﻔﺎت در زﺟﺎﺟﻪ آﺳﻤﺎن و ﻣﺸﻜﻮﺓ ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻋﻴﺎن اﻋﺪام‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ ﮔﺸﺘﻪ و ﺑﻨﻮر ﺧﻮد آﻧﻬﺎ راﻣﺴﻤﻲ‪‬ﻧﻤﻮده و در ﻗﺒﺎل ﺧﻮد اﻧﺪاﺧﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:51‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﮔﻮﻫﺮ ﻳﮕﺎﻧﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮد ﺑﺮ ﻣﺼﺒﺎح و زﺟﺎﺟﻪ از دل ﺑﺮوز ﻛﺮد و ﺟﻤﻌﻴ‪‬ﺖ ﺟﺎﻧﻲ را در ﺗﻔﺮﻗﻪ ﺗﻔﺼﻴﻞ ﺻﺪري‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﻤﻮد‪:‬‬ ‫دﻫﺮ ﭼﻮن ﺑﺎغ و ﺷﺠﺮ ﭼﺮخ و ﺛﻤﺮ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‬ ‫ﺟﺒﻬﻪاش آﻳﻪ ﻧﻮر اﺳﺖ و رﺧﺶ ﺳﺒﻊ ﻣﺜﺎن‬

‫‪440‬‬

‫ﺑـﺎﻏﺒـﺎن ﺣﻀﺮت ﺧﻼق ﻋﻠﻲ‪ ‬اﻟﺸّﺎن اﺳﺖ‬ ‫ﺟﺎﻧﺶ ﻗﺮآن ﻋﻈﻴﻢ اﺳﺖ و دﻟﺶ ﻓﺮﻗﺎن اﺳﺖ‬

‫و اﻳﻦ ﮔﻮﻫﺮﮔﺮاﻧﺒﻬﺎ ﺑﺮ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺧﻮد ﻇﻠﻢ ﻧﻤﻮد و او را ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺣﺠﺐ اوﻫﺎم ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت و وادي ﺟﻬﻞ ﻛﺜﺮات اﻧﺪاﺧﺖ ﻛﻪ از آن‬ ‫راه ﻛﻪ آﻣﺪه ﺑﺮﻧﮕﺮدد‪ ،‬ﭘﺲ داراﺋﻲ ﻫﻤﻪ را ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻫﻤﻪ را در ﺑﻴﺪاء‪ 441‬ﻧﺪاري اﻧﺪاﺧﺘﻪ و ﻫﻤﻪ را ﺑﺨﻮد ﻛﺸﺎﻧﻴﺪه‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:52‬‬ ‫ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ ﺣﻴﻮان ﺑﻪ اراده و ادراك اﺳﺖ و اراده ﺑﻪ ﺧﻴﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﻴﻮان ﻣﺎد‪‬ه اﺳﺖ و ادراك ﻛﺎﻣﻞ در اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﻴﺘﺎز‬ ‫اﻧﺴﺎن ﺑﻨﻄﻖ اﺳﺖ ﺣﻴﺎت ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﻣﺎد‪‬ه اﺳﺖ‪ ،‬و ﺣﺮف و ﺻﻮت واﺳﻄﻪ ﻧﻄﻘﻨﺪ و ﺧﻮد آن ﺗﻤﻮ‪‬ﺟﺎت و ﺣﺮﻛﺎت ﻏﻴﺮﻗﺎر‪‬ه اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﻧﻴﺴﺖ اﻧﺴﺎن ﻣﮕﺮ اﻧﺪﻳﺸﻪ و اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻣﺤﻞّ او دل اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ دل اﻧﺴﺎن اﺷﺮف اﻳﻦ ﺑﻨﻴﺎن و ﻧﺘﻴﺠﻪ دوراﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:53‬‬

‫ﺨَﺒﺮﹺ‪ ،‬ﹶﻗ ﹾﻠﺐُ ﺍﹾﻟﻤُ ْﺆ ِﻣ ﹺﻦ ﻣِﺮﺍﺕُ ﺍﷲِ‪ ،‬ﻭَﺍﹾﻟﻤُﺆ ِﻣ ُﻦ‬ ‫دل اﻧﺴﺎن اﮔﺮ ﻣﺼﻔّﻲ ﺷﺪ آﻳﻨﻪ ﺟﻤﺎل ذات اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ آﻳﻨﻪ دﻟﻬﺎي دﻳﮕﺮ ﺷﻮد ﻓِﻲ ﺍﹾﻟ َ‬

‫‪ –438‬ﻋﺎﻛﻒ‪ :‬ﮔﻮﺷﻪ ﮔﻴﺮﻧﺪه‬ ‫‪ –439‬زﺟﺎﺟﻪ‪ :‬ﭘﻴﺎﻟﻪ ﺑﻠﻮر‬ ‫‪ –440‬ﺳﺒﻊ ﻣﺜﺎن‪ :‬ﺳﻮره ﻓﺎﺗﺤﻪ اﺳﺖ ﺑﺪان ﺟﻬﺖ ﻛﻪ ﻫﻔﺖ آﻳﻪ اﺳﺖ ‪ .‬ﻳﺎ ﻫﻔﺖ ﺳﻮره ﻃﻮال از ﺑﻘﺮه ﺗﺎ ﺗﻮﺑﻪ‬ ‫‪ –441‬ﺑ‪‬ﻴﺪاء‪ :‬ﺑﻴﺎﺑﺎن‬

‫‪116‬‬


‫ﷲ و آن ﻛﺲ ﻛﻪ ﺻﺎﺣﺐ اﻳﻦ دل ﻧﮕﺸﺖ در ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ ﻣﺎﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ را ﺗﻤﺎم ﻧﻤﻮد‬ ‫ﻣِﺮﺍﺕُ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْﻮ ِﻣﻦُ‪ ،‬ﻭَﺍﹾﻟﻤُ ْﺆ ِﻣﻦُ ِﺍ ْﺳﻢٌ ِﻣ ْﻦ ﹶﺍﺳْﻤﺎﺀِﺍ ِ‬ ‫ﺿﻞﱠ ﮔﺮدﻳﺪ‪:‬‬ ‫و ﹶﺍ َ‬ ‫اﻫﻞ دل ﺷﻮ ﻳﺎ ﻛﻪ ﺑﻨﺪه اﻫﻞ دل‬

‫و رﻧﻪ ﻫﻤﭽﻮن ﺧﺮ ﻓﺮو ﻣﺎﻧﻲ ﺑﮕﻞ‬

‫ﺣﻖ ﻫﻤﻴﮕﻮﻳﺪ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻓﻲ اﻟﻤﺜﻞ‬

‫ﻫﻤﭽﻮ ﮔﺎوﻧﺪ و ﭼﻮﺧﺮ ﺑﻞ ﻫﻢ ﺍﺿّﻞ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:54‬‬ ‫ﺟﺎن ﮔﺮداﻧﻨﺪه دوران و ﻣﻈﻬﺮ ﻗﻮاي ﺟﺎن ﺟﺎن اﻧﺴﺎن و ﻣﻈﻬﺮ ﺟﺎن اﻧﺴﺎن دل اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﻄﺐ و ﻣﺪار ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫آﺳﻤﺎن ﭼﻮن آس‪ 442‬و ﺟﺎﻧﺶ ﻗﻄﺐ ﻛﺎﻣﻞ آﻣﺪه‬ ‫ﻗـﻠﺐ ﻋﺎﻟﻢ ﺟـﺎن ﭘـﺎك ﺻـﺎﺣﺐ دل آﻣﺪه‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:55‬‬ ‫ﺣﻖّ ﻣﺠﺮّد‪ ‬ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ و ﺟﺎن ﻛﻪ ﻣﺠﺮّد اﺳﺖ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣ‪‬ﺠﻼي آن ﺷﻮد ﻧﻪ ﻏﻴﺮ آن‪ ،‬و ﺟﺎﻧﻬﺎ ﻫﺮﻳﻚ ﻣﺤﺪود اﺳﺖ و ﻣﻨﻄﺒﻊ‪ ،‬و‬ ‫ﺟﺎن ﺟﺎﻣﻊ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ و ﺣﻖ در ﺟﺎ و در ﻣﺤﺪود ﻧﮕﻨﺠﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻈﻬﺮ و ﻣﺄوي و ﻣﺤﻞّ او ﺟﺰ در دل اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﺟﺎن‬ ‫اوﺳﺖ ﻧﮕﻨﺠﺪ‪:‬‬ ‫درﺣﻘﻴﻘﺖ دان ﺷﻮد دل ﺟﺎم ﺟﻢ‬

‫ﻣﻴﻨﻤﺎﻳﺪ اﻧﺪر آن ﻫﺮ ﺑﻴﺶ و ﻛﻢ‬

‫دل ﺑـﻮد ﻣﺮآت ذات ذواﻟﺠـﻼل‬

‫در دل ﺻﺎﻓﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺣﻖ ﺟﻤﺎل‬

‫ﺣـﻖ ﻧـﮕﻨﺠﺪ در زﻣﻴﻦ و آﺳﻤﺎن‬

‫در دل ﻣﺆﻣﻦ ﺑﮕﻨﺠﺪ اﻳﻦ ﺑﺪان‬ ‫ﻣﻈﻬﺮ ﺷﺄﻧﺶ ﻛﻤﺎ ﻫﻲ دل ﺑﻮد‬

‫ﻣـﻈﻬـﺮ ﺷـﺄن اﻟﻬـﻲ دل ﺑـﻮد‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:56‬‬

‫دل اﻧﺴﺎن ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺮﻛﺰ ﭘﺮﮔﺎر و ﻣﻈﻬﺮ وﺣﺪت ﻛﺮدﮔﺎر اﺳﺖ و ﻣﻘﺼﻮد از دواﻳﺮ ﻣﺮﻛﺰ اﺳﺖ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺮﻛﺰ ﺑﺼﻮرت ﻣﺤﻴﻂ‬ ‫ﺑﺮآﻣﺪه‪:‬‬ ‫ﻋﺮش اﺳﺖ ﻣﺤﻴﻂ و ﻣﺮﻛﺰش دل‬

‫ﮔَـﺮ دل ﻧﺒـﻮد زﮔ‪‬ﻞ ﭼﻪ ﺣﺎﺻﻞ‬

‫دل ﻣﺤﻴﻂ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻫﻤ‪‬ﺖ ﻧﮕﺎه ﻛﻦ و ﻫﻤﻪ را در درون او ﺑﻴﺎب‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:57‬‬ ‫دل اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺷﺮﻗﻴ‪‬ﺔ روﺣﻴﻪ ﺑﻲﺟﻨﻮد اﺳﺖ و ﻧﻪ ﻏﺮﺑﻴ‪‬ﻪ ﺟﺴﺪﻳ‪‬ﻪ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﺻﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺖ ﻣ‪‬ﺴﻠ‪‬ﻢ اﺳﺖ ﻻﻳﻬﻮدﻳ‪‬ﻪ اﺳﺖ‬ ‫و ﻻﻧﺼﺮاﻧﻴ‪‬ﻪ ﺑﻞ ﺣﻨﻴﻒ‪ 443‬اﺳﺖ و ﻗﻴ‪‬ﻢ ﺑﺪون ﻋ‪‬ﻮ‪‬ج‪ 444‬اﻓﺮاط و ﺗﻔﺮﻳﻂ‪ ،‬و ﭘﻮﺳﺖ ﺑﻲ ﻣﻐﺰ ﺑﺎﻃﻞ و ﻣﻐﺰ ﺑﻲ ﭘﻮﺳﺖ ﮔﻨﺪﻳﺪه ﺷﻮد و‬ ‫ﻣﻐﺰ در ﭘﻮﺳﺖ ﺑﻜﻤﺎل رﺳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ دل ﻛﺎﻣﻞ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﺠﺮة زﻳﺘﻮﻧﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳ‪‬ﻪ اﺳﺖ و ﺟﺎﻣﻊ وﺣﺪت و ﻛﺜﺮت و ﺟﺬب و‬ ‫ﺳﻠﻮك اﺳﺖ ﻻﺷَﺮﻗﻴﱠ ٍﺔ َﻭ ﻻ ﹶﻏﺮْﺑﻴﱠ ٍﺔ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ در ﭘﺮدهء ﻣﺸﻜﻮﺓ‪ 445‬ﺻﺪر از ﻣﺼﺒﺎح‪ 446‬ﻗﻠﺐ از زﺟﺎﺟﻪ‪ 447‬روح از ﻧﻮر ﻋﻘﻞ ﺗﺮاوش‬ ‫‪ –442‬آس‪ :‬دو ﺳﻨﮓ ﻣﺪو‪‬ر و ﻣﺴﻄﺢ ﻛﻪ ﻏﻼّت را ﺑﺎ آن آرد ﻛﻨﻨﺪ اﮔﺮ ﺑﻪ ﻗﻮة آب ﺣﺮﻛﺖ ﻛﻨﺪ آﺳﻴﺎب و اﮔﺮ ﺑﺎ دﺳﺖ ﺑﮕﺮداﻧﻨﺪ دﺳﺘﺎس ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﺷﺨﺺ ﺳﺮﮔﺮدان ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد‬ ‫‪ –443‬ﺣﻨﻴﻒ‪ :‬ﻣﺎﻳﻞ از ﻫﺮ دﻳﻦ ﺑﺎﻃﻞ ﺑﺴﻮي دﻳﻦ اﺳﻼم ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮ آن‬ ‫‪ –444‬ﻋ‪‬ﻮ‪‬ج‪ :‬ﻣﺎﻳﻞ ﮔﺮدﻳﺪن‬ ‫‪ –445‬ﻣﺸﻜﻮة‪ :‬ﭼﺮاغ دان‬ ‫‪ –446‬ﻣﺼﺒﺎح‪ :‬ﭼﺮاغ‬

‫‪117‬‬


‫ﻧﻤﻮده‪:‬‬ ‫ﻣﻲﻧﻴﺎﻳﺪ ﺟﺰ ز ﺳﻠﻄﺎﻧﻲ ﺷﮕﺮف‬

‫ﺟﻤﻊ ﺻﻮرت ﺑﺎﭼﻨﻴﻦ ﻣﻌﻨﻲ‪‬ژرف‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:58‬‬

‫ﺳﺮاج در زﺟﺎﺟﻪ ﭘﻨﻬﺎن و او درﺧﻠﻒ ﻣﺸﻜﻮﺓ ﭼﻮن آﺗﺶ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن دود اﺳﺖ ﭘﺲ از رﻓﺘﻦ دود آﺗﺶ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﺲ ﮔﺮد ﻣﻄﻠﻮب ودود ﻣﻘﺼﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫از ﻫﻤﻴﻦ ﻋﺪم وﺟﻮد و از ﻫﻤﻴﻦ ﻇﻠﻤﺖ‪ ‬دود ﻧﻮر ﭘﻴﺪا ﺷﺪ ﺧﻀﺮ آب ﺣﻴﺎت در ﻇﻠﻤﺎت ﺟﺴﺖ‪:‬‬ ‫ﺳﻴﺎﻫﻲ ﮔﺮ ﺑﺪاﻧﻲ ﻧﻮر ذاﺗﺴﺖ‬

‫ﺑﺘﺎرﻳﻜﻲ درون آب ﺣﻴﺎﺗﺴﺖ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:59‬‬ ‫دل ﻇﻬﻮر ﻧﻮر وﻻﻳﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻫﻴﺎﻛﻞ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده ﻧﻪ اﻳﻦ ﻟﺤﻢ ﺻﻨﻮﺑﺮي ﻳﺎ ﺧﻮن آن‪:‬‬ ‫دل ﭼﻴـﺴﺖ ﻟـﻄﻴـﻔـﻪ اﻟﻬــﻲ‬

‫ﻧـﻪ ﻟﺤﻢ ﺻﻨـﻮﺑـﺮي‪ ‬ﻣﺨـﺮوط‬

‫ﮔـﻪ ﺣـﺎﻓﻆ ﺳﺮّ و ﮔﺎه ﻣﺨﻔﻮظ‬

‫ﮔﻪ ﺿﺎﺑﻂ ﻋﻠﻢ و ﮔﺎه ﻣﻀﺒﻮط‬

‫ﮔﻪ آدم و ﮔﺎه ﺷﻴﺚ و ﮔﻪ ﻧﻮح‬

‫ﮔﻪ ﺻﺎﻟﺢ و ﮔﺎه ﻫﻮد وﮔﻪ ﻟﻮط‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:60‬‬ ‫ﺗﺨﻤﻴﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻴﺪ ﺣﻖّ اﺳﺖ و از آن اُﻧﺲ اﻧﺴﺎن ﻧﺎم ﺷﺪدر اﻳﻦ دار ﺑﻪ ﻧﺴﻴﺎن ﮔﺮﻓﺘﺎرﮔﺸﺖ ﺗﺎ اﻧﺴﺎن ﺷﺪ‪ ،‬از ﻣﺒﺎﺷﺮت اﺳﻢ او ﺑﺸﺮ‬ ‫ﺻَﺒﻌِﻲ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ واﻗﻊ ﺷﺪ َﺑ ْﻴ َﻦ َﻳﺪَﻱ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ اﺳﺖ ﺗﻦ او از‬ ‫ﺷﺪ ﭼﻮن واﻗﻊ ﺑﻴﻦ دو دﺳﺖ رﺣﻤﺎن ﮔﺸﺖ َﻭ ِﻛﻠﹾﺘﺎ َﻳ َﺪْﻳ ِﻪ ﻳَﻤﲔٌ ﺩﻝ ﺍﻭَﺑ ْﻴ َﻦِﺍ ْ‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ دل اﻧﺴﺎن ﻣﻴﺎن دو اﺻﺒﻊ اﺳﺖ ﻣﮕﺮ آﻧﻜﻪ ﻣﻈﻬﺮ رﺣﻤﺎن ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:61‬‬

‫ﺴ َﺪ ﺍﹾﻟَﺒ َﺪﻥﹸ‪ ،‬ﻗﻠﺐ ﻋﺎﻟﻢ ﺻﻐﻴﺮ ﻗﻄﺐ‬ ‫ﺕ ﹶﻓ َ‬ ‫ﺴ َﺪ ْ‬ ‫ﺢ ﺍﹾﻟَﺒ َﺪﻥﹸ َﻭﺍِﺫﺍ ﹶﻓ َ‬ ‫ﺻﻠﹸ َ‬ ‫ﺖ َ‬ ‫ﺤ ْ‬ ‫ﺻﻠﹸ َ‬ ‫ﻀ َﻐ ﹰﺔ ﺍِﺫﺍ َ‬ ‫ﺴ ِﺪ ﺍْﺑ ﹺﻦ ﺁ َﺩ َﻡ ﹶﻟﻤُ ْ‬ ‫ﻛﺎرﻫﺎي ﺗﻦ از دل اﺳﺖ ِﺍﻥﱠ ﰲ َﺟ َ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﻮي رﺟﻮع ﺑﺎوﻛﻨﻨﺪ و ﺳﻤﻊ و ﺑﺼﺮآﻧﺠﺎ ﻛﺎرﺧﻮد را ﺗﻤﻴﺰ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﮔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﺎر ﻧﺎﻗﺺ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﻠﺐ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ‬ ‫اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻛﻲ ﺗﻮاﻧﺪﮔﺸﺖ ﺑﻲ ﻗﻄﺐ آﺳﻤﺎن‬

‫ﮔـﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ در ﺟﻬﺎن ﻗﻄﺐ زﻣﺎن‬

‫ﺖ ﹺﺑﹶﺎ ْﻫﻠِﻬﺎ ﺧﺒﺮﻋﻤﺮوﺑﻦ ﻋﺒﻴﺪ و ﻫﺸﺎم درﻛﺎﻓﻲ ﻣﻀﻤﻮن اﻳﻨﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺽ َﻭﻟﹶﺴﺎ َﺧ ْ‬ ‫ﻒ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ُ‬ ‫ﺴ َ‬ ‫ﺨِ‬ ‫ﹶﻟ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:62‬‬ ‫اﻧﺴﺎن ﻣﻈﻬﺮ رﺣﻤﺎن و ﻣﻮﺟﺪ‪ 448‬ﺷﻬﺎدت و ﭘﻨﻬﺎن و رﺿﺎ و ﻏﻀﺐ و اﻧﺲ و ﺟﺎن اﺳﺖ و ﺑﺤﻜﻢ ﺧﻼﻓﺖ ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ ﺟﺎﻣﻊ وﺟﻮب و‬ ‫ﺻ ﹶﻠﺒُﻬﺎ ﹶﺍ َﺭﻗﱡﻬﺎ ﻏﻴﺮ‬ ‫ﷲ ﹶﺍﺻَﻔﺎﻫﺎ َﻭ ﹶﺍ َ‬ ‫ﺏ ﹶﻓﹶﺎ َﺣﺒﱡﻬﺎ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍ ِ‬ ‫ﺽ ﺍﹾﻟ ﹸﻘﻠﹸﻮ ﹺ‬ ‫ﷲ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ﹺ‬ ‫اﻣﻜﺎن اﺳﺖ و ﻣ‪‬ﺠﻼي وﺳﻴﻊ اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺎ ﹶﻝﺍﻟﻨﱠﱯ )ﺹ( ﹶﺍﹾﻟﺎﹶﻭﺍﻥﹸ ﺍﹶﻭﺍﹺﻧ َﻲ ﺍ ِ‬ ‫اﻳﻦ وﺳﻌﺖ دل ﻣﺼﻔّﺎ ﺧﻼﻓﺖ آﻟﻬﻴﻪ را ﻧﺸﺎﻳﺪ و ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪا ﻧﮕﺮدد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:63‬‬ ‫ﺟﺎن اﻧﺴﺎن را ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺮﺗﺒﻪاي از او را ﻛﻪ اول ﻣﺮاﺗﺐ ﻏﻴﺐ و ﻣﻠﻜﻮت و ادراك در ﻣﻘﺎم ﻛﻔﺮ و اﺳﻼم اﺳﺖ و ﻣﺤﻞّ‬ ‫ﺻﺪْﺭﹰﺍ ﺻﺪور از اوﺳﺖ و ﻣﻈﻬﺮ او در‬ ‫ﺡ ﺑﹺﺎﹾﻟ ﹸﻜ ﹾﻔ ﹺﺮ َ‬ ‫ﺻﺪْﺭﻱ‪ ،‬ﹶﻓ َﻤ ْﻦ َﺷ َﺮ ْ‬ ‫ﺻ ْﺪ َﺭﻙَ‪َ ،‬ﺭﺏﱢ ﺍ ْﺷﺮَﺡ ﱄ َ‬ ‫ﻚ َ‬ ‫ﺡ ﹶﻟ َ‬ ‫ﺸ َﺮ ْ‬ ‫ﺗﻤﺜّﻞ اﺳﺖ ﺻﺪر ﻧﺎﻣﻨﺪ ﹶﺍﹶﻟ ْﻢ َﻧ ْ‬ ‫‪ –447‬زﺟﺎﺟﻪ‪ :‬ﺷﻴﺸﻪ‬ ‫‪ –448‬ﻣﻮﺟﺪ‪ :‬اﻳﺠﺎد ﻛﻨﻨﺪه‬

‫‪118‬‬


‫ﺑﺪن ﺻﺪر اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﺎﻓﻆ دل اﺳﺖ از آﻓﺎت ﺧﺎرﺟﻴ‪‬ﻪ‪ ،‬و ﺻﺪر ﻧﻮراﻧﻲ ﺗﺎﺑﻮت ﺳﻜﻴﻨﻪ اﺳﺖ و ﻣﺆﻣﻦِ ﺑﻨﻮ اﺳﺮاﺋﻴﻞ‪ 449‬اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺽ ﻓﹶﻼ ٍﺓ‬ ‫ﺸ ِﺔ ﹺﺑَﹶﺄ ْﺭ ﹺ‬ ‫ﺼﻔﹸﻮ َﺭ ِﺓ َﺗ ْﻨ ﹶﻘ ِﻠﺐُ ﰲ ﹸﻛﻞﱢ ﺳﺎ َﻋﺔٍ‪ ،‬ﹶﺍ ْﻭ َﻣﹶﺜﻞﹸ ﺍﻟﺮّﻳ َ‬ ‫ﺐ َﻣﹶﺜﻞﹸ ﺍﹾﻟ ُﻌ ْ‬ ‫ﺻَﺒﻌِﻲ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ اﺳﺖ َﻣﹶﺜﻞﹸ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﻣﺮﺗﺒﻪ دﻳﮕﺮ ﻗﻠﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ َﺑ ْﻴ َﻦ ِﺍ ْ‬ ‫ﺡ ﹶﻇ ْﻬ َﺮ ﺍﹾﻟَﺒ ﹶﻄ ﹺﻦ و واﻗﻊ اﺳﺖ ﺑﻴﻦ ﺗﺼﺮف ﺷﻴﻄﺎن و ﻣ‪‬ﻠَﻚ‪:‬‬ ‫ُﻳ ﹶﻘﻠﹼُﺒﻬَﺎ ﺍﻟ ﹺﺮﻳّﺎ ُ‬ ‫ﺳـﺎﻋﺘﻲ ﻣﺆﻣﻦ ﻛﻨﺪ زﻧﺪﻳﻖ‪ 450‬را‬

‫ﺳـﺎﻋﺘﻲ ﻛﺎﻓـﺮ ﻛﻨـﺪ ﺻﺪ‪‬ﻳﻖ را‬ ‫و ﻟﻮح ﻣﺤﻮ و اﺛﺒﺎت اﺳﺖ و ﻣﺼﺪر ﻛﺎرﻫﺎي ﺻﺪر اﺳﺖ‪:‬‬

‫ﻣﻴـﺪﻣـﺪ ﻣﻴﺴﻮزد اﻳﻦ ﻧﻔّﺎط‪ 451‬ﻛﻮ‬

‫ﻣﻴـﺪرد ﻣﻴـﺪوزد اﻳﻦ ﺧﻴ‪‬ﺎط ﻛﻮ‬

‫و ﻣﻈﻬﺮ او در ﺑﺪن دل ﺻﻨﻮﺑﺮﻳﺴﺖ ﻛﻪ در ﺟﻨﺐ اﻳﺴﺮ ﺑﺪن و رﺑﻊ ﺷﻤﺎﻟﻲ در ﻓﻮق ﺣﺠﺎب اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺮﺗﺒﻪاي از آن ﻧﻔﺲ اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺮﺑ‪‬ﻲ اﻳﻦ ﺑﺪن و ﻛﺎرﻓﺮﻣﺎي ﺗﻤﺎم ﻗﻮاي ﻣﻠﻜﻮﺗﻴ‪‬ﻪ و ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﺪر ﻳﻜﻲ از ﻣﺮاﺗﺐ اوﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻈﻬﺮ او ﺧﻮن اﺳﺖ‬ ‫ﺠﺔﹸ ﺍﹾﻟ ﹶﻘﻠﹾﺐ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺑﺎب او ﺻﺪر اﺳﺖ و ﻣﻮت و ﺣﻴﺎت و ﻧﻔﺲ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ و‬ ‫ﻛﻪ درﺟﻮف دل ﺻﻨﻮﺑﺮﻳﺴﺖ ﻛﻪ او را ﻣُ ْﻬ َ‬ ‫ﻣﻮﺗﺎت‪ 452‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻣﻘﺎم اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻮت اﺑﻴﺾ‪ 453‬از ﺟﻮع‪ 454‬و اﺳﻮد‪ 455‬اﺛﺮ ﺑﻼء و اﺣﻤﺮ‪456‬ذلّ ﻧﻔﺲ و اﺧﻀﺮ‪457‬ﺗﺮك ﻟﺒﺎس‪ ،‬و ﻣﺮﺗﺒﻪ‪-‬‬ ‫اي از آن روح اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺠﺮّد از آﻻﻳﺶ ﺑﺪن و ﺧﻼص از ﮔﺮﻓﺘﺎرﻳﻬﺎﺳﺖ در ﻋﻴﻦ آﻧﻜﻪ ﻧﻔﺲ از او ﺳﺎرﻳﺴﺖ و ﻇﻬﻮر اوﺳﺖ‬ ‫و ﻣﻈﻬﺮ او ﺑﺨﺎرﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﺧﻮن را ﺑﺪرﻗﻪ ﺑﺮده و در ﺑﺪن ﺣﻴﺎت ﺑﺨﺸﻴﺪه و او را ﺳُ َﻮﻳْﺪﺍﺀُ ﺍﹾﻟ ﹶﻘﻠﹾﺐ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﻣﺮﺗﺒﻪاي از آن ﻋﻘﻞ‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ادراك ﻛﻠﻴ‪‬ﺎت او راﺳﺖ و ﻣﻈﻬﺮآن در ﺑﺪن ﺑﻄﻮن دﻣﺎغ اﺳﺖ و ﺑﺎب آن ﺟﺒ���ﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﺮﺗﺒﻪاي از آن ﻛﻪ او را‬ ‫ﻋﺮض در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺪن ﻧﺒﺎﺷﺪ و ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ از ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺳﺮّ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎن ﻋﻘﻞ از او و ﺗﺠﺮّد او ﺑﻪ او و ﻧﻮر او از اوﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫در ﻋﺎﻟﻢ اﻋﻴﺎن اﺷﻴﺎء ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﻣﺮﺗﺒﻪاي ﺧﻔﻲ‪ ‬اﺳﺖ و ﻣﺮﺗﺒﻪاي اﺧﻔﻲ و اﺣﺎﻃﻪ ﺑﻜﻞّ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ؛ ﻗﻠﻢ اﻳﻦ ﺟﺎ رﺳﻴﺪ و ﺳﺮ‬ ‫ﺨﻔﹼ ﹺﻲ‬ ‫ﺴﺮﱢ ﺧَﻔﻲﱞ َﻭﻓِﻲ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺐ ﻓﹸﺆﺍﺩﹰﺍ َﻭﻓِﻲﺍﹾﻟﻔﹸﺆﺍ ِﺩﺳِﺮﺍًّ َﻭﻓِﻲﺍﻟ ِ‬ ‫ﻀ َﻐ ِﺔ ﹶﻟ ﹶﻘﻠﹾﺒﹰﺎ َﻭﻓِﻲﺍﹾﻟ ﹶﻘ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﻀ َﻐ ﹰﺔ َﻭﻓِﻲﺍﹾﻟﻤُ ْ‬ ‫ﻑ ﺍْﺑ ﹺﻦ ﺁ َﺩ َﻡ ﹶﻟﻤُ ْ‬ ‫ﺑﺸﻜﺴﺖ! ﻓِﻲ ﺍﹾﻟ ﹸﻘﺪْﺳﻲّ‪ِ ،‬ﺍﻥﱠ ﰲ َﺟ ْﻮ ِ‬ ‫ﹶﺍﺧْﻔﻲ ﻭ ﹶﺍﻧَﺎ ﹶﺍﺧْﻔﻲ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺒﻴﺮ اﺳﺖ در ﻣﻨﺘﻬﻲ ﻳﻜﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:64‬‬ ‫ﻗﻠﺐ را اﻃﻼﻗﺎت اﺳﺖ ﻫﻤﻪ اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ را ﻧﻴﺰ ﻗﻠﺐ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ اﻋﻢ‪‬ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻗﺎﻟﺐ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﺎﻃﻦ و ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻠﻜﻮت و ﻣ‪‬ﻠﻚ‪ ،‬و‬ ‫ﮔﺎه ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﻨﻄﺒﻌﻪ‪ 458‬ﻗﻠﺐ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻘﻞ‪ ،‬و ﮔﺎه ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺟﺎن اﻃﻼق ﺷﻮدﻛﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﺠﺮّده اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻔﺲ را ﻧﻴﺰ‬ ‫اﻃﻼﻗﺎت اﺳﺖ ﮔﺎه ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﺮادف ﺟﺎن اﻃﻼق ﺷﻮد ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺗﻦ و اﻏﻠﺐ ﺑﺮ ﺳﻪ ﻣﺮﺗﺒﺔ اوﻟﻲ اﻃﻼق ﺷﻮدﻛﻪ ﺻﺪر و ﻗﻠﺐ‬ ‫و ﻧﻔﺲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ اﮔﺮ ﻣﻄﻴﻊ ﺷﻴﻄﺎن ﺷﻮد و ﻋﻘﻞ را ﻣﺴﺘﺨﺪم ﺧﻴﺎل ﻧﻤﺎﻳﺪ اﻣ‪‬ﺎرهاش ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﺻﺪر ﻣﻨﺸﺮح ﺑﻜﻔﺮ و ﻗﻠﺐ‬

‫‪ –449‬اﺳﺮاﺋﻴﻞ‪ :‬ﻟﻘﺐ ﺣﻀﺮت ﻳﻌﻘﻮب‬ ‫‪ –450‬زﻧﺪﻳﻖ‪ :‬ﮔﺮوﻫﻲ از ﻣﺠﻮس ﻛﻪ ﺧﺪاي را دو ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻳﺎ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻪ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ اﻧﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻮر را ﻣﺒﺪاء ﺧﻴﺮات و ﻇﻠﻤﺖ را ﻣﺒﺪاء ﺷﺮور داﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪ –451‬ﻧﻔّﺎط‪ :‬ﻓﺘﻴﻠﻪ ﭼﺮاغ‬ ‫‪ –452‬ﻣﻮﺗﺎ‪ :‬در ﻣﻌﻨﻲ ﻣﻔﺮد ﻣﺮده و ﻣﻴﺖ و ﻓﻮت ﺷﺪه‪.‬‬ ‫‪ –453‬اﺑﻴﺾ‪ :‬ﺳﻔﻴﺪ‬ ‫‪ –454‬ﺟﻮع‪ :‬ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ‬ ‫‪ –455‬اﺳﻮد‪ :‬ﺳﻴﺎه‬ ‫‪ –456‬اﺣﻤﺮ‪ :‬ﻗﺮﻣﺰ‬ ‫‪ –457‬اﺧﻀﺮ‪ :‬ﺳﺒﺰ‬ ‫‪ –458‬ﻣﻨﻄﺒﻊ‪ :‬ﻣﻨﻘﻮش ﺷﻮﻧﺪه‬

‫‪119‬‬


‫ﻚ ﺍﻟﱠﱵ َﺑ ْﻴ َﻦ‬ ‫ﺴ َ‬ ‫ﺖ َﺧﻠﹾﻘﹰﺎ ﻳُﻨﺎ ﹺﺯﻋُﲏ ﻓِﻲﺍﻟﺮﱡﺑُﻮﺑﻴﱠ ِﺔ ﹶﻏ ْﻴ َﺮ َﻧ ﹾﻔ ِ‬ ‫ﷲ ﺍِﱄ ﻣُﻮﺳﻲ )ﻉ( ﻣﺎ َﺧﻠﹶﻘ ُ‬ ‫ﻣﻨﻜﻮس‪ 459‬و ﻣﺨﺘﻮم و ﻣﻄﺒﻮع و ﻧﻔﺲ ﻧﺎﻣﻨﺪ ﹶﺍﻭْﺣ َﻲ ﺍ ُ‬ ‫ﻚ و اﻳﻦ ﻣﻘﺎم ﻇﻬﻮر ﺧﻮدﻳﺖ ﺟﺎن اﺳﺖ و اﮔﺮ ﻣﻄﻴﻊ رﺣﻤﺎن ﺷﺪ وﺧﻴﺎل را ﺑﺨﺪﻣﺖ ﻋﻘﻞ واداﺷﺖ ﻧﻔﺲ ﻣﻄﻤﺌﻨّﻪ و راﺟﻌﻪ‬ ‫َﺟ ْﻨَﺒ ْﻴ َ‬ ‫ﺑﺮب‪‬ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﺻﺪر ﻣﻨﺸﺮح ﺑﻪ اﻳﻤﺎن و اﺳﻼم و ﻗﻠﺐ ﻣﺴﺘﻮي و ﺑﺼﻴﺮ و ﺻﺎﻟﺢ و ﻃﺎﻫﺮ و ﻣﺰﻛّﻲ و اﺑﻴﺾ و ﻗﻠﺐ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻔﺲ‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫آن ﻗﻠﺐ را ﻧﻔﺲ و اﻳﻦ ﻧﻔﺲ را ﻗﻠﺐ ﻧﺎﻣﻨﺪ و آﻧﭽﻪ در ﺑﻴﻦ اﻳﻨﺪو واﻗﻊ اﺳﺖ ﮔﺎه ﺑﻪ اﻳﻦ و ﮔﺎه ﺑﻪ آن در ﻣﻘﺎم ﺗﻠﻮﻳﻦ‪ 460‬اﺳﺖ‬ ‫ﻟّﻮاﻣﻪ‪ 461‬ﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:65‬‬ ‫راه ﺑﻪ ﻣﺒﺪء از ﻣﺎﻫﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﺑﻮﺟﻮد و از ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي و از ﺗﻘﻴ‪‬ﺪ اﺳﺖ ﺑﻪ وﺣﺪت‪ ،‬و اﻳﻦ راه ﺟﺰ از راه ﺟﺎن ﻧﺸﺎﻳﺪ و‬ ‫راه ﺟﺎن دل اﺳﺖ ﭘﺲ در دل را ﺑﺎﻳﺪﻛﻮﺑﻴﺪ و ﺻﻔﺎ ﻧﻤﻮد و ﺻﻴﻘﻠﻲ ﻓﺮﻣﻮد و زﻧﮓ ﺗﻌﻴ‪‬ﻨﺎت را ﺑﺮداﺷﺖ ﺗﺎ ﺣﺐ‪ ‬ﺧﺪا در آن آﻳﺪ‬ ‫زﻳﺮا ﻛﻪ ﺣﺐ‪ ‬ﺧﺪا در دل ﻓﺎرغ آﻳﺪ و از دل ﻣﺸﻐﻮل ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﺑﮕﺮﻳﺰد و ﺗﺨﻢ در زﻣﻴﻦ ﻧﺎﻛﺎﺷﺘﻪ ﻛﺎرﻧﺪ و ﻧﻘﺶ ﺑﺮ ﻟﻮح ﺳﺎده‬ ‫اﻧﮕﺎرﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﺑـﺮو ﺗﻮ ﺧﺎﻧﻪ دل را ﻓﺮو روب‬

‫ﻣﻬﻴ‪‬ﺎ ﻛﻦ ﻣﻘﺎم و ﺟﺎي ﻣﺤﺒﻮب‬

‫ﺗﻮ ﭼﻮن ﺑﻴﺮون ﺷﻮي او اﻧﺪر آﻳﺪ‬

‫ﺑـﺘـﻮ ﺑﻲ ﺗﻮ ﺟﻤﺎل ﺧﻮد ﻧﻤﺎﻳﺪ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:66‬‬ ‫در راه دل اﻧﺴﺎن را ﺑﺮﺣﺴﺐ اﻣ‪‬ﻬﺎت ﭼﻬﺎر ﺳﻔﺮ اﺳﺖ‪ ،‬در اول ﺟﺰ ﺧﻠﻖ ﻧﺒﻴﻨﺪﻛﻮﺷﺶ ﻛﻨﺪﻛﻪ ﺧﻠﻖ از ﻣﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮﺧﻴﺰد و ﻳﮕﺎﻧﻪ‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﺳﻔﺮ دوم ﺧﻠﻖ را در ﺣﻖ ﺑﻴﻨﺪ ﻛﻮﺷﺶ ﻧﻤﺎﻳﺪﻛﻪ ﺗﻌﻴ‪‬ﻦ را ﺑﺮدارد و ﺣﺠﺎب را ﺑﺮدرد‪ ،‬و در ﺳﻮ‪‬م ﻫﻤﻪ را ﻳﻚ ﺑﻴﻨﺪ ذﻛﺮ و‬ ‫ذاﻛﺮ و ﻣﺬﻛﻮر ﻳﻜﻲ ﺷﻮد ﻣﺤﻮﮔﺮدد‪ ،‬و در ﺳﻔﺮﭼﻬﺎرم ﺑﺼﺤﻮ‪ 462‬آﻳﺪ و ﺑﻬﻮش ﮔﺮاﻳﺪ و از ﺣﻖّ ﺑﻘﺎء ﻳﺎﺑﺪ‪:‬‬ ‫ﺨ ﹾﻠ ﹺﻖ‪.‬‬ ‫ﺤﻖّ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺤﻖﱢ ﭼﻬﺎرم ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺤﻖﱢ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺤ ﹺﻖّ ﺳﻮم ﺑﹺﺎﹾﻟ َ‬ ‫ﺤﻖﱢ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺤﻖّ دوم ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﱄ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺨ ﹾﻠ ﹺﻖ ِﺍ ﹶ‬ ‫اول ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:67‬‬ ‫‪463‬‬

‫‪464‬‬

‫ﻓﻨﺎ را ﻛﻪ ﻣﺤﻮﮔﻮﻳﻨﺪ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ؛ ﻓﻨﺎء از اﻓﻌﺎل‪ ،‬ﻓﻨﺎء از ﺻﻔﺎت‪ ،‬ﻓﻨﺎء از ذات ﻛﻪ ﻣﺤﻮ و ﻃﻤﺲ و ﻣﺤﻖ ﻧﺎﻣﻨﺪ ﭘﺲ از اﻳﻦ‬ ‫ﺑﻘﺎء اﺳﺖ و ﻓﻨﺎ ﻓﻲ اﻟﺸّﻴﺦ و ﻓﻨﺎ ﻓﻲ اﷲ و ﻣﺨﺎﻟﻄﻪ‪ 465‬و اﺳﺘﻐﺮاق و ﺟﺬب و ﺗﺒﺪﻳﻞ ارض و ﻃَﻲ‪ ‬اﻟﺴ‪‬ﻤﺎء‪ ‬و ﻣﻮت ﻛﻞّﻗﺒﻞ از ﺑﻘﺎء‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:68‬‬

‫اﮔﺮ ﺧﻮاﻫﻲ ﻛﻪ راه را ﻃﻲ ﻧﻤﺎﺋﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﻤ‪‬ﺖ ﺑﺮ ذﻛﺮ دوام و ﻓﻜﺮ ﻣﺪام ﮔﻤﺎري زﻳﺮا ﻛﻪ ﺍِﺫﺍ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺍﻟﹾﻐﺎِﻟﺐُ ﻋَﻠﻲ َﻋ ْﺒﺪِﻱ ﺍﹾﻟِﺎ ْﺷﺘِﻐﺎﻝﹸ‬ ‫ﺑﻲ ﻣﻴﻮه ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺮدﻣﺪ‪:‬‬ ‫‪–459‬ﻣﻨﻜﻮس‪ :‬ﻧﮕﻮﻧﺴﺎر ﺷﺪه‪ ،‬ﺳﺮﻧﮕﻮن‬ ‫‪ –460‬ﺗﻠﻮﻳﻦ‪ :‬رﻧﮓ ﺑﻪ رﻧﮓ ﺷﺪن‬ ‫‪ –461‬ﻟﻮاﻣ‪‬ﻪ‪ :‬ﻣﻼﻣﺖ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –462‬ﺻﺤﻮ‪ :‬ﻫﻮﺷﻴﺎري‬ ‫‪ –463‬ﻃﻤﺲ‪ :‬ﻧﺎﭘﺪﻳﺪ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –464‬ﻣﺤﻖ‪ :‬ﺑﺎﻃﻞ ﮔﺮداﻧﻴﺪن‬ ‫‪ –465‬ﻣﺨﺎﻟﻄﻪ‪ :‬آﻣﻴﺰﻧﺪه‬

‫‪120‬‬


‫ﺗﺎ ﻧﻜﻨﺪ ﭘﺎي ﺑﻴﻚ ﻛﺎر ﺳﺨﺖ‬

‫ﻣﻴﻮه ﻣﻘﺼﻮد ﻛﻲ آرد درﺧﺖ‬

‫ﺟﻬﺎد اﻛﺒﺮ ﻧﻤﺎ و ﺑﻘﻮ‪‬ت ﺷﻤﺸﻴﺮ ذواﻟﻔﻘﺎر ﭘﺎي اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ذﻛﺮ در ﻣﻴﺪان ﺟﻬﺎد ﺑﺎ ﻧﻔﺲ در ﻛﺎرزار دل اﺳﺘﻮار ﻓﺮﻣﺎ‪ ،‬ﻛﻪ اﮔﺮ ﻋﺒﺪ‬ ‫ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﺑﻪ و ﺗﻠﻘﻴﻦ از ﻋﺎﻟﻢ وﻗﺖ ذﻛﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺧﺬ ﻧﻤﻮد و ﺑﺎ ﺗﻘﻮي و ورع و زﻫﺪ و ﻳﻚ ﺟﻬﺘﻲ و ﻧﻈﺮ را اﻃﺎﻋﺖ و ﻃﻲ‪‬‬ ‫ﻣﺴﺎﻓﺖ و ﻗﺮب وﺣﺪت ﺑﺪون ﺧﻮاﺳﺖ ﻧﻔﺲ و ﺗﻘﺮّب ﺑﺨﺪا‪ ،‬و ﺳﻴﺮ ارض و ﺳﻤﺎ‪ ،‬و ﺧﻮدﻧﻤﺎﺋﻲ و ﻫﻮا‪ ،‬و ﺗﺼﺮّف ﺑﺮ ﻋﺒﺎد و‬ ‫ﺗﺴﻠّﻂ ﺑﺮ ﺑﻼد‪ ،‬و ﻇﻬﻮر ﺧﺮق ﻋﺎدت و ﻛﺸﻒ و ﻛﺮاﻣﺖ‪ ،‬و ﺟﺬب ﻗﻠﻮب رﺟﺎل و ﺟﻠﺐ اﻣﻮال‪ ،‬دل ﺑﺬﻛﺮ ﺧﺪا داد و ﻫﻤ‪‬ﺖ ﺑﺮ‬ ‫ذﻛﺮ ﻳﺰدان ﮔﻤﺎﺷﺖ‪ ،‬اُﻧﺲ ﭘﺲ ﺷﻮق ﭘﺲ ﻋﺸﻖ او ﺑﺬﻛﺮ ﻳﺰدان ﮔﺮدد و ﻛﻢ ﻛﻢ دﻳﺪة دل او ﻣﺴﺘﻐﺮق ﺷﻮد و دل ﺻﻔﺎ ﮔﻴﺮد و‬ ‫ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻳﺎﺑﺪ وآﻳﻨﻪوار زﻧﮓ او زدوده ﺷﻮد و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺷﻮد‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺠﺎﺋﻲ رﺳﺪﻛﻪ ﺗﺠﻠﻴﻪ ﺑﻬﻢ رﺳﺪ و ﻟﻄﻴﻔﻪ اﻳﻤﺎن او ﺟﻼء ﻳﺎﺑﺪ و‬ ‫اﻋﻤﺎل ﻗﺎﻟﺒﻲ و ﻗﻠﺒﻲ ﺑﺼﻮرت ﻣﻨﺎﺳﺒﻪ ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮاب ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﺴﻴﺎري ﻇﻬﻮر ﺗﺮﻗّﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻗﺪر‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻮاﺑﻬﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻴﻨﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﻗﻮيﺗﺮ رﻓﺘﻪ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء را در ﺧﻮاب ﺑﻴﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﻇﻬﻮرﺧﺪا را در ﺻﻮرﺗﻲ ﺑﺨﻮاب‬ ‫ﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻌﻠﻮﻣﺸﺎن ﺷﻮدﻛﻪ ﺷﻴﻄﺎﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﻟﻜﻦ آﻧﭽﻪ دﻳﺪه ﺧﺪا ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻇﻬﻮر ﺟﻠﻮهاﻳﺴﺖ در ﺻﻮﺗﻲ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺑﻴﻦ‬ ‫ﺳﻔﺮﻫﺎي ﺳﻠﻮك ﺑﺴﻴﺎر دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﻗﻮاي او ﺑﺬﻛﺮ ﻗﻮ‪‬ت ﮔﺮﻓﺖ اﻧﻮار ﻣﺤﺪوده ﺑﺮ او ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ و ﻗﺮار ﻧﮕﻴﺮد‪ ،‬آﻧﮕﺎه ﺻﻮرﺗﻲ ﻛﻪ در اﻳﻤﺎن ﺑﺴﺒﺐ‬ ‫ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﻗﻠﺐ و ﻣﻼﻣﺴﺔ ﻳﺪ و ﻣﺸﺎﻓﻬﻪ‪ 466‬ﺳﻤﻊ و ﺑﺼﺮ ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﻗﻮي در دل او ﻛﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺻﻮرت ﻓﻜﺮﻳ‪‬ﻪ و ﺳﻜﻴﻨﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻛﻨﺪ و ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ اﺧﻴﺮه او ﮔﺮدد‪ ،‬و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻈﻬﺮ ﺣﻖّﻛﻪ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح ﺗﻤﺜّﻞ ﺷﻴﺦ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺳﻜﻴﻨﻪ اﻟﻬﻴ‪‬ﻪ ﻧﺎﻣﻨﺪ و ﻧﻮر اﻣﺎم‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺑﺮ دل او ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﺮق ﺧﺎﻃﻒ‪ 467‬اﮔﺮ ﻣﻜﺎن ﻳﺎﺑﺪ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد و اﮔﺮ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﻟﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﺗﺼﺮّف ﻧﻤﺎﻳﺪ و اﮔﺮ‬ ‫ﺷﺮﻳﻚ ﻳﺎﺑﺪ ﭼﻮن اﻏﻨﻲ اﻟﺸّﺮﻛﺎﺳﺖ ﺑﺸﺮﻳﻚ واﮔﺬارد‪:‬‬ ‫ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻧـﺎﻳـﺪ اﻧـﺪر وي ﺿﺮورت‬

‫درون ﺧﺎﻧﻪاي ﭼﻮن ﻫﺴﺖ ﺻﻮرت‬

‫و اﮔﺮﻋﺎﺷﻖ را دﻟﺒﻨﺪ ﺑﻴﻨﺪ دﻟﺪار دﻟﺮا ﺑﭽﻨﮓ آورد و اﮔﺮ ﭼﺸﻤﻲ ﺑﻬﻢ زﻧﺪ ﻣﺮغ ﻣﻘﺼﻮد ﺑﺮﭘﺮد و دﺳﺘﻲ ﺑﻪ ﻋﺎﺷﻖ ﺑﺮزﻧﺪ ﻛﻪ از‬ ‫ﺑﺎم وﺻﺎل ﻓﺮو اﻓﺘﺪ ﻛﻪ ﺗﻮ ﻋﺎﺷﻖ ﻧﻴﺴﺘﻲ و ﻗﺮب ﻣﺎ را ﻻﻳﻖ ﻧﻴﺴﺘﻲ‪:‬‬ ‫ﺷﺎﻳـﺪ ﻛﻪ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﻛﻨﺪ آﮔـﺎه ﻣﺒﺎﺷﻴﺪ‬

‫اي راﻫﺮوان ﻏﺎﻓﻞ ازآن ﻣﺎه ﻣﺒﺎﺷﻴﺪ‬

‫و ﻫﺮﭼﻪ در اﻳﻦ راه ﺑﻘﺪم ذﻛﺮ ﺳﺎﻟﻚ ﻗﻮﻳﺘﺮ رود ﺟﻠﻮه ﻗﻮﻳﺘﺮ ﺷﻮد و ﺣﺴﻦ ﻣﻌﺸﻮق ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺘﺮﮔﺮدد‪ ،‬ﺗﺎﺑﺤﺪ‪‬ي ﻛﻪ ﺷﻬﻮد ﺑﻌﻴﺎن‬ ‫وﺻﻞ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺠﺎﺋﻲ ﻛﻪ ﺧﻮدﻳﺖ و ﻛﺎرﻛﻨﻲ ﺧﻮد را درﺑﺎزد و ﻣﺤﻮ ﻧﻤﺎﻳﺪ و او را در ﺧﻮد ﻣﺘﺼﺮّف ﺑﻴﻨﺪ و ﺟﺒﺎرﻳ‪‬ﺖ را در‬ ‫ﺧﻮد ﻳﺎ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﺑﻘﻮ‪‬ت اﺗّﺼﺎل او را در ﺧﻮد ﻳﺎﺑﺪ و ﻛﺎرﻛﻦ وﺟﻮد ﺧﻮد ﺑﻴﻨﺪ و ﺗﻤﺎم اﻓﻌﺎل و آﺛﺎر ﺧﻮد را از‬ ‫او ﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﻓﻨﺎء اﻓﻌﺎل اﺳﺖ ﺑﻨﺤﻮ ﺣﻠﻮل ﭘﺲ اﺗّﺤﺎد آﻧﮕﺎه ﻃﻤﺲ ﺻﻔﺎت او ﺷﻮد و اوﺻﺎف ﺧﻮد را از او ﺑﻴﻨﺪﻛﻪ ﻓﻨﺎء‬ ‫ﺻﻔﺎﺗﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺎﻟﻜﻞّ ﺧﻮد را درﺑﺎﺧﺘﻪ و ﻣﺤﻖ ﺻﺮف ﺷﺪه و ﻣﻮﻫﻮم را از ﻣﻴﺎن ﺑﺮدارد‪ ،‬و ﻣﻮت ﻗﺒﻞاﻟﻤﻮت او را دﺳﺖ دﻫﺪ‪ ،‬و‬ ‫آﺛﺎر ﺧﺮوج ﻳﺄﺟﻮج و ﻣﺄﺟﻮج ﺑﺮاي ﺗﻤﺎم ﺷﺪن و ﺑﺮآﻣﺪن آﻓﺘﺎب ﺣﻘﻴﻘﺖ از ﻣﻐﺮب دل و ﻇﻬﻮر ﺻﻮرت اﻟﻬﻴ‪‬ﻪ در آﻓﺘﺎب ﺟﺎن‬ ‫و ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻼﻣﺎت ﺟﻠﻮهﮔﺮ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺻﻮرت را ﺑﺒﺎزد ﺧﻮد را از ﻣﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮدارد و ﺣﺠﺎب ﺑﺮدرد ﺧﻮد را او ﺑﻴﻨﺪ ﻳﺎ او را ﺧﻮد ﺑﻴﻨﺪ‬ ‫ﺴ َﻤ َﻊ ِﻣ ْﻦ ﺷِﺮﺍ ِﻙ َﻧ ْﻌﻠِﻪ ﹶﺍﺳْﺮﺍ ُﺭ ﺍﻟﺘﱠﻮْﺣﻴ ِﺪ و اﻳﻦ را ﻓﻨﺎء ﻓﻲاﻟﺸّﻴﺦ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﺝ ﺍﹾﻟ َﻤﻬْﺪﻱّ َﺣﺘّﻲ َﻳ ْ‬ ‫ﺨﺮُ َ‬ ‫ﺑﺘﻔﺎوت ﻧﻈﺮ‪ ،‬ﻋﺎرﻓﻲ ﮔﻔﺖ ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ْ‬ ‫ﺗﻮآﻣﺪ ﺧﻮرده ﺧﻮرده رﻓﺖ ﻣﻦ آﻫﺴﺘﻪ آﻫﺴﺘﻪ‬

‫ز ﺑﺲ ﺑﺴﺘﻢ ﺧﻴﺎل ﺗﻮ ﺗﻮﮔﺸﺘﻢ ﭘﺎي ﺗﺎ ﺳﺮ ﻣﻦ‬

‫‪ –466‬ﻣﺸﺎﻓﻬﻪ‪ :‬از ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ – ﺷﻔﺎﻫﻲ ﺣﺮف زدن‬ ‫‪ –467‬ﺧﺎﻃﻔﻪ‪ :‬ﺑﺮق درﺧﺸﺎن ﻛﻪ ﭼﺸﻢ را ﺧﻴﺮه ﻣﻲﻛﻨﺪ‬

‫‪121‬‬


‫ﭘﺲ از اﻳﻦ در ﻛﻞّ ﻋﺎﻟﻢ ﻳﺎﺑﺪ و ﮔﺎه از اول ﻧﻤﺎﻳﺸﺎت و ﺟﻼء را در ﻛﻞّ ﺑﻴﻨﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻋﻮاﻟﻢ را در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﮔﺎﻫﻲ‬ ‫ﺷﻮد در ﺑﻌﻀﻲ اﺷﺨﺎص ﻛﻪ از اول اﻓﻌﺎل را از ﺧﻮد ﮔﻢ ﻛﻨﺪ و ﺻﻔﺎت را‪ ،‬و از ﺣﻖ ﺑﻴﻨﺪ‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮ و ﻣﻈﻬﺮ از ﻣﻴﺎن ﺑﺮﺧﻴﺰد و ﻓﻨﺎء‬ ‫ﻓﻲ اﷲ دﺳﺖ دﻫﺪ از اﻳﻦ درﻳﺎ ﻧﺪا ﺑﺮآﻳﺪﻛﻪ ﺗﻮ رﻓﺘﻲ او ﺷﺪي‪:‬‬ ‫ﭼﻨﺪان ﺑﺮو اﻳﻦ ره ﻛﻪ دوﺋﻲ ﺑﺮﺧﻴﺰد‬

‫ور ﻫﺴﺖ دوﺋﻲ ﺑـﺮﻫﺮوي ﺑﺮﺧﻴﺰد‬

‫ﺗـﻮ او ﻧﺸﻮي وﻟﻲ اﮔـﺮ ﺳﻌﻲ ﻛﻨﻲ‬

‫ﺟﺎﺋـﻲ ﺑﺮﺳﻲ ﻛﺰ ﺗﻮ ﺗﻮﺋـﻲ ﺑﺮﺧﻴﺰد‬

‫ﺕ ﺍﻟﺮﱠﺣْﻤﻦ ﭼﺸﻢ ﺑﮕﺸﺎﻳﺪ و ﻛﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺰل رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻴﻚ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﺧﻮد و ﻗﻮاي ﺧﻮد را درﺑﺎزد و‬ ‫ﺠ ﹾﺬَﺑ ٍﺔ ِﻣ ْﻦ َﺟﺬﹶﺑﺎ ِ‬ ‫وﮔﺎه ﹺﺑ َ‬ ‫ﺤﻴﱠﺮْﻧﺎﹶﺍْﻳ ﹶﻘﻨّﺎﹶﺍﻧﱠ ُﻪ ﺍﷲ‪ ،‬آن‬ ‫ﻣﺤﻮ دﻳﺪار ﮔﺮدد و ﭘﺮده ﭘﻨﺪار را ﺑﺮدارد و ﻋﺎﻟﻢ را ﻧﺎﺑﻮد ﺳﺎزد ﺣﻴﺮت و دﻫﺸﺖ‪ 468‬دﺳﺖ دﻫﺪ ِﺍﻧّﺎ ِﺍﺫﺍ َﺗ َ‬ ‫ﺤﻴﱡﺮﹰﺍﮔﻔﺖ اﻳﻦ وﻗﺖ ﺧﻮد را و ﻋﺎﻟﻢ را او ﺑﻴﻨﺪ و از ﺧﻮد ﮔﻢ ﺷﻮد ﺑﻪ درﻳﺎ وﺻﻞ ﺷﻮد ﻋﺎﻟﻤﻲ‬ ‫ﻛﺲ ﻛﻪ ﹺﺯﺩْﱐ ِﻋﻠﹾﻤﹰﺎﮔﻔﺖ ﹺﺯﺩْﱐ َﺗ َ‬ ‫ﻧﺒﻴﻨﺪ و ﺳﺎﻟﻜﻲ و راﻫﻲ ﻧﻴﺎﺑﺪ‪:‬‬ ‫ﻫﺴﺘﻲ ﺧـﻮد را ﻫﻤـﮕﻲ ﺑﺤﺮ دﻳـﺪ‬

‫ﻗـﻄـﺮه ﻧـﺎﭼـﻴـﺰ ﺑـﺒـﺤﺮ آرﻣﻴـﺪ‬ ‫ﭼﺸﻢ ﺟﺎﻧﻢ ﭼﻮﻧﻜﻪ ﺑﻴﻨﺎ ﺷﺪ ﺑﺪوﺳﺖ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻲﺑﻴﻨﻢ ﺑﻌـﺎﻟﻢ ﺟﻤـﻠﻪ اوﺳﺖ‬

‫ﻣﻦ ﻧـﺪﻳـﺪم ﻏﻴﺮﺟﺎﻧﺎن در ﺟﻬـﺎن‬

‫درﺣﻘـﻴﻘﺖ اوﺳﺖ ﭘﻴـﺪا و ﻧﻬــﺎن‬

‫ﭘﺲ از اﻳﻦ ﺳﻴﺮ اﺳﺖ ﺑﺴﻮي ﺧﻠﻖ‪ ،‬اﻳﻦ وﻗﺖ ﻧﺪاي ﻧﻮر از ﻛﻌﺒﻪ ﻃﻮر در ﺗﻤﺎم ﻣﻤﺎﻟﻚ درﭘﻴﭽﺪ و اﻓﺌﺪه ﻧﺎس ﻳﻜﺪﻓﻌﻪ ﻣﺘﻮﺟ‪‬ﻪ او‬ ‫ﷲ ﻓﻴ ِﻪ ﹶﺍ ْﻭ َﺑ ْﻌ َﺪﻩُ در اﻳﻨﺴﺖ و ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻠﻪُ‬ ‫ﮔﺮدد و در رﻛﺎب او ﺑﺨﺪﻣﺖ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﻮﻧﺪ و ﻇﻬﻮر ﻛﻠّﻲ دﺳﺖ دﻫﺪ ﻣﺎ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ َﺷﻴْﺌﹰﺎ ِﺍﻻﹼ َﻭ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ ﺍ َ‬ ‫در اول اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ز ﻫﺮﭼﻴﺰي ﻛﻪ دﻳﺪ اول ﺧﺪا دﻳﺪ‬

‫دﻟـﻲ ﻛﺰ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻧﻮر و ﺻﻔﺎ دﻳﺪ‬

‫ﺖ ﻗﹸﺒﺎﰊ ﻻَﻳ ْﻌ ﹺﺮﻓﹸ ُﻬ ْﻢ ﹶﻏﻴْﺮﻱ‪َ ،‬ﻭﺭُ ِﻓ َﻊ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ ﹶﻠ َﻢ َﻋ ْﻦ ﹸﺍﻣﱠﱵ ﭼﻮن ﺧﻮد‬ ‫ﺤ َ‬ ‫و ﺑﺠﺬب ﻓﻨﺎء‪ ‬ﻛﻠّﻲ دﺳﺖ دﻫﺪ و ﮔﺎه در اﻳﻦ ﻓﻨﺎء ﺑﻤﺎﻧﺪﻛﻪ ﹶﺍﻭْﻟﻴﺎﺋﻲ َﺗ ْ‬ ‫را ﻧﺪﻳﺪ ﻫﻤﻪ ﻃﺎﻋﺖ و ﺧﻴﺮ و ﺷﺮ در ﺣﻖّ او ﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﮔﺎه ﻫﺴﺖ ﻛﻪ از ﻣﺤﻮ ﺑﺼﺤﻮ آﻳﺪ و ﭼﺸﻢ ﺑﮕﺸﺎﻳﺪ و ﺳﻌﻪ‪ 469‬ﺑﻬﻢ‬ ‫رﺳﺎﻧﺪ و او را زﻧﺪه ﮔﺮداﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﻴﺎت اﺑﺪي و ﺑﺮﮔﺸﺖ دﻫﻨﺪ‪ ،‬و در ﻣﺠﺬوﺑﻴﻦ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻧﺎدر اﺳﺖ و در ﺳﺎﻟﻜﻴﻦ ﺑﺮﮔﺸﺖ‬ ‫ﻧﻨﻤﻮدن ﻧﺎدر اﺳﺖ‪ ،‬و اول ﺑﻴﻨﺎ ﺷﺪن و ﭼﺸﻢ ﮔﺸﻮدن ﺑﻘﻮي و ﺟﻨﻮد ﺧﻮد اﺳﺖ ﭘﺲ ﺑﻪ ﺗﻦ ﭘﺲ ﺑﺨﺎرج‪ ،‬در اﻳﻦ ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻣﺄﻣﻮر‬ ‫ﺷﻮد ﺑﻪ اﻗﺎﻣﻪ اﻣﻮر و اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﻲ از ﻣﻨﻜﺮ و ﺑﺮدن ﺑﺴﻮي ﻣﻘﺼﺪ‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ در ﻣﻤﻠﻜﺖ ﺧﻮد ﻣﺄﻣﻮر ﺷﺪ ﻧﺎم او ﻧﺒﻮ‪‬ت‬ ‫ﱯّ ﰲ ﺍﻣﱠِﺘ ِﻪ‪ ،‬اﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﻤﻠﻜﺖ ﺧﺎرج ﺳﺮاﻳﺖ ﻛﺮد و ﻣﺄﻣﻮر ﺑﻬﺪاﻳﺖ ﻋﺒﺎد ﮔﺮدﻳﺪ رﺳﻮل‬ ‫ﺦ ﰲ ﹶﻗ ْﻮ ِﻣ ِﻪ ﻛﹶﺎﻟﻨﱠ ﹺ‬ ‫اﺳﺖ و او ﻧﺒﻲ‪ ‬اﺳﺖ ﻭَﺍﻟﺸﱠ ْﻴ ُ‬ ‫ﺾ ﻭَﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺳ َﻮ ِﺩ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﻠﻴﻔﻪ آن و ﻗﻄﺐ اﺳﺖ‪ ،‬و‬ ‫اﺳﺖ و ﺧﻠﻴﻔﺔ رﺳﻮل‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﺮ ﻛﻞّﺑﺎﺷﺪ و ﺧﻮد ﻛﻞّ ﺑﺎﺷﺪ َﺭﺳُﻮﻝﹲ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎْﺑَﻴ ﹺ‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺮ ﻗﻮﻣﻲ دون ﻗﻮﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اوﻟﻴﺎء ﺟﺰو و اﻧﺒﻴﺎء ﺟﺰﺋﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﻣﺄﻣﻮر ﺑﻪ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﺗﺮوﻳﺞ ﻛﺘﺎﺑﻲ و ﺗﺠﺪﻳﺪ دوري و‬ ‫ﺗﺤﺪﻳﺪ ﻃﻮري ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﮔﺮدﻳﺪ اوﻟﻲ اﻟﻌﺰم اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ ﻛﻞّ او را دﺳﺖ داد ﺧﺎﰎﺍﻟﻮﻻﻳﺔ ﻭ ﺧﺎﰎﺍﻟﻨﺒﻮّﺓ ﻭ ﺧﺎﰎﺍﻟﺮّﺳﺎﻟﻪ‬ ‫ﮔﺮدد و ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ اﻃﻮار دل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:69‬‬ ‫ﺟﺬب ﺷﻴﺦ و ﺟﺬب ﺣﻖ ﻳﻜﻴﺴﺖ ﺧﻮدي را ﻛﻪ ﺑﺮد ﻫﺴﺘﻲ او ﻫﻤﻪ اوﺳﺖ ﻣﺼﺒﺎح ﻫﻤﻪ ﻧﻮر اﺳﺖ و ﻣﻮج درﻳﺎﺳﺖ ﺣﺪ و ﺑﻲ‬ ‫ﺣﺪ‪‬ي از ﺑﻲﺣﺪ‪‬ﻳﺴﺖ‪.‬‬

‫‪ –468‬دﻫﺸﺖ‪ :‬ﺳﺮاﺳﻴﻤﮕﻲ – وﺣﺸﺖ‬ ‫‪ –469‬ﺳﻌﻪ‪ :‬ﻓﺮاﺧﻲ و ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ‬

‫‪122‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:70‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺷﻴﺦ ﺑﺮ ﺻﻐﻴﺮ ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺔ ﻧﺒﻮ‪‬ت ﻳﺎ ﺧﻼﻓﺖ آن و ﺑﻴﻨﺎﺋﻲ در ﻣﻤﻠﻜﺖ اﺳﺖ و ﻛﺒﻴﺮ ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﻪ دﻋﻮت ﺑﻪ اوﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺒﻮ‪‬ت ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ‬ ‫اﺳﺖ و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي در ﺧﻮد آﺛﺎر رﺳﺎﻟﺖ ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و در ﻛﻞّ ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺔ رﺳﺎﻟﺖ ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ و ﻗﻄﺒﻴ‪‬ﺖ ﻳﺎ ﺧﻼﻓﺖ و ﺟﻠﻮه‬ ‫ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي ﺧﻮد ﺳﺎﻟﻚ در ﺧﻮد ﺧﻠّﺖ‪ 470‬اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي ﺧﻮد را در ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺔ اﻣﺎﻣﺖ و ﻧﻴﺎﺑﺖ اﻣﺎﻣﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﻠﻮات‬ ‫ﺗﻤﺎم در ﺗﻤﺎم ﺑﺎﻟﺘّﻤﺎم ﺑﺎ دوام ﺧﺎﺗﻤﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ و ﻧﻴﺎﺑﺖ آن‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:71‬‬ ‫ﺗﺠﻠّﻲ اﻗﺴﺎم اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺠﻠّﻲ اﻓﻌﺎﻟﻲ ﻛﻪ در اﻓﻌﺎل و آﺛﺎر ﻧﻮر ﻛﺮدﮔﺎر ﺑﻴﻨﺪ ﺑﺼﻮرت ﻧﻮر ﺳﻴﺎه و ﻫﻮا و ﻓﻠﻚ و ﺑﺴﺎﻳﻂ و اﺷﻴﺎء‪‬‬ ‫ﻛﻮﻧﻴ‪‬ﻪ در اول‪ ،‬و ﮔﺎه ﺑﺼﻮرت ﻧﻮرﻳ‪‬ﻪ ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﺷﻮد‪ ،‬و ﺗﺠﻠّﻲ ﺻﻔﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺻﻔﺎت ﺣﻖّرا در ﺻﻔﺎت ﺟﻠﻮهﮔﺮ ﺑﻴﻨﺪ ﻳﺎ ﺑﺼﻮرت‬ ‫اﺣﺎﻃﻪ ﻳﺎ ﻋﻠﻢ ﻳﺎ ﺣﻴﺎت ﻳﺎ ﻗﺪرت ﻣﺜﻼً‪ ،‬و ﺗﺠﻠّﻲ ذاﺗﻲ ﻛﻪ در ﻧﻈﺮش ﻏﻴﺮ ﻳﻚ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬و در ﺗﺠﻠّﻲ ذاﺗﻲ ﺧﻮد و ﺧﻮدﻳﺖ‬ ‫و دﻳﺪي ﻧﻤﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:72‬‬ ‫دل را اﻃﻮار اﺳﺖ و ﻫﺮ ﻃﻮري را ذﻛﺮﻳﺴﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻴﺎﻳﺪ‪ ،‬و در ﻫﺮ ذﻛﺮي دﻟﺮا ﻧﻮرﻳﺴﺖ و آن اﻧﻮار ﺳﺒﻌﻪ را اﻃﻮار دل‬ ‫ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻮر اﺳﻮد ﻇﻬﻮر ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﻛﺜﺮات اﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻛﻪ ﺑﻪ ﺣﺠﺎب ﻇﻠﻤﺖ ﻣﺴﺘﻐﺮق اﺳﺖ‪ ،‬و آﺧﺮ اﻧﻮار ﻧﻮر ﺳﻴﺎه‬ ‫ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻴﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻘﺎم ﮔﻤﻲ ﻛﺜﺮات و وﺣﺪت ﺻﺮﻓﻪ اﺳﺖ و ﻋ‪‬ﻤﺎﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺳﻴﺎﻫﻲ ﮔﺮﺑﺪاﻧﻲ ﻧﻮر ذات اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و آﺧﺮ اﻧﻮار ﻧﻮر اﺑﻴﺾ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو رﻧﮕﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ اﺳﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺧﺘﻼط ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ وﺣﺪت و ﻛﺜﺮت‪ ،‬ﻣﺮﺗﺒﻪ‬ ‫ﻧﻔﺲ ازرق‪ 471‬ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻗﻠﺐ اﺣﻤﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺮﺗﺒﻪ روح اﺻﻔﺮ‪ 472‬ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻋﻘﻞ اﺑﻴﺾ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺳﺮّ اﺳﻮد ﺗﺎم‪‬‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﮔﺎه اﺑﻴﺾ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:73‬‬ ‫اذﻛﺎر را اﻧﻮار اﺳﺖ؛ ﻧﻮر ذﻛﺮ ﺻﺪر ﺳﺒﺰ اﺳﺖ و ﺳﻴﺮ آن ﺗﺎ ﻓﻠﻚ ﻗﻤﺮ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻮر ﻛﺒﻮد از ذﻛﺮ ﻧﻔﺲ ﻣﺰﻛّﻲ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻟﻮان‬ ‫آﻣﻴﺨﺘﻪ ﻧﻮرِ ذﻛﺮ ﻗﻠﺐ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻮر ﺳﺮخ ﻣﺼﻔّﺎ ﻧﻮر ذﻛﺮ روح اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻮر ﺳﻔﻴﺪ ﻧﻮرِ ذﻛﺮ ﻋﻘﻞ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻮر ﺑﻲ ﻟﻮن ﻣﺤﻴﻂ‬ ‫ﻧﻮرِ ذﻛﺮ ﺳﺮّ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻳﻨﺠﺎ ﻇﻬﻮر ﺑﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ رﺳﻴﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺮاي ﺳ‪‬ﺮّ ﻧﻮر زرد ﺑﻲﻇﻬﻮر ﻧﻮر و ﺑﺮاي ﺧﻔﻲ‪ ‬ﻧﻮر ﺳﻴﺎه ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻧﻤﻮده‬ ‫اﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:74‬‬ ‫در ﻣﻘﺎم اﻃﻮار دل و اﻧﻮار اذﻛﺎر ﻟﻮن ﺻﺮف‪ ‬ﺗﻌﺒﻴﺮ اﺳﺖ و ﮔﺎه ﺑﻌﻀﻲ از اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ 473‬در ﻣﺮﺗﺒﻪ دﻳﮕﺮ ﺷﻮد و ﻃﻔﺮه ﻧﻤﺎ‬ ‫ﻛﺸﺘﻲوار ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:75‬‬

‫‪ –470‬ﺧُﻠّﺖ‪ :‬دوﺳﺘﻲ‬ ‫‪ –471‬ازرق‪ :‬ﻛﺒﻮد – آﺑﻲ‬ ‫‪ –472‬اَﺻﻔَﺮ‪ :‬زرد‬ ‫‪ –473‬ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ :‬داﺧﻞ ﺷﻮﻧﺪه‬

‫‪123‬‬


‫ﻇﻬﻮر ﻧﻮر ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻏﻠﺒﻪ ﺻﻔﺎي دل اﺳﺖ؛ ﮔﺎه ﻣﺜﻞ ﺷﻌﻠﻪ و ﮔﺎه ﻣﺜﻞ ﺳﺮاج و ﮔﺎه ﻣﺜﻞ آﻓﺘﺎب و ﮔﺎه ﻧﻮر ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي و اﻧﺪازه و‬ ‫ﮔﺎه ﺑﻲﺣﺪ‪ ‬در ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:76‬‬ ‫ﺻﻔﺎي ﻫﺮﻋﻤﻠﻲ و ﺻﻔﺎي ﻫﺮ ﻗﻮ‪‬هاي و ﺻﻔﺎي ﻧﻔﺲ ﻫﻢ ﺑﺼﻮرت ﻧﻮر در ﻧﻈﺮ ﻧﻔﺲ ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﻮارق‪ 474‬و ﻟﻮاﻣﻊ‬

‫‪475‬‬

‫ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت اﻧﻮار اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:77‬‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻗﻮاي ﻧﻔﺴﺎﻧﻴ‪‬ﻪ و ﻫﻮش ﻧﻔﺴﺎﻧﻲ زﻳﺎدﺗﺮ اﺳﺖ رام ﻧﻤﻮدن آن اﺻﻌﺐ‪ 476‬اﺳﺖ و ﻫﺮ ﻗﺪر ﺿﻌﻴﻔﺘﺮاﺳﺖ اﺳﻬﻞ اﺳﺖ و زودﺗﺮ‬ ‫ﺑﻌﺎﻟﻢ ﻏﻴﺐ رﺳﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در زﻣﺎن ﺑﻨﻲاﺳﺮاﺋﻴﻞ ﺑﺰودي ﺑﻪ ﻧﺒﻮ‪‬ت ﻣﻲرﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﻬﻞ ﻧﺒﻲ را در ﻳﻚ ﺷﻬﺮ ﻛﺸﺘﻨﺪ و ﺑﺎزارﻫﺎ‬ ‫ﺑﻬﻢ ﻧﺨﻮرد‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺑﻌﻀﻲ را رﻳﺎﺿﺎت ﻛﻤﺘﺮ و ﺑﻌﻀﻲ را ﺷﺎﻗﺘﺮاﺳﺖ‪.‬‬ ‫روزي در دل ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮدم‪ ،‬در واﻗﻌﻪ دﻳﺪم ﺑﺮ ﮔﺎوﻣﻴﺸﻲ ﺳﻮارم و دو ﻧﻔﺮ ﻗﻮي ﻫﻴﻜﻞ در دو ﻃﺮف ﻣﻬﺎر او را دارﻧﺪ و دو ﻧﻔﺮ ﺑﺮ‬ ‫ﺷﺎﺧﻬﺎي او ﭼﺴﺒﻴﺪه‪ ،‬و ﻣﻦ ﭘﺘﻜﻲ از ﻧﻮر در دﺳﺖ دارم و ﻫﺮ دﻓﻌﻪ ﭼﻨﺎن ﻓﺮود ﻣﻲآورم ﻛﻪ ﺳﺮ او را ﺑﺰﻣﻴﻦ ﻣﻲرﺳﺎﻧﺪ و ﺑﺮﻗﺶ‬ ‫آن ﻋﺎﻟﻢ را روﺷﻦ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺑﺎز ﺳﺮﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺎ آﺧﺮاﻻﻣﺮ ﺗﺎزﻳﺎﻧﻪاي ﺑﺪﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻢ و ﺑﺸﺪ‪‬ت ﻫﺮﭼﻪ ﺗﻤﺎﻣﺘﺮ زدم و او را راﻧﺪم‬ ‫ﺗﺎ ﺧﺴﺘﻪ ﻧﻤﻮدم و او را از ﻛﺎر اﻧﺪاﺧﺘﻢ‪ ،‬آﻧﻮﻗﺖ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪ ﻣﻬﺎر در دﻣﺎغ او ﻧﻤﻮده ﺑﺮاﺣﺖ ﺳﻮار ﺷﺪم و ﺳﻴﺎﺣﺖ ﻧﻤﻮدم و‬ ‫ﺑﺮﮔﺸﺘﻢ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:78‬‬ ‫ﻧﻮر ﺳﻴﺎه ﺗﻴﺮة ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ ﻧﻮر ﻏﻴﺐ ﺟﻦّ اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺗﻴﺮه اﺣﺎﻃﻪ و ﺗﺼﺮّف داﺷﺖ و ﺗﻸﻟﺆ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻗﻠﺐ را ﻣﺘﻨﻔّﺮ ﻧﻤﻮد ﻧﻮر‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﻓﺮﻳﻔﺘﻪ ﻧﺸﺪ ﻛﻪ ﺷﻴﻄﺎن در وﺳﻂ ﻃﺮﻳﻖ ﻛﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻮر ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ ﺧﻮد را در ﻧﻈﺮ ﺳﺎﻟﻚ ﺟﻠﻮه دﻫﺪ‪ .‬او را‬ ‫ﻟﻌﻨﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻃﺮد ﺳﺎزد ﺗﺎ ﺧﻮد ﻣﻄﺮود ﻧﮕﺮدد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:79‬‬ ‫ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﻗﻮي اﺛﺮ ﺑﺤﺲ‪‬ﻣﺸﺘﺮك رود و از آﻧﺠﺎ در دل ﻣﺨﻠّﻲ و ﻣﻬﻴ‪‬ﺎ ﺑﻴﻘﻴﻦ ﻳﺎ ﺑﺤﺴﻦ ﻇﻦّ ﺟﺎ ﮔﻴﺮد‪ ،‬و اﺷﺪ‪ ‬ﻣﺮاﺗﺐ ﻟﻤﺲ ﻳﺪ و‬ ‫اﺑﻬﺎم اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا‪ ،‬ﺑﻪ ﺑﻴﻌﺖ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺘﻲ در دل ﺟﺎ ﮔﻴﺮد و ﻣﻜﻤﻮن ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ آﻧﻜﻪ ﺑﻪ آﺑﻴﺎري و اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻋﺒﺎدت و ذﻛﺮ و ﻓﻜﺮ‬ ‫و ﺻ‪‬ﻤﺖ‪ 477‬و ﺳ‪‬ﻬ‪‬ﺮ‪ 478‬و ﺟﻮع‪ 479‬ﺳﺒﺰ ﺷﻮد و ﻛﻢ ﻛﻢ ﻧﻤﻮ‪ ‬ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﻳﻚ دﻓﻌﻪ ﻣﻮت اﺧﺘﻴﺎري دﺳﺖ دﻫﺪ‪ .‬آﻧﻮﻗﺖ ﻋﻴﺴﻲ ﻣﺘﻮﻟﺪ‬ ‫ﺷﻮد و ﺗﻮﻟﺪ ﺛﺎﻧﻮي دﺳﺖ دﻫﺪ و ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ وﻻﻳﺖ و ﺻﻮرت وﻟﻲ اﻣﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻐﻴﺐ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﺸﻬﻮد ﮔﺮدد‪ ،‬و اﻳﻨﺮا‬ ‫ﺳﻜﻴﻨﻪ و ﻧﺼﺮ و ﻣﺤﻞّ آﻧﺮا ﺗﺎﺑﻮت ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:80‬‬ ‫ﺳﻜﻴﻨﻪ آﻟﻬﻴ‪‬ﻪ ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ او در ﺻﻔﺎت وﻗﺎر و ﺧﺸﻮع اﺳﺖ در دل ﺳﺎﻟﻚ آﻳﺪ و ﺑﺎ ﻏﻠﺒﻪ ﻣﻠﻜﻮت و ﻗﻮ‪‬ت ﻗﻮي ﺑﻘﻮاي ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﻪ‬ ‫‪ –474‬ﺑﻮارق‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺑﺮق‬ ‫‪ –475‬ﻟﻮاﻣﻌﻪ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻟﻤﻌﻪ – روﺷﻨﻲ‬ ‫‪ –476‬اﺻﻌﺐ‪ :‬دﺷﻮارﺗﺮ‬ ‫‪ –477‬ﺻﻤﺖ‪ :‬ﺳﻜﻮت – ﺧﺎﻣﻮﺷﻲ‬ ‫‪ –478‬ﺳ‪‬ﻬ‪‬ﺮ‪ :‬ﺑﻴﺪاري‬ ‫‪ –479‬ﺟﻮع‪ :‬ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ‬

‫‪124‬‬


‫ﺳﺮاﻳﺖ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﻋﻜﺲ اﻧﺪازد‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻗﻮﻟﻲ ﻋﻜﺲ او ﺑﺮ اَﺑﺎﺑﻜﺮ در ﻏﺎر اﻓﺘﺎد آرام ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬و ﻋﻜﺲ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ را ﻋﻤﺮ دﻳﺪ‬ ‫ﺑﺼﻮرت د‪‬ﺣﻴﻪ‪ 480‬ﺑﻪ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﺣﻀﺮت‪ ،‬ﺳﻜﻴﻨﻪ در ﺑ‪‬ﺪ‪‬ر ﻧﺎزل ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺷﻜﺎل ﻣﺨﺘﻠﻒ دﻳﺪﻧﺪ و در ﺑﻴﻌﺔ ﺍﻟﺮّﺿﻮﺍﻥ ﻛﻪ ﻣﺠﻤﻊ‬ ‫اﺻﺤﺎب ﺑﻮد و ﻓﺘﺢ ﻗﺮﻳﺐ دل ﺑﻮد ﺳﻜﻴﻨﻪ ﻧﺰول ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:81‬‬

‫ﷲ ِﺳﺮﱠﻩُ ﻓﻴ ِﻪ ﻟﻬﺬا اﻏﻠﺐ ﺑﺼﻮرت ﻣﻘﺪاري ﻧﺒﻲ‪ ‬و اﻣﺎم‬ ‫ﺡﺍُ‬ ‫در ﻣﻘﺎم ﺗﻤﺜّﻞ ﺳﻜﻴﻨﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺤﺒﻮﺑﻴ‪‬ﺖ ﻣﻠﻜﻪ ﺳﺎﻟﻚ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ ﹶﻃ َﺮ َ‬ ‫ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻟﻜﻦ ﺗﺠﺮّد دارد‪.‬‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﻬﺮ آﺳﻤﺎن ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ )ع( را دﻳﺪ و در آﺧﺮ ﺳﻴﺮ ﺟﻠﻮة ﻋﻠﻲ )ع( ﭘﺪﻳﺪار ﮔﺸﺖ ﻋﻠﻲ )ع( ﺟﻠﻮه ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫ﺴ َﻦ َﻭ ْﺟﻬُﻪُ ﮔﻔﺖ‪.‬‬ ‫را دﻳﺪ و ﺑﺤﻖّ او ﻗﺴﻢ داد و ﻣﺎ ﹶﺍ ْﺣ َ‬ ‫ﻳﻮﺳﻒ ﺑﺮﻫﺎن را ﺑﺼﻮرت ﻳﻌﻘﻮب دﻳﺪ اﮔﺮﭼﻪ در اول اﺑﺮاﻫﻴﻢوار ﺑﺼﻮرت ﺷﻤﺲ و ﻗﻤﺮ و ﻛﻮﻛﺐ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﺣﺴﻦ )ع( و‬ ‫ﺣﺴﻴﻦ )ع( ﺗﺎﺑﻮت ﺻﺪر را ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺟﻠﻮه ﻋﻠﻲ )ع( ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻛﺸﺘﻲ ﻧﻮح ﺑﻪ ﻋﻠﻲ )ع( ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻮد و ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ در ﺑﺪر ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﺠﻨﱠ ِﺔ ﻟﹶﻬﺎ َﻭ ْﺟﻪٌ ﹶﻛ َﻮ ْﺟ ِﻪ ﺍﹾﻟِﺎﻧْﺴﺎﻥِ‪ ،‬ﻭَﰲ َﺧَﺒ ﹴﺮ‬ ‫ﺡ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻋﻠﻲ )ع( دﻳﺪﻧﺪ و ﻣﺮﻳﻢ )ع( ﺑﺼﻮرت ﺟﺒﺮﺋﻴﻠﻲ دﻳﺪ ﻭَﰲ َﺧَﺒﺮﹴ‪ ،‬ﺍﹶﻟﺴﱠﻜﻴَﻨ ﹸﺔ ﺭﻳﺢٌ َﺗﻔﹸﻮ ُ‬ ‫ﺱ ﺍﳍﱢ َﺮﺓِ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺼﻮرت ﺑﺮّه دﻳﺪﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﺠﻨﱠ ِﺔ ﻟﹶﻬﺎﺟَﻨﺎﺣﺎ ﹶﻥ َﻭ َﺭﹾﺃﺱٌ ﹶﻛ َﺮﹾﺃ ﹺ‬ ‫ﷲ َﻳَﺘ ﹶﻜﻠﱠﻢُ‪ ،‬ﻭَﰲ َﺧَﺒﺮﹴﺭﻳﺢٌ َﻫﻔﹼﺎ ﹶﻓﺔﹲ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺡﺍِ‬ ‫ﺭُﻭ ُ‬ ‫ﷲ َﺧ ﹶﻠ َﻖ ﺁ َﺩ َﻡ ﻋَﻠﻲ ﺻُﻮ َﺭِﺗ ِﻪ‪ ،‬ﻭَﺍﻟﺼﱡﻮ َﺭ ﹸﺓ‬ ‫آﻓﺘﺎب و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺼﻮرت ﺣ‪‬ﺠ‪‬ﺮ و اَﺗَﻢ‪‬ﻧﻤﺎﻳﺶﻫﺎ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﺼﻮرت ﺟﺎﻣﻌﺔ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ ِﺍﻥﱠ ﺍ َ‬ ‫ﺴﺘَﻘﻴﻢ و ﻛﻤ‪‬ﻠﻴﻦ را ﺑﻪ آن ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺷﻮد و اﮔﺮ ﻏﻴﺮآن ﻧﻤﻮده ﺷﻮد آﺧﺮ ﺑﻪ‬ ‫ﷲ ﻋَﻠﻲ َﺧ ﹾﻠ ِﻘ ِﻪ َﻭ ِﻫ َﻲ ﺍﻟﻄﱠﺮﻳ ُﻖ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْ‬ ‫ﺞﺍِ‬ ‫ﺠﹺ‬ ‫ﺍﹾﻟِﺎﻧﺴﺎﻧﻴﱠ ِﺔ ِﻫ َﻲ ﹶﺍ ﹾﻛَﺒﺮُﺣُ َ‬ ‫آن رﺳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:82‬‬ ‫ﺳﻜﻴﻨﻪ ﻇﻬﻮر و ﻧﺰول ﻗﺎﺋﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻧﺰول ﻧﺎم او ﻇﻬﻮر اﺳﺖ و در ﻋﺮوج ﻣﻌﺮاج و رﺟﻌﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:83‬‬ ‫در ﻧﺰول و ﻋﺮوج ﺣﺮﻛﺖ از ﻃﺮف ﺳﺎﻳﺮ اﺳﺖ و ﻣﺤﺒﻮب در ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻫﺴﺖ و ﺟﺎن ﻫﻤﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺳﺎﻟﻚ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻗﺪم‬ ‫ﻫﻤ‪‬ﺖ ﺑﺮ ﻣﺮﻛﺐ ﻧﻔﺲ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﺣﺠﺐ را ﺑﺮدرد ﺗﺎ ﺑﺮاي او دﺳﺖ دﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:84‬‬ ‫ﻣﺮﻛﺐ ﺳﺎﻳﺮ و ﻣﻈﻬﺮ اﻧﻮار و ﻣ‪‬ﺠﻼي اﻃﻮار و ﻣﻨﺰل ﻳﺎر ﺟﺎن اﺳﺖ راه از ﺧﻮد ﺑﺨﻮد ﺑﺠﺰ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﺮﻛﺐ ﻧﺘﻮان رﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:85‬‬ ‫ﻣﺮﻛﺐ راه در اول اﻣﺮﻛﻪ ذﺑﺢ ﻧﺸﺪه در ﻣﻘﺎم ﻧﻔﺲ اﻣﺎره ﺑ‪‬ﻘَﺮه اﺳﺖ ﻛﻪ او را ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻴﺮاﻧﻴﺪ ﺗﺎ ﺟﻮان ﺑﻨﻲاﺳﺮاﺋﻴﻠﻲ زﻧﺪه ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫از آﻧﻜﻪ ﺑﻤﻘﺎم ذﺑﺢ رﺳﻴﺪ و در ﻣﻨﺎي‪ 481‬ﻛﻮي ﻳﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺷﻮد در ﻣﻘﺎم ﻟﻮ‪‬اﻣﮕﻲ ﺑ‪‬ﺪﻧﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و در ﻋﺎﻟﻢ رؤﻳﺎ و در واﻗﻌﻪ و‬ ‫ﺳﻴﺮ و ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻴﺰ ﺑﺼﻮرت ﺑ‪‬ﺪﻧﻪ دﻳﺪه ﺷﻮد‪ ،‬ﭘﺲ از آن در ﻣﻘﺎم ﻗﻠﺐ ﺑﺼﻮر ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﭘﺮدار ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ ﮔﺎه ﺑﺼﻮرت‬ ‫ﻛﺮﻛﺲ و ﮔﺎه ﺑﺼﻮرت ﺑﺮّه ﺑﺎﻟﺪار در ﻃﻴﺮان و ﮔﺎه ﺑﺼﻮرت ﺑﺎز و ﮔﺎه ﺑﺼﻮرت ﺧﻮد ﺑﺎﻟﺪار دﻳﺪم ﻛﻪ ﭘﺮواز ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﺧﻮد‬ ‫ﺑﻮدم اﻣﺎ ﺧﻮد ﻧﺒﻮدم ﭘﺲ از آن در ﻣﻘﺎم روح ﺑﺼﻮرت ﺑ‪‬ﺮاق ﺑﻨﻈﺮ آﻳﺪ ﺑﺎ ﺑﺎﻟﻬﺎي وﺳﻴﻊ و ﺳﺮ اﻧﺴﺎن و ﺗﻦ ﺣﻴﻮان و ﭘﺎﻫﺎ ﭼﻮن‬

‫‪ –480‬د‪‬ﺣﻴﻪ‪ :‬دﺣﻴﺔﺑﻦ ﺧﻠﻴﻔﺔ اﻟﻜﻠﺒﻲ ﻣﺘﻮﻓﻲ ﺑﻪ ﺣﺪود ﺳﺎل ‪ 45‬ه ‪ .‬ق‪.‬از ﻣﺸﺎﻫﻴﺮ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ اﺳﻼم و ﺑﻪ ﺣﺴﻦ ﺻﻮرت ﻣﻌﺮوف ﺑﻮد‪ .‬ﭘﻴﻐﻤﺒـﺮ اﻛـﺮم او‬ ‫را ﺑﻪ رﺳﺎﻟﺖ ﻧﺰد ﻗﻴﺼﺮ روم ﺷﺮﻗﻲ )ﻫﺮﻗﻞ ( ﻓﺮﺳﺘﺎد‬ ‫‪ –481‬ﻣﻨﺎ‪ :‬ﻣﻮﺿﻌﻲ اﺳﺖ در ﻣﻜﻪ ﻣﻌﻈﻤﻪ ﻛﻪ ﻣﻘﺎم ﺑﺎزار اﺳﺖ و ﺣﺎﺟﻴﺎن در آﻧﺠﺎ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻛﻨﻨﺪ‬

‫‪125‬‬


‫ﺳﺘﻮن ﺳﺒﺰ ﺑﺎ ﭼﻨﮕﺎﻟﻬﺎي ﻃﻼﺋﻲ َﻳ ْﺒ َﺮﻙُ ﰲ ﺳَﻮﺍ ٍﺩ َﻭ َﻳﻤْﺸﻲ ﰲ ﺳَﻮﺍ ٍﺩ َﻭَﻳ ْﺒ َﻌﺮُﰲ ﺳَﻮﺍ ٍﺩ‪.‬‬ ‫و در ﻣﻘﺎم ﻋﻘﻞ ﺑﺼﻮرت رﻓﺮف و از آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺻﻮرت ﻧﺪارد و ﺑﻌﻀﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ در ﻣﻘﺎم ﺳﺮّ ﺑﺼﻮرت ﺷﻨﺎوري ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:86‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻧﻮر در دل ﻧﻮر اﻣﺎم اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻮر اﻣﺎم در دل ﻣﺆﻣﻦ اﻧﻮر از ﺷﻤﺲ ﻣﻀﻴﺌﻪ‪ 482‬اﺳﺖ در وﺳﻂ ﻧﻬﺎر‪ ،‬ﺧﺒﺮ اﺑﺎ ﺧﺎﻟﺪ را‬ ‫ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎ ﺗﺎ ﺻﺪق را ﺑﺒﻴﻨﻲ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﻃﺮف ﻧﺴﺒﺖ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ ﻧﻮر ﺷﻤﺲ از ﭘﺲ ﻫﻔﺘﺎد ﺣﺠﺎب اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻤﻮده ﻧﻮر اﻣﺎم‬ ‫ﷲ َﻭ َﺭﺳُﻮﻟِﻪ َﻭ ﺍﻟﻨﱡﻮ ﹺﺭ ﺍﻟﱠﺬﻱ ﹶﺍْﻧ َﺰﻟﹾﻨﺎ ﻣﻘﺎم ﻇﻬﻮر ﺑﻨﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪ .‬و اﻳﻦ‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻧﻮر ﺣﻖّ اﺳﺖ و ﻧﻮر ﺷﻤﺲ ﻇﻠﻤﺖ و ﻏﺒﺎر اﺳﺖ ﻓﹶﺎ َﻣﻨُﻮﺍ ﺑﹺﺎ ِ‬ ‫ﺕﻧُﻮ ُﺭ ُﻫ ْﻢ َﻳﺴْﻌﻲ َﺑ ْﻴ َﻦ ﹶﺍﻳْﺪﻳ ﹺﻬ ْﻢ ﻣﺆﻣﻦ راﺳﺖ‪ ،‬ﻳﺎ َﺳﻠﹾﻤﺎ ﹸﻥﻭَﻳﺎ َﺟ ْﻨ َﺪﺏُ َﻣ ْﻌ ﹺﺮﻓﹶﱵ ﺑﹺﺎﻟﻨﱡﻮﺭﺍﻧﻴﱠ ِﺔ‬ ‫ﻧﻮر ﻫﺎدي ﻗﻴﺎﻣﺖ اﺳﺖ َﻳ ْﻮ َﻡ َﺗﺮَﻱ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْﺆﻣِﻨﲔ َﻭ ﺍﹾﻟﻤُ ْﺆﻣِﻨﺎ ِ‬ ‫ﷲ ﹶﻗ ﹾﻠَﺒﻪُ ِﻟﻼﹾﳝﺎ ِﻥ َﻭ َﻣ ْﻦ ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ْﻌ ﹺﺮﻓﹶﲏ ﺑﹺﺎﻟﻨﱡﻮﺭﺍﻧﻴﱠ ِﻪ ﻛﺎ ﹶﻥ ﺷﺎﻛﹰﺎّ‬ ‫ﺤ َﻦﺍ ُ‬ ‫ﷲ َﻣ ْﻌ ﹺﺮﻓﹶﱵ ﺑﺎِﻟﻨﱡﻮﺭﺍﻧﻴﱠ ِﺔ َﻣ ْﻦ َﻋ َﺮﻓﹶﲏ ﺑﺎﻟﻨﱡﻮﺭﺍﻧﻴﱠ ِﺔ ﻛﺎ ﹶﻥ ُﻣ ْﺆﻣِﻨﹰﺎ ِﺍ ْﻣَﺘ ِ‬ ‫ﷲ َﻭ َﻣ ْﻌ ﹺﺮ ﹶﻓ ﹸﺔ ﺍ ِ‬ ‫َﻣﻌْﺮ ﹶﻓﺔﹸ ﺍ ِ‬

‫ﺼ ِﺪ ﺍﻟﺴﱠﺒﻴﻞ َﻭﻫُ َﻮ ِﻣ ْﻦ ﻧُﻮﺭﹺﺍﹾﻟﹶﺎﻧْﺒﻴﺎ ِﺀ‬ ‫ﺤﻖّ َﻭ ﹶﻗ ْ‬ ‫ﻉ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺐ ﻧُﻮﺭٌ ﻻﻳُﻀﻴﻲ ُﺀ ِﺍﻻﹼﺑﹺﺎﺗﱟﺒﺎ ﹺ‬ ‫ُﻣﺮْﺗﺎﺑﺎﹰ‪ ،‬ﺍِﱄ َﺭﹺﺑّﻬﺎ ﻧﺎ ِﻇ َﺮﺓﹲ دراﻳﻦ ﻣﻘﺎم اﺳﺖ ﻭَﻗﺎ ﹶﻝ ﺍﻟﻨﱠﱯّ )ﺹ( ﻓِﻲ ﺍﹾﻟ ﹶﻘ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﲔ‪.‬‬ ‫ﺏ ﺍﹾﻟﻤُﺆﻣِﻨ َ‬ ‫ﻣُﻮ َﺩﻉٌ ﰲ ﹸﻗﻠﹸﻮ ﹺ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:87‬‬

‫ﻣﺮاﺗﺐ ﺗﺠﻠﻴ‪‬ﺎت در ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﺷﺎه ﻣﺮدان ﺑﻪ ﻛﻤﻴﻞ در ﺧﺒﺮ ﻣَﺎ ﺍﻟﹾﺤﻘﻴﻘﺔ ُ؟ ﻇﺎﻫﺮﺷﺪ آﻧﮕﺎه ﻛﻪ ﺗﺠﻠّﻲ ذاﺗﻲ ﺷﺪ ﺑﻴﺎن و ﻟﺴﺎن در ﻛﺎر‬ ‫ﻚ ﹶﺍﻧﱠﻪُ ﻋَﻠﻲ ﹸﻛﻞﱢ ﺷَﻲ ٍﺀ ﺷَﻬﻴﺪٌ؟!‬ ‫ﻒ ﹺﺑ َﺮﺑﱢ َ‬ ‫ﺢ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﹶﺍ َﻭﹶﻟ ْﻢ َﻳ ﹾﻜ ِ‬ ‫ﺝ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ ﹶﻃ ﹶﻠ َﻊ ﺍﻟﺼﱡ ْﺒ ُ‬ ‫ﺴّﺮﺍ َ‬ ‫ﻧﺒﻮد ِﺍ ﹾﻃﻔﹶﺎ ِﺀ ﺍﻟ ِ‬ ‫ﻧﺒـﻮ‪‬دم ﺣـﺎﺟﺘﻲ ﺑﻪ ﻫﻴـﭻ ﺑﻴﺎن‬

‫ﻣﻦ ﻛﻪ ﺑﻴﻨﻢ ﺟﻤﺎل دوﺳﺖ ﻋﻴﺎن‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:88‬‬

‫در ﺗﻤﺎم ادوار و ﺗﻤﺎم ﻣﻠﻞ ﺣﻘّﻪ و ﺗﻤﺎم ﺷﺮاﻳﻊ اﻧﺘﻈﺎر ﻇﻬﻮر ﺑﻮده؛ در ﺧﺒﺮﻳﺴﺖ ﻛﻪ آدم ﺧﺒﺮ داد ﺑﻪ ﻏﻴﺒﺖ و اﻧﺘﻈﺎر ﻇﻬﻮر و ﻧﻮح‬ ‫ﺧﺒﺮ داد و اﺑﺮاﻫﻴﻢ و ﻣﻮﺳﻲ و ﻋﻴﺴﻲ ﻫﻢ ﺧﺒﺮ دادﻧﺪ و ﻏﻴﺒﺖ و ﻓﺘﺮت‪ 483‬دﻳﻦ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺎ آﻧﻜﻪ ﻧﻮح و ﻫﻮد و ﺻﺎﻟﺢ و اﺑﺮاﻫﻴﻢ و‬ ‫ﻣﻮﺳﻲ )ع( و ﻋﻴﺴﻲ )ع( و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻇﻬﻮر ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و اﺋﻤﻪ ﺗﻤﺎم ﺧﺒﺮ دادﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ در اول اﺳﻼم‬ ‫ﺑﺴﻠﻤﺎن ﻓﺮﻣﻮدﻛﻪ اﻳﻤﺎن ﺗﻮﺣﻴﺪ اﺳﺖ و ﻧﺒﻮ‪‬ت و اﻧﺘﻈﺎر ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ و ﻓَﺮَج ﻛﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﺒﺪء و وﺳﻂ و ﻣﻨﺘﻬﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ﺑﺪون اﻳﻦ اﻧﺘﻈﺎر ﻧﺸﻮد و اﻳﻦ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻫﺎدي ﺧﻠﻖ و ﺟﻨﻮد دﻳﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﺮﻧﺪه ﻛﻔﺮ و ﺷﺮك از زﻣﻴﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺻﺎﺣﺐ‬ ‫ﺳﻴﻒ اﺳﺖ ﺑﺮ اﻋﺪاء‪ ،‬و ﺑﺮوز او از ﺧﺎﻧﻪ ﻛﻌﺒﻪ اﺳﺖ و ﻋﻴﺴﻲ )ع( از ﻧﻤﺎﻳﺸﺎت او و ﭘﻴﺸﻮاز اوﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﺎﺗﻞ ذراري‪ 484‬اﺷﺮار‬ ‫اﺳﺖ از ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬و ﺟﻤﻊ ﻛﻨﻨﺪه ﮔﺮگ و ﻣﻴﺶ و ﻣ‪‬ﻼ و دروﻳﺶ و ﻧﻴﺶ و ﺧﻮﻳﺶ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻬﺪﻳﺴﺖ و ﻣﻨﺘﻈﺮ اﺳﺖ و ﻗﺎﺋﻢ اﺳﺖ‬ ‫ﺑﺤﻖّ ﻛﻪ ﻗﻴ‪‬ﻮم ﻫﻤﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺟﻤﺎل ﻳﺎر و دﻟﺪار ﻓﻘﻴﺮان‪ ،‬و دروﻳﺸﺎن ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮ اﻳﻦ ﻣﻮﻋﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﻛـﺰ ﻛﺪاﻣﻴﻦ ﺳﻮ رﺳﺪ ﺻﻴﺪ ﻧﻴﺎز‬

‫ﻣﻨﺘﻈﺮﭼﺸﻤﻲ ﺑﻬﻢ ﻳﻚ ﭼﺸﻢ ﺑﺎز‬

‫و ﺻﺎﺣﺐ زﻣﺎن و ﻋﺼﺮ ﺧﻮد اﺳﺖ و ﺧﻠﻴﻔﻪ رﺣﻤﺎن اﺳﺖ و ﭘﻴﺸﻮاي اﻧﺲ و ﺟﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:89‬‬ ‫اﻳﻤﺎل ﺑﻐﻴﺐ در ﭘﺮده اﺳﺖ اﻳﻤﺎن ﺑﺸﻬﻮد آﺷﻜﺎر‪.‬‬ ‫در ﺧﺒﺮﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺪ‪‬ت ﻏﻴﺒﺖ ﺷﺶ روز اﺳﺖ ﻳﺎ ﺷﺶ ﻣﺎه ﻳﺎ ﺷﺶ ﺳﺎل در ﺻﻌﻮد دوازده ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻗﺎﺋﻢ اﻣﺎم دوازدﻫﻢ از‬ ‫‪ –482‬ﻣﻀﻲ‪ :‬روﺷﻦ ﺷﻮﻧﺪه و روﺷﻦ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –482‬ﻓَﺘﺮت‪ :‬زﻣﺎن ﺗﻌﻄﻴﻠﻲ‪ ،‬زﻣﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪ دو ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‬ ‫‪ –484‬ذراري‪ :‬ﺟﻤﻊ ذرﻳﻪ‪-‬ﻓﺮزﻧﺪان‬

‫‪126‬‬


‫ﻧﺴﻞ ﻋﻠﻲ )ع( اﺳﺖ ﻧﻪ ﻳﺎزدﻫﻢ و ﻧﻪ ﺳﻴﺰدﻫﻢ در ﻫﻔﺖ ﻇﻬﻮر ﻋﻴﺴﻲ اﺳﺖ و در ﺷﺶ ﻇﻬﻮر آدم‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:90‬‬

‫ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ در ﻣ‪‬ﻠﻚ ﺧﺎرج ﺑﺮاي ﻏﻴﺮﻣﺆﻣﻦ ﻧﺎﻣﻼﻳﻢ اﻓﺘﺪ و ﺑﺮاي ﻣﺆﻣﻦ ﻫﻢ از ﺣﻴﺚ دﻧﻴﺎ ﭼﻨﺪان ﺑﻬﺮهاي ﻧﺒﺎﺷﺪﻟﹶﻜﺎ ﹶﻥ ﺯﺍ ُﺩﹶﺍ َﺣ ِﺪﻛﹸ ْﻢ‬

‫ﰲ ﻛﹸﻤّ ِﻪ ﻛﻪ ﻳﻚ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻨﺪ او‪ ،‬ﺑﻬﺮ ﻳﻚ ﻧﺮﺳﺪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺗﺎﻣ‪‬ﻪ و آن ﻇﻬﻮري ﻛﻪ ﻫﺮﻳﻚ از ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ در آن‬ ‫ﻱ ﺍﻟﹾﻘﺎِﺋﻢُ ﺑﺎﺷﻨﺪ‬ ‫اﻣﻴﺪوارﻧﺪﻛﻪ آﻧﻮﻗﺖ ﻫﺮﻳﻚ ﻫﻤﻨﺸﻴﻦ ﺑﺎ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺎﺷﻨﺪ و در ﻓﺴﻄﺎط‪ 485‬ﻗﺎﺋﻢ و ﹶﻛ َﻤ ْﻦ ﺟﺎ َﻫ َﺪَﺑ ْﻴ َﻦَﻳ َﺪ ﹺ‬ ‫ﺽ اﺳﺖ و َﻧ ﹾﻄﻮﹺﻱ ﺍﻟﺴﱠﻤﺎ ِﺀ اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر ﺻﻮرت در آﻓﺘﺎب از‬ ‫ﺽ اﺳﺖ و ﺗَُﺒﺪﱠﻝﹸ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ُ‬ ‫ﺖ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ َ‬ ‫ﻇﻬﻮر در ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻮد اﺳﺖ ﻛﻪ ﹶﺍ ْﺷ َﺮ ﹶﻗ ِ‬ ‫ﻣﻐﺮب اﺳﺖ و ﭘﺮ ﺷﺪن ﻋﺪل و داد اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﻇﻬﻮر و ﺧﺮوج اﻣﺎم ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﻣﻬﺪي )ع( ﻣﻮﻋﻮد اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ آن از ﻟﻮازم ﺗﺸﻴ‪‬ﻊ‬ ‫اﺳﺖ و ﻣﻨﻜﺮ او ﭼﻮن ﺧﻔّﺎش ﻣﻨﻜﺮ آﻓﺘﺎب اﺳﺖ و از ﺑﺎب آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺧﻮد او از او در ﻏﻴﺎب اﺳﺖ‪ .‬ﻟﻜﻦ او در ﻏﻴﺒﺖ ﻫﻢ‬ ‫ﺟﻠﻮهﮔﺮي ﺧﻮد را دارد و ﭼﻮن آﻓﺘﺎب از ﭘﺲ ﺳﺤﺎب‪ 486‬ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﭼﻮن ﻧﻮر ﺳﺮاج از ﻣﺼﺒﺎح ﺧﻠﻖ را روﺷﻨﻲ‬ ‫ﻣﻲدﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﺪول و ﻋﻠﻤﺎء و ﺣﻠﻤﺎء‪ 487‬وﺣﻜﻤﺎء و ﺳﺎده و ﻣﻨﺎر و ﺣﺼﻮن‪ 488‬و ور‪‬اث و ﻣﺮﺷﺪﻳﻦ و ﻫﺎدﻳﻦ و ﻋﺮﻓﺎء و اﻗﻄﺎب و اﺑﺪال و‬ ‫دﻋﺎﺓ‪ 489‬و ﺣﺠﺞ و آﻳﺎت و اﺳﻤﺎء‪ ‬ﺣﺴﻨﻲ ﻫﻤﻪ اﻧﻮار او و ﻣﻈﺎﻫﺮ اوﻳﻨﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻪ ﻧﻮر ﻗﺎﺋﻢ )ع( ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻧﻮر ﺣﻖّ اﺳﺖ در ﺗﻤﺎم‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ واﺿﺢ و ﻫﻮﻳﺪاﺳﺖ ﭼﻮن آﻓﺘﺎب در ﻣﻴﺎن آب و ﻣﺎه در ﺗﻚ ﭼﺎه و ﺷﺎه در ﻟﺒﺎس ﺳﭙﺎه و ﻳﻮﺳﻒ و ﺧﻀﺮ در ﺻﻮرت‬ ‫ﻋﺰﻳﺰ ﻣﺼﺮ‪ ،‬و ﭼﺸﻢ ﻣﺤﺠﻮب از ﻟﻘﺎء‪ ‬ﻣﺤﺒﻮب ﺑﻲﻧﺼﻴﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫راﻗﻢ ﺟﻤﻌﻲ را ﻧﺸﺎن دارم ﻛﻪ ﺑﻪ ﻟﻘﺎء ﻳﺎر رﺳﻴﺪه و از ﺻﺤﺒﺖ دﻟﺪار ﺑﻬﺮﻫﺎ ﺑﺮداﺷﺘﻪاﻧﺪ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:91‬‬ ‫داﻧﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر در ﺻﻐﻴﺮ ﻫﻢ ﺷﺨﺼﻲ و ﻫﻢ ﺑﻲﺣﺪ‪ ‬و در ﻛﺒﻴﺮ ﻫﻢ ﺑﺠﻠﻮه ﻛﻠّﻲ ﻧﻮراﻧﻲ و ﻫﻢ ﺑﻈﻬﻮر ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺻﻮري ﺷﺨﺼﻲ‬ ‫و ﻧﻮﻋﻲ ﻣﻠّﻲ و ﻧﻮﻋﻲ دﻳﻨﻲ ﺗﻤﺎم ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ آﻧﭽﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻌﺮﻓﺎء ﻣﻲدﻫﻨﺪﻛﻪ ﻣﻬﺪي ﻧﻮﻋﻲ ﻗﺎﺋﻠﻨﺪ ﻳﻌﻨﻲِ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ ِﺍﻥﱠ‬ ‫ﲔ‪:‬‬ ‫ﻒ ﺍﻟﹾﻐﺎﻟ َ‬ ‫ﻒ ُﻋﺪُﻭ ﹰﻻ َﻳ ْﻨ ﹶﻔ ْﻮ ﹶﻥ َﻋ ْﻨﻪُ َﺗﺤْﺮﻳ َ‬ ‫ﻟﹶﻨﺎﰲ ﹸﻛﻞﱢ َﺧ ﹶﻠ ٍ‬ ‫ﭘﺲ ﺑﻬﺮ دوري وﻟﻴ‪‬ﻲ ﻗﺎﺋﻢ اﺳﺖ‬

‫آزﻣﺎﻳﺶ ﺗﺎ ﻗﻴﺎﻣﺖ داﺋﻢ اﺳﺖ‬ ‫ﻫﻢ ﻧﻬﺎن و ﻫﻢ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﭘﻴﺶ رو‬

‫ﻣﻬﺪي ﻫﺎدي وي اﺳﺖ اي راهﺟﻮ‬

‫و ﻗﻄﺐ ﻇﺎﻫﺮي وﻗﺖ را ﻛﻪ اﻣﺎم ﻇﺎﻫﺮ ﺣﻲ‪ ‬ﻳ‪‬ﻌﺮف اﺳﺖ و اﻣﺎم زﻣﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﻣﻬﺪي داﻧﻨﺪ و ﻇﻬﻮر را ﻇﻬﻮر آﻧﻬﺎ داﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﻓﺮﻣﻮد‬ ‫ﺦ ﰲ ﹶﻗ ْﻮ ِﻣ ِﻪ ﻛﹶﺎﻟﻨﱠﱯِّ ﰲ ﺍﹸﻣﱠِﺘ ِﻪ ﻇﺎﻫﺮﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻳﺎ در ﺻﻐﻴﺮ و ﻣﻨﻜﺮﻧﺪ‬ ‫ﻒ ﻭَﺍﻟﺸﱠ ْﻴ ُ‬ ‫ﹸﻛﻠﱡﻨﺎ َﻣﻬْﺪﻱﱞ َﻭ ﹸﻛ ﹸﻠﻨّﺎ ﻫﺎﺩﻱٌ َﻭ ﹸﻛ ﹸﻠﻨّﺎ ﺻﺎ ِﺣﺐُ ﺍﻟﺴﱠ ْﻴ ِ‬ ‫ﻣﻬﺪي ﻣﻮﻋﻮد را اﻓﺘﺮاﺳﺖ! ﺑﻠﻜﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ اﻃﻮار ﻣﻌﺘﺮﻓﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻬﺪي و ﻇﻬﻮر آن در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺎن‪ ،‬و ﻣﻬﺪي ﻧﻮﻋﻲ و ﻇﻬﻮر آن در‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ اﻣﻜﺎن‪ ،‬و ﻣﻬﺪي ﻧﻮﻋﻲ و ﻇﻬﻮر آن ﺑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ و ﻏﻠﺒﻪ ﺑﺮ ﺧﺼﻤﺎن‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣ‪‬ﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮﻣﺠﻠﺴﻲ ﺭﲪﺔ ﺍﷲ ﻇﻬﻮر را‬ ‫ﺣﻤﻞ ﺑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺻﻔّﻮﻳﻪ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و ﻇﻬﻮر دﻳﻦ و ﺑﺮوز آﺋﻴﻦ در زﻣﻴﻦ و ﻣﻬﺪي‪ ‬ﺷﺨﺼﻲ ﻫﺮ زﻣﺎن و ﻣﻬﺪي‪ ‬ﻣﻮﻋﻮد ﺻﺎﺣﺐ‬ ‫‪ –485‬ﻓﺴﻄﺎط‪ :‬ﻗﺼﺒﻪ ﻣﺼﺮ اﺳﺖ و ﺗﻮاﻧﮕﺮﺗﺮﻳﻦ ﺷﻬﺮي اﺳﺖ اﻧﺪر ﺟﻬﺎن و ﺑﻐﺎﻳﺖ آﺑﺎدان و ﺑﺴﻴﺎرﻧﻌﻤﺖ اﺳﺖ و ﺑﺮ ﻣﺸﺮق رود ﻧﻴﻞ ﻧﻬﺎده اﺳـﺖ‪ ،‬ﺗﺮﺑـﺖ‬ ‫ﺷﺎﻓﻌﻲ رﺣﻤﺔاﻟﻠّﻪ ﻋﻠﻴﻪ اﻧﺪر ﺣﺪود آن اﺳﺖ‬ ‫‪ –486‬ﺳﺤﺎب‪ :‬اﺑﺮ‬ ‫‪ –487‬ﺣﻠﻤﺎء‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺣﻠﻴﻢ‬ ‫‪ –488‬ﺣﺼﻮن‪ :‬ﻣﺮد ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎر‬ ‫‪ –489‬دﻋﺎﺓ‪ :‬ﲨﻊ ﺩﺍﻋﯽ‬

‫‪127‬‬


‫اﻟﺰّﻣﺎن ﻛﻪ ﻓﺮزﻧﺪ دوازدﻫﻢ وﻻﻳﺖ و ﻳﺎزدﻫﻢ ﻋﻠﻲ )ع( اﺳﺖ و ﻇﻬﻮر ﻛﻠّﻲ ﺑﺮ ﻋﻠﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﻧﻤﻮدﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﻇﻬﻮرات ﻇﻬﻮر اﻧﻮار‬ ‫ﺑﺮ ﻗﻠﻮب و ﺟﻠﻮه اﻟﻬﻲ ﺑﺮﻋﺎﻟﻢ و ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﻪ و ﻇﻬﻮر دﻳﻦ ﻫﻤﻪ در او ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:92‬‬ ‫دﺧﻮل ﻣﻠﻜﻮت ﺑﺪون ﺗﻮﻟّﺪ ﻋﻴﺴﻲ )ع( و ﻗﺎﺋﻢ ﻧﺸﻮد و اﻳﻦ ﺗﻮﻟّﺪ و ﻇﻬﻮر ﺑﺪون ﻣﻮت ﻛﻪ ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﻪ آﻧﺴﺖ اﻧﺠﺎم ﻧﮕﻴﺮد ﻣﻮت ﻋﻴﻦ‬ ‫ﺖ َﻭُﻳﺤْﻴﻲ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺖ َﻭﳝُﻴ ُ‬ ‫ﺣﻴﺎت اﺳﺖ ُﻳﺤْﻴﻲ َﻭ ﻳُﻤﻴ ُ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:93‬‬ ‫ﻣﻮت اﻗﺴﺎم اﺳﺖ؛ ﻣﻮت ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻓﻌﻠﻲﺳﺖ ﻛﻪ ذر‪‬ات ﻫﻤﻪ ﻋﻮاﻟﻢ آن ﺑﻪ آن در ﻣﻮت و ﺣﻴﺎت و ﺧﻠﻊ و ﻟﺒﺴﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻮت ﻋﻤﻮﻣﻲ‬ ‫ﻚ ﺍﹾﻟَﻴ ْﻮ َﻡ در دﻫﺪ ﺧﻮد‬ ‫ﻣﻌﻨﻮي ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻧﻮر ﺗﻤﺎم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺎﺑﻮد ﺷﻮﻧﺪ و ﻣﻮت ﻫﻢ ﺑﻤﻴﺮد و ذﺑﺢ ﺷﻮد‪ ،‬آﻧﻮﻗﺖ ﻧﺪاي ِﻟ َﻤ ﹺﻦ ﺍﹾﻟ ُﻤ ﹾﻠ ُ‬ ‫ﮔﻮﻳﺪ و ﺧﻮد ﺷﻨﻮد و ﺟﻮاب ﻗﹶﻬﺎﺭﻳﱠﺔِﻟﻠﹼ ِﻪ ﺍﻟﹾﻮﺍ ِﺣ ِﺪ درآﻳﺪ‪ ،‬و ﻣﻮت ﻃﺒﺎﻳﻊ ﻛﻪ ﺑﺪون ﺗﺎﺑﺶ ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﺎﻟﻜﻞّ ﻓﺎﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬و‬ ‫ﻣﻮت ﻧﺒﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺳﺪ‪ ‬رزق اوﺳﺖ‪ ،‬و ﻣﻮت ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﻛﻪ اﻧﻔﺼﺎل ﺟﺎن اﺳﺖ از ﺗﻦ ﻛﻪ ﺗﻦ ﻣﻲﻣﻴﺮد و ﺟﺎن زﻧﺪه ﻣﻲﺷﻮد و اﻳﻦ را‬ ‫ﻣﻮت ﻃﺒﻴﻌﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫و دﻳﮕﺮ ﻣﻮت ارادي و اﻳﻦ ﻣﻮت دو ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؛ ﮔﺎه ﺑﺮُﺑﻮدن ﻣﻌﺸﻮق اﺳﺖ و ﮔﺎه ﺑﺴﻴﺮ ﻋﺎﺷﻖ‪ ،‬ﮔﺎه ﺑﺠﺬب اﺳﺖ و ﮔﺎه‬ ‫ﺑﺴﻠﻮك‪ ،‬ﮔﺎه ﺑﻪ اﺳﺘﻐﺮاق اﺳﺖ در درﻳﺎي وﺣﺪت ﺑﺤﺪ‪‬ي ﻛﻪ از ﺧﻮد و ﻗﻮاي ﺧﻮد ﺑﻴﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ دﺳﺖ ﺑﺮدارد و از دﺳﺖ‬ ‫ﺑﺮداﺷﺘﻦ ﻫﻢ ﺧﺒﺮ ﻧﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﺑﻲ ﭘﺮده ﺟﻤﺎل را ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﻨﺪ ﺑﺪون ﻣﺸﺎﻫﺪه و ﺑﺪون ﻣﻦ و ﺗﻮ و اﻳﻨﺠﺎ ُﺳﺒْﺤﺎﱐ ﻣﺎ ﹶﺍ ْﻋ ﹶﻈ َﻢ َﺷﺄﹾﱐ ﺑﻲ‬ ‫زﺑﺎن ﺑﺮ زﺑﺎن راﻧﺪ‪ ،‬دل ﻛﻪ رﻓﺖ ﺗﻤﺎم ﻗﻮي رﻓﺖ‪ ،‬ﺗﺎ ﻓﺮﻳﺎد دارد ﻛﻪ ﻏﺮق ﺷﺪم ﻏﺮق ﻧﻴﺴﺖ آﻧﻜﻪ ﻏﺮق ﺷﺪ ﺧﺒﺮ از او ﻧﺒﺎﻳﺪ و‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ و ﻧﺎﺑﻮد ﺷﻮد‪ ،‬و ﺗﻤﺎم ﻗﻮي از ﻫﻢ ﺑﺎﺧﺒﺮﻧﺪ اﮔﺮ ﻳﻜﻲ ﻧﺎﺑﻮد ﺷﺪ و ﻏﺮق ﮔﺸﺖ ﺗﻤﺎم ﻣﺤﻮ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﻳﻜﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﻫﻤﻪ‬ ‫ﻑ ﹶﻛﻞﱠ ﻟِﺴﺎﻧُﻪُ و ﮔﺎه ﺑﻄﻲ‪ ‬ﻧﻤﻮدن ﻣﻨﺎزل و ﺗﺮﻗّﻲ‬ ‫ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ رﻳﺸﻪ آﻧﻬﺎ ﻳﻜﻲ اﺳﺖ اﮔﺮ رﻳﺸﻪ را ﻗﻄﻊ ﻧﻤﻮدي ﺗﻤﺎم ﻗﻄﻊ ﺷﻮﻧﺪ َﻣ ْﻦ َﻋ َﺮ َ‬ ‫ﻣﺮاﺗﺐ و ﻋﺮوج ﺑﺮ درﺟﺎت اﺳﺖ ﺗﺎ ﻛﻢ ﻛﻢ ﺑﻜﺎﻫﺪ ﻧﻈﻴﺮ ﻓﺠﺄﺓ‪ 490‬و ﺗﺐ د‪‬ق‪ 491‬در ﻣﻮت ﺑﺪن‪.‬‬ ‫وﮔﺎه ﻣﺮدة اول ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ و زﻧﺪه ﮔﺮدد و ﻃﻲ‪ ‬ﻣﻨﺎزل ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﮔﺎه ﻣﺮدة ﺛﺎﻧﻲ در آﺧﺮ ﻣﻨﺎزل ﻳﻚ دﻓﻌﻪ ﺧﺎﻣﻮش ﺷﻮد ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺠﺬوب ﺳﺎﻟﻚ و ﺳﺎﻟﻚ ﻣﺠﺬوب ﮔﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:94‬‬ ‫در ﻣﻮت اول ﻛﻪ ﺟﺬب اﺳﺖ ﻳﻚ دﻓﻌﻪ دﻧﻴﺎ آﺧﺮت ﺷﻮد و ﻗﻴﺎﻣﺖ دﺳﺖ دﻫﺪ‪ ،‬و در ﻣﻮت ﺑﺴﻠﻮك ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﺮ ﻣﺮاﺗﺐ‬ ‫آﺧﺮت ﻋﺮوج ﻧﻤﺎﻳﺪ؛ در آن وﺻﺎل اﺳﺖ در اﻳﻦ ﺗﻜﻠﻴﻒ‪ ،‬در آن ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ در اﻳﻦ ﻋﺒﺪﻳ‪‬ﺖ‪ ،‬در آن ﻣﺨﻠﱠﺺ‪ 492‬ﺑﺎﺷﺪ در‬ ‫اﻳﻦ ﻣﺨﻠ‪‬ﺺ‪ ،493‬آن ﻗﺮب ﻓﺮاﺋﻀﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ او را ﺑﺒﺮﻧﺪ و اﻳﻦ ﻧﻮاﻓﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺧﺘﻴﺎر ﺑﺮود‪ ،‬در آن ﻣﻮت ﻧﻴﺴﺘﻲ اﺳﺖ و در اﻳﻦ‬ ‫ﺗﺮﻗّﻲ اﺳﺖ و آن ﮔﻤﻲ و اﻳﻦ ﭘﻴﺪا ﻛﺮدن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در آن ﻣﻮت ﺧﻄﺮ ﻛﻤﺘﺮ اﺳﺖ و ﺑﻮرﻃﺎت‪ 494‬و ﺑﻪ ﻣﻬﺎﻟﻚ ﻛﻤﺘﺮ اﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﺒﺮﻧﺪ و ﻋﺒﺪ ﮔﺮدﻧﺪ و ﻣﺨﻠَﺺ‪ ،‬و در اﻳﻦ‬ ‫ﺨ ِﻠﺼُﻮ ﹶﻥ ﰲ َﺧ ﹶﻄ ﹴﺮﻋَﻈﻴ ﹴﻢ‪.‬‬ ‫ﻣﻮت ﭼﻮن ﺳﻴﺮﻫﺎ ﻛﻨﻨﺪ و ﻣﻜﺎﺷﻔﺎت و ﻧﻤﺎﻳﺸﻬﺎ ﺑﻴﻨﻨﺪ ﮔﺎه ﺑﻐﺮور و ﻋﺠﺐ و ﻣﻔﺎﺳﺪ دﻳﮕﺮ اﻓﺘﻨﺪ َﻭ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْ‬ ‫‪ –490‬ﻓﺠﺄة‪ :‬ﻧﺎﮔﻬﺎن‬ ‫‪ –491‬د‪‬ق‪ :‬ﺗﺐ ﻣﺘﺼﻠﻲ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ را ﻣﻴﻜﺎﻫﺎﻧﺪ و ﺑﺎرﻳﻚ و ﻻﻏﺮ ﻣﻴﻜﻨﺪ‬ ‫‪ –492‬ﻣﺨﻠَﺺ‪ :‬ﺧﻼﺻﻲ داده ﺷﺪه )اﺳﻢ ﻣﻔﻌﻮل(‬ ‫‪ –493‬ﻣﺨﻠ‪‬ﺺ‪ :‬ﺧﻼﺻﻲ ﻳﺎﺑﻨﺪه )اﺳﻢ ﻓﺎﻋﻞ(‬ ‫‪ –494‬ورﻃﺎت‪ :‬ﺟﻤﻊ ورﻃﻪ‪ ،‬ﮔﺮدابﻫﺎ‬

‫‪128‬‬


‫ﺖ ﻗِﻴﺎ َﻣﺘُﻪُ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻮت را ﺟﺰاء اﺣﺴﻦ اﻋﻤﺎل اﺳﺖ و‪‬‬ ‫در ﻣﻮت ﺛﺎﻧﻲ ﺣﺎ ِﺳﺒُﻮ ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻞﹶﺍ ﹾﻥ ﺗُﺤﺎ ِﺳﺒُﻮ اﺳﺖ در ﻣﻮت اول ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ ﻗﺎ َﻣ ْ‬ ‫ﺴ ﹺﻦ ﻣﺎﻛﺎﻧُﻮﺍ َﻳ ْﻌ َﻤﻠﹸﻮ ﹶﻥ آن ﻣﻮت ﺧﻮدش ﺟﺰاء اﺳﺖ َﻭ ﹶﺍﻧَﺎ ِﺩَﻳﺘُﻪُ َﻭ ﹶﺍﻧَﺎ ﹸﺍﺟْﺰﻱ ﹺﺑ ِﻪ اﺳﺖ‪ ،‬در اﻳﻦ ﻣﻮت‬ ‫ﺻﺒَﺮﻭُﺍ ﹶﺍ ْﺟ َﺮ ُﻫ ْﻢ ﹺﺑﹶﺎ ْﺣ َ‬ ‫ﹶﻟَﻨﺠْﺰﻳﱠ َﻦ ﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ َ‬ ‫ﺧﻮد را ﺑﻴﻨﺪ در آن ﺑﻲﺧﺒﺮ ﮔﺮدد‪:‬‬ ‫ِﺍﻥﱠ ﰲ ﹶﻗﺘَﻠﻲ ﺣَﻴﻮ ﹰﺓ ﰲ ﺣَﻴﻮ ٍﺓ‬ ‫ﹸﺍ ﹾﻗُﺘﻠﹸﻮﱐ ﹸﺍ ﹾﻗُﺘﻠﹸﻮﱐ ﻳﺎ ﺛِﻘﺎﺓﹸ‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ دو‪‬م را ﻣﻮت ﻧﺎﻣﻨﺪ و اول را ﻗﻴﺎﻣﺖ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ و ﺳﺎﻋﺖ ﻧﺎﻣﻴﺪهاﻧﺪ در ازاء‪ ‬ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻮﻋﻮد‪ ،‬دو‪‬م اﺧﺘﻴﺎرﻳﺴﺖ و اول‬ ‫ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت او اﺧﺘﻴﺎرﻳﺴﺖ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺒﺪء‪ ‬اﺧﺘﻴﺎر ﻳﺎر اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻛﻮﺷﺶ ﻋﺎﺷﻖ ﺑﻴﭽﺎره ﺑﺠﺎﺋﻲ ﻧﺮﺳﺪ‬

‫ﺗﺎ ﻛﻪ از ﺟﺎﻧﺐ ﻣﻌﺸﻮﻗﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻛﺸﺸﻲ‬

‫و اﮔﺮﭼﻪ در ﻫﺮ دو ﻛﺸﺶ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ در دوم ﻛﺸﺶ در ﭘﺮده ﻛﻮﺷﺶ اﺳﺖ‪ .‬ﻓﻘﻴﺮ ﻣﻜﺮر ﺑﻪ زﻳﺎرت آن دو دوﺳﺖ رﻓﺘﻪ و آن‬ ‫دﻟﺮﺑﺎﺋﻲ ﻛﻪ در ﻋﺸﻖ ﻣﻌﺸﻮق دﻳﺪهام در ﻋﺸﻖ ﻋﺎﺷﻖ ﻧﺪﻳﺪم‪ ،‬ﻋﺎﺷﻖ زار اﺳﺖ ﻣﻌﺸﻮق دل آزار اﺳﺖ از ﻋﺎﺷﻖ ﻧﻴﺎز ﻣﻌﺸﻮق ﺑﻲ‬ ‫ﻧﻴﺎز اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:95‬‬ ‫ﺳﻠﻮك رﻓﺘﻦ اﺳﺖ ﺟﺬب رﺑﻮدن و ﻛﺸﻴﺪن‪ ،‬ﺟﺬب ﺑﺪون ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻴ‪‬ﺖ و ﺑﺪون ﺟﻨﺴﻴ‪‬ﺖ ﺗﺎﻣ‪‬ﻪ و ﺑﻮدن ﺟﺎذب در ﻣﺠﺬوب‬ ‫ﺤ ﹾﻜ َﻤ ﹶﺔ‬ ‫ﻂ ﹺﺑﻨُﻮ ﹺﺭ ﺍﻟﺮﱠﺏ اﺳﺖ و ﺧﺒﺮ ﺻﺎدق )ع( ُﺧﺬِﺍﹾﻟ ِ‬ ‫ﺠﺬﹸﻭﺏٌ ﺧُﻮِﻟ ﹶ‬ ‫اﻧﺠﺎم ﻧﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬در ﻛﺎه اﺛﺮﻳﺴﺖ از ﻛﻬﺮﺑﺎ ﭘﺲ ﺧﻮد ﺧﻮد را ﺑﺮﺑﺎﻳﺪ َﻣ ْ‬ ‫ﲔ اﻳﻦ ﺣﻜﻤﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ِﻣ ْﻦ ﹶﺍﻓﹾﻮﺍ ِﻩ ﺍﹾﻟﻤَﺠﺎﻧ ْ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:96‬‬ ‫ﺟﺬب و ﺳﻠﻮك دو ﺑﺎﻟﻨﺪ ﺟﺬب را ﺷﺮاب زﻧﺠﺒﻴﻠﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺑﻤﺎء‪ ‬ﺑﺮودت ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺰج ﺷﻮد‪ ،‬ﺳﻠﻮك را ﺷﺮاب ﻛﺎﻓﻮري ﮔﻮﻳﻨﺪ‬ ‫ﻣﺴﺘﻲ اﻟﻬﻲ دارد اﻣﺎ ﺣﺮارﺗﺶ ﺑﺎﻳﺪ داد ﻛﻪ ﺗﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬وﺣﺪت در ﻛﺜﺮت و ﻛﺜﺮت در وﺣﺪت ﺷﺮاب ﻃﻬﻮر اﺳﺖ‬ ‫ﻛﻪ از ﻟﻮث ﭘﺎك ﻛﻨﺪ و ﺻﺎﺣﺐ ﻟُﺐ‪495‬ﻧﻤﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﺳﺮﻛﻪ ﺑﻲﻣﻐﺰ ﺑ‪‬ﻮد ﻧﻐﺰي‪ 496‬دﺳﺘﺎر ﭼﻪ ﺳﻮد‬

‫دل ﻛﻪ ﭘﺎﻛﻴﺰه ﺑ‪‬ﻮد ﺟﺎﻣﻪ ﻧﺎﭘﺎك ﭼﻪ ﺑﺎك‬

‫و اﻃﺎﻋﺖ ﺣﻠﻤﺎء از ﻋﻠﻤﺎء و ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ ﻋﻠﻤﺎء ﺣﻠﻤﺎء را از اﻳﻦ ﺑﺎب اﺳﺖ ﻛﻪ‪:‬‬ ‫ﻃﻤﻊ در آب ﺳﺒـﻮ ﻫﻢ ﺑﺴﺘﻪام‬

‫در ﻣﻴــﺎن ﺑﺤـﺮ اﮔـﺮ ﺑﻨﺸﺴﺘـﻪام‬ ‫****‬

‫ﻛﻪ ﺳﻮيﺧﻀﺮي ﺷﻮد ﻣﻮﺳﻲ روان‬

‫ﺳﺮّ ﭘﻨـﻬﺎن اﺳﺖ اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺲ ﻧﻬﺎن‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:97‬‬

‫ﻛﻤﺎل در رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ اﺳﺖ ﺑﺴﻠﻮك ﺟﻨﻮد ﻣﻤﻠﻜﺘﻲ او زﻳﺎده و ﺗﺠﻠّﻴﺎت اﻟﻬﻲ در او ﻓﻮق اﺣﺼﺎء اﺳﺖ و در ﺳﻠﻮك ﺧﺒﺮ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﻜﺎت راه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻌﻠﻢ ﺑﺎﻃﻞ اﻟﺴ‪‬ﺤﺮﺳﺤﺮ را ﺑﺎﻳﺪ داﻧﺪ‪ .‬ﺷﺤﻨﻪ ﻛﻪ از دزدي وﻗﻮف دارد ﺑﻬﺘﺮ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻈﻢ دﻫﺪ و در ﺳﻠﻮك ﺑﻬﺘﺮ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻏﻴﺮ ﺷﻮد‬ ‫ﻛﻪ ﺧﻮدﻳﺖ را ﺧﺪا ﻛﺮده و در ﺟﺬب ﺧﻮدﻳﺖ را ﻓﻨﺎ ﻛﺮده‪.‬‬ ‫و ﺟﺬب ﺟﺒﺮ اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﺴﺨﻴﺮ اﺳﺖ در ﺳﻠﻮك ﺗﻔﻮﻳﺾ اﺳﺖ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺑﻴﻦ آن دو اوﺳﻊ‪ 497‬اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ –495‬ﻟُﺐ‪ :‬ﻋﻘﻞ و ﺧﺮد‪ ،‬ﻣﻐﺰ‬ ‫‪ –496‬ﻧﻐﺰي‪ :‬ﺧﻮﺑﻲ‪ ،‬ﻧﻴﻜﻮﻳﻲ‬

‫‪129‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:98‬‬ ‫ﺟﺬب را ﺟﻨﺒﻪ ﻋﻴﺴﻮﻳ‪‬ﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر در ﻋﻴﺴﻲ )ع( داﺷﺖ و ﺳﻠﻮك و ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻛﺜﺮات را ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻮﺳﻮﻳ‪‬ﻪ ﻧﺎﻣﻨﺪ ﻛﻪ در‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﺮوز داﺷﺖ و ﺟﻨﺒﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳ‪‬ﻪ )ص( اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻊ ﻛﻞّ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:99‬‬ ‫ﺷﺮﻳﻌﺖ ﻋﻴﺴﻲ )ع( اﻃﻼق اﺳﺖ و وﺣﺪت و ﻧﺪرت اﺣﻜﺎم‪ ،‬و ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ )ع( آداب ﻛﺜﺮات‪ ،‬ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺣﻀﺮت‬ ‫ﷲ ﺣﺎﻻﺕٌ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺗﻤﺎم ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﺎت آداب ﺑﺎ ﻟﹶﻨﺎ َﻣ َﻊ ﺍ ِ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:100‬‬ ‫ﻗﺒﻠﻪ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﻣﻐﺮب اﺳﺖ و ﻛﺜﺮت و اﻣ‪‬ﺖ او آﻣﻨﻨﺪ ﺑﻪ او‪ ،‬و ﻗﺒﻠﻪ ﻋﻴﺴﻲ )ع( و اﻣ‪‬ﺖ او ﻣﺸﺮق اﺳﺖ‪ ،‬و ﻗﺒﻠﺔ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫ﺏ ِﻗ ْﺒ ﹶﻠﺔﹲ‪.‬‬ ‫ﻕ ﻭَﺍﹾﻟ َﻤ ْﻐ ﹺﺮ ﹺ‬ ‫ﺸ ﹺﺮ ﹺ‬ ‫وﺟﻪاﷲ ﹶﺍْﻳﻨَﻤﺎ ُﺗ َﻮﻟﱡﻮﺍ ﹶﻓﺜﱠ َﻢ َﻭ ْﺟﻪُ ﺍﷲِ‪َ ،‬ﺑ ْﻴ َﻦ ﺍﹾﻟ َﻤ ْ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:101‬‬

‫ﺑﺮ ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﻏﺎﻟﺐ ﺗﻨﺰﻳﻪ‪ 498‬اﺳﺖ و ﺑﺮ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺗﺸﺒﻴﻪ‪ 499‬و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺟﺎﻣﻊ ﻫﺮ دو و اﻋﺘﺪال ﻫﺮ دو اﺳﺖ ﺍﹶﺧﻲ ﻣُﻮﺳﻲ َﻋ ْﻴﻨُﻪُ‬

‫ﺍﹾﻟُﻴﻤْﻨﻴﺎ َﻋﻤْﻴﺎﺀ َﻭﺍﹶﺧﻲ ﻋﻴﺴﻲ َﻋ ْﻴﻨُﻪُ ﺍﻟُﻴﺴْﺮﻳﺎ َﻋﻤْﻴﺎ َﺀ َﻭ ﹶﺍﻧَﺎ ﺫﹸﻭﺍﹾﻟ َﻌ ْﻴَﻨ ْﻴ ْﻦ‪ ،‬و ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﻏﻠﺒﻪ ﻳﻚ ﺟﻬﺘﻲ ﺑﻮد و ﺑﺮ ﺣﻀﺮت‬ ‫ﷲ َﻭ ﹾﻗﺖٌ ﻓﺮﻣﻮدن اﺳﺖ َﻭِﺍﻧّﻲ‬ ‫ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﻗﻮ‪‬ت ﻗﻮاي ﻛﺜﺮاﺗﻴ‪‬ﻪ‪ ،‬ﺑﺮ ﺣﻀﺮت ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﺎ ﭘﺎﻧﺰده زن ﻣﻌﺮاج رﻓﺘﻦ وﻟﻲ َﻣ َﻊ ﺍ ِ‬ ‫ﲔ‬ ‫ِﺍ ْﺧَﺘ َﺮﺕُ ِﻣ ْﻦ ُﺩﻧْﻴﺎ ﹸﻛ ْﻢ ﺛﹶﻠﺜﹰﺎﺍﹶﻟﻄﹼﻴﺐُ ﻭَﺍﻟﻨﱢﺴﺎ ُﺀ َﻭﻗﹸﺮﱠ ﹶﺓ َﻋﻴْﲏ ﻓِﻲﺍﻟﺼﱠﻠﻮ ِﺓ ﮔﺎه ﹶﺍ ﹺﺭﺣْﲏ ﻳﺎ ﺑَﻼ ﹸﻝ و ﮔﺎه ﹶﻛﻠﹼﻤﻴﲏ ﻳﺎ ُﺣ َﻤﻴْﺮﺍﺀ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد َﺭ ْﺣ َﻤ ﹰﺔ ِﻟﻠﹾﻌﺎﻟﹶﻤ َ‬ ‫ﺝ َﻣﹶﺜﻠﹸﻬُ ْﻢ‬ ‫ﻉ ﺍﹶﺧ َﺮ َ‬ ‫ﻒ ﻓﺮﻣﻮد ﹶﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ َﻣ َﻌﻪُ ﹶﺍ ِﺷﺪّﺍ ُﺀ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﹾﻟ ﹸﻜﻔﹼﺎ ﹺﺭ ُﺭﺣَﻤﺎ ُﺀ َﺑ ْﻴَﻨ ُﻬﻢْ‪ ،‬ﺗَﺮﻳ ُﻬ ْﻢ ُﺭﻛﱠ���ﹰﺎ ُﺳﺠﱠﺪﹰﺍ َﻣﹶﺜﻠﹸﻬُ ْﻢ ﻓِﻲﺍﻟﺘﱡﻮﺭﻳ ِﺔ َﻭ ﹶﻛ َﺰ َﺭ ﹴ‬ ‫ﺑﻮد َﻭ ﹶﺍﻧَﺎَﻧﹺﺒﻲﱡ ﺍﻟﺴﱠ ْﻴ ِ‬ ‫ﻓِﻲﺍﹾﻟِﺎﻧْﺠﻴ ﹾﻞ اﻣ‪‬ﺖ ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﻣ‪‬ﺜَﻞ ﺗﻮراﺗﻲ ﻧﺪارﻧﺪ و اﻣ‪‬ﺖ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﻣ‪‬ﺜَﻞ اﻧﺠﻴﻠﻲ ﻧﺪارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:102‬‬ ‫ﻋﺮﻓﺎءﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ وﻻﻳﺖ اﺷﺮف اﺳﺖ از ﻧﺒﻮ‪‬ت‪ ،‬ﻣﻦ ﺗﻘﻮﻳﺖ و ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻓﺮﻣﺎﻳﺶ آﻧﻬﺎ را ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻢ و ﻣﻲﮔﻮﻳﻢ ﻛﻪ ﻧﺒﻮ‪‬ت اﻛﻤﻞ اﺳﺖ‬ ‫در ﻋﻴﻦ ﺻﺪق ﻗﻮل آﻧﻬﺎ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ وﻻﻳﺖ ﻛﻤﺎل اﺳﺖ و ﻧﺒﻮ‪‬ت ﻇﻬﻮر ﻛﻤﺎل‪ ،‬اﮔﺮ ﻛﻤﺎل و ﻇﻬﻮر ﻛﻤﺎل را از ﻫﻢ ﺟﺪا ﮔﻴﺮﻧﺪ‬ ‫ﻛﻤﺎل اﻛﻤﻞ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺟﺪاﺋﻲ ﻓﺮﺿﻲﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮﭼﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ از ﻧﻔﻮذ ﻗﻮل ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ ﻟﻜﻦ ﻧﻔﻮذ ﻗﻮل ﺑﺪون ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻧﻤﻲﺷﻮد‪،‬‬ ‫و ﻧﺒﻲ‪ ‬ﺗﺎ درﺟﻪ وﻻﻳﺖ ﺑﻬﻢ ﻧﺮﺳﺎﻧﺪ ﻧﺒﻲ‪ ‬ﻧﺸﻮد و رﺳﻮل ﺑﻲ ﻧﺒﻮ‪‬ت رﺳﻮل ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﺒﻲ‪ ‬از او اﻛﻤﻞ اﺳﺖ و ﻧﺒﻮ‪‬ت از وﻻﻳﺖ و‬ ‫رﺳﺎﻟﺖ از ﻧﺒﻮ‪‬ت اﻛﻤﻞ اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ وﻻﻳﺖ اﺷﺮف اﺳﺖ و ﻫﻜﺬا رﺳﻮل و ﻧﺒﻲ‪ ‬و اﻣﺎم و اﻛﻤﻠﻴ‪‬ﺖ و ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ وراء اﺷﺮﻓﻴ‪‬ﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:103‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ روح ﺟﻨﻮد ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪ و آدم ﺑﻪ آﻣﺪن ﺑﻪ دﻧﻴﺎ ذرﻳ‪‬ﻪ‪ 500‬ﻛﺴﺐ ﻛﺮد اﻣ‪‬ﺎ از ﻣﻘﺎم اﺻﻠﻲ و ﻣﺤﺒﻮب ﺣﻘﻴﻘﻲ دور اﻓﺘﺎد‪ ،‬ﻣﺜﻞ‬ ‫ﻋﺎﺷﻖ و ﻣﻌﺸﻮق ﻛﻪ در ﺑﻴﺎن ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﺸﻖ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬در ﺷﻬﺮ و ﻋﻴﺶ ﻫﺮﮔﺰ ﺧﻠﻮﺗﻲ ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ و ﺑﻮﺻﺎل ﻧﺮﺳﻴﺪﻧﺪ و آرزو ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻛﺎش ﻫﻤﺎن ﺑﻴﺎﺑﺎن را ﺑﺪﺳﺖ آورﻳﻢ‪.‬‬

‫‪ –497‬اوﺳﻊ‪ :‬وﺳﻴﻌﺘﺮ‪ ،‬ﻓﺮاخ ﺗﺮ‬ ‫‪ –498‬ﺗﻨﺰﻳﻪ‪ :‬دور ﻛﺮدن‬ ‫‪ –499‬ﺗﺸﺒﻴﻪ‪ :‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –500‬ذُر‪‬ﻳﻪ‪ :‬ﻓﺮزﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺴﻞ‪ ،‬ﻧﻮه‬

‫‪130‬‬


‫ﺤﻤﱠ ٍﺪ‬ ‫ﺖ َﺭﺏﱠ ﻣُ َ‬ ‫ﻫﻜﺬا آﻧﺎﻧﻜﻪ ﻣﺄﻣﻮر ﺑﺪﻋﻮت ﺷﻮﻧﺪ اﮔﺮﭼﻪ ﺟﻨﻮد ﻳﺎﺑﻨﺪ اﻣﺎ ﺑﻔﺮاق ﻳﺎرﮔﺮﻓﺘﺎر ﮔﺮدﻧﺪ و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﻳﺎ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺤﻤﱠﺪﹰﺍ‪.‬‬ ‫ﺨﻠﹸ َﻖ ُﻣ َ‬ ‫)ﺹ( ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ْ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:104‬‬ ‫وﻻﻳﺖ ﻓﻨﺎﺳﺖ و ﻧﻴﺴﺘﻲ ﺧﻮدي‪ ،‬ﻧﺒﻮ‪‬ت و رﺳﺎﻟﺖ ﺑﻘﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﺑﻘﺎء ﺧﺪاﺋﻲ ﻣﻘﺎم ﻫﺮ ﺳﻪ ﻓﻮق ﺣ‪‬ﺪ‪ ‬اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:105‬‬

‫ﺸﺮٌ ِﻣ ﹾﺜﻠﹸﻜﹸ ْﻢ و اﻇﻬﺎر ﻋﺪم ا‪‬ﺗﻴﺎن‪ 501‬ﺑﻪ ﻣﻘﺘﺮﺣﺎت‪ 502‬ﺑﺪون اذن‬ ‫ﺤﻦُ ِﺍﻻﹼَﺑ َ‬ ‫ﻧﺒﻮت در ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﺎﹶﺍﺩْﺭﻱ ﻣﺎﻳُ ﹾﻔ َﻌﻞﹸ ﰊ ﻭَﻻﹺﺑ ﹸﻜﻢْ‪ِ ،‬ﺍ ﹾﻥ َﻧ ْ‬

‫ﺐ و ﻣﻬﻤﺎﻧﻲ ﭼﻬﻞ ﺟﺎ‬ ‫ﻚ ﻭﻻﻳﺖ ﻭ ِﻟ ﹸﻜﻞﱢ ﹶﻗ ْﻮ ﹴﻡ ﻫﺎﺩٍ‪،‬ﻭ ﻧﺎ ِﺩ ﻋَﻠﻴّﹰﺎ َﻣ ﹾﻈ َﻬ َﺮ ﺍﹾﻟﻌَﺠﺎِﺋ ْ‬ ‫ﻚ ﺍﹾﻟﹶﺎ ﹾﻗﺮَﺑﲔَ‪ ،‬ﻭ َﺑﻠﹼﻎﹾ‪ ،‬ﻭ ﺭﹺﺳﺎﹶﻟَﺘ َ‬ ‫ﲑَﺗ َ‬ ‫ﺖ ﻧَﺬﻳﺮٌ‪ ،‬ﻭ ﹶﺍْﻧ ِﺬ َﺭﻋَﺸ َ‬ ‫ِﺍﻧﱠﻤﺎﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﺖ ﺟﻨﺒﻪ رﺳﺎﻟﺖ اﻧﺬار اﺳﺖ اﺧﺒﺎر اﺳﺖ ﻧﺒﻲ‪ ‬اﻟﺴ‪‬ﻴﻒ اﺳﺖ‪ ،‬ﺟﻨﺒﻪ وﻻﻳﺖ ﺳﺘﻮن اﺳﺖ‬ ‫و ﻣﺮد را زن ﻧﻤﻮدن و ﹶﻓِﺎ ﹾﻥ ﹶﻟ ْﻢ َﺗ ﹾﻔ َﻌ ﹶﻞ ﻓﹶﻤﺎ َﺑﻠﱠ َﻐ َ‬ ‫ﻚ و ﺑﻮﺻﻒ‬ ‫ﻚﻧَﺬﻳﺮٌ َﻭﻋَﻠﻲﱞ )ﻉ( ﺧَﻠﻴ ﹶﻔﺘُ َ‬ ‫ﻒ ﺭﹺﺳﺎﹶﻟِﺘ َ‬ ‫ﺻ ِ‬ ‫ﺖ ﹺﺑ َﻮ ْ‬ ‫ﻫﺪاﻳﺖ اﺳﺖ ‪‬دﻋﺎﻣﻪ‪ 503‬اﺳﺖ رﺣﻤﺖ اﺳﺖ ﻻِﺍﻛﹾﺮﺍ َﻩ ﻓِﻲ ﺍﻟﺪّﻳﻦ اﺳﺖ ﹶﺍْﻧ َ‬ ‫وﻻﻳﺖ‪:‬‬ ‫ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﺸﻜﻞ آن ﺑﺖ ﻋﻴ‪‬ﺎر ﺑﺮآﻣﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( ﻳﻜﻲ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:106‬‬

‫ﺏ‬ ‫رﺳﺎﻟﺖ اﻧﺼﺮاف از ﺣﻖّ اﺳﺖ ﺑﺨﻠﻖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﮔﻮﻳﺪ ﻣﻦ ﭼﻪ ﻛﺮدهام ﻛﻪ ﻣﺮا ﺑﻪ وﺣﻲ از ﺧﻮد دور ﻧﻤﺎﺋﻲ و َﳏﻤّﺪٌ )ﺹ( ُﻫﻮَﺍﹾﻟﺤِﺠﺎ ُ‬ ‫ﻧﺪا آﻳﺪ ِﺍﻧّﻲ َﻣ َﻌﻜﹸ ْﻢ دوري ﻧﻴﺴﺖ اﺳﺘﻐﻔﺎر ﻧﻤﺎ ﻫﺮﻳﻮم ﺳﺒﻌﻴﻦ ﻣ‪‬ﺮّﺓ ﺗﺎر‪‬ﻳﻦ ﻧﻴﺎﻳﺪ آﻳﻨﻪ را ﺻﻴﻘﻞ ﻧﻤﺎ ﭼﺸﻢ را ﺳﺮﻣﻪ ﻛﻦ در دوري‬ ‫ﻗﺮبﻫﺎﺳﺖ و‪ :‬ﻣﺤﻨﺖ ﻗﺮب ز ﺑﻌﺪ اﻓﺰون اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:107‬‬ ‫اﻛﻤﻞ ﻣﺮاﺗﺐ وﻻﻳﺖ ﺧﻠّﺖ اﺳﺖ و ﺳﺎﻳﺮ در ﺟﻤﻴﻊ ﻣﺮاﺗﺐ وﻻﻳﺎت اﻣﺎﻣﺘﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:108‬‬ ‫وﻻﻳﺖ ﺟﺎن ﻧﺒﻮ‪‬ت و ﻧﺒﻮ‪‬ت ﺟﺎن رﺳﺎﻟﺖ و وﻻﻳﺖ ﻣﻐﺰ و رﺳﺎﻟﺖ ﭘﻮﺳﺖ و ﻧﺒﻮ‪‬ت واﺳﻄﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و وﻻﻳﺖ و ﻧﺒﻮ‪‬ت و رﺳﺎﻟﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﺣﻘﻴﻘﺖ و ﻃﺮﻳﻘﺖ و ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﺖ‪ ،‬در ﺑﺮﮔﺸﺖ ﻃﺮﻳﻘﺖ ﺟﻠﻮه ﺣﻘﻴﻘﺖ و ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺟﻠﻮه ﻃﺮﻳﻘﺘﺴﺖ‪:‬‬ ‫ﺣﺮف اول از ﻧﺒﻮ‪‬ت ﺣﺮف ﻧﻮن‬

‫ﻗﻠﺐ ﻧﻮن واو آﻣﺪي اي ذوﻓﻨﻮن‬

‫ﺣﺮف اول از وﻻﻳﺖ ﺣﺮف واو‬

‫ﻗﻠﺐ او آﻣـﺪ اﻟﻒ اي ﻛﻨﺠﻜﺎو‬

‫ﺣـﺮف اول از اﻟـﻮﻫﻴ‪‬ﺖ اﻟـﻒ‬

‫ﻣﺒـﺪء ﺟﻤـﻠﻪ ﺣـﺮوف ﻣﺆﺗـﻠﻒ‬

‫ﭘﺲ و ﻟﻲ‪ ‬ﻗﻠﺐ ﻧﺒﻲ‪ ‬و ﺟﺎن اوﺳﺖ‬

‫ﻗﻠﺐ ﻗﻠﺒﺶ ذات اﷲ ﺳﺮّ ﻫﻮﺳﺖ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:109‬‬

‫ﺤﻤﱠ ٍﺪ ﺳِﺮﺍًّ ﻭ َﺟﻬْﺮﹰﺍ ﭘﺲ‬ ‫ﺖ َﻣ َﻊ ﹸﻛﻞﱢ َﻧﱯﱟ ﺳِﺮﺍًّ َﻭ َﻣ َﻊ َﻣ َ‬ ‫داﻧﺴﺘﻲ ﻛﻪ وﻻﻳﺖ ﻋﻠﻲ )ع( اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ ﻛﺎﻣﻠﻲ ﺑﺪون وﻻﻳﺖ ﻧﺸﻮد ﭘﺲ ﹸﻛ ْﻨ ُ‬ ‫آدم ﺑﻪ اﻳﻦ ﭘﺪر آدم ﺷﺪ ﻧﺒﻲ ﮔﺸﺖ‪:‬‬

‫‪ –501‬اﺗﻴﺎن‪ :‬آﻣﺪن‬ ‫‪ –502‬ﻣﻘﺘﺮح‪ :‬ﺑﻪ ﺗﺤﻜﻢ از ﻛﺴﻲ ﭼﻴﺰي را ﺧﻮاﻫﻨﺪه‬ ‫‪ –503‬دﻋﺎم‪ :‬ﺳﺘﻮن ﺧﺎﻧﻪ‬

‫‪131‬‬


‫ﲏ ﺷﺎ ِﻫﺪٌ ﹺﺑﹸﺎﺑﱡﻮﰐ‬ ‫َﻭ ِﺍﻧﱠﻤﺎ ِﻟ َﻲ َﻣ ْﻌ ً‬

‫ﺖ ﺍْﺑ َﻦ ﺁ َﺩ َﻡ ﺻُﻮ َﺭ ﹰﺓ‬ ‫َﻭِﺍﻧّﻲ َﻭِﺍ ﹾﻥ ﹸﻛ ْﻨ ُ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:110‬‬

‫ذر‪‬ات ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻢ دواﻳﺮ ﻣﻮﻫﻮﻣﺔ ﻣﺤﻴﻄﺔ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ وﺣﺪت اﺳﺖ ﻣﺒﺪء و ﻣﻨﺘﻬﻲ اوﺳﺖ اﮔﺮﭼﻪ ﺳﻴﺮ ﻧﻘﻄﻪ داﺋﺮه اﺳﺖ اﻣﺎ‬ ‫داﺋﺮه ﻣﺤﻴﻂ ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ اﺳﺖ دواﻳﺮ وﺟﻮدﻳ‪‬ﻪ دور ﻣﺤﻮر اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻘﻄﻪ و ﻣﺤﻮر ﺛﺎﺑﺖ و ﻗﻄﺒﻴ‪‬ﺖ ﺑﺮاي ﻧﻘﻄﻪ ﺳﺎﻛﻨﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫ﻗﻄﺒﻴ‪‬ﺖ ﻋﺎﻟﻢ وﺟﻮد ﻧﻘﻄﻪ ﻣﺤﺪود رب‪ ‬اﻟﻨﻮع اﻧﺴﺎن راﺳﺖ ﻛﻪ در ﺑﺮﮔﺸﺖ وﻻﻳﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ وﻻﻳﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ اﺳﺖ‬ ‫ﺨ ﹾﻠ ُﻖ َﺑ ْﻌﺪُ ﺻَﻨﺎﹺﻳﻊٌ‬ ‫ﷲ ﻭَﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺤﻦُ ﺻَﻨﺎﹺﻳﻊُ ﺍ ِ‬ ‫ﻗﻄﺐ ﻋﺎﻟﻢ و ﻫﺮﻛﺲ ﻣﺘّﺼﻞ ﺷﺪه ﺑﻪ آن ﻗﻄﺐ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻟﺴﺎن ادا ﺷﻮد در ﺧﺒﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ َﻧ ْ‬ ‫ﻟﹶﻨﺎ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:111‬‬

‫ﺱ اﺳﺖ و ﺧَﻠﻴ ﹶﻔﺔﹸ ﺍﷲ‬ ‫ﺽ َﺣ ْﺒﻞﹲ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﻨّﺎ ُ‬ ‫ﷲ ﻓِﻲﺍﹾﻟﺎﹶﺭ ﹺ‬ ‫ﷲ َﺣ ْﺒﻞﹲ ِﻣ َﻦ ﺍﷲ اﺳﺖ و ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔﺍ ِ‬ ‫ﻗﻄﺒﻴ‪‬ﺖ ﺧﻼﻓﺖ اﻟﻬﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔ ﺍﷲ اﺳﺖ و ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔ ﺍ ِ‬ ‫اﺳﺖ و ﻧُﻮ ُﺭ ﺍﷲ اﺳﺖ‪ ،‬و اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ را ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳ‪‬ﺖ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﭼﻮن اﺗّﺼﺎل ﻗﻄﺐ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﺎم ﻧﻪ ﺑﻨﺤﻮ ﺣﻠﻮل و اﺗّﺤﺎد اﺳﺖ ﺑﻠﻜﻪ‬ ‫ﻣﻈﻬﺮﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻫﺮﻟﺤﻈﻪ ﺑﺸﻜﻞ آن ﺑﺖ ﻋﻴ‪‬ﺎر ﺑﺮآﻣﺪ‬ ‫ﺨ ْﻤ ُﺮ‪:‬‬ ‫ﺖ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺝ َﻭ َﺭﻗﱠ ِ‬ ‫ﺤﻖﱠ‪َ ،‬ﺭﻕﱠ ﺍﻟﺰﱡﺟﺎ ُ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد َﻣ ْﻦﺭَﺀﺁﱐ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َﺭﺃﹶﻱ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫در ﻫﻢ آﻣﻴﺨﺖ رﻧﮓ ﺟﺎم و ﻣﺪام‬

‫از ﺻﻔـﺎي ﻣﻲ و ﻟـﻄﺎﻓﺖ ﺟـﺎم‬ ‫ﻫﻤﻪ ﺟﺎم اﺳﺖ و ﻧﻴﺴﺖ ﮔﻮﺋﻲ ﻣﻲ‬

‫‪504‬‬

‫ﻳﺎ ﻣﺪام اﺳﺖ و ﻧﻴﺴﺖ ﮔﻮﺋﻲ ﺟﺎم‬

‫ﷲ‪.‬‬ ‫ﺕﺍ ِ‬ ‫ﷲ ﹶﺍ ْﻭﰲ ﺫﺍ ِ‬ ‫ﺕﺍ ِ‬ ‫ﺱ ﺫﺍ ِ‬ ‫ﺴﺒﱡﻮُﺍ َﻋﻠِﻴﺎًّ ﹶﻓِﺎﻧﱠﻪُ َﻣ ْﻤﺴُﻮ ُ‬ ‫ﻻَﺗ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:112‬‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ )ع( دو ﻟﺒﺎﺳﻨﺪ ﻳﻜﻲ را ﻧﺎم ﻟﻴﻠﻲ ﺷﺪه ﻳﻜﻲ را ﻣﺠﻨﻮن‪ ،‬ﺧﻮن ﻣﺠﻨﻮن ﻟﻴﻠﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻲﺑﻨﺪد ﺧﻮن ﻟﻴﻠﻲ ﻣﺠﻨﻮن‬ ‫ﻣﻲﺳﺎزد‪:‬‬ ‫ـﺪَﻧﹰﺎ‬ ‫ـﻦُ ﺭُﻭﺣـﺎ ِﻥ َﺣ ﹶﻠﻠﹾﻨﺎ ﺑ َ‬ ‫ﻧَـﺤ ْ‬

‫اَﻧـَﺎ َﻣ ْﻦ ﹶﺍﻫْﻮﻱ َﻭ َﻣ ْﻦ ﺍﹶﻫـْﻮﻱ ﹶﺍﻧَﺎ‬ ‫َﺑ ﹾﻞ ﺭُﻭﺡٌ َﺣﻞﱠ َﺑ َﺪَﻧ ْﻴ ْﻦ‪:‬‬

‫ﮔَﻪ از ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﭘﺪﻳﺪ و ﮔَﻪ ز آدم‬

‫ﺑ‪‬ﻮ‪‬د ﻧـﻮر ﻧﺒﻲ‪‬ﺧـﻮرﺷﻴﺪ اﻋﻈﻢ‬

‫ﻟﻔﻆ ﺑﺖ را اﮔﺮﺑﺮ ﻋﻠﻲ )ع( ﻧﺎم ﮔﺬاري ﻳﺎ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻳﻜﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪:‬‬ ‫ﺗﺎ ﺻﻮرت ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺟﻬﺎن ﺑﻮد ﻋﻠﻲ ﺑﻮد‬

‫ﺗﺎ ﻧﻘﺶ زﻣﻴﻦ ﺑﻮد و زﻣﺎن ﺑﻮد ﻋﻠﻲ ﺑﻮد‬

‫اﻳﻦ ﻛﻔﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺳﺨﻦ ﻛﻔﺮ ﻧﻪ اﻳﻦ اﺳﺖ‬

‫ﺗﺎ ﻫﺴﺖ ﻋﻠﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﺎ ﺑﻮد ﻋﻠﻲ ﺑﻮد‬

‫ﮔـﻪ ﻧﺒﻲ‪ ‬ﺑـﻮد و ﮔﻬﻲ دﻳـﮕﺮ وﻟـﻲ‪‬‬

‫ﮔـﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ ﮔﺸﺖ و ﮔﺎﻫﻲ ﺷﺪ ﻋﻠﻲ‪‬‬ ‫در وﻟﻲ از ﺳﺮّ ﺣـﻖ آﮔﺎه ﻛـﺮد‬

‫در ﻧـﺒـﻲ‪ ‬آﻣــﺪ ﺑﻴــﺎن راه ﻛـﺮد‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:113‬‬

‫آﻧﻜﻪ ﺗﻴﺮ در ﻧﻤﺎز از ﭘﺎي ﻋﻠﻲ )ع( ﻛﺸﻴﺪﻧﺪ و ﺧﺒﺮ ﻧﺸﺪ ﺑﻪ وﻻﻳﺖ او ﺑﻮد و ﺳﻬﻮ در ﻧﻤﺎز ﻧﻤﻲﻛﺮد و ﹶﺍﻗﹾﻀﺎ ﹸﻛ ْﻢﻋَﻠﻲﱞ ﺑﻮد ﺑﺨﻼﻓﺖ‬ ‫ﻧﺒﻮ‪‬ت‪.‬‬

‫‪ –504‬ﻣ‪‬ﺪام‪ :‬ﺷﺮاب‬

‫‪132‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:114‬‬ ‫ﺳﻠﻄﺎن ﺑﻪ اﻧﺪازة اﺣﺎﻃﻪ او ﺳﻠﻄﻨﺖ اوﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺮﺗﺒﻪ وﻻﻳﺖ و رﺳﺎﻟﺖ و ﻧﺒ‪‬ﻮت ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ و ﻫﻜﺬا ﻣﺮاﺗﺐ رﺳﻞ و اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء‪،‬‬ ‫در ﺷﺐ ﻣﻌﺮاج آدم را در آﺳﻤﺎن اول دﻳﺪ و ﻫﻜﺬا‪ ،‬و اﺑﺮاﻫﻴﻢ درآﺳﻤﺎن ﻫﻔﺘﻢ ﺑﻮد ﺧﻮد آن ﺣﻀﺮت ﺗﺎ ﭘﺲ ﭘﺮدهﻫﺎ رﻓﺖ‪.‬‬ ‫و ﻧﻈﻴﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ارﺗﻔﺎع آﻓﺘﺎب اﺳﺖ ﻇﻬﻮر ﻧﻮر در اﻧﺒﻴﺎء ﺗﺎ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻛﻪ ﺑﺮ ارﺗﻔﺎع ﻧﻮدم ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﺳﺎﻳﻪ ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:115‬‬ ‫وﻻﻳﺖ ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ ﻣﻨﺤﺼﺮ اﺳﺖ ﻣﺮاﺗﺐ او در دوازده ﻧﻮر ﻛﻪ ﻇﻬﻮرات ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳ‪‬ﻪاﻧﺪ در او‪‬ل و آﺧﺮ و ﻣﻮاﻓﻖ ﻋﺪد‪ ،‬و وﻻﻳﺎت ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ‬ ‫ﺗﺼﺮّﻓﺎت ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ اﺳﺖ و اوﻟﻲ ﺑﻪ ﺗﺼﺮّف و ﻣﺴﻠّﻂ ﻣﺮﺑﻲ‪ ‬ﻛﻞّ و داراي ﻛﻞّ ﻋﻠﻲ‪)‬ع( اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ را ﺑﻌﺪ از ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫ﺑﺮاي اﺣﺪي ادﻋﺎ ﻧﺸﺪه ﻏﻴﺮ او‪ ،‬و اﻫﻞ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻏﻴﺮ او را داراي ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ ﻧﺪاﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:116‬‬

‫اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء را ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ ﻣﺎﻛﺎ ﹶﻥ َﻭ ﻣﺎ ﻫُ َﻮ ﻛﺎِﺋﻦٌ را ﺗﻤﺎم داراﻳﻨﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﻣﺎَﻳﻜﹸﻮ ﹸﻥ را دارا ﺷﺪه و ﻋﺎﻟﻢ ﺷﺪهاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ از‬ ‫ﻣﺎَﻳﻜﹸﻮ ﹸﻥ ﺑﺎﻗﻲ دارﻧﺪ‪ ،‬و ﻋﻠﻢ ﻛﻞّﻧﺰد اﻫﻞ اﻟﺒﻴﺖ اﺳﺖ و ﻫﺮﻳﻚ را از اﺳﻢ اﻋﻈﻢ ﺑﻬﺮهاﻳﺴﺖ و ﺑﻬﺮة ﺗﻤﺎم ﻧﺰد اﻫﻞ اﻟﺒﻴﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:117‬‬ ‫اﻃﻼﻋﺎت واﻗﻌﺎت و ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺎت ﻫﻤﻪ را ﻫﺴﺖ و اﻃّﻼع ﺑﺮ ﺣﺎﻻت ﻧﻴﺰ ﻫﻤﻪ را ﺷﺎﻳﺪ‪ ،‬و اﻃّﻼع ﺑﺮ اﺳﺘﻌﺪادات ﻣﻜﻤﻮﻧﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺟﺰ آن‬ ‫را ﻛﻪ ﻧﻈﺮ ﺛﺎﻗﺐ‪ 505‬ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎﻓﻖ ﻣﺒﻴﻦ رﺳﻴﺪه و دﻳﺪ او ﺑﺤﺪ‪‬ت ﺑﻤﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻴﻪ رﺳﺪ‪ ،‬و ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﺑﺠﺰ اﻫﻞ اﻟﺒﻴﺖ ﻛﻪ ِﻋ ْﻨ َﺪ ُﻫ ْﻢ ِﻋ ﹾﻠﻢُ‬ ‫ﺖ‪.‬‬ ‫ﺏ و ﺳﻠﻤﺎن ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻮد ِﻟﹶﺎﻧﱠﻪُﻛﺎ ﹶﻥ ﺍ ْﻣ َﺮﺀٌ ِﻣﻨّﺎ ﹶﺍ ْﻫ ﹶﻞ ﺍﹾﻟَﺒ ْﻴ ِ‬ ‫ﺼﻞﹸ ﺍﹾﻟﺨِﻄﺎ ﹺ‬ ‫ﺍﹾﻟﺒَﻼﻳﺎ ﻭَﺍﹾﻟﻤَﻨﺎﻳﺎ َﻭ ﺍﹾﻟﹶﺎﻧْﺴﺎﺏ ِ َﻭ ﹶﻓ ْ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:118‬‬

‫ﺧﺎﺗﻢ ﺳﻪ ﻣﻌﻨﻲ دارد‪ ،‬ﻳﻜﻲ از ﺧﺘﻢ و ﻃﺒﻊ‪ 506‬ﻛﻪ ﻣﺎ ﻳﺨﺘﻢ ﺑﻪ اﺳﺖ ﻳﺎ آﻧﻜﻪ اﻣﺮي را ﻣﻬﺮي ﮔﺬارد و ﻗﻔﻞ ﻻَﻳ ْﻨﺒَﻐﻲ ِﻟ���ﺎ َﺣ ٍﺪ ِﻣ ْﻦَﺑﻌْﺪﻱ‬ ‫ﺑﺮ او ﻧﻬﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺧﺎِﺗﻢُ ﺍﹾﻟﺎِﺣﺎ ﹶﻃ ِﺔ ﻭَﺍﻟﺴﱠ ﹾﻠ ﹶﻄَﻨ ِﺔ اﺳﺖ و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﺎِﺗﻢُ ﺍﻟﺮﱢﺳﺎﻟﹶﺔ‪.‬‬ ‫ﻳﺎ ﭼﻮن اﻧﮕﺸﺘﺮ زﻳﻨﺖ و ﻣﻬﺮ و اﺳﻢ اﺳﺖ و ﻫﻢ ﺣﺎﻓﻆ ﺻﻨﺪوق اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﺎِﺗﻢُ ﺍﻟﹾﻮﻻَﻳ ِﺔ ﺍﹾﻟ ﹸﻜﻠﹼﻴ ِﻪ ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻒ ﺍﻻﹼ ﺫﹸﻭﺍﹾﻟﻔﹶﻘﺎ ﹺﺭ و ﺣﺎﺗﻢ‬ ‫دوم آﻧﻜﻪ اﻣﺮي را ﺑﻨﻬﺎﻳﺖ رﺳﺎﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻠﻲ )ع( ﺷﺠﺎﻋﺖ را ﺑﻜﻤﺎل رﺳﺎﻧﺪ ﻻﻓﹶﱵ ِﺍﻻﹼ ﻋَﻠﻲٌ ﻻ َﺳ ْﻴ َ‬ ‫ﺟﻮد را ﺗﻤﺎم ﻧﻤﻮد و اﻧﻮﺷﻴﺮوان ﻣﺜﻼً ﺧﺎِﺗﻢُ ﺍﹾﻟﻌَﺪﺍﻟﹶﺔ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻮم ﺧﺎﺗﻢ زﻣﺎﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ آﺧﺮ ﺳﺎﺑﻘﻴﻦ اﺳﺖ و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﺎﰎ ﺍﻟﻨﺒﻮﱠﺓ اﺳﺖ ﺑﻬﺮ ﺳﻪ ﻣﻌﻨﻲ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:119‬‬ ‫ﻣﻌﻨﻲ دوم ﺧﺎﺗﻢ را ﺳﻪ درﺟﻪ اﺳﺖ؛ ﺧﺎﺗﻢ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﺮاﺗﺐ وﺟﻮدﻳ‪‬ﺔ ﺧﻮد ﻛﻪ ﺟﻤﻴﻊ ﻣﻜﻤﻮﻧﺎت را ﺑﻤﻨﺼ‪‬ﻪ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ آورده ﺑﺎﺷﺪ و‬ ‫ﻣﺎﻳﻜﻮن ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺛﻤﺮه ﺷﺠﺮه ﺧﻮد را ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﺧﺎﰎ ﺍﻟﻨﺒﻮّﻩ و ﺧﺎﰎ ﺍﻟﻮﻻﻳﺔ ﺑﺴﻴﺎر اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ‬ ‫ﻲ اﻟﺪ‪‬ﻳﻦ ﺧﻮد را ﺧﺎﺗﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﭘﺲ اد‪‬ﻋﺎء‪ ‬او ﺑﺮ ﻓﺮض ﺻﺤ‪‬ﺖ ﻣﻨﺎﻓﺎت ﻧﺪارد ﺑﺎ ﺗﻐﻠﻴﻂ‪ 507‬ﺑﻌﻀﻲ از ﻋﺮﻓﺎء او را‬ ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ‪‬‬ ‫ﻑ ﺍﻟﹾﻘﺎﻧُﻮﻥﹾ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﻋﻠﻲ )ع( ﻫﻤﺎن ﻋﻴﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ او ﮔﻔﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﻣﺜﻞ ﺻﺎﺣﺐ ﺑﺤﺮاﻟﻤﻌﺎرف ِﻟﹶﺎﻧﱠﻪُ ﺧِﻼ ُ‬ ‫دوم آﻧﻜﻪ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺘﻌﺪادﻳ‪‬ﻪ ﻣﺤﺘﻤﻠﺔ ﻣﻤﻜﻨﺔ ﻳﻚ دور را در ﺧﻮد ﻇﻬﻮر داده و ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺳﻤﺎء‪ ‬زﻣﺎن ﺧﻮد ﮔﺸﺘﻪ و در زﻣﺎن‬ ‫‪ –505‬ﺛﺎﻗﺐ‪ :‬ﻧﺎﻓﺬ– روش‬ ‫‪ –506‬ﻃﺒﻊ‪ :‬ﻣﻬﺮ ﻛﺮدن ﺑﺮ ﻧﺎﻣﻪ‬ ‫‪ –507‬ﺗﻐﻠﻴﻂ‪ :‬درﺷﺖ ﻛﺮدن‬

‫‪133‬‬


‫ﺧﻮد ﺗﻤﺎم را در ﺗﺤﺖ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺧﻮد ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷﺪ و اﻳﻦ در ﻫﺮ زﻣﺎن ﻫﺴﺖ ﻫﺎدي و ﻗﻄﺐ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﺎﺗﻢ زﻣﺎن ﺧﻮد اﺳﺖ و‬ ‫اﻛﻤﻠﻴ‪‬ﺖ ﺗﻤﺎم زﻣﺎﻧﻬﺎ را ﻧﻤﻲرﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻮم ﺧﺎﺗﻤﻴ‪‬ﺖ ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ ﻛﻪ ﻗﻄﺐ ﻛﻞّ راﺳﺖ و اﻗﻄﺎب دﻳﮕﺮ ﻫﻤﻪ ﻣﻈﺎﻫﺮ اوﻳﻨﺪ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﺎِﺗﻢُ ﺍﻟ ﹺﺮّﺳﺎﹶﻟ ِﺔ‬ ‫ﻭَﺍﻟُﻨُﺒﻮﱠﺓ و ﻋﻠﻲ ﺳﺎﻳﺮ اﺋﻤ‪‬ﻪ )ع( ﺧﺎِﺗﻢُ ﺍﹾﻟﻮﹺﻻﻳَﻪﺍﻧﺪ و ﻗﻄﺒﻴ‪‬ﺖ ﺣﻘﻴﻘﻴﻪ آﻧﻬﺎ راﺳﺖ و اﻗﻄﺎب ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﺔ و اوﻟﻴﺎء ﻣﻈﻬﺮﻳ‪‬ﺖ آن ﻗﻄﺒﻴ‪‬ﺖ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﻴ‪‬ﻪ را دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:120‬‬

‫ﷲ آﻧﻬﺎﻳﻨﺪ و ﺳﺎﻳﺮ‬ ‫دﻋﻮت ﻗﻄﺐ در ﺧﻠﻖ از ﻫﻴﻜﻞ آﻧﻬﺎﺳﺖ ﭼﻮن ﻧﻮر ﺳﺮاج ﻛﻪ از ﻣﺸﻜﻮﺓ اﺳﺖ ﺭﹺﺟﺎﻝﹲ ﻻُﺗﻠﹾﻬﻴﻬﻢْ‪َ ،‬ﻭ ُﺑﻴُﻮﺕٌ ﹶﺍ ِﺫ ﹶﻥ ﺍ ُ‬

‫داﻋﻴﻦ اوﻟﻴﺎء ﺟﺰو و اوﺗﺎد و اﺑﺪال و اﻣﻨﺎ‪ 508‬و وﻛﻼﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:121‬‬ ‫ﺧﺎﺗﻢ اﻻﻧﺒﻴﺎء ﺷﻤﺲ و ﻗﻤﺮ ﻳﺎ ﺷﻤﺴﻲ و ﻗﻤﺮﻳﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ادوار و اﻛﺴﻴﺮ دﻳﮕﺮان ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ اﻛﺴﻴﺮ ﺷﻤﺴﻲ و اﻛﺴﻴﺮ ﻗﻤﺮي‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:122‬‬ ‫وﻻﻳﺖ آﻓﺘﺎب اﺳﺖ و ﻧﺒﻮ‪‬ت و رﺳﺎﻟﺖ ﻣﺎه ﺑﻠﻜﻪ ﺳﺮاج و ﻣﺼﺒﺎح و ﻧﺒﻲ‪ ‬و وﻟﻲ ﺑﺮﻋﻜﺲ‪:‬‬ ‫ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﺮدد اﻧﺪر ﱄ َﻣ َﻊ ﺍﷲ‬

‫ﻧﺒﻲ‪ ‬ﭼﻮن آﻓﺘﺎب آﻣﺪ وﻟﻲ ﻣﺎه‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:123‬‬

‫ﺴﻌُﲏ ﻓﻴ ِﻪ َﻣ ﹶﻠﻚٌ ُﻣ ﹶﻘﺮﱠﺏٌ ﻭَﻻَﻧﱯﱞ ُﻣ ْﺮ َﺳ ﹾﻞ‪.‬‬ ‫روي ﻧﺒﻮ‪‬ت ﺑﻜﺜﺮت اﺳﺖ اﻣ‪‬ﺖ ﺧﻮاﻫﺪ و وﻻﻳﺖ وﺣﺪت اوﺳﺖ در ﻣﻘﺎم ﻻَﻳ َ‬ ‫وﻻﻳﺖ ﺳﺘﻮن اﺳﺖ رو ﺑﺎو روﻧﺪ و ﻧﺒﻮ‪‬ت اﻧﺬار‪ 509‬اﺳﺖ روآورد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:124‬‬ ‫‪510‬‬

‫ﻣﺒﺪء ﻧﺒﻮ‪‬ت و ﻣﻨﺒﻊ او وﻻﻳﺖ اﺳﺖ و ﻣﺒﺪء و ﻣﻘﺘﺒﺲِ وﻻﻳﺖ ﻏﻴﺮ ﻧﺒﻲ‪‬از ﻧﺒﻮ‪‬ت اﺳﺖ و اﻳﻦ ﻧﻪ دور اﺳﺖ و ﻧﻪ ﺗﺴﻠﺴﻞ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:125‬‬ ‫اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﺧﺮ را آدم و ﺳﮓ و ﺧﻮك را اﻧﺴﺎن و ﻣﺮده را زﻧﺪه ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﻲﺟﺎن را ﻫﻮش دﻫﻨﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻓﻠﺰّ را ﻃﻼ و ﻧﻘﺮه‬ ‫ﻳﺎ دﻳﮓ را ﺟﻮاﻫﺮ ﻧﺘﻮاﻧﻨﺪ؟! ﭼﺸﻢ ﺑﮕﺸﺎ و در ﺧﻮد ﻫﻤﻪ را ﺑﺒﻴﻦ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:126‬‬ ‫ﻧﺒﻮ‪‬ت ﻣﻄﻠﻘﻪ و ﻣﻘﻴ‪‬ﺪه و ﻫﻜﺬا وﻻﻳﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ و ﻣﻘﻴ‪‬ﺪه و ﻛﻠﻴ‪‬ﻪ و ﺟﺰﺋﻴ‪‬ﻪ و رﺳﺎﻟﺖ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد ذات و اﺳﺘﻌﺪادات و‬ ‫اﺳﺘﻌﺪاد زﻣﺎن ﻛﻪ دﻫﺮ ﺑﺮداﺷﺖ دارد ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:127‬‬ ‫ﭼﻮن ﻫﺮ زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺘﻌﺪاد او ﻇﺎﻫﺮ در ﻗﻄﺐ وﻗﺖ ﺷﺪه و ﺑﺮداﺷﺖ ﻏﻴﺮ او را ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﻟﻬﺬا ﻛﺎﻣﻞ ﻫﺮ زﻣﺎن اَو‪‬ﻟﻲ از ﺟﻤﻴﻊ اﻧﺒﻴﺎء و‬ ‫اوﻟﻴﺎﺳﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ آن زﻣﺎن‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﻋﻠﻮ‪ ‬ﻣﻨﺰﻟﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي )ص( ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﻤﺮاﺗﺐ ﻛﺜﻴﺮه‪ ،‬ﻣﻌﺬﻟﻚ در زﻣﺎن ﻋﻴﺴﻲ‬ ‫)ع( ﻛﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( را ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﺪاﺷﺖ اﮔﺮ ﻣﻲﺑﻮد روا ﻧﺒﻮد و اﻻّ ﺧﻼف ﻟﻄﻒ ﺑﻮد ﭘﺲ ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﻮد اوﻟﻲ ﺑﻪ آن ﻟﻬﺬا‬ ‫‪ –508‬اﻣﻨﺎ‪ :‬ﺟﻤﻊ اﻣﻴﻦ‬ ‫‪ –509‬اﻧﺬار‪ :‬آﮔﺎه ﺳﺎﺧﺘﻦ و ﺗﺮﺳﺎﻧﻴﺪن‬ ‫‪ –510‬ﻣﻘﺘﺒﺲِ‪ :‬آﺗﺶ ﮔﻴﺮﻧﺪه و روﺷﻨﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪه‬

‫‪134‬‬


‫ﻀﻠﹸﻮﱐ ﻣﻲﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﭘﺲ در ﺳﻴﺮ و ﻋﺮوج و در ﻣﺮاﺗﺐ و ﻣﻮﻗﻒ و ﺟﻠﻮه و در ﺧﺎرج از زﻣﺎن ﺗﻤﺎم اﻗﺘﺪا ﺑﺨﺎﺗﻢ ﻣﻄﻠﻖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﻻﺗُﻔﱠ ِ‬ ‫و در ﻧﺰول و ﻫﻢ در اﺗّﺤﺎد و ﻇﻬﻮر‪ ،‬و در ﻋﺎﻟﻢ زﻣﺎن ﺑﺎ رﻓﻊ ﺣﺠﺎب زﻣﺎﻧﻴ‪‬ﺖ و در ﺗﻔﺮﻗﻪ ﺑﺎ اﺟﺘﻤﺎع اﻗﺘﺪا ﺑﺨﺎﺗﻢ آن ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬و در‬ ‫رﺟﻌﺖ اول ﻇﺎﻫﺮ ﻣ‪‬ﻬﺪﻳﺴﺖ و ﺗﻤﺎم ﺑﻪ او اﻗﺘﺪا ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ در ﺑﺮوز و ﻣﻌﺮاج ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( اول ﻛﻪ ﺑﺎﻃﻦ اﺳﺖ ﺟﺎن اﺳﺖ و در‬ ‫ﻇﺎﻫﺮ اول اﻟﺴ‪‬ﻠﺴﻠﻪ اﺳﺖ و در ﻇﻬﻮر و رﺟﻌﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻇﺎﻫﺮ ﻛﻪ ﻏﺎﻳﺐ اﺳﺖ ﻣﺘﺼﺮّف ﻣﻤﻠﻜﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:128‬‬ ‫اﻣ‪‬ﻬﺎت ﻟﻄﺎﺋﻒ ﻧﺒﻮ‪‬ت و ﻟﻄﺎﺋﻒ وﻻﻳﺖ ﺻﺪ و ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻬﺎر ﻫﺰار اﺳﺖ و وﻻﻳﺎت ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ ﺑﻪ اﺣﺼﺎء ﻧﻴﺎﻳﺪ ﺑﻌﻀﻲ را در ﻗﺮآن‬ ‫اﺳﻢ ﺑﺮدهاﻧﺪ و اﺷﺎره ﺑﻪ ﺑﻌﺾ ﻟﻄﺎﺋﻒ آﻧﻬﺎ در ﻛﺘﺐ ﻋﺮﻓﺎ ﻧﻤﻮده ﺷﺪه‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:129‬‬ ‫ﻧﻮر در ﺗﻤﺎم ﭼﺮاغﻫﺎ‪ ،‬ﻻﻟﻪ و ﻻﻣﭙﺎ و ﭘﻴﻪﺳﻮز و ﭼﺮاغ ﺑﺎ اﺧﺘﻼف ﻧﻤﺮﻫﺎي‪ 511‬آﻧﻬﺎ و ﻫﻜﺬا ﺑﺎ اﺧﺘﻼف ﻓﺘﺎﻳﻞ‪ 512‬آﻧﻬﺎ و ﺑﻪ اﺧﺘﻼف‬ ‫ﺷﻤﻊ و ﭘﻴﻪ و روﻏﻦ ﻧﻔﺖ و ﻛﺮﭼﻚ‪ 513‬و ﻣﻨﺪاب‪ 514‬و ﺧﺸﺨﺎش و ﻏﻴﺮﻫﺎ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻳﻚ ﺣﻘﻴﻘﺘﻨﺪ و ﻫﻤﻪ از ﻫﻢ روﺷﻦ ﺷﺪهاﻧﺪ و‬ ‫ﻫﻤﻪ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫ده ﭼﺮاغ ار ﺣﺎﺿﺮ آﻳﺪ در ﻣﻜﺎن‬

‫ﻫﺮ ﻳﻜﻲ ﺑـﺎﺷﺪ ﺑﺼﻮرت ﻏﻴﺮ آن‬

‫ﻓـﺮق ﻧﺘـﻮان ﻛﺮد ﻧـﻮر ﻫﺮ ﻳﻜﻲ‬

‫ﭼﻮن ﺑﻨﻮرش روي آري ﺑﻴﺸﻜﻲ‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:130‬‬

‫ﺨ ِﻠﻒُ ِﺍﻻﹼ َﻣ ْﻦ ﻛﺎ ﹶﻥ ِﻣ ﹾﺜﻠﹸﻪُ ِﺍﻻﹼ ﺍﻟﻨُﺒُﻮﱠ ِﺓ و ﻧﺒﻮ‪‬ت و رﺳﺎﻟﺖ را‬ ‫ﺴَﺘ ْ‬ ‫ﺧﻠﻴﻔﺔ رﺳﻮل )ص( در ﺟﻤﻴﻊ اﻣﻮر ﺣﻜﻢ رﺳﻮل )ص( را دارد ﻻَﻳ ْ‬ ‫ﺑﺨﻼﻓﺖ داراﺳﺖ ﻧﻪ اﺻﺎﻟﺖ‪ ،‬و وﻻﻳﺖ او ﻫﻤﺎن وﻻﻳﺖ اوﺳﺖ ﺑﺎﺻﺎﻟﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺑﺨﻼﻓﺖ رﺳﺎﻟﺖ اﺋﻤ‪‬ﻪ ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﺑﻴﻨﻨﺪ و ﻣﻬﺒﻂ‬ ‫ﺦ ﰲ ﹶﻗ ْﻮ ِﻣ ِﻪ ﻛﹶﺎﻟﻨﱠﱯّ ﰲ ﺍﹸﻣﱠِﺘ ِﻪ‪.‬‬ ‫وﺣﻲ و ﻣﺨﺘَﻠَﻒ‪ 515‬ﻣﻼﺋﻜﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﭘﺮﻫﺎي ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﺑﺮﭼﻴﻨﻨﺪ ﻗﺎ ﹶﻝ ﺍﻟﻨﱠﱯّ )ﺹ( ﺍﻟﺸﱠ ْﻴ ُ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:131‬‬ ‫اوﻟﻴﺎء دارﻧﺪآﻧﭽﻪ اﻧﺒﻴﺎء دارﻧﺪ ﺑﺠﺰ ﻧﺒﻮ‪‬ت ﺗﺸﺮﻳﻌﻲ ﻛﻠّﻲ ﻧﻪ ﺟﺰﺋﻲ و ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻛﻠّﻴﻪ ﺷﺮﻋﻴﻪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:132‬‬

‫ﺖ و اﺛﺒﺎت ﻣﻨﻔﻲ ﻧﻤﻮد‪ ،‬و در‬ ‫ﺖ ِﺍ ﹾﺫ َﺭ َﻣ ْﻴ َ‬ ‫از ﻗﻮ‪‬ت ﻗﻮاي ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي ﺑﻮد ﻛﻪ ﭘﺲ از ﻧﺰول ﺳﻜﻴﻨﻪ درﺑﺎره آن ﺣﻀﺮت رﺳﻴﺪ و ﻣﺎ َﺭ َﻣ ْﻴ َ‬ ‫اﺻﺤﺎب ﹶﻓ ﹶﻠ ْﻢ َﺗ ﹾﻘُﺘﻠﹸﻮ ُﻫ ْﻢ ﻓﺮﻣﻮد و ِﺍ ﹾﺫ ﹶﻗَﺘ ﹾﻠُﺘﻤُﻮ ُﻫ ْﻢ ﻧﻔﺮﻣﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:133‬‬ ‫وﻟﻲ‪ ‬و اﻣﺎم ﺑﻪ ﺟﻨﺒﺔ وﻻﻳﺖ ﻛﻪ ﻣﺤﺪ‪‬ث ﮔﻮﻳﻨﺪ ﭼﻨﺎن ﻗﻮاي ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﻪ را ﺑﻨﻮر درﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﻨﻤﻮده ﻛﻪ ﻏﻴﺐ را ﺑﻈﺎﻫﺮ ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﺳﺎزﻧﺪ و‬ ‫ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﺑﻴﻨﻨﺪ اﻣﺎ اﻟﻄﻒ ﻗﻮي ﺳﻤﻊ و اﻗﺮب ﺑﻪ روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﺳﻤﻊ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺧﻮاب ﻣﻲﺷﻨﻮد‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺻﺪاي ﻫﺎﺗﻒ و ﻣ‪‬ﻠَﻚ را‬ ‫ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ و ﺗﻤﺜّﻞ را ﺑﭽﺸﻢ ﻣﺜﺎﻟﻲ در ﺧﻮاب و واﻗﻌﻪ و ﺧﻠﺴﻪ ﺑﻴﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻇﺎﻫﺮي ﻧﺒﻴﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ –511‬ﻧﻤﺮه‪ :‬ﺷﻤﺎره‬ ‫‪ – 512‬ﻓﺘﺎﻳﻞ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻓﺘﻴﻠﻪ‬ ‫‪ –513‬ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺖ داراي ﺳﺎﻗﻪ ﺑﻠﻨﺪ و ﺑﺮﮔﻬﺎ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﺑﺮگ اﻧﺠﻴﺮ ﻣﻐﺰ آن ﺳﻔﻴﺪ و ﭘﺮ روﻏﻦ در ﻃﺐ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺴﻬﻞ ﺑﻜﺎر ﻣﻲرود‪.‬‬ ‫‪ –514‬ﻣﻨﺪاب‪) :‬ﺑﻪ ﻓﺘﺢ ﻣﻴﻢ( ﮔﻴﺎﻫﻲ اﺳﺖ ﻳﻚ ﺳﺎﻟﻪ‪ ،‬ﮔﻠﻬﺎﻳﺶ ﭼﻬﺎر ﮔﻠﺒﺮگ دارد از داﻧﻪﻫﺎي آن روﻏﻦ ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ‬ ‫‪ –515‬ﻣﺨﺘَﻠَﻒ‪ :‬اﺧﺘﻼف ﻛﺮده ﺷﺪه‬

‫‪135‬‬


‫و ﻧﺒﻲ‪ ‬ﭼﻮن ﻗﻮاي او ﺗﻤﺎم درﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻏﻴﺐ ﺷﺪه و ﻣﻠﻜﻮت ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻣ‪‬ﻠﻚ او اﺣﺎﻃﻪ ﻧﻤﻮده ﻫﻢ ﺑﺒﻴﻨﺪ و ﻫﻢ ﺑﺸﻨﻮد ﻫﻢ در ﺧﻮاب‬ ‫و ﻫﻢ درﺑﻴﺪاري‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:134‬‬ ‫رﺳﻮل ﺑﺎﻳﺪ ﺣﻜﻢ ﻣﻠﻜﻮت را ﺑﻤ‪‬ﻠﻚ ﺳﺮاﻳﺖ دﻫﺪ‪ .‬ﻟﻬﺬا در اول وﺣﻲ ﺑﺮاي ﺣﻀﺮت ﺧﺎﺗﻢ ﻏﺸﻲ آﻣﺪ و در ﺳﺎﻳﺮ اوﻗﺎت ﻫﻢ‬ ‫ﺠﻨُﻮ ٍﻥ و ﺷﻜﻢ اﺳﺐ ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻣﻲرﺳﻴﺪ از ﺛﻘﻞ‬ ‫آﺛﺎري در ﺟﺒﻬﻪ او ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﻲﺷﺪﻛﻪ ﻣﻲﮔﻔﺘﻨﺪ ﹸﺍْﻧ ﹸﻈﺮُﻭﺍ ِﺍﱄ َﻋ ْﻴَﻨ ْﻴ ِﻪ ﹶﻛﹶﺎﻧﱠﻬُﻤﺎ َﻋﻴْﻨﺎ َﻣ ْ‬ ‫وﺣﻲ‪ ،‬و در ﺳﺎﻳﺮ رﺳﻞ ﻛﻪ ﻗﻮي ﺿﻌﻴﻔﺘﺮ ﺑﻮد در ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻏﺸﻲ ﻣﻲآﻣﺪ‪ .‬ﭼﻮن ﺟﻦّزده ﻣﻠَﻚزده ﻣﻲﺷﺪﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﭼـﻮن ﭘـﺮي ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻮد ﺑﺮ آدﻣﻲ‬

‫ﮔُﻢ ﺷـﻮد از ﻣـﺮد وﺻﻒ ﻣﺮدﻣﻲ‬

‫ﭼﻮن ﭘﺮي را اﻳﻦ دم و ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻮد‬

‫ﭘﺲ ﺧﺪاوﻧﺪ ﭘﺮي ﺧﻮد ﭼﻮن ﺑﻮد‬

‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:135‬‬ ‫رﺳﻮل ﺑﻘﻮ‪‬ت ﻧﻔﺲ و ﻗﻮ‪‬ت رﺳﺎﻟﺖ و اﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ ﻣﺎﺳﻮي ﺑﺮ ﻇﺎﻫﺮﻏﻴﺮ ﻫﻢ ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺗﻮاﻧﺪ دﻫﺪ‪ .‬ﭼﻮن از ﻧﻈﺮ رﻓﺘﻦ ﻟﺒﺎس و‬ ‫ﺗﻦ آن ﻛﺲ ﻛﻪ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﻮد و ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ ﺑﺴﺘﺔ ﭘﺎي ﻣﺮغ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:136‬‬ ‫وﻟﻲ‪ ‬ﺧﻂ ﺳﻴﺮش راﻫﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻧﺒﻲ‪ ‬رﻓﺘﻪ وﻟﻲ ﺑﻪ روح رود ﻧﺒﻲ‪ ‬ﺣﻜﻢ ﺟﺴﺪ را از ﻣﻴﺎن ﺑﺮدارد و ﺟﺴﺪ را ﺑﺒﺮد‪ ،‬وﻟﻲ‪ ‬ﺧﻮد را ﺑﺎﻻ‬ ‫ﺑﺮد و ﺧﻮد را درﺑﺎزد‪ ،‬و ﻧﺒﻲ‪ ‬ﻏﻴﺐ را ﺗﻨﺰّل دﻫﺪ و ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﺑﺮ ﻇﺎﻫﺮ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ آورد و ﺑﮕﻮﻳﺪ و ﺑﺸﻨﻮد وﻟﻲ ﺣﻜﻢ ﺑﺪن را درﺑﺎزد‬ ‫ﻛﻪ ﺑﺪن ﺑﺠﺎن ﺑﺸﻨﻮد و ﺑﺒﻴﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:137‬‬

‫وﻟﻲ‪ ‬در ﻣﻨﺎزل ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣﺮﻛﺐ را و ﻧﺒﻲ‪ ‬ﻫﺮ ﻣﺮﺗﺒﻪ را ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﺒﺮد وﻟﻲ ﻛﻞّ اﺳﺖ ﻧﱯّ ﹸﻛﻞﹼ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟ ﹸﻜﻞﱢ‪.‬‬

‫ﻫﺮ وﻟﻲ‪ ‬را ﻋﺪو‪‬ﻳﺴﺖ ﻣﻘﺎﺑﻞ ِﻟ ﹸﻜﻞﱢ ِﻓ ْﺮ َﻋ ْﻮ ٍﻥ ﻣُﻮﺳﻲ و ﺑﻪ اﻧﺪازه ﻛﻪ ﻗﻮ‪‬ت وﻻﻳﺖ اوﺳﺖ ﺷﻴﻄﻨﺖ ﻣﻘﺎﺑﻞ ��و ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺖ اﻳﻦ ﻣﻈﻬﺮ‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن اﺳﺖ آن ﻣﻈﻬﺮ رﺣﻤﺎن‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻠﻲ )ع( ﻛﻪ اﺻﻞ وﻻﻳﺖ اﺳﺖ ﻋﺪو‪‬ا و ﻣﺪار ﺷﻴﻄﻨﺖ و رأس ﺷﻘﺎوت و ﻟُﺐ‪ ‬ﺿﻼﻟﺖ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:138‬‬ ‫وﻟﻲ‪ ‬ﻋﺮوج ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻛﻼم ﺣﻖّرا ﻏﻴﺒﻲ ﻳﺎ ﻫﺎﺗﻔﻲ ﻳﺎ ﻣﺠﺮّد ﺑﺸﻨﻮد زﻳﺮا ﻛﻪ از واﺳﻄﻪﻫﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ‪:‬‬ ‫ﺑـﺮ ﻣـﺎ ﺷـﺪه ﺳـﺮّ وﺣﻲ ﻣﻨﺰّل‬

‫ﺑـﻴـﻮاﺳـﻄـﺔ ﻧـﺰول ﺟـﺒﺮﻳـﻞ‬

‫ﷲ ِﺍﻻﹼ َﻭﺣْﻴﹰﺎ‬ ‫ﺸﺮٌ ِﻣ ﹾﺜﻠﹸﻜﹸ ْﻢ ﻭَﻣﺎ ﻛﺎ ﹶﻥ ِﻟَﺒﺸَﺮﹶﺍ ﹾﻥﻳُ ﹶﻜﻠﹼ َﻤﻪُ ﺍ ُ‬ ‫ﺤﻦُ ِﺍﻻﹼَﺑ َ‬ ‫و ﻧﺒﻲ‪ ‬ﺑﺴﺐ ﺑﻘﺎء ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ ﻧﺸﻨﻮد ﻣﮕﺮ ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﻣ‪‬ﻠَﻚ ﭼﻮن ﺑﺸﺮ اﺳﺖ ِﺍ ﹾﻥ َﻧ ْ‬ ‫ﺏ ﹶﺍ ْﻭﻳُ ْﺮ ِﺳ ﹶﻞ َﺭﺳُﻮ ﹰﻻ‪.‬‬ ‫ﹶﺍ ْﻭ ِﻣ ْﻦﻭَﺭﺍﺀِﺣﺠﺎ ﹴ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:139‬‬

‫ﻧﺒﻲ‪ ‬ﻣﺮاﺗﺐ ﺻﺪر و ﻗﻠﺐ را ﺗﺎ ﻋﻮاﻟﻢ ﻋﺎﻟﻴﻪ داراﺳﺖ ﻟﻬﺬا آﻧﭽﻪ ﺑﺮ وﻟﻲ وارد ﺷﻮد ﺩﻓﻌ ﹰﺔآﻳﺪ و آﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﻧﺒﻲ‪ ‬ﻧﺎزل ﺷﻮد ﺗﺪرﻳﺠﺎً‪،‬‬

‫آﻧﺠﺎ اﻧﺰال اﺳﺖ اﻳﻨﺠﺎ ﺗﻨﺰﻳﻞ اﺳﺖ و ﻧُﺠﻮﻣﺎً‪.516‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:140‬‬ ‫در ﻧﺒﻲ‪ ‬وﺣﻲ اﺳﺖ در وﻟﻲ اﻟﻬﺎم و ﻧﺒﻲ‪‬اﻟﻬﺎم را داراﺳﺖ اﻣﺎ ﺑﻮﻻﻳﺖ و وﻟﻲ ﺳﺮّ وﺣﻲ را دارد اﻣﺎ ﺑﺨﻼﻓﺖ‪.‬‬ ‫‪ –516‬ﻧُﺠﻮم‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻧﺠﻢ‪ ،‬ﺳﺘﺎره‬

‫‪136‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:141‬‬ ‫ﻗﺮآن ﻣﺠﻤﻊ ﻛﻼم اﺳﺖ ﻣﻨﺰل او ﺑﻴﺖ اﻟﻤﻌﻤﻮر اﺳﺖ و ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ از آﻧﺠﺎ ﺑﺠﻬﺖ ﺿﻴﻖ ﻋﺎﻟﻢ ﺻﺪر و ﻣﺜﺎل ﻧﺠﻮﻣﺎً ﺑﻪ ارض ﺗﻦ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي )ص( ﺑﺘﺪرﻳﺞ ﻣﻲآورد‪.‬‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻣﻘﺪارﻳﺴﺖ و ﻣﻀﻴﻖ ﺻﺪر روزﻧﻪ ﻣﺜﺎل اﺳﺖ ﺑﺮداﺷﺖ ﺗﻤﺎم اﺳﻤﺎء را ﻧﺪارد‪ ،‬اﻣﺎ در ﻟﻮح ﻣﺤﻔﻮظ ﺟﺎن ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي‬ ‫)ص( ﻫﻤﻪ ﺛﺒﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:142‬‬ ‫وﺣﻲ ﻧﺰول ﻛﻼم اﺳﺖ از ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﺟﻤﻌﻲ ﺑﺮﮔﻮش و ﻟﺴﺎن ﺑﺸﺮيِ ﻧﺒﻲ‪‬ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﺟﺎن ﻋﻠﻢ و ﻛﻼم ﻛﻪ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﺰول آن‬ ‫اﻋﻀﺎء آن‪.‬‬ ‫ِ‬ ‫و ﺗﻤﺜّﻞ آن در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل و ﺻﺪر و ﺟﻨﺎن ﺑﺎ ﺑﻘﺎي ﻗﻮاي ﺟﺎن ﻣﺮاﺗﺐ آن و ﺗﻤﺎم ﻧﺸﺪن ﻗﻮاي ﺑﺪن و‬ ‫ﭘﺲ در ﻋﺮوج ﺑﻨﺪه ﻛﻼم ﺣﻖّ را ﺷﻨﻮد اﻣﺎ وﺣﻲ و ﻛﻼم اﷲ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻴﻮاﺳﻄﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻲ ﺷﻨﻴﺪن و ﺑﻲ دﻳﺪن‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺑﺪون ﺑﻘﺎءِ‬ ‫ﺧﻮدﻳﺖ اﺳﺖ ﻇﻬﻮر اﺳﺖ و ﻧﻮر و ﺟﺮﻳﺎن ﺑﺮ او‪ ،‬و اﮔﺮ اﻧﺪك از ﺧﻮدﻳﺖ و اﺛﻨﻴﻨﻴ‪‬ﺖ ﺑﺎﻗﻴﺴﺖ ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲﺳﺖ در ﻣﻘﺎم‬ ‫ﺗﻨﺰّه‪ ،‬و اﮔﺮ از ﻣﻘﺎم ﻋﺎﻟﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲﺳﺖ ﻧﻴﺰ و ﻛﻼم اﷲ اﺳﺖ و ﻛﻼم ﻣﻠﻜﻲﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻪ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ ﺳﺮاﻳﺖ ﻧﻨﻤﻮده‬ ‫و ﺑﺼﺮف رﻳﺰش ﺑﺮ ﺻﺪر و ﻗﻠﺐ اﺳﺖ ﺑﺪون ﺗﻨﺰّل ﺑﺮ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ اﻟﻬﺎم اﺳﺖ ﺗﺎم‪ ‬و ﻧﺎﻗﺺ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻪ اﺗّﺼﺎل ﺻﺪر اﺳﺖ ﺑﻌﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل‬ ‫و رؤﻳﺖ در آن ﻳﺎ رؤﻳﺖ ﻛﻼم در آن ﻛﺸﻒ اﺳﺖ و ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻌﻜﺲ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل ﻳﺎ ﻋﻮاﻟﻢ دﻳﮕﺮ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺻﺪر اﺳﻢ آن‬ ‫ذوق و وﺟﺪان و ﻓﺮاﺳﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻇﻬﻮر ﺑﺪون ﺳﻴﺮ ﻋﺮوﺟﻲ و ﻧﺰوﻟﻲ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﻓﻄﺮﻳﺴﺖ وﺣﻲ ﺗﻜﻮﻳﻨﻲﺳﺖ از رب‪ ‬اﻟﻨﻮع ﺑﺮ‬ ‫ﺷﺨﺺ‪ ،‬و ﻇﻬﻮر ﻛﻼم در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺪون ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ ﻣﻠﻚ ﻣﺜﻞ ﻛﻼم ﻧﺎر ﻧﻴﺰ ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲﺳﺖ ﺑﺎ ﺑﻲﺣﺪ‪‬ي‪ ،‬و اﮔﺮ در ﺻﻮرت‬ ‫ﺻﻮت ﺑﺸﺮﻳﺴﺖ ﻛﻼم ﻫﺎﺗﻒ اﺳﺖ و اﮔﺮ ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﻣﻠﻚ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺑﺎﺧﺘﻦ ﻗﻮاي ﺑﺪن ﻳﺎ ﻗﻮاي ﺟﺎن و ﺑﺪن ﺗﺤﺪﻳﺚ ﻣﻠﻚ و‬ ‫ﺗﺤﺪﻳﺚ روح اﻟﻘﺪس اﺳﺖ‪ ،‬و رؤﻳﺖ ﻛﻼم در ﻣﻘﺎم ﻓﻨﺎء ﻧﻴﺰ ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:143‬‬ ‫ﻧﻘﻞ ﻛﻼم و وﺣﻲ آﺳﻤﺎﻧﻲ ﺑﻌﻴﻦ ﻟﻔﻆ و ﻋﻨﻮان ﺣﻜﺎﻳﺖ ﻛﻼم اﺳﺖ و وﺣﻲ اﺳﺖ ﺑﺨﻼﻓﺖ و وﺳﺎﻃﺖ‪ ،‬و اﻇﻬﺎر ﻣﻌﺎﻧﻲ آن‬ ‫ﻛﻼم ﺑﻄﺮح وﺳﺎﻳﻂ و ﻧﻘﻞ از ﻣﺒﺪء ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:144‬‬ ‫در وﺣﻲ ﻛﻼم ﺣﻖ ﻧﺰول ﻛﻨﺪ و ﻋﺒﺪ ﮔُﻢ ﺷﻮد و او ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد ﺑﺮ ﻋﺒﺪ‪ ،‬و در ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲ ﻋﺒﺪ ﻋﺮوج ﻧﻤﺎﻳﺪ و در آﻧﺠﺎ‬ ‫ﺑﺸﻨﻮد‪ ،‬در وﺣﻲ ﻋﺒﺪ ﺗﺮﻗّﻲ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ او ﺑﺮ او ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد و او ﺷﻮد و در ﻗﺪﺳﻲ ﻋﺒﺪ ﮔﻢ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺷﻨﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:145‬‬ ‫وﺣﻲ ﺑﺎﺻﺎﻟﺖ ﺧﺎص‪ ‬اﻧﺒﻴﺎﺳﺖ و ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲ ﺧﺎص‪‬اوﻟﻴﺎء و ﻛﺸﻒ و اﻟﻬﺎم ﻛﻪ دﻳﺪن و ﺷﻨﻴﺪن و ﻧﮕﺎه ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻛﺮدن و ﺑﻪ زﻳﺮ‬ ‫رﻳﺰش ﻛﺮدﻧﺴﺖ ﺑﺮاي ﻋﺮﻓﺎﺳﺖ‪ ،‬و ذوق و ﻓﺮاﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:146‬‬

‫ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺆﻣﻦ از وﺣﻲ ﻓﺮاﺳﺖ اﺳﺖ ﹶﺍﹾﻟﻤُﺆ ِﻣﻦُ َﻳ ْﻨﻈﹸﺮُ ﹺﺑﻨُﻮ ﹺﺭ ﺍﷲ و ﻗﺴﻤﺖ ﻛﺎﻣﻞ و ﻋﺎﻟﻢ و ﺷﻴﺦ از وﺣﻲ ﻧﻮر ﺧﺪاﺳﺖ در دل‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:147‬‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ ﻛﻪ ﻛﻼم اﷲ از ﻣﻘﺎم اﺣﺪﻳﺖ اﺳﺖ و ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺪﺳﻲ از واﺣﺪﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ و ﻧﺒﻮي از رﺑﻮﺑﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و از‬ ‫ﺣﻀﺮت اﺣﺪﻳ‪‬ﺖ آﻧﭽﻪ آﻳﺪ ﻛﻼم اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪137‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:148‬‬ ‫ﻛﺸﻒ ﺻﻔﺎي آﻳﻨﻪ و ﭼﺸﻢ ﻗﻠﺐ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺻﻮر ﻏﻴﺒﻴ‪‬ﻪ ﺑﺮ او ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻨﺪ و ﻧﻘﺶ ﮔﻴﺮد و ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗﻴﺰي ﭼﺸﻢ دل اﺳﺖ ﺷﻌﺎع ﺟﺎن‬ ‫ﺑﻪ او رﺳﺪ ﻛﻪ دور را درﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬و ﻳﺎ ﺑﺘﻮﺳﻌﺔ روزﻧﻪ ﻣﺜﺎل و ﻣﺸﺎﻫﺪة ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل از دور و ﻧﺰدﻳﻚ و آن را ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ‪ ،‬اول‬ ‫ﺑﻔﺮاﺳﺖ و آن ﺑﺘﺸّﺄن ﻧﻔﺲ اﺳﺖ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺪاد ذاﺗﻲ ﻳﺎ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺪاد ذاﺗﻲ ﻳﺎ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت ﻳﺎ ﺑﻪ اﺳﺘﻌﺪاد ﻣﺮآت ﻣﺘﻔﺮّس‬

‫‪517‬‬

‫ﻓﻴﻪ‪ ،‬و ﻧﻔﺲ ﺿﻴﻖ ﺗﻔﺮّس‪ 518‬را از ﻳﻚ راه ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣﺜﻞ ﺣﺪس در ﻣﺮض ﻳﺎ ﺻﺤ‪‬ﺖ ﻳﺎ ﺗﺪﺑﻴﺮ ﻳﺎ ﺣﺮب ﻳﺎ اﺧﻼق ﻳﺎ ﻓﻜﺮﻳ‪‬ﺎت و‬ ‫ﻧﺤﻮﻫﺎ و اﻳﻦ در ﻋﺎﻟﻢ ﺧﻴﺎل اﺳﺖ‪ ،‬و ﺛﺎﻧﻲ و ﺟﺪان و ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻗﻠﺒﻴ‪‬ﻪ ارواح و اﻋﻴﺎن را‪ ،‬و ﺛﺎﻟﺚ اﻟﻬﺎم و اﻳﻦ دو در ﻗﻠﺐ اﺳﺖ‪ ،‬و‬ ‫راﺑﻊ ﺷﻬﻮد و ﻗَﻮيِ ﺷﻬﻮد ﻋﻴﺎن اﺳﺖ و در ﺟﺎن اﺳﺖ و ﮔﺎه ﺑﺼﻮرت ﻣﺘﻤﺜّﻠﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺸﻒ ﺻﻮري ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﮔﺎه ﺑﺮﻳﺰش‬ ‫ﺣﻘﺎﻳﻖ اﺳﺖ ﻳﺎ ﺷﻬﻮد آﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﻛﺸﻒ ﻣﻌﻨﻮي ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و ﺧﻄﺮﻫﺎ از اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺧﻮدﻳﺖ در ﻧﻔﺲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻳﻪ ﻏﺮور و ﻋﺠﺐ‬ ‫و ﺧﻮدﺑﻴﻨﻲ و اﻧﺎﻧﻴ‪‬ﺖ و دﻋﻮي ﺧﺪاﺋﻲ و ﻧﺒﻮ‪‬ت و اﻋﺘﻘﺎد ﺣﻠﻮل و اﺗّﺤﺎد و وﺣﺪت ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ و ﺗﺮﺧﻴﺺ و اﺑﺎﺣﻪ و اﻟﺤﺎد از‬ ‫ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻧﻔﻮس ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و ﺗﺤﻘّﻖ ﭘﺲ از ﻣﻘﺎم ﻛﺸﻒ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:149‬‬ ‫ﻛﺸﻒ ﻇﻬﻮر از ﻏﻴﺐ ﻳﺎ اﻃّﻼع ﺷﺨﺺ ﺑﺮ ﻏﻴﺐ اﺳﺖ و ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ ﺟﻤﻊ آن دو اﺳﺖ از ﻫﺮ دو ﻃﺮف‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:150‬‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻔﺲ ﺑﻪ ﻣﻄﻠﻮب اﮔﺮ از ﺑ‪‬ﻌﺪ اﺳﺖ ﻇﻦّﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﻤﺮاﺗﺐ ﻓﻜﺮﻳ‪‬ﻪ و ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﺎت اﺳﺖ ﻋﻠﻢ اﻟﻴﻘﻴﻦ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و اﮔﺮ‬ ‫ﺑﻤﺮاﺗﺐ ﻛﺸﻒ اﺳﺖ و ﺷﻬﻮد ﻋﻴﻦ اﻟﻴﻘﻴﻦ‪ ،‬و اﮔﺮ ﺑﺘﺤﻘّﻖ ﻧﻔﺲ اﺳﺖ ﺑﻤﺮﺗﺒﻪ ﺣﻖّ اﻟﻴﻘﻴﻦ ﮔﻮﻳﻨﺪ و در ﺣﻖّاﻟﻴﻘﻴﻦ ﺧﻄﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:151‬‬ ‫ﻇﻬﻮر ﻛﺸﻒ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪادات ﻣﺰاﺟﻲ و زﻣﺎﻧﻲ و ﺣﺎﻟﻲ و ﻣﻜﺎﻧﻲ و ﻛﻴﻔﻴ‪‬ﺖ ﺗﺼﻔﻴﻪ و ﻣﺤﺒﻮب ﻧﻔﺲ و ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت ﺟﻠﻴ‪‬ﻪ‬ ‫ﺗﻔﺎوت ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﺻﻮر ﻣﻨﺎﻣﻴ‪‬ﻪ‪ 519‬ﻛﻪ ﻳﻚ ﺷﻲء ﺑﻪ اﺷﺨﺎص ﺑﺼﻮر ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﻣﺮﺋﻲ ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:152‬‬ ‫ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ ﻧﺸﻮد ﻣﮕﺮ در دل‪ ،‬ﻗﻮاي ﻇﺎﻫﺮﻳ‪‬ﻪ و ﺑﺎﻃﻨﻴ‪‬ﻪ ﺟﺰ آن ﻣﻘﺎم را ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:153‬‬

‫اﻧﻜﺎر ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ از ﻗﺼﻮر اﺳﺖ‪ ،‬اﻛﻤﻪ‪ 520‬را ﻧﺘﻮان وﺻﻒ آﻓﺘﺎب ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪ و ﻃﻔﻞ را ﻟﺬّت ﺟﻤﺎع ﭼﺸﺎﻧﺪ َﻭ ِﺍ ﹾﺫ ﹶﻟ ْﻢ َﻳ ْﻬَﺘﺪُﻭﺍ ﹺﺑ ِﻪ‬ ‫ﺴَﻴﻘﹸﻮﻟﹸﻮ ﹶﻥ ﻫﺬﺍ ِﺍ ﹾﻓﻚٌ ﻗﹶﺪﱘٌ‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﻐﺰ ﮔﺮدو ﺑﻪ ﻛﻮدك دﻫﻲ ﺳﺎﻛﺖ ﻧﺸﻮد و ﻧﭙﺴﻨﺪد و ﮔﺮدو را ﺧﻮاﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﹶﻓ َ‬ ‫ﺗﺸﻨﻪاي از راه دوري ﺑﻪ ﭼﺎدر ﻋﺮﺑﻲ آﻣﺪ و از آب ﺷﻮر و ﺗﻠﺦ آﻧﻬﺎ و ﻣﻮش آﻧﻬﺎ ﺧﻮرد و ﻣﺪح ﻧﻌﻢ ﺑﻐﺪاد ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺷﺐ زن‬ ‫ﻋﺮب ﺑﺸﻮﻫﺮ ﮔﻔﺖ اﻳﻦ ﻣﺮد ﮔﻮﻳﺪ ﺑﻐﺪاد ﻧﺰدﻳﻚ اﺳﺖ و آﺑﻬﺎي ﺧﻮب و ﻧﻌﻤﺘﻬﺎي ﻛﺬاﺋﻲ ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﺷﻮﻫﺮ ﮔﻔﺖ ﺑﺎور ﻧﻜﻦ از‬ ‫ﺣﺴﻮدﻳﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﻣﺎ و ﻻﻧﻪ ﻣﺎ دارد ﻛﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﻣﺎ را ﺟﺪا ﻧﻤﺎﻳﺪ از آن‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:154‬‬

‫‪ –517‬ﻣﺘﻔﺮّس‪ :‬داﻧﻨﺪه ﺑﻌﻼﻣﺖ و ﻧﺸﺎن‬ ‫‪ –518‬ﺗَﻔَﺮﱡس‪ :‬ﺑﺎ ﻫﻮﺷﻴﺎري درﻳﺎﻓﺘﻦ و ﻓﻬﻤﻴﺪن‬ ‫‪ –519‬ﻣﻨﺎم‪ :‬ﺧﻮاب‬ ‫‪ –520‬اﻛﻤﻪ‪ :‬ﻛﻮر ﻣﺎدرزاد‬

‫‪138‬‬


‫در ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ ﺻﻮرﻳ‪‬ﻪ و ﻧﻤﻮد ﺻﻮر ﻣﺒﺪﺋﻴ‪‬ﻪ واﻗﻌﺎت ﻣﻮﺟﻮدات ﻛﺎﺋﻨﺎت اﺣﺘﻤﺎل ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲرود و ﺑﺪا در اﻳﻨﺴﺖ‪ ،‬و ﺳﺎﻳﺮ آن ﺑﺪن‬ ‫ﻣﺜﺎﻟﻲﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎﻟﻲ‪ ،‬ﻣﮕﺮ ﺻﻮر از ﻣﺒﺎدي ﻋﺎﻟﻴﻪ ﻣﻜﺸﻮف اﻓﺘﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:155‬‬ ‫ﺗﻔﺎوت اوﻟﻴﺎء ﺑﺪرﺟﺎت ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ ﻣﻌﻨﻮﻳ‪‬ﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺮ ﺑﺎﻃﻨﻲﺳﺖ ﻧﻪ ﺻﻮرﻳ‪‬ﻪ و ﺑﻪ ﻣﻜﺎﺷﻔﺎت ﺑﻌﺪ از ﻓﻨﺎء ﺑﺤﺴﺐ ﺗﻔﺎوت ﻧﺒﻮ‪‬ت و‬ ‫ﺧﻄﺮ در آن ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:156‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﺧﻮاب در اول و آﺧﺮ آن ﻛﻪ روح ﺑﻪ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﻧﺮﻓﺘﻪ و در راه اﺳﺖ و ﻣﺘﺰﻟﺰل اﺳﺖ اﺿﻐﺎث‪ 521‬اﺣﻼم اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻜﺬا‬ ‫در اﺗّﺼﺎل ﻣﻜﺎﺷﻒ ﺑﻪ ﻣﺜﺎل ﺑﺪون اﺳﺘﻐﺮاق ﻧﻔﺲ اﺣﺘﻤﺎل ﺧﻄﺎ دارد و ﻣﻲرود و آﺛﺎر و ﻋﻼﻣﺎت ﺳﺎﺑﻘﻪ رﺣﻤﺎﻧﻴ‪‬ﻪ از ﻣﺆﻳ‪‬ﺪات اﻳﻦ‬ ‫اﺗّﺼﺎل و ﺻﺤ‪‬ﺖ آﻧﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺻ‪‬ﻤﺖ و ﺟﻮع و ﺳ‪‬ﻬﺮَ و ﻋﺰﻟﺖ و ذﻛﺮ ﺑﺪوام‪ ،‬و ﻧﻴ‪‬ﺖ ﺻﺎدﻗﻪ و ﻣﻮاﻇﺒﺖ ﺑﺮ ﻃﺎﻋﺎت و اﻧﺴﻼخ‪ 522‬از ﻋﻼﻳﻖ و زﻫﺪ و ﺗﺮك‬ ‫ﺷﻬﻮات‪ ،‬و ﻋﻜﺲ اﻳﻨﻬﺎ دور ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه و ﺧﻄﺎ آورﻧﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻧﻴﺰ اﮔﺮ ﺑﻌﺪ ﺑﺮ ﺧﻮدﻳﺖ ﻧﻔﺲ اﻓﺰود و ﻋﺠﺒﻲ آورد و اﺳﺘﻜﺒﺎري و ﻛﺴﻠﻲ‪ 523‬در ﻋﺒﺎدت و از ﻃﺮف ﭼﭗ آﻣﺪ ﻣﻌﻠﻮم اﺳﺖ‬ ‫ﺷﻴﻄﺎﻧﻲ اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ از ﻃﺮف راﺳﺖ آﻣﺪ و ﺑﺮ ﻋﺠﺰ و اﻧﻜﺴﺎر ﻧﻔﺲ اﻓﺰود و ﺧﺸﻮع آورد و ورع و ﺗﻘﻮي آورد رﺣﻤﺎﻧﻲ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:157‬‬ ‫ﺗﻤﺜّﻞ از روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﻣ‪‬ﻠﻚ و ﺷﻴﻄﺎن ﻣﻲﺷﻮد و ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻇﻬﻮر ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ و ﺧﻴﺮ و ﺷﺮّ ﺑﻨﺎﺳﻮت اﺳﺖ اﺧﺘﻼط ﻣﺘﺨﻴ‪‬ﻠﻪ و‬ ‫واﻫﻤﻪ ﻛﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﺎﻗﻠﻪ اﺳﺖ در ﺣﺠﺎب ﻣﻈﻬﺮ و ﺻﻮرت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:158‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ وﺣﻲ ﻣﻌﻨﻮي اﺳﺖ و ﺻﻮري در ﺗﻤﺜّﻞ ﻣﻠﻚ ﻛﺸﻒ ﻧﻴﺰ ﺻﻮرﻳﺴﺖ و ﻣﻌﻨﻮي در دﻳﺪ‪ ،‬و اﻟﻬﺎم ﻫﻢ ﺻﻮرﻳﺴﺖ و ﻣﻌﻨﻮي‬ ‫در ﺷﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:159‬‬ ‫ﻛﺸﻒ ﺑﺪون اﺗّﺼﺎل ﺑﻪ ﭘﻴﺮ ﺑﺎﺗّﺼﺎل ﺑﻪ ﻣﻠﻜﻮت ﺳﻔﻠﻲ اﺳﺖ ﭼﻮن ﺟﻦّ زده و ﻛَﻬ‪‬ﻨﻪ‪ ،524‬ﻟﻬﺬا اﮔﺮ دﺳﺖ ﭘﻴﺮ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ و‬ ‫ﺑﺨﻮدﺳﺮي رﻳﺎﺿﺖ ﻛﺸﺪ و ﺧﻠﻮت ﻧﺸﻴﻨﺪ اﮔﺮ ﺻﻔﺎﺋﻲ دﺳﺖ دﻫﺪ و ﻧﻤﺎﻳﺸﻲ ﺑﻬﻢ رﺳﺪ ﺑﻪ اﺗّﺼﺎل ﺑﻪ ﻣﻠﻜﻮت ﺳﻔﻠﻲ ﺑﺎﺷﺪ و اﻟﻘﺎء‪‬‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن‪ ،‬ﻟ���ﻦ ﺻﻔﺎء‪ ‬ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ و ﻣ‪‬ﺮﻳﺐ‪ 525‬و ﻣﻬﻴﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ در راه ﻧﻴﺰ اﮔﺮ در زﻳﺮ ﺑﺎل ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺷﻴﺦ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺧﻄﺮ دارد ﻛﻪ‬ ‫ﺱ ﻛﻪ ﺑﻪ آدم ﺻﻔﻲ‪ ‬وﺻﻞ‬ ‫ﻏﻮﻻن راﻫﺰﻧﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬آﻧﭽﻪ در ﻏﻴﺮ راه اﺳﺖ از ﺷﻴﻄﺎن اﺳﺖ راه راه وﻻﻳﺖ اﺳﺖ و َﺣ ْﺒﻞﹲ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﻨّﺎ ْ‬ ‫ﺻ ْﺪ ﹺﺭﻩُ‪.‬‬ ‫ﺴﻦُ ﹶﺍ ْﻭ ﹶﻏﺮﱠ َ‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﻕ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫اﺳﺖ‪َ ،‬ﺷ َﺮ َ‬ ‫ﺏ ﹶﻓِﺎﻧﱠﻪُ ﻻﻳُﻮ َﺟﺪُ ﺍﹾﻟ ِﻌ ﹾﻠ ﹺﻢ ِﺍﻻﹼ ﻫﻬُﻨﺎ‪َ ،‬ﻭﺍﹶﺷﺎ َﺭ ﺍِﱄ َ‬ ‫دروﻳﺸﻲ در ﺧﻠﻮت ﺧﻮد ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد ﻧﻮري ﭼﻮن آﻓﺘﺎب در دﻟﺶ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮد ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺨﻮد ﺑﺎﻟﺪ‪ ،‬ﻧﺎﮔﺎه ﺷﺒﻠﻲ رﺳﻴﺪ و در‬ ‫‪ –521‬اﺿﻐﺎث اﺣﻼم‪ :‬ﺧﻮاﺑﻬﺎي ﺷﻮرﻳﺪه وﭘﺮﻳﺸﺎن ﻛﻪ ﺗﺎوﻳﻞ آن از ﺟﻬﺖ اﺧﺘﻼط ﻫﺎ راﺳﺖ ﻧﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪ –522‬اﻧﺴﻼخ‪ :‬ﺑﻴﺮون آﻣﺪن ﭼﻴﺰي از ﭼﻴﺰي‬ ‫‪ –523‬ﻛﺴﻞ‪ :‬ﺳﺴﺘﻲ – ﺗﻨﺒﻠﻲ – ﻣﺴﺘﻲ و ﺑﻲﺣﺎﻟﻲ‬ ‫‪ –524‬ﻛَﻬ‪‬ﻨﻪ‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻛﺎﻫﻦ‬ ‫‪ –525‬ﻣ‪‬ﺮﻳﺐ‪ :‬در ﺷﻚ اﻓﻜﻨﻨﺪه‬

‫‪139‬‬


‫ﻚ ِﺧﻴﺎﻻﺕٌ ُﺗﺮﱠﰊ ﺑﹺﻬﺎ ﹶﺍﻃﹾﻔﺎﻝﹸ ﺍﻟﻄﱠﺮﻳ َﻖ اﻳﻦ ﻧﻮر وﺿﻮء‪ ‬ﺗﻮ ﺑﻮد‪ ،‬و ﺗﻤﺎم ورﻃﺎت ﻣﻬﻠﻜﺎت از ﺣﻠﻮل و اﺗّﺤﺎد و اﺑﺎﺣﻪ‬ ‫ﮔﺸﻮد و ﻓﺮﻣﻮد ِﺗ ﹾﻠ َ‬ ‫و وﺣﺪت ﻣﻤﻨﻮﻋﻪ و ﺷﻄﺤﻴ‪‬ﺎت‪ 526‬و ﻃﺎﻣﺎت‪ 527‬و ﺗّﺮﻫﺎت‪ 528‬و دﻋﺎوي ﻛﺎذﺑﻪ و ﺧﻮدﻧﻤﺎﺋﻴﻬﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻫﻤﻪ از اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﺸﺎت و‬ ‫ﺳﺮﺧﻮدي و رﻳﺎﺿﺎت ﺷﺎﻗّﻪ ﺳﺮﺧﻮداﻧﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:160‬‬ ‫ﻣﻠﻜﻮت ﺳﻔﻠﻲ اﮔﺮﭼﻪ ﻇﻠﻤﺎﻧﻴﺴﺖ اﻣﺎ ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﺖ و اﺣﺎﻃﻪ و ﺗﺠﺮّد دارد و ﺗﺼﺮّﻓﺎت او اﻗﺮب ﺑﻪ ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﻧﻤﺎﻳﺸﺎت او اﺳﻬﻞ‬ ‫ﺑﺮاي ﺻﺎﺣﺒﺎن ﺑﻄﺎﻟﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:161‬‬ ‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ارواح در ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺜﺎل در ﺧﻮاب ﺗﻌﺒﻴﺮ دارد‪ ،‬و ﮔﺎه ﺧﻮد او واﻗﻊ ﺷﻮد ﻳﺎ واﻗﻊ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﭘﺮدة ﻣﻜﺎن و‬ ‫زﻣﺎن ﻣﻲرود‪ ،‬ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ و واﻗﻌﻪ ﺻﻮري ﻫﻢ ﮔﺎه ﺑﻮﻗﻮع ﻋﻴﻦ اﺳﺖ و ﮔﺎه ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ و ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎﺷﺪ و ﻧﺪاﻧﺪ آﻧﺮا ﻣﮕﺮ‬ ‫راﻫﺮوان ﺑﺎ ﺑﺼﻴﺮت‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:162‬‬ ‫ﺗﺠﻠّﻲ ﺣﻖّدر ﺻﻮرت ﺷﻴﺌﻲ ﺗﺠﻠّﻲ ﺻﻮرﻳﺴﺖ و ﻣﻜﺎﺷﻔﻪ ﻣﻌﻨﻮي‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:163‬اﻧﺒﻴﺎء و اﺋﻤﻪ ﻫﺪي )ع( ﻣﻌﺼﻮﻣﻨﺪ از ﻓﻮاﺣﺶ ﻧﻔﺲ ﻧﻪ از آﻧﭽﻪ ﻗﻮﻣﻲ ﺑﺪ ﻧﺪاﻧﻨﺪﻛﻪ ﻣﺨﺮّب اﺳﺎﺳﻲ ﻣﺨﺎﻟﻒ آن‬ ‫ﲔ‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و آﻧﭽﻪ در ﻛﻠﻤﺎت ﻇﺎﻫﺮه در ﺗﺨﻄﺌﻪ‪ 529‬آﻧﻬﺎ رﺳﻴﺪه ﺗﻤﺎم ﻣﺄو‪‬ل‪ 530‬اﺳﺖ ﺑﺘﺮك اوﻟﻲ ﻛﻪ َﺣﺴَﻨﺎﺕُ ﺍﹾﻟﹶﺎﺑْﺮﺍ ﹺﺭ َﺳﻴّﺌﺎﺕُ ﺍﹾﻟ ُﻤ ﹶﻘﺮﱠﺑ َ‬ ‫ﻚ ﻭَﻣﺎَﺗﹶﺄﺧﱠ َﺮ ذﻧﺐ‬ ‫و ﺳﻮء‪ ‬ادﺑﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺗﺨﻄﺌﻪ اﻻﻧﺒﻴﺎ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:164‬ﻛﺴﻲ را ﻛﻪ در ﺣﻖّاو ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ ﻣﺎَﺗ ﹶﻘﺪﱠ َﻡ ِﻣ ْﻦ ﹶﺫْﻧﹺﺒ َ‬ ‫ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ِﻟَﻴ ْﻐ ِﻔ َﺮ اﺛﺒﺎت ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣﺎَﺗﹶﺄﺧﱠﺮﻱ را از ذﻧﺐ ﭘﺲ ذﻧﺐ ذﻧﺐ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:165‬ﻧﺴﺒﺖ دادن آﻧﻬﺎ ذﻧﺐ را ﺑﺨﻮد ﻧﺰد‬ ‫ﲔ َﻣﺮﱠ ﹶﺓ‪:‬‬ ‫ﷲ ﹸﻛﻞﱠ َﻳ ْﻮ ﹴﻡ َﺳﺒْﻌ َ‬ ‫ﺧﺪا و اﻇﻬﺎر ﻋﺠﺰ و اﺳﺘﻐﻔﺎر ﻧﻤﻮدن ﺗﻜﻠﻴﻒ آﻧﻬﺎﺳﺖ َﻭِﺍﻧّﻲ ﹶﻟﹶﺎ ْﺳَﺘ ْﻐ ِﻔﺮُﺍ َ‬ ‫ﺖ َﻣﺤَﺒـﱠ ﹰﺔ‬ ‫ﺖ ﻗـﺎﹶﻟ ْ‬ ‫ﹶﻓﻘﹸ ﹾﻠﺖُ َﻭ ﻣﺎ ﹶﺍ ﹾﺫَﻧ ْﺒ ُ‬

‫ﺱ ﹺﺑ ِﻪ ﹶﺫْﻧﺐٌﮔﻔﺘﻢ ﭼﻮ دورم از ﺗﻮ ﭼﻮ ﻣﺎ را ﮔﻨﺎه ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ُﻭﺟُﻮﺩُ َﻙ ﹶﺫْﻧﺐٌ ﻻﻳُﻘﺎ ُ‬ ‫ﮔﻔﺘﺎ ﻛﻪ ﻫﺴﺖ ﻫﺴﺘـﻲ ﺗﻮ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﮔﻨﺎه‬

‫ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻣﻲداﻧﺪﻛﻪ اﻛﻤﻞ وﻗﺖ اﺳﺖ اﮔﺮ ﺳﮓ ﮔَﺮﮔﻴﻦ‪ 531‬را ﻣﻲﺑ‪‬ﺮد از درﺟﻪ ﻧﺒﻮ‪‬ت اﻓﺘﺎده ﺑﻮد‪ ،‬و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ‬ ‫)ص( ﻻﺗُ ﹶﻔﻀﱢﻠﹸﻮﱐ ﻋَﻠﻲ ﹶﺍ ِﺧﻲَ‪َ ،‬ﻭَﺑ ﹺﻞ ﺍﺗﱠَﺒﻊُ ِﻣﻠﱠ ﹶﺔ ِﺍﺑْﺮﺍﻫﻴ َﻢ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و دﻋﺎﻫﺎ و ﮔﺮﻳﻪﻫﺎ و ﻋﺠﺰﻫﺎ و اﻇﻬﺎر ﺧﻮفﻫﺎ و ﺷﻮﻗﻬﺎ از ﺑﺰرﮔﺎن‬ ‫دﻳﻦ ﻛﻪ در ﻛﺘﺐ ﻣﺬﻛﻮر اﺳﺖ ﻣﻮﻳ‪‬ﺪ اﻳﻨﺴﺖ‪ ،‬و ﻣﻌﺼﻮم داﻧﺴﺘﻦ و ﻣﻘﺪ‪‬م ﺑﺮﻛﻞّ دﻳﺪن ﺗﻜﻠﻴﻒ دﻳﮕﺮاﻧﺴﺖ ﺧﻮف ﻓﺮزﻧﺪ ﺳﻠﻄﺎن‬ ‫از ﻗﻬﺮ و ﻃﺮح ﭘﺪر‪ ،‬و ﺧﻮف و زﻳﺮ از ﻏﻀﺐ اﻣﻴﺮ ﺳﺒﺐ ﺑﺪﻛﺮدن رﻋﻴﺖ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:166‬ﻣﻌﺼﻴﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ‬ ‫رﺿﺎء و ﺧﻮاﻫﺶ ﻧﻔﺲ و ﻃﺎﻋﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺠﺰ ﺳﺮﻛﻮﺑﻲ آن‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺪﺗﺮ ﻣﻌﺎﺻﻲ ﺧﻮدﺑﻴﻨﻲ اﺳﺖ ﭘﺲ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء )ع( ذﻟﻴﻞ‬ ‫ﻛﻨﻨﺪهﺗﺮﺧﻠﻘﻨﺪ ﻧﻔﺲ را‪ ،‬و ﺑﺪ ﺑﻴﻨﻨﺪهاﻧﺪ ﺧﻮد را‪ ،‬و اﻣ‪‬ﺖ ﻧﻴﻜﻲ آﻧﻬﺎ در اﻃﺎﻋﺖ آﻧﻬﺎ و ﺗﺴﻠﻴﻢ و ﺧﻮدﺳﺮ ﻧﺒﻮدن اﺳﺖ و ﺑﺪي آﻧﻬﺎ‬

‫‪ –526‬ﺷﻄﺤﻴ‪‬ﺎت‪ :‬ﺟِﻤﻊ ﺷﻄﺤﻴﻪ؛ ﺳﺨﻨﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮ آن ﺧﻼف ﺷﺮع ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ –527‬ﻃﺎﻣﺎت‪ :‬اﻗﻮال ﭘﺮاﻛﻨﺪه‬ ‫‪ –528‬ﺗّﺮﻫﺎت‪ :‬ﺟﻤﻊ ِ ﺗُﺮ‪‬ه‪ ‬ﺳﺨﻦﻫﺎي ﺑﺎﻃﻞ ﻟﻬﻮآﻣﻴﺰ‬ ‫‪ –529‬ﺗﺨﻄﺌﻪ‪ :‬ﺑﺪﮔﻮﻳﻲ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –530‬ﻣﺄو‪‬ل‪ :‬ﺗﺎوﻳﻞ ﻛﺮده ﺷﺪه و ﻛﻼم از ﻇﺎﻫﺮﺑﻪ ﺧﻼف ﻇﺎﻫﺮﮔﺮداﻧﻴﺪه ﺷﺪه‬ ‫‪ –531‬ﮔَﺮﮔﻴﻦ‪ :‬زﺧﻤﻲ ﻛﻪ داﺧﻞ ﭘﻠﻚ ﻋﺎرض ﺷﻮد و ﺑﺪان آب از ﭼﺸﻢ روان ﺷﻮد‬

‫‪140‬‬


‫در ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ آﻧﻬﺎﺳﺖ‪.‬ﭘﺲ ﺑﺪﺗﺮ ﻣﻌﺎﺻﻲِ اﻣ‪‬ﺖ ﺑﺪ داﻧﺴﺘﻦ ﻛﺎر آﻧﻬﺎﺳﺖ‪ ،‬اﻃﺎﻋﺖ ﻧﺸﺎﻳﺪ ﺑﺪﻛﻨﺶ‪ 532‬را‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:167‬ﺧﻮد را ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫دﺷﻤﻦ داﺷﺖ و دﺷﻤﻨﻲ ﺑﺪﺑﻴﻨﻲ آورد و دوﺳﺘﻲ ﻧﻴﻚ ﺑﻴﻨﻲ‪ ،‬ﭘﺲ دوﺳﺖ آﻧﻬﺎ ازآﻧﻬﺎ ﺑﺪ ﻧﺒﻴﻨﺪو ﻧﺪاﻧﺪ و ﺧﻮد آﻧﻬﺎ ﺗﻤﺎم ﻛﺎر‬ ‫ﻧﻔﺲ را ﺑﺪ ﺑﻴﻨﻨﺪ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:168‬ﻋﺼﻤﺖ ذاﺗﻲ رﻓﺘﺎر ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻣﻘﺘﻀﺎي ذات ﺧﻮد اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ وﻓﻖ رﺿﺎي ﺣﻖّ اﺳﺖ و ﺣﻔﻆ‬ ‫ﻧﻤﻮدن ﺣﻖّاو را از آﻧﭽﻪ ﺧﻮد ﻣﺨﺎﻟﻒ رﺿﺎء‪ ‬اﷲ داﻧﺪ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:169‬آﻳﺎ ﻣﺨﺎﻟﻒ اﻧﻈﺎر و ﻣﺮو‪‬ت ﻧﺒﺎﻳﺪ در او ﺑﺎﺷﺪ؟ ﻳﺎ در ﻏﻴﺮ‬ ‫ﺨَﺘ ِﻠﻒٌ ﻓﻴ ِﻪ اﺳﺖ‪.‬ﻧﺴﺐ را در ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫زﻣﺎن ﻧﺒﻮ‪‬ت ﻫﻢ ﻣﻌﺼﻮم اﺳﺖ؟ ﻳﺎ آﺑﺎء و ارﺣﺎم آﻧﻬﺎ ﻣﻌﺼﻮﻣﻨﺪ ﻳﺎ ﺳﻬﻮ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ رواﺳﺖ ﻳﺎ ﻧﻪ؟ ﻣُ ْ‬ ‫ﻣﻌﻨﻲ راه ﻧﻴﺴﺖ ﺟﻬﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺖ و ﺗﻤﺎم دﻋﺎوي و اﻓﻌﺎل آﻧﻬﺎ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻖّﻧﻴﺴﺖ و ﺳﻬﻮ ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﻳﺎ اﻛﻞ ﻃﻌﺎم و ﻣﺸﻲ‬ ‫ﻓﻲ اﻻﺳﻮاق‪ 533‬و ﺗﺨﻠّﻲ و وﻗﺎع ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﻣﻨﺎﻓﻲ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ اﺳﺖ و ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ ﻣﻨﺎﻓﻲ ﻧﺒﻮ‪‬ت ﻧﻴﺴﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:170‬ﺣﻴﺚ ﻧﺒﻮ‪‬ت را و‬ ‫اﻣﺎﻣﺖ را ﻧﻈﺮﻛﻦ ﺗﺎ ﺗﻤﺎم ﻧﻴﻚ ﺑﻴﻨﻲ‪ ،‬و ﺷﺒﻬﻪ ﺑﺮاي ﺗﻮ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:171‬ﻣﻄﻴﻊ را ﺑﺮﻣﻄﺎع اﻋﺘﺮاض ﻧﺸﺎﻳﺪ و اﻻّ ﻓﹶﻬﺬﺍ ﻓﹶﺮﺍﻕٌ َﺑﻴْﲏ‬ ‫ﻚ ﺭَﺟﻴﻢٌ درآﻳﺪ‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﻣﻮﺳﻲ ﺑﺎ ﺧﻀﺮ و ﭘﻲ ﻧﺒﺮدن ﺑﺤﻜﻤﺖ ﻗﺘﻞ ﻧﻔﺲ و اﻗﺎﻣﻪ ﺟﺪار ﺑﺮاي ﻇﻬﻮر‬ ‫ﺝ ﹶﻓِﺎﻧﱠ َ‬ ‫ﻚ ﺷﻨﻮد و ﻧﺪاء‪ ‬ﻓﹶﺎ ْﺧ ُﺮ ُ‬ ‫َﻭَﺑ ْﻴﹺﻨ َ‬ ‫ﺻﺎﺣﺒﺶ و ﺧﺮاب ﻛﺸﺘﻲ ﻳﺘﻴﻢ‪ ،‬از ﺿﻌﻒ ﺑﻴﻨﺎﺋﻴﺴﺖ‪ ،‬و ﻓﺮﺳﺘﺎدن ﭘﻴﺮ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﻧﻔﺲ را ﻧﺰد ﻣﺠﺬوب ﻛﻪ ﺷﻴﺸﻪاي را ﺑﺎ ﺟﻮاﻧﻚ‬ ‫دﻳﺪ و ﺳﺆال از ﻋﻠّﺖ اﻳﻦ ﻛﺎر‪ ،‬و ﺗﻤﻮﻳﻪ روزه ﺧﻮردن ﻣﻴﺮﻓﻨﺪرﺳﻜﻲ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ اﻧﺼﺮاف ﻣﺠﻠﺴﻲ و ﻧﺸﺮ اﺧﺒﺎر ﻣﺬﻫﺐ‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺮﺧﻮاﺳﺘﻦ او از ﭘﺎي ﻣﻨﺒﺮ ﭘﺲ از ﻗﺪح‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﻦ آن ﻛﺎر ﻧﻤﻮدم ﻛﻪ ﻣﺜﻞ ﺗﻮﺋﻲ را اﻣﺮوز ﺑﻨﺸﺮ دﻳﻦ وادارم ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ‪.‬اﮔﺮ‬ ‫ﺑﻨﻜﺘﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ راه ﺟﻮﻳﺪ ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء )ع( را ﺧﻄﺎﻛﺎر داﻧﺪ و ﻣﻘﺼ‪‬ﺮ ﺷﻤﺎرد‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:172‬ﺣﺎﻻت و ﺻﻔﺎت و‬ ‫اﻋﻤﺎل ﻣﺘﺸﺎﺑﻬﺎت اﺳﺖ‪:‬ﺣﻠﻢ و ﺑﻲﻋﺎري‪ ،‬ﺷﺠﺎﻋﺖ و ﺗﻬﻮ‪‬ر‪ ،‬و ﻏﻀﺐ و اﻣﺮ و ﻧﻬﻲ‪ ،‬و ﺗﺮوﻳﺞ و رﻳﺎﺳﺖ ﻃﻠﺒﻲ‪ ،‬ﺑﻲﺣﺴﻲ‪ ‬و ﺑﻲ‪-‬‬ ‫ﻗﻴﺪي‪ ،‬اﻧﻈﻼم و ﻣﻈﻠﻮﻣﻴ‪‬ﺖ‪ ،‬ﻋﺒﺎدت ﻋﺎﺑﺪ و ﻣﺮاﺋﻲ‪ ،‬ﻫﻀﻢ ﻧﻔﺲ و ﺗﺪﻟﻴﺲ‪ ،‬ﺗﻮاﺿﻊ و ﺗﻤﻠّﻖ‪ ،‬ﺗﻜﺒ‪‬ﺮ و ﻋﺪم ذّﻟﺖ ﻧﺰد ﺧﻠﻖ‪ ،‬ﻗﻨﺎﻋﺖ‬ ‫و اﻣﺴﺎك ﺑﻪ ﺣﻖّ و ﻟﺌﺎﻣﺖ‪ ،‬ﺑﺬل و اﺳﺮاف‪ ،‬ﻧﻌﻤﺖ و ﺣﺐ‪ ‬ﺻﻴﺖ‪ ،‬ﺧﻮف ﻧﻔﺲ و ﺗﻘﻴ‪‬ﻪ‪ ،‬زﻫﺪ و ﺗﺰﻫ‪‬ﺪ‪ ،‬ﺟﺬب و ﺟﻨﻮن‪ ،‬ﺳﻠﻮك‬ ‫و ﻣﺮدم داري‪ ،‬رؤﻳﺎ و ﺧﻮاب‪ ،‬ﻛﺮاﻣﺖ و ﺳﺤﺮ‪ ،‬ﻛﻤﺎل ﺻﻮري و ﺟﻬﻞ ﻣﺮﻛّﺐ‪ ،‬ﻗﻮ‪‬ت و ﺷﺮه‪ ،‬ﻋﻔّﺖ و ﺧﻤﻮد‪ ،‬اﻧﻤﺎء‪ ‬ﻣﺎل و‬ ‫ﺣﺮص ﻣﺎل ﺻﺎﻟﺢ و دﻧﻴﺎ‪ ،‬ﺗﺪﺑﻴﺮ ﻣﻌﻴﺸﺖ و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﺪﻧﻴﺎ‪ ،‬ﺗﺮك دﻧﻴﺎ و واﮔﺬاﺷﺘﮕﻲ‪ ،‬ﺗﺮك ﷲ و ﻟﻠﺪ‪‬ﻧﻴﺎ‪ ،‬ﺗﻮﻛﻞّ و ﺗﻨﺒﻠﻲ‪ ،‬ﻋﺮﻓﺎن و‬ ‫ﻋﺮﻓﺎن ﺑﺎﻓﻲ‪ ،‬ﺷﻴﺪ‪ 534‬و ﻛﺮاﻣﺖ‪ ،‬ﻗﻠﻨﺪري و ﺧﺮاﺑﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﭼﺮﺳﻲ و ﺑﻨﮕﻲ ﻫﻤﻪ ﺑﻬﻢ ﻣﺸﺘﺒﻪ اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:173‬ﮔﺮﻳﻪﻫﺎي ﻋﻠﻲ )ع( و‬ ‫ﺤﻤﱠﺪ )ﺹ(‪ ،‬ﺣﻠﻢ‬ ‫ﺕ ﺍﷲِ‪ ،‬ﹶﺍﻧَﺎ َﻋ ْﻴﻦُ ﺍﷲِ‪ ،‬ﺑﺎ ﹶﺍﻧَﺎ َﻋ ْﺒﺪٌ ِﻣ ْﻦ ﻋَﺒﻴ ِﺪ ُﻣ َ‬ ‫ﻏﺸﻲ ﻧﻤﻮدن از ﺧﻮف ﺑﺎ دﻋﺎوي ﺧﻄﺐ آن ﺣﻀﺮت ﺿﺪ‪‬ﻧﻤﺎﻳﺪ؛ ﹶﺍﻧَﺎ ﺫﺍ ُ‬ ‫ﺣﺴﻦ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺣﺴﻴﻦ )ع(‪ ،‬ﺗﺠﺮّد ﻋﻴﺴﻲ )ع( و ﮔﺮﻳﺨﺘﻦ از اﺣﻤﻖ ﺑﺎ زﻳﺴﺖ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﺎ ﻗﻮم در ﺗﻴﻪ‪ ،‬ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻳﻮﺳﻒ )ع(‬ ‫ﺑﺎ ﻓﺮار ﻋﻴﺴﻲ )ع(‪ ،‬ﻣﻤﻠﻜﺖ ﺳﻠﻴﻤﺎن )ع( ﺑﺎ زﻫﺪ ﻳﺤﻴﻲ )ع(‪ ،‬اﺻﺮار ﻧﻮح )ع(‪ ،‬اﺳﺘﻌﻔﺎء ﻣﻮﺳﻲ )ع(‪ ،‬دﻋﺎء ﻻَﺗ ﹶﺬ ْﺭ ﺑﺎ دﻋﺎء ِﺍ ْﻫ ِﺪ‬ ‫ﻗﹶﻮﻣﻲ‪ ،‬ﻏﻀﺐ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﺎ ﺣﻠﻢ ﻫﺎرون )ع(‪ ،‬ﻧﺎن ﺟﻮ ﺧﺸﻚ ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺎ ﻏﺬاﻫﺎ و ﺗﺠﻤ‪‬ﻞ اﻣﺎمﺣﺴﻦ )ع(‪ ،‬ﺟﻮع ﺑ‪‬ﺸﺮ ﺑﺎ رﻏﺒﺖ‬ ‫ﻣﻌﺮوف ﻛﻪ ﻣﻌﺮوف ﻛﺮﺧﻲ را ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﺮادرت ﺑ‪‬ﺸﺮ ﻏﺬا ﻧﺨﻮرد ﻓﺮﻣﻮد ﺑﺮادرم را ورع‪ 535‬ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد و ﻣﺮا ﻣﻌﺮﻓﺖ ﮔﺸﺎده‪ ،‬ﺟﻨﻮن‬ ‫ﺷﺒﻠﻲ ﺑﺎ آداب داﻧﻲ ﺟﻨﻴﺪ‪ ،‬زﻫﺪ ﺳﺠ‪‬ﺎد )ع( ﺑﺎ ﺗﺠﻤ‪‬ﻞ رﺿﺎ )ع(‪ ،‬دوﻟﺖ اﺑﺮاﻫﻴﻢ )ع( ﺑﺎ ﻓﻘﺮ ﻋﻴﺴﻲ )ع( و اﻳ‪‬ﻮب )ع(‪ ،‬ﺻﺒﺮ اﻳ‪‬ﻮب‬ ‫)ع( ﺑﺮ ﻛﺮمﻫﺎ ﺑﺎ ﻗﺘﻠﻬﺎي ﻣﻮﺳﻲ و ﻳﻮﺷﻊ و ﻣﺤﻤﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ )ع(‪ ،‬ﺳﻴﺎﺣﺖ ﻧﻮرﻋﻠﻴﺸﺎه ﺑﺎ ﺳﻜﻮن ﺟﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻏﻴﺒﺖ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎ ﻇﻬﻮر‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‪ ،‬اﻣﻴ‪‬ﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﺎ ﻋﻠﻢ ﺑﺎﻗﺮﻳﻦ )ع(‪ ،‬ﺗﻮﻛّﻞ اﺑﻮذر ﺑﺎ ﺗﺪﺑﻴﺮ ﺳﻠﻤﺎن‪ ،‬ﻛﺜﺮت زوﺟﺎت ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ )ع( و‬ ‫‪ –532‬ﻛُﻨﺶ‪ :‬ﻛﺮدار – روش‬ ‫‪ –533‬اﺳﻮاق‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺳﻮق ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎزار‪ .‬ﻣﺸﻲ ﻓﻲ اﻻﺳﻮاق‪ :‬راه رﻓﺘﻦ در ﺑﺎزارﻫﺎ‬ ‫‪ –534‬ﺷﻴﺪ‪ :‬ﻧﻮر‪ ،‬روﺷﻨﻲ‬ ‫‪ –535‬ورع‪ :‬ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎري‬

‫‪141‬‬


‫ﻒ ﺑﺎ‬ ‫ﺣﺴﻦ و ﻛﺎﻇﻢ )ع( و ﺳﻠﻴﻤﺎن )ع(‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﺮك ﻳﺤﻴﻲ )ع( و ﻋﻴﺴﻲ )ع(‪ ،‬ﻛﺜﺮت اوﻻد آدم ﺑﺎ ﻗﻠّﺖ وﻟﺪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( َﻧﱯﱡ ﺍﻟﺴﱠ ْﻴ ِ‬ ‫ﲔ ﺿﺪ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ! و ﺑﺮﻋﻜﺲ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺳﻠﻴﻤﺎن )ع( ﺑﺎ ﺿﺤ‪‬ﺎك‪ ،‬و ﻋﺸﻖ ﻋﺎرﻓﺎن ﺑﺎ ﻋﺸﻖ ﻣﺠﻨﻮن‪ ،‬ﺟﻬﺎد ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫َﺭ ْﺣ َﻤﺔﹲ ِﻟﻠﹾﻌﺎﻟﹶﻤ ْ‬ ‫ﺑﺎ ﻗﺘﺎل ﭼﻨﮕﻴﺰﺧﺎن‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘﻦ راهﻫﺎ ﺑﺮ ﻛﻔّﺎر ﺑﺎ ﺷﺮارت اﺷﺮار‪ ،‬ﺣﻠﻴ‪‬ﺖ زﻳﺎده ﺑﺮ ﭼﻬﺎر زن ﺑﺎ ﻛﺜﺮت زوﺟﺎت ﺳﻼﻃﻴﻦ‪ ،‬ﻋﺪل ﻋﻤﺮﻳﻦ‬ ‫و اﻧﻮﺷﻴﺮوان ﺑﺎ ﻋﺪل ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ )ع(‪ ،‬ﻳﺘﻴﻢ ﻧﻮازي ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺎ ﺗﺪﺑﻴﺮ ﻋﻤﺮ‪ ،‬ﻧﺎن ﺟﻮ ﻋﻠﻲ ﺑﺎ ﻧﺎن ﺟﻮ و ﺳﺮﻛﻪ دﻳﮕﺮان‪ ،‬و‬ ‫ﺑﺎ زﻫﺪ ﻳﻮﻧﺲ )ع( ﺗﺠﺮّد ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﺎ ﻣﺠﺎﻧﻴﻦ‪ ،‬دوﻟﺖ اﺑﺮاﻫﻴﻢ )ع( ﺑﺎ ﻗﺎرون‪ ،‬ﺳﻠﻄﻨﺖ اﻛﺒﺮﺷﺎه ﺑﺎ ﺳﻼﻃﻴﻦ‪ ،‬ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺷﺎه اﺳﻤﻌﻴﻞ‬ ‫ﺑﺎ ﺳﻠﻄﺎن ﻧﺎدر‪ ،‬ﺳﻴﺎﺣﺖ ﺳﻴﺪ ﻣﻌﺼﻮم ﻋﻠﻴﺸﺎه ﺑﺎ ﺳﻴﺎﺣﺖ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﻴﻚ‪ ،‬ﻛﻠﻴﻠﻪ دﻣﻨﻪ ﺑﺎﺣﺴﻴﻦ ﻛﺮد ﺷﺒﻴﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ!‪...‬ﭘﺲ ﺻﻮرت‬ ‫ﺻﻔﺖ و ﻋﻤﻞ ﻣﻴﺰان ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭘﺲ ﻣﻨﺸﺄ ﻋﻤﻞ و ﺑﺮاي ﺧﺪا ﺑﻮدن و ﺻﺤ‪‬ﺖ ﻃﻠﺒﻲ ﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ و ذلّ ﻧﻔﺲ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:174‬ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻣﻮاﻓﻖ ﺷﺎﻛﻠﻪ اﺳﺖ ﺑﺪي ﻛﺮدن ﺑﺼﻮرت آرزوي ﺣﺐ‪ ‬ﻣﺤﺒﻮب و ﻧﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﺷﺎﻛﻠﻪ ﺑﻐﺾ ﻣﺒﻐﻮض‪ 536‬اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:175‬ﻋﻤﻞ و‬ ‫ﺻﻔﺎت ﺑﺮاي ﺧﻮد اﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﻮد دارا ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻫﺮﻛﺲ اﮔﺮ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ ﻛﻨﺪ ﺣﺴﻦ و ﻋﻴﺐ ﺧﻮد را ﺗﻤﻴﺰ دﻫﺪ‪ ،‬و ﻋﻤﻞ و ﺻﻔﺖ‬ ‫ﺑﺮاي آن ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻤﺮدم ﺑﻨﻤﺎﻳﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﻳﻪ ﺗﻤﻴﺰ ﻣﺮدم ﺷﻮد‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:176‬ﻋﺼﻤﺖ ﺷﺨﺺ از ﺑﺪي ﻧﻪ ﺑﻤﻌﻨﻲ ﻋﺪم اﻣﻜﺎن اﺳﺖ‬ ‫زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﺤﺎل را ﺷﺮاﻓﺘﻲ ﻧﻴﺴﺖ و ﻧﻪ ﺑﻤﻌﻨﻲ ﺳﻠﺐ ﻗﻮ‪‬ه‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﻋﺪم ﻣﺒﺎﺷﺮت‪ 537‬از ﻋﻨﻴﻦ‪ 538‬ﺷﺮاﻓﺖ ﻧﺪارد‪ ،‬ﻛﺎﻫﺎﻧﺪن ﻗﻮي ﻏﻴﺮ‬ ‫از ﻧﮕﺎه داﺷﺘﻦ و ﻣﻌﻠﱠﻢ ﻧﻤﻮدن اﺳﺖ‪ ،‬ﺷﻬﻮت ﻣ‪‬ﺮﻛَﺐ ﺣﺐ‪ ‬اﺳﺖ ﻏﻀﺐ ﻣﺮﻛﺐ ﻏﻴﺮت و ﺳﻴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻤﺎم ﺷﺪن آﻧﻬﺎ ﻛﻤﺎل‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﺧﺎدم ﻧﻤﻮدن آﻧﻬﺎ ﻛﻤﺎل اﺳﺖ‪.‬ﻛﻤﺎل آن داﺷﺖ ﻛﻪ در ﻛﺴﺐ آﺗﺶ را در ﭘﻨﺒﻪ ﻧﮕﺎﻫﺪاﺷﺖ ﻧﻪ آﻧﻜﻪ در ﻋﺰﻟﺖ و‬ ‫رﻳﺎﺿﺖ آب را در ﻏﺮﺑﺎل ﻧﮕﺎه داﺷﺖ‪.‬ﭘﺲ ﻋﺼﻤﺖ ﺣﻔﻆ آﻟﻬﻲ ﺳﺖ ﻳﺎ ﻣﺤﻔﻮﻇﻴ‪‬ﺖ ﺑﻨﺪه ﺑﺤﻔﻆ اﻟﻬﻲ ﻳﺎ ﻧﮕﺎه داﺷﺘﻦ ﺑﻨﺪه ﺧﻮد‬ ‫ﺴ ِﻪ ﹶﻃ ْﺮ ﹶﻓ ﹶﺔ َﻋ ْﻴﻦﹴ‪ ،‬ﹶﻓ ﹶﻈﻦﱠ ﹶﺍ ﹾﻥ ﹶﻟ ْﻦ‬ ‫ﷲ ﺍِﱄ َﻧ ﹾﻔ ِ‬ ‫را از ﺑﺪي ﺑﺎ اﻣﻜﺎن و ﻗﺪرت ﺑﻪ ﺗﻮﻓﻴﻖ ﺧﺪاﺋﻲ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﻋﺼﻤﺖ ﺗﻮﻓﻴﻖ ﺣﻖّاﺳﺖ و‪ ‬ﹶﻛﻠﱠﻪُ ﺍ ُ‬ ‫ﺼﺮُﻧﺎ ﺣﺎﻓﻆ ﮔﺸﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:177‬ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ اﻧﺒﻴﺎء ﻣﻌﺼﻮﻣﻨﺪ‪ ،‬اوﻟﻴﺎء ﻣﺤﻔﻮظ‪ ،‬و آن‬ ‫َﻧ ﹾﻘ ِﺪ َﺭ َﻋ ﹶﻠ ْﻴﻪِ‪َ ،‬ﻭ ﹶﻇﻨﱡﻮﺍ ﹶﺍﻧﱠ ُﻬ ْﻢ ﹶﻗ ْﺪ ﻛﹸ ِﺬﺑُﻮﺍ آﻣﺪ ﺟﺎﹶﺋ ُﻬ ْﻢ َﻧ ْ‬ ‫ﺕ‬ ‫ذاﺗﻴﺴﺖ و اﻳﻦ ﻋﺮﺿﻲ‪ ،‬آن در ﺗﻤﺎم ﻋﻤﺮاﺳﺖ اﻳﻦ در زﻣﺎن وﻻﻳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:178‬ﺗﻮﺑﻪ از ذﻧﺐ اﺳﺖ َﺗ ْﻮَﺑﺔﹸ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﻭﻟِﻴﺎ ِﺀ ِﻣ ْﻦ َﺧﻄﹶﺮﺍ ِ‬ ‫ﺕ ﺍِﱄ ﹶﻏ ْﻴﺮﹺﺍﷲِ‪َ ،‬ﻭ ِﺍﻧﱠﻪُ ﹶﻟﻴُﺮﺍ ﹸﻥ ﻋَﻠﻲ ﹶﻗﻠﹾﱯ‪.‬و ﺧﻮد ﺗﻮﺑﻪ ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ و ﺗﻮﺑﻪ ﻣﺬﻧﺐ اﺣﺐ‪ ‬و ﺑﺮﻧﺪهﺗﺮ‬ ‫ﺏ َﻭ َﺗ ْﻮَﺑﺔﹸ ﺍﹾﻟﹶﺎْﻧﺒﹺﻴﺎﺀ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟِﺎﹾﻟﺘِﻔﺎ ِ‬ ‫ﺍﹾﻟ ﹸﻘﻠﹸﻮ ﹺ‬

‫اﺳﺖ از ﻃﺎﻋﺖ ﻣﻄﻴﻊ و ﺗﻮﺑﻪ ﺑﺪون ذﻧﺐ ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد ﭘﺲ ﻳﺎ ذﻧﺐ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﻘﺼ‪‬ﺮ و ﻣﺬﻧﺐ داﻧﺴﺘﻦ ﺧﻮد‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ‬ ‫‪:179‬ﻣﻘﻨّﻦ اﺳﺎس اﮔﺮ ﺑﮕﻔﺖ‪ ‬ﺧﻮد رﻓﺘﺎر ﻧﺪارد ﻣ‪‬ﺘّﺒﻊ‪ 539‬ﻧﺒﺎﺷﺪ و اﮔﺮ ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻓﻌﻠﻲ دارد ﻣﻌﺼﻮم اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﻧﻴﻚ وﻓﻖ‬ ‫روﻳ‪‬ﻪ اوﺳﺖ و اﮔﺮ او ﺻﺎدق اﺳﺖ ﺑﺪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺗﺄﺳﻴﺲ اوﺳﺖ و ﻧﻴﻚ ﻣﻮاﻓﻘﺖ آن‪ ،‬و ﺻﻮرت ﻋﻤﻞ در ﺷﺮاﻳﻊ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:180‬اﻧﺒﻴﺎء و اﺋﻤﻪ )ع( در اﺻﻼب‪ 540‬آﺑﺎء و ارﺣﺎم‪ 541‬اﻣ‪‬ﻬﺎت داراي ﻛﻤﺎﻻت و ﻋﺼﻤﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻟﻜﻦ در اﺻﻼب‬ ‫ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻴﻪ و ارﺣﺎم اﺳﺘﻌﺪادات ﺳﺎﺑﻘﻪ‪ ،‬و داﻧﻪ ﺗﺎ ﺳﺒﺰ ﻧﺸﻮد ﻇﻬﻮر ﻧﺪارد و ﺗﺎ ﺑﻜﻤﺎل ﻧﺮﺳﺪ و ﻣﻴﻮه ﻧﺪﻫﺪ آن ﻣﻴﻮه ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎ‬ ‫آﻧﻜﻪ آﻧﺴﺖ و ﺑﻴﻨﻨﺪه ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ‪ ،‬از اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ در ﻛﻮدﻛﻲ ﺑﺎزي ﻛﻨﻨﺪ و ﮔﻢ ﺷﻮﻧﺪ و دﺷﻤﻦ اراده دزدﻳﺪن آﻧﻬﺎ ﻛﻨﺪ و ﺑﻮل‬ ‫ﻧﻤﻮدن ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺮوي ﺳﻴﻨﻪ رﺳﻮل )ص( ﺧﺪا از اﻳﻦ ﺑﻮد‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﺑﺮدن ﺷﻤﻌﻮن او را‪ ،‬و ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ ﻛﻪ اﺗﻔﺎق ﻃﺮﻓﻴﻦ‬

‫‪ – 536‬ﻣﺒﻐﻮض‪ :‬ﻣﻮرد ﻏﻀﺐ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ‬ ‫‪ –537‬ﻣﺒﺎﺷﺮت‪ :‬ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻛﺮدن‬ ‫‪ –538‬ﻋﻨﻴﻦ‪ :‬آﻧﻜﻪ ﻣﺰاوﺟﺖ ﻧﺘﻮاﻧﺪ‬ ‫‪ –539‬ﻣ‪‬ﺘﺒﻊ‪ :‬ﭘﻴﺮوي ﺷﺪه‪ ،‬اﻃﺎﻋﺖ ﺷﺪه‬ ‫‪ –540‬ﺟﻤﻊ ﺻﻠﺐ‬ ‫‪ –541‬ارﺣﺎم‪ :‬ﺟﻤﻊ رﺣﻢ‬

‫‪142‬‬


‫اﺳﺖ ﺑﺮ وﺟﻮد آن در آﻧﻬﺎ ﻻزم دارد اﻗﺘﻀﺎءات ﺧﻮد را‪ ،‬و ﻃﻔﻞ و وﻟﺪ و ﺟﻨﻴﻦ و ﺷﺎب‪ 542‬و ﻛﻬﻞ‪ 543‬ﻳﻜﻲ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و ﻫﻴﭻ ﻗﻮ‪‬ه‬ ‫دﻓﻌﻲ ﻓﻌﻞ ﻧﺸﻮد و ﻓﻌﻞ ﺑﻲﻗﻮ‪‬ه ﻧﺒﻮده و ﻃﻔﺮه وﻗﻮع ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻪ و ﺳﻴﺮ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻲ زﻣﺎن ﻣﻴ‪‬ﺴﺮ ﻧﺸﻮد‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:181‬اﻃﻔﺎل از اول‬ ‫ﺗﻮﻟﺪ آﺛﺎر آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺘﻤﺎﻳﺰ ﺷﻮد ﺑﻌﻀﻲ ﻋﻘﻞ آﻧﻬﺎ در ﻧﻄﻔﻪ ﺧﻠﻴﻂ ﺷﻮد و ﺑﻌﻀﻲ در رﺣﻢ و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﻌﺪ از ﺗﻮﻟﺪ‪ ،‬و اﻏﻠﺐ ﺑﺮوز‬ ‫ﻋﻘﻞ و ﺗﻜﻠﻴﻒ در اول و ﺑﻠﻮغ و ﺷﺪ‪‬ت و ﻗﻮ‪‬ت ﺣﺮارت ﻏﺮﻳﺰﻳ‪‬ﻪ و رﻃﻮﺑﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و در ﻧﻪ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﻳﺎ ﻫﻔﺖ ﺑﻪ ﻛﻤﺎل رﺳﻴﺪن ﻳﺎ‬ ‫ﻣﻜﻠّﻒ ﺷﺪن اﺳﺘﻌﺪاد ﺗﺎم‪ ‬ﻗﺮﻳﺐ ﻣﻲﺧﻮاﻫﺪ و ﻧﺎدر اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﻌﺪ از ﺗﻜﻠّﻢ ﺳﺎﻛﺖ ﺷﺪ و اﻛﺮاه داﺷﺖ از ﺧﻮردن‬ ‫دواﺋﻲ ﻛﻪ ﺧﻮدﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬و ﺑﻌﻀﻲ داﻧﻪﻫﺎ زود ﺳﺒﺰ ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ دﻳﺮ ﻟﻜﻦ داﻧﻪ ﺧﻮﺷﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬و ﻧﻴﻚ و ﺑﺪ و ﻓﻄﻦ‪ 544‬و ﺑﻠﻴﺪ و‬ ‫ﺣﺎﻻت ﺑﺰرﮔﻲ از اول ﻛﻮﭼﻜﻲ ﺑﺮاي ﻛﺎﻣﻞ ﺑﺼﻴﺮ اﻣﺘﻴﺎز دارد ﻟﻜﻦ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﻧﺪارد‪ ،‬اﮔﺮ ﻧﻪ اﻳﻦ ﺑﻮد رﻳﺎﺿﺖ ﺣﺎﺟﺖ ﻧﺒﻮد ﭼﺮا‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( در ﭼﻬﻞ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﻣﺒﻌﻮث ﮔﺮدﻳﺪ و ﺣﺴﻦ )ع( و ﺣﺴﻴﻦ )ع( اﻣﺎم ﺑﻮدﻧﺪ ﻗﺎﻣﺎ ﹶﺍ ْﻭ ﹶﻗﻌَﺪﺍ ﻟﻜﻦ ﺻﺎﻣﺖ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺻﺎﻣﺖ‬ ‫ﻗﻮ‪‬ه اﺳﺖ ﻧﺎﻃﻖ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:182‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﺮﻛﺰ داﺋﺮه اﻧﺒﻴﺎء و ﻣﺤﻴﻂ ﻣﺪارات اوﻟﻴﺎء و ﻧﻘﻄﻪ ﭘﺮﮔﺎر و ﻇﻬﻮر ﺗﺎم‪‬‬ ‫ﻛﺮدﮔﺎر ﺑﻮد‪:‬‬ ‫در ﭘـﺲ ﭘﺮده ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻮد آﻣﺪ‬

‫اﺳـــﺪاﷲ در وﺟﻮد آﻣــﺪ‬

‫ﭘﺲ آن ﺣﻀﺮت ﺗﻤﺎم ﺑﻮد و ﺗﻤﺎم در او ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ 545‬و ﺳﺎﺑﻖ و ﻻﺣﻖ در ﺣﻮﺿﻪ او ﻣﺠﺘﻤﻌﻨﺪ؛ ﻫﺮﻛﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻪ آدم ﻧﮕﺮد ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( و ﻋﻠﻲ )ع( ﻧﮕﺮد و ﻫﻜﺬا ﻧﻮح و اﺑﺮاﻫﻴﻢ و ﻣﻮﺳﻲ و ﻋﻴﺴﻲ )ع( اوﺳﺖ و ﻫﻜﺬا ﺑﻌﺪ او‪ ،‬او را ﻗﺒﻞ و ﺑﻌﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫ازل و اﺑﺪ در ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﺠﺘﻤﻊ اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:183‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( را ﻋﻮرت ﻧﺒﻮد ﺗﺎ دﻳﺪه ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﻛﺜﺎﻓﺖ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﺒﻠﻌﺪ‪،‬‬ ‫ﻇﻠﻤﺖ ﻧﺒﻮد ﺗﺎ ﺳﺎﻳﻪ اﻓﻜﻨﺪ‪ ،‬ﺟﻔﺖ ﻧﺪاﺷﺖ ﺗﺎ ﻣﺜﻨﻲ و ﺛﻼث و رﺑﺎع آﻳﺪ‪ ،‬زﻣﺎن ﻧﺪاﺷﺖ ﺗﺎ در آﺧﺮاﻟﺰّﻣﺎن آﻳﺪ‪ ،‬ﻣﻜﺎن ﻧﺪاﺷﺖ ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺎﻻ رود‪ ،‬ﭘﺪر ﻛﻞّ ﺑﻮد اﻣ‪‬ﻲ ﮔﺸﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:184‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻮد و ﺟﻤﻴﻊ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء و اﻣﻢ آﻧﻬﺎ در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺟﻤﻌﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﭘﺲ او ﻫﻤﻪ اﺳﺖ و ﺷﺮاﻳﻊ ﺗﻤﺎم در ﺗﺤﺖ ﺷﺮﻳﻌﺖ او ﮔﻢ اﺳﺖ‪ ،‬آن ﻛﺲ ﻛﻪ ﺑﻪ زﻣﺎن ﺳﺎﺑﻖ ﺑﻮده ﻧﻤﺎﻳﺶ اﻧﻔﺮاد ﺑﺘﺒﻊ زﻣﺎن‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ‪ ،‬در آﺧﺮاﻟﺰّﻣﺎن ﻫﻤﻪ ﺗﻤﺎم ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و ﻧﺴﺨﻬﺎ و ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﺰوﻳ‪‬ﻪ اوﻟﻴﺎء و ﺧﻠﻔﺎء ﺑﻌﺪ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺷﺨﺎص ﻫﻤﻪ ﺷﺮﻳﻌﺖ او و‬

‫ﺗﺮوﻳﺞ آﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺗﻮرات و اﻧﺠﻴﻞ و زﺑﻮر و ﺳﺎﻳﺮ ﻛﺘﺐ و ﺻﺤﺎﻳﻒ ﺗﻤﺎم اوراق ﺑﻠﻜﻪ ﺣﺮوف ﻛﺘﺎب ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ‬ ‫‪:185‬ﻧﺒﻮ‪‬ت آن ﺣﻀﺮت را ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ اﻋﺠﺎز ﻧﻴﺴﺖ ِﺍ ْﻋ َﺮﻓﹸﻮﺍ ﺍﻟﺮﱠﺳُﻮ ﹶﻝ ﺑﹺﺎﻟﺮﱢِﺳﺎﻟﹶﺔ ﻇﻬﻮر اﻳﻦ اﺣﻜﺎم دﻗﻴﻘﺔ ﻣﺸﺘﻤﻠﺔ ﺑﺮﺣﻜﻢ اﻧﻴﻘﻪ‬

‫‪546‬‬

‫ﺣﺘﻲ‪ ‬ﺑﺮاي ﺟﺰﺋّﻴﺎت ﺳﻴﺎﺳﺔ اﻟﻤ‪‬ﺪن و ﺗﺪﺑﻴﺮ اﻟﻤﻨﺰل در ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺗﻤﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ از آن اﺻ‪‬ﺤﻲ‪ 547‬ﻧﺠﻮﻳﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻌﺪ از ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻋﻘﻼء ﺑﻌﻀﻲ از ﺣﻜﻢ آن را ﭘﻲﺑﺮﻧﺪ؛ ﻣﺜﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﭼﻬﺎر زن و رﻓﻊ ﺑﻌﺾ اﻣﺮاض ﻣﺴﺮﻳ‪‬ﻪ ﻣﺨﻔﻴ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻋﺪ‪‬ه و رﻓﻊ‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ اﻣﺮاض ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺸﺎق و ﻋﺪم ﺣﺼﻮل ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺴﺒﺐ آن و ﺑﺮﻛﺖ ﻛﺴﺐﻫﺎي ﻣﺄﻣﻮره و ﻋﺪم ﺑﺮﻛﺖ ﻛﺴﺐﻫﺎي ﻣﻨﻬﻴ‪‬ﻪ‪ ،‬و‬ ‫اﻣﺜﺎل ذﻟﻚ از ﺷﺨﺺ اﻣ‪‬ﻲ در ﻣﻴﺎن اﻋﺮاب ﺑﺮاي ﻣﻨﺼﻒ دﻟﻴﻠﻲ اﺳﺖ واﺿﺢ ﺑﺮ ﺻﺪق او و ﺻﻔﺎي ﻃﻴﻨﺖ‪ 548‬او و اﻋﻘﻠﻴﺖ‬ ‫‪ –542‬ﺷﺎب‪ :‬ﻣﺮد ﺟﻮان‬ ‫‪ –543‬ﻛﻬﻞ‪ :‬ﻣﺮد ﭘﻴﺮ‬ ‫‪ –544‬ﻓﻄﻦ‪ :‬زﻳﺮك‬ ‫‪ –545‬ﻣﻨﺪﻣﺞ‪ :‬در ﻫﻢ رﻓﺘﻪ‬ ‫‪ –546‬اﻧﻴﻘﻪ‪ :‬ﺧﻮب و ﻋﺠﻴﺐ‬ ‫‪ –547‬اَﺻ‪‬ﺢ‪ :‬درﺳﺖ ﺗﺮ‬ ‫‪ –548‬ﻃﻴﻨﺖ‪ :‬ﺳﺮﺷﺖ– ذﻟﺖ– ﺧﻤﻴﺮه‬ ‫‪ –549‬اﻋﻘﻠﻴﺖ‪ :‬ﻋﺎﻗﻞﺗﺮ ﺑﻮدن‬

‫‪143‬‬

‫‪549‬‬


‫او‪.‬و ﺻﻮم ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻃﺐ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ وﺿﻊ ﻧﻮم و ﻏﺬا و ﺧﻮردن ﺳﺤﺮ و ﺧﻮردن ﺷﺶ ﺳﺎﻋﺖ و ﺗﺮك ﻫﺠﺪه ﺳﺎﻋﺖ و ﺗﻐﻴﻴﺮ‬ ‫ﻋﺎدت ﻣﻀﺮّ اﺳﺖ‪ ،‬و او ﻓﺮﻣﻮد ﺻُﻮﻣُﻮﺍ َﺗﺼﱢﺤُﻮﺍ و ﺑﺎ ﻋﺪم اﺳﺮاف و ﻣﺎﻧﻌﻲ دﻳﮕﺮ از اﻳﻦ ﺣﻴﺚ ﻣﻮرث ﺻﺤ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﺮض‪ ،‬و‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﺑﻪ اﺛﺮ اﻣﺮ آن ﺣﻀﺮت و ﻫﻜﺬا ﺯَﻛﻮﺍ َﺗ ْﻨﻤُﻮﺍ ﹶﺍﻣْﻮﺍﹸﻟ ﹸﻜ ْﻢ ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ رﺳﻴﺪه ﻧﻤﻮ‪ ‬ﻣﺎل ﺑﻪ ﺣﺞ‪ ‬و ﺗﻤﺎم ﺷﺪن آن ﺑﻪ ﺗﺮك‪ ،‬و‬ ‫ﻣﺤﻖ‪ 550‬رﺑﺎ و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ ﻣﻨﺼﻒ را دالّ اﺳﺖ ﺑﺮ اﺛﺮ ﻛﻼم او‪ ،‬و اﻧﺤﺼﺎر ﻓﺼﺎﺣﺖ ﺗﻤﺎم در ﻛﻼم آن ﺑﺎ ﺗﺤ‪‬ﺪي و ﻋﺠﺰ ﻧﻴﺰ دﻟﻴﻞ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:186‬ﻛﻤﺎﻻت ﻛﺴﺒﻲ اﻣﻜﺎن زوال دارد اﻣﺎ ﺧﺎﺗﻢ ﻛﻞّذات او ذات داراﺋﻴﺴﺖ ﻧﻮر ﺑﺬاﺗﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا رﺳﻮل ﻣﺎ‬ ‫اﻣ‪‬ﻲ ﺑﻮد آﻧﭽﻪ دارد ﺑﻜﺴﺐ ﻧﺒﻮد از ام‪ ‬ﻋﻴﻦ ﺧﻮد ﺟﻠﻮه داده ﻳﺎ آﻧﭽﻪ دارد ﺑﺎ ﺧﻮد آورده‪ ،‬در اَﺑ‪‬ﺪه‪ 551‬ﺑﺪﻳﻬﻴ‪‬ﺎت اﺷﺘﺒﺎه ﺷﻮد‬ ‫ﻣﻤﺎﺛﻠﺖ‪ 552‬و ﻣﺠﺎﻧﺴﺖ‪ 553‬ﺑﺪﻳﻬﻲﺳﺖ و ادارك ﻧﺸﻮد ﻛﻪ ﭼﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻪ اﻣﻴ‪‬ﺖ ذات ﺗﻮان ﻋﺮوج ﻧﻤﻮد و ﺑﻪ ﺑﺎل ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ‬ ‫ﻛﺴﻲ ﭘﺮواز ﺗﻤﺎم ﻧﺸﻮد و رﻳﺐ‪ 554‬و ﺗﺰﻟﺰل ﻧﺮود‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:187‬ﭼﻮن ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي از ﻣﺸﺮق ﻧﺒﻮ‪‬ت ﺑﻪ ارﺗﻔﺎع ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي‬ ‫)ص( رﺳﻴﺪ رو ﺑﻪ ﻣﻐﺮب وﻻﻳﺘﻲ ﻧﻬﺎد و ﭼﻮن در وﺳﻂ اﻟﺴ‪‬ﻤﺎء رﻓﻌﺖ ﺑﻮد و اﺣﺎﻃﻪ ﺗﺎﻣ‪‬ﻪ ﻳﺎﻓﺖ ﭼﻮن ﻧﻮر ﻃﻮر ﺟﻬﺖ در او‬ ‫ﻧﻤﺎﻧﺪ و او را ﻧﻪ ﺳﺎﻳﻪ ﺑﻮد و ﻧﻪ ﺣﺠﺎب ﻇﻬﺮ‪ .‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:188‬اﻣ‪‬ﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم اﻣﻢ اﺳﺖ و ﻛﻤﺎل در آﻧﺴﺖ ﻛﻪ‬ ‫اﻣ‪‬ﺖ اوﺑﺎﺷﺪ َﻭ ﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ َﻣ َﻌﻪُ ﺁ َﻣﻨُﻮﺍ َﻣ َﻌﻪُ اﺳﺖ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:189‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺘﻢ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻮد ﺧﺎﺗﻢ ﺻﻮري ﮔﺸﺖ ﻧﻘﻄﻪ‬ ‫وﺣﺪت ﺷﺪ و ﻋﻠﻲ )ع( و ﻋ���ﺴﻲ )ع( در او‪‬ل و آﺧﺮ او‪‬ل ﻇﻬﻮر و ﻛﻞّﻇﻬﻮر ﺑﻮدﻧﺪ ﻋﻴﺴﻲ )ع( روحاﷲ ﺷﺪ و ﻋﻠﻲ )ع( ﻧﻮراﷲ‬ ‫ﻓﻴ َ‬ ‫ﻚ ِﺷﺒْﻬﹰﺎ ِﻣ ْﻦ ﻋﻴﺴَﻲ ْﺑ ﹺﻦ َﻣ ْﺮَﻳ ْﻢ و ﻣﺮدم در ﻫﺮ دو ﺳﻪ ﻓﺮﻗﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻟﻬﺬا ﺧﺎﺗﻢ را در د‪‬ور ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:190‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﻘﺎم‬ ‫ﺗﺪﻟّﻲ‪ 555‬ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻘﺎم ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳﺖ و وﻻﻳﺖ ﻣﻄﻠﻘﻪ و ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻘﺎم ﻣﺤﻤﻮدﻳ‪‬ﺖ‪ 556‬ﺑﻮد ﭘﺲ اول و آﺧﺮ اوﺳﺖ رﺟﻮع ﻫﻤﻪ ﺑﻪ اوﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﻒ ِﺍﻻﹼ ﺫﹸﻭﺍﹾﻟﻔﹶﻘﺎﺭ ﻣﺤﻴﻲ‬ ‫ﭘﺲ ﻗﺒﻞ از او روحاﷲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺮده زﻧﺪه ﻣﻲﻧﻤﻮد ﺑﻌﺪ از او ﺳﻴﻒاﷲ و اﺳﺪاﷲ ﺑﻮد ﻻﻓﹶﱵ ِﺍﻻﹼﻋَﻠﻲﱡ ﻻ َﺳ ْﻴ َ‬ ‫ﺹ ﺣَﻴﻮﺓﹲ ﻗﺒﻞ از او اَﺑ‪‬ﺶ آدم ﻧﺒﻮد ﺑﻌﺪ از او‬ ‫اﻣﻮات ﮔﺸﺖ اﻳﻦ ﻛﺸﺘﻦ زﻧﺪه ﻛﺮدن اﺳﺖ ﻧﻈﻴﺮ ِﺍﻥﱠ ﰲ ﹶﻗﺘْﻠﻲ ﺣَﻴﻮﺓﹲ‪َ ،‬ﻭﹶﻟ ﹸﻜ ْﻢ ﻓِﻲ ﺍﹾﻟﻘِﺼﺎ ﹺ‬ ‫اَب آدم ﺑﻮد‪ ،‬ﻗﺒﻞ از او ﺑﺴﻤﺎء رﻓﺖ و ﻫﻴﻜﻞ ﺧﻮد را ﺑﺮاﻫﻲ اﻧﺪاﺧﺖ ﺑﻌﺪ از او در ﭼﻬﻞ ﺟﺎ ﻣﻬﻤﺎن ﺑﻮد و ﻣﻬﻤﺎن ﺳﻤﺎء ﺑﻮد و‬ ‫ﺡ‬ ‫ﺑﻤﻌﺮاج ﺑﺎ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( رﻓﺖ و ﻟﺒﺎس ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺧﻮد را ﺑﺮ اﺑﻮﺑﻜﺮ اﻧﺪاﺧﺖ‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﻋﻴﺴﻲ )ع( روحاﻟﻘﺪس ﺑﻮد ﻋﻠﻲ )ع( ﺭُﻭ ُ‬ ‫ﻕ ِﻣ ْﻦ ﺣَﺪﺍِﺋ ِﻘ ِﻪ ﺍﻟﹾﺒﺎﻛﹸﻮ َﺭﺓِ‪ ،‬ﻋﻴﺴﻲ)ع( دوﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮد و ﻓِﻲﺍﹾﻟ َﻤ ْﻬ ِﺪ َﻳَﺘ ﹶﻜﻠﱠﻢُ و ﻋﻠﻲ )ع( در ﻣﻬﺪ اژدر درﻳﺪ و‬ ‫ﺱ ﻓِﻲﺍﹾﻟﺠَﻨﺎ ِﻥ ﺍﻟﺼّﺎﻏﹸﻮ َﺭ ِﺓ ﺫﺍ َ‬ ‫ﺍﹾﻟ ﹸﻘ ْﺪ ﹺ‬ ‫ﺴَﻨَﺘﻴْﻦ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﻇﻬﻮر ﻫﻤﺎن دوﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮد ﻋﻠﻲ )ع( ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮد و اﺻﻐﺮ‬ ‫ﺻ َﻐﺮُ ِﻣ ْﻦ َﺭﺑّﻲ ﹺﺑ َ‬ ‫ﻣﺘﻮﻟﺪ در ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪا ﺷﺪ َﻭ ﹶﺍﻧَﺎ ﹶﺍ ْ‬ ‫ﺑﺪو ﺳﺎل ﺑﻮد اول ﻣﻘﺎم ﻇﻬﻮر ﻇﺎﻫﺮ در ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﻋﻴﺴﻲ )ع( روح ﻣﺠﺴ‪‬ﺪ و ﻋﻠﻲ )ع( ﺟﺴﺪ ﻧﻮراﻧﻲ و ﻧﻮر ﺟﺴﺪاﻧﻲ‬ ‫ﺑﻮد و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻫُ َﻮ ﺍﹾﻟﺤِﺠﺎﺏُ‪.‬ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:191‬‬ ‫دو ﺟﻨﺒﻪ در ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﻜﻤﺎل ﺧﺘﻤﻴ‪‬ﺖ ﺑﻮد؛ ﻳﻜﻲ ﺟﻨﺒﻪ ﻗﻮاي ﺗﻨﻲ و ﺗﺼﺮّﻓﺎت ﺑﺪﻧﻲ ﺑﺤﺪ‪‬ي ﻛﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺮدم ﺣﺪ‪‬ﺷﺎن در‬ ‫ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ از ﭼﻬﺎر ﺗﺠﺎوز ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و آن ﺣﻀﺮت را ﻋﺪد‪ ،‬ﻣﻌﻴ‪‬ﻦ ﻧﺒﻮد و ﺳﻴﺰده ﻧﻜﺎﺣﻲ ﻣﺠﺘﻤﻌﺎً داﺷﺖ و ﻋﺪاﻟﺖ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ ﻣﻲ‬

‫‪ –550‬ﻣﺤﻖ‪ :‬ﺛﺎﺑﺖ ﻛﻨﻨﺪه‬ ‫‪ –551‬اﺑﺪه‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺑﺪﻳﺪ وﺑﺪاد‬ ‫‪ –552‬ﻣﻤﺎﺛﻠﺖ‪ :‬ﻣﺜﻞ و ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻮدن‬ ‫‪ –553‬ﻣﺠﺎﻧﺴﺖ‪ :‬ﻫﻤﻨﺸﻴﻨﻲ‬ ‫‪ –554‬رﻳﺐ‪ :‬ﺷﻚ و ﺗﺮدﻳﺪ‬ ‫‪ –555‬ﺗﺪ‪‬ﻟﻲ‪ :‬ﻛﺎﻣﻼً و ﺳﺨﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن‬ ‫‪ –556‬ﻣﺤﻤﻮدﻳﺖ‪ :‬ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻛﺮده ﺷﺪه‬

‫‪144‬‬


‫ﻧﻤﻮد و ﮔﺎه ﺣﻘﻮق آﻧﻬﺎ را در ﻫﺮ ﺷﺐ ادا ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻣﺪ‪‬ﺗﻬﺎ ﺑﺴﺮاﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ در ﮔﺮﻣﺎ و ﺑﻴﺎﺑﺎن ﺑﺮﻳﺎﺿﺖ ﺑﻮد و ﻗﻮ‪‬ت ﭼﻬﻞ ﻧﺒﻲ‪‬‬ ‫داﺷﺖ در ﻋﺒﺎدت‪ ،‬و ﻗﻮ‪‬ت اﻟﻨّﺴﺎء و اﻟﺼ‪‬ﻠﻮﺓ ﻫﺮ دو از ﻗﻮ‪‬ت اﻳﻦ ﺟﻨﺒﻪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫و دﻳﮕﺮﺟﻨﺒﻪ اﻟﻬﻲ او ﭼﻨﺎن ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻴﺮي ﻛﻪ ﺳﺎﻳﺮﻳﻦ ﺑﻪ روح ﻣﻲ رﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ‪ ‬ﻣﻌﻴ‪‬ﻦ‪ ،‬آن ﺣﻀﺮت ﺗﻦ و ﻗﻮاي ﺗﻦ را ﺑﻠﻜﻪ‬ ‫ﻣﻨﺎﺳﺒﺎت آن را ﭼﻨﺎن درﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﻮد و ﻗﻮ‪‬ت ﺟﺬب اﻟﻬﻲ در او ﭼﻨﺎن ﻗﻮ‪‬ت ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﻫﻤﻪ را ﺣﺮﻛﺖ داد ﭼﻮن ﺣﺮﻛﺖ دادن‬ ‫ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺲ آﻫﻦ را از زﻳﺮ ﻇﺮف ﻣﺲ و آﻫﻦ ﻣﺨﻠﻮط را و ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻤﻮدن ﻣﺮغ ﻗﻮي‪ ‬ﻛﻔﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﭙﺎ را‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:192‬‬ ‫ﺟﻨﺒﻪ ﻋﻴﺴﻮي ﮔُﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻗﻮي را‪ ،‬ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻮﺳﻮي وﺣﺪت را ﮔُﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ در ﻛﺜﺮت و ﺗﻨﺰّل دﻫﺪ ﺟﻬﺖ اﻟﻬﻴ‪‬ﺖ را‪ ،‬ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي‬ ‫ﺗﺪاﻧﻴﺴﺖ‪ 557‬ﺗﻨﺰّل ﻇﻬﻮرات اﺳﺖ ﺑﺮ ﺑﺸﺮّﻳﺖ و ﺗﺮﻗّﻲ ﺑﺸﺮ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﻮاﺑﻊ آن ﺣﺘﻲ‪ ‬ﺟﻤﺎدﻳ‪‬ﺖ ﻣﻌﺒ‪‬ﺮة‪ 558‬ﻛﻔﺶ ﭘﺎ و آﺛﺎر ﻋﺒﺎ‪ 559‬ﺑﻪ‬ ‫ﻣﻘﺎم ﻗﺮﺏ ﺍﹶﻭ ﺍﹶﺩﱐ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:193‬‬ ‫ﻣﺮدﻣﺎن ﺟﻦّ زده ﺣﻜﻢ ﻣ‪‬ﻠﻜﻲ و ﺑﺪﻧﻲ ﺑﺎﻟﻜﻠﻴ‪‬ﻪ از آﻧﻬﺎ ﺑﺮود ﻛﻪ در ﻣﺪ‪‬ت ﻗﻠﻴﻠﻲ ﻣﺴﺎﻓﺘﻬﺎ ﻃﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و از ﺟﺎﻫﺎي دور اﺷﻴﺎء‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﺮ ﻧﻔﻮس اﻃّﻼع ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻗﻮ‪‬ت ﻣ‪‬ﻠَﻜﻲ و ﻗﻮ‪‬ت ﺧﺪاﺋﻲ ﻛﻪ اﻗﻮي اﺳﺖ ﺗﻮاﻧﺪ ﺣﻜﻢ ﻣ‪‬ﻠﻚ را ﺑﺮدارد‪:‬‬ ‫ﭼﻮن ﭘـﺮي ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻮد ﺑﺮ آدﻣﻲ‬

‫ﮔﻢ ﺷـﻮد از ﻣـﺮد وﺻﻒ ﻣﺮدﻣﻲ‬

‫ﭼﻮن ﭘﺮي را اﻳﻦ دم و ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻮد‬

‫ﭘﺲ ﺧﺪاوﻧﺪﭘﺮي ﺧﻮد ﭼﻮن ﺑﻮد‬

‫ﺷﻌﺎع ﺑﺼﺮ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ ﻟﻄﻴﻒ‪ ‬ﺧﻮن و ﺧﻮن ﻟﻄﻴﻒ‪ ‬ﻛﻴﻠﻮس‪ 560‬و ﻛﻴﻤﻮس‪ 561‬و او ﻟﻄﻴﻒ‪ ‬ﺟﻤﺎد و ﻧﺒﺎت و ﻋﻨﺼﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ‬ ‫اﺛﺮﻣﺄﻛﻮل و ﺧﻠﻂ در ﻣﺮﺋﻲ ﻣﺤﺴﻮس ﺷﻮد ﺑﻠﻤﺢ ﺑﺼﺮي‪ 562‬ﺑﺮود ﺑﻌﻨﺎن‪ 563‬ﺳﻤﺎء ﺑﺪون ﺧﺮق‪ 564‬و اﻟﺘﻴﺎم‪ 565‬و ﺗﺰاﺣﻢ و ﻃﻮل ﻣﺪ‪‬ت‬ ‫و ﻋﺮوج ﺛﻘﻴﻞ ﺑﺮﺧﻔﻴﻒ و در ﺟﻬﺖ ﺑﻮدن ﺣﻖّ‪ ،‬ﭘﺲ اﮔﺮ ﺑﻜﺎرﺧﺎﻧﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻗﺮع و اﻧﺒﻴﻖ‪ 566‬ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﻏﺬاي ﻛَﺜﻴﻒ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﻮد‬ ‫ﺑﻘﻮ‪‬ت ﻧﻔﺲ و ﺟﺬب ﻏﻴﺐ و ﺻﻔﺎي ﻓﻄﺮت و ﻃﻴﻨﺖ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺪن ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي )ص( داراي ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ و ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺮ ﻫﻤﺔ‬ ‫ﻋﻮاﻟﻢ و ﻣﺸﺎﻫﺪ ﻫﻤﻪ واﻗﻌﺎت ﮔﺮدد ﺑﺪون ﻫﻴﭻ ﻣﺎﻧﻌﻲ؟!‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:194‬‬ ‫ﺳﻴﺮ ﺑﻪ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ اول ﻣﻜﺎن آن ﺳﺮاي ام‪‬ﻫﺎ‪‬ﻧﻲ‪ 567‬ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﺮ ﻣﺮﻛﺐ ﺣﻴﻮاﻧﻲ ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺼﻔﺎي ﻧﻔﻮس ﺑﻴﺖ ﻣﻘﺪس اﻧﺴﺎﻧﻲ رﺳﻴﺪ‪ ،‬و‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺑﺮاق و رﻓﺮف اﺳﺖ ﻋﺮوج ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم اﺳﺘﻐﺮاق در ﻧﻮر در ﻣﺮﻛﺐ ﻧﻮر رود‪ ،‬و ﺳﻴﺮ ﺑﺪن ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻣﻘﺎﻣﺎت آﺳﻤﺎﻧﻲ و‬ ‫‪ –557‬ﺗﺪاﻧﻲ‪ :‬ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﺰدﻳﻚ ﺷﺪن‬ ‫‪ –558‬ﻣﻌﺒ‪‬ﺮة‪ :‬ﻛﻤﺎن ﺗﻤﺎم و ﺧﻮب‬ ‫‪ –559‬ﻋﺒﺎ‪ :‬ﭘﻮﺷﺸﻲ اﺳﺖ از ﭘﺸﻢ ﭘﻴﺶ ﺷﻜﺎﻓﺘﻪ ﻛﻪ ﺑﺮروي ﻟﺒﺎس ﭘﻮﺷﻨﺪ‬ ‫‪ –560‬ﻛﻴﻠﻮس‪ :‬ﭘﺨﺘﻪ و رﺳﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ و اﺻﻄﻼح اﻃﺒﺎ اوﻟﻴﻦ ﻃﺒﺨﻲ را ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻏﺬا در ﻣﻌﺪه ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫‪ –561‬ﻛﻴﻤﻮس‪ :‬ﻏﺬا در ﻣﻌﺪه ﻗﺒﻞ از آﻧﻜﻪ ﺧﻮن ﮔﺮدد‬ ‫‪ –562‬ﻟَﻤ‪‬ﺢ ﺑﺼﺮي‪ :‬ﺑﻪ ﻳﻚ ﭼﺸﻢ ﺑﻪ ﻫﻢ زدن– ﻓﻮراً‬ ‫‪ –563‬ﻋﻨﺎن‪ :‬اﻓﺴﺎر– دﻫﻨﻪ – ﻟﺠﺎم‬ ‫‪ –564‬ﺧﺮق‪ :‬ﭘﺎره ﻛﺮدن – ﺷﻜﺎﻓﺘﻦ‬ ‫‪ –565‬اﻟﺘﻴﺎم‪ :‬ﺑﻬﻢ آﻣﺪن زﺧﻢ – ﺑﻬﺒﻮدي‬ ‫‪ –566‬ﻗﺮع و اﻧﺒﻴﻖ‪ :‬ﻳﻜﻲ از ﻗﺴﻤﺘﻬﺎي ﺳﻪ ﮔﺎﻧﻪ ﻗﺮع و اﻧﺒﻴﻖ ﻇﺮﻓﻲ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﺗﻘﻄﻴﺮ ﻣﺎﻳﻌﺎت و ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻋﺼﺎره و ﻋﺮق‬ ‫‪ –567‬ام‪‬ﻫﺎ‪‬ﻧﻲ‪ :‬ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ رﺳﻮل اﻛﺮم در ﺷﺐ ﻣﻌﺮاج در ﺧﺎﻧﻪ ام ﻫﺎﻧﻲ)از زﻧﺎن ﺣﻀﺮت رﺳﻮل( ﺑﻮد‪.‬‬

‫‪145‬‬


‫آﺳﻤﺎﻧﻬﺎي ﻧﻬﺎﻧﻲ ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻦ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻣﺤﻴﻂ‪ ،‬و ﻓﺮو رﻓﺘﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﻛﺰ‪ ،‬و ﻣﺮاﺗﺐ ﻋﺎﻟﻴﻪ ﺟﺎﻧﻲ ﺑﻘﺪم ﺗﺼﻔﻴﻪ و ﺗﺰﻛﻴﻪ و ﺗﺨﻠﻴﻪ و‬ ‫ﻗﻮ‪‬ت ﻧﻔﺲ در ﻋﺒﺎدت و ﻫﻤ‪‬ﺖ‪ ،‬در ﻣﺪ‪‬ت ﺑﻬﻢ زدن ﭼﺸﻢ ﻛﻪ آب اﺑﺮﻳﻖ‪ 568‬ﺣﺲ‪ ‬ﺗﻤﺎم ﻧﺸﺪه و ﮔﺮﻣﻲ ﺟﺎي ﺧﻮاب ﺗﻦ از‬ ‫ﺣﺮارت ﺟﺎن ﺗﻤﺎم ﻧﮕﺸﺘﻪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:195‬‬

‫در ﻣﻘﺎم ﱄ َﻣ َﻊ ﺍﷲ اﻛﻞ ﺑﺸﺮي را داﺷﺘﻦ و ﭘﺲ از ﺣﺠﺐ و ﺳﺮادق‪ 569‬را ﺑﺮدرﻳﺪن ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺨﻮاﺑﮕﺎه ﺗﻦ ﺧﻮد داﺷﺘﻦ و ﺟﺎي ﺗﻦ‬ ‫را ﺳﺮد ﻧﻨﻤﻮدن ﻛﺎر ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( اﺳﺖ و ﺑﺲ‪ ،‬ﻣﻌﻨﻲ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:196‬‬ ‫ﻳﻚ ﻗﺪم ﺧﻮاﻫﻢ ﺑﻪ ﭘﻬﻨﺎي ﻓﻠﻚ! و آن ﻗﺪم درآﻣﺪن اﺳﺖ از ﺧﻮدﻳﺖ و دﺧﻮل در وﺻﺎل وﺣﺪت و ﺗﺠﺮّد و ﺑﻲﺧﻮدي و‬ ‫ﻣﺤﻮ در ﺳ‪‬ﺒ‪‬ﺤﺎت‪ 570‬ﺟﻼل ﮔﺸﺘﻦ و ﻣﺤﻮ ﺑﻨﻤﺎﻳﺸﺎت ﺟﻤﺎل ﮔﺮدﻳﺪن اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺧﻮدي ﺧﻮد ﺑﻜﻠﻲ‪ ‬ﺷـﻮ ﻓﻨﺎ‬ ‫ّ‬ ‫از‬

‫ﮔـﺮ ﺑﻘـﺎي ﺟﺎودان ﺧﻮاﻫﻲ دﻻ‬

‫ﻣﺤﻮ ﻣﻄﻠﻖ ﺷﻮ اﮔﺮﺧﻮاﻫﻲ وﺻﺎل‬

‫در ﺗﺠـﻠّـﻲ ﺟﻤـﺎ ل ذواﻟﺠـﻼل‬

‫واﻧﮕﻬﻲ در ﺑـﺰم وﺻﻞ او درآ‬

‫ازﺣﺠﺎب ﻣﺎ و ﻣﻦ ﻳـﻜﺪم درآ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:197‬‬

‫ﻛﻤﺎل در ﺳﻴﺮ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻗﻮي اﺳﺖ و اﻻّﺳﻴﺮ ﻫﺮ ﺟﺰوي از ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻳﺎ ﻣﺮاﺗﺐ ﺗﺎ آﺧﺮﻣﻘﺎم ﺧﻮد ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻟﺰوم ﺗﻔﻜﻴﻚ و اﻋﺪام‬ ‫ﺷﺨﺺ ﺗﺮﻗﻲ‪ ‬ﻛﻞّ ﻧﺒﺎﺷﺪ اﺗّﺼﺎل ﺟﺰو ﺑﻜﻞّاﺳﺖ‪ ،‬ﺳﻴﺮ ﻛﻞّ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻘﻮ‪‬ت ﺧﻮد داﻧﻲ را ﺑﺨﻮد ﻛﺸﺎﻧﺪ و ﺳﮓ ﺟﻤﺎد در‬ ‫ﻧﻤﻜﺰار ﺟﺎن ﺣﻜﻢ ﻣﻠﻜﻮت ﮔﻴﺮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ اﺳﺒﺎب ﻛﻔﺶ و ﻟﺒﺎس ﺗﻦ ﻋﺒﺎ و آﺛﺎرِ اﻛﻞ و اﻋﺮاض‪ 571‬ﻛﻼم و رؤﻳﺖ را ﺑﺒﺮد ﺑﻪ ﻣﻘﺎم‬ ‫ﭘﺲ ﭘﺮده‪ ،‬و اﻳﻦ ﺳﻴﺮ ﻣﺨﺘﺺ ذات ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﻮد‪ ،‬ﻋﻠﻲ )ع( اﮔﺮﭼﻪ ﺟﻠﻮﺗﺮ رﻓﺖ اﻣﺎ ﺗﻦ او در ﻣﻘﺎم ﺧﻮد ﺑﻮد روح اﺳﺮع‬

‫‪572‬‬

‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻋﻠﻲ )ع( ﺧﻮد ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﻮدﻛﻪ ﺟﻠﻮ رﻓﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﻮد ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﻮد ﻛﻪ اﻧﮕﺸﺘﺮ داد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:198‬‬

‫ﻣﻌﺮاجﻫﺎي ﺟﺰوي ﺳﺎﻳﺮ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء را اﺗّﻔﺎق ﻣﻲاﻓﺘﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺪون ﻣﻌﺮاج و ﺳﻴﺮ ﺗﺮﻗﻲ‪ ‬وﻗﻮع ﻧﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺻﻠﻮﺓ ﻣﻌﺮاج ﻣﺆﻣﻦ‬ ‫ﺲ ْﺑ ﹺﻦ ﻣَﱵ ﹶﻓِﺎﻥﱠ ُﻋﺮُﻭ َﺟﻪُ ﰲ َﺑ ﹾﻄ ﹺﻦ ﺍﹾﻟﺤُﻮﺕ اﻳﻨﺠﺎ زﻳﺮ و ﺑﺎﻻ ﻳﻜﻲﺳﺖ ﻫﻤﻪ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫اﺳﺖ ﻓﺮﻣﻮد ﻻﺗُ ﹶﻔﻀﱢﻠﹸﻮﱐ ﻋَﻠﻲ ﻳُﻮﻧُ ﹺ‬ ‫اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء در ﻗﺒﻮر ﺧﻮد ﻣَﺘ َﻮﺟﱠﻪٌ ﺍﹶﻟ ْﻴ ِﻪ ﺧﻠﻘﻨﺪ ﺑﻪ زﻳﺮ ﺧﺎك ﻧﺮوﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮ اﻓﻼك روﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮي ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ روزي ﺑﺨﻠﺴﻪ ﻓﺮو رﻓﺘﻢ ﺧﻮد را دﻳﺪم ﭼﻮن ﺑﺮّهاي ﻛﻪ ﺑﺮ روي ﻫﻮا ﺟﺴﺘﻦ دارم آﻧﮕﺎه اﻧﺴﺎن ﺷﺪم و ﺑﻪ‬ ‫آﺳﻤﺎن رﺳﻴﺪم‪ ،‬ﺑﻬﺮ آﺳﻤﺎن ﻛﻪ رﺳﻴﺪم دﻳﺪم ﺧﻮدم آن آﺳﻤﺎﻧﻢ و ﻫﺮ ﭼﻪ را ﻣﻲﺑﻴﻨﻢ آﺳﻤﺎن اﺳﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻲﻧﮕﺮم ﻣﻨﻢ ﺗﺎ از‬ ‫آﺳﻤﺎن ﮔﺬﺷﺘﻢ‪ ،‬ﺑﺪرﻳﺎﻫﺎ اﻓﺘﺎدم ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺧﻮد را دﻳﺪم دور اﻓﺘﺎدم آﻧﮕﺎه ﻫﻤﻪ را زﻳﺮ ﭘﺎ دﻳﺪم ﺑﺎل زدم ﻳﻚ ﺑﺎل را ﻛﺸﻴﺪم و‬ ‫ﺗﻤﺎم را در زﻳﺮ ﭘﺮ ﺧﻮد در آوردم!‪.‬‬ ‫‪ –568‬اﺑﺮﻳﻖ‪ :‬ﻛﻮزه دﺳﺘﻪدار‬ ‫‪ –569‬ﺳﺮادق‪ :‬ﺳﺮاﭘﺮده‬ ‫‪ –570‬ﺳﺒﺤﺎت‪ :‬ﺟﺎﻳﻬﺎي ﺳﺠﻮد‬ ‫‪ –571‬اﻋﺮاض‪ :‬روي ﮔﺮداﻧﻴﺪن‬ ‫‪ –572‬اﺳﺮع‪ :‬ﺗﻴﺰﺗﺮ‬

‫‪146‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:199‬‬ ‫ﻧﻔﻮس ﻗﻮﻳ‪‬ﻪ ﺑﻬﻤ‪‬ﺖ ﺣﻜﻤﻲ را از ﻣ‪‬ﻠﻚ ﺑﺮدارﻧﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﻴﺦ اﺑﻮﻋﻠﻲ ﻧﮕﺎﻫﺪاري ﻃﺎس را ﺑﺮ ﺳﻘﻒ ﺣﻤﺎم ﮔﻔﺖ از ﻗﻮ‪‬ت ﻧﻔﺲ‬ ‫ﺗﻮ اﺳﺖ‪ ،‬ﮔﻔﺖ ﻧﻔﺲ ﺿﻌﻴﻒ ﻣﻦ در ﻃﺎس اﺛﺮ ﻛﺮد و ﺣﻜﻢ را از او ﺑﺮداﺷﺖ ﻧﻔﺲ ﻗﻮي ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي )ص( در وﺟﻮد ﺧﻮد‬ ‫آﻧﻘﺪر اﺛﺮ ﻧﺪاﺷﺖ ﻛﻪ ﺣﻜﻢ ﻣ‪‬ﻠﻜﻲ را از او ﺑﺮدارد و ﺑﻪ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮد؟‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:200‬‬ ‫ﻧﻔﻮس ﻗﻮﻳ‪‬ﻪ ﺑﻪ ﻫﻤ‪‬ﺖ ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤ‪‬ﺖ اﺑﻘﺎء دارﻧﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ آﺻﻒ ﺗﺨﺖ ﺑﻠﻘﻴﺲ را اﻋﺪام‪ 573‬ﻧﻤﻮد و در آن ﻣﺤﻞ ﺑﻘﻮ‪‬ت‬ ‫ﺧﻮد اﻳﺠﺎد ﻧﻤﻮد و ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﻛﺮد و او را ﻧﮕﺎه داﺷﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﻋﺎﻟﻤﻲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ اﻳﺠﺎد ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﻮاﻧﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺻﻮر ذﻫﻨﻴ‪‬ﻪ ﺧﻮد را‬ ‫ﻧﮕﺎﻫﺪاري ﻧﻤﺎﻳﺪ و ﻋﺎﻟﻢ ﻛﻞّﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﺣﻖّﻧﻴﺰ ﭼﻨﺎن اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺑﻪ اﻧﺪك اﻟﺘﻔﺎﺗﻲ زﻧﺪه دارد آﻓﺮﻳﻨﺶ را‪.‬‬ ‫و اﻳﻦ اﻳﺠﺎد و اﻋﺪام ﺑﻪ ﺟﻨﺒﺔ وﻻﻳﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﻃﻲ‪ ‬زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن و ﻋﺮوج ﺑﺮآﺳﻤﺎن ﺑﺎﻋﺪم اﻋﺪام ِﻫﻴﭻ ﻣﺮﺗﺒﻪ‪ ،‬ﻛﺎر ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:201‬‬ ‫ﻣﻌﺮاج ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي )ص( راﺷﻨﻴﺪي ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﻻ رﻓﺖ و ﺑﺪرون ﻓﺮو رﻓﺖ ﻋﻠﻲ )ع( را ﺟﻠﻮهﮔﺮ ﻳﺎﻓﺖ در ﻫﺮ آﺳﻤﺎن‪ ،‬ﭘﺲ ﺧﻮد‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﻮد‪:‬‬ ‫در ﺧﻮد ﺑﻄﻠﺐ ﻫﺮآﻧﭽﻪ ﺧﻮاﻫﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺋﻲ‪.‬‬ ‫ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﺎﻻ رﻓﺖ اﻣﺎ ﺑﭽﻨﺪ آﺳﻤﺎن و ﻋﻠﻲ )ع( رﻓﺖ ﺑﻬﻤﻪ ﻣﺮاﺗﺐ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺎﻃﻦ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﻮد و ﻋﻴﺴﻲ )ع( و‬ ‫ادرﻳﺲ )ع( ﻇﺎﻫﺮ ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:202‬‬ ‫ﺑﻌﻀﻲ ﺣﺠﺐ را ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺑﺎﺻﻨﺎف ﻣﺮدم از اﻫﻞ ﺳﻠﻄﻨﺖ و اﻫﻞ ﻟﻬﻮ و اﻫﻞ ﺗﺠﺎرت و ﻫﻜﺬا ﺗﺎ ﻫﻔﺖ ﺻﻨﻒ‪ ،‬و ﻫﺮ ﻳﻚ‬ ‫ﻣﺤﺘﺎﺟﻨﺪ ﺑﻪ ازواج و اوﻻد و ﻫﻜﺬا ﺗﺎ ده ﭘﺲ ﻫﻔﺘﺎد ﺷﻮﻧﺪ روﺣﺎً و ﺟﺴﻤﺎًﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺘﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺣﺠﺐ‬ ‫ﻇﻠﻤﺎﻧﻴ‪‬ﻪ را ﺑﺤﺠﺐ ﻣﺮاﺗﺐ اﻧﺴﺎﻧﻴ‪‬ﺖ ﺗﺎ ﻃﺒﻴﻌﺖ و ﻧﻮراﻧﻴ‪‬ﻪ را از آﻧﺠﺎ ﺗﺎ ﻣﺒﺪء در ﺑﺮﮔﺸﺖ‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺑﺼﻔﺎت ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﺣﺠﺐ ﻇﻠﻤﺎﻧﻲ را ﺑﻪ اﺷﻴﺎء ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ از اﺑﺮ و دﺧﺎن و ﺑﺎد و ﻧﺎر و ﻧﻮر و‬ ‫ﻏﻴﺮﻫﺎ‪ ،‬و ﻧﻮراﻧﻲ را ﺑﺴﺮادق ﺟﻼل ﻛﻪ ﺷﺼﺖ اﺳﺖ و ﺳﺮادق‪ 574‬ﻋﺰﱢ و ﻛﺒﺮﻳﺎء و ﻗﺪس و ﺟﺒﺮوت‪ ،‬و ﺑﻌﻀﻲ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﺣﺠﺎب ﻗﺪرت و ﻋﻈﻤﺖ ﺗﺎ آﺧﺮ‪ ،‬و در ﺧﺒﺮي رﺳﻴﺪه ﻛﻪ ﺣﺠﺎب اول از در‪‬اﺧﻀﺮ ﺑﻮد و دﻳﮕﺮي از ﺿﻴﺎء و دﻳﮕﺮي از ﺛﻠﺞ‬

‫‪575‬‬

‫و ﻫﻜﺬا‪.‬‬ ‫و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺎﻧﻮار ﺳﻴﺎه و ﺳﻔﻴﺪ و ﺑﻌﻀﻲ ﺑﻤﻠﻜﻮت ﺳﻔﻠﻲ و ﻋﻠﻴﺎ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮي ﮔﻮﻳﺪ در ﺳﻴﺮ ﺧﻮد ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﮔﺬﺷﺘﻢ و ﻫﻤﻪ را در ﺧﻮد‬ ‫ﺸ ﹴﺮ ﺑﻮد‪:‬‬ ‫ﺐ َﺑ َ‬ ‫ﺖ ﻭَﻻ َﺧ ﹶﻄ َﺮ ﻋَﻠﻲ ﹶﻗ ﹾﻠ ﹺ‬ ‫ﺕ ﻭَﻻ ﹸﺍ ﹸﺫﻥﹲ َﺳ ِﻤ َﻌ ْ‬ ‫دﻳﺪم آﻧﭽﻪ را ﻣﻦ دﻳﺪم وراء ﻫﻤﻪ اﻳﻨﻬﺎﺳﺖ؛ ﻣﺎﻻ َﻋ ْﻴﻦٌ َﺭﹶﺃ ْ‬ ‫ﻣﻦ ﻋﺎﺟﺰم ز ﮔﻔﺘﻦ و ﺧﻠﻖ از ﺷﻨﻴﺪﻧﺶ‬

‫ﻣـﻦ ﮔﻨـﮓ ﺧﻮاﺑـﺪﻳﺪه و ﻋﺎﻟﻢ ﺗﻤﺎم ﻛﺮ‬

‫‪ –573‬اﻋﺪام‪ :‬ﻧﺎﺑﻮد ﻛﺮدن‬ ‫‪ –574‬ﺳﺮادق‪ :‬ﺳﺮاﭘﺮده‬ ‫‪ –575‬ﺛﻠﺞ‪ :‬ﺧﻨﻚ و ﺳﺮد‬

‫‪147‬‬


‫ﻟﻜﻦ ﺗﻜﺬﻳﺐ ﻣﺬﻛﻮر ﻧﻤﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﻠﻄﺎن ﺑﻪ ﻛﻨﻴﺰان ﺧﻮد ﮔﻔﺖ ﻣﻦ دوﺳﺖﺗﺮدارم آن ﻳﻜﻲ را ﻛﻪ اﻧﮕﺸﺘﺮ ﺑﺎو دادهام و ﺑﻬﺮ ﻳﻚ در ﺧﻔﻴﻪ داده ﺑﻮد‪ ،‬آن ﻛﺲ ﻛﻪ‬ ‫از ﺳﺮّ ﻛﺎر آﮔﺎه ﮔﺸﺖ ﺧﺒﺮدارﮔﺸﺖ دﻳﮕﺮان ﺑﺴﻴﺮ ﺧﻮد ﻣﺸﻌﻮف ﺷﺪﻧﺪ و ﺑﺨﻮد ﺑﺎﻟﻴﺪﻧﺪ َﻋ َﺪﺩُ ﺍﻟ ﱡﻄﺮُ ﹺ‬ ‫ﺱ‬ ‫ﷲ ﹺﺑ َﻌ َﺪ ِﺩ ﹶﺍﻧْﻔﺎ ﹺ‬ ‫ﻕ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍ ِ‬ ‫ﺍﹾﻟﺨَﻼﹺﻳ ْﻖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺗﻤﺎم را ﺑﺮدرﻳﺪ و ﻗﺪم ﺑﺮ ﻛﻞّ ﮔﺬاﺷﺖ ﺗﺎ ﻣﺴﺘﻐﺮق وﻻﻳﺖ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:203‬‬ ‫ﻣﺮﻳﻢ ﺣﺎﻣﻞ ﻧﻮر اﺳﺖ در ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻣﺤﻞ ﺗﻮﻟﺪ ﻋﻴﺴﺎي ﻗﻠﺐ ﮔﺸﺖ و ﻓﺎﻃﻤﻪ )ع( ﻓﻄﺎم‪ 576‬او را ﻧﻤﺎﻳﺶ داد و ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﺣﺴﻦ‬ ‫)ع( و ﻋﺸﻖ رﺳﺎﻧﻴﺪ ﺣﺴﻴﻦ )ع( و ﺣﺴﻦ )ع( دو ﻧﻮر دﻳﺪه ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬دو دﻳﺪه را اﮔﺮ ﺑﺮداري ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ ﺷﻮد ﭘﺲ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﺤﺴﻦ )ع( و ﺣﺴﻴﻦ )ع( ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:204‬‬ ‫ﻣﺮﻳﻢ )ع( ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ در او ﻓﺎﻋﻠﻴ‪‬ﺖ داﺷﺖ و ﻓﺎﻃﻤﻪ )ع( را ﺧﺎدم ﺑﻮد اﻳﻦ ﻓﺎﻃﻤﻪ )ع( ﻛﻤﺎل ﻫﻤﺎن ﻣﺮﻳﻢ اﺳﺖ و ﻣﺮﻳﻢ ﺣﺎﻣﻞ ﻧﻮر‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻮد‪ ،‬ﭘﺲ او ﺗﺮﻗّﻲ ِﺣﻮ‪‬اء‪ ‬ﺟﻔﺖ آدم ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:205‬‬ ‫‪577‬‬

‫ﺣﺴﻦ )ع( ﻫﻤﺎن ﺣﺴﻦ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﻮد ﻛﻪ از ﭘﺴﺘﺎن ﺻﺎﺣﺐ ﻟﻮاء ﺣﻤﺪ ﺷﻴﺮ ﺧﻮرد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺣﺴﻴﻦ )ع(‬ ‫ﻫﻤﺎن روح ﻣﺘﻤﺜّﻞ ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺮﻳﻢ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﻧﻤﻮد ﺷﻴﺮ ﺧﻮرد ﺗﺎ ﻓﺎﻃﻤﻪاش ﻣﺎدر ﺷﺪ‪ ،‬وﻟﺪ ﺑﻮد ﺑﺰرگ ﺷﺪ ﺻﻮﻟﺖ‬

‫‪578‬‬

‫ﺣﻴﺪرﻳ‪‬ﻪ ﮔﺮﻓﺖ در ﻣﻘﺎم آدم ذّر ﺑﻮدﻧﺪ ﭼﻮن آدم ذّر ﺑﻮد ﻳﻌﻨﻲ آدم ذرﻳ‪‬ﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﺑﻮد ﻳﺎ ﻟﻠﻌﺠﺐ!‪ .‬ﭘﺪر ﻧﻮع ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﻮد و‬ ‫رﻳﺶ و ﺳﺒﻠﺖ ﻣﺸﺨّﺼﺎت زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن ﻣﺎ را ﻓﺮﻳﺐ داد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:206‬‬ ‫ﺑﺎﻳﺰﻳﺪ دوﻳﺴﺖ دﻳﻨﺎر ارث ﺑﺮد ﻫﺮ روز ﻳﻜﻲ را ﺑﺪرﻳﺎ ﻣﻲاﻧﺪاﺧﺖ ﻧﻔﺲ ﺗﻤﻨّﺎ ﻛﺮد ﻛﻪ ﻫﻤﻪ را ﺑﺮﻳﺰ ﮔﻔﺖ ﺧﻮاﻫﻢ ﻛﻪ دوﻳﺴﺖ‬ ‫ﺑﺎرت ﺑﻜﺸﻢ‪ ،‬ﭘﺲ ﺟﻬﺎد ﺑﺰرگ ﺣﺴﻦ ﺑﻦ ﻋﻠﻲ )ع( داﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﺮ ﻟﻌﻦ و ﺳﺒ‪‬ﻲ ﻛﻪ از ﻣﻌﺎوﻳﻪ ﻣﻲﺷﻨﻴﺪ و ﻫﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮي ﻛﻪ از او‬ ‫ﻣﻲدﻳﺪ از ﺻﺪ ﻛﺸﺘﻦ ﺻﻌﺐﺗﺮ ﺑﻮد و ﺣﻠﻢ ﻣﻲورزﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺮﺟﻴﺲ را ﺑﻜﺸﺘﻦ ﻳﺎ ﻏﺮق ﻧﻤﻮدن و ﻧﺤﻮ آن ﺧﻼص ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺻﺒﺮ ﺣﺴﻦ )ع( در ﻗﻄﺎر ﺗﻤﺎم ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺣﺴﻴﻨﻲ )ع(‬ ‫ﺑﻮد ﻛﻪ از ﺷﻬﺎدت ﺧﻮد آن ﺣﻀﺮت ﻓﻘﻂ اﺻﻌﺐ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:207‬‬

‫ﺨ ﹾﻠ َﻖ ﹸﻃﺮﱠﺍﰲ‬ ‫زﻛﺮﻳ‪‬ﺎ را ﺑﺎر‪‬ه ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ و ﺑﺪﻧﺪاﻧﻪﻫﺎي آن ﻋﻼﻳﻖ او را ﮔﺴﺴﺘﻨﺪ و از ﺧﻮف ﺑﺪرﺧﺖ رﻓﺖ‪ ،‬ﺣﺴﻴﻦ )ع( َﺗ َﺮ ﹶﻛﺖُ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﻫَﻮﺍﻛﺎ ﮔﻔﺖ و از ﺷﻮق ﻣﻲﮔﻔﺖ ﺷﺮﺑﺖ ﺷﻬﺎدت وﺻﺎل را از دم ﺧﻨﺠﺮ اﻧﻘﻄﺎع ﺑﻤﻦ ﭼﺸﺎن و ﻣﻴﻔﺮﻣﻮد ﺑﻪ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺮوي‬ ‫ﻚ ﻓﹶﻼ و دﻳﮕﺮي َﺭﺏﱢ ﻻَﺗ ﹶﺬ ْﺭ ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﻳﻜﻲ ِﺍ ﹾﻥ ﹶﻟ ْﻢ َﺗ ْﻨَﺘﻘِﻢ ﱄ‬ ‫ﻳﺎر ﻏﻨﻲ ﻣﻄﻠﻘﻢ‪ ،‬ﺣﺎﺟﺘﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺗﻮ ﺣﺠﺎﺑﻲ‪ ،‬ﻳﺎ آﻧﻜﻪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﮔﻔﺖ ﹶﺍﻣّﺎ ِﺍﻟﹶﻴ َ‬ ‫ﺴﻴْﻦ او را ﺑﻮد ﻟﹶﻤﺎ َﺣﻦﱠ‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﻂ ﺟﺎﺷﹰﺎ ِﻣ َﻦ ﺍﹾﻟ ُ‬ ‫ﻚ ﻫ ِﺬ ِﻩ ﺍﹾﻟﻌِﺼﺎﺑَﺔ ﹶﻟ ْﻢ ُﺗ ْﻌﺒَﺪ ﻓﺮﻣﻮد ﻣﺎ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ ﹶﺍ ْﺭَﺑ ﹶ‬ ‫ﻚ ﹺﺑَﻨﱯّ ﮔﻔﺖ‪ ،‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ِﺍ ﹾﻥ ﺗُ ْﻬ ِﻠ َ‬ ‫ﺴﺖُ ﹶﻟ َ‬ ‫ﹶﻓ ﹶﻠ ْ‬ ‫ﺍﹾﻟﻔﹸﺆﺍ ُﺩ ﺍِﱄ ﺳِﻮﺍﻛﺎ و ﻧﮕﺎه ﻧﻨﻤﻮدن ﺑﻤ‪‬ﻠَﻚ و ﺟﻦّ و ارواح اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﺟﺰ او را ﻧﺒﻮد ﹶﺍ ْﺷ ﹶﻔ ﹾﻘ َﻦ زﻛﺮﻳ‪‬ﺎ و ﺟﺮﺟﻴﺲ را ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺑﺎر را‬

‫‪ –576‬ﻓﻄﺎم‪ :‬ﺟﺪا ﻛﺮدن ﻃﻔﻞ از ﻣﺎدر‬ ‫‪ –577‬ﻟﻮاء‪ :‬ﭘﺮﭼﻢ – ﻋﻠﻢ – درﻓﺶ– ﺑﻴﺮق‬ ‫‪ –578‬ﺻﻮﻟﺖ‪ :‬ﺑﺰرﮔﻲ – ﻗﺪرت‬

‫‪148‬‬


‫ﺟﺰ ﺣﺴﻴﻦ )ع( ﻧﻜﺸﻴﺪ ﻟﻬﺬا ﻇﻠﻮم و ﺟﻬﻮل ﻣﻄﻠﻖ ﮔﺸﺖ‪ ،‬ﻋﺎﺷﻖ ﻣﺮداﻧﻪ ﻫﻤﻪ ﺑﺎز و ﻣﻈﻠﻮم ﻳﮕﺎﻧﻪ ﻳﻜّﻪ ﺗﺎز و ﻣﺴﺘﻐﺮق ﭘﺮواﻧﻪوار‬ ‫ﺟﺰ آن ﻣﻈﻬﺮ ﻋﺸﻖ ﺑﻬﻢ ﻧﺮﺳﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:208‬‬ ‫اﺗﻤﺎم ﺣﺠ‪‬ﺖ و ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪن ﻣﻈﻠﻮﻣﻴ‪‬ﺖ و اﺑﻘﺎء آن در ﻋﺎﻟﻢ ﺟﺰ ﺑﻄﻠﺐ ﺳ‪‬ﻘْﻲ‪ ،‬ﻧﻤﻲﺷﺪ ﻣﻈﻬﺮ ﻋﺸﻖ درﺑﺎﺧﺘﻦ ﺗﻤﺎم اﺳﺖ ﭘﺲ ﺗﻤﺎم‬ ‫درﺑﺎﺧﺘﻬﺎ و ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻣﻤﻜﻨﻪ را ﺟﺎﻣﻊ ﺑﻮد‪ ،‬زﻛﺮﻳ‪‬ﺎ و ﺟﺮﺟﻴﺲ و اﻳ‪‬ﻮب ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ از او و ﻗﻮ‪‬هاي از ﻗﻮاي او ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:209‬‬ ‫اﮔﺮ ﺣﻠﻢ ﺣﺴﻨﻲ ﻧﺒﻮدي ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺣﺴﻴﻨﻲ ﺑﺮوز ﻧﻨﻤﻮدي و اﮔﺮ اﻳﻦ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺑﺮوز ﻧﻜﺮدي ﺣﻠﻢ ﺣﺴﻦ ﮔُﻢ ﺑﻮدي ﻫﻤﻪ ﻳﻚ‬ ‫اﺳﺖ ﻋﺸﻖ ﻣ‪‬ﻈﻬِﺮ ﺣﺴﻦ‪ ،‬ﺣﺴﻦ ﻣ‪‬ﻈﻤ‪‬ﺮ ﻋﺸﻖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:210‬‬ ‫ﻧﺒﻲ‪ ‬و رﺳﻮل ﻟﺒﺎس ﻧﺒﻮ‪‬ت و رﺳﺎﻟﺘﻨﺪ ﭼﺴﺒﻨﺪة ﺑﻪ آن و ﺑﺪن ﺑﺎ ﺟﺎن ﻣﺘّﺤﺪ و راﻳﮕﺎن و ﻟﺒﺎس ﺑﺪن را ﺷﺮاﻓﺖ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا ﻣﻮﻟﺪ‬ ‫و ﻣﺴﻜﻦ و ﻣﺮﻛﺐ ﺑﻠﻜﻪ ﺻﺎﺣﺐ آﻧﻬﺎ را ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺘﻮﺟﻪ را ﻣﻲﺑﻴﻨﺪ و ﻏﺎﻓﻞ ﻏﻔﻠﺖ دارد‪ ،‬از اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( در ﻣﻌﺮاج ﺑﺎ ﻋﺒﺎ و ﻟﺒﺎس رﻓﺖ و رﺳﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﻤﻘﺎم وﻻﻳﺖ و ﭼﻮن ﻫﺮ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ را در ﻫﻤﻪ آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ ﺻﻮرﺗﻴﺴﺖ ﻟﻬﺬا‬ ‫در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻋﻠﻲ )ع( را دﻳﺪ و در ﭘﺲ ﭘﺮده ﻋﻠﻲ )ع( را دﻳﺪ ﭘﺲ ﻋﻠﻲ)ع( ﻛﻌﺒﻪ ﻣﻮﻟﺪ را و ﻣﺪﻳﻨﻪ ﻣﻮﻃﻦ و ﻣﺪﻓﻦ را و ﻣﺴﺠﺪ‬ ‫ﻛﻮﻓﺔ ﻣﺼﻠّﻲ را و ﺣﺎﻳﺮ‪ 579‬ﻣﺸﻬﺪ را ﺣﺮﻣﺖ داد زﻳﺮا ﻛﻪ ﻣﻠﻜﻮت و ﺑﺎﻃﻦ را ﺑﻤﻠﻚ ﺳﺮاﻳﺖ داد و ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﻫﻤﺎن ﻏﻠﺒﻪ اﻧﮕﺸﺘﺮ‬ ‫را در ﺑﺎﻃﻦ داد و ﺑﻈﺎﻫﺮ ﻋﻠﻲ )ع( ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( داد‪.‬‬ ‫ﺑﺎﻃﻦ ﺑﺮﻧﺪة ﺣﻜﻢ ﻇﺎﻫﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮ ﺟﻠﻮه دﻫﻨﺪة ﺑﺎﻃﻦ‪ ،‬ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﺎﻃﻦ ﺷﺪ ﺑﺎﺧﺖ و ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺎﻃﻦ ﺑﻮد ﺑﻈﺎﻫﺮ آورد‪،‬‬ ‫آﺻﻒ ﺗﺨﺖ را ﺑﺤﻜﻢ ﺑﺎﻃﻦ ﻣﺤﻮ ﻧﻤﻮد و ﺑﺤﻜﻢ اﺳﻢ اﻋﻈﻢ ﻇﺎﻫﺮ در ﻧﺰد ﺳﻠﻴﻤﺎن آورد‪ ،‬ﺳﻠﻴﻤﺎن )ع( آﺳﺘﻴﻦ دﺳﺖ ﻋﻠﻲ )ع(‬ ‫ﺑﻮد ﻟﻬﺬا اﻧﮕﺸﺘﺮ را داﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﻲ )ع( رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( داد‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ او ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻠﻴﻤﺎن ﻛﻞّ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ‬ ‫)ص( ﺷﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ ﺳﻠﻴﻤﺎن دﺳﺘﻲ داﺷﺖ ﺻﺎﺣﺐ اﻧﮕﺸﺘﺮ‪:‬‬ ‫ﭼﻪ ﺧـﺎﺻﻴ‪‬ﺖ دﻫﺪ ﻧﻘﺶ ﻧﮕﻴﻨﻲ‬

‫ﮔـﺮ اﻧﮕﺸﺖ ﺳـﻠﻴﻤـﺎﻧﻲ ﻧﺒـﺎﺷﺪ‬

‫اﻧﮕﺸﺘﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ دﺳﺖ و دﺳﺖ ﻋﻀﻮ ﺗﻦ و ﺗﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺟﺎن اﺳﺖ و ﻋﻠﻲ ﺟﺎن ﺑﻮد و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺟﺎﻧﺎن‪ ،‬ﺳﻠﻴﻤﺎن اﻧﮕﺸﺘﺮدار‬ ‫اﺳﺖ و ﻋﻠﻲ اﻧﮕﺸﺘﺮﺑﺨﺶ و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( اﻧﮕﺸﺘﺮﭘﺎش‪ ،‬ﻫﻤﺎن اﻧﮕﺸﺘﺮ را ﺑﺴﺎﺋﻞ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﺨﺸﻴﺪ‪ ،‬آن ﺳﺎﺋﻞ را اﮔﺮ ﻣﻲﺷﻨﺎﺧﺘﻲ‬ ‫اﻧﮕﺸﺘﺮ را در دﺳﺖ او ﻣﻲدﻳﺪي‪:‬‬ ‫ﻛﻪ ﺳﺘﺎﻧﻨﺪ و دﻫﻨﺪ اﻓﺴﺮ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﻲ‬

‫ﺑـﺮ در ﻣﻴﻜﺪه رﻧﺪان ﻗﻠﻨﺪر ﺑﺎﺷﻨﺪ‬

‫اﻧﮕﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﺳﻠﻴﻤﺎن )ع( رﺳﻴﺪ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺖ و دﻳﻮ را ﺑﺴﺘﻮن ﺑﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺳﺎﺋﻞ رﺳﻴﺪ ﺗﺨﺖ را درﺑﺎﺧﺖ و ﺑﺮ ﻋﺮش ﻧﺸﺴﺖ و‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن را ﻣ‪‬ﺴ‪‬ﻠ‪‬ﻢ ﻧﻤﻮد ِﺍﻥﱠ َﺷﻴْﻄﺎﱐ ﹶﺍ ْﺳ ﹶﻠ َﻢ ﻋَﻠﻲ ﻳَﺪﻱ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن ﻏﻴﺒﻲ را ﻧﻔﻬﻤﻲ ﻣﻦ ﻛﻪ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻢ ﺧﻮد ﻧﻴﺴﺘﻢ ﺗﺎ ﺑﻔﻬﻤﻢ ﮔﻮﻳﻨﺪه دﻳﮕﺮﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫آن ﺳﺎﺋﻞ و ﺑﺨﺸﻨﺪه او ﻣﻲﻓﺮﻣﺎﻳﺪ دل ﻣﺎﺳﺖ ﺻﻨﺪوق ﻋﻠﻢ داودي‪ ،‬و ﺳﻴﻨﻪ ﻣﺎﺳﺖ ﺗﺨﺖ ﺳﻠﻴﻤﺎﻧﻲ‪ ،‬و ﻣﺠﻤﻊ ﻣﺎﺳﺖ ﺑﺎرﮔﺎه‬ ‫اﺳﻜﻨﺪري‪ ،‬و ﺗﺎج ﻣﺎﺳﺖ ﻓﺨﺮ اﻧﺒﻴﺎء و ﻣﺮﺳﻠﻴﻦ‪ ،‬و داﻣﺎن ﻣﺎﺳﺖ ﻛﺸﺘﻲ ﻧﻮح‪ ،‬و ﻋﻬﻮد ﻣﺎﺳﺖ ﻛﻠﻤﺎت آدم‪ ،‬و زﺑﺎن ﻣﺎﺳﺖ ﺑﻴﺎن‬ ‫ﻣﺤﻜﻢ‪ ،‬و ﻋﻠﻢ ﻣﺎﺳﺖ آب ﺣﻴﺎت ﺧﻀﺮ‪ ،‬و ﭘﻴﺸﮕﺎه ﺟﻼل ﻣﺎﺳﺖ ﻋﺮوج ادرﻳﺲ‪ ،‬و ﺳﮓ دﺳﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﻣﺎﺳﺖ اﺑﻠﻴﺲ ﺑﺎ‬

‫‪ –579‬ﺣﺎﻳﺮ‪ :‬ﻣﺘﺤﻴﺮ‪ ،‬ﺣﻴﺮان‬

‫‪149‬‬


‫ﺗﻠﺒﻴﺲ‪ ،‬ذواﻟﻔﻘﺎر ﻣﺎﺳﺖ ﺑﺮﻧﺪه وﺳﻮاس‪ ،‬و ﭘﻴﺸﮕﺎه ﻣﺎﺳﺖ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه از ﺷﺮّ ﺧﻨّﺎس‪ ،‬ﮔﻮﻳﻨﺪهاي ﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﺗـﺎﺟـﺪاران ﺑـﻲ ﺳﺮ و ﻛﻠﻬﻴـﻢ‬

‫ﻣـﺎ در اﻗـﻠﻴﻢ ﻓـﻘﺮ ﭘــﺎدﺷﻬﻴـﻢ‬ ‫ﺷـﺎﻓـﻌـﺎن ﮔﻨــﺎه ﺧـﻠـﻖ ﻫﻤـﻪ‬

‫ﺧـﻮﻳﺸﺘﻦ ﻏـﺮق ﻟﺠـّﺔ‪ 580‬ﮔﻨـﻬﻴـﻢ‬

‫ﮔـَﻪ ﻗـﺪم ﺑـﺮ ﻓﺮاز ﻋﺮش ﻧﻬﻴﻢ‬

‫ﭘـﺎﻳﻤـﺎل ﻗـﺪم ﭼـﻮﺧـﺎك رﻫﻴﻢ‬

‫ﺣ‪‬ﻮل‪ 581‬ﺧﺪا ﻣﺎﺋﻴﻢ‪ ،‬و ﻗﻮ‪‬ه او ﻣﺎﺋﻴﻢ‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ دﻳﺪه او در ﺧﻠﻖ‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ دﺳﺖ اﻗﺘﺪار او‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ ﭘﺎي ﻫﺪاﻳﺖ او‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ ﮔﻮشِ‬ ‫ﺷﻨﻮاي َﻣ ْﻦ َﺣ ِﻤ َﺪﻩُ‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ ﻧﻮر آﺳﻤﺎن و زﻣﻴﻦ‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﻣﺮﺷﺪ آدم‪ ،‬و ﻣﺎﺋﻴﻢ روح ﻣﻨﻔﻮخ ﻣﺴﺠﻮد ﻣﻼﺋﻜﻪ‪،‬‬ ‫ﺕ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬و در ﻣﻘﺎﻣﻲ درﺧﺖ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﻮد ﻛﻪ دار ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺷﺪ و ﺑﺮﮔﺸﺖ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ‬ ‫ﺧﻮدﮔﻮﻳﻨﺪه ِﺗ ﹾﻠ َ‬ ‫ﺸ ﹶﻘﺔﹲ َﻫ َﺪ َﺭ ْ‬ ‫ﻚ ِﺷ ﹾﻘ ِ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺷﺪ‪ ،‬ﮔﻮﻳﻨﺪه ﺷﺪﻛﻪ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ و ﺗﺮﺟﻤﻪ آﻧﺴﺖ ﻛﻪ دﺳﺖ اﻳﻦ ﻣﻤﺘﺤﻦ‪ 582‬ﻣﻤﺘَﻬِﻦ‪ 583‬ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﺪ!‪...‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:211‬‬ ‫ﮔﺎﻫﻲ ﺑﻜﺸﺘﻪ ﮔﺸﺘﻦ و ﮔﺎﻫﻲ ﺑﻜﺸﺘﻦ اﺳﺖ‬

‫ﺗـﺮوﻳﺞ دﻳﻦ ﺑﻬﺮ ﭼﻪ زﻣـﺎن اﻗـﺘـﻀﺎ ﻛﻨـﺪ‬

‫ﻚ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﺪﱡﻧْﻴﺎ َﻭ ﺍﻟﹾﺂ ِﺧ َﺮﺓِ‪ ،‬در ﻃﻮﻣﺎر ذات اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﻛﻪ ﻫﺮﻳﻚ ﮔﺸﻮدﻧﺪ و ﺑﺨﻮد رﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ ﺑﻪ‬ ‫ﻚ ﻭ ﺍﺣِﺪﹰﺍ َﺧ ْﻴﺮٌ ﹶﻟ َ‬ ‫ﷲ ﹺﺑ َ‬ ‫ﻱﺍُ‬ ‫ﹶﻟِﺎ ﹾﻥ َﻳ ْﻬ ِﺪ َ‬ ‫ﻒ ﺷﺪ و ﻋﻠﻲ )ع( ﺳﻴﻒ او ﺷﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ ﻋﻠﻲ )ع( ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﺳﻴﻒ و ﺭﲪﺔ ﺟﺪا ﺷﺪ ﻇﺎﻫﺮ ﺳﻴﻒ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﹶﺍﻧَﺎ َﻧﹺﺒﻲﱡ ﺍﻟﺴﱠ ْﻴ ِ‬ ‫ﺧﻠﻔﺎء ﺷﺪ و در اﻣ‪‬ﺖ ﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻤﺮ ﻣﻤﺎﻟﻚ ﮔﺮﻓﺖ و ﻋﻠﻲ )ع( ﻛﻮه ﺷﺪ و ﺟﻠﻮه رﺣﻤﺖ ﮔﺮدﻳﺪ و ﮔﻠّﭽﻴﻨﻲ ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﺑﺎ ﺳﻴﻒ‬ ‫ﷲ ﹶﺍ ﹾﻥ َﻧ ﹾﺄﺧُ ﹶﺬ ِﺍﻻﹼ َﻣ ْﻦ َﻭ َﺟﺪْﻧﺎ ﻣَﺘﺎﻋَﻨﺎ ِﻋ ْﻨ َﺪﻩُ‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﺴﻦ )ع( ﻛﻪ رﺳﻴﺪ ﻇﺎﻫﺮ رﺣﻤﺖ ﺷﺪ و ﺻﻠﺢ‬ ‫ﻫﻢ ﻫﻤﻪ را ﻧﮕﻴﺮﻧﺪ و در ﻧﺮﺑﺎﻳﻨﺪ ﻣَﻌﺎ ﹶﺫ ﺍ ُ‬ ‫ﻼ‬ ‫ﷲ ﹶﺍ ﹾﻥ ﻳَﺮﺍ َﻙ ﻗﹶﺘﻴ ﹰ‬ ‫ﻛﻞّ ﺷﺪ‪ ،‬در ﺣﺴﻴﻦ )ع( ﺳﻴﻒ در رﺣﻤﺖ ﭘﻨﻬﺎن ﺷﺪ و ﻧﻈﺮ ﻧﻤﻮد در ﺻﺤﻴﻔﻪ در ﻣﻘﺎم ﻗﺮب ﺧﻮد دﻳﺪ ﹶﻗﺪْﺷﺎﺀَﺍ ُ‬ ‫ﺏ َﻣ ْﻦ ﻭ ﺍﻻ ُﻩ ﹶﻗ ْﺒﺮُﻩُ ﻧﻈﺮ اﻓﻜﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻦ را ﻇﻠﻮم و ﺟﻬﻮل دﻳﺪ ﺑﺎر اﻣﺎﻧﺖ را ﺑﺪوش‬ ‫درون ﻣﺪﻓﻦ ﺟﺎن ﺧﻮد ﻛﻪ روﺿﻪ ﺟﺪ‪ ‬او ﻭَﰲ ﹸﻗﻠﹲﻮ ﹺ‬ ‫داﺷﺖ‪ ،‬ﻳﻚ ﺗﻦ و اﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺑﺎر ﺑﻼ ﺧﻮد اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻛﻞّ را در ﺑﺮ ﻛﺸﻴﺪ و ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء را و ﻧﺎس را ﺳﺮﮔﺮدان ﮔﺬاﺷﺖ!‬ ‫اﮔﺮ ﭼﺸﻢ را ﺑﮕﺸﺎﺋﻲ ﻧﺎﻣﻪ را ﺑﺒﻴﻨﻲ در ﻧﺰد آن ﻛﺲ ﻛﻪ از ﺗﻮ ﻏﺎﺋﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:212‬‬ ‫دوﺑﺎل ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺟﻼل و ﺟﻤﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻨﺰﻳﻪ و ﺗﺸﺒﻴﻪ‪ ،‬ﺟﺒﺮ و ﺗﻔﻮﻳﺾ ﺟﺬب و ﺳﻠﻮك اﺳﺖ‪ ،‬و در ﻣﻘﺎم ﻇﻬﻮر ﻧﺎم ﺣ‪‬ﺴﻦ و‬ ‫ﻋﺸﻖ ﮔﻴﺮد آﺧﺮﺣ‪‬ﺴﻦﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﺸﻖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺸﻖ از ﻫﺰار‪ ،‬ﻧﻬﺼﺪ و ﻧﻮد و ﻧﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣﺴﻦ ﻳﻜﻲ و آن ﻳﻚ ﻫﺰار اﺳﺖ و اﻳﻦ‬ ‫ﻫﺰار ﻳﻚ و ﻫﺰار ﺗﻌﺒﻴﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫و ﻋﺸﻖ ﻛﻞّﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻮد ﺑﻪ ﺣﺴﻴﻦ )ع( و ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﺧﺮﻳﺪار ﻧﺸﺪﻧﺪ ﻭ ﹶﺍ ْﺷ ﹶﻔ ﹾﻘ َﻦ ﻣِﻨﻬﺎ و از رﺷﺤﺎت‪ 584‬او ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻋﺎﺷﻘﺎن‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ رﻳﺨﺖ؛ﻣﺠﻨﻮنوار ﭼِﻨﺪ‪‬ر‬

‫‪585‬‬

‫ﺑﺪن را ﮔﻢ ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ذر‪‬ات ﻟﺤﻮم ﺧﻮد را ﺑﺮوي ﺳﻨﮓ ﭘﺎرﻫﺎي اﺑﺪان ﺑﻪ ﻣﻮﺳﻲ )ع(‬

‫ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪﻧﺪ و ﻓﺮﻫﺎدوار ﻛﻮه ﺧﻮدﻳﺖ را ﻛﻨﺪﻧﺪ و زﻟﻴﺨﺎوار ﻣﺤﻮ دﻳﺪار ﮔﺮدﻳﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫و ﺣ‪‬ﺴﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﮔﺸﺖ ﺑﺮ ﻧﻔﻮس و ﻫﺮ ﻧﻔﺴﻲ ﻇﻬﻮر ﻛﻤﺎل او از ﺟﻬﺘﻲ ﺧﺎص‪ ‬و روزﻧﻪاي ﻣﺨﺼﻮص ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ اﻧﺒﻴﺎء‬ ‫‪ –580‬ﻟُﺠ‪‬ﻪ‪ :‬ﻣﻴﺎن درﻳﺎ – ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﺴﻴﺎر‬ ‫‪ –581‬ﺣﻮل‪ :‬ﻗﻮه و ﻗﺪرت‬ ‫‪ –582‬ﻣﻤﺘﺤﻦ‪ :‬آﻧﻜﻪ ﻣﻲ آزﻣﺎﻳﺪ و آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‬ ‫‪ –583‬ﻣﻤﺘﻬﻦ‪ :‬ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ داﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪه‬ ‫‪ –584‬رﺷﺤﺎت‪ :‬ﺗﺮاوﺷﺎت‬ ‫‪ –585‬ﭼﻨﺪر‪ :‬ﭘﺎره ﮔﻮﺷﺖ و ﭘﺮ رگ و ﭘﻲ‬

‫‪150‬‬


‫و اوﻟﻴﺎء ﻫﻤﻪ را ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد ذاﺗﻲ ﻓﻄﺮي ﺧﻮد دارا ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻟﻜﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻛﻤﺎل در ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﺮاﻫﻲ اﺳﺖ؛ از ﺣﺴﻴﻦ )ع(‬ ‫ﺷﺠﺎﻋﺖ‪ ،‬از ﺣﺴﻦ ﺣﻠﻢ‪ ،‬از ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﻼﺣﺖ‪ ،586‬ﻣﺜﻼًَ از ﻳﻮﺳﻒ ﺻﺒﺎﺣﺖ‪ ،587‬از ﻳﻜﻲ ﺗﺼﺮّف‪ ،‬از ﻳﻜﻲ ﺳﻠﻄﻨﺖ‪ ،‬از‬ ‫دﻳﮕﺮي ﺗﺼﺮّف ﺑﺤﺎر‪ ،588‬از ﻳﻜﻲ ﺗﺼﺮّف ﻗﻔﺎر‪ ،589‬ﻋﻴﺴﻲ ﻣﺮده زﻧﺪه ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬ﻣﻮﺳﻲ ﻳﺪ ﺑﻴﻀﺎ ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﺳﺤﺮ را ﻣﺤﻮ ﻣﻲ‪-‬‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬اﺷﻤﻮﺋﻴﻞ ﻧﺒﻲ ﺗﺮاش ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻧﺠﻢاﻟﺪﻳﻦ ﻛﺒﺮي وﻟﻲ‪‬ﺗﺮاش ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻗﺼﻪ داود )ع( و ﻃﺎﻟﻮت و ﻧﺒﻲ ﺷﺪن آﻧﻬﺎ و ﺣﻜﺎﻳﺖ ﻓﺮﺳﺘﺎدن ﺷﻴﺦ ﺳﮕﻲ را ﺑﺮ ﺳﮕﺎن ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ‪ ،‬و ﻳﻜﻲ ﻧﺸﺮ ﻋﻠﻢ داﺷﺖ‪،‬‬ ‫ﻳﻜﻲ ﻋﻠﻢ ﻛﻮاﻛﺐ را داﻧﺎ ﮔﺸﺖ و دﻳﮕﺮي ﻛﺸﺘﻲ ﻧﺠﺎت ﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬و دﻳﮕﺮي ﻟﺒﺎس ﺑﺮاي ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮﻳﺪ‪ ،‬و دﻳﮕﺮي ورع ﺣﻔﻆ‬ ‫ﺗﺴﻮﻳﻪ ﻧﻤﻮد و آدم زراﻋﺖ ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﭘﺲ اﻳﻦ ﻳﻚ ﺣ‪‬ﺴﻦ ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻗﺴﻤﺖ ﺷﺪ ﭘﺲ ﻧﻬﺼﺪ و ﻧﻮد و ﻧﻪ از راه ﺣﺴﻴﻨﻲ ﺑﺠﻨﺎن روﻧﺪ و در آن ﻳﻚ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﻢ ﻛﻪ از ﻫﻤﻪ‬ ‫اﺳﺖ او ﺷﺮﻳﻚ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:213‬‬ ‫ﻳﺤﻴﻲ از ﺧﻮف ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻳﺴﺖ ﻣﺎدر و ﭘﺪر را ﻣﺤﺰون ﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﺳﺠ‪‬ﺎد )ع( از دﻳﺪن ﺣﺎل ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﻣﺤﺰون ﺑﻮد ﺑﺸﻮق ﭘﺪر‬ ‫ﻚ رﺳﻴﺪ‪،‬‬ ‫ﮔﺮﻳﻪ ﻧﻤﻮد‪ ،‬از ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻪ ﻏﻴﺐ ﺗﺎ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت و ﺧﻮف و ﺷﻮق َﺑ ُﻮﻥﹲ ﺑَﻌﻴﺪٌ اﺳﺖ ﺳﺠ‪‬ﺎد )ع( ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ِﺍﻧّﺎ ﹶﻓَﺘﺤْﻨﺎ ﹶﻟ َ‬ ‫ﻚ‪ ،‬زﻫﺪ از دﻧﻴﺎ ﮔﺬﺷﺘﻦ اﺳﺖ ﭘﺲ داﺷﺘﻦ اﺳﺖ و ﺷﻬﻮد و ﺳﺠﺪه و ﻣﺤﻮ‬ ‫ﻳﺤﻴﻲ )ع( َﺧﻮْﻓﹰﺎ ِﻣ ْﻦ ﻧﺎ ﹺﺭ َﻙ و زﻳﻦ اﻟﻌﺒ‪‬ﺎد ﺷُﻮﻗﹰﺎ ﺍِﱄ ﻟِﻘﺎِﺋ َ‬ ‫ﺟﺰ ﺑﻪ ﺑﺎﺧﺘﻦ و ﻧﺪاﺷﺘﻦ ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد‪ ،‬ﭘﺲ زﻫﺪ دﻧﻴﺎﺳﺖ و ﺗﺮك زﻫﺪ آﺧﺮت و ﺗﺮك آﺧﺮت راه ﺧﺪاﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﺳﻴﺮ ﻋﺎرف ﻫﺮ دﻣﻲ ﺗﺎ ﺗﺨﺖ ﺷﺎه‬

‫ﺳـﻴﺮ زاﻫـﺪ ﻫـﺮ ﻣﻬﻲ ﺗﺎ ﭘﻴﺸﮕﺎه‬

‫زﻫﺪ ﻳﺤﻴﻲ )ع( دﺳﺘﮕﻴﺮ ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺷﺪ و ﻧﻮر ﺳﺮ ﭘﺮﺷﻮرﺣﺴﻴﻦ )ع( ﻣﻨﻈﺮ زﻫﺪ ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:214‬‬

‫ﲔ را دﻳﺪه ﺑﻮدي ﻣﻌﻨﻲ ﹶﺍﻧَﺎ َﻧﹺﺒﻲﱡﺍﻟﺴﱠﻴْﻒ را ﻣﻲداﻧﺴﺘﻲ‪ ،‬ﺑﻌﺪ از ﺧﻨﺪه او ﻋﺒﺎس ﭘﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﻲﻛﺸﻲ و ﻣﻴﺨﻨﺪي؟!‬ ‫اﮔﺮ َﺭ ْﺣ َﻤﺔﹲ ِﻟﻠﹾﻌﺎﻟﹶﻤ ْ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد ﻣﻲﺑﻴﻨﻢ ﺟﻤﻌﻲ را ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﺰور ﻛﺸﺎن ﻛﺸﺎن ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻣﻲﺑﺮﻧﺪ و داﺧﻞ رﺣﻤﺖ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺳﻴﻒ رﺣﻤﺖ ﺑﻮد‬ ‫ﹶﺍ ِﺷﺪّﺍ ُﺀ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﹾﻟ ﹸﻜﻔﹼﺎ ﹺﺭ ُﺭﺣَﻤﺎ ُﺀ َﺑ ْﻴَﻨ ُﻬ ْﻢ ﺑﻮد اﻳﻨﺠﺎ ﺳﻴﻒ ﻋﻴﻦ رﺣﻤﺖ ﺷﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺻﻠﻮﺓ ﻋﻴﻦ ﻧﺴﺎء ﮔﺸﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:215‬‬ ‫ﻋﻠﻢ از ﺑﺎﻗﺮﻳﻦ )ع( ﻇﻬﻮر ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﻋﻮن ﺑﻨﻲﻋﺒﺎس و ﻗﺎرون ﺑﻨﻲ اﻣﻴ‪‬ﻪ ﻣﻀﻤﺤﻞ و ﺳﺎﻛﺖ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻳﺪ ﺑﻴﻀﺎء و ﺣﻴ‪‬ﺔ‪ 590‬ﺑﻴﺎن و‬ ‫ﻕ ﺻﺎدق آﻣﺪ‪ ،‬ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﻘﺮة ﺟﺎن ﺗﻦ را زﻧﺪه ﻧﻤﻮد ﺑﻘﺮةِ ﻋﻠﻮم ﻛﻪ‬ ‫ﻀ َﺪﻙَ‪ ،‬ﺑﹺﺼﺎ ِﺩ ﹴ‬ ‫ﻛﻼم ﺳﺤﺮ آﻧﻬﺎ را ﻧﺎﺑﻮد ﺳﺎﺧﺖ َﺳَﻨﺸﱡﺪُ َﻋ ُ‬ ‫ﲔ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮد و ﺗﺮﻗّﻲ ﻛﺮد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم رب‪ ‬اﻟﻨّﻮع اﻧﺴﺎﻧﻲ رﺳﻴﺪ ﺟﻼء‪ ‬ﺳﻨّﺖ‬ ‫ﻧﻤﻮد زﻧﺪه ﺑﺠﺎن ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬ﺑﻘﺮه از ﻣﻘﺎم ﹶﺍﻧَﺎ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﻈﹼﺎﻟِﻤ َ‬ ‫ﻚ ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﺴﻴﺮ ﺧﻔﻲ‪ ‬ﺟﺎﻧﻲ ﺳﻴﺮ ﻛﺮد‪ ،‬ﻣﺬﻫﺐ ﺟﻌﻔﺮ ﺳﻜّﻪ ﺑﺮ‬ ‫ﻚ ﻗﺎروﻧﻲ در ﺍﹸ ْﺳﺘُ ْﺮﺫﹶﻫﺎَﺑ َ‬ ‫ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬از ﻣﻘﺎم ﹸﺍ ْﺳُﺘ ْﺮ ﹶﺫ َﻫَﺒ َ‬ ‫ﺝ ِﻣﻨْﻬﺎ ﺧﺎﺋِﻔﹰﺎ ﻧﻤﻲﺑﻮد ﻣﻘﺎم ﻳﺎﹶﺍﻳﱡﻬﺎ ﺍﻟﺮﱠﺳُﻮ ﹸﻝ َﺑﻠﹼ ﹶﻎ ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﻲﮔﺸﺖ و ﺻﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺤﻮ‬ ‫زرﮔﺸﺖ و ﺗﻘﻴ‪‬ﻪ را ﻣﺬﻫﺐ ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﮔﺮ َﺧ َﺮ َ‬ ‫ﻣﻲﺷﺪ و ﻣﺬﻫﺐ ﻧﻤﻲﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬اﮔﺮ داود ﺑﺠﻤﺮة ﺷﻴﻄﺎن ﻧﻔﺲ و ﺟﺎﻟﻮت را از ﺻﻔﺤﻪ زﻣﻴﻦ ﺑﺮﻧﻤﻲداﺷﺖ اﺣﺎﻃﻪ ﺳﻠﻴﻤﺎﻧﻲ ﻛﻪ‬ ‫‪ –586‬ﻣﻼﺣﺖ‪ :‬ﺟﺬّاب – ﻧﻤﻜﻴﻦ‬ ‫‪ –587‬ﺻﺒﺎﺣﺖ‪ :‬زﻳﺒﺎﻳﻲ‬ ‫‪ –588‬ﺑﺤﺎر‪ :‬درﻳﺎﻫﺎ‬ ‫‪ –589‬ﻗﻔﺎر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻗَﻔﺮ‪ ،‬زﻣﻴﻦ ﻏﻴﺮ آﺑﺎد ﻛﻪ آب و ﮔﻴﺎه در آن ﻧﺒﺎﺷﺪ‬ ‫‪ –590‬ﺣﻴ‪‬ﺔ‪ :‬ﻣﻮﻧﺚ ﺣﻲ زﻧﺪه‬

‫‪151‬‬


‫ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻤﻲ اﺳﺖ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﺪاﺷﺖ و ﻣﺴﺠﺪ اﻗﺼﻲ در ﺗﻴﻪ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ‪ ،‬ﻗﻮم ﻣﻮﺳﻲ از ﺗﻴﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ اﻗﺼﻲ ﻋﺮوج ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺼﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﻴﻢ ﺻﺎدﻗﻲ ﺻﺎدق آﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻠﻢ اﻣ‪‬ﻴﺖ‪ 591‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻴﺮاث ﺑﻪ ﻋﻠﻲ )ع( رﺳﻴﺪ و ﺑﺎﻗﺮ ﺑﺴﺮﻛﺸﻴﺪ و از ﺻﺎدق ﺗﺮاوش ﻧﻤﻮد و در ﻗﺎﺋﻢ ﻣﺨﻔﻲ ﮔﺸﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:216‬‬ ‫ﻗﻮ‪‬ت ﻛﺜﺮت ﺑﻴﻨﻲ ﻛﻠﻴﻢاﷲ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺎﻧﺪﻛﺎك‪ 592‬ﻃﻮر و ﺳﻮﺧﺘﻦ ﻗﻮم و ﻗﺘﻞ ﺳﺎﻣﺮﻳﺎن ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ را ﻣﻲﺷﻮد‪ ،‬و از اﻳﻦ ﻗﻮ‪‬ت ﻗﻮي‬ ‫ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ اﻧﻘﻼب ﺷﺐ و درد ﻃﻠﻖ‪ 593‬و ﺗﻔﺮّق ﮔﻮﺳﻔﻨﺪان و ﻧﮕﺮﻓﺘﻦ آﺗﺶ و اﻧﺲ ﺑﻪ آﺗﺶ ﻃﻮر و ﺟﺬب ﺑﻪ آن ﻧﻮر و رو‬ ‫ﷲ ﺷﻨﻴﺪن ﺧﻮد را ﻧﺒﺎﺧﺖ‪ ،‬و در ﻣﻘﺎم اﺳﺘﻌﻔﺎ ﺑﺮآﻣﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﻦ ﻟﻜﻨﺖ زﺑﺎن دارم و‬ ‫ﻒ و ﹶﺍﻧَﺎ ﺍ ُ‬ ‫ﺨ ْ‬ ‫آوردن و ﺑﺮﮔﺮدﻳﺪن و ﺧُﺬﹾﻫﺎ َﻭ ﻻَﺗ َ‬ ‫ﻋﻠﻢ ﻧﺪارم و از آﻧﻬﺎ ﻛﺸﺘﻪام ﹶﻓﹶﺄ ْﺭ ِﺳ ﹾﻞ ﺍِﱄ ﻫﺎﺭُﻭ ﹶﻥ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺒﺐ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﺧﻀﺮ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:217‬‬

‫ﺝ ﺷﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻲ )ع( در اول ﹶﻓﹶﺄ َﺭ َﺩﺕُ ﹶﺍ ﹾﻥ ﺍﹶﻋَﻴﺒَﻬﺎ ﺷﻨﻴﺪ و در دوم ﹶﻓﹶﺄ َﺭﺩْﻧﺎﻩُ در ﺳﻮ‪‬م ﹶﺍ ﹾﻥ‬ ‫ﺴّﺮﺍ َ‬ ‫ﻛﻤﻴﻞ ﺑﻌﺪازﺳﻪ ﺟﻮاب ﹶﺍ ﹾﻃﻔﹶﺎﺀِﺍﻟ ِ‬ ‫ﻚ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻚ ﺷﻨﻴﺪ ﻣﻌﺬﻟﻚ »ﻧﺎ« ﻛﻪ از ﻣﻴﺎن رﻓﺖ ﺑﺎز اﺿﺎﻓﻪ َﺭﺑﱡ َ‬ ‫ُﻳ ْﺒ ِﺪﹶﻟﻬُﻤﺎ َﺭﺑﱡﻬُﻤﺎ و ﹶﻓﺄﹶﺭﺍ َﺩ َﺭﺑﱡ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:218‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻲ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻊاﻟﺒﺤﺮﻳﻦ رﺳﻴﺪ ﺗﻴﻪ را ﮔﺬاﺷﺖ ﺑﺎ ﻟﺒﺎس و درﻳﺎ را ﭘﺲ از ﻏﺮق ﻓﺮﻋﻮن ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮد و ﺑﺨﻀﺮ ﮔﺬاﺷﺖ‪ ،‬و آن دو از‬ ‫ﺟﻨﻮد ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﺑﻮدﻧﺪ و ﻣﻮﺳﻲ ﺑﻤﺮاﺗﺐ اﻛﻤﻞ ﺑﻮد از آن دو‪ ،‬و ﺧﻀﺮ و اﻟﻴﺎس و ﻋﻴﺴﻲ ﻫﺮ ﺳﻪ ﻟﻄﺎﺋﻒ ﻗﺎﺋﻢ و از ﺟﻨﻮد‬ ‫اوﻳﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﻗﻴﺎم ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻘﺎﺋﻢ اﺳﺖ و ﻣﻌﻠﻢ ﻣﻮﺳﻲ )ع( اوﺳﺖ در ﺻﻮرت ﺧﻀﺮ‪ ،‬و وﺣﺪت ﻛﻞّ ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ و ﻏﻠﺒﻪ ﻗﻴﺎﻣﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:219‬‬ ‫ﻋﻴﺲ روحاﷲ اﺳﺖ اﻣﺎ ﺣﻖّ ﻣﺤﺼﻮر ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬اﮔﺮ او ﺧﺪا ﺑﻮد ﻗﺒﻞ او ﺧﺪا ﻛﻪ ﺑﻮد؟ ﺑﻌﺪ از دار ﺧﺪا ﻛﻪ ﺑﻮد؟ و او ﻧﺒﻮد ﺑﺎﻻ‬ ‫رﻓﺖ؟ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻧﺰد ﭘﺪر رﻓﺖ ﭘﺲ ﻣﺤﻴﻂ ﻧﺒﻮد در ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺎﻻ و ﺳﻔﻞ ﻳﻜﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:220‬‬ ‫ﻋﻴﺴﻲ )ع( روح ﻣﺠﺴ‪‬ﺪ ﺑﻮد ﻣﻠﻜﻮت را ﻏﺎﻟﺐ ﻣﻲﻧﻤﻮد و ﻣﺮده را زﻧﺪه ﻣﻲﻛﺮد‪ ،‬و ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﻗﻮم را ﺑﻤﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺮد و ﻫﻤﻪ را‬ ‫ﻓﺎﻧﻲ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺮؤﻳﺖ و وﺻﺎل ﺑﺮﺳﺪ و ﻣﻨﺎﺟﺎت ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻣﻌﺮاج ﺑﺮد ﺣﺘﻲ ﻧﻌﻠﻴﻦ را و ﻧﻮر ِﺍﻧّﻲ ﺍﹶﺭﺍ ُﻩ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد و ﻣ‪‬ﻠَﻚ را ﺑﺼﻮرت د‪‬ﺣﻴﻪ ﺑﺮ ﻏﻴﺮ ﻧﻤ���ﻳﺶ داد زﻫﻲ ﺟﺎﻣﻌﻴ‪‬ﺖ و ﻛﻤﺎل!‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:221‬‬ ‫ﻋﻴﺴﻲ )ع( روح ﻣﺠﺴ‪‬ﺪ و ﻣﻠﻜﻮﺗﻲ ﺻﺮف و ﻳﻚ ﺑﻴﻦ ﺑﻮد و از ﻣﺮدهﻫﺎ ﮔﺮﻳﺰان و ﻣﺮدهﻫﺎ را زﻧﺪه ﻣﻲﻧﻤﻮد‪ ،‬و ﻣﻮﺳﻲ )ع( ﭘﺲ‬ ‫از وﺣﻲ ﺑﺮﻫﺎن ﺻﺤ‪‬ﺖ ﺧﻮاﺳﺖ و ﺑﺘﻴﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺑﻮد و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺣﺎﹶﻟﺔﹲَﻧ ْ‬ ‫ﺤﻦُ ﻧَﺤ ُﻦ ﻭ ﻫُ َﻮ ﻫُ َﻮ‬ ‫ﺤﻦُ ﻭ ﺣﺎﹶﻟﺔﹲ َﻧ ْ‬ ‫ﺤﻦُ ﻫُ َﻮﻭَﺣﺎﹶﻟﺔﹲ ﻓﻴﻬﺎﻫُ َﻮ َﻧ ْ‬ ‫داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:222‬‬ ‫ﻋﻠﻤﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ آدم آﻣﺪ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻧﮕﺸﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎﻻ رﻓﺖ ﭘﺲ ﻫﺮ آﺧﺮي اﻛﻤﻞ اﺳﺖ از اول‪ ،‬ﻟﻜﻦ ﺑﺮﺣﺴﺐ اﺳﺘﻌﺪاد ذاﺗﻲ ﻛﻪ اﮔﺮ‬ ‫‪ –591‬اﻣ‪‬ﻴﺖ‪ :‬ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ ام ﻣﺎدري‬ ‫‪ –592‬ﻛﺎك‪ :‬ﻣ‪‬ﺮد‬ ‫‪ –593‬ﻃﻠﻖ‪ :‬ﺧﺎﻟﺺ‬

‫‪152‬‬


‫آﺧﺮ در اول ﻣﻲﺑﻮدآﻧﭽﻪ در او ﺟﻠﻮه ﻧﻤﻮده ﺑﻮد ﻛﻤﺘﺮ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻲداﺷﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﻋﻴﺴﻲ )ع( در ﻇﻬﻮر زﻣﺎن ﺧﻮد ﻣﺘّﺒﻊ ﻣﻮﺳﻲ‬ ‫)ع( ﺑﻮد و در آﺧﺮ ﻛﺎر در ﺟﻠﻮِ ﻗﺎﺋﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد‪ ،‬ﻳﻚ ﻋﻴﺴﻲ )ع( اﺳﺖ ﻛﻪ اول ﺑﺪﻧﺒﺎل ﻣﻮﺳﻲ )ع( رﻓﺖ و در آﺧﺮ ﻧﺰدﻳﻚ‬ ‫ﺑﻘﺎﺋﻢ رﺳﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:223‬‬ ‫ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﭘﻴﺮو ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺑﻮد ﭼﻮن زﻣﺎن او ﻧﺎﻗﺺ ﺑﻮد ﭘﺲ ﻫﻤﻪ ﻳﻜﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻧﻘﺺ از زﻣﺎن و ﻣﻜﺎن اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:224‬‬

‫ﷲ ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻠﻪُ‪ ،‬ﺟﻨﺒﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪﻳ‪‬ﻪ َﻣ َﻌﻪُ اﺳﺖ ﻳﺎ‬ ‫ﷲ َﺑ ْﻌ َﺪﻩُ اﺳﺖ ﺟﻨﺒﻪ ﻋﻴﺴﻮﻳ‪‬ﻪ ﻣﺎ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ َﺷﻴْﺌﹰﺎِﺍﻻﹼ َﻭ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ ﺍ َ‬ ‫ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻮﺳﻮﻳ‪‬ﻪ ﻣﺎ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ َﺷ ْﻴﹶﺌﹰﺎ ِﺍﻻﹼ َﻭ َﺭﹶﺃْﻳﺖُ ﺍ َ‬ ‫َﻣ َﻌﻪُ ﹶﺍ ْﻭ ﹶﻗ ْﺒ ﹶﻠﻪُ ﹶﺍ ْﻭ َﺑ ْﻌﺪَﻩ اﺳﺖ زﻫﻲ ﺧﺪاﺑﻴﻨﻲ!‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:225‬‬

‫اول ﻣﻘﺎم ﺣ‪‬ﺴﻦ ﺧُﻠﻖ ﺣﻜﻢ او‪ ،‬ﻓﹶﺎ ْﻋَﺘﺪُﻭﺍ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ِﻪ ﹺﺑ ِﻤ ﹾﺜ ﹺﻞ ﻣَﺎﺍ ْﻋﺘَﺪﻱ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻌﺪ از آن ﺻﺒﺮ اﺳﺖ و ﻛﻈﻢ ﻏﻴﻆ و ﻛﻤﺎل اﻳﻦ در‬ ‫ﷲ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻛﺎﻇﻢ )ع( ﺑﻮد و آﻧﻘﺪر ﻛﻈﻢ ﻧﻤﻮد و ﺧﻮد را ﺣﺒﺲ ﻓﺮﻣﻮد ﺗﺎ ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ را ﺑﺎﺧﺖ و ﻣﻘﺎم اﺣﺴﺎن را درﻳﺎﻓﺖ ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔ ﺍ َ‬ ‫ﷲ ﻛﻪ ﺧﻴﺮ و رﺣﻤﺖ اﺳﺖ ﺑﺼﻴﺤﻪ‪ 594‬ﺧﻮد ﹶﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ ﹶﻇ ﹶﻠﻤُﻮﺍ را درﻳﺎﻓﺖ و ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﺠﺰ ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔﺍﷲَ‪ ،‬ﹸﻛ ﱡﻞ َﻣ ْﻦ َﻋ ﹶﻠﻴْﻬﺎ‬ ‫ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬در ﻇﻬﻮر ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔ ﺍ َ‬ ‫ﻚ‪.‬‬ ‫ﻓﺎ ٍﻥ َﻭَﻳﺒْﻘﻲ َﻭﺟْﻪ َﺭﹺﺑّ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:226‬‬ ‫‪595‬‬

‫اﮔﺮ ﻏﻴﺒﺖ ﻛﺎﻇﻤﻲ )ع( ﻧﻤﻲﺑﻮد ﻋﻔﻮ و ﺻﻔﺢ و رﺿﺎ دﺳﺖ ﻧﻤﻲداد و ﺟﻠﻮة اﺣﺴﺎن رﺿﻮي ﻇﺎﻫﺮ ﻧﻤﻲﮔﺮدﻳﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬ ‫ﺷﻌﻴﺐ ﻣﺎَﻧ ﹾﻔ ﹶﻘﻪُ ﺷﻨﻴﺪ و ﺻﺒﺮ ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﻣﻮﺳﻲ ﻳﺪ ﺑﻴﻀﺎء ﻧﻤﻮد و ﻋﺼﺎ را ﺣﻲ‪‬ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:227‬‬

‫اﺑﺮاﻫﻴﻢ )ع( ﹶﺍﺏُﺍﻻﹶﻧﺒﹺﻴﺎﺀ اﺳﺖ رﺿﺎ )ع( ﹶﺍﺏُ ﺍﻻﹸﻭﻟﻴﹺﺎﺀ اﺳﺖ‪ ،‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ اﻃﻔﺎل ﺷﺮﻳﻌﺖ و ﺣﻨﻴﻔﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ و رﺿﺎ ﻣﻌﻠّﻢ رﺟﺎل‬ ‫ﻃﺮﻳﻘﺖ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:228‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺧﺮوج از ﺳ‪‬ﺮبِ‪ 596‬ﻧﻔﺲ و اولِ ﻇﻬﻮر ﻧﻮر در ﻋﺎﻟﻢ در ﻟﻴﻞ ﻛﺜﺮات ﻧﻮر ﻛﻮاﻛﺐ ﻛﻪ ﻧﻮر ﺿﻌﻴﻒ اﺳﺖ از آﺛﺎر‪ ،‬ﭘﺲ از‬ ‫آن ﻧﻮر ﻗﻤﺮﻛﻪ ﻧﻮر اﻓﻌﺎل و اﺷﻴﺎء اﺳﺖ و ﻣﻜﺘﺴﺐ اﺳﺖ ﺟﻠﻮه ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﻓﺮﻳﻔﺘﻪ ﺷﺪي واﻗﻒ ﮔﺸﺘﻲ اﮔﺮ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮدي زﻳﺎده‬ ‫ات ﺑﺪﻫﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﮔﺮ ﻧﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﻪ از آﻧﺖ دﻫﻨﺪ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ در اﻳﻦ راه ﻧﺸﺎﻧﺖ دﻫﻨﺪ‬

‫از آن ﻗﻮﻳﺘﺮ رﻓﺖ ﻧﻮر ﺷﻤﺲ ﻛﻪ ﺟﺎن ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ و ﻧﻮر ﺻﻔﺎت اﺳﺖ ﺗﺠﻠّﻲ ﻧﻤﻮد‪ ،‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻴﻨﺪازد و ﻫﻤﻪ را‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻴﻨﺪ و ﺣﻨﻴﻒ ﺷﻮد و ذات را ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺗﺎ از ﺷﺮك درآﻳﺪ و ﭘﺴﺮان او اﻣ‪‬ﺖ اوﻳﻨﺪ و ﻏﻴﺮ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻣﺸﺮك ﺑﺎﺷﺪ ﻟﻬﺬا‬ ‫ﻣﺸﺮﻛﻴﻦ ﺧﻮد را ﺑﻪ او ﻣﻨﺴﻮب دارﻧﺪ و او ﺧﻮد ﻣﺴﻠﻢ اﺳﺖ او اﻣ‪‬ﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ اﺳﺖ‪ ،‬و آﺳﻤﺎن ﻫﻔﺘﻢ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮ ﺑﺎﻗﻴﺴﺖ اﻣﺎ‬ ‫ﻣﺤﺎط ﻓﻮق اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ –594‬ﺻﻴﺤﻪ‪ :‬ﻓﺮﻳﺎد ﻛﺸﻴﺪن‬ ‫‪ –595‬ﺻﻔﺢ‪ :‬درﮔﺬﺷﺘﻦ از ﺧﻄﺎﻫﺎ‬ ‫‪ –596‬ﺳﺮب‪ :‬ﺟﻤﺎﻋﺖ زﻧﺎن و ﺟﺰآن‬

‫‪153‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:229‬‬ ‫در اول اراﺋﻪ ﻣﻠﻜﻮت اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻧﻔﺮﻳﻦ ﺑﺮﻓﺎﻋﻞ و ﻓﺎﻋﻠﻪﻫﺎ ﻧﻤﻮد ﻳﻚ ﺑﻴﻦ ﻧﺒﻮد ﻛﻪ دو دﺳﺖ ﺑﻴﻨﺪ ﻧﻮراﻧﻲ ﺑﻮد‪ ،‬ﻋﺘﺎب رﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ‬ ‫آﻧﻬﺎ را ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ و در آﺧﺮ در ﺑﺎب ﻋﺬاب ﻗﻮم ﻟﻮط ﻣﺠﺎدﻟﻪ ﻣﻲﻧﻤﻮد ﻛﻪ اﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ ﻧﻮر و ﻇﻠﻤﺖ ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻗﺮب‬ ‫ﻋﻠﻲ )ع( رﺳﻴﺪ و ﺗﻤﻨّﺎي ﭘﻴﺮوي او را ﻧﻤﻮد َﻭِﺍﻥﱠ ِﻣ ْﻦ ﺷﻴ َﻌِﺘ ِﻪ ﹶﻟِﺎﺑْﺮﺍﻫﻴ ﹺﻢ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:230‬‬

‫ﭼﻮن در ﺷﺐ ﻗﻮي ﺟﻤﻊ اﺳﺖ ﭼﻮن ﺟﻤﻌﻴ‪‬ﺖ ﻧﻮر در ارض و در ﺑﺸﺮﻳ‪‬ﺖ ﹶﻓ ﹶﻠﻤّﺎ َﺟﻦﱠ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ِﻪ ﺍﻟﻠﱠ ْﻴ ﹶﻞ ﻓﺮﻣﻮد دﻟﻴﻞ را ﻧﻬﺎر ﻗﺮار داد و ﻧﺎر‬ ‫ﺑﺮ او ﺑ‪‬ﺮد‪ 597‬و ﺳﻼم ﮔﺸﺖ و ﻧﻮر ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬اول ﻧﺎر و ﻧﻮر دﻳﺪ ﻣﺼﻨﻮع ﺑﻴﻦ ﺑﻮد ﻣﺴﻤ‪‬ﻲ ﻣﻲدﻳﺪ ﺳﺘﺎره را ﻧﻮر ﭘﻨﺪاﺷﺖ روز ﻛﻪ ﺷﺪ‬ ‫ﲔ ﮔﻔﺖ ﻧﻪ ِﻣ ْﻨ ﹸﻜ ْﻢ‪:‬‬ ‫دﻳﺪ ﻫﻤﻪ ﺻﻨﻌﻨﺪ و ﻋﻴﺐ دﻳﺪن ﻧﻘﺶ ﻋﻴﺐ ﻧﻘﺎش اﺳﺖ ِﺍﻧّﻲ ﺑَﺮﻱﺀٌ ِﻣﻤّﺂ َﺗ ْﻌ َﻤﻠﹸﻮﻥﹶ‪ِ ،‬ﺍﻧّﻲ ﹶﻟ َﻌ َﻤ ِﻠﻜﹸ ْﻢ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﹾﻘﺎﻟ َ‬ ‫ﻋـﺎﺷـﻖ ﻣﺼﻨـﻮع او ﻛﺎﻓـﺮ ﺑـﻮد‬

‫ﻋـﺎﺷـﻖ ﺻﻨـﻊ ﺧـﺪا ﺑﺎ ﻓـﺮّ ﺑـﻮد‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:231‬‬

‫اراﺋﻪ ﻣﻠﻜﻮت ﻏﻴﺮﺗﺠﻠّﻲﺳﺖ اﻋﺘﺒﺎر ﻣﻠﻜﻮت اﺷﻴﺎء ﻏﻴﺮ اﻋﺘﺒﺎر ﺗﺠﻠّﻲ ﺣﻖّاﺳﺖ‪ ،‬و ﺗﺠﻠّﻲ ذاﺗﻲ ﮔﺎه در ﺻﻮرت اﺳﺖ و در ﺟﻬﺖ‬ ‫و ﮔﺎه ﺑﻲﺻﻮرت و ﺑﻲﺟﻬﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﻮد و اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺳﻴﺮ او ﺑﻬﺮ دو ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:232‬‬

‫ﺟﻨﺒﻪ اﺑﺮاﻫﻴﻤﻲ وﺣﺪت در ﻛﺜﺮت و ﺣﻨﻴﻔﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻧﻪ ﺷﺮﻗﻴ‪‬ﻪ و ﻧﻪ ﻏﺮﺑﻴ‪‬ﻪ ﻣﺎﻛﺎ ﹶﻥ ِﺍﺑْﺮﺍﻫﻴﻢُ َﻳﻬُﻮ ِﺩﻳّﹰﺎ َﻭ ﻻ َﻧﺼْﺮﺍﹺﻧﻴّﹰﺎ و اﻣ‪‬ﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫ﺕ‬ ‫ﺑﻴﻦ اﻳﻦ دو ﺟﻨﺒﻪ ﺷﺮق و ﻏﺮب و ﺗﻨﺰﻳﻪ و ﺗﺸﺒﻴﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪي ﺑﻴﻦ ﻫﺮ دو اﺳﺖ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺣﻨﻴﻔﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ ﻓﹶﺎ ْﺳَﺘ ِﻘ ْﻢﻛﹶﻤﺎ ﺍﹸ ِﻣ ْﺮ َ‬ ‫ﺴﻦُ ﹶﺍ ْﻭ ﹶﻏﺮﱠﺏَ‪ ،‬در اول ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻣﺘّﺒﻊ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺑﻮد و در آﺧﺮ ﻣﻌﻠّﻢ اوﺳﺖ ﻟﻬﺬا ﻓﺮﻣﻮد‬ ‫ﺤَ‬ ‫ﻕﺍﹾﻟ َ‬ ‫اﺳﺖ ﺣﻖ در ﺟﻬﺖ ﻧﻴﺴﺖ َﺷﺮﱠ َ‬ ‫ﻭَﻫﺬﹶﺍ ﻟﻨﱠﱯﱡ َﻭ ﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ ﺁ َﻣﻨُﻮﺍ‪َ ،‬ﻭ ِﺍﻧّﻲ ﹶﺍﺗﱠﹺﺒﻊُ ِﻣﻠﱠ ﹶﺔ ِﺍﺑْﺮﺍﻫﻴﻢَ‪َ ،‬ﻭِﺍﻥﱠ ِﻣ ْﻦﺷﻴ َﻌِﺘ ِﻪ ﹶﻟِﺎﺑْﺮﺍﻫﻴﻢُ و آن ﺣﻀﺮت ﻣﻌﻠّﻢ و ﻣﺮﺑ‪‬ﻲ اﻃﻔﺎل و ﺑﻪ ﻛﻤﺎل رﺳﺎﻧﻨﺪه‬ ‫ﻧﻮاﻗﺺ اﻣ‪‬ﺖ اﺳﺖ در ﻗﻴﺎﻣﺖ‪ ،‬و ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺒﺎﻫﺎت ﺑﻪ ﺳﻘﻂ اﻣ‪‬ﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻟﻜﻦ اﻃﻔﺎل را ﺑﻪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﺳﭙﺎرد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:233‬‬

‫در ﻣﻘﺎﻣﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻛﻤﺎل اﺳﺖ ﻧﻪ ﻧﻘﺾ ﻛﻪ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﻣﺬﻣﻮم اﺳﺖ ِﺍﻧّﺎ َﻭ َﺟﺪْﻧﺎ ﺁﺑﺎﺋﹶﻨﺎ ﻋَﻠﻲ ﺍﹸﻣﱠ ٍﺔ ﻃﺮﻳﻖ ﺗﺮﻗّﻲ ﻋﻴﻨﻲ از ﻛﻮﻛﺐ ﺑﻘﻤﺮ و از‬ ‫آن ﺑﺸﻤﺲ و از آن ﺑﻐﻴﺐ اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻜﺬا ﺗﺮﻗّﻲ ﻋﻠﻤﻲ‪ ،‬و داﻧﻪ در اول ﺧﻮﺷﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺣﻀﺮت رﺳﻮل )ص( ﺣﻖ درﺑﺎرة او‬ ‫ﻱ ﻣَﺎ ﺍﹾﻟﻜِﺘﺎﺏُ َﻭﻟﹶﺎ ﺍﻟﹾﺎﳝﺎ ﹸﻥ و ﻇﺎﻫﺮآن در ﻣﻘﺎم ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﻧﻘﺺ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺳﻘﻴﻢ‪ 598‬ﻓﺮﻣﻮد‬ ‫ﺖ َﺗ ْﺪ ﹺﺭ َ‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد و‪َ ‬ﻭ َﺟ َﺪ َﻙ ﺿﺎ ﹰﻻ ﹶﻓﻬَﺪﻱ‪ ،‬ﻭَﻣﺎﻛﹸ ْﻨ َ‬ ‫اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻤﺎﺷﺎﺓ ﺑﺎ ﻗﻮم در ﻗﺼ‪‬ﻪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ و ﺧﻄﺎﺑﻪ ﺗﺎء ﺧﻄﺎب ﺑﻘﺮﻳﻨﻪ َﺟ َﻌﻠﹾﻨﺎﻩُ ﻣﺤﺘﻤﻞ اﺳﺖ و ﺗﻔﺎﺳﻴﺮ ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ آﻳﺎت را ﻧﻤﻮدهاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:234‬‬

‫ﺽ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﹾﻜﺎﻓِﺮﻳ َﻦ‬ ‫ﺴﺘَﻘﻴ َﻢ داﻧﺴﺘﻪ ﺑﻮدي ﻣﻲدﻳﺪيﻛﻪ دﻋﺎء ﻻَﺗ ﹶﺬ ْﺭ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭ ﹺ‬ ‫ﻁ ﺍﹾﻟﻤُ ْ‬ ‫اﮔﺮ ﻣﻌﻨﻲ ِﺍ ْﻫ ِﺪ ﹶﻗﻮْﻣﻲ ِﺍﻧﱠ ُﻬ ْﻢ ﻻَﻳ ْﻌ ﹶﻠﻤُﻮ ﹶﻥ‪َ ،‬ﻭِﺍ ْﻫ ِﺪﻧَﺎ ﺍﻟﺼﱢﺮﺍ ﹶ‬ ‫ﺐ ﱄ ُﻣﻠﹾﻜﹰﺎ ﻻَﻳ ْﻨﺒَﻐﻲ‬ ‫ﲔ و دﻋﺎء‪َ ‬ﻫ ْ‬ ‫ﺖ ِﻣ َﻦ ﺍﻟﻈﹼﺎﻟِﻤ َ‬ ‫ﻚِﺍﻧﱠﻲ ﹸﻛ ْﻨ ُ‬ ‫ﺕ ﺳُﺒْﺤﺎَﻧ َ‬ ‫ﲔ و ﻧﺪاء ﻓِﻲ ﺍﻟ ﱡﻈﻠﹸﻤﺎ ِ‬ ‫ﺖ َﺧ ْﻴﺮُﺍﻟﹾﻮﺍﺭﹺﺛ َ‬ ‫َﺩﻳّﺎﺭﹰﺍ و دﻋﺎء‪َ ‬ﺭﺏّ ﻻَﺗ ﹶﺬﺭْﱐ ﹶﻓﺮْﺩﺍﹰﻭﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﺏ َﻋ ﹶﻠ ْﻴ ِﻪ ﻳﻚ ﻧﺪاء و ﻫﻤﻪ ﻧﺪاء ﺑﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺕﻓﹶﺘﺎ َ‬ ‫ِﻟﹶﺎ َﺣﺪٍ‪َ ،‬ﻭَﺗ ﹶﻠﻘﹼﻲ ﺁ َﺩﻡُ ِﻣ ْﻦ َﺭﺑﱢ ِﻪ ﹺﺑ ﹶﻜ ِﻠﻤﺎ ٍ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:235‬‬ ‫از درﻳﺎي ﻇﻠﻤﺎت ﻛﻪ ﻣﺴﺘﻐﺮق ﻓﻴﻪ اﻣ‪‬ﺖ ﻧﻮﺣﻲ اﺳﺖ ﻣﺎﻫﻲ ﻳﻮﻧﺲ را ﺑﻠﻌﻴﺪ‪ ،‬و ﺗﺴﺒﻴﺢ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﺗﻮﺑﻪ او ﻗﺒﻮل ﺷﺪ ﺗﺎ او را ﺑﻴﺮون‬ ‫‪ –597‬ﺑ‪‬ﺮد‪ :‬ﺳﺮد‪ – ،‬ﺿﺪ آﺗﺶ‬ ‫‪ –598‬ﺳﻘﻴﻢ‪ :‬ﻧﺎدرﺳﺖ – ﻧﺎﺧﻮﺷﻲ– ﺑﻴﻤﺎري‬

‫‪154‬‬


‫اﻧﺪاﺧﺖ‪ ،‬ﻣﺎﻫﻲ از درﻳﺎ ﻛﻪ ﺑﻴﺮون آﻣﺪ اﺳﻴﺮ اﻧﺴﺎن ﺷﺪ‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﻛﺎﻣﻞ ﻗﻮي را ﻧﺒﺎﺧﺘﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮ ﺣﻴﻮاﻧﻴ‪‬ﺖ ﻣﺨﻔﻴ‪‬ﻪ اﮔﺮ اﻧﺪازد ﺑﻤﺮده‬ ‫ﺟﺎن دﻫﺪ ﭼﻮن اﺳﻴﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ اﻣﺘﺤﺎن او ﻣﺘّﻘﻴﻦ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ و ﺑُﺮْﻫﺎ ِﻥ َﺭﺏّ ﻧﮕﺬارد ﻛﻪ در اﻳﻦ اﻣﺘﺤﺎن ﺳﺆال از او ﺟﺎﻫﻞ ﮔﺮدد‬ ‫ﺑﻠﻜﻪ آن اﻧﺴﺎن واﺳﻄﻪ ﻣﺎﻫﻲ و ﺗﻘّﻲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﲔ‬ ‫ﺤﺴِﻨ َ‬ ‫ﺤﺐﱡ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْ‬ ‫ﷲ ُﻳ ِ‬ ‫ﺕ ﺟُﻨﺎﺡٌ ﻓﻴﻤﺎ ﹶﻃ ِﻌﻤُﻮﺍ ﺍِﺫﺍ ﻣَﺎﺍﺗﱠ ﹶﻘ ْﻮ ﺍِﱄ ﻭَﺍ ُ‬ ‫ﺲ َﻋﻠﹶﻲ ﺍﻟﱠﺬﻳ َﻦ ﺁ َﻣﻨُﻮﺍ َﻭ َﻋ ِﻤﻠﹸﻮﺍ ﺍﻟﺼّﺎِﻟﺤﺎ ِ‬ ‫ﺑﻨﻈﺮ ﺗﻘﻮي رﻓﻊ ﺟ‪‬ﻨﺎح‪ 599‬ﻧﻤﻮد ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﭘﺲ ﺗﻘﻲ‪ ‬ﺑﻪ ﺗﻘﻮي ﻣﺤﺴﻦ ﺷﺪ و ﻛﺎﻇﻢ ﺑﻪ ﻛﻈﻢ‪ ،‬و ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻫﻤﻪ ﺻﻔﺎت و اﻓﻌﺎل ﭘﺲ از ﻓﻨﺎء ﻣﻘﺎم اﺣﺴﺎن و ﺑﻘﺎﺳﺖ ﻣﺎ ﹶﻃ ِﻌﻤُﻮﺍ‬ ‫اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:236‬‬

‫ﻇﻬﻮر‪ ،‬ﺗﻘﻮي از ﻧﻘﺎوﺓ‪ 600‬دودﻣﺎن ﻣﺼﻄﻔﻲ )ع( اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﻮﺑﻪ ﺧﺎﻟﺺ اﺳﺘﻐﻔﺎر اﺳﺖ و اﺳﺘﻐﻔﺎر ﺗﻘﻮي اﺳﺖ ِﺍ ْﺳَﺘ ْﻐ ِﻔﺮُﻭﺍ َﺭﺑﱠﻜﹸ ْﻢ ﹸﺛﻢﱠ ﺗُﻮﺑُﻮﺍ‬

‫ِﺍﹶﻟ ْﻴﻪِ‪ ،‬ﻳُ ْﺮ ِﺳ ﹺﻞ ﺍﻟﺴﱠﻤﺎ َﺀ َﻋ ﹶﻠ ْﻴﻜﹸ ْﻢ ِﻣﺪْﺭﺍﺭﹰﺍ ﻗﻮ‪‬ت ﻣﺰﻳﺪ ﻗﻮ‪‬ت ﻛﻪ ﺷﺪ اﻧﺎﺑﻪ آﻳﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻘﻲ ﻣﺤﺴﻦ ﺷﻮد و ﻫﻮدوار ﻫﺎدي راه ﺷﻮد اﺷﺮاك‬ ‫از ﻣﻴﺎن ﺑﺮود و ِﺍﻧّﻲ َﺑﺮﹺﻱ ُﺀ ِﻣﻤّﺎُﺗ ْ‬ ‫ﺸ ﹺﺮﻛﹸﻮ ﹶﻥ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮد ﺷﺮك ﺧﻔﻲ اﻳﻨﺠﺎ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:237‬‬ ‫ﻧﺎﻗﻪ‪ 601‬را ﻋ‪‬ﻘﺮ‪ 602‬ﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺻ‪‬ﺮاخ‪ 603‬ﻧﺎﻗﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﻓﺮار ﻛﺮد ﺻﺎﻟﺢ وﻗﺖ ﻇﻬﻮر ﻧﻤﻮد و ﻫﻤﻪ را ﺗﻤﺎم ﻛﺮد و ارض را ﺑﻌﺪل و‬ ‫ﺻﻼح آورد‪ ،‬ﭘﺲ از ﻫﺠﻮم ﻋﺴﺎﻛﺮ ﻇﻠﻢ ﺑﺮﻋﺴﻜﺮي و اﺧﺬ زﻛﻮﺓ ﺣ‪‬ﺴﻦ و ﺻﺮاخ اﻧﻴﻦ اﺳﻼم وﻟﺪ ﻧﺎﻗﻪ ﻓﺮار ﻧﻤﻮد و در ﭘﻲ ﻛﻮه‬ ‫ﻗﺎف ﺳﻴﻤﺮغوار ﻏﻴﺒﺖ ﻧﻤﻮد‪ ،‬ﭘﺲ اﻳﻦ ﺣ‪‬ﺴﻦ ﭘﺮده ﻋﺸﻖ ﮔﺮدﻳﺪ و ﺻﻼح ﻇﻬﻮر داد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:238‬‬

‫اول ﻧﺘﻴﺠﻪ آدم ِﻫَﺒﺔ��� ﺍﷲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ذراري آدم ﻓﺮار ﻧﻤﻮد‪ ،‬وﺻﻮل ﺑﻪ آﺧﺮ ﻣﻘﺎم ﺑَﻘﻴﱠ ﹸﺔ ﺍﷲ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﺠﺎب آدﻣﻴﺖ ﻣﺤﺠﻮب‬ ‫ﮔﺸﺖ آدم ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺻﺪ و ﺑﻴﺴﺖ و ﭼﻬﺎر ﻫﺰار ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻮد ﻗﺎﺋﻢ ﻇﻬﻮرﻛﺮد و ﻧﻮر ﺳﻤﺎوات و ارض ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:239‬‬ ‫ﺟﻔﺖ آدم )ع( ﺣﻮ‪‬اﺳﺖ‪ ،‬ﺟﻔﺖ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﺧﺪﻳﺠﻪ‪ ،‬ﺟﻔﺖ اﻣﺎم ﺣﺴﻦ ﻋﺴﻜﺮي )ع( ﻧﺮﺟﺲ‪ ،‬ام‪ ‬اول از ﺿﻠﻊ ﭼﭗ ﺑﻮد‬ ‫ِﻫَﺒﺔﹸﺍﷲ آورد‪ ،‬ام‪ ‬وﺳﻂ در ﺣﺮم ﺑﻮد ﻓﺎﻃﻢ‪ 604‬از ﻣﺎد‪‬ه ﮔﺸﺖ‪ ،‬ام‪ ‬آﺧﺮ ﻣﻈﻬﺮ ﻧﻮر ﺑَﻘﻴﱠﺔﹸﺍﷲ آورد ﻛﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪاﺳﺖ‪ ،‬وﻟﺪ ﻣﻠﺤﻖ‬ ‫ﺤﻤﱠﺪٌ ﭘﺲ ﻧﺘﻴﺠﻪ اوﺳﻂ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺤﻤﱠﺪٌ ﹶﺍ ْﻭ َﺳﻄﹸﻨﺎ ُﻣ َ‬ ‫ﺤﻤﱠﺪٌ‪ ،‬ﺁ َﺧﺮُﻧﺎ ُﻣ َ‬ ‫ﺑﻪ اﺷﺮف اﺑﻮﻳﻦ اﺳﺖ ﹶﺍﻭﱠﻟﹸﻨﺎ ُﻣ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:240‬‬ ‫ﺑﺪون ﺟﻔﺖ وﻟﺪ ﻧﺎﻳﺪ آدم درﺟﻨّﺖ ﺑﺠﺰ از ﺧﻮد او ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻇﻬﻮر ﺧﻮد او ﺟﻔﺖ او ﺷﺪ از اﻳﻦ ازدواج ﻧﺴﻞ ﻛﺜﻴﺮ ﺷﺪ ﺑﺨﺎﺗﻢ‬ ‫رﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﻗّﻲ رﻓﺖ‪ ،‬ﻗﺎﺋﻢ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ آدم ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ اﺳﺖ ﭘﺲ ﺳﻠﺴﻠﻪ دورﻳﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:241‬‬

‫‪ –599‬ﺟ‪‬ﻨﺎح‪ :‬ﮔﻨﺎه‬ ‫‪ –600‬ﻧﻘﺎوه‪ :‬ﭘﺎﻛﻲ – ﭘﺎﻛﻴﺰﮔﻲ‬ ‫‪ –601‬ﻧﺎﻗﻪ‪ :‬ﺷﺘﺮ )اﺷﺎره ﺑﻬﺸﺘﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻗﺮآن ذﻛﺮ ﺷﺪه(‬ ‫‪ –602‬ﻋ‪‬ﻘﺮ‪ :‬ﭘﻲ ﻛﺮدن دﺳﺖ و ﭘﺎي ﺷﺘﺮ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ‬ ‫‪ –603‬ﺻ‪‬ﺮاخ‪ :‬ﻓﺮﻳﺎد – ﻧﺎﻟﻪ‬ ‫‪ –604‬ﻓﺎﻃﻢ‪ :‬ﻣﺎدري ﻛﻪ ﺑﭽﻪاش را از ﺷﻴﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫‪155‬‬


‫ﺑﺴﻴﺎر اﺧﺒﺎر ﻛﻪ ﺑﻈﺎﻫﺮ ﻣﻮرد اﻧﻜﺎر اﺳﺖ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬و در اﺧﺒﺎر رﺳﻴﺪه ﺗﻘﺮﻳﺮ‪ 605‬آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻣﻌﻨﻲ‪ ،‬و اﻧﻜﺎر آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﻈﻪ‬ ‫ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻋﻮام‪ ،‬ﻣﺜﻞ آﻧﻜﻪ ﻗﺪﻫﺎي ﺳﺎﺑﻘﻴﻦ و اﻋﻤﺎرﺷﺎن‪ 606‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻮد؟ ﻗﺼ‪‬ﻪ ﻋﻮج و ﻋﻤﺮ ﻧﻮح و آدم در ﻛﺘﺐ ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻴﻦ‬ ‫اﻟﻘﺪﻣﻴﻦ آدم را ﭘﻨﺠﺎه ﻓﺮﺳﺦ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﻃﻮاف دور ﺧﺎﻧﻪ ﻧﺘﻮاﻧﺪ و ﺳﻌﻲ ﺑﻴﻦ ﺻﻔﺎ و ﻣﺮوه ﻧﺘﻮان‪ ،‬و ﺣﻮ‪‬اء‪ ‬ﺻﺪ و ﺳﻲ ﻗﺪﻣﻲ‬ ‫ﺗﺤﻤ‪‬ﻠﺶ ﻧﺘﻮاﻧﺪ و در ﻫﺮﺟﻠﺴﺔ او ﺧﻠﻘﻬﺎ ﻫﻼك ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و اﻳﻦ را ﻟﺒﺎس و ﻣﺴﻜﻦ ﻧﺘﻮان‪ ،‬و ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻔﺎوت ﺑﺘﺪرﻳﺞ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎ آﻧﻜﻪ‬ ‫اﺑﺮاﻫﻴﻢ درﺻﺪ و اﻧﺪي ﭘﻴﺮ و ﺳﺎره در ﻧﻮد و ﭼﻨﺪي ﻋﺠﻮز ﺑﻮد‪ ،‬و ﻗﺪ‪ ‬زﻣﺎن رﺳﻮل )ص( ﻫﻔﺖ ﻗﺪم ﺑﻮد ﺑﻘﺪم دوازده اﻧﮕﺸﺘﻲ و‬ ‫اﻧﮕﺸﺘﻲ ﻫﻔﺖ ﺟﻮﻫﺮ ﺟﻮ ﻫﻔﺖ ﻣﻮي اﺳﺐ‪.‬‬ ‫در ﺗﻮرات اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺘﻤ‪‬ﺮد‪ 607‬از ﺷﻴﺚ اﻋﻤﺎر ﺻﺪ و ﺑﻴﺴﺖ ﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﻮاﺿﻊ ﻗﻮم ﻋﺎد‪ ،‬و ﻣﺪاﻳﻦ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬و ﺷﻬﺮ ﺷﺪ‪‬اد‪ ،‬و ﺗﺨﺖ‬ ‫اﻓﺮاﺳﻴﺎب در ﺳﻤﺮﻗﻨﺪ‪ ،‬و ﺗﺨﺖ رﺳﺘﻢ دراﻧﻪ ﻗﺮﻓﺎن‪ ،‬و ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﻴﺪ و ﻣﺸﻬﺪ ﻣﺎ در ﺳﻠﻴﻤﺎن‪ ،‬و ﺗﺨﺖ ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺗُﺮﻣ‪‬ﺪ‪ ،‬و ﻋﻤﺎرات‬ ‫ﺿﺤ‪‬ﺎﻛﻲ در ﺑﺎﻣﻴﺎن و اﻣﺜﺎل آﻧﻬﺎ ﻣﺆﻳ‪‬ﺪ اﺳﺖ و ﻫﻴﭻ ﻳﻚ از رﺳﻮل )ص( و اﺋﻤ‪‬ﻪ و ﺧﻠﻔﺎء زﻳﺎده از ﻫﺸﺘﺎد ﻋﻤﺮ ﻧﻨﻤﻮدﻧﺪ ﻭَﺍﹾﻟﺎﹶﺯﻣﺎ ﹸﻥ‬ ‫ﻣُﺘِﺸﺎﹺﺑ َﻬﺔﹲ ﻟﻜﻦ اﻳﻦ اﻣﻮر ﻧﻪ اﻗﺮار ﻻزم و ﻧﻪ اﻧﻜﺎر ﺷﺎﻳﺪ‪ ،‬و ﻣﻲﺷﻮد ﺳﺎل و ﻣﺎه و ﻗﺪ ﻣﻌﺎﻧﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ آدم اﮔﺮ آدم ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﻴﻦ دو ﻗﺪم او از آن ﻫﻢ اﻓﺰون اﺳﺖ‪ ،‬و ﻋﻮج ﻛﻪ ﺑﻪ زﻣﺎﻧﻬﺎ ﻋﺎﻟﻢ را اﺣﺎﻃﻪ داﺷﺘﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﺎن اﺳﺖ‪ ،‬و ﻧﻮح اﮔﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻮده‬ ‫ﺷﺎﻳﺪآن ﻫﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﻧﻤﻮده ﺑﻪ اﻋﺠﺎز و ﺧﺮق ﻋﺎدت ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ رﺳﻴﺪه ﻛﻪ ﻛﻔّﺎر ذرﻳ‪‬ﻪ ﺧﻮد را وﺻﻴ‪‬ﺖ ﻣﻲﻧﻤﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ آن‬ ‫ﻧﺠ‪‬ﺎر‪ ،‬و ﺑﺴﻂ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ را در ﻛﺘﺎب»ﳒﺪﺍﳍﺪﺍﻳﺔ«دادهام‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:242‬‬ ‫ﻧﻔﻲ ﻗﻮلِ ﺑﻨﻜﺎح ِدﺧﺘﺮ ﺷﻜﻤﻲ را ﺑﻪ ﭘﺴﺮ دﻳﮕﺮ در آدم و ﺣﻮ‪‬اء‪ ،‬و ﻧﭙﺴﻨﺪﻳﺪن ﺣﻴﻮاﻧﺎت اﻳﻦ را و آوردن ﺟﻨﻴ‪‬ﻪ و ﺣﻮرﻳ‪‬ﻪ‬

‫‪608‬‬

‫ﺑﺘﺼﻮ‪‬ر اﻓﻬﺎم ﻋﻮام اﺳﺖ‪ ،‬و ﺗﻘﺮﻳﺮآن ﺑﺮﻣﺰ و ﻣﻌﻨﻲ اﺳﺖ و ﻫﻜﺬا ﺳﺎﻳﺮ اﺳﻤﺎر‪ 609‬ﻳﻜﻪ اﻧﺒﻴﺎء و ﺣﻜﻤﺎء و ﻋﺮﻓﺎء ﻣﻌﺎﻧﻲ ﺑﻪ رﻣﺰ‬ ‫آورده و ﺳﻤﺮ ﺑﻪ ﻣﺮدم دادهاﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻘﺮﻳﺮ و ﺗﻜﺬﻳﺐ آﻧﻬﺎ از ﺑﺰرﮔﺎن رﺳﻴﺪه ﭼﻮن ﻗﺼ‪‬ﻪ ﻫﺎروت و ﻣﺎروت و ﻗﺼ‪‬ﻪ داود )ع(‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:243‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺳﻪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ؛ ﻳﻜﻲ ﺑﻪ ازدواج ﺷﺮﻋﻲ اﺳﺖ و ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﺖ ﻛﻪ ازدواج ﺑﻴﻦ اَب و اُم‪ ‬ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﺗّﺼﺎل ﻛﻼﻣﻲ‬ ‫و اﺗّﺼﺎل دوﺟﺴﻢ‪.‬‬ ‫دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ازدواج ﻗﻠﺒﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ اﺗّﺼﺎل ﻗﻮاي ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ و روﺣﺎﻧﻲ و اﺗّﺼﺎل دو ﻗﻠﺐ ﺑﻬﻢ‪ ،‬ﺑﻬﻢ رﺳﺪ و اﻳﻦ ﺣﺎﺻﻞ اﺳﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﺑﻴﻌﺖ اﻳﻤﺎﻧﻲ در ﻃﺮﻳﻘﺖ‪.‬‬ ‫و ﺳﻮم ﻧﺴﺒﺖ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ و اﻳﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ازدواج ﺷﺮﻳﻌﺖ و ﻃﺮﻳﻘﺖ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻧﺴﺒﺖ وﻟﺪ اﺳﺖ و‬ ‫ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ‪ ،‬آن دو ﻧﺴﺒﺖ اَب و اُم‪ ‬اﺳﺖ و ﺑﻴﮕﺎﻧﮕﻲ و ﺟﺪاﺋﻲ و دوﺋﻲ‪ ،‬ﭘﺲ از دوﺋﻲ وﺣﺪت زاﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:244‬‬ ‫اﺑﻮ‪‬ت و ﺑﻨﻮ‪‬ت ﺑﻪ اﻧﻔﺼﺎل ﻣﺎد‪‬ه اﺑﻦ اﺳﺖ از اَب و اُم‪ ‬ﺑﻔﻌﻞ و ﻗﺒﻮل و ﺗﺤﻘّﻖ ﻣﺎد‪‬ه ﺑﺼﻮرت اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ اﻧﻔﺼﺎل ﺻﻮرت اﻗﻮي از‬ ‫اﻧﻔﺼﺎل ﻣﺎد‪‬ه و ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ اﺷﺪ‪‬از ﻗﻮت و روﺣﺎﻧﻴ‪‬ﺖ اﺻﻔﻲ از ﺟﺴﻤﺎﻧﻴ‪‬ﺖ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪ –605‬ﺗﻘﺮﻳﺮ‪ :‬ﺑﻴﺎن ﻛﺮدن – ﺷﺮح دادن‬ ‫‪ –606‬اﻋﻤﺎر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﻋﻤﺮ – ﺟﻤﻊ ﺳﺎﻟﻬﺎي زﻧﺪﮔﻲ ﻓﺮد‬ ‫‪ –607‬ﺗَﻤ‪‬ﺮﱡد‪ :‬ﺳﺮﻛﺸﻲ و ﻃﻐﻴﺎن ﻛﺮدن‬ ‫‪ –608‬ﺣﻮرﻳﻪ‪ :‬زن ﺳﻔﻴﺪ ﻧﺮم ﺑﺪن‬ ‫‪ –609‬اﺳﻤﺎر‪ :‬ﺟﻤﻊ ﺳﻤﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺣﻜﺎﻳﺎت‬

‫‪156‬‬


‫ﻧﺴﺐ ﭼﺒﻮد ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﻃﻠﺐ ﻛﻦ‬

‫ﺑﺤﻖ روآور و ﺗﺮك ﻧﺴﺐ ﻛﻦ‬

‫ﻫﺮ آن ﻧﺴﺒﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﺪا ﺷﺪ ز ﺷﻬﻮت‬

‫ﻧﺪارد ﺣﺎﺻﻠﻲ ﺟﺰ ﻛﺒﺮ و ﻧﺨﻮت‬

‫ﻟﻬﺬا ﺑﻪ اﺗّﺼﺎل ﻗﻠﺐ ﻣﺮﻳﺪ و ﺑﺎﻳﻊ ﺑﻪ ﺑﺰرگ ﺑﺘﻮﺳ‪‬ﻂ ﻳﺪ و ﻟﻤﺲ و ﻛﺎﺷﺘﻦ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ در دل و ﺟﺎن و ﺳﺮﻳﺎن ﺣﺐ‪ ‬اﻟﻬﻲ در وﺟﻮد و‬ ‫ﺻﻮرت او در دل ﻣﺮﻳﺪ و ﻗﺒﻮل او ﺑﻪ ﺗﻮﺳ‪‬ﻂ ﻳﺎور‪ ،‬اﺑﻮ‪‬ت و ﺑﻨﻮ‪‬ت ﺣﻘﻴﻘﻴ‪‬ﻪ ﺻﺎدق آﻳﺪ و ﺑﻴﻦ دو ﻧﻔﺮ ﻣﺮﻳﺪ اﺧﻮ‪‬ت ﺻﺎدق آﻳﺪ‬ ‫ﭘﺲ ﹶﺍﻧَﺎ َﻭﻋَﻠﻲﱞ ﹶﺍﺑَﻮﺍﻫ ِﺬ ِﻩ ﺍﹾﻟﺎﹸﻣﱠ ﹶﺔ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرت از اَب و اُم‪ ‬ﻳﺎ دو اَب اﺳﺖ ﺍﹾﻟ ُﻤ ْﺆ ِﻣﻨُﻮ ﹶﻥ ِﺍ ْﺧ َﻮﺓﹲ ﺻﺎدق آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:245‬‬

‫ﻟﻄﻴﻔﻪ اﻳﻤﺎن ﻣﻈﻬﺮ وﻻﻳﺖ اﺳﺖ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﺴﺒﺐ ﻇﻬﻮر آن ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ ﻣﻈﻬﺮ ﺣﻖ ﻣﻲﺷﻮد ﻟﻬﺬا َﻣ ْﻦﺯﺍ َﺭ ﺍﻟﹾﻤﺆ ِﻣ َﻦﻛﺎ ﹶﻥ ﹶﻛ َﻤ ْﻦ ﺯﺍ َﺭ ﺍﷲ‬

‫ﻚ َﻳ ْﺪﻋُﻮ ﹶﻥ اﺷﺎره اﺳﺖ ﺑﻤﺆﻣﻦ و ﹺﺑِﺎ ﹾﺫﹺﻧ ِﻪ ﻗﺮﻳﻨﺔ آﻧﺴﺖ و اﻳﻤﺎن‬ ‫ﺠﻨﱠ ﹶﺔ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﹸﻭﻟِﺌ َ‬ ‫ﷲ َﻳ ْﺪﻋُﻮﺍ ِﺍﻟﹶﻲ ﺍﹾﻟ َ‬ ‫ﺿﺖُ ﹶﻓ ﹶﻠ ْﻢ ُﺗ ِﻌﺪْﱐ‪ ،‬ﻭَﺍ ُ‬ ‫ُﻭﹶﺍ ﹾﻗ ﹺﺮﺿُﻮﺍ ﺍﷲَ‪ ،‬ﻭ َﻣ ﹺﺮ ْ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻪ ﺑﻴﻌﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﻪ اﻳﻤﺎن وﻟﺪ ﻣﻈﻬﺮ ﺧﺪا ﮔﺮدد‪:‬‬ ‫ﺑﻲ ﻣﺰاج آب و ﮔ‪‬ﻞ ﻧﺴﻞ وﻳﻨﺪ‬

‫ﮔﺮ ز ﺑﻐﺪاد و ﻫﺮي ﻳﺎ از رﻳﻨﺪ‬

‫ﹶﻓ َﻤ ْﻦ َﺗﹺﺒﻌَﲏ ﹶﻓِﺎﻧﱠﻪُ ِﻣﻨّﻲ ﻋﻠﻲ‪) ‬ع( از اﻫﻞ ﺑﻴﺖ اﺳﺖ و ﺳﻠﻤﺎن ﻣﻨّﺎ اﻫﻞ اﻟﺒﻴﺖ و ﺻﺎدق )ع( از اﺻﺤﺎب ﻛﺴﺎﺳﺖ و ام‪‬ﺳﻠﻤﻪ را داﺧﻞ‬ ‫ﻧﻨﻤﻮدﻧﺪ و ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ درﺑﺎن ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ذرﻳ‪‬ﻪ رﺳﻮل آﻧﺴﺖ ﻛﻪ وﺻﻠﺔ روﺣﺎﻧﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻪ اﻧﺪازه اﺗّﺼﺎل وارث ﮔﺸﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ورﺛﻪ اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻤﺎﻳﻨﺪ ِﻣ ْﻦ َﺣ ْﻴﺚﹸ‬ ‫ﺻ ﹶﻄ ﹶﻔﻴْﻨﺎ ِﻣ ْﻦ ﻋِﺒﺎﺩِﻧﺎ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻇﺎِﻟﻢٌ‬ ‫ُﺑُﻨﻮﱠﺕ و وﺻﻠﻪ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﻇﻞّ آن اﺗّﺼﺎل اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺣﻜﻢ ﻗﺎﻟﺐ او را ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺖ ِﺍ ْ‬ ‫ﺴ ِﻪ ﻣﺼﻄﻔﻲ ﮔﺮدد ﺍﹶﻟﻄﹼﺎِﻟﺤُﻮ ﹶﻥ ﱄ اﻳﻨﺠﺎﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﺎءﺗﻜﻠﻢ آﻳﺪ‪.‬‬ ‫ِﻟَﻨ ﹾﻔ ِ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:246‬‬

‫ﺻ ﹶﻄ ﹶﻔﻴْﻨﺎﺳﺖ و در ذرﻳ‪‬ﻪ ﺟﻤﻊ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﮔﺮ ﹶﻟ ُﻬ ْﻢ را داﻧﺴﺘﻲ ﱄ را ﭘﻲ ﺑﺒﺮي‪ ،‬ﺑﺒﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﱄ و ﹶﻟ ُﻬ ْﻢ ﻭ ﹶﺍ ْﻭﺭَﺛﻨﺎ ﻋﻴﻦ ِﺍ ْ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:247‬‬ ‫در ﻧﻈﺮ ﺑﺰرﮔﺎن ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺑﺼﻮرت ﻓﺮزﻧﺪ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻣﺸﻬﻮد آﻳﻨﺪ و ﺑﺪ ﻛﺮدن ﺑﺎ آﻧﻬﺎ را ﭼﻨﺎن در واﻗﻌﻪ ﺑﻴﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﻛﺴﻲ ﻓﺮزﻧﺪ آﻧﻬﺎ‬ ‫را ﺳﺮﻣﻲﺑ‪‬ﺮد ﻳﺎ ﻗﺮآن را ﻣﻲﺳﻮزاﻧﺪ ﻳﺎ ﺑﻜﻌﺒﻪ ﺑﻲﺣﺮﻣﺘﻲ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:248‬‬

‫ﺐ‬ ‫ﺴ َ‬ ‫آﻧﭽﻪ در ﺑﺎب رﺣ‪‬ﻢ رﺳﻴﺪه ﻣﻘﺼﻮد رﺣ‪‬ﻢ و اَب و اُم‪ ‬و اﺧﻮ‪‬ت روﺣﺎﻧﻴﺴﺖ اﺗّﺼﺎل ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ اﻧﻔﺼﺎل اﺳﺖ از ﻣﻴﺎن ﺑﺮود ﻻَﻧ َ‬ ‫ﺍﹾﻟَﻴ ْﻮ َﻡ ﻭَﻻ ُﺧﻠﱠﺔﹲ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻣﻠﺤﻮظ اﺳﺖ ﻣﺎدام ﻛﻪ ﻣﻌﺎرض ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻋﻠﻲ )ع( ﻋﻘﻴﻞ را ﺑﻌﺪ از ﺑ‪‬ﺪ‪‬رﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻜﺸﺪ ﹸﻗ ﹾﻞ ِﺍ ﹾﻥﻛﺎ ﹶﻥ ﺁﺑﺎ ُﺅ ﹸﻛ ْﻢ‬ ‫ﷲ َﻭ َﺭﺳُﻮِﻟ ِﻪ‪.‬‬ ‫َﻭﹶﺍﺑْﻨﺎﺋﹸﻜﹸ ْﻢ ﺍﱄ ﹶﺍ َﺣﺐﱠ ِﺍﹶﻟ ْﻴ ﹸﻜ ْﻢ ِﻣ َﻦ ﺍ ِ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:249‬‬

‫ﺢ ِﻣ ْﻦ ﺁﺑﺎِﺋ ﹺﻬ ْﻢ َﻭ ﹶﺍﺯْﻭﺍ ﹺﺟ ﹺﻬ ْﻢ َﻭﺫﹸﺭﱢﻳﺎِﺗ ﹺﻬ ْﻢ ﻃﻔﻞ ﺧﻀﺮ ﻫﻔﺘﺎد ﭘﺸﺖ‬ ‫ﺻ ﹶﻠ َ‬ ‫ﺗﺨﻢ داﻧﻪ ﺑﮕﺮدش ﻛﻢ ﻛﻢ ﻣﻲﮔﺮدد ﻟﻜﻦ اﺛﺮ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﺪ َﻣ ْﻦ َ‬ ‫داﺷﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﺗﺎزه ﺷﻮد و اﺗّﺼﺎل ﻳﺎﺑﺪ ﺧﻮد وﻟﺪ ﺷﻮد ﺳﺒﻄﻴ‪‬ﺖ را ﺣﺎﺟﺖ ﻧﺒﻮد‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:250‬‬

‫ﺼ َﻌﺐٌ ِﺍﺑْﲏ ﻓﺮﻣﻮد ﭘﺲ وراﺛﺖ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺛﺎﻧﻮي اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺤﻤﱠﺪٌ ِﺍﺑْﲏ ﻭ َﺯْﻳﺪٌ ﺍِﺑْﲏ ﻭ ُﻣ ْ‬ ‫ﻚ ﺑﻮد ُﻣ َ‬ ‫ﺲ ِﻣ ْﻦ ﹶﺍ ْﻫ ِﻠ َ‬ ‫ﭘﺴﺮ ﻧﻮح ِﺍﻧﱠﻪُ ﹶﻟ ْﻴ َ‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:251‬‬

‫‪157‬‬


‫ﺧﻤﻴﺮه اﻧﺴﺎن ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ در ﻛﺎرﺧﺎﻧﻪﻫﺎي اﺻﻼب و ارﺣﺎم ﺗﻌﻔﻴﻦ‪ 610‬ﺷﻮد و اﺳﺘﻌﺪادات در او ﻣﻜﺘﺴﺐ ﺷﻮد ﺗﺎ اﻧﺴﺎن ﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﻟﻬﺬا ﺑﺪون ﻧﻄﻔﺔ اَب و اُم‪ ‬و ﺑﺪون ﻣﺤﻞّﻣﻨﺎﺳﺐ رﺣ‪‬ﻢ ﻛﻪ ﻣﺪ‪‬ﺗﻬﺎ ﺑﭙﺮوراﻧﺪ ﻓﻌﻠّﻴﺖ ﺟﻤﺎدﻳ‪‬ﺖ ﺑﻪ ﺑﺸﺮﻳﺖ ﻣﺒﺪل ﻧﮕﺮدد‪ ،‬و از ﺗﻮﻟﻴﺪ‬ ‫ﺟﺰ اﺳﻤﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎم ﭘﺸﺖ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ و ﺷﻜﻢ ﺑﻪ ﺷﻜﻢ ﻣﻲرﺳﺪ ﺗﺎ آدم و ﺑﺮ ﻓﺮض اﻧﻘﻄﺎع در آدم‪ ،‬آدم ﺑﺨﺪا وﺻﻞ ﺷﻮد‬ ‫ﺨﺖُ ﻓﻴ ِﻪ ِﻣ ْﻦ ﺭُﻭﺣﻲ و ﻋﻴﺴﻲ )ع( ﺑﺸﺮ ﻧﺒﻮد روح ﻣﻤﺜّﻞ‪ 611‬ﺑﻮد‪ ،‬و ﭘﺪر ﺟﺴﺪاﻧﻲ ﻏﻴﺮ ﻣﺎد‪‬ي ﻧﻴﺰ داﺷﺖ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﺑﺸﺮﮔﺮدﻳﺪ و‬ ‫و َﻧ ﹶﻔ ْ‬ ‫ﺷﺎﻳﺪ در ﻧﻄﻔﺔ ﻣﺮﻳﻢ اﺳﺘﻌﺪاد ﺣﺮارت ﻧﻄﻔﺔ اَﺑ‪‬ﻲ ﻧﻴﺰ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻬﻢ رﺳﺎﻧﻴﺪ ﺗﺎ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺒﺎب ﺗﻤﺎم ﮔﺮدد و ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬و‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ دادن ﻳﻬﻮد آن ﺣﻀﺮت را ﺑﻪ ﭘﺪر ﻋﺪاوت اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:252‬‬ ‫ﭼﻮن در ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص( ﻛﻪ ﺧﺘﻢ ﺑﻮد ﻣﻠﻜﻮت را ﺑﻤ‪‬ﻠﻚ ﺳﺮاﻳﺖ داده و ﻇﺎﻫﺮ و ﺑﺎﻃﻦ او ﻳﻜﻲ ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺑﺪن او ﺳﺎﻳﻪ ﻧﺪاﺷﺖ و‬ ‫از ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻣﻲدﻳﺪ و ﺣﻜﻢ روح ﺑﻪ ﺑﺪن ﺳﺮاﻳﺖ ﻛﺮده ���ﻮد و ﺑﻪ ﻣﻌﺮاج ﺑﺮد‪ ،‬ﻟﻬﺬا ﺣﻜﻢ اﺑ‪‬ﻮت را ﺑﻈﺎﻫﺮ ﺳﺮاﻳﺖ داد و ﹶﺍﺯْﻭﺍﺟُﻪُ‬ ‫ﹸﺍﻣﱠﻬﺎُﺗ ُﻬ ْﻢ ﺷﺪ و زوﺟﺎت او ﺑﺮ اﻣ‪‬ﺖ ﺣﺮام ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:253‬‬ ‫ﺑﻪ اﺗّﺼﺎل روﺣﺎﻧﻲ ﻧﺴﺐ ﺟﺎﻧﻲ آﻳﺪ ﻃﻴﻨﺖ ﺟﺎن از آن ﻣﺘﻮﻟّﺪ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﻌﻠﻴ‪‬ﺖ اﺧﻴﺮه و ﺻﻮرت اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺎﺿﻞ ﻃﻴﻨﺖ ﺑﺰرﮔﺎن‬ ‫دﻳﻦ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﻜﺬا اﺗّﺼﺎل و ﻟﺪ ﻟُﻐْﻴﻪ‪ 612‬ﺑﻪ اَب زاﻧﻲ‪ ،‬و ﭼﻮن ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻧﻤﻮ‪ ‬ﻧﻤﻮد ﻃﻴﻨﺖ اﺻﻠﻴ‪‬ﻪ را ﺑﺒﺮد و آﻧﭽﻪ ﻛﻨﺪ و ﮔﻮﻳﺪ اوﮔﻔﺘﻪ‬ ‫و ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻣﻴﻮه درﺧﺖ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺧﻮرده ﻛﻪ آن ﺷﺎﺧﻬﺎي زﻳﺮﻛﻪ ﺑﻪ دزدي ﻣﻲروﻳﺪ از اﺛﺮ ﺑﻘﺎء‪ ‬ﻃﻴﻨﺖ ﺧﺒﻴﺜﻪ اﺻﻠﻴ‪‬ﻪ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬و از اﻳﻨﺴﺖ ﻛﻪ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﺻﺎدره از ﺑﺪان ﻛﻪ ﺑﺼﻮرت ﻧﻴﻚ اﺳﺖ ﺗﻤﺎم را در ﻧﺎﻣﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﺆﻣﻦ ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻨﺪ و‬ ‫ﺑﺪﻳﻬﺎي ﻣﺆﻣﻦ را ﺑﻐﻴﺮ ﻣﺆﻣﻦ دﻫﻨﺪ و ﺗﺤﻜّﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﻪ ﭘﺲ از اﺧﺘﻼط دو ﮔ‪‬ﻞ از اول ﺧﻠﻘﺖ ﻛﻪ ﺟﺪا ﻧﻤﻮدﻧﺪ دو ﻃﻴﻨﺖ‬ ‫ﺻ ِﻠﻪِ‪ ،‬ﻣَﺘﺎﻋَﻨﺎ را ﻫﺮﺟﺎ ﺑﻴﺎﺑﻴﻢ‬ ‫را در ﻫﺮ ﻳﻚ اﺛﺮي از دﻳﮕﺮي ﻣﺎﻧﺪ ﺑ‪‬ﺪ‪ ‬اﻳﻦ از ﻃﻴﻨﺖ آﻧﺴﺖ و ﻧﻴﻚ‪ ‬آن از اﻳﻦ ﹸﻛ ﱡﻞ َﺷ ْﻲ ٍﺀ َﻳ ْﺮ ﹺﺟﻊُ ﺍِﱄ ﹶﺍ ْ‬ ‫ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ ﭘﺲ ﻋﺪل اﻳﻨﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:254‬‬ ‫داﻧﺴﺘﻲ ﻛﻪ ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺸﺮ ﺑﻲ ﭘﺪر ﻧﺸﻮد و ﺑﺪون ﻗﺎﻧﻮن ﺷﺮﻋﻲ وﻟﺪ ﻟﻐﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ و داﻧﺴﺘﻲ ﻛﻪ وﻟﺪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺪون ﭘﺨﺘﻪ ﺷﺪن ﺷﺮﻳﻌﺖ‬ ‫و ﻃﺮﻳﻘﺖ ﺻﻮرت ﻧﮕﻴﺮد‪ ،‬ﻫﻜﺬا وﻟﺪ ﻃﺮﻳﻘﺖ ﺑﺪون اﺗّﺼﺎل ﺧﺪاﺋﻲ ﻟﻐﻴﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﺑﺪون ﻣﺮﺷﺪ ﻣﺪ‪‬ﻋﻲ اﻳﻤﺎن و ﻟﺪ ﻟُﻐْﻴﺔ اﻳﻤﺎن‬ ‫ﷲ اﺳﺖ َﻣ ْﻦ ﹶﻟ ْﻢَﻳ ﹸﻜ ْﻦ‬ ‫ﺠ َﺪﹶﻟﻪُ َﻭِﻟﻴّﹰﺎ ُﻣ ْﺮﺷِﺪﹰﺍ در ﻣﻘﺎﺑﻞ َﻣ ْﻦ َﻳ ْﻬﺪِﻱ ﺍ ُ‬ ‫ﻀ ِﻠ ﹾﻞ ﹶﻓ ﹶﻠ ْﻦ َﺗ ﹺ‬ ‫اﺳﺖ و ﺷﺮك ﺷﻴﻄﺎن اﺳﺖ ﭼﻪ ﺟﺎي دﻋﻮي ﻧﻤﻮدن َﻣ ْﻦ ُﻳ ْ‬ ‫ﹶﻟﻪُ َﺷ ْﻴﺦٌ ُﻣ ْﺮ ِﺷﺪٌ َﺗ َﻤﻜﱠ َﻦ ﺍﻟﺸﱠﻴْﻄﺎ ﹸﻥ ِﻣ ْﻦ ﻋُﻨُ ِﻘ ِﻪ‪:‬‬ ‫ﮔﺮﭼﻪ ﺷﻴﺮي ﭼﻮن روي ره ﺑﻲ دﻟﻴﻞ‬

‫ﻫﻤﭽـﻮ روﺑـﻪ در ﺿﻼﻟـﻲ و ذﻟﻴـﻞ‬

‫ﺿﻞﱠ َﻭﻏﹶﻮﻱ‬ ‫ﺕ ﹺﺑ َﻐ ْﻴ ﹺﺮﻣُ ْﺮ ِﺷ ٍﺪ ﹶﻓ ﹶﻘ ْﺪ َ‬ ‫ﺐﺍﹾﻟﻤُﺠﺎﻫِﺪﺍ ِ‬ ‫ﺶ‪َ ،‬ﻣ ﹺﻦ ﺍ ْﺭَﺗ ﹶﻜ َ‬ ‫َﻭﹶﺍْﻧ َ‬ ‫ﺨ َ‬ ‫ﺤﻤﱠﺪﺍﻟﻨﱡﻮﺭَﺑ ْ‬ ‫ﻕ ﺍﹾﻟﹶﺎ ْﺭﺽﹺ‪ ،‬ﻭَﻗﺎ ﹶﻝ ﺍﻟﺴﱠﻴّ ِﺪ ُﻣ َ‬ ‫ﻚ ﹺﺑﻄﹸﺮُ ﹺ‬ ‫ﻕ ﺍﻟﺴﱠﻤﺂ ِﺀ ﹶﺍ ْﺟ َﻬﻞﹸ ِﻣ ْﻨ َ‬ ‫ﺖ ﹺﺑﻄﹸﺮُ ﹺ‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺪون اﻳﻦ اﺗّﺼﺎل ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻲﺑﻮد ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﻧﻤﻲﺑﻮد و ﻫﺮﻛﺲ ﻣﺪ‪‬ﻋﻲ ﻛﻤﺎل ﻣﻲﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﻫﻴـﭻ آﻫـﻦ ﺧﻨـﺠﺮ ﺗﻴـﺰي ﻧـﺸﺪ‬

‫ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ازﭘﻴﺶ ﺧﻮد ﭼﻴﺰي ﻧﺸﺪ‬

‫از اوﻳﺲ ﭼﻮن ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺳﻤﻲ اﺳﺖ‪ ،‬اوﻳﺲ ﺻﻮرﺗﺎً ﺑﺨﺪﻣﺖ ﺧﻮد ﺣﻀﺮت ﻧﺮﺳﻴﺪ اﻣﺎ ﺧﺪﻣﺖ ﻣﺸﺎﻳﺦ آن ﺟﻨﺎب رﺳﻴﺪ‪.‬‬

‫‪ –610‬ﺗﻌﻔﻴﻦ‪ :‬ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﻮي ﮔﻮﺷﺖ‬ ‫‪ –611‬ﻣﻤﺜّﻞ‪ :‬ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﺠﺴﻢ ﮔﺸﺘﻪ‬ ‫‪ –612‬ﻟُﻐْﻴﻪ‪ :‬ﻓﺮوﻣﺎﻳﻪ‬

‫‪158‬‬


‫ﺣﻘﻴﻘﺔ ‪:255‬‬

‫اﮔﺮ ﺳﺆال ﺷﻮد ﻛﻪ اﻧﺒﻴﺎء و اوﻟﻴﺎء ﺗﻤﺎم در اﺻﻼب آﺑﺎء و ارﺣﺎم اﻣ‪‬ﻬﺎت ﻣﻄﻬﺮﻧﺪ و ﻳُ ﹶﻄﻬﱢﺮُﻫُ ْﻢ َﺗﻄﹾﻬﲑﹰﺍ و ﻣﻄﻬ‪‬ﺮﺗﺮ ﻛﻞ ﻣﺤﻤ‪‬ﺪ )ص(‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﻪ ﻣﺮﺑ‪‬ﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺟﻮاب ﮔﻮﺋﻴﻢ ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ ﻣﺮﺑ‪‬ﻲ داﺷﺖ ﻛﻪ او را از ﻧﻘﺺ ﺑﻜﻤﺎل رﺳﺎﻧﻴﺪ و ﻣ