Page 1

CdeO Federation of Elders akreditado isip LSB sa dakbayan

mabasa sa pahina 2

Inadlaw’ng kasayuran ug kalingawan sa masa VOL. I

No. 5

Cagayan de Oro City

Miyerkules

Hulyo 18, 2012

P8.00

BUTUAN CITY - Ipa-ilalom sa mas lawom nga imbestigasyon sa buhatan ni Butuan City Mayor Ferdinand Amante Jr., ang usa sa mga empleyado sa city hall nga nadakpan atol sa gihimong ronda kondiin ubay-ubay nga mga illegal drug paraphernalias og pito ka dagkong sako sa suspected shabu ang nakumpiska. Sigon ni Pastor Charlie Prior-Moral Recovery Program officer sa City Hall base kini sa rekomendasyon sa mayor aron mu-agi sa saktong proseso ang tanan og niana, masuta kung ha-um na ba kining tangtangon sa pwesto. trabahante/P2

Kawani sa NCIP, misulti na kabahin sa lunang gi-angkon

Si Ms. Milagros Maquiling, President sa Cagayan de Oro Persons with Disabilities Association namulong atubangan sa mga opisyales sa syudad ug sa mga empleyado sa Cagayan de Oro atol sa flagraising ceremony ning semanaha nga nagpahibalo sa selebrasyon sa 34th National Disability Prevention and Rehabilitation Week as mandated by AO 35. Niining tuiga uban sa tema nga “Mainstreaming Persons with Disabilities in Economic Development” nga nagtumong sa pagpalambo sa rights, welfare, full employment, and a barrier-free environment for persons with disabilities.CIOPHOTO

QUEZON, Bukidnon –Ang Tambog-Villanon Clan (Tamvilca Tribal Group), usa gayod sa ‘principal claimants’ sa ‘ancestral domain’ sa Barangay Butong ning maong lungsod. Kini gibutyag ni Tribal Affairs Assistant-1 Florentino Tagay sa National Commission on the Indigenous People (NCIP) Maramag Service Center. Sa interbiyu sa media, gibutyag ni Mr. Tagay nga,“apil baya unta kini sila kay sec-

retary man gani kini sila ni Datu Manahan Lataran. Apil gyud unta sila, pero ambot unsa ning nahitabo nga nawala man sila.” Nasayran nga si Datu Manahan, usa usab ka ‘claimant’ sa maong luna. Si Mr. Tagay nagmonitor sa panghitabo kaniadtong petsa-12 ning bulana, samtang ang doolan sa 500 ka ginsakpan sa TAMVILCA, pinangulohan sa ilahang ‘tribal elders’ nga sila si Datu ncip/P2

4Ps dili magamit sa mga politiko Sinulat ni ALFONSO T. RUDA

DIPOLO G City – Dili magamit sa mga politiko ang Conditional Cash Transfer (CCT) Program o Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) atol sa 2013 nga piliay kay wala silay labot sa pagpili sa mga benepisyaryo sa programa.

Gipasabot kini ni Deputy Presidential Spokesperson Abigail Valte human ang usa ka opisyal sa simbahan mipasidaan nga ang CCT gamiton nga politikanhong kahimanan sa mga politiko sa ilang pagpapili o pagpasubli sa sunod tuig. “Kana ang sistema sa

miaging administrasyon, apan ilalom sa administrasyong Aquino ang mga benepisyaryo sa CCT o 4Ps, gipili pinaagi sa National House Targeting System(NHTS),” matud ni Ms. Valte. Dugang ni Ms. Valte nga 4p/P2

rural transit bachelor express

“First in Service, Foremost in Fleet Maintenance”

Si Datu Martiliano Lloren (wala), usa sa ‘tribal leaders’ sa Tambog-Villanon Clan (TAMBILCA Tribal Group), mipadayag sa iyang kalibog kay si Mayor Gregorio Lloren Gue sa Quezon, Bukidnon wala midirekta paghangyo kanila nga dili una mosulod sa ilang gi-‘claim’ nga yutang kabilin sa Barangay Butong sa maong lungsod, Hulyo 12 ning tuiga. Ang hangyo sa mayor, matud niya, gipaagi sa kapulisan nga niadtong tungora naglantaw lamang sa panghitabo. Si Datu Lloren miingon nga naningkamot siyang makig-estorya personal sa mayor pinaagi sa ‘celfon’, apan ‘wala kini misugot’. (pinadalang hulagway)

Editorial: 857-8447, e-mail: mindanaostarbalita@gmail.com • Advertising: 0917-7121424


2

miyerkules hulyo 18, 2012

balita

LGUs may dakong papel sa ‘mining law’ EO Sinulat ni SUSIL D. RAGAS

SURIGAO City - Gitugyan na sa gobyerno nganha sa local government units (LGUs) ang pagdeklara sa ‘mining free areas’, subay sa Executive Order No. 79 ni Presidente Aquino. Matud ni Deputy Presidential Spokesperson Abigael Valte, ang LGUs gitugotan nga modawat og mga aplikasyon gikan sa mga patigayon sa mina ug sa kinatibuk-an, sila ra usab ang magdesisyon kung tugtan o dili ang natungdang mga negosyante sa mina. Dugang niya, gipagawas sa Pangulo ang EO 79 aron Bugnao Village Homeowners’ Association took oaths-The new sets of officers of the Bugnao Village Homeowners’ Association and the Balacanas Consolacion Homeown- usahon ang implementasyon ers’ Association jointly took their oaths before Cagayan de Oro City Mayor Vicente sa bag-ong balaod sa mina tali sa national ug local Y. Emano during this week’s flag raising ceremony at the City Hall. (CIO) government units. Ang EO 79 moila sa mga ‘area’ ang TAMVILCA niad...... ...... tong tungora, siya mitubag gikan sa pahina 1 gikan sa pahina 1 ulam og kwarta. nga “dili ko maka-ingon Eduardo Salibo, Bae Sofia nga makasulod sila kay Sa eksklusibong paki- Tungod kay dugay nang Tambog Villanon ug Datu gamonitor lang ko.” (PR) ghinabi sa Bomboradyo, na-andan nga maoy tuburan gipadayag ni Pastor Prior sa panalapi, naka-ugat na Martiliano Lloren, mosulod nga ang pagkasikop kang matud pa og maayo sa ilang unta sa nahisgotang luna. ...... Marylou Abuzo, 49-anyos, kalihukan ang pagpayuhot “Sa una pa man unta ni sila gikan sa pahina 1 minyo og residente sa Purok og druga hinungdan nga pwede makasulod, ugaling lang kay wala sila gi-apil sa bisan og irekomendar 5-A, Bougainvilla St., Brgy. J. nagpapadayon sila sa ilang lima ka clan,“ butyag ni sa NHTS ang partikular P. Rizal ning siyudad, usa ka ilegal nga kalihukan hangtud pahimangno na dili lang sa nga akto nang nasapon. Mr. Tagay. nga benepisyaryo, apan katawhan kondili ilabina sa Mahinumdumang atol Siya midugang pag-ingon makita nga dili kwalipimga government employees sa ronda ning mi-aging nga “kami mga ultimo man nga bisan unsaon pa pagtago alas-4:47 sa kadlawon, kado, siya tangtangon lang sa NCIP, pero sa amo ang usa ka ilegal nga kalihu- wala masapon ang subject gilayon gikan sa listahan. dinhi, duna mi aksiyon sa kan, mu-abot gihapon ang person sa search warrant “Posibling dili perpeilaha.” panahon nga masapon kini nga si Rey Froilan Abuzo kto ang National HouseWala niya gibutyag, kung og mas dako na hinuon ang hinungdan nga ang mga hold targeting System, unsa nga aksiyon ang ilang buto nga mamugna niini anaa sulod sa balay mao gihimo mahitungod sa na- apan amo nang gipahi- ngadto sa ilang kaugalingon. gipudyot sa kapulisan nga asoy nga isyu. Niadtong mutang ang mga tukmang Gidugang pa sa opisyal gilangkuban sa nasangpit adlawa, matud niya, ang lakang aron makulangan nga taud-taud nang gik- nga empleyado, anak niinproblema sa TAMVILCA ang nangaging mga ka- westyon sa mga ka-ubanan ing si Renz Marian Abuzo, gituki sa NCIP ‘en-banc’ saypanan,” nagkanayon sa trabaho sa suspek ang 24-anyos, dalaga og ang si Miss Valte. (JPA/ATR/ taas-taas nga lifefstyle sa ulitawong si Edward DOmisa kaulohan. Sa dihang gipangutana, kung P C O O / P I A 9 - Z a m b o ilang pamilya kansa tungod nique Burdeos, 25-anyos. matud pa sa ilang pagpah- (Bomboradyo) mahimo na bang mosulod sa Norte/asf ).

NCIP

trabahante

4P

sona nga sarado alang sa aplikasyon sa mina lakip ang mga dapit nga nasulod sa National Tourism Development Plan; kritikal nga mga dapit; ‘island eco-systems’; mga umahan nga ubos sa RA 6657; ‘strategic agriculture and fisheries development zones’, ‘fish refuge’ ug ‘fish sanctuaries’ nga gideklara sa

CdeO Federation of Elders(CAFE) naakredit isipLSB sa dakbayan Naakredit na isip usa sa mga Local Special Bodies (LSB) sa kagamhanan sa dakbayan ang Cagayan de Oro Federation of Elders (CAFE). Kini human ang konseho sa syudad ubos ni bise mayor Caesar Ian Acenas misagop sa resolosyon nga nag-akredit sa kapunungan subay sa Article 64, Rule 13 sa Implementing Rules and Regulations sa 1991 Local Government Code. Niini, ang kapunungan mahimo nang modawat og ayudang pinansyal gikan sa kagamhanan sa dakbayan

Kampaniya batok sa Enterovirus-71 mas gipalapdan pa sa DoH

WANTED

BUREAU CHIEF CORRESPONDENTS PHOTOGRAPHERS STRIPPER MINDANAO WIDE APPLY PERSONALLY TANLEH BLDG.ABELLANOSA ST. CAGAYAN DE ORO or CONTACT: DANTE 09177121424

Department of Agriculture. Ang pagmina dili tugotan sa mga luna nga naila na ubos sa kasamtangang mga balaod sa mina; ‘agrarian and protected areas’; ug mga lugar nga giila sa Department of Environment and Natural Resources. (RER/ FEA/PIA 13-Surigao del Norte/asf )

CAGAYAN DE ORO CITY - Gipalapdan pa sa DOH region 10 ang ilang kampaniya batok sa sakit nga Enterovirus-71. Kini pinaagi sa pagawhag sa mga ginikanan ug mga day-care personnel nga hinlo-an ug i-disinfect ang mga dula-an nga ilang mapalit sa kamerkaduhan aron makalikay ang mga bata sa EV-71 infections. Matud ni Dr. David Mendoza, DOH regional coordinator, nga ila pang gihugtan ang kampaniya batok sa maong balatian, human gimando ni Health Secretary Enrique Ona nga ilakip sa notifiable disease dinhi sa nasud ang EV-71. Gihangyo usab ni Mendoza ang mga ginikanan nga ilabay sa tukmang lugar ang mga ginamit nga baby diapers, ug ipabilin ang istriktong personal hygiene ug kanunay’ng manghugas sa mga kamot aron masanta ang posibleng pagkaylap sa nasampit nga balatian.

ug uban pang ahensya sa gobyerno alang sa pagpatuman sa ilang mga programa ug proyekto. Ang resolosyon nga gisagop sa konseho gipaluyuhan sa komite sa senior citizens ni konsehal Dante Pajo ug komite sa pamalaod ni konsehal Ramon Tabor.

Mitambong sa medical mission gipasalamatan

Mapasalamaton ang RMNdxCC, sa tanang mga misalmot sa gipahigayong medical mission niadtong Sabado, Hulyo 14, ning tuiga. Matud ni Ms. Lea Macutay, ang head sa Event and Special Project, nga mikabat sa kapin 900 ang nakapahimulos sa maong talagsaong serbisyo ngadto sa katawhan. Nasayran nga sa maong ihap, kapin sa 400 ang nakapahimulos sa food feeding program nga gipaluyuhan sa Kagayhaan Eagles Club, samtang kapin sa 500 ang nakapahimulos sa medical check up, lima katawo nga nag donar og duga, samtang 55 ka mga bata ang napurga. Gumikan niini, naglaum ang buhatan sa RMN-dxCC, nga salmotan sa mga residente sa Brgy. Consolacion ang laing hugna sa medical mission, karong Hulyo 21, samtang gitakda karong Hulyo 28, ang Brgy. Macabalan. Ang maong kalihukan tipik lamang sa kasaulogan sa RMN-dxCC, sa ika 60 ka tuig nga anibersaryo karong Agusto 28.

Weather Update Ang Kalakhang Maynila ay makakaranas ng bahagya hanggang sa maulap na papawirin na may pag-ulan o pagkidlat-pagkulog. Mahina hanggang sa katamtamang hangin mula sa timog-kanluran ang iiral at ang Look ng Maynila ay magiging banayad hanggang sa katamtaman ang pag-alon. Ang tinatayang agwat ng temperatura ay mula 24 hanggang 33 antas ng Celsius (75°F hanggang 91°F). Ang Kabisayaan at Mindanao ay makakaranas ng madalas na maulap na kalangitan na may kalat-kalat na pag-ulan at pagkidlat-pagkulog. Ang natitirang bahagi ng bansa ay magiging bahagya hanggang sa maulap na may pulu-pulong pag-ulan o pagkidlat-pagkulog. Mahina hanggang sa katamtamang hangin mula sa timog-kanluran hanggang kanluran ang iiral sa buong kapuluan at ang mga baybaying-dagat ay magiging banayad hanggang sa katamtaman ang pagalon. source : pagasa


Opinion

PIA News Bits Director Abner M. Caga PIA, R10 & 13 Cluster Kabatan-onan gilambigit sa kalihokan batok katalagman SURIGAO del Norte – Mipasiugda ang Provincial Disaster Risk Reduction and Management Council (PDRRMC) og On-the -Spot Poster Making Contest. Tumong sa kalihokan ang paglambigit sa kabatan-onan diha sa pagsagubang ug pagdumala sa mga katalagman. Ang kalihokan kabahin sa 2012 National Disaster Consciousness Month celebration.

Mga elemento sa PDIC ‘roadmap’ gipasabot CAGAYAN de Oro City – Usa sa mga nag-unang elemento sa Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC) ‘roadmap’ mao ang malahutayon nga pag-alagad sa katawhan. Ang labing ulahing proyekto sa PDIC mao ang higpit nga pagsubay sa Core Principles for Effective Deposit Insurance Systems of International Association of Deposit Insurers (IADI).

DA Sec. Alcala mipadasig sa pagtanom og mais SIARGAO Island – Si Agriculture Sec. Proceso Alcala midasig sa mga mag-uumang Surigaonon sa pagtanom og dugang mais aron mosaka ang produksiyon sa pagkaon sa dapit. Natumbok na sa DA ang tulo ka mga dapit dinhi sa isla nga maayong tamnan sa mais, gikan sa Oktobre ngadto sa Disyembre ning tuiga.

‘coconut seed farm’ ipahimutang DEL CARMEN, Surigao del Norte – Si 1st District Rep. Francisico Matugas nagkanayon nga adunay ubayubay ka proyektong panguma ang naaprobahan ni DA Sec. Proceso Alcala atol sa iyang pagduaw dinhi ning maong dapit sa miaging semana. Lakip sa naprobahan ang pagmugna sa 50 ektaryas nga ‘coconut seed farm’ uban sa gahin nga P9 milyones sa Brgy. Mahayahay.

BALAANG PULONG

Daghan ang mga paagi sa pagdayig KANIYA. Kung dili nato mahimo pinaagi sa sulti o pulong, pwede nato nga awiton. (Salmo 18:1-6)

The Mindanao STAR BALITA is published by Mindanao Star Balita atTanleh Bldg, Abellanosa St., Cagayan de Oro City. It is registered with the Department of Trade and Industry (DTI), Region 10 with Certififcate No. 01787396. and with Business Permit No. 2011-1516, TIN No. 311-832-910 Telefax Nos: (088) 857-8447, Cell nos.: 0917-7121424, 0923-432-0687

E-mail: mindanaostarbalita2012@gmail.com

Mindanao Star Balita publisher

rolando sudaria Editor In Chief

JHO PANTOJA ARJAY FELICILDA News Editors

irene m. domingo Shaun Alejandrae Uy SPORTS EDITOR SHOWBIZ EDITOR ATTY. MARIO T. JUNI Albert Molit legal Counsel circulation

miyerkules, Hulyo 18, 2012 BUNYE/PAGE 7

3

Multi-Million Water project sa Iligan City palpak ba? HANGTUD Kanus-a matapos kining dili maayong kahimoan operformance sa Iligan City Government officials ilabina sa pagdumala ni MayorLawrence Ll. Cruz ug ang pipila kamiyembro sa Sangguniang Panglungsod. Kon inyong nabasa ang atong Kolumniadtong adlaw nga Lunes, atong gimantala ang ‘PEKE NGA TITULO SA YUTA’ nga gipanagiyahan ni Anthony Sy bisan ogdunay kamandoan ang buhatan sa DENR-10 ngadto sa Registry Of Deeds (ROD) ngakansilahon ang maong titulo sa yuta tungod sa rason nga way-seguro o dubious oggimugna lang ang dokumento. Gawas pa ni-ana, ang pirma nila niPENRO Carlito Vertudez ug Engr.Esmeraldo Reyes dili tinuod nga ilang pirma, sa ato pa usa kini ka dakong minio peke nga dokumento. Ang atong pangutana sa mga konsehales ug ilabina kang Iligan City Mayor Lawrence Cruz, nganong

Hukom Demokrasya

Jho Pantoja inyong gihatagan ug dakong katungod si Mr Anthony Synga gamiton ang iyang luna sa yuta parasa “Multimillion Water Project” bisan og dunay dakong depektoso ang titulo sayuta ni Mr. Sy? Wala ba kaha’y hukos pukos kininginyong gihimo? Nganong wala kamo mihimo og insaktong pag-usisa sa maong luna sa yuta kon duna ba’y tinuod ngatag-iya sa yuta dinha sa Abaga, Upper Tominobo, Iligan City or Brangay Abaga,Balo-I,

Lanao del Norte? Basin unya’g masusama kini sanahitabo nga matud pa ninyo nasayop ang pagkuwenta sa kontraktor nga gikan sa P175 milyones ka pesos human sabidding nahimo na dayon og P195 milyones ka pesos ang kantidad sa maongproyekto sa patubig, maayo gani kay nabantayan sa mga katawhang magbubuhis sasiyudad maoy hinungdan nga nag-atubang kamo ug kaso ngadto sa buhatan saOmbudsman. Siyaro ( feeling of disbelief) ogwala ninyo mabantaye kon depektoso ba ang titulo sa yuta nga gihuptan ni Mr.Sy? Wala ba kamo mahadlok sa inyong gipanghimo sanglit kining gidapat ngasalapi sa “Multi-million water project” sa kantidad nga P495 milyones ka pesosgi-utang kini ninyo sa World bank o gang magbago-od niini sa pagbayad mao angkatawhang magbubuhis sa siyudad? Busa, kitang magbubuhis sa siyudadatong “PAKGAN-

GON” kining dili maayong binuhatan sa mga piniling opisyal saatong siyudad. Sobra na kaayo kining ilang gihimo diri kanato, sama sa proyektosa “Sanitary landfill” asa naman kadto nga proyekto? Wala na magkadima-o d’ba? Unyahurot na ang pundong salapi para sa maong proyekto nga hangtud karon wala pagihapon matapos ? S a a k o n g k au g a l i n gong pag-analisar niining proyekto sa “Multi-million WaterProject” dili kini magmalampuson sanglit pipila nalang ang nahabilin sa pundongsalapi niini, og kon pananglitan matapos kini nga proyekto posebling dakong “PALPAK!!!”Grabe kaayo ba? Walay mga kaluoy sa mga katawhang kabus nga magbubuhis sa dakbayanilabina kadtong mamaligya-ay intawon og asin o kamates dinha sa merkado nahilambigitsa pagbayad sa maong palpak nga proyekto, unya ang mga piniling opisyales ra ang nabulahan.

Ang pagkaon nga alang sa panglawas Kinahanglan nga mahibalan nato ang nagkalain-laing pagkaon sa atong nasud. Kinsay nagpaluyo niini, kinsay nagmugna nga ikaw mokaon niini, ug unsay kahulogan sa maong pagkaon. Kini ang mga butang nga atong mahibal-an kung kita magtuon pa niini. Niining bulana, nagacelebrar kita sa tema sa National Nutrition Council nga mao ang “PAGKAIN NG GULAY UGALIIN ARAWARAW ITONG IHAIN”. Pagkanindot sa maong tema alang sa kinatibuk-ang nasud. Ang atong pagkaon nabahin kini sa matang sa mga tawo. Kini nga matang gitawag ko lang kini ug Adunahan o Kabus. Ang kabus karon matud pa sa uban, nabahin na kini sa grabeng pagkakabus, dili kayo kabus, ug kabus. Busa dinhi Makita nimo ang kalainan kung unsa ang ilang pagkaon. Dili ka makaingon nga ang adunahan makakaon na sa pinakahealthy nga pagkaon tungod kay siya may salapi na. Ang mga Adunahan dili makakaon sa pagkaon sa mga Kabus o kadtong pinakakabus nga maglisod na gani sa pagkaon sa bugas. Karon, Pagunsa man nato matuman ang tema nga batasanon ang pagkaon sa gulay sa matag adlaw? May mga butang ba nga makababag sa pagkaon sa gulay o sa healthy nga pagkaon? Aduna. Usa niini, mao ang salapi. Kung wala kay kuarta maglisod ka palit sa gulay. May mga bahin sa nasud nato nga ang gulay maoy pinakamahal kaysa karne. Busa karne na lang nag ilang paliton

ug dili ang gulay. Ikaduha nga butang nga makababag mao ang kahibalo o skills. Kung wala kitay skills, dili kita mahibalo kung unsaon pagluto niining mga gulaya aron nga magpabilin ang nutrients sa maong gulay. Matud pa sa mga nutritionist, ang gulay nga sobra na sa pagluto, mawala ang mga vitamins sama sa vitamin c, b ug apil ang enzymes niini. Busa dako ang kalabutan nga ang tawo kinahanglan makahibalo sa pagluto ug unsaon pag prepare sa gulay nga mahimo pa kining may pulos ngadto sa kinatibuk-an sa atong lawas. Ang ikatulo nga butang nga makaapekto kanato sa pagkaon sa gulay mao ang dapit sa atong nahimutangan. Aha ka man nagpuyo, may gulayan ba sa imong dapit? May mga dapit nga lisod gayud Makita ang gulay nga atong dapat kaonon. Busa, mantinir na pud ang atong sud-an. Busa dinhi dasigon nato nga kaysa magtanum ug bulak sa imong palibot, tanumi kini ug gulay sama sa kung unsay mutobo sa imong dapit. Kay may mga gulay nga dili mutubo sa imong dapit. Dinhi usab gikinahanglan ang pagtuon sa pagtanum. Tingale ang atong agriculture department makatudlo niana. Unsa pa man? Tama, naa pa. atong nahisgutan ang Kuarta, Skills, Dapit o lugar kung may gulay ba sa imong dapit, ug ang ikaupat mao ang kultura. Insakto! Ang kultura sa tawo usa ka dakung butang nga mubabag nga dili ka makakaon sa gulay. May

INADLAW’NG PANGLAWAS

Dorwin Lajot mga kultura man gud nga wala sa ilahang vocabulary ang gulay. Gitawag nila kini nga makikarne kuno. Busa ang may kultura nga makikarne kaayo lud-on kini sila kung mukaon gayud sa gulay. Kung magkabalatian ang tawo nga may kultura sa makikarne nga pamilya o tawo, maglisod gayud sa pag-usab sa iyang lifestyle o pag gawi hilabina kung ingnon na kini sa iyang doctor nga ayaw sa kaon sa karne ka yang imong cholesterol taas kaayo. Maglibog kini sila kung unsay kaonon. Ug katapusan, may mga tawo pa nga lain ang ilahang kahulogan sa pagkaon. Alang kanila ang tanang may kinabuhi makaon. Busa, bisan unsa na lang ila kining mahimong kan-on kay may lahi usab sila nga kahulogan sa pagkaon. Mao usab kini ang butang nga kinahanglan usab I consider sa atong kaugalingon. Kinsa may gahatag niini nga kahulogan sa pagkaon? Mga kaigsoonan. Kung may butang man nga nagababag kanimo sa pagkaon

sa gulay, hinay hinaya, magpractise ang pagsulbad niining upat ka butang nga nakababag sa pagkaon sa gulay aron mahimong madugang kini sa atong inadlaw nga pagkinabuhi. Kay kung kita magkabalatian, gulay man ang atong padulngan. Niay mga mubo lamang nga ang-ang nga makatabang niini. Kung wala kay salapi unya gusto ka makakaon sa klase klase nga gulay, dugangi ang imong panginabuhi karon. May daghan nga negosyo nga imong maduolan nga mubo lang ang capital. Ikaduha, kung wala kay kahibalo sa mga nagkalain laing preparation aron makakuha ikaw sa insaktong nutrients, pagtuon. May mga institution na karon nga nagatudlo niini. Kung wala kay dakong panahon, paminaw sa akong programa sa RMN DXCC MATAG ALAS 8:30PM MATAG SABADO SA GABII. (Ang ubang mga punto gikuha nato sa National Nutrition Council of the Philippines) MAHITUNGOD SA MAGSUSULAT: Si Dorwin Lajot usa ka Family Herbalist sa school of natural healing, Utah, USA., 4 YEAR NA NGA CANCER NUTRITION COACH, CERTIFIED HUMAN HEALTH: DIET AND NUTRITION sa ALISON, IRELAND, CERTIFIED MASSAGE THERAPIST sa TESDA, Nag Master sa Public Health sa AIIAS silang Cavite, Nag Dotorate sa Public Administration sa MUST-IPAG, SA pagkakaron, Student sa School of Medicine sa Pennsylvania University.


4

kalingawan

miyerkules, Hulyo 18, 2012 sabado, HULYO 14, 2012

Ni kuya DOLAN GLOBE: 0927-609-3982 lGud mrng kuya. Aha dapt mapalit ang n ung news paper sa dv cdo? Ds s my first tym nga naka basa ko sa inyong new .sa nso ko naka palet! Plz txt bk. N publsh my no. Free to txt me guiz! GOD BLZ wait ko 2mrw tnx : +639263231481 lhai kuya gd murning hanap ako ng txtm8 14 to 20 ang age, im remart abarquez from maramag .my # is 09059388779. l hello! im michele frm lopez jaena,mis occ. pwd pki publish akng numbr?im looking 4 frnds thru txts coz im bored! thanks..im 42 yrs old,separated. : +639074447762 l goodpm kuya...i need txm nah grl.,22 pataas .dn willing makepag txt.dn willing mkepagkita. : +639265102241

SUDOKU

CIRCLE A WORD drawing the line angular arched bent broad broken crooked curved

dark dashed dotted double faint heavy

l KUYA D0LAN HANAP ME TXM8 KANANG H0T MAMA,OR BAL0 WILNG MKG RELASY0N UG BTAN 0N,TNX.. : +639264008105 lhai..kuya lix gudnon. pwd ngau,q txtm8 kana grl,taga cdo lang 16-25 yrs old above?wling makigm8 kuya lix..tnx... my..09352603425 lkuya s0ny pwd bAnq manqhinqi nanq txm8 yunq ualanq bf.. : +639069333547 lGd Pm bro..ngeta ku mdjo hot grl..knang tga C.D.O paki blsh my .# 09265224719 tnx au xa in u tanan memberz l wana hav txfrnd BOY ONLY....kanang certified single,23-28 ages,only from cdo,tnx rhea: +639264152774

horisontal jagged long narrow parallel straight zigzag

How to play the game? Fill in completely every rows, columns and diagonals of each puzzle without repitition

of the same digit.

Ang miagi

CROSSWORD puzzle

across 1. Upper arm bone 6. Actor Muhlach 9. Rara_ 10. Slide 11. Doughnut-shaped roll 13. Make amends 14. _Amin 15. Region IV province 17. Clock sound 19. Narcotic drug 21. Preposition 22. Insect stage 24. _Solidaridad 25. Knot 26. _and write 28. _but goodies 30. Black cuckoo 31. Clothing size 32. Euphony 34. Head PAHALANG 1. Sukob 6. Malaking lalaki 11. Animo 12. Ihinto ang sasakyan 13. Ibong mandaragit 14. Inang 15. Pulang langgam 17. Biyuleta 18. Hinyebra 19. Pailaw na pumuputok 21. Salitang parianong 22. Uri ng kahoy 25. Programa ni Janice at Gelli 28. Iskoba 29. Piramide 31. Itlog ng pato 33. Punyagi 34. Inangkin

35. Ponder 36. Linking verb 37. Fortress DOWN 1. Place of residence 2. Enchantment 3. Night before 4. Small brook 5. Objective pronoun 6. Solitary 7. Actress Alajar 8. Mimic 10. Daze 12. Mine entrance 13. Excited 16. Saying 18. Set fire to 20. Extremist 23. Post 24. Singer Misalucha 25. List of candidates 35. Sabi niya 36. Maliit na hiwa 37. Kapok PABABA 1. Pitlag 2. Dinusta 3. Lula 4. Pag-aari ko 5. Kinulimbat 6. Man 7. BayansaPampanga 8. Kunat 9. Sulsol 10. Gala 16. Laki 20. Sinira 21. Kalat 22. Bunganga 23. Uri ng kahoy 24. Buhok sa itaas ng mata

HOROSCOPE

Aquarius(Enero 20-Pebrero 18) If you begin to notice a few issues crop up in your romantic relationship, it’s a good idea to use your time right now to solve them if possible. If you put some thought into it, you can come up with a clear analysis of what the problems are and if you desire a solution or a different partner. Pisces(Pebrero 19-Marso 20) Life is a series of endings and beginnings, it just depends on how you approach each situation you’re presented with. When someone leaves your life, it could represent a new opportunity to begin something totally different instead of a sad event.. Aries(Marso 21-Abril 19) When it concerns love, it seems as though fate has your back and the only thing you’ll need to actually do is identify your feelings. If a partnership you’re interested in pursing seems fraught with issues, it could be the timing is off, not the connection. Taurus(Abril 19-Mayo 20) You can look at problems as roadblocks or opportunities; it’s up to you, Taurus. If you choose to view an obstacle as an opportunity to figure out a new way to get something done, not only will you be motivated, but inspired too. Gemini(Mayo 21- Hunyo 20) This month you’ve got a rare and unique opportunity to review and restructure your financial management techniques. You tend to look out for those in need, but right now you are the only one who’s needs you need to look out for. Cancer(Hunyo 20- Hulyo 22) You can feel connected to many people but to feel connected enough to pursue a romantic relationship could take time for you to develop. True, deep, meaningful love isn’t usually hatched overnight and requires likeness on a much deeper level. Leo(Hulyo 23-Agosto 22) Reaching your goals is your number one priority right now, Leo. There will be those who cannot help hating on your progress and you’ll want to be sure you tune them out. Naysayers can provide a distraction, but also motivation to overcome what they say you can’t. Virgo(Agosto 23-Septiyembre 22) In order to achieve healthy levels of activity in all areas of life you need to first commit to yourself and your goals. Think of managing all the areas of your life like paying bills, you’ve got to give a little to each, steadily over time. Libra(Septiyembre 23- Oktobre 22) Love can strike at any time with anyone, but in order for that love to grow and last there will be effort required by you. You need to be careful not to fall madly in love with just anyone because you have very particular needs, Libra. Scorpio(Oktobre 23- Nobyimbre 21) When the universe smiles on financial affairs, so do you, Scorpio and right now you’re in for a good ride. Few things in life are given to you without the expectation of a return so you can expect to work for whatever you receive. Sagittarius(November 22-December 21) You’ve found what works for you and have stuck to it but not every circumstance will be under your control. This is where your patience and perseverance comes into play and will take you farther than others are willing to wait to go. Capricorn(Disyembre 22- Enero 19) Your dreams and wishes are about to come true but you may need to hold on to your seat as there is much more involved than you thought would be. You’ve held out for more work to come your way and upon its arrival you could be slightly overwhelmed at the sheer mass of it.

Katawatsi Ni Khristha Riva Arfene

Maro nga Pedro naisahan 27. Alleviated 28. Actor Sharif 29. Obscene matter 31. Mineral spring 33. North American country 35. Musical tone

KAMATAYAN: Pedro, kuhaon na tika. PEDRO: Ayaw sa kay daghan paku og buhaton. KAMATAYAN: Dili na pwedi kinahanglan na tika kuhaon ikaw ang unang nakalista sa listahan sa kamatayan. PEDRO: Sige nlang , humanon sa nku ni ako gibuhat, timplahan sa nku ka og kapi, pagkapi sa una. (gibutangan og sleeping pills ni Pedro ang kape. Nakatulog si Kamatayan. gierase ni Pedro ang iyang ngalan sa unahan ug gibalhin sa pinakaulahi)

25. Kipot 26. Lugar sa Divisoria 27. Sabaw 30. Pareno o Alajar 32. _for tat

KAMATAYAN: Oh, kanindot sa akung katolog, slamat Pedro tungod kay maayo ang imong gipakitang pagtagad sa ako dili nlng nku kuhaun ang nakalista sa unahan sa kinaulahian nlang ko magsugod og kuha.


5 Balitang Nasudnon Balitang International kasayuran

By Rona Factura in Philippine’s Native Foods and Delicacies (Files)

GINATAANG PINAKBET

miyerkules HULYO 18, 2012

Phl ships, dineploy vs Chinese boats

Bagyong Khanun nananalasa sa Japan, 32 na patay sa baha

Scarborough ShoalAminado ngayon ang pamahalaang Pilipinas na hanggang “diplomatic protest” lamang ang magagawa nito sakaling may paglabag ang China sa soberenya ng bansa sa bahagi ng West Philippine Sea. Una nang nagbabala ang Department of Foreign Affairs (DFA) sa China kaugnay sa deployment ng “largest fishing fleet” nito sa Fiery Cross Reef. Binalaan din ng DFA ang nasabing mga barkongpangisda na lumayo sa 200-kilometer exclusive economic zone (EEZ) na sakop ng Philippine territory. Pero ayon kay Foreign Affairs spokesman Raul Hernandez, sakali mang mayroong paglabag ang China, hanggang protesta lamang ang magagawa ng gobyerno para igiit ang karapatan nito sa teritoryo. “If these (ships) are going to our EEZ, we will file a protest because this is our EEZ and it is only the Philippines (that has) the sovereign right to explore, exploit and manage the resources in that area,” ani Hernandez. Sa ngayon umano ay nagd-eploy na ng barko ang Philippine Coast Guard sa area para matiyak na hindi makakapasok sa teritoryo ng bansa ang nasabing mga Chinese ships. “We require China to respect the sovereign rights of the Philippines,” dagdag pa ng opisyal. Maliban sa mga barkong-pangisda, nag-deploy din ang Beijing ng kanilang patrol vessels para bantayan ang Chinese fishermen.

TOKYO, Japan - Hindi pa man lubusang humuhupa ang baha at nakakarekober ang apektadong mga residente, panibagong kalamidad na naman ang pinaghahandaan ng Japan. Nagsimula nang manalasa ang bagyong Khanun sa Amami islands sa Japan. Taglay nito ang lakas ng hangin na umaabot sa 108 kilometro bawat oras. Ang Amami ay nasa katimugan ng Kyushu island na ang apat na araw na record-breaking na pag-ulan ay nagdulot ng baha at landslides. Napag-alaman na 32 ang namatay sa nasabing kalamidad at sa Minamiaso sa Kumamoto prefecture, 700 katao pa ang nananatili sa evacuation centers dahil sa pangamba sa landslide. Babala ng Japan Meteorological Agency, asahan ang 15 sentimetro na ulan sa loob ng 24 oras sa Kyushu island dahil sa bagyo. Dahil dito, naka-high alert pa rin ang mga lugar sa Japan na una nang naapektuhan ng matinding pag-ulan. Kung binabaha ang southern Japan, matinding init naman ang nararanasan ng ilang bahagi ng bansa. Ayon sa weather agency, posibleng umabot ng 34 degrees Celsius ang temperatura sa kabisera na Tokyo habang 37 degrees Celsius naman sa Kumagaya. Sa Niigita prefecture, isa ang nasawi dahil sa heat stroke habang 700 katao pa ang nasopital bunsod ng heat exhaustion. (AFP)

Ingredients: I/4 Pork liempo, sliced into desired pieces, washed thoroughly I kilo grated coconut 1/4 fresh alamang if available or 1 tablespoon of alamang paste 2 cups squash sliced into desired pieces 4 pcs. medium sized eggplants 1 piece ampalaya 7 pieces okra 5 pieces of string beans red bell pepper, ginger, lemon grass, tomatoes, green onions, sele mahaba 1 tablespoon Knorr seasoning Procedure : Add 1 cup hot water to grated coconut and squeeze to get the thick cream then another 2 cups for the thin coco cream, set aside. In a cooking pan, combine all ingredients except for the okra, thick coconut cream and Knorr seasoning. Let it simmer but check if veggies is not overcooked or depending on your taste preference, as for me i want it crunchy. Then add the okra,thick coconut cream and Knorr seasoning. When done, serve on a bowl or serving dish. Note: Okra should not be overcooked, just half cooked so to avoid it getting sticky.

trivia Pinakamahal nga Stamp Ang pinkamahal nga Stamps anaa nahimutang sa nasud sa Sweden niadtong tuig 1855 og usa kani nga resulta sa Printing Error o sayop. Imbis nga e printa sa three-skilling stamp sa green nga stock paper, na printa hinoun kini sa yellow/orange stock paper diin na deklara kining sayop, tuig 1970 ang kopya og pagpamatoud sa sayop nga pag printa gi kwestiyun sa Sweddish Portal Museum apan nadiskubrihan nga orig kini o tinoud. Usa lamang ka kopya ang “Treskilling Yellow” apan nakita gihapon kini og nadiskubre sa usa ka Sweddish sa atic sa ilang panimalay diin gitago lamang kini sa iyang apohan niadtong mga tuig 1855 padulong 1886. Sa Tuig 1990 napalit kini sa mahal nga kantidad apan sa paglabay sa Unom (6) ka tuig nahalin kini sa kantidad nga $2.5 million dollars.

BALITANG ESPESYAL Ni Decemay Magleo

4 batan-on, gi-kilatan, napangag Upat ka mga batan-on ang napangag human kini napiksan sa kilat nga niigo sa bangko nga ilang gilingkuran sa Bible Camp, Perth, Australia. Sa pahayag ni Librarian Graham Barker, perteng kurata sa upat ka mga batanong estudyante nga nagdula sa iring dihang kalit nga ni-igo ang makusog nga kilat sa ilang gilingkuran. Maayong pagkabungkag sa lingkuranan og ang pipila ka mga tipaka, didto kini naigo sa mga baba sa

mga batan-ong resulta sa pagkapangag niini. Daw gibaliw ang upat ka mga estudyante sa pagdula sa iring diin una na silang gibadlong ni Barker nga dile kini dulaan pinaagi sa pagtudlo sa pagbasa. Human sa hitabo, daling gidala ang mga nahisgutan sa ospital dihang nagkadugo ang ilang mga baba human natagakan sa ilang mga ngipon. Sa karon, nag-antus pa intawon sila sa ilang gidangatan.

LET’S PLAY LOTTO! SUPPORT PCSO! TA K E - O NE TA K E - T W O

0-7

SUPERHOT: 423

2 5 6 9 3

ANGLE GUIDE

3 4 7 5 2

1 0 8 1 4

7 3 9 2 5

PCSO DRAW RESULTS - july 17, 2012 11a.m. - 19-01 4p.m. - 14-30 9p.m. - 21-03

6 5 0 3 6

••• Analysis •••

WINNING NUMBERS

Higala, DILI dawaton sa ukay-ukay ang 302 nga numbers combination, ambot kung ngano! Pasakay nato ang 0 ug 7 ug kung mogawas kini nga dili doble sigurado ang atong WINNING NUMBERS ug LUCKY PICK para karong adlawa. Kung doble, pili lang sa 074, 076, 078, 070, ug 072. Good luck!

020-104 240-814 114-016

Team SuperTres

THIS WEEK’S HOT PAIRS

15•46•48•11•23•29

48-19-46-27-20-40 Jackpot Prize: Php30,000,000.00

11 a.m. 8-1-1 4 p.m. 8-7-1 9 p.m. 2-2-3

SUERTRES RESULTS

38-36-33-35-06-43 Jackpot Prize: DATE 11 am 4 pm 9 pm Php37,338,350.40 July 10 548 376 318

July 11 834 249 258

16-22-03-34-35-27 July 12 098 888 363 Jackpot Prize: July 13 444 693 318 Php16,845,267.60 July 14 260 705 390

22-19-07-08-23-28 July 15 029 376 975 Jackpot Prize: July 16 142 172 921 Php13,932,822.60

4-D : 8-8-7-2

1 8 0 2 0 7

SPOT YOUR LUCK

LUCKY PICK

027-424 147-148 274-248

Pasaload for probable numbers: 0905-957-8026 • 0906-931-0547


6

miyerkuless, HULYO 18, 2012

sports/entertainment

Kobe Bryant mahimong tig-sira sa Olympic games David Beckham dili gusto

mupasiga sa Olympic flame

Sinulat ni shaun alejandrae yap uy

Ang 5-time NBA champion nga si Kobe Bryant isa sa mga ginatutukan nga basketbolista sa London Olympics. Ang Dream Team USA ang Gold Medalist sa Beijing Olympics kung asa midominar sa ilang mga dula ug gilampaso ang mga nakontrang nasod. Ang Dream Team USA napi-angan karon kai ang uban “key players” niini nanga-injured man ug wala gi-clear para magdula sa Olympics. Ni-adtong 2004 Olympics, ang Dream Team USA mi-kuha lamang sa bronze medal, nga gikadismaya sa mga mangdudula ug sa mga fans. Mibalik sila sa Olympics, dala ang pinakakusgan ug pinakamaayo nga mga NBA stars sa Beijing kung asa gipildi nila ang Spain sa score nga 118-107. Ang Spain Center/Forward nga si Pau Gasol mao usab ang nakauban ni Kobe Bryant sa pipila ka NBA championships sa Los Angeles Lakers. Matod pa ni Bryant, siya ang tig-sira sa dula ug ang role niya mao ang pagtira sa mga “crucial” shots kung muabot sa iya

ang oportunidad, ug kung kinahanglan. Si USA coach Mike Krzyzewski mideklarar nga gamiton gyud niya ang tanan players nga naa sa ilang grupo karon kung kinahanglan, hilabi na si Kobe Bryant nga mipasibya kaniya nga andam siya, ug in “great shape”. Usa pud kini sa mga oportunidad para kang Bryant para makighalobilo sa iyang mga NBA nga rivals sama nila Lebron James ug Carmelo Anthony.

Ang international football star nga si David B eckham mipasibya ug mipabati nga dili siya ang husto nga personalidad para mup a s i g a s a Olympic flame bisan pa ug mahimo kining dakong garbo para kaniya isip taga London. M at o d p a niya nga dapat usa ka Olympian nga nakakamit ug gold medals sa mga milabay nga Olympics ang maong personalidad ang may katungod sa pagpasiga sa Olympic flame. Nadismaya si Beckham nga wala siya gitawag para mudula para sa Great Britain sa dula nga football, human kini gi-announce nga wala siyay apil sa squad. Nakurat ug dismayado si Beckham sa maong desisyon sa GB football team ug nakita kini sa iyang dinulaan sa mga milabay nga semana sa Major League Soccer games. Ang iyang pamilya ug mga higala ang nagpadasig kaniya ug karon mas focused na kini sa pagdula sa iyang MLS team nga LA Galaxy. Nalipay na kini ug matod pa niya nga musuporta giyapon siya sa GB team ug magpadayon nga Olympic Ambassador Naghandom si David Beckham nga ang Great Britain teams makakuha sa daghang Gold medals sa London Olympics.

Videoke “Basta Ako ” by: 6cyclemind

Wooh, wooh wooh Wooh, wooh, wooh Umuwi ka ng maaga, baka nag-aantay na sila Matulog ka na rin sana, di ba maaga pa ang pasok mo bukas Pero kung ako ang kasama mo Kung ako ang kasama mo Wooh, wooh wooh Wooh, wooh, wooh [2x] Ibaba na ang telepono, kasi mahal ang bayad dyan E Tigil na rin ang facebook mo, mas importante homework dyan Pero kung ako ang kausap mo Kung ako ang kausap mo Kung ako ang kausap mo Pero kung ako ang kausap mo Di uuwi ng maaga, magpupuyat tayo’t sabay matutulog Di mamalayan ang oras, magkausap hanggang umusok ang telepono Manonood tayo ng sine at kakain sa labas Magkahawak ang kamay habang tayo’y namamasyal Hindi tayo magsasawa kahit minsan ay may away Di uuwi ng maaga, magpupuyat tayo’t sabay matutulog Di mamalayan ang oras, magkausap hanggang umusok ang telepono Manonood tayo ng sine at kakain sa labas Magkahawak ang kamay habang tayo’y namamasyal Hindi tayo magsasawa kahit minsan ay may away

Nora Aunor nangutang sa usa ka Columnist Talk of the Town karon ang pagpangutang matud pa sa aktres nga si Nora Aunor sa usa ka kulomnista samtang anaa pa sa Las Vegas ang star for all season. Ang kolumnista kauban kini ni Nora sa “Kasamahan sa Hanapbuhay” diin miyembro usab sa maong organisasyon ang aktres, subay sa kulomnista nga nakadawat siya og text messages diin number ni Nora ang nakatatak og mihangyo nga maghulam kuno ang aktres og P10,000 samtang anaa pa kini nagpuyo sa Las Vegas. Gi siguro sa kulomnista ang maong nagpanag-iya sa maong number og iyang na kumpirma nga si Ate Guy ang nagpanag-iya sa maong cell number apan padayon pang gapangutana sa iyang kaugalingon ang kulomnista tungod kay P10,000 lamang ang gihulam. Naimbyerna pa ang kulomnista sa ikaduhang text kuno ni Nora nga nangutana kung mapadalhan ba siya sa maong kantidad gitubag usab kini sa reporter og “ Maghahanap po”. Ang pangutana karon sa mga miyembro sa “Kasamahan sa Hanapbuhay” kung si Ate Guy kato unsay hinungdan para kini mangutang, og asa ba napadulong ang milyones nga kwarta ni Ate Guy nga gibayad kaniya sa TV5 og ang kita niini sa El Presidente nga si Gov. ER Ejercito? kana ang milyon-milyon nga pangutana.

MINDANAO STAR BALITA JULY 18,2012  

MINDANAO STAR BALITA JULY 18,2012

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you