Page 1

Van geschrokken naar betrokken Burgerparticipatie - wat kan de Milieufederatie voor uw gemeente doen!

Versneller van duurzaamheid


2 - B u r g e r pa r t i c i pat i e


B u r g e r pa r t i c i pat i e - 3

Milieufederatie: scharnierpunt tussen samenleving en politiek bestuur U wilt een locatie ontwikkelen. U laat een plan maken. Maar na de presentatie dienen geschrokken bewoners en bedrijven bezwaarschriften in. Er treedt eindeloos vertraging op. Binnen de gemeenteraad kalft de steun voor het plan af. Uiteindelijk belandt het in de ijskast. Alle tijd en geld zijn voor niets geweest. Kan het ook anders? Door burgers en bedrijven eerder bij de planvorming te betrekken, ontstaat meer draagvlak. De Milieufederatie NoordHolland (MNH) kan u daarbij helpen. Wij hebben ervaring met het inventariseren en bundelen van kennis, inzichten, gevoelens en belangen van lokale groepen en met het omzetten daarvan in een vorm die bruikbaar is voor de planvorming. Wij helpen u om betrokken in plaats van geschrokken burgerschap te organiseren. De MNH heeft een uitgebreid netwerk van 150 lokale lidorganisaties. Onze lokale groepen houden zich bezig met milieu, natuur, landschap, cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit. Wij genieten het vertrouwen van onze lidorganisaties en

zijn voortdurend met hen in gesprek. Tegelijkertijd zitten wij vaak met lokale en provinciale bestuurders en ambtenaren rond de tafel. Wij begrijpen de dynamiek van lokaal bestuur. De MNH begrijpt én spreekt de taal van zowel de lokale samenleving als het lokaal bestuur. Wij zijn als geen ander in staat daartussen een brug te slaan. Dat kan door “geluiden” op te halen, maar ook door mee te denken en te adviseren over een geschikte procesaanpak. Is een kwestie al ontspoord? Wij beschikken over methodieken om partijen uit hun schuttersputjes te halen. Vaak blijken confrontaties hun oorsprong te hebben in onvoldoende begrip van elkaars wensen en standpunten. ▶


4 - 40 j a a r e r va r i n g

Wij hebben een naam hoog Wij werken al 40 jaar aan het verbeteren van het milieu. Ons doel is niet veranderd. Wij streven naar een mooi en duurzaam Noord-Holland. Onze rol is wél veranderd. Vroeger stonden we op de barricade en voerden actie “tegen” iets. Nu geloven we dat vroegtijdig meepraten aan tafel vaak ook resultaat oplevert. Door de jaren heen hebben we hoogwaardige kennis over milieu en duurzaamheid opgebouwd en ons relatienetwerk verbreed. We werken ook regelmatig samen met bedrijven om duurzaamheid vorm te geven. Hieronder enkele voorbeelden van onze manier van werken: Vergroot je Speelveld

Samen met de Kamer van Koophandel Noord-West Holland en bureau C-Realist werkt MNH aan het project ‘Vergroot je speelveld’. In dit project is een mediation- methodiek uitgewerkt rond ‘spanningsvolle’ duurzaamheidsissues. Vertegenwoordigers van partijen met (ogenschijnlijk) tegengestelde belangen worden onder begeleiding en in een prettige omgeving met elkaar in gesprek gebracht, met als doel om partijen

gezamenlijk een oplossing te laten vinden voor het issue. Daarbij gaat het o.a. om plannen voor gebiedsontwikkeling waarbij voor- en tegenstanders niet echt met elkaar in gesprek zijn. In dit project gebeurt dat wél en leren zij elkaars rol en manier van denken beter begrijpen, zodat zij met elkaar kunnen bedenken hoe zich steeds herhalende patronen kunnen worden doorbroken. Onder de gesprekspartners bevinden zich diverse wethouders en vertegenwoordigers van lokale burgergroeperingen, die zich enthousiast hebben getoond. De ervaring leert dat de methodiek breed inzetbaar is, tot zeer zinvolle gesprekken leidt, en tot meer vertrouwen in elkaar. Belevingskaart windenergie in Westfriesland

Voor de provincie Noord-Holland ontwikkelde de Milieufederatie met lokale groene en bewonersorganisaties, een cultuurhistorische vereniging en betrokken experts een gedeelde ontwikkelvisie voor windenergie. In een aantal


40 j a a r e r Va r i N g - 5

te houden

ontwerpsessies is een gezamenlijke “belevingskaart” ontworpen met daarin de kwaliteiten van het landschap, kansrijke locaties voor windturbines, absolute vides en ook lokale wensen tot versterking van de landschapskwaliteiten. Opmerkelijke uitkomsten waren dat bewoners open Noord-Zuid kijklijnen van belang vonden vanwege de historie van het droogleggen van West-friesland. en dat ze onder bepaalde voorwaarden wel degelijk ruimte zagen voor windmolenopstellingen. Voor een waterschap faciliteerden wij een gezamenlijke ontwerpsessie van lokale groepen en betrokken medewerkers.

● VLEERMUISROUTES ● ZANGVOGELTREK

● KROMME LEEK

● KUST

● LANDSCHAPPELIJKE EENHEID

● GROENE SCHEG

KASCONCENTRATIE

en agrarische natuurverenigingen. Nadat de deelnemers waren geïnformeerd over het bestaande schouwbeleid en het voornemen om dat aan te passen, is gebrainstormd over de wensen van de deelnemers aan de hand van de vraag ‘zou het niet fantastisch zijn als ….’. Dit leverde een door de aanwezigen gewenst toekomstbeeld op. een excursie bij een boer die zijn sloten natuurvriendelijk onderhoudt, bracht de kansen en belemmeringen in beeld. De uitkomst was een lange lijst met opties, die door het waterschap is gebruikt bij het vormgeven van het nieuwe schouwbeleid.

workSHop natuurgeriCHt SCHouwBeleid

Is de besluitvorming nog in een agenderende fase, dan kan ook een werkvorm als de participerende excursie worden ingezet.

Samen met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) organiseerde de Milieufederatie een werkbijeenkomst ‘natuurgerichte schouw’, met medewerkers en schouwmeesters van HHNK en diverse (ervarings-)deskundigen uit de achterban van de Milieufederatie

Samen met Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord constateerde de Milieufederatie dat de ruimtelijke kwaliteit in de binnenduinrand van de Kop van Noord-Holland te wensen over laat.

kuSteXCurSie


6 - D e M i l i e u f e d e r at i e d ó e t

Bron: Sherry R. Arnsttein: “A ladder of citizen participation “

Gemeente Ik maak samen met burgers en eventuele experts een plan. Ik vraag burgers om, al dan niet in een panel, advies te geven. Ik geef een inhoudelijke reactie op hun advies . Ik nodig de buurt uit voor een inspraakavond of verspreid een enquête. Ik laat dan weten wat mijn belangenafweging is geweest en waarom. Ik verstuur een brief of organiseer een informatieavond. Ik schrijf een stuk voor in de lokale /regionale krant.

Meebeslissen

Coproduceren

Adviseren

Burger Ik maak samen met de gemeente en eventuele experts een plan . Ik geef mijn advies door in een burgerpanel of expertgroep te gaan zitten. Ik geef mijn advies als de gemeente daarom vraagt. Ik krijg van de gemeente een inhoudelijke reactie op mijn advies.

Raadplegen

Informeren

Ik kan op de inspraakavond laten weten wat ik ervan vind. De gemeente laat mij weten wat haar belangenafweging is geweest en waarom . Ik ontvang informatie per brief of een uitnodiging voor een informatieavond.

de vraag hoe je ruimtelijke kwaliteit kunt Zo is er veel verrommeling en zijn er sturen. De meerwaarde van de excursie verouderde recreatieparken. Om beter lag vooral in de kruisbestuiving tussen zicht te krijgen op de problematiek en om mensen met heel verschillende invalste verkennen hoe de ruimtelijke kwalihoeken. Als vervolg hierop wordt nu teit versterkt kan worden, is in 2010 een met een aantal partijen gewerkt aan een fietsexcursie naar het gebied georganiaanpak voor verouderde recreatieparken, seerd. Aanwezig waren bestuurders van waarbij ook de relatie met de kwaliteit van gemeenten, provinciale staten, natuur- en landschapsorganisaties, (agrarische) recre- de omgeving wordt meegenomen. Afhankelijk van het onderwerp kan er atiebedrijven, landschapsarchitecten en gewerkt worden met uitsluitend de adviseurs ruimtelijke kwaliteit. Op diverse “groene” organisaties, of ook met bewoexcursiepunten ontstond een levendige nersorganisaties en betrokken experts. discussie over de waarde van het gebied, over (on-)gewenste ontwikkelingen en


D e M i l i e u f e d e r at i e d ó e t - 7

De Ombudsman spreekt:

De Milieufederatie dóet:

Burgerparticipatie kán plannen verbeteren, het draagvlak vergroten, juridische procedures voorkomen en de doorlooptijd verkorten. Maar zowel burgers als ambtenaren zien dat in de praktijk niet gebeuren. Burgers klagen over te late inschakeling, voorgekookte besluitvorming en eenzijdige informatievoorziening. Ambtenaren worstelen op hun beurt met bestuurders met eigen agenda’s, hoe de “juiste” insprekers te vinden en het ontwerpen van een procesarchitectuur die meer is dan een rituele inspraakdans.

MNH neemt niet de regie van gemeenten over, maar adviseert hoe u dit proces kunt vormgeven zodat de inwoners en andere belanghebbenden optimaal gehoord worden en zich écht betrokken voelen bij de planontwikkeling.

Dat schreef de Nationale Ombudsman in 2009 na een uitgebreid onderzoek naar burgerparticipatie-zoals-het-echt-werkt. En voegde daar als dringend advies aan toe dat gemeentes vooraf duidelijk moeten maken op welke sport van de “participatieladder” - van informeren, via raadplegen en adviseren tot meebeslissen – de burger mag opstappen. De gemeente moet daar dan ook naar handelen via een procesarchitectuur op maat, door het zoeken van te betrekken partijen, passende informatieverstrekking en het afleggen van verantwoording.

MNH kan voordat het proces start voor u inzichtelijk maken welke gevoelens en zorgen er leven en u gedurende het proces helpen de geluiden van betrokkenen op waarde te schatten en maximaal te benutten. Uitgangspunt is daarbij een bewuste keuze van het niveau op de participatieladder waarop wordt ingestoken. Belangstelling?

Op onze website www.mnh.nl/gemeenten vindt u meer informatie over onze organisatie, ons netwerk en onze aanpak. Voor een oriënterend gesprek kunt u contact opnemen met: Ernest Briët (directeur) of Erna Krommendijk. Telefoon 075 - 63 515 98


ENERGIE EN KLIMAAT

De Milieufederatie NoordHolland richt zich op het, in samenwerking met anderen, realiseren van een mooi en duurzaam Noord-Holland. Wij zien het als onze rol daarbij de inwoners van onze provincie te betrekken. al snel kom je dan uit bij het niveau van de gemeente: het schaalniveau dat mensen het beste kennen en zich mee verbonden voelen. Deze brochure gaat in op de manier waarop de Milieufederatie gemeenten kan ondersteunen bij burgerparticipatie. Naast burgerparticipatie adviseren wij gemeenten hoe abstracte of ambitieuze klimaatambities in de gemeentelijke praktijk handen en voeten te geven. Ook hier speelt het betrekken van de inwoners een cruciale rol. De Milieufederatie weet hoe de brug te slaan tussen klimaatambities en resultaten in de praktijk. graag vertellen wij u hier meer over!

Milieufederatie Noord-Holand Stationsstraat 38 1506 DH Zaandam

075 63 515 98 mnh@mnh.nl www.mnh.nl

Van geschrokken naar betrokken. Burgerparticipatie, wat kan uw gemeente doen!  

Milieufederatie Noord-Holland: scharnierpunt tussen samenleving en politiek bestuur Door burgers en bedrijven eerder bij de planvorming te b...