Issuu on Google+

Vlag! is het periodiek van het Vlaggenmuseum Nederland, Vlaggenparade Rotterdam en de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde. Verschijnt drie keer per jaar

Nr 8, april 2011 Vo or t ze t t i n g v a n Ve x i l l a No s t r a (19 6 6) V l a g g e n l ijn (19 9 8 )

Vlaggen bij vreugde en verdriet Krijgsmachtvlaggen: Niet zo uniform Vlag van Compassie Turkije versterkt zijn band met Rotterdam Nederland in 2013 centrum van vlaggenkundige wereld


Va n d e r e d a c t i e

Vlaggenparade

Inhoud 2

Vlaggenkundige Jos Poels aan het woord

3

Trouwe sponsor Port of Rotterdam aan het woord

4

De redactie van VLAG! is zich er zeer wel van bewust dat met dit magazine steeds twee verschillende groepen ‘bediend worden’.

Turkije versterkt band met Rotterdam

5

Vlaggen van de Krijgsmachtdelen. Niet zo uniform

6

Het blad is de voortzetting van ‘Vexilla Nostra’ (Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde) en ‘Vlaggenlijn’ (Vlaggenparade/ Vlaggenmuseum). De vereniging wil haar leden voorlichten, informeren over vlaggen-

9

kundige onderwerpen met een wetenschappelijke grondslag. De sponsors en andere relaties van Vlaggenparade/ Vlaggenmuseum zijn

Hijsen of strijken?

10

Actueel: Libië & Zuid-Soedan

11

Boekbespreking: Russian Regional Flags

11

De vlag van Compassie

12

Kamtsjatka

14

In dit nummer wordt o.a. aandacht besteed aan een trouwe sponsor,

Vexillology summaries

14

officieel hijsen van de Turkse vlag, aan de presentatie op de beurs

ICV 24 Washington

15

Het Vlaggenparade jaarverslag

16

primair geïnteresseerd in hun profilering als sponsor en in het algemeen in meer commercieel gerichte onderwerpen.

groeperingen zal aanspreken.

een netwerkbijeenkomst van de relaties van de Vlaggenparade, aan het Peoples Business en aan het jaarverslag 2010. Een gemeentevlag met eendjes, de nieuwe vlaggen van de krijgsmacht-

17

Veel goede vrienden op Peoples Business

18

en de vlaggen van twee afgelegen Russische regio's, dat zijn zo de onderwerpen die we deze keer in het vlaggenkundig deel behandelen.

De Redactie.

2

Jos komt uit Horst (NoordLimburg, 1957) maar woonde in allerlei plaatsen in Nederland en tegenwoordig

te geven. Op pagin 3 wordt steeds een onderwerp behandeld dat beide

onderdelen, recente ontwikkelingen in Afrika, de Vlag van Compassie

Voorlopig programma 2011 van Vlaggenparade

18

Nederland centrum van vlaggenkundige wereld

19

Vlaggen bij vreugde en verdriet

20

Colofon

23

Sponsoroverzicht

24

Koninginnedag in Amsterdam. Foto: Eveline Berger, Amsterdam www.flickr.com/photos/vlien Vlag! nr 8, april 2011

Door HANS HORSTING

In ieder nummer wordt geprobeerd beide groepen ‘waar voor hun geld’

Netwerken bij Maritiem Hotel Rotterdam

Coverfoto

“Toen tante Beth, een tante van mijn moeder, naar het bejaardenhuis ging, mocht ik meehelpen de zolder van haar huis op te ruimen. Daarbij kwamen twee Gouda’s Roem boekjes met plaatjes van vlaggen te voorschijn. Als 8-jarig jongetje keek ik gefascineerd naar al die kleuren en figuren”. En zo is de belangstelling voor vlaggen bij Jos Poels begonnen. En niet meer geëindigd.

Vlaggendag 2011 18 juni in Harlingen Op zaterdag 18 juni 2011 organiseert de NVvV de Vlaggendag 2011 in de mooie Friese stad Harlingen. Plek van samenkomst is het Hannemahuis, centrum voor Harlinger cultuur en historie. Naast de Algemene Ledenvergadering zal de dag onder andere bestaan uit museumbezoek en interessante lezingen over vlaggen en wapens. Niet alleen vlaggenkundigen, maar alle geïnteresseerden zijn welkom in Harlingen, zoals onze ‘verwanten’ de wapenkundigen van de Afdeling Heraldiek van de NGW. Plan deze dag alvast in uw agenda! Binnenkort ontvangt u alle nodige informatie over de Vlaggendag, samen met de stukken voor de ALV.

in Doetinchem waar hij journalist is voor het supermarktnieuwsblad Distrifood. Na de ‘plaatsjesboeken’ van de tante ging Jos als jongen vaak naar de bibliotheek om steeds weer boekjes over vlaggen te lenen en te lezen, in atlassen te snuffelen naar vlaggen van allerlei landen. Op de middelbare school gingen zijn spreekbeurten natuurlijk over vlaggen. Op zijn zeventiende kocht hij van zijn spaargeld voor f 50.– het Spectrum Vlaggenboek waar hij de naam van onder anderen de Nederlandse vlaggenkundige Sierksma tegenkwam. Hij kreeg steeds meer belangstelling voor de “verhalen achter een vlag”: waarom ziet die er zo en zo uit; wat zit daar voor stuk historie in verwerkt? Jos ging de journalistiek in en schreef ook vlaggenverhalen. Hij kwam in contact met de “beroepsverzamelaar” Whitney Smith (schrijver van eerdergenoemd Spectrumboek) van Flag Research Center in de USA en met William Crampton van het Flag Institute in Engeland. Dat resulteerde in een driejarige commerciële functie bij het Flag Institute. Door de concurrentie van de digitale informatievoorziening verdween die commerciële afdeling en Jos kwam terug in de Nederlandse journalistiek. Maar hij behield zijn belangstelling voor en grote kennis van vlaggen. Hij speelde een belangrijke rol in de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde, was lange tijd eindredacteur van Vexilla Nostra, het blad van deze vereniging en schreef daarin veel artikelen; hij probeerde Vexilla Nostra zelfs om te vormen tot een “echt” vlaggentijdschrift

F O T O T O N VA N V L I E T

Vlaggenkundige Jos Poels aan het woord

Van de redactie 

De nieuwe gemeentevlag van Diemen

Vlaggenparade / Vlaggenkunde

maar daar was de tijd toen nog niet rijp voor. Voor zijn vele internationale werk werd hij benoemd tot ‘Fellow’ van de Fédération Internationale des Associations Vexillologiques (FIAV). Hij schrijft af en toe in Vlag! en werkt aan een boek over de historie van de Nederlandse vlag. Zijn ongebreidelde vlaggenbelangstelling blijkt ook uit zijn zoek-

tocht naar de wettelijk basis waarop vele nationaliteitsvlaggen gebaseerd zijn. ”Graven, zoeken, vinden” zoals hij het omschrijft. We zullen ongetwijfeld nog veel van Jos zijn graafwerk horen en lezen. “Tijdens het 25ste International Congress of Vexillology in augustus 2013 in Rotterdam zal ik graag een paper presenteren over de Nederlands-Indische vlaggen”, aldus een enthousiaste Jos Poels die met recht als ‘vlaggenkundige’ te boek mag staan.

Jos Poels is schrijver van o.a. Prisma vlaggenboek, 1990 (hierboven afgebeeld) en Provinciaal vlagvertoon, 2008, een uitgave van Stg Vlaggenmuseum Nederland.

Vlag! nr 8, april 2011

3


Sponsor aan het woord

Vlaggenparade

Turkije versterkt band met Rotterdam

Trouwe sponsor aan het woord Ditmaal komt eens geen nieuwe sponsor aan het woord maar een sponsor van het eerste uur. “Natuurlijk verlengen wij het sponsor/founding member-contract met de Vlaggenparade met drie jaren: die kans laten we ons niet ontnemen; we horen daar met onze vlag bij”. Aan het woord is mr. R. van der Graaf, Hoofd Corporate & Public Relations van Havenbedrijf Rotterdam N.V. (HbR), vanaf het eerste uur sponsor/founding member van de Stichting Vlaggenparade Rotterdam. Waarom dan wel?

D

oel van het Havenbedrijf Rotterdam N.V. is het versterken van de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven als logistiek knooppunt én industriegebied van wereldniveau. Niet alleen in omvang maar ook in kwaliteit. De kerntaken van het Havenbedrijf zijn: ontwikkeling, beheer en exploitatie van de haven en het handhaven van de vlotte en veilige afhandeling van de scheepvaart. Al sedert 1932 is dit de missie van het Havenbedrijf, tot 2004 een Rotterdamse gemeentelijke tak van dienst en met een grote betrokkenheid bij de stad, waar de haven toen nog middenin lag.

een land, een volk, maar vormen ook het waarmerk van een land, van een cultuur. Vlaggen visualiseren de verbondenheid van culturen over de wereld.

Tegenwoordig functioneert het HbR als zelfstandige vennootschap. In de loop der jaren nam niet alleen de ‘bestuurlijke afstand’ tot de stad toe, maar vooral ook de fysieke afstand tussen de haven en de stad. Wat bleef is het uitermate internationale karakter van de haven, zichtbaar in de veelheid en veelkleurigheid van landenvlaggen en rederijvlaggen,die de nu ruim 34.000 zeeschepen en zo’n 110.000 binnenchepen die de haven jaarlijks aandoen,voeren.

De Vlaggenparade is een uitstekend medium om te laten zien dat al die nationaliteiten waarmee relaties bestaan welkom zijn in Rotterdam. Die blijven we dus steunen door middel van onze vlag. De 170 landenvlaggen en 60 sponsorvlaggen weerspiegelen onze missie: werken op wereldniveau’ alsdus Van der Graaf die vervolgt: ’reeds diverse malen was het Havenbedrijf betrokken bij belangrijke vlaghijsevenementen op de Vlaggenparade; steeds weer blijkt daarbij dat officials die hun vlag in de Parade mogen hijsen bij het ontrollen van hun nationale spandoek geëmotioneerd zijn, zeker bij mensen uit landen waar vlaggen in hoog aanzien staan. Dat onthouden ze. De Vlaggenparade moet mijns inziens blijven, liefst op de bijzondere locatie waar die nu is, waar tienduizenden automobilisten, fietsers en wandelaars dagelijks met de vrolijk wapperende vlaggen

De haven is zeer inter-nationaal georiënteerd en dat zijn vlaggen per definitie ook. Daar kwam in vroeger jaren ook nog eens de ‘taal’ bij die via vlaggen tussen de schepen werd gesproken: de maritieme taal voor de communicatie tussen schepen vond plaats met seinvlaggen. ‘Vlaggen brengen niet alleen emotie te weeg omdat ze staan voor

4

Vlag! nr 8, april 2011

Het ‘over de grenzen kijken’ is voor de Rotterdamse haven steeds ‘Leitmotiv’ geweest en toen het plan voor een Vlaggenparade in Rotterdam bekend werd, hebben wij dat initiatief enthousiast gesteund: die grootse Vlaggenparade geeft vorm aan ons credo van internationalisatie. Het Havenbedrijf is steeds actief in alle groeimarkten en zoekt daar naar mogelijkheden van samenwerking en participatie.

geconfronteerd worden. En vanaf het water van de Nieuwe Maas toont de Vlaggenparade zich op zijn best, zeker ook ’s avonds met die 230 lampjes in de top van de masten’. Van der Graaf acht het wel essentieel dat deze uiting van internationale gerichtheid kwalitatief perfect blijft: rechtstaande masten, schone en hele vlaggen en brandende topverlichting zijn een ‘must’.’Hou de kwaliteit vast en zorg voor een goede bereikbaarheid; koester dit unieke teken van verbondenheid van Rotterdam met de wereld zoals ook de haven daar een voorbeeld van is: dat willen wij graag blijven steunen’. De vlag van het Havenbedrijf is heel bijzonder: alle Rotterdamse diensten en bedrijven hebben eind vorige eeuw eenzelfde nieuw logo ingevoerd, alleen het Havenbedrijf behield zijn eigen logo met daarin de gestileerde drie golven: de herkenbaarheid daarvan was en is wereldwijd zo groot dat het heel onverstandig zou zijn geweest dat te wijzigen. En uiteraard staat dat logo op de vlag (zie foto). ‘Ik ben benieuwd wat vlaggenkundigen van deze vlag vinden’ aldus Van der Graaf, die vanuit zijn kamer in het World Port Center uitkijkt over stad en haven waar veel gebouwen en schepen deze logo-vlag met trots voeren, zoals de Vlaggenparade dat ook deed en de komende jaren zal blijven doen.

Tijdens de Nationale Dag van Turkije op 28 oktober jl.(herdenking van de proclamatie van de Republiek Turkije) kwam de Turkse ambassadeur in Nederland, Z.E. mr.U. Dogan, naar Rotterdam voor een vlaghijsceremonie op de Vlaggenparade.

tijdschriften, t.v. zenders wilden niets missen van het moment van het hijsen van de Turkse vlag temidden van alle andere vlaggen van de Vlaggenparade door de ambassadeur en zijn echtgenote en van de Rotterdamse vlag door Tom Bokhout.

Na een welkomstwoord door Tom Bokhout, voorzitter van de Stichting Vlaggenparade Rotterdam/Stichting Vlaggenmuseum Nederland, sprak de ambassadeur, die uiting gaf aan zijn grote waardering voor het feit dat hij bij de viering van deze Turkse feestdag de Turkse vlag mocht hijsen en daarmee de uitstekende relatie tussen Turkije en Nederland/Rotterdam nog eens kon onderstrepen. Dit werd versterkt door de aanwezigheid van de consul-generaal van Turkije, mevrouw Altug, die tevens voorzitter is van de Rotterdamse vereniging van consuls.

De ambassadeur, mevrouw Altug en voorzitter Bokhout werden uitvoerig geïnterviewd. Tijdens de daarop volgende receptie in Rotterdam Hilton werd over dit bijzondere evenement druk nagepraat.

Opvallend was de aanwezigheid van een grote afvaardiging van Turkse media: kranten,

Summary Turkey strengthens ties with Rotterdam. On Turkey’s National Day the Turkish Ambassador in The Netherlands hoisted the Turkish flag on the Flag Parade in Rotterdam. On this ceremonial occasion the Ambassador spoke of the value he placed upon the excellent relationship between Turkey and the Netherlands/Rotterdam. Most significant was the large presence of the Turkish media: newspapers, magazines and television.

Voorlopig programma 2011 van de Vlaggenparade voorjaar 2011

Hijsen van de vlag van Aruba door de premier en de gevolmachtigd minister van Aruba

april 2011

Verschijnen van VLAG! nr. 8

30 april 2011

Hijsen van 50 Nederlandse vlaggen met wimpels in verband met Koninginnedag

4 mei 2011

50 Nederlandse vlaggen half stok in de Vlaggenparade

5 mei 2011

50 Nederlandse vlaggen in de Vlaggenparade

zomer 2011

Netwerkbijeenkomst bij Engels Café-Restaurant en Zalen

1 t/m 5 augustus

Deelname aan het 24ste International Congress of Vexillology in Washington

15 augustus 2011

Viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog met vlaghijs-ceremonie door o.a. de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb

(Aruba kent de status aparte binnen het koninkrijk en heeft een eigen vlag)

Vlag! nr 8, april 2011

5


Vlaggenkunde

Vlaggenkunde

Vlaggen van de krijgsmachtdelen

Niet zo uniform Rijksoverheid

Door THEUN OKKERSE Om iets meer te weten te komen over het vlaggebruik op het pand van het Ministerie van Defensie en de speciale vlaggen heb ik per mail contact opgenomen met een beleidsmedewerker en die antwoordde:  “De krijgsmachtdelen nemen een aparte positie in binnen de rijkshuisstijl. De symbolen die zij voeren waarborgen een eeuwenoude traditie die de uniekheid van de krijgsmacht belichaamt en die aansluit bij internationale militaire tradities. Op basis daarvan is een concept ontwikkeld dat is gebaseerd op de rijkshuisstijl, maar waarin de traditionele emblemen en de kleuren van de krijgsmachtdelen behouden blijven. Zij presenteren zich met een oranje lint waarin het eigen onderdeelsembleem is geplaatst. De kleur oranje verwijst naar het Koningshuis.” […] [Het ontwerpbureau Total Identity heeft binnen de RO huisstijlrichtlijnen de vlaggen van de krijgsmacht vormgegeven. Zij waren ook verantwoordelijk voor de huisstijl van 2001. ThO] […] “De vlaggen van de krijgsmachtdelen zijn qua vormgeving gebaseerd op de uitgangspunten van de rijksvlaggen: formaat, vlakverdeling, plaats van het logo zijn allen gelijk. Het Ministerie van Defensie heeft zich gecommitteerd aan de rijkshuisstijl – of een variant daarvan voor de krijgs-

6

Vlag! nr 8, april 2011

machtdelen. We zijn echter ook een organisatie waarin historie en traditie een belangrijke rol hebben. De Nederlandse vlag wappert op alle militaire complexen en de Minister van Defensie heeft aangegeven de vlag ook op het departement te willen voeren.” In de briefing van 2009 staat over de toepassing van de huisstijl op de krijgsmacht het volgende: ‘… toont met de aangepaste logo’s haar onlosmakelijke verbondenheid met Nederland…’ Minister Hillen heeft blijkbaar andere ideeën over wat de verbondenheid van het leger met Nederland verbeeldt. “U schrijft dat de Nederlandse vlag op alle militaire complexen wappert. Toch is er een periode geweest dat de vlag van de Rijksoverheid op het ministerie te zien is geweest. Waarom ging men toen voorbij aan de historie en traditie? Had dit wellicht te maken met het feit dat de minister [Eimert van Middelkoop] uit het vorige kabinet kwam die de RO-huisstijl heeft ingevoerd?” “De rijkshuisstijl is binnen Defensie op 11 januari 2010 ‘live’ gegaan met als symbolisch actie het hijsen van de rijksvlag3 op het dak van Plein 4, het ministerie van Defensie. Het ministerie is geen militair complex. Minister Hillen heeft aangegeven de Nederlandse vlag in top te willen, omdat dit in lijn ligt met het vlagprotocol op militaire complexen”.  ���Kunt u aangeven wanneer de speciale krijgsmachtvlaggen gebruikt worden?” “Binnen Defensie wordt nader bekeken hoe de rijksvlaggen voor de krijgsmachtdelen passen binnen het vlagprotocol en in welke gevallen zij dus gebruikt worden. Daarover kan ik op dit moment

VLAGGEN VAN DE NEDERLANDSE KRIJGSMACHTDELEN 1 januari 2011

geen uitsluitsel geven. Het ligt echter in lijn der verwachting dat bij aangelegenheden met een ceremonieel karakter de traditionele vlaggen worden gebruikt en dat de rijksvlaggen meer dienen als aankleding van evenementen zoals open dagen.”  Van dat antwoord werd ik niet veel wijzer. Gelukkig staat er op de website van van Defensie het volgende:

Koninklijke Marine PMS 152c en 286c

Koninklijke Landmacht PMS 152c en 3302c

Koninklijke Luchtmacht PMS 152c en 541c

Koninklijke Marechaussee PMS 152c en 654c

[…] 11. Gebruik en aanvraag krijgsmachtdeelvlag Op alle militaire complexen, waar dagelijks de Nederlandse vlag is gehesen, mag tevens de vlag van het krijgsmachtdeel worden gehesen. Deze vlag wordt direct na de Nederlandse vlag gehesen en direct voor de Nederlandse vlag weer neergehaald als tegelijkertijd hijsen en neerhalen niet mogelijk blijkt. De afmetingen dienen gelijk of kleiner te zijn dan de Nederlandse vlag. De krijgsmachtdeelvlag mag ook bij publiekspresentaties buiten de militaire objecten worden gebruikt. De krijgsmachtdeelvlaggen zijn opgenomen in de vlaggencatalogus. Het is toegestaan de oude krijgsmachtdeelvlag te gebruiken; echter alléén op militaire complexen. […] 4 Het is opvallend dat ook de oude – dus die van vóór 2001 – krijgsmachtdeelvlag gehesen mag worden.  Duidelijk is dat vlaggen bij de krijgsmacht een echt andere betekenis hebben dan de invoerders van de huisstijl wellicht hebben gehoopt.  Eigenaardig is ook dat hoewel er nu één symbool voor de gehele krijgsmacht bekend is (de vier overelkaarliggende zwaarden) dit niet resulteert in één vlag. Daarmee zou het aantal RO-vlaggen op twee in plaats van vijf komen.

‘Het logo van de Nederlandse Krijgsmacht is onlangs aan de set toegevoegd om een samenwerking tussen twee of meer krijgsmachtdelen tot uitdrukking te brengen, conform de wijze waarop dat in de rijkshuisstijl gaat bij een samenwerking tussen meerdere departementen. Het wordt niet op vlaggen toegepast.’ aldus de beleidsmedewerker van het Ministerie van Defensie.

Dat defensie zijn naam eer aan doet is te zien bij de huidige huisstijlvlaggen. Alle onderdelen hebben ongewijzigde vignetten in de oranje paal staan. Deze kwamen ook al voor op de defensie-huisstijlvlaggen van 2001. Afb.1 Waarom nu niet is gekozen voor het in een stijl gelijktrekken van de onderdeel-symbolen blijft de vraag. Alleen de kroon was al in 2001 gelijk voor de vier onderdelen.

Als je de kroon op het ‘rijksbrede’ (één huisstijl voor de rijksoverheid) logo vergelijkt met die die defensie gebruikt is het verschil in stijl goed te zien. De een concreet (sober) en de ander licht versierend (ornamentaal) Afb.2. Nu ik toch bezig ben: het verschil in de leeuwen van het RO-logo en die van de landmacht is ook opvallend. En eerlijk gezegd vind ik de voortvarende leeuw

F O T O J . W. O K K E R S E ( 0 4 0 3 1 1 )

Er zijn voor de krijgsmachtdelen vlaggen ontworpen die binnen de huisstijl1 van de rijksoverheid passen. En minister Hans Hillen strijkt op Plein 4 de Rijksoverheids (RO)-huisstijlvlag – door een aantal officieren als de ‘Albert Heijnvlag’2 aangeduid – en hijst de Nederlandse op zijn ministerie.

Op het Ministerie van Defensie in Den Haag wordt sinds het aantreden van minister Hans Hillen de Nederlandse vlag weer gevoerd. Vlag! nr 8, april 2011

7


Vlaggenkunde

Vlaggenkunde

Drie eendjes

Nederland, Kon. Marine

Kon. Marine 2001-2011

Kon. Landmacht voor 2001

Kon. Luchtmacht voor 2001

Kon. Marechaussee voor 2001

2001-2011

2001-2011

2001-2011

Afb.1 Links de oude onderdeelvlaggen rechts die van de Defensie-huisstijl uit 2001

wilde aanbrengen is begrijpelijk, en deze operatie is geslaagd te noemen. Dat geldt ook voor de papieren uitingen van het ministerie van Defensie.  Toch moet ik constateren dat dat wat de vlaggen betreft niet gelukt is. Vlaggen hebben voor de meeste militairen een andere  betekenis dan voor de doorsneeburger: het is symbool voor alles wat waard is verdedigd te worden. Een ‘Albert Heijnvlag’ past dan ook niet. Je kunt je zelfs afvragen of de rijksoverheid niet gewoon de Nederlandse vlag dient te hijsen in plaats van de huisstijlvlag, omdat dat hèt symbool is voor ons allemaal. ∏ 1) Theun Okkerse, Rijksoverheid: Alles onder één vlag, Vlag! 3, september 2009, p 9-11.

van het RO-logo sterker, atletischer en vitaler dan die van de landmacht, die een beetje lobbig is, en dan heb ik het nog niet over het florale staarteinde. Beide houden de pijlenbundel vast alsof het een bosje tulpen is. 

2) ‘Albert Heijnvlag op dak van Defensie, De Telegraaf, 9 april 2010 3) Dat is de algemene rijksoverheids vlag zoals beschreven in Vlag! 3 en niet één van de hier besproken vlaggen. 4) mpbundels.mindef.nl/20_serie/dp_20 _10/hoofdstuk_3.htm

Wat mij verbaast is dat zelfs binnen deze vier vlaggen er vier verschillende stijlen van ontwerp zich kunnen handhaven. Het ‘onklare anker’ en de ‘ontploffende granaat’ zijn ruimtelijk weergegeven figuren, terwijl de ‘Nederlandse leeuw’ plat te noemen is en de ‘biddende valk’ het meest gestileerd.  Als je de wijze van afbeelden van leeuwen of ankers bekijkt die er door de tijd zijn geweest, is het verbazingwekkend dat er niet één lijn getrokken is voor de vier onderdelen. Het naast elkaar leggen van de soorten ankers, leeuwen en valken die in de loop der tijd gebruikt zijn, maakt het modebeeld van de dag zichtbaar. Dat is in de vlaggen niet het geval, de stijlperioden lopen door elkaar.

De twee stijlscholen binnen de RO huisstijl

De kronen Krijgsmacht (l) en uit het Rijksoverheidslogo (r)

De leeuwen van de Krijgsmacht (l) en uit het Rijksoverheidslogo (r) Afb. 2

Dat de RO eenduidigheid in z’n uitingen

8

Vlag! nr 8, april 2011

In Memoriam

Jarig Bakker 1942 - 2011 Met droevenis hebben wij vernomen dat onlangs op 68jarige leeftijd ons lid Jarig Bakker is overleden. Afkomstig uit Friesland, woonachtig in Amsterdam, was hij jarenlang één van de drijvende krachten achter de website Flags of the World (FOTW). Hij was daar de eerste redacteur die over de 10.000 webpages verzorgde. Het gaat hier dus om een enorm aantal vlaggen, die hij afbeeldde en toelichtte in de voor hem kenmerkende stijl: vaak met een kwinkslag. Hij heeft veel werk verricht aan de gemeentevlaggen van Tsechië, Slowakije en Polen, overheidsvlaggen in Duitsland en rederijvlaggen van over de hele wereld. Maar voor alles heeft hij een zeer belangrijke bijdrage aan de Nederlandse vlaggenkunde geleverd: hij heeft het voor elkaar gekregen alle Nederlandse gemeente-, waterschaps- en dorpsvlaggen die worden gevoerd of ooit gevoerd zijn in een heldere opzet per provincie te rangschikken, af te beelden, te beschrijven en toe te lichten met vaak een aardige anekdote over de plaats en zijn bewoners. Een zeer belangwekkend werk en een mooie nalatenschap! Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij in 2008 door FOTW werd verkozen tot Vexilloloog van het Jaar. Aardig te vermelden is nog dat hij de internationale vlaggencongressen in York in 2001 en in Stockholm in 2003 heeft bezocht, en wel op de fiets! De NVvV en met name ook FOTW is een markant vexilloloog armer.

van Diemen Onder de rook van Amsterdam ligt de gemeente Diemen, die nog steeds als zelfstandige bestuurlijke eenheid tegenover de grote buur standhoudt. Door MARCEL VAN WESTERHOVEN

T

ot 2009 had Diemen geen officiële vlag, maar gebruikte bij gelegenheid een vlag in drie banen blauw, wit en blauw. Dit beeld kwam overeen met dat van het gemeentewapen, maar dan zonder de drie zwarte eendjes. Het gemeentewapen is blauw met een zilveren dwarsbalk met daarop drie zwarte zwemmende eenden met rode snavels, gedekt door de gebruikelijke gemeentekroon. Over de betekenis van dit wapen is weinig te zeggen. Opvallend is wel dat de trits blauw-zilver/wit-blauw ook is te zien in de wapens en vlaggen van Diemens buurgemeenten Muiden en Weesp, inclusief het voormalige Weesperkarspel. Het lijkt dus een soort streekwapen te zijn. De eendjes zouden kunnen duiden op het dwars door de gemeente lopende water de Diem, waar deze vogels op zijn aan te treffen. Begin 2009 heeft de gemeente het heugelijke besluit genomen de eendjes uit het wapen in de vlag op te nemen en die officieel vast te stellen. Deze vlag is daarmee veel karakteristieker dan het saaie blauw-wit-blauw, dat bovendien al de gemeentevlag van Almelo is. Bij raadsbesluit van 29 januari 2009 is de nieuwe vlag vastgesteld met de volgende omschrijving: “De vlag van Diemen vast te stellen als een vlag met drie horizontale banen, blauw-wit-blauw, met in de middelste baan drie eendjes zoals in het gemeentewapen.” Het ware beter geweest als men het had verwoord als ‘zwarte zwemmende eenden’ in plaats van ‘eendjes zoals in het

gemeentewapen’. Bovendien klopt er iets niet aan dat ‘zoals in het gemeentewapen’, want anders hadden de eendjes in de vlag rode snavels moeten hebben. Opvallend is ook dat op de gemeentelijke website zowel in het wapen als het logo de eendjes volledig zwart zijn gekleurd. Het college stelde de nieuwe vlag aan de raad voor omdat de oude vlag een zeer geringe herkenbaarheid had en slechts in beperkte mate aansloot bij het gemeentewapen en het logo van de gemeente. Met de nieuwe vlag heeft Diemen een herkenbaar symbool, waarmee mensen zich kunnen identificeren.      Bovendien ligt dit in lijn met het communicatiebeleid om de eendjes als symbool een prominentere plek in de uitingen van de gemeente te geven. Over de totstandkoming van de nieuwe vlag is nog wel wat interessants te mel   den. Het college had in zijn raadsvoorstel van 13 januari 2009 de vlag beoogd met in de onderste blauwe baan in het lettertype uit het logo ‘Gemeente Diemen’ in wit.

Gelukkig heeft de gemeenteraad deze misser niet overgenomen en is de vlag zonder tekst aangenomen. Het is verheugend te zien dat bij de meeste raadsleden het gezond verstand overheerste. Hier volgen de veelzeggende commentaren van een paar raadsleden: “De inwoners van Diemen zijn niet dom. Zij weten echt wel dat het om de vlag van de gemeente Diemen gaat.” “Een vlag is geen wezenloze bedrukte lap stof en moet derhalve zorgvuldig worden behandeld. Het vermelden van ‘Gemeente Diemen’ op de vlag is betuttelend, belerend en onterecht bij het gebruik van symbolen. Die horen uit zichzelf te vertellen waar ze voor staan.” “Letters kun je uit de verte toch niet lezen.” Eén raadslid had zelfs onderzoek gedaan naar de Nederlandse gemeentevlaggen en kwam tot de conclusie dat in Nederland nauwelijks tekst in gemeentevlaggen was te zien. Zo heeft Diemen dan eindelijk de vlag gekregen die het best bij deze gemeente past. ∏

(1) Kl. Sierksma, Nederlands vlaggenboek, Het Spectrum, Utrecht 1962, p. 56/57

Vlag! 2011 Vlag! nr nr 8, 8, april april 2011

9


Actueel

Vlaggenkunde

HIJSEN of STRIJKEN ?

Boekbespreking

Gesignaleerd | Nieuwe gouverneursvlaggen

Onafhankelijk van elkaar geven in deze rubriek in elk nummer van Vlag! drie deskundigen hun mening over een vlag die hen door de redactie is voorgelegd. Dit moet leiden tot discussie over de criteria waaraan een ‘goede’ vlag zou moeten voldoen. Deze aflevering de vlag van de gemeente

Diemen in Noord-Holland

Diemen

De identiteit van Diemen

Eendjes maken het verschil

Wat een mooie vlag

Michel van der Heeden ontwerper bij No Such Company in Rotterdam (op persoonlijke titel)

Theun Okkerse ontwerper en vlaggenkundige

Jos Poels journalist en vlaggenkundige

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

Voor dat ik aan Vlag! vormgaf heb ik mij nooit verdiept in vlaggen en ze als vanzelfsprekend beschouwd.

De oude vlag van Diemen had drie banen blauw-wit-blauw en was weinig spectaculair. Door de drie zwemmende eendjes uit het wapen er aan toe te voegen, krijgt het een sterk couleur locale. Het vlaggenbeeld is gelijk aan het gemeentewapen. Dat wil zeggen: de elementen zijn gelijk. Blauw, zilveren balk met daarop de drie eenden.

Wat een mooie vlag toch, die Diemen zichzelf heeft aangemeten. Het heeft voor die gemeente onder de rook van Amsterdam wel heel erg lang geduurd voordat er eindelijk een officiële gemeentevlag was. Het resultaat mag er echter wezen. Drie banen blauw, wit en blauw met in de witte de drie zwarte eendjes uit het gemeentewapen. Diemen heeft zichzelf eindelijk verlost van ongeveer dezelfde vlag, maar zonder de zwarte eendjes. Die banenvlag heeft de gemeente heel lang onofficieel gebruikt. Maar die hoort eigenlijk aan Almelo in Twente. Die had die kleuren al in 1948 tot de zijne gemaakt. Toch was het bijna misgegaan in Diemen. Volgens het oorspronkelijke plan zou op de onderste baan in wit ‘Gemeente Diemen’ komen te staan. Dat zou een ‘nog grotere herkenning geven’, aldus het college. Diegene die dat heeft weten te voorkomen, mag wat mij betreft worden voorgedragen voor een koninklijke onderscheiding. Diemen doet ook aan promotie van de Diemense vlag. In het gemeentehuis zijn ze te koop, voor tien euro per stuk.

Over het algemeen denk ik dat je met een vlag wel kunt zeggen: hoe groter gebied waar het voor staat, hoe eenvoudiger het ontwerp van de vlag. Veel mensen moeten zich ermee kunnen identificeren, wat resulteert in een algemeen ontwerp. En hoe kleiner de bevolkingsgroep – zoals een gemeente, hoe specifieker het ontwerp. Een vlag staat voor een bevolkingsgroep en creëert een eigen identiteit, waar je trots op kunt zijn. Eigenlijk net als bij de uitstraling van een bedrijf, maar dan op grote schaal. Vanzelfsprekend, een vlag vertelt een verhaal. Wat ik zo mooi vind aan gemeentevlaggen is dat je iets terug vindt uit het gemeentewapen of de geschiedenis van de gemeente. Het gemeentewapen is het belangrijkste kenmerk van de gemeente en dat moet naar mijn mening worden doorgevoerd. Het is de basis van de huisstijl of identiteit van de gemeente. Ik woon zelf in de gemeente Capelle aan den IJssel, waar je de bermen (vissen) uit het gemeentewapen overal tegen komt. Tegenwoordig in een gestileerde vorm, maar nog steeds herkenbaar als de twee vissen uit het wapen. Als ik de oude gemeentevlag van Diemen (blauw-wit-blauw) bekijk, dan was deze ronduit saai te noemen. Veel te algemeen, zonder iets te vertellen van de historie van de gemeente Diemen. En dat is jammer. Valt er niets te beleven in Diemen? Het voorstel van b&w is daarentegen precies wat ik mij bij een gemeentevlag voorstel. De eendjes zijn duidelijk afgeleid van het historisch wapen met daar tegenover de moderne typografie. Een goed contrast tussen oud en nieuw. Al had de vlakverdeling wel iets spannender gemogen. Maar dat is gezien door de ogen van een grafisch ontwerper. Zonder de tekst niet hijsen.

10

Vlag! nr 8, april 2011

Eenden wekken fijne gedachten op: landelijkheid, gesnater over het water, badderen of gewoon als hoofdgerecht (met oesterzwammen), allemaal heerlijk.  Als gemeente kun je je zelf gelukkig prijzen over deze – eeuwenoude – eenden te kunnen beschikken. Op de site van gemeente Diemen las ik dat de eendjes en de kleuren van de vlag gebruikt kunnen worden door bedrijven en verenigingen in hun uitingen. Dat is zowel sympathiek en slim. Sympathiek, omdat het gul is en slim, omdat het gebruik van de eendjes Diemen als gemeente herkenbaar maakt en dus een veel bredere invloed heeft dan de vlag alleen kan hebben. En omgekeerd bevestigen deze toepassingen de vlag weer.  B&w hadden niet alleen het toevoegen van de eendjes maar ook het opnemen van de woorden ‘gemeente Diemen’ in de onderste blauwe baan voorgesteld(!). Gelukkig heeft de gemeenteraad daar korte metten mee gemaakt. Daar zaten dus – in dit geval – de verstandige mensen. Het is eigenlijk heel triest te moeten vaststellen dat b&w (en misschien wel de vormgever van de huisstijl) zo weinig vertrouwen in de visuele kracht van deze vlag had dat men meende die tekst er aan toe te moeten voegen.  Hoe dan ook, de eenden in de vlag kunnen een eigen leven gaan leiden zoals de andreaskruizen van Amsterdam dat ook doen. Een echte gemeentevlag, dus hijsen.

Vlaggenkunde

Gouverneur van Curaçao

Libië Opstand in Libië. En plotseling verscheen weer overal de vlag van het oude koninkrijk. De rood-zwart-groene vlag werd in 1951 ingevoerd toen Libië onafhankelijk werd. De vlag was gebaseerd op de oude vlag van de sultan van Cyrenaïca. Aan deze geheel zwarte vlag met witte maan en ster werden de kleuren rood en groen toegevoegd; rood voor de provincie Fezzan en groen voor Tripolitanië. Tezamen vormden zij de Panarabische kleuren. In 1969 werd, onder leiding van Gadaffi, de republiek uitgeroepen. Libië verenigde zich met Syrië en Egypte in de Federatie van Arabische Staten en voerde de federatievlag: een rood-wit-zwart vlag, aanvankelijk zonder, later met de gouden havik. Toen Egypte in 1977 toenadering zocht met Israël, stapte Libië uit de Federatie en nam een geheel groene vlag aan. Groen, de kleur van de Fatimieden en van Tripolitanië, is de heilige kleur van de Islam. Diemen

Zuid-Soedan De vlag van Zuid-Soedan werd aangenomen op 9 juli 2005, na het Akkoord van Naivasha, die de Tweede Soedanese Burgeroorlog Libië beëindigde. Voorheen was de vlag in gebruik bij de Soedanese Volksbevrijdingsbeweging. De kleuren zouden staan voor het Zuid-Soedanese volk (zwart), vrede (wit), het bloed dat voor de vrijheid is gevloeid (rood), het land (groen) en het water van de Nijl (blauw). Libië Gadaffi De gouden ster, Diemen de Ster van Bethlehem, staat voor de eenheid van de staten van Zuid-Soedan. In een referendum werd in januari 2011 voor onafhankelijkheid gestemd; de planning is dat het gebied vanaf 9 juli 2011 een onafhankelijke staat wordt. Libië Zie ook Vexilla Nostra nr.Kamtsjaka 253, blz. 48 (2007).

‘ RUSSIAN REGIONAL FLAGS’ Vlag voor Compassie

Gouverneur van St Maarten

Libië

Libië Gadaffi Gadaffi’s Libië Diemen

Kamtsjaka

Libië Libië 1951-1969, sinds februari 2011 gebruikt door de oppositie.

Arkhangelsk Libië Gadaffi

Libië Soedan

Vlag voor Compassie

Zuid-Soedan Kamtsjaka

Zuid Soedan

Arkhangelsk

Soedan Soedan (Noord)

Vlag voor Compassie

Arkhangelsk

Zuid Soedan Zuid-Soedan

Onze zustervereniging NAVA (North American Vexillological Association) geeft het jaarboek Raven uit. Het zestiende Zuid Soedan nummer van Raven, van 2009, heet “Russian Regional Flags; The Flags of the Subjects of the Russian Federation”. Deze absolute aanrader is samengesteld en geschreven door Anne Platoff. Het is geheel gewijd aan de vlaggen van de federale onderdelen van de Russische Soedan (Noord) Federatie. Van de huidige 89 republieken, Vlag voor Compassie krajs, oblasts, okrugs etc. behandelt Platoff de officiële vlaggen en wapens of emblemen. Alleen de oblast Pskov heeft nog geen vlag. De nieuwe kraj Kamtsjatka, waarvan vlag en embleem in dit nummer van Vlag! aan bod komen, had ten tijde Arkhangelsk van het uitkomen van het boek nog geen Zuid Soedan symbolen. Voorts beschrijft de schrijfster ook de vlaggen van 7 opgeheven deelgebieden en de 8 vlaggen die vervangen zijn door nieuwe ontwerpen. Het boek start met hoofdstukken over de bestuurlijke indeling en de ontwerpen. Met name in de analyse van de ontwerpen komt de schrijfster tot haar recht. Arkhangelsk Achtereenvolgens komen de basispatronen, de kleuren en de symbolen aan bod. De analyse van de symbolen laat goed zien hoe divers Rusland is. Symbolen van Rusland, de tsaren en de adel, religieuze symbolen (christelijk, islamitisch, joods en boedArkhangelsk dhistisch), planten en dieren, menselijke figuren, geografische symbolen, wapens, gereedschappen en boeken, hemelse objecten, bouwsels en transport, Sovjet erfgoed en culturele symbolen worden achtereenvolgens onder de loep genomen. Bij de culturele symbolen vallen met name de zonnesymbolen en de rendiergeweipatronen in de vlaggen van de deelgebieden met Oeralische bevolkingsgroepen op. –>

Arkhangelsk Soedan (Noord)

Vlag! nr 8, april 2011

11


Vlaggenkunde

Russian Regional Flags is de aanschaf meer dan waard. Voor het eerst wordt hierin een zeer grondig overzicht van de Russische subnationale vlaggen gegeven. Het wetenschappelijk gehalte en de kwaliteit van de kleurenafbeeldingen zijn hoog. De analyse aan het begin van het boek geeft een absolute meerwaarde. Enig punt van kritiek is de summiere behandeling van wapens van oude steden die in enkele vlaggen voorkomen. Daar had ik graag wat meer informatie over willen hebben. Maar dat is slechts marginaal. ∏

Russian Regional Flags door Anne M. Platoff is te koop via NAVA. Bestellen doet u door $ 20,00 plus porti over te maken met een cheque of een postwissel, te betalen aan: Raven North American Vexillological Association PMB 225 1977 N Olden Ave Ext Trenton NJ 08618-2193 USA U kunt het boek ook bestellen en betalen via PayPal. Zie hiervoor onder aan: www.nava.org/NAVA%20Publications /Raven/ravenv16.htm

12

Vlag! nr 8, april 2011 Vlag!

De Vlag van Compassie De Vlaggen voor het Louvre Museum

De Vlag in Sonsbeek Park in Arnhem

Geen vlag voor een land, een club, een partij of een vereniging maar een vlag die boven alle partijen staat, boven alle politiek en religie, boven alle conflicten en verscheurdheid, dat is de Vlag van Compassie. Door MARJA BLOEM

I

n 2002 bedacht en ontwierp kunstenaar Rini Hurkmans de vlag. Wat haar daartoe bracht verduidelijkt ze als volgt: “Voor de zoveelste keer zag ik op de televisie beelden van slachtoffers van oorlog en geweld, en ik voel me dan vaak zo machteloos, het is zo moeilijk een positie in te nemen. Dat wil ik meestal niet eens, maar ik voel me zeer begaan met al die mensen die de dupe zijn. Ik wilde iets bedenken om mijn compassie uit te drukken, een instrument, en zo ben ik in 2002 uitgekomen op een vlag. Een vlag is vaak een uitdrukking of symbool van macht of van een bepaalde politieke overtuiging, zoals de Amerikaanse vlag die je altijd in beeld ziet achter de president. Mijn vlag symboliseert geen macht maar eerder het tegenovergestelde, een universeel gevoel van meeleven met de medemens, een gevoel van empathie....Het moet een universele vlag zijn, van iedereen, niet van één groepering. Daarom koop je wanneer je de vlag aanschaft niet een kunstwerk van Rini Hurkmans maar je koopt de vlag: de Vlag van Compassie.” Hurkmans ontwierp bewust een vlag die nog niet bestond en die er niet is om zijn artistieke kwaliteit maar die wel gebruik maakt van dezelfde taal als al die andere vlaggen. Simpele sprekende vormen, heldere kleur, goede leesbaarheid zijn essentieel. Midden op een groot wit veld golft een goudgele baan. Wit staat voor reinheid, geweldloosheid en vrede, goudgeel voor levensenergie, menselijke warmte en compassie. Simpele sprekende vorm en kleuren, universeel en niet te linken aan welke politieke opvatting of welke natie

Vlag van Compassie © Unda Foundation

Demonstratie Irak op de Dam van Amsterdam

(onder) Dalai Lama en Part V, Flag Twirler

In deze videofilm is te zien hoe een vendelzwaaier het vendelgebed uitvoert en de strijd tussen goed en kwaad symboliseert.

ingezet heeft in 2010 te Utrecht. En kort geleden op 9 december 2010 is in Buenos Aires tijdens een conferentie in het kader van de Dag van de Mensenrechten, georganiseerd door Parque de la Memoria en de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden, de Vlag overhandigd aan de Moeders van de Plaza de Mayo.

De Moeders van de Plaza de Mayo die de Vlag ophouden.

dan ook. Wie deze vlag opsteekt, is onafhankelijk, en onderschrijf het idee van grenzeloos mededogen zonder onderscheid. De eerste keer dat de vlag werd ingezet was in 2003 bij een demonstratie in Amsterdam tegen de oorlog in Irak. Ook toen al een heikele kwestie en daardoor een uitgelezen moment om de kracht van de vlag te testen. De Vlag van Compassie ging mee om uiting te geven aan het idee dat individuele mensen onder deze toestand lijden, niet als standpunt vóór of tegen Irak. Om de Vlag daadwerkelijk te kunnen laten ‘leven’ is de ideële stichting ‘Unda Foundation’ opgericht. Deze Stichting verkoopt de vlag en de opbrengst gaat niet naar de kunstenaar maar naar een goed doel, in 2009 was dat bijvoorbeeld het Rode Kruis.  De Stichting propageert de Vlag, onder andere via www.flagofcompassion.com, leent de Vlag uit bij bijzondere gelegenheden en schenkt er af en toe ook één weg. Zo werd in 2009 een Vlag aan de Dalai Lama, toen hij een lezing hield in de Europahal in Amsterdam, overhandigd. Als er iemand op de wereld symbool staat voor compassie, dan is het wel de Dalai Lama, die dan ook bijzonder verguld was met de Vlag van Compassie. Voorafgaand en tijdens de pauze van de openbare lezing van HH de Dalai Lama in de Europahal, Amsterdam werd het videowerk Homeland, Part V, Flag Twirler getoond.

Foto's Unda Foundation

Het leeuwendeel van het boek bestaat uit de afbeeldingen en beschrijvingen van de vlaggen van de deelgebieden. Voor zover een wapen of een embleem een directe link met een vlag heeft, wordt die ook besproken. Per deelgebied volgt onder de zwartwit-afbeelding van de vlag en het wapen of embleem het jaar van aanname, de verhoudingen van de vlag, de ontwerper, een kaartje voor de situering, de hoofdstad en het aantal inwoners, gevolgd door een beschrijving van de vlag en een toelichting op de kleuren en de symboliek. In het middenkatern zijn alle vlaggen en wapens of emblemen nog eens in kleur terug te vinden.

Vlaggenkunde

Maar de Vlag wordt vaker ingezet, bijvoorbeeld bij tentoonstellingen en andere speciale gelegenheden. Een voorbeeld is hoe de Stichting Afrikaanse Albino’s de Vlag tijdens een feestelijke optocht

De vlag bestaat uit een editie in twee verschillende maten (100x140 en 50x70) met een genummerd certificaat en een speciale editie in twee verschillende maten in cassette met een genummerd en gesigneerd certificaat. Voor bijzondere gelegenheden worden speciale vlaggen van monumentale afmeting ingezet. Meer informatie en bestellingen bij www.flagofcompassion.com ∏

Vlag! nr 8, april 2011

13


Vlaggenkunde

Vlaggenkunde

Kamtsjatka Kamtsjatka is een schiereiland in het Russische Verre Oosten. (kaartje) Het is even groot als Frankrijk, België en Luxemburg samen. Het is er enerzijds koud en vochtig, anderzijds zijn de 29 actieve vulkanen van de 160 er bij uitbarstingen gloeiend heet. Door WIM SCHUURMAN

K

amtsjatka maakt deel uit van de Gordel van Vuur, de ring van vulkanen rond de Grote Oceaan. Het schiereiland kent ook veel minerale bronnen en geisers. Het bevolkingsaantal loopt terug. In de noordelijke helft van het gebied woont de minderheid van de Koryaken. De bodem bevat de delfstoffen steenkool, goud, mica, pyriet en aardgas. Visserij, houtkap en een groeiende toeristenindustrie zorgen voor

werkgelegenheid, evenals nog de aanwezigheid van veel militairen. Het bestuurscentrum is Petropavlovsk-Kamtsjatski. In Kamtsjatka leeft de grootste groep bruine beren, evenals 240 vogelsoorten en 1200 plantensoorten. Op 17 februari 2010 werden tijdens de zitting van de wetgevende vergadering van de kraj Kamtsjatka wetten betreffende het nationaal embleem, de vlag en het volkslied van de regio aangenomen. De regering van het gebied had een wedstrijd uitgeschreven om tot officiële symbolen te komen. De heraldische commissie bepaalde dat de voorstellen voor een embleem en vlag van Ivan Tsarkov de beste waren. Het embleem van het gebied Kamtsjatka Afb.

nieuwe vlag

oude vlag

nieuw wapen

oud wapen

nieuw wapen toont op een wit golvend doorsneden schild een rij van drie achter elkaar gelegen vulkanen van zwart met besneeuwde toppen van wit, waaruit wit omlijnde rookpluimen opstijgen van rood voor een oprijzende rode

zonneschijf, die als stralen een nationaal ornament kent van rode en blauwe van elkaar gescheiden driehoeken; de schildvoet van blauw. Deze schildvoet staat voor de wateren van de Grote Oceaan en de zeeën rond Kamtsjatka, te weten de zee van Ochotsk en de Beringzee. De vlag van het gebied Kamtsjatka Afb. nieuwe vlag is een banenvlag van wit en blauw in de verhoudingen van 2:1 met in de bovenhals een deel van het nationaal embleem, namelijk de reeks vulkanen met de zon op de achtergrond met een hoogte van een vierde vlaghoogte. Deze vlag is qua opbouw gelijk aan die van de gelijknamige voormalige oblast, de bestuursvorm voor de fusie met het autonome gebied van de Koryaken in 2007. Het wapen toonde toen ook al drie vulkanen, een middenvoor en twee erachter, van zwart met witte toppen en flanken, welke rode wit gelijnde plui-

Vexillology summaries p 4. ––––

Military Flags – not so uniform

New flags have been designed for the Dutch Armed Services – the navy, army, air force and the military constabulary. The design is similar to the flag of the National Government, the blue ribbon having been replaced by the Royal colour orange and the State coat of arms having made way for the emblem of the armed service. The blue in the fly of the flag has been replaced with the colour of the Armed Service it represents. Just how these flags are to be used is still uncertain as the traditional flags can still be flown at military bases. However, the new flags could be used on public occasions.

14

Vlag! nr 8, april 2011

The designer, Theun Okkerse, further observed that by combining the old with the new a variety of styles can be utilised in the flags. There is a clear difference between the Crown and Lion depicted in the State flag with that used in military flags. This did present the opportunity for uniformity in standardising the symbols in the flags, but was never utilised. ––––––––––––––––––––––––– p 9. ––––

Three small ducks in the flag for the Municipality of Diemen

A council resolution dated 29th January 2009 established a new flag for the

Municipality of Diemen: a blue, white, blue flag with three black ducks depicted in the white stripe, which conforms to the municipality’s coat of arms. Before this, Diemen used an unofficial flag without the ducks, but this was not often recognised as the municipal flag. ––––––––––––––––––––––––– p 11. ––––

Book Review: Russian Regional Flags

‘Russian Regional Flags’ was published in 2009 by the North American Vexillogical Association (NAVA) and written by Anne Platoff. It is concerned with the flags of the 89 federal territories of the Russian Federation with an illustration, a short description and an explanation of each flag. In the introduction the

author describes the specific forms of the Russian symbols, that show the diversity of the different nations and religions that make up the Federation. ––––––––––––––––––––––––– p 12. ––––

A Flag of Compassion

In 2002 the artist Rini Hurkmans designed the Flag of Compassion: a flag to be a symbol for sympathy with people and against the use of violence; a white flag with a golden-yellow wavy stripe; white to represent purity, non violence and peace; goldenyellow for life’s energy, human warmth and compassion; a universal flag not belonging to any nation or political persuasion. The flag has been used on various occasions in demonstrations against war

and violence. The flag has also been awarded to the Dalai Lama and the Mothers of the Plaza de Mayo. For more information go to: www.flagofcompassion.com ––––––––––––––––––––––––– p 14. ––––

Kamchatka

The kraj of Kamchatka in the Russian Federation has recently adopted a flag. Kamchatka lies in the far east of Russia and is a large, mainly volcanic, peninsula. The white/blue flag therefore depicts three active volcanoes which conforms to the coat of arms of the republic. The new flag is virtually the same as the flag of the old Soviet oblast.

men uitstootten, tegen een blauwe achtergrond en in de voet vijf golvende banen van wit en blauw. Afb. oud wapen en nieuwe vlag. De nieuwe symbolen zullen vanaf 1 juli 2010 gebruikt worden, de derde verjaardag van het verenigd bestuurslichaam van de oblast Kamtsjatka en het autonome gebied van de Koryaken, waartoe bij referendum van oktober 2005 besloten werd. De nieuwe vlag heeft als nadeel dat het gebiedseigen element, het wapendeel, kleiner is uitgevoerd dan die op de vlag van de vroegere oblast en daardoor minder onderscheidend is. De combinatie van kleuren nu: wit, blauw en meer rood en zwart, loopt meer in de pas met de kleuren van de vlag van de Russische Federatie. ∏ http://www.poluostrovkamchatka.ru/index_1.shtml?2010/100218/03.txt via : http://www.vexilla-mundi.com/menu.htm wikipedia nl,uk,de,fr .

Heraldisch Tijdschrift en de Heraldische Dag 2011 Sinds vorig jaar heeft de NVvV de banden aangehaald met de Afdeling Heraldiek van de Nederlandse Genealogische Vereniging. In dat kader brengen wij het Heraldisch Tijdschrift even onder uw aandacht, de periodiek van de Afdeling die vier keer per jaar uitkomt. Heraldisch Tijdschrift bevat vaak artikelen die interessant zijn voor vlaggenkundigen, met afbeeldingen in kleur. Een abonnement op Heraldisch Tijdschrift kunnen wij u daarom van harte aanbevelen. De abonnementsprijs voor Heraldisch Tijdschrift bedraagt E 15,00 per jaar. U kunt u opgeven voor een abonnement bij: Drs. W.M.T. van Zon / Prof. Sjollemalaan 20 / 3571 CH Utrecht Op zaterdag 24 september 2011 organiseert de Afdeling Heraldiek op Kasteel Heeswijk in Noord-Brabant de Heraldische Dag, de evenknie van de Vlaggendag. Ook leden van de NVvV zijn van harte welkom om aan deze dag deel te nemen. Details over deze Dag volgen eind augustus in nummer 9 van Vlag!, maar u kunt deze alvast in uw agenda noteren.

ICV 24 Washington Van 1 tot en met 5 augustus vindt in Washington DC in de Verenigde Staten The Washington Flag Congress, het 24ste International Congress of Vexillology (ICV), plaats. Het programma zal zoals gebruikelijk vooral bestaan uit presentaties van vlaggenkundigen

van over de hele wereld, afgewisseld met excursies naar interessante bezienswaardigheden in de buurt, vaak met een vlaggengerelateerd tintje. Het congres zelf zal niet in Washington, maar circa 10 kilometer zuidelijker in de -voor Amerikaanse begrippen- oude stad Alexandria worden gehouden. Het gebouw waar de dagelijkse sessies zullen plaatsvinden is de Masonic Memorial, een statig bouwwerk dat gebouwd is naar het voorbeeld van de oude Pharos van Alexandrië in Egypte. Namens de NVvV en de Stichtingen zullen Martin Thurmer en Marcel van Westerhoven in Washington hun best gaan doen de aanwezige vexillologen te enthousiasmeren voor deelname in 2013 aan het 25ste ICV in Rotterdam, waarvoor de voorbereidingen in volle gang zijn. Alle informatie over het congres in Washington is te vinden op: www.washingtonflagcongress.org

Vlag! nr 8, april 2011

15


Vlaggenparade

Vlaggenparade

Het Vlaggenparade Jaarverslag De lezers van VLAG! (sponsors en al die andere goede relaties) hebben er recht op te weten hoe het vorig jaar met Vlaggenparade en Vlaggenmuseum is gegaan. Vandaar dat een volledig verslag is samengesteld (op te vragen bij de redactie­ secretaris). Hieronder volgt een uittreksel uit dit verslag.

M

et grote inspanning van bestuursen werkgroepleden kon de basisgedachte van de Internationale Vlaggenparade Rotterdam weer worden waar-gemaakt: via 170 nationale vlaggen een “welkom” toeroepen aan alle nationaliteiten die in Nederland/Rotterdam wonen, werken, studeren en recreëren. Aan die basis werd in het verslagjaar niet getornd. Exposities en ondersteuning met vlaggen en banieren van stedelijke of (inter) nationale evenementen konden worden voortgezet maar op een bescheidener schaal dan gewenst door gebrek aan voldoende middelen. Er konden door de economische situatie weinig nieuwe sponsors worden aangetrokken en enige bestaande sponsors verlengden hun contract niet. Tevens was er onzekerheid over de fysieke toekomst van de Parade en er was een gebrek aan positieve, stimulerende ondersteuning door enige gemeentelijke diensten. Tijdens de herinrichting van plein en kade onderlangs de Vlaggenparade werd wederom schade aangericht aan kabels en vlaggenmasten. Zeker is nu wel dat de bestaande locatie geheel in tact blijft. De werkgroep PR/Marketing slaagde er o.a. in om enige malen een aantal masten te verhuren - alleen aan sponsors - hetgeen het financiële resultaat gunstig beïnvloedde. Ook organiseerde deze werkgroep een netwerk­ bijeenkomst voor sponsors en andere relaties bij de Hogeschool InHolland en één bij Futuro B.V., bijeenkomsten die zeer gewaardeerd werden. Er werd verder met een stand deelgenomen aan de relatiebeurs Peoples Business en aan de Vakbeurs voor Jonge Ondernemers. Drukwerk werd vernieuwd en er werd een sponsor gevonden voor algehele hernieuwing van de website. Speciale vlaghijsevenementen vonden plaats

16

Vlag! nr 8, april 2011

rond Koninginnedag en 4/5 mei, enige nieuwe sponsors hesen ceremonieel hun bedrijfsvlag en Leontien van Moorsel (wielrenster en verkozen tot “de meest invloedrijke persoon in de Rijnmondregio” hees een vlag met daarop haar eigen beeltenis. Studenten van de Willem de Kooning Academie deden mee aan een ontwerpwedstrijd voor een nieuw “symbool van Europa”: zij ontwierpen een alternatief voor de vlag van de Europese Unie. Een achttal ontwerpen werd uitverkoren om door de bedenkers in de Vlaggenparade te worden gehesen waarbij zij werden geholpen door enige honderden deelnemers aan het European Design Festival; het was een waar vlaggenfeest. Een groep Oostenrijkse relaties van de Rotterdamse haven kwam met de Oostenrijkse consul hun vlag hijsen en de Turkse ambassadeur hees onder grote mediabelangstelling de Turkse vlag. En de Vlaggenparade vormde wereldnieuws tijdens de Grand Départ van de Tour de France: alle 198 renners zagen op de Boompjes hun eigen portret met naam en land op grote gele banieren in de Vlaggenparade wapperen: het was een indrukwekkende gele vlaggenzee. Tijdens elk bezoek aan Rotterdam van een cruiseschip van de Holland America Line werden twintig HAL-vlaggen getoond. Op 15 augustus was er een vlaghijsceremonie ter viering van de capitulatie van Japan in 1945 en daarmee van het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog. Dit alles toonde de ruime inzetbaarheid van de Vlaggenparade. De werkgroep Beheer wist – soms met kunst- en vliegwerk – de Vlaggenparade in een uitstekende conditie te houden zoals dat bij zulk een uitstalling van landen- en bedrijfsvlaggen behoort. Iedere week werden alle vlaggen en masten weer

to

gecontroleerd en iendien nodig werd er direct actie ondernomen. De voorbereidingen voor het Wereldvlaggencongres 2013 in Rotterdam namen een aanvang: er werd een aparte stichting opgericht, een voorlopig programma opgesteld met de daarbij behorende begroting en er werden enige commissies bemand die inmiddels aan het werk zijn. Tijdens het congres 2011 in Washington zal Rotterdam op vele manieren deelnemers voor 2013 gaan werven. De Stichting Vlaggenmuseum Nederland bleef zoeken naar een geschikte ruimte voor een documentatie-, informatie- en educatiecentrum maar slaagde daar nog niet in, vooral door een gebrek aan financiële middelen. Gertracht zal worden in ieder geval alle verzamelde documentatie te registreren en toegankelijk te maken doch daarvoor is een minimale kantoorruimte nodig waarnaar gezocht blijft worden. Voor 2011 is een hoofdtaak voor alle betrokkenen het vinden van nieuwe sponsors en het bezuinigen op kosten – meer per e-mail en minder per post werken b.v. – teneinde de financiële continuïteit te waarborgen.

Met veel personen, instellingen en bedrijven werden in het verslagjaar goede contacten onderhouden. Dankbaarheid jegens allen die steun verleenden aan het werk van beide stichtingen is op zijn plaats. Met aller hulp en inzet wordt 2011 met vertrouwen tegemoet gezien. Summary The aim of the Flag Parade is to welcome the 170 nationalities who work, study and relax in Rotterdam by flying their national flags on the Flag Parade. This aim could be achieved but due to lack of sufficient funding it became more and more difficult to maintain the Flag Parade ‘spic and span’.Unfortunately during refitting, some of the masts on the Flag Parade were damaged. Two networking social events for the sponsors took place, one hosted by Hogeschool InHolland and the other by Futuro B.V. The high points of the year were various ceremonies held at the Flag Parade: one, a ceremony held for students of the Willem de Kooning Academie who designed a new flag for Europe; another the ‘Grand Départ of the Tour de France’under a yellow sea of flags, each depicting a portrait of a competitor; a third, the visit of the cruise ship ‘Rotterdam’, and finally, the ceremony on the 15th of August remembering the end of the Second World War. A seperate foundation has been set up to prepare for the 2013 International Congress of Vexillology. Again, most important of all for 2011 is the quest for new sponsors.

Netwerken bij Maritime Hotel Rotterdam “Een drie sterren hotel op een vijf sterren plek”. Directeur Arend Boer van het Zeemanshuis/ Maritime Hotel aan de Westerkade in Rotterdam gaf hiermee helder aan waar op 27 januari jl. de eerste Vlaggenparade-netwerkbijeenkomst van 2011 werd gehouden: op een unieke locatie aan het water van de Nieuwe Maas staat het gemeentelijk monument het Zeemanshuis Rotterdam, waar overheen op spectaculaire maar architectonisch geheel verantwoorde wijze het Maritime Hotel is gebouwd. Zo’n veertig sponsors/relaties van de Stichting Vlaggenparade en de Stichting Vlaggenmuseum - waaronder de consuls van de Filippijnen, Griekenland, Brazilië, Zwitserland en Honduras - genoten van de bijzondere ambiance, de grote gastvrijheid en de catering van het Zeemanshuis/Maritime Hotel. En nauurlijk ook van de inleiding door Arend Boer over de historie van het Zeemanshuis plus de stand van zaken van het Maritime Hotel. De opzet van de nieuwe website van de Vlaggenparade werd gepresenteerd door sponsor Click & Woww en een aantal smaakvol ingerichte hotelkamers, het gezellige Maritime Café en de vergaderzalen (tot 100 personen) konden worden bezichtigd. Tijdens de borrel werd uitvoerig gebruik gemaakt van de mogelijkheid zaken te doen, te netwerken dus. Dank aan Arend Boer en zijn staf: de thuisblijvers hebben heel veel gemist.

Summary Networking at Maritime Hotel Rotterdam The first network gathering in 2011 took place in the Maritime Hotel, a former Sailor’s Home, by the river Nieuwe Maas. In his introduction, hotel director Arend Boer spoke about the history of the hotel/sailor’s home. A presentation was given by sponsor Click &Woww showing the setting up of a new website for the Flag Parade.

Vlag! nr 8, april 2011

17


Vlaggenparade

Veel goede vrienden op Peoples Business

Nederland centrum van vlaggenkundige wereld

Ondernemers uit Groot Rotterdam komen elkaar een succesvol jaar toewensen op het jaarlijkse Peoples Business Netwerk Event in Beurs/World Trade Center Rotterdam.

Het initiatief om te komen tot een overkoepeling van alle vlaggenkundige

Dankzij de hulp van Beurs/WTC – eigenaar van Peoples Business – kon ook de Stichting Vlaggenparade Rotterdam ook nu op 12 en 13 januari met een stand aan dit zeer Rotterdamse evenement deelnemen. Het was wederom “Business & Pleasure”. Tot de pleasure behoorde de aanwezigheid op de beurs van maar liefst negen sponsors van de Vlaggenparade: dat werd dus met het glas in de hand gezellig bijpraten en een foto maken.

deze Fédération Internationale des Associations Vexillologiques (FIAV) in ons land

Maar dat was niet het enige doel van de Vlaggenparade-deelname aan dit evenement: er moest ook aan business worden gedaan. Er werden dan ook vele contacten gelegd met potentiële sponsors. De stand werd o.a. bezocht door de oprichter van Peoples Business – Jan de Klerk met echtgenote op de foto – die daarbij nog eens kon worden bedankt voor het feit dat hij de Vlaggenparade enige jaren onderdak bood op Peoples Business toen hij nog eigenaar van deze beurs was.

Summary Many a good friend at the ‘Peoples Business Event’ The Flag Parade was again present at the ‘Peoples Business Event’ in the Beurs/World Trade Center in Rotterdam. Contacts were made with existing and potentially new sponsors.

18

Vlaggenparade

Vlag! nr 8, april 2011

verenigingen in de wereld - met om de twee jaar een congres - is indertijd in ‘vlaggenland’ Nederland geboren. Begrijpelijk dat het 25e jubileumcongres van plaatsvindt en wel van 5 tot en met 9 augustus 2013.

I

edere twee jaren ontmoeten vlaggenkundigen uit de hele wereld elkaar om naar vlaggenkundige beschouwingen te luisteren, om bij te praten en sociale contacten te verstevigen en om aan een aantal excursies deel te nemen die uiteraard een “vlaggenaspect” moeten hebben. Iedere twee jaar is een ander land aan de beurt om dat International Congress of Vexillology (ICV) te organiseren. Na Berlijn in 2007 en Yokohama in 2009, is in 2011 Washington aan de beurt. Stichting Vlaggenparade Rotterdam, Stichting Vlaggenmuseum Nederland en de Nederlandse Vereniging van Vlaggenkunde (alle drie lid van de FIAV) hebben zich in Yokohama sterk gemaakt om het jubileumcongres naar Nederland te halen.

lijk deelnemers in 2013 naar ons land kunnen komen. Daarom zal een aantal programmaonderdelen via sponsoring gefinancierd moeten worden. Het Havenbedrijf Rotterdam N.V. gaf reeds het goede voorbeeld door voor alle deelnemers en partners een rondvaart door de Rotterdamse haven aan te bieden. Shipmate Vlaggen, Faber Vlaggen en Formenta/Wego Vlaggenmasten zegden hun medewerking toe alsmede websitebouwer Click&Woww.

Dankzij een prima voorbereiding (zoals toezending van een wervings-c.d. aan alle leden) en een sterke presentatie ter plekke, besloten de FIAV-leden om in 2013 naar Nederland te komen en dan met name naar Rotterdam met excursies naar het Maritiem Museum Rotterdam, het Vredespaleis in Den Haag, het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden en het Nederlands Scheepvaart Museum in Amsterdam. De voorbereidingen zijn inmiddels gestart. Er is een aparte stichting opgericht, een concept-programma met begroting opgesteld, een congreslocatie gecontracteerd (Beurs/WTC Rotterdam) en een website in de maak. Voor de congres- en de partnerexcursies worden contacten gelegd, de leden van de FIAV worden uitgenodigd hun lezingen aan te melden, er wordt een partnerprogramma in elkaar gezet, onderhandelingen met hotels gevoerd etc. Getracht wordt de congresfee laag te houden opdat zoveel moge-

Voor contact: H. H. Horsting, tel. 010 452 80 98 E-mail: horsting@commop.demon.nl

Wie volgt? Op dit moment bestaat o.a. de mogelijkheid om de 175 congrestassen/mappen te sponsoren, uiteraard met naamsvermelding van de sponsor alsmede eenzelfde aantal usb-sticks om uit te reiken tijdens het komende congres in Washington.

Summary The Netherlands as the centre of the vexillological world. The initiative for a biennial International Flag Congress was evolved in Te Netherlands. The 25th FIAV Congress will take place in The Netherlands on 5th to 9th August 2013 as well. At the Congress held in Yokohama in 2009 the Rotterdam Flag Parade Foundation, the Netherlands Flag Museum Foundation and the Netherlands Vexillological Association lobbied for the Congress 2013 to be held in The Netherlands. The programme will take place mainly in Rotterdam, The Hague, Leiden and Amsterdam. There is still time to sponsor the Congress.

Vlag! nr 8, april 2011

19


Binnenkort is het weer Koninginnedag enkele dagen later gevolgd door de jaarlijkse Dodenherdenking op 4 mei en Bevrijdingsdag op 5 mei. Het is een periode, waarin vreugde en verdriet dichtbij elkaar komen en binnen korte tijd op drie verschillende manieren gevlagd wordt. Met oranjewimpel, half stok en alleen de Nederlandse vlag. Door THIJS VAN LEEUWEN Oud-voorzitter Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde

D

e wijze van vlaggen is gebaseerd op de vlaginstructie van de Rijksvoorlichtingsdienst, waarin de data vermeld staan, waarop van de rijksgebouwen gevlagd wordt en op welke wijze. De instructie is niet bindend, want Nederland kent in tegenstelling tot vele andere landen geen wettelijke voorschriften ten aanzien van het gebruik van de vlag. Uniek in de wereld is het gebruik van de oranje wimpel op de verjaardag van de Koningin en de viering van de geboortedagen van andere leden van het Koninklijk Huis. Vroeger werd met deze wimpel ook gevlagd bij die gelegenheden, waarbij de twee-eenheid Nederland-Oranje tot uitdrukking kwam. Dit gebeurde onder meer op 15 december Koninkrijksdag, wanneer de ondertekening in 1954 van het Statuut van het Koninkrijk der Nederlanden met Suriname en de Nederlandse Antillen wordt gevierd. Dodenherdenking Volgens de richtlijnen van de Rijksvoorlichtingsdienst hoort er tijdens de jaarlijkse Dodenherdenking op 4 mei halfstok te worden gevlagd van zes uur`s avonds tot zonsondergang. Dit is zo sinds 1980. Voor die tijd werd op verzoek van het Comité Nationale Herdenking onder voorzitterschap van oud-premier Piet de Jong, halfstok gevlagd tot na de twee minuten stilte. Om acht uur werd dan de vlag in top gehesen om een kwartiertje later bij zonsondergang weer te worden neergehaald. De invoering van de zomertijd eind zeventiger

20

Vlag! nr 8, april 2011

jaren gooide echter roet in het eten aangezien daardoor de zon op 4 mei pas na negen uur ondergaat. Dit betekende dat er meer dan een uur feestelijk gevlag werd, terwijl op veel plaatsen nog herdenkingen met stille tochten en kransleggingen aan de gang waren. Dit is de reden geweest waarom is besloten om op 4 mei tot zonsondergang halfstok te blijven vlaggen. Halfstok De vlag gaat natuurlijk ook halfstok bij het overlijden en de bijzetting van een lid van het Koninklijk Huis. Zo werd er in 1962 na de dood van prinses Wilhelmina van alle overheidsgebouwen halfstok gevlagd van de dag van het overlijden tot en met de dag van haar uitvaart. Daarbij werd door de minister van Binnenlandse Zaken ook aan de Commissarissen van de Koningin gemeld hoe dit moest gebeuren. Namelijk zonder wimpel en zonder rouwfloers. Ook bij het overlijden van prins Claus, prinses Juliana en prins Bernhard werden er door de Minister-president speciale vlaginstructies uitgegeven, waarbij werd bepaald dat er van alle rijksgebouwen halfstok werd gevlagd van de dag van overlijden tot en met de dag van de uitvaartdienst en de bijzetting in de koninklijke grafkelder in Delft. Aan de provincies en gemeenten werd daarbij gevraagd hetzelfde te doen. Reeds in 1952 werd door de minister van Buitenlandse Zaken een circulaire uitgegeven over hoe er gevlagd moest wor-

den bij het overlijden van een vreemd Staatshoofd, of van het hoofd van een in Den Haag geaccrediteerde diplomatieke missie, in de meeste gevallen een ambassadeur. Hierin werd bepaald dat in die gevallen de vlag uitsluitend halfstok zou worden gehesen op het hoofdgebouw van het departement van Buitenlandse Zaken. Hiervan werd afgeweken in november 1962 toen direct na de moord op de Amerikaanse president John F. Kennedy werd bepaald dat bij alle departementen en andere rijksgebouwen. in Den Haag, maar ook bij de gebouwen van de provincie ZuidHolland en de gemeente Den Haag de vlag halfstok moest worden gehesen. Ook bij de begrafenis van de beroemde Britse oudpremier en oorlogsleider Sir Winston Churchill in 1965 werd van alle overheidsgebouwen halfstok gevlagd. Een bijzondere omstandigheid deed zich voor begin 1972 toen na het overlijden van koning Frederik IX van Denemarken het Nederlandse Hof halve rouw had aangenomen. In verband hiermee verzocht de secretaris van de ministerraad om aan alle overheidsinstanties opdracht te geven om bij de verjaardag van prinses Margriet, die in die rouwperiode viel, de vlag niet uit te steken. Soortgelijke situaties deden zich ook later voor. Zo werd tijdens de Molukse gijzelingsacties in Wijster en Amsterdam in 1975

verzocht om op de in die periode vallende Koninkrijksdag niet te vlaggen. De vlaggen werden ook binnengehaald op de verjaardag van prins Pieter Christiaan in 1979 toen na een aanslag in Den Haag op de Britse ambassadeur Richard Sykes en zijn huisknecht bekend was geworden dat beiden kort na elkaar in het Haagse Westeinde-ziekenhuis waren overleden Een bijzondere situatie deed zich ook voor op 6 september 1997. Op die dag werd prinses Diana begraven, maar was ook prins Claus jarig. De rijksoverheid liet in eerste instantie weten, dat ter gelegenheid van die verjaardag niet zou worden afgeweken van de bestaande vlaginstructie en er normaal gevlagd zou worden. Maar bij de Airborne wandelmars, die op diezelfde zaterdag in Oosterbeek werd gehouden, besloot men halfstok te vlaggen. Dit, omdat aan de tocht, die herinnert aan de Slag om Arnhem, jaarlijks veel Britse militairen deelnemen. Iets soortgelijks gebeurde ook in Rotterdam, waar de Wereldhavendagen plaatsvonden. In navolging van het aanwezige Britse fregat Newcastle werd besloten op de Nederlandse marineschepen de vlag eveneens halfstok te voeren. Aan de koopvaardijschepen werd gevraagd dit voorbeeld te volgen. Op het allerlaatste moment liet de Rijksvoorlichtingsdienst weten, dat gezien het samenvallen van zijn verjaardag met de begrafenis van prinses Diana,

Vlaggen halfstok op 4 mei op de Vlaggenparade bij het Koopvaardijmonument in Rotterdam.

Koninginnedag: vlaggen mèt oranje wimpel >> De koninklijke standaard met zwarte wimpel

prins Claus er de voorkeur aan gaf dat jaar voor zijn verjaardag niet te vlaggen. Na het overlijden van prins Bernhard in december 2004 werd er ook niet gevlagd op de verjaardag van zijn achterkleindochter prinses Amalia.

slachtoffers in acht te nemen. Daar hoorde natuurlijk bij dat van alle rijks-, provincie- en gemeentegebouwen de vlag halfstok zou worden uitgestoken en hiervoor werd door de ministerpresident dan ook een aparte vlaginstructie uitgegeven.

Nationale rouw Na de Tweede Wereldoorlog is slechts eenmaal nationale rouw afgekondigd. Dit gebeurde bij de begrafenis van prinses Wilhelmina in december 1962. De ministerraad besloot toen niet alleen dat de vlaggen halfstok zouden hangen, maar ook dat theater- en bioscoopvoorstellingen en sportwedstrijden werden afgelast. Verder werd bepaald dat in openbare gelegenheden de muziek alleen zachtjes te horen mocht zijn en afkomstig moest zijn van één van de Nederlandse radio-, of televisiezenders. Hoewel daar wel om werd gevraagd, is daarna nooit meer het begrip nationale rouw gehanteerd. Zo werd er niet van alle overheidsgebouwen halfstok gevlagd bij ingrijpende rampen met veel slachtoffers als de treinramp bij Harmelen in 1962 en de vliegramp op Tenerife in 1977. Na veel aandringen werd er wel besloten om op zondag 11 oktober 1992, de dag waarop na de ramp de slachtoffers van de Bijlmer vliegramp werden herdacht, van alle overheidsgebouwen de vlag halfstok te laten waaien. Nadrukkelijk werd daarbij namens de ministerraad verklaard dat de dag niet was uitgeroepen tot dag van nationale rouw. Een geheel nieuwe situatie ontstond na de aanslagen op het World Trade Center in NewYork en het Pentagon in Washington op 9 september 2001. De Europese Unie riep toen de bevolking van Europa op om op de rouwdag vijf dagen later om precies twaalf uur ’s middags drie minuten stilte voor de

Koninklijke rouwwimpel Bij het overlijden van leden van het Koninklijk Huis werd voor de Tweede Wereldoorlog de Nederlandse vlag vaak gehuld in rouwfloers een doorschijnende zwarte stof. Dit gebeurde ook met de koninklijke standaard en onderscheidingsvlaggen. Bij het overlijden en de begrafenis van prinses Wilhelmina in 1962 is hiervan afgezien en is er uitsluitend met de Nederlandse vlag halfstok gevlagd. Dit had onder meer te maken met de televisieregistratie van deze uitvaart. Omfloerste vlaggen leveren namelijk onduidelijke beelden op. Groot Brittannië was na het plotselinge overlijden van prinses Diana in rouw gedompeld. Toch was daar niets van te zien op Buckingham Palace, waar vanwege het verblijf van de koninklijke familie in Schotland slechts een lege vlaggenstok was te zien. Daarbij kwam dat vanwege de continuïteit van de monarchie koninklijke vlaggen nooit halfstok worden gehesen. Onbegrip hierover bij de bevolking bracht de regering Blair ertoe om na overleg met het Britse Koninklijk Huis voor het eerst in de Britse geschiedenis de Union Flag halfstok boven het Buckingham Palace te laten wapperen. Naar aanleiding van deze gebeurtenis werd aan het Nederlandse Hof besloten om bij het overlijden van een lid van het Koninklijk Huis de koninklijke standaard en de overige koninklijke onderscheidingsvlaggen van een zwarte rouwwimpel te voorzien. Voor de eerste maal gebeur-

de dit bij het overlijden van prins Claus in oktober 2002 toen te zien was, dat zowel de koninklijke standaard boven Paleis Noordeinde en Huis ten Bosch als de gezamenlijke onderscheidingsvlag van prinses Juliana en prins Bernhard boven paleis Soestdijk van een zwarte rouwwimpel voorzien waren. Bedrijfsrouw Bij het bedrijfsleven wordt bij vreugde en verdriet natuurlijk ook gevlagd. Dit is niet gebonden aan voorschriften aangezien er geen wettelijke bepalingen bestaan ten aanzien van het gebruik van de Nederlandse vlag. Kortom: er zijn alleen richtlijnen van de Rijksvoorlichtingsdienst voor het gebruik van de Nederlandse vlag bij verjaardagen van leden van het Koninklijk Huis, Koninginnedag, Dodenherdenking, Bevrijdingsdag en Koninkrijksdag, waarbij men zich kan aansluiten. Daarnaast worden er bij bijzondere gelegenheden aparte vlaginstructies uitgevaardigd Het spreekt echter vanzelf dat een bedrijf ook bij een eigen feest de vlag uit wil steken, of bij rouw de vlag halfstok wil hangen. Hier is niets op tegen Hoewel hierbij het gebruik van bedrijfsvlaggen voorkomt, is het stijlvoller hiervoor de Nederlandse driekleur te gebruiken. Zo werden direct na het overlijden van Albert Heijn bij het hoofdkantoor, de distributiecentra en de winkels alle bedrijfsvlaggen verwijderd en in één vlaggenmast van zonsopgang tot zonsondergang de Nederlandse vlag halfstok gehangen. Dit gebeurde gedurende twee dagen, waarna weer de gebruikelijke vlagvoering gold. Echter op de dag van de begrafenis werd de nationale driekleur bij alle vestigingen opnieuw halfstok gehesen. Er was dus geen sprake van een langdurige periode, waarin halfstok werd gevlagd. Deskundigen spreken in dit verband van proportioneel vlaggen. Dus bij een sterfgeval bijvoorbeeld niet een week lang, maar gedurende de dag direct na het overlijden en op de dag van de begrafenis, of crematie. Natuurlijk dient ook altijd aan de orde te komen: vlaggen we alleen halfstok bij de dood van de directeur, of ook bij het overlijden van een medewerker. In dit verband

geldt tevens de vraag: vlaggen wij alleen bij een onverwacht sterfgeval, of ook indien een medewerker na een langdurig ziekbed komt te overlijden. Vlaggenprotocol De rijksoverheid kent sinds 1948 ook regels voor wat betreft het gebruik van de Nederlandse vlag. Zo wordt aanbevolen om de nationale driekleur alleen te laten wapperen tussen zonsopgang en zonsondergang, tenzij de vlag voldoende verlicht is. Als een vlag versleten, of vervuild is moet de vlag op een onopvallende manier worden vernietigd, of gereinigd en gerepareerd. Ook mag de vlag de grond niet raken. Deze regels zijn na de Tweede Wereldoorlog tot stand gekomen onder invloed van de wijze waarop onze Amerikaanse en Britse bevrijders met hun nationale vlaggen omgaan. In vooroorlogse films is bijvoorbeeld te zien dat bij het vlaghijsen op legerkazernes de Nederlandse vlag gewoon op de grond ligt. Bij het gebruik van meerdere vlaggen geldt dat de Nederlandse vlag altijd de ereplaats heeft: vooraan links, vanuit het publiek gezien. Bij drie of meer vlaggen de Nederlandse vlag links en de overige vlaggen van links naar rechts, of de Nederlandse vlag in het midden en de overige vlaggen in volgorde afwisselend links en rechts. De protocollaire volgorde, die daarbij in nationaal verband gehanteerd wordt, is Nederlandse vlag, provincie, gewest, gemeente, wijk, organisatie, bedrijf. Internationaal is de volgorde: Nederlandse vlag en daarna de overige nationale vlaggen in de Franse, of Engels alfabetische volgorde. Tot slot wordt bij het halfstok vlaggen de vlag eerst tot de top gehesen, waarna deze langzaam wordt neergehaald totdat de onderzijde op de helft van de vlaggenmast is gekomen. Bij het neerhalen van een halfstok gehesen vlag wordt deze eerst langzaam naar de top gebracht en daarna omlaag gehaald. ∏

Vlag! nr 8, april 2011

Foto: Bureau Ceremonieel Regionaal Militair Commando West

Gebruik van onze nationale driekleur bij vieren en herdenken

www.flickr.com/photos/vlien

VLAGGEN BIJ VREUGDE EN VERDRIET

Vlaggenkunde / Vlaggenparade

Foto: Evelien Berger, Amsterdam

Vlaggenkunde / Vlaggenparade

21


Vlaggenparade

Colofon

Graag hangen we de vlag voor u uit

Maatwerk in Masten

U bent sponsor van de Vlaggenparade en wij zijn dat ook. Kunnen we meer profijt hebben van de sponsoring, dachten we? Ja, dat kan. Sponsors kunnen profiteren van de talenten en krachten van elkaar. NoSuchCompany is een communicatieen designbureau: (online) campagnes, brochures, advertenties, huisstijlen, websites... En u? Misschien doet u iets waar wij weer wat aan hebben. Bel voor een kennismaking, dan hangen we de vlag voor u uit.

For brilliance in its full length

Marketing, Communicatie & Creatie

Whether you require textiles for screen printing, digital transfer printing or inkjet direct printing, we are the knowledgeable partner and supplier you need with the reliability and customer

Telefoon: 010 452 80 98 Fax: 010 452 38 98 E-mail: horsting@commop.demon.nl, www.vlaggenparade.nl Tom Pilzecker NoSuchCompany, Theun Okkerse Europoint Media

Redactie: Hans Horsting (secretaris Vlaggenparade/ Vlaggenmuseum), Daan van Leeuwen, Theun Okkerse, Martin Thurmer (voorzitter), Marcel van Westerhoven (secretaris Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde)

www.nosuch.nl

service you appreciate. Radeweg 27 8171 MD Vaassen Telefoon 0578 576011 www.formenta-wego.nl

www.g-o-friedrich.com/en

Fabervlaggenflagdirect20082009.pdf

Zichtbaarheid per m2!

gof_digitaldruck_nl.indd 1

Secretariaat: Tijs van Zeventerstraat 14 3062 XP Rotterdam

Fo t o g r a f i e : Ontwerp: Drukwerk:

U mag best laten zien dat U trots bent op uw bedrijf. Trots op uw product. Trots op uw organisatie. Toon uw identiteit fier en energiek met vlagvoering aan de omgeving. Zichtbaar van verre en uitnodigend, als een vriendelijk symbool van bedrijvigheid en actie.

Fabrics for digital printing

VLAG! is een uitgave van Stichting Vlaggenparade, Stichting Vlaggenmuseum Nederland en de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde.

28.08.2009 8:18:13 Uhr

1

20/08/09

Va s t e m e d e w e r k e r s : Willem van Ham, Hans Horsting, Daan van Leeuwen, Wim Schuurman, Marcel van Westerhoven, en Mrs. Irene Johnson (engelse samenvattingen)

15:59

IN DRIE STAPPEN JE EIGEN VLAG

UIT DE MEDIA

Franse break Eerste veroordeling wegens schending van de Franse vlag.

C

In een woedeaanval heeft een Algerijn de stok van de Franse vlag van de prefectuur van de Alpes Maritimes doormidden gebroken. Hij werd voorwaardelijk veroordeeld tot een boete van Euro 750.- wegens schending van de driekleurige vlag.

M

J

CM

MJ

Een unicum. Volgens een besluit, vastgelegd in juli 2010, wordt schending van een vlag bestraft met een boete van de vijfde categorie, hetgeen kan oplopen tot Euro 1.500.-.

Abonnement: Leden van de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde krijgen VLAG! als onderdeel van hun lidmaatschap. Wie lid wil worden (Euro 25,- per jaar) en dus VLAG! wil ontvangen kan zich aanmelden bij: De heer M. van Westerhoven Secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde Van ’t Hoffstraat 250 2014 RM Haarlem Telefoon: 06 1525 0653 E-mail: m.westerhoven@gmx.net

Vlag! nr. 8 april 2011 - ISSN 1877-167X

CJ

CMJ

N

Shipmate Productie BV P.O. Box 92 3130 AB Vlaardingen T +31 (0)10 - 248 29 00 E sales@shipmate.nl

Volgens het Ministerie van Justitie is het de eerste keer dat een rechtbank een veroordeling uitspreekt op basis van dit besluit. Bovendien heeft de arrondissementsrechtbank deze Algerijn voorwaardelijk veroordeeld tot vier maanden gevangenisstraf voor rebellie en de verplichting een ‘inburgeringsstage’ te volgen.

Copyright 2010. Stichting Vlaggenmuseum Nederland, Stichting Vlaggenparade Rotterdam, Nederlandse Vereniging voor Vlaggenkunde. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd bestand, of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de

www.shipmate.nl

Dinsdagochtend heeft Abderramane Saïdi, 26 jaar, geërgerd door de traagheid en de lompheid van de prefectuur, de vlag gepakt die in de hal stond en de stok daarvan doormidden gebroken, vervolgens de twee stukken richting de ambtenaar gegooid die achter de toonbank zat, zonder hem te raken. Hij werd met moeite overmeesterd door twee agenten tegen wie hij tekeer ging.

uitgever. No part of this magazine may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher.

(homepage Orange.fr, vertaling van een Frans krantenartikel door Fabienne Beretta)

22

Vlag! nr 8, april 2011

Vlag! nr 8, april 2011

23


Sponsors van de Vlaggenparade

F o c u s o n Fin a n c ia l Fu n c tio n s


Vlag! Nr. 8