Page 9

OKTOBER 2019

9

Het landschap ten zuiden van Zwolle op de topografische Militaire Kaart 1850, met hierop weergegeven de buitenplaatsen: 1. Landwijk; 2. Boschwijk; 3. Veldwijk; 4. Soeslo; 5. Schelleberg; 6. Ittersum; 7. Oldeneel; 8. Zandhove.

maar het ook daadwerkelijk wist te creëren op zijn buitenplaats Boschwijk, ten zuiden van Zwolle. Via een erfenis werd Feith in 1781 eigenaar van deze buitenplaats. Hij transformeerde dit buiten tot een arcadisch landschap met een park aangelegd in de landschapsstijl, dat aansloot bij zijn ideeën over de natuurbeleving zoals hij die beschreef in zijn romans. Feiths beschrijvingen van natuurlijke decors geven informatie over zijn voorliefde voor het natuurlijke en zelfs over de daadwerkelijke uitvoering van onderdelen van het landschapspark van Boschwijk. Zo schreef hij in 1783 in Julia over een ‘begunstigde wandelpaats’, bestaande uit een ‘uitgebreid dennenbosch’ waar een ‘eeuwig duister heerschte’ en waar ‘ontelbaare beekjes van levendig water slingerden’. Al deze plekken waren daadwerkelijk op Boschwijk terug te vinden. De belangrijkste literaire bron is uiteraard Feiths Ode aan Boschwijk uit 1799. Hierin lezen we niet alleen over de fysieke plek

Boschwijk, maar vooral over de verhouding tussen Feith - die zich als schepper laat opvoeren - en zijn geliefde buitenverblijf. Voor hem belichaamde Boschwijk ‘de vrede van de Schepping’ en de ‘verheven Tempel van de natuur’. Het was een plek waar hij zich terugtrok, maar waar tegelijkertijd zijn (literaire) vrienden en kennissen welkom waren. Met hen wandelde hij rond langs alle onderdelen die hij in zijn Ode beschreef: ‘een zachtbewogen vliet’; ‘stille kalme dierbr dreven’; ‘een dwalend beekje’; ‘de velden, berg en dalen’; ‘koelen zodenbanken’; ‘een hutjen’; bomen als dennen, eiken, beuken, ‘digt kastanjeloof’ en ’t breede lindenloof’.

Boschwijk op oude en nieuwe kaarten

Hoewel Rhijnvis Feith zichzelf als schepper van de buitenplaats aanduidde, werkte hij samen met de Duitse tuinarchitect Georg Anton Blum (1765-1827), die in Overijssel veel parken in de landschapsstijl aanlegde. Feith moet gestart zijn met de

omvorming van de buitenplaats kort nadat hij eigenaar was geworden. Ondanks het ontbreken van een ontwerptekening, kan dankzij oud en nieuw kaartmateriaal een bijzondere reconstructie worden gemaakt van het parkontwerp. De kadasterkaart uit 1822 toont het landschapspark van Boschwijk, bestaande uit een aaneenschakeling van slingerpaden gelegen rondom enkele eveneens slingerende vijverpartijen. Zichtbaar is dat het parkterrein werd doorsneden door de Twentsche Weg. Ten oosten van deze weg lag het landhuis met hier omheen het landschapspark. Ten westen van de weg lagen hakhoutgronden, wei- en bouwland. Maar ook hier vinden we elementen van de landschapsstijl. Het zuidelijk perceel werd voorzien van een slingerend wandelpad dat twee bijzondere vijvervormen ontsloot en vervolgens aansloot op het parkterrein rondom het huis. Door deze oude kaart te combineren met de actuele hoogtekaart ontstaat er een prachtig beeld van de ruimtelijke structuur

Profile for MijnStadMijnDorp Historisch Tijdschrift Overijssel

MijnStadMijnDorp Historisch Tijdschrift Overijssel, oktober 2019