Page 1

De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 1

De eerste echte leugen


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 2


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 3

Marina Mander

De eerste echte leugen Vertaald uit het Italiaans door Yond Boeke en Patty Krone

Anthos|Amsterdam


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 4

Deze vertaling is mede mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken De vertalers ontvingen voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds isbn 978 90 414 2100 5 © 2011 et al. S.r.l. © 2012 Nederlandse vertaling Ambo|Anthos uitgevers, Amsterdam, Yond Boeke en Patty Krone Oorspronkelijke titel La prima vera bugia Oorspronkelijke uitgever et al. / Edizioni Omslagontwerp Marry van Baar Omslagillustratie © Don Smith / Flickr / Getty Images Foto auteur Ilario Botti Verspreiding voor België: Veen Bosch & Keuning uitgevers n.v., Antwerpen


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 5

Voor Greystoke en zijn broers


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 6


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 7

Er zijn van die dagen

Er zijn van die dagen dat ik me afvraag: wat betekent het eigenlijk om een halve wees te zijn? Dat kunnen jullie niet weten, want jullie zijn groot. Jullie hebben ouders die al op opa’s en oma’s lijken, jullie hebben een huis en jullie kunnen zomaar in alle kamers van dat huis naar binnen gaan, jullie hebben een auto om mee weg te gaan, jullie kunnen allerlei dingen gewoon vergeten. Mamma zegt altijd ik herinner me nog, maar ik ben daar niet zo zeker van, want soms lijkt het of ze zich helemaal niet meer herinnert hoe het is als je zo oud bent als ik. Dat heb je vaak met grote mensen. Het onuitstaanbaarst zijn grote mensen die zich op je spelletjes storten maar niet eens weten hoe ze moeten spelen. Ze willen winnen maar weten niet eens hoe ze moeten verliezen, en als jij het net leuk begint te vinden bedenken ze ineens dat ze iets moeten, hebben ze de auto verkeerd geparkeerd, of hun kind. ‘Sorry lieverd, maar ik moet nu echt weg.’ En nog erger zijn grote mensen die je negeren en zich met mamma in de slaapkamer opsluiten. ‘Wij moeten even wat bespreken.’ Ze zeggen dat ze moeten praten maar ik weet donders goed dat ze vrijen want ze draaien heel zachtjes de sleutel om en praten heel

7


De eerste echte leugen:.

8

28-08-2012

16:13

Pagina 8

weinig en af en toe kreunt mamma even en zegt sst. Mamma denkt dat ik niks in de gaten heb omdat haar slaapkamer aan het eind van de gang ligt. Maar ik heb allang begrepen dat het zaak is goed op te letten. Ik gebruik daar een perioor voor, dat is net zoiets als een periscoop maar dan voor je oren, en daarmee probeer ik details op te vangen. Die perioor is niet een echt instrument maar het is een luistermanier waardoor je beter kunt horen dan normaal. Ze zeggen dat ik een heel gevoelig kind ben, en ik snap niet helemaal of dat nou een compliment is of niet, natuurlijk, ze zeggen het met een glimlach, maar die begripvolle glimlach heeft ook iets triests, dus ik denk dat ze er niet veel van begrepen hebben, ik train er namelijk op om gevoelig te zijn, en mijn voelsprieten richten zich vanzelf op. Ik heb geleerd dat details meer over dingen zeggen dan de dingen zelf, als je op de details let kun je grote mensen laten denken dat alles goed gaat, en ze geloven je omdat de details kloppen. Verkeerde details zijn: haar door de war, schriften met vlekken, boeken met ezelsoren, schrammen en zwarte nagels, vloeken. Grote mensen maken altijd een enorm punt van vloeken. En de woorden waarvan grote mensen vinden dat het vloeken zijn, vind ik meestal helemaal geen vloeken. ‘Hou op met dat gevloek.’ ‘Ik vloek niet, ik zeg gewoon hoe de dingen zijn!’ Neem nou mongool: het is toch niet mijn schuld als iemand er echt uitziet als een halve Chinees, met van die rare spleetogen? Ook shit mag ik graag zeggen, het is geruststellend. Net als tweemaal achter elkaar gadverdamme, gadverdamme zeggen als je een hondendrol op de stoep ziet liggen, die van de hond van onze buurman zijn bijvoorbeeld giga, je verbaast je erover en je vindt het smerig, megagoor gewoon. Kak zeggen is weer heel anders,


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 9

dat is zoiets als niezen als je neus al een halfuur jeukt. Kak is meer type Antonella, als je begrijpt wat ik bedoel. Ze is supermooi, heeft lang, steil blond haar en kuiltjes als ze lacht, maar ze lacht nooit, ze haalt alleen maar haar neus voor je op, alsof je een hondendrol bent. Oma kneep trouwens ook altijd in mijn wangen om te maken dat ik kuiltjes kreeg. ‘Toe, kom ’ns hier, dan maak ik kuiltjes bij je, net als Cary Grant.’ ‘Laat me nou, ik wil geen kuiltjes, ik haat kuiltjes.’ Ik hol om de tafel heen, bots tegen de stoelpoten op, verstop me achter de glimmend rode appels op de fruitschaal met etagères. ‘Je krijgt me toch niet ouwe heks.’ ‘Praat niet zo tegen je oma, waar zijn je manieren.’ ‘Heks, heks, ouwe heks, denkt de hele tijd aan seks.’ ‘Wie heeft je dat soort woorden geleerd?’ Van sommige woorden houden grote mensen gewoon niet en ik heb me aangewend om die niet meer te zeggen waar ze bij zijn. Grote mensen houden wel van woorden als zwager, schoonzoon, stuurbekrachtiging, vakantie, collega, hypotheek, parodontitis, en vooral van woorden die eindigen op gie, zoals psychologie, neuralgie, nostalgie, strategie en allergie. Mamma bijvoorbeeld lijdt aan alle gies die er maar zijn. Ze zegt dat psychologie niet helpt, dat ze van de neuralgie niet kan slapen, dat ze nostalgie heeft naar een man die een echte man is, maar dat er een strategie zou moeten bestaan waarmee je een man die een echte man is kunt vinden of waarmee je meer geld kunt verdienen, dat door de pollen haar allergie elk jaar de kop weer opsteekt en dat inentingen helemaal niet helpen. Ik ben daar allemaal tegen ingeënt. Mamma klaagt altijd en soms is ze inderdaad een beetje verdrietig, maar het is wel gek dat ze ophoudt met klagen als ze écht heel

9


De eerste echte leugen:.

10

28-08-2012

16:13

Pagina 10

erg verdrietig is, dan loopt ze langzaam en stilletjes door het huis, als een mokkend kind. Een paar dagen terug zag ik haar toen ik door de gang liep, de deur van haar slaapkamer stond op een kier, ze zat op haar bed en haalde haar neus op, ze had rode ogen en dikke oogleden, niet van de allergie denk ik. Het is niet leuk je moeder te zien huilen, want je weet niet hoe je haar kunt helpen en je zou liever willen dat jij de enige was in huis die huilde als je daar zin in had, want jij bent nog niet zo groot en dus mag je af en toe nog huilen, ook al vind je het stom, het mag want je vriendjes doen het ook. Ik ben jaloers op mijn schoolvriendjes die vrolijk kunnen grienen als ze daar zin in hebben, ik niet, want mamma is zo verdrietig dat ik niet nog verdrietiger kan zijn dan zij. Dan zouden we verdrinken. En we hebben geen vader die ons redt, zo’n elf septemberbrandweerman die je in zijn armen wegdraagt, ver van het gevaar, zo’n vader als in de reclame. Wij verkeren altijd een beetje in gevaar. Mamma zegt dat pappa in rook is opgegaan. Als ze dat zegt kijkt ze omhoog, over mijn schouder, alsof de rook daar nog hangt, alsof ze een geest ziet, en ik draai me onwillekeurig om maar zie niets, alleen het schilderij van een woelige zee dat boven de bank met de kapotgekrabde leuningen hangt, een lelijk schilderij vol lelijk weer met in de rechterbenedenhoek in hanenpoten een naam. ‘Het is impressionistisch,’ legt mamma uit, en dat is tamelijk waar. Ik heb nooit begrepen of pappa op het moment dat ik ter wereld kwam nou echt is doodgegaan of dat hij alleen maar voor ons is doodgegaan. Het zou best kunnen dat hij nu ergens vrolijk op een scooter rondtoert met een andere mamma achterop, maar ik begin er niet over, want ik kan me er maar beter niet mee bemoeien. Ik


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 11

hou me aan de officiële versie, zoveel maakt het niet uit, hij is er toch niet. Meestal probeer ik over iets anders te beginnen, net als wanneer mamma vraagt over school en over mijn huiswerk en ik me op mijn wijsvinger concentreer en daar een velletje vind om af te scheuren, of een wit vlekje op mijn nagel dat volgens de dokter wijst op een tekort aan kalk. Alsof ik niet al genoeg tekortkom. Je kunt dus stellen dat ik zo’n beetje mijn hele leven al geen vader heb en een halve wees ben. Wees is overigens het enige woord dat ik haat en dat ook grote mensen haten. Over wees zijn we het allemaal eens. Wees is in mijn geval als een jas waaraan een mouw ontbreekt. Kinderen gebruiken het woord wees als scheldwoord. Maar grote mensen zeggen het woord wees altijd op fluistertoon, net als wanneer ze over ziektes praten of over pech die anderen is overkomen. Er zijn zat ouders die besluiten het er maar bij te laten zitten, er zijn zat kinderen die een van de twee alleen maar af en toe zien, maar wees, nee, dat is echt iets vreselijks, dat is net alsof er een stuk van je ontbreekt en iedereen alleen het stuk ziet dat er niet is. Je bent niet wat je bent maar wat er aan je mist. Zoals bij iemand met een glazen oog, je kijkt naar dat glazen oog dat niets ziet en niet naar het gezonde dat je voor twee aankijkt. Hoe dan ook, een halve wees zijn is een beetje een ziekte, want het maakt dat je raar bent, en er zijn dingen die je zonder vader niet doen kunt. Toen mamma me mijn eerste fiets gaf, nam ze me mee naar de grote parkeerplaats om me te leren fietsen. Ik fietste mijn eerste drie rondjes, probeerde niet tegen autobumpers en cementen verkeersdrempels op te botsen en dwong mezelf ondanks alle opwinding mijn evenwicht te bewaren, maar toen ik bij het derde rondje een lekke voorband kreeg, pffrrrt, het geluid van een natte scheet, zei mamma: ‘Hè, verdorie, wie moet die band nou plakken?’

11


De eerste echte leugen:.

12

28-08-2012

16:13

Pagina 12

En ik, met een platte band, staart tussen de benen: ‘Geeft niks. Laten we maar naar huis gaan.’ Maar op den duur wen je eraan. Ik ben eraan gewend. Natuurlijk, als mamma zo doet dat het lijkt of ze er geen bal van snapt hoe het voelt om met je nieuwe fiets lopend naar huis te moeten, zou ik er alles voor overhebben om haar uit die geeft-niksbubbel te kunnen verjagen waar ze zich als het maar even kan in terugtrekt, met haar neus in de lucht, alsof het gebeurde haar niet aangaat, alsof er boven de huizen, boven de dingen, boven de platte daken, in de buikpijnkleurige lucht waar je nooit meeuwen ziet vliegen, een antwoord te lezen valt, de oplossing die we nodig hebben, een binnenbandenplakker, een pleisterwinkel die dicht is omdat de eigenaar met vakantie is. Op sommige momenten heb ik zin haar te wurgen, ik zweer het, maar alleen bij wijze van spreken, ik zou nooit helemáál wees willen worden, want dan heb je pas echt een probleem. Als je een hele wees bent komen ze je halen en stoppen je in een tehuis. Ze leggen een hand op je schouder en brengen je naar je cel. Als je geen vader hebt, pech, maar als je ze allebei niet meer hebt, ik bedoel geen vader en geen moeder, dan denken ze dat je weleens besmettelijk zou kunnen zijn en stoppen ze je in een ziekenhuis waar iedereen is zoals jij, ook al weten ze donders goed dat je er niet van kunt genezen, ze sluiten je op in een soort ziekenhuis en je moet doen wat ze zeggen, je hebt geen eigen huis meer, geen eigen kamer, alleen maar die shitziekte. Ook daarom let ik op de details. Ik herinner me zulke kinderen uit een film die ik heb gezien toen ik klein was. Een heleboel kinderen bij elkaar op ijzeren bedden met geroeste spijlen zoals ze in gestichten hebben, of in gevangenissen en gekkenhuizen. Mensen die alleen zijn, of ze nou jong zijn of oud, komen hoe dan ook altijd op zulke plekken terecht, want


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 13

mensen die alleen zijn, daarvan weten ze niet wat ze ermee aan moeten en daarom worden ze maar op een hoop gegooid in de hoop dat ze elkaar gezelschap houden. Mamma probeert me af en toe een nieuwe vader te geven, dat moet ik toegeven, maar het gaat altijd weer mis, ik weet niet waarom. ‘Vader dood? Dan maken we toch gewoon een nieuwe?’ Ze zegt het als om zich te verontschuldigen, haalt haar schouders op en zucht, daarna trekt ze zich terug in de col van haar trui, in de schulp die ze meedraagt, en glimlacht met heldere, vochtige ogen. Ze slaat met zichtbare moeite haar arm om me heen, alsof een arm optillen gelijkstaat aan gewichtheffen, en terwijl ze haar arm om me heen slaat brengt ze wat van dat gewicht op me over, mamma vindt het een leuk grapje maar ik weet dat het niet door haar komt dat het niet om te lachen is. Meestal zegt ze dan: ‘Zullen we maar gaan slapen? Ik moet morgen vroeg op.’ De laatste vader was bijvoorbeeld best aardig, maar ik vond hem niet leuk omdat hij een baard had die prikte en omdat hij naar treinstoelen stonk. Het leek of hij vuil was, of nee, niet vuil, arm, en wij hebben niks aan een armoedige vader, als we er dan per se eentje moeten hebben, dan liever een normale voor wie we ons niet hoeven te schamen. Ik ben het zat me te schamen omdat ik anders ben. Op school blijven ze er maar over doorzagen dat we alle soorten mensen moeten accepteren: allochtone kinderen, gehandicapten, losers, mensen die geen ham eten, mensen die geen rood vlees eten, mensen die alleen groente eten, mensen die helemaal nooit eten en mensen die zich helemaal volproppen, vette enkels hebben

13


De eerste echte leugen:.

14

28-08-2012

16:13

Pagina 14

en struikelen over hun X-benen, zoals mijn vriendje de Bolle uit Brindisi, ik vind het allemaal best, dat is logisch. Maar ik wil geen rare vader, op tv zie je nooit vaders met zwarte baardharen die als spijkers uit hun gezicht steken, en ook geen vaders die voor hun beroep ruitjes van stoplichten afsoppen in een windjack met een vettige boord, zelfs als het hoogzomer is, dus waarom zouden wij er dan juist zo eentje in huis moeten nemen? Wat de laatste vader betreft zei mamma trouwens dat ik gelijk had, ook al is ze vaak verdrietig, mamma is gewoon te mooi voor zo iemand, en als hij haar te vaak kuste, kreeg ze uitslag over haar hele gezicht. ‘Het heeft niks te maken met rijk, arm, mooi of lelijk, gevoelens zijn ingewikkelder dan dat.’ Maar in wezen denken we er hetzelfde over. De laatste paar keer dat ze zich in de slaapkamer terugtrokken om te praten, kermde ze niet meer. ‘Waarom nemen we geen hond in plaats van een vader?’ ‘Ik ben te moe voor een hond.’ ‘Mamma, dat zou toch te gek zijn, zo’n schijthond die lekker op de stoep gaat schijten?’ Dat zei ik omdat ik kwaad was, en zij zei er gek genoeg niets van, sterker nog, ze lachte me zo’n beetje half toe waarbij ze haar rechterwenkbrauw optrok alsof haar plots iets inviel. ‘Als je wilt kun je voor je verjaardag een kat krijgen.’ En daarom hebben we nu Blue, een soort stripkat. We hebben hem Blue genoemd, vanwege zijn ras en ook omdat mamma van de blues houdt… Ach, de blues! ‘Luister maar, de blues, dat is als het ruisen van de zee, doe je ogen dicht en laat je heen en weer wiegen.’ Blue mag dan geen hond zijn maar hij is een mooie kat, en hij houdt ook van Muddy Waters.


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 15

‘Weet je waarom ze hem zo noemden?’ ‘Wie?’ ‘Muddy Waters.’ ‘Geen idee.’ ‘Omdat hij als kind altijd speelde in de rivierbedding en dan onder de modder thuiskwam.’ ‘Lekker dan.’ Omdat we op de zevende verdieping wonen en er geen rivieren in de buurt zijn, en ook geen bomen of ander natuurschoon, scherpt Blue zijn nagels aan de gele bank. Af en toe komen er veertjes uit de kussens en dan denkt hij dat het vogeltjes zijn. Als je een propje naar Blue gooit brengt hij het weer terug, als een hond, hij holt erachteraan, glijdt over de vloer, hij glijdt uit en is beledigd maar doet of er niets aan de hand is en legt het propje op je schoen, lachen. Het is alleen jammer dat ik hem niet mee naar buiten kan nemen, als ik hem een riempje omdoe valt hij flauw, hij is narcoleptisch volgens de dierenarts, net als die mensen die zomaar opeens in slaap vallen omdat er zomaar opeens iets in hun hersens gebeurt, maar het is niets ernstigs. De dierenarts is aardig, een vriendelijke man met grote ogen achter zijn brillenglazen en een grijze lok in zijn zwarte pony, als een das, en verder houdt hij van dieren, en vanonder de te korte mouwen van zijn doktersjas komen lange, fijne, zachte haren tevoorschijn, als van een welpje. ‘Mamma, wat vind je van de dierenarts?’ ‘De dierenarts? Zeg niet van die stomme dingen! Straks moet ik niet alleen van gynaecoloog veranderen maar ook van kattendokter.’ Ik hou verder maar mijn mond want anders wordt ze boos. Als we de spreekkamer uit komen, in een walm van haren en ontsmet-

15


De eerste echte leugen:.

16

28-08-2012

16:13

Pagina 16

tingsmiddelen, voelen we ons alle drie, dat weet ik zeker, smetteloos en glanzend, blakend van gezondheid. De vorige keer werden we boos aangestaard door een vrouw in een vieze, versleten jas met olievlekken erop, waarover ik trouwens laatst op het nieuws hoorde (het virus verspreidt zich als een olievlek), haar hond was ten dode opgeschreven, misschien wel vanwege dat virus dat, toen het zich als een olievlek verspreidde, ook haar Ugo te grazen had genomen, het arme beest. De vrouw keek me stilzwijgend en vol verwijt aan omdat ik Kittens in huis had gepikt uit de wankele standaard van ijzerdraad met werkjes over de verzorging van het jonge dier. Het is toch niet mijn schuld dat ik een prachtige kat heb in plaats van een halfdode hond? Ik vind het naar voor u mevrouw olievlek, ik vind het erg naar voor u en vooral voor uw hond. Blue zat in zijn mandje en stak zijn snuit door de spijlen, nieuwsgierig maar ook doodsbang van alle autolampen en straatgeluiden, hopend dat hij er gauw weer uit mocht, zo niet in een weiland dan tenminste thuis. Kittens in huis, je hebt niets te klagen Blue, er zijn er die het een stuk erger hebben. ‘Maar de dierenarts is heel knap, toch?’ Ik heb het begrepen, laat maar zitten, anders krijgt mamma een slecht humeur. Als mamma een slecht humeur krijgt komen er te veel fronsen in haar voorhoofd, ze lijken op de zandribbels die je op het strand ziet nadat de golven er eindeloos op en weer af zijn gespoeld. Maar het is geweldig als haar slechte humeur eenmaal weer over is. Dan doen we samen spelletjes, doen we allebei of we mannen zijn, we kietelen en vechten, tongbrekers en ik win, de kat krabt de krullen van de trap, als apen apen na-apen, dan apen apen apen na, de poes kotst in de postkoets, katten, poezen, geiten, kippen, koeien, leguanen en waterzwijnen, alle dieren worden gered, maak je maar geen


De eerste echte leugen:.

28-08-2012

16:13

Pagina 17

zorgen, ik ben er, jullie hoeven je nergens zorgen over te maken. Mamma en ik lachen ons helemaal gek, tot laat in de avond. De dag daarop hoop ik dat het regent, of sneeuwt, of dat er een tsunami komt, alles, als ik maar niet hoef op te staan. ’s Ochtends denk ik dat ik op vakantie ben, maar dan gaat de wekker, meedogenloos, ben ik mooi klaar mee. Als mamma nachtmerries heeft zegt ze dat een mens op deze wereld zelfs niet ongestoord kan slapen, en zo denk ik er ook over. Soms zegt ze ook dat de medicijnen haar van haar dromen hebben beroofd, dat haar slaap alleen maar inktvisseninkt was, ze wordt verward wakker en weet van voren niet dat ze van achteren leeft, soms maakt ze koffie zonder water in de pot te doen, of koffie. ‘Praat niet tegen me, vraag me niets, ik weet helemaal niets vanochtend.’ En ik? Als ik opsta, sta ik op, maar vanbinnen blijf ik horizontaal. Ik loop, maar vanbinnen blijf ik in mijn warme bedje liggen, in de tweede huid van mijn pyjama, mijn poriën allemaal gesloten oogjes, ik droom van een heel grote, zachte hand die me overal aait. Ik word vanzelf warm als mijn slapende benen zich in beweging zetten want ik ben duidelijk te laat. ‘Schiet op.’ Nog iets wat grote mensen aldoor zeggen. ‘Toe, schiet op, we komen te laat.’ Laten ze zelf opschieten, ik heb alle tijd, maar leg dat maar eens uit. Hoe dan ook, door op te staan en alles te doen wat er gedaan moet worden, weet ik nu precies wat ik doen moet, net als bij het volkslied, daarvan hoeft ook niemand me te vertellen hoe het gaat.

17

De eerste echte leugen - voorpublicatie  

Luca is tien en weet dat hij alleen op zichzelf kan vertrouwen. Zijn vader is spoorloos, en zijn zwijgzame moeder heeft vaak vreemde mannen...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you