Issuu on Google+

Źródła : http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinia_domowa (autor nieznany) oraz http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme35/dane/9_1.html (autor: Aleksandra Szymańska) Obrazki znalezione w intrenecie.

POLSKIE RASY ŚWIŃ Świnia domowa (Sus scrofa f. domestica) – zwierzę hodowlane udomowione między VII a VI tys. lat p.n.e. Dostarcza hodowcom mięsa, tłuszczu, skóry, podrobów, szczeciny. Jest ssakiem z rzędu parzystokopytnych, rodziny świniowatych.

U DOMOWIENIE Świnia domowa pochodzi od dzika, którego udomowienie nastąpiło przed ok. 7 tys. lat w Azji, a następnie w Europie. Według innych badaczy domestykacja tego gatunku nastąpiła znacznie wcześniej - już 12.700 - 13.000 lat p.n.e., a miało to miejsce w dorzeczu Eufratu i Tygrysu (późniejsza Mezopotamia)2 Za przodków świń uważa się podgatunki dzika europejskiego (Sus scrofa): Sus scrofa scrofa, który występował w Europie i północnej Afryce oraz azjatyckich Sus scrofa cristatus i Sus scrofa vittatus. Archeolodzy z Durham University w Wielkiej Brytanii twierdzą, że pierwsze świnie przywędrowały do Europy ze Środkowego Wschodu wraz z rolnikami z epoki kamiennej, 6800-4000 lat temu, a dopiero po ich przybyciu rozpoczął się proces udomowiania dzika. W stosunkowo długim procesie udomowienia, a później uszlachetniania zasadniczo zmienił się pokrój świń. Współczesna świnia zdecydowanie różni się proporcjami ciała w stosunku do dzikich przodków czy nawet do ras prymitywnych. Po pewnym czasie zwierzęta te przystosowały się do warunków bytowania stworzonych im przez człowieka. Nocny tryb życia zamienił się na dzienny, zdecydowanie zmienił się także rozród – w stosunku do dzikiego przodka, u którego występował tylko jeden okres rozrodu przypadający na grudzień, Po wielu badaniach naukowych i obserwacjach stwierdzono, że świnia domowa wykazuje się dużą inteligencją. 1

1 2

Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2005, t. 27, s. 92, ISBN 83-01-13357-0 t. 1-30, ISBN 83-01-13443-7 t. 5 Sarah M. Nelson Ancestors for the Pigs. Pigs in prehistory. (1998)

1


Źródła : http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinia_domowa (autor nieznany) oraz http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme35/dane/9_1.html (autor: Aleksandra Szymańska) Obrazki znalezione w intrenecie.

N AZEWNICTWO

3

ZOOTECHNI CZNE POSZCZEGÓLNYCH GRUP TRZODY CHLEWNEJ

 

knur – samiec świni domowej zdolny do użytkowania rozpłodowego; locha (maciora) – dorosła samica świni domowej użytkowana rozpłodowo;

locha prośna (ciężarna) – samica bez powtarzającej się rui, później z zewnętrznymi oznakami ciąży; locha luźna (jałowa) – samica po zakończonym okresie karmienia prosiąt, przed nowym zapłodnieniem; locha karmiąca – samica po wyproszeniu odchowująca prosięta do czasu ich odsadzenia; locha użytkowa – dorosła samica użytkowana w kierunku wykorzystania zdolności do rozmnażania; locha zarodowa – samica świni wpisana do ksiąg zwierząt zarodowych, użytkowana w kierunku wykorzystania zdolności do przekazywania cennych cech potomstwu; prosię – młoda świnia w wieku od urodzenia do 12 tygodnia życia; prosię ssące – młoda świnia w wieku od urodzenia do odsadzenia od matki (w wieku 4-8 tygodni); prosię odsadzone – młoda świnia po odłączeniu od maciory w wieku 12 tygodni; warchlak – młoda świnia w wieku 12-18 tygodni, o masie ciała 25-45 kg; knurek hodowlany – młody samiec wyselekcjonowany i przeznaczony do hodowli w wieku 4-8 miesięcy; tucznik – świnia od 4 miesiąca życia tuczona do określonej masy ciała (w zależności od rodzaju tuczu) następnie przeznaczana na ubój; wieprz – osobnik płci męskiej wykastrowany i przeznaczony na tucz.

          

R ASY

POLSKIE

Najczęściej hodowane w Polsce rasy świń to: wielka biała polska, polska biała zwisłoucha, puławska, złotnicka i złotnicka pstra. Do ras rodzimych zalicza się rasy: puławską, złotnicką białą i pstrą, objęte Programem Ochrony Zasobów Genetycznych. Rodzime rasy świń powstały w XX wieku; są one hodowane w czystości rasy, zaś praca hodowlana opiera się na starannym doborze osobników do kojarzeń z uwzględnieniem stopnia spokrewnienia.

Wielka biała polska (wbp) – jest to rasa świń bardzo popularna w Polsce (jej udział w hodowli zarodowej w Polsce w 2008 roku wyniósł 34,2%). Rasa ta powstała na przełomie XIX i XX w. w wyniku krzyżowania rodzimych świń rasy białej ostrouchej z rasami: wielką i średnią białą angielską oraz niemiecką szlachetną i 3

nauka o racjonalnym chowie, hodowli zwierząt oraz ich użytkowaniu

2


Źródła : http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinia_domowa (autor nieznany) oraz http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme35/dane/9_1.html (autor: Aleksandra Szymańska) Obrazki znalezione w intrenecie.

szwedzką uszlachetnioną. Jest to świnia typu mięsnego, która szybko rośnie i stosunkowo późno dojrzewa (wiek dojrzałości to ok. 3-4 lata). Świnie tej rasy są duże (dorosłe osobniki ważą ok. 300-350 kg), mają mocny i długi tułów, o szerokim, równym grzbiecie i krzyżu, mocne, proste, dość wysokie i szeroko rozstawione nogi, małe i stojące uszy. Jest to rasa odznaczająca się dobrze umięśnioną szynką. Ich umaszczenie jest białe, przy czym dopuszczalne pojedyncze, małe czarne łatki. Rasę wielką białą polską cechuje bardzo dobra płodność (średnio 10-12 prosiąt w miocie) i mleczność. Świnie rasy wielka biała polska są bardzo dobrze przystosowanie do warunków środowiska, wolne od genu wrażliwości na stres (odporne na stres) i wyróżniają się mocną budową, dzięki czemu nadają się do chowu wielkostadnego; osiągają wysokie przyrosty i dobrze wykorzystują paszę.

Polska biała zwisłoucha (pbz) – jest to rasa najpopularniejsza w Polsce (stanowi 52,4% udziału w hodowli zarodowej); powstała w wyniku krzyżowania świń miejscowych długouchych i importowanych na przełomie XIX i XX w. Postęp w tworzeniu tej rasy nastąpił po II wojnie światowej, gdy skrzyżowano je z rasami szwedzkimi landrace i (w mniejszym stopniu) niemieckimi. W latach siedemdziesiątych XX w. świnie tej rasy importowano do Polski z Holandii, Niemiec, Norwegii i Wielkiej Brytanii; były one wówczas hodowane jako odrębne linie. Od początków lat dziewięćdziesiątych XX w. wszystkie linie hodowlane tej rasy w Polsce są traktowane jako jedna populacja hodowlana. Wyjątek stanowiła jedynie belgijska zwisłoucha będąca odrębną rasą, ale w 2010 roku została wyparta przez bardziej wartościowe rasy. Świnie rasy polska biała zwisłoucha cechuje białe umaszczenie, długi tułów z dobrze wysklepioną klatką piersiową, długim, równym i szerokim grzbietem, zwisającymi uszami. Rasa ta należy do typu mięsnego, odznacza się dużym tempem wzrostu, późnym dojrzewaniem, a jej tusze są dobrze umięśnione. Szynka tych świń jest dobrze wypełniona i nisko opuszczona; charakteryzują się wysoką zawartością mięsa w tuszy (ok. 58-60 %), jak również dużym udziałem polędwicy. Świnie tej rasy bardziej nadają się do chowu drobnotowarowego niż wielkostadnego ze względu na nieco słabszą konstytucję i pewną podatność na stres (o ile nie są pozbawione genu wrażliwości na stres). Wymagają one dobrych warunków utrzymania i poprawnego żywienia, jak wszystkie rasy szlachetne, zapewniają przy tym wysoką produkcyjność i dobre wykorzystanie paszy. Lochy tej rasy charakteryzuje duża plenność (średnio 11 prosiąt w miocie) i mleczność; są łagodnymi i troskliwymi matkami. Z tych względów we wszystkich systemach krzyżowania zaleca się tę rasę jako komponent mateczny do krzyżowania towarowego z innymi rasami polskimi.

3


Źródła : http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinia_domowa (autor nieznany) oraz http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme35/dane/9_1.html (autor: Aleksandra Szymańska) Obrazki znalezione w intrenecie.

Puławska (puł). To rasa wyhodowana w Polsce w XX w., w rejonie Puław, w wyniku krzyżowania miejscowych świń, głównie ostrouchych, z rasą berkshire. W 1935 r. została oficjalnie uznana za rasę, jako świnia gołębska, a po II wojnie światowej zmieniono jej nazwę na „puławską” Świnia puławska należy do ras tłuszczowomięsnych, charakteryzuje ją: wczesność dojrzewania, szybkość wzrostu, wydajność rzeźna, krótkie nogi i szerokie tułowie, łatwe przystosowanie do warunków środowiskowych, odporność na choroby oraz dobre wykorzystanie pastwiska. Masa ciała dorosłych loch wynosi 200-280 kg, a knurów – 250-350 kg. Umaszczenie świń puławskich jest łaciate; łaty mają czarną bądź rudawą barwę; skóra pigmentowana, szara, o ciemniejszym lub jaśniejszym odcieniu. Lochy tej rasy odznaczają się wysokimi wskaźnikami użytkowości rozpłodowej. Poza tym świnia puławska używana jest do krzyżowania towarowego z rasami białymi (wbp i pbz) jako komponent mateczny.

Złotnicka biała (zb). Prace hodowlane nad tą rasą rozpoczęto w latach 1949-1950 w gospodarstwie Złotniki, na bazie materiału zakupionego od repatriantów z Wileńszczyzny. W 1962 r. złotnicką białą uznano za rasę i otwarto dla niej księgę zwierząt zarodowych. Świnie tej rasy zaliczają się: do typu mięsnego, mają białe umaszczenie, zwisłe uszy, mocną budowę, szybko rosną i późno dojrzewają. Lochy są plenne i dobrze odchowują prosięta. Obecnie rasa ta jest zagrożona wyginięciem ze względu na słabsze wyniki produkcyjne w porównaniu do pozostałych ras białych. Świnie tej rasy są wykorzystywane w krzyżowaniu towarowym do tworzenia loch mieszańców z rasą wbp.

Świnia złotnicka pstra (złp). To rasa wyhodowana jednocześnie z rasą złotnicką białą w latach 1949/1950 w gospodarstwie Złotniki, należy do typu przejściowego mięsnosłoninowego. Świnie tej rasy są średniej wielkości, oznaczają się średnim tempem wzrostu i późnym dojrzewaniem somatycznym – około 4 lat. Umaszczenie jest łaciate, czarno4


Źródła : http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinia_domowa (autor nieznany) oraz http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme35/dane/9_1.html (autor: Aleksandra Szymańska) Obrazki znalezione w intrenecie.

białe, uszy zwisłe. Masa dorosłych loch wynosi 200-240 kg, a knurów 240-280 kg. Rasa złotnicka pstra stanowi cenny materiał genetyczny ze względu na występowanie rzadkich haplotypów na 15 chromosomie. Ze względu na niskie wyniki produkcyjne rasa ta jest zagrożona wyginięciem. Obecnie około 100 loch jest hodowanych na 5 farmach. Zaletą świń tej rasy jest duża zdolność przystosowania się do różnych warunków środowiskowych oraz dobra jakość mięsa i słoniny. Do wad zaliczyć można nadmierne otłuszczenie podskórne i stosunkowo niską plenność loch (9-10 prosiąt w miocie).

DZIKIE ŚWINIE W

P OLSCE

Dzik (Sus scrofa) Wygląd: dzik jest typową zwierzyną leśną, choć rzadziej dziki w polskich lasach są spotykane niż na mokradłach czy bagnach. Wyglądem tylko z pozoru przypomina świnię domową - w przeciwieństwie do niej ma jednak znacznie lepiej rozwinięty przód i niższy zad. Gwizd jest długi, a słuchy mocno obrośnięte i stojące. Ogon w przeciwieństwie do świni domowej - jest prosty. Kolor sukni dzika jest zależna od pogody. Wyróżniamy zarówno czarną, jak i brunatną, brązową, siwą, a nawet łaciatą. Ciemniejsze kolory, jak w przypadku niemal wszystkich zwierząt, pojawiają się na skórze dzika zimą. Skórę dzika tworzy gęsta, gruba szczecina oraz sierść. Nogi, nazywane biegami, składają się z czarnych racic oraz raciczek. Ryj dzika posiada charakterystyczną tarczę z otworami nosowymi. Warto pamiętać, że zwierzę to posiada ostre kły.

Młode dzika nazywane są warchlakami. Od 5 do 6 miesiąca życia warchlaki mają jasną suknię, żółto rudą w ciemne pasy.

5


Źródła : http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awinia_domowa (autor nieznany) oraz http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2010/rme35/dane/9_1.html (autor: Aleksandra Szymańska) Obrazki znalezione w intrenecie.

SPIS TREŚCI UDOMOWIENIE .................................................................................................................................. 1 NAZEWNICTWO ZOOTECHNICZNE POSZCZEGÓLNYCH GRUP TRZODY CHLEWNEJ ... 2 RASY POLSKIE .................................................................................................................................... 2 DZIKIE ŚWINIE W POLSCE.............................................................................................................. 5 SPIS TREŚCI ......................................................................................................................................... 6

6


rasy świń