Page 1

Program edukacyjny przedszkole • szkoła podstawowa gimnazjum • szkoły ponadgimnazjalne


Nowa Era partnerem edukacyjnym Muzeum Historycznego m.st. Warszawy


Spis treści Program edukacyjny Muzeum Historycznego m.st. Warszawy - - - - - - - - - - - 2 Jak zamawiać lekcje? - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 3 Muzeum Historyczne m.st. Warszawy i jego oddziały - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 4 Oferta edukacyjna

Przedszkole i szkoła podstawowa Nad Wisłą wszystko się zaczęło… – warszawskie mosty - - - - - - - - - - - - - - - - - 14 Pod mostami Warszawy – piękno starej i nowej stolicy - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 15 Panoramy Warszawy - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 16 Dawne gry i zabawy podwórkowe - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 17 Syrenka warszawska – trzy odsłony, jedna postać - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 18 Wiele twarzy warszawskiej Syrenki - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 19 Potwory i upiory dawnej Warszawy - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 20 Legendy warszawskie - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 21 W podziemnym świecie warszawskich legend - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 22 Szlakiem legend warszawskich - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 23 „Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój…” - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 24 Czar czcionki – w oficynie drukarskiej - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 25 Historia Woli - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 26 Powstanie listopadowe na Woli - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 27 Z szafy i komody prababci - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 28 Warszawska Syrenka - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 29 Historyczne targowiska Warszawy - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 30 Papierowy świat w kolorze – zajęcia z barwienia papieru (marmurki) - - - - - - 31 Dłutem, piórkiem, rysikiem – artystyczne zabawy graficzne - - - - - - - - - - - - - - 32 Leki z polnej apteki - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 33 Od osady do miasteczka – jak powstawała warszawska Praga - - - - - - - - - - - 34 Warszawa wczoraj i dziś - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 35

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne – Historia i wiedza o społeczeństwie W cieniu cytadeli. Warszawa 1832–1861 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 38 Od niewoli do wolności. Rok 1918 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 39 Warszawa w czasie II wojny światowej - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 40 Inscenizacja wyboru króla na polu elekcyjnym - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 41 Znani i nieznani. Historia polskich sportowców i olimpijczyków rozstrzelanych w Palmirach w czasie II wojny światowej - - - - - - - - - - - - - - - - - - 42 Kult maryjny polskich żołnierzy - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 43

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne – Biologia i chemia Tradycyjne lecznictwo w Japonii - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 46 Apteka – pierwsze laboratorium chemiczne - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 47 Historia stosowania substancji uzależniających i zapobiegania narkomanii w Polsce - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 48 Mgr farmacji Ignacy Łukasiewicz – twórca światowego przemysłu naftowego - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 49 Otruci czy nie? Schyłek panowania Piastów na Mazowszu - - - - - - - - - - - - - - - - 50 Od wierzby do aspiryny - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 51

Spis zajęć

52

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -


Program edukacyjny Muzeum Historycznego m.st. Warszawy Idea Programu Dzisiejszą Warszawę można nazwać trzema miastami w jednym. W ramach jednego organizmu miejskiego koegzystują tu relikty wielowiekowego dzie dzictwa zniszczonego przez dramatyczne wydarzenia II wojny światowej, rzeczywistość ukształtowana w czasach Polski Ludowej oraz nowoczesny, dynamicznie rozwijający się świat reprezentowany przez pnące się ku niebu biurowce. Muzeum Historyczne m.st. Warszawy jest depozytariuszem spadku, który wszyscy mieszkańcy stolicy i Polski otrzymali po pokoleniach przodków. Misją Muzeum jest ochrona tej spuścizny i przekazanie jej współczesnym w możliwie jak najpełniejszy sposób. Służą temu nie tylko ekspozycje, wysta wy i muzealne biblioteki, lecz także nowoczesna, przystosowana do potrzeb współczesnego odbiorcy działalność edukacyjna. Współpraca Muzeum Historycznego m.st. Warszawy z wydawnictwem edu kacyjnym Nowa Era to niecodzienne spotkanie historii prezentowanej w for mie eksponatów muzealnych i historii opisywanej na łamach podręczników szkolnych. Nauczyciele, z którymi wydawnictwo Nowa Era spotyka się od ponad 20 lat, mówią, jak niezwykle ciekawym obszarem jest edukacja mu zealna. Jednak w codziennej praktyce szkolnej, w nadmiarze obowiązków, często ciężko wybrać tę najbardziej interesującą, ale i zgodną z wymaganiami nauczania ofertę muzeów. Dla Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ważne jest poszukiwanie nowo czesnych i skutecznych form przekazu informacji, dostosowanych meryto rycznie do potrzeb uczniów i nauczycieli. Dzięki wiedzy, pasji oraz bogatemu doświadczeniu pracowników Muzeum i wydawnictwa Nowa Era, oddajemy w Państwa ręce ofertę edukacyjną przygotowaną przez zespół doświadczo nych edukatorów, nauczycieli i metodyków. Mamy nadzieję, że zechcą Pań stwo skorzystać z naszej oferty, a wizyta w Muzeum będzie ekscytującą przy godą, zgłębiającą tajemnice historii zaklęte w obiektach i murach muzealnych.


Cele Programu Nadrzędnym celem edukacji w Muzeum Historycznym m.st. Warszawy jest skuteczne i efektywne kształtowanie postaw dzieci oraz młodzieży. Program edukacyjny ma za zadanie służyć pogłębianiu i poznawaniu nowej wiedzy, po budzaniu aktywności dzieci i młodzieży oraz twórczemu myśleniu. Uczy współ działania w zespole, kształtuje właściwe postawy, a także pomaga dzieciom w ciekawy i pożyteczny sposób wykorzystać czas przeznaczony na edukację. Treści zawarte w programie edukacyjnym Muzeum Historycznego m.st. War szawy i jego oddziałów mogą być modyfikowane przez nauczyciela w za leżności od potrzeb i możliwości uczniów. Treści edukacji muzealnej zostały dobrane w taki sposób, aby były ciekawe, pobudzały do myślenia, poszuki wania, a przede wszystkim do twórczego działania.

Odbiorcy Programu Muzeum Historyczne m.st. Warszawy podejmuje działania edukacyjne i kieruje je do wszystkich grup odbiorców. Jednak strategicznym odbiorcą są dzieci ze szkół podstawowych. Działalność edukacyjna ma mieć charakter interak tywny i powinna być prowadzona w odniesieniu do wystaw stałych, czaso wych, lekcji plenerowych oraz warsztatów praktycznych. Ważnym czynnikiem w realizowaniu oferty edukacyjnej Muzeum jest bez pośrednia współpraca z nauczycielami, którzy przez odwiedzanie z dziećmi i młodzieżą Muzeum uzupełniają i urozmaicają prowadzony przez siebie pro gram nauczania.

Umiejętności i wiedza nabywane podczas zajęć Wyjątkowość muzealnych zajęć edukacyjnych polega na przełamaniu stereo typowego modelu edukacji opartego na słuchaniu i konieczności zapamię tywania bez wywołania emocji. Polega na interaktywnym kontakcie z obiek tami historycznymi oraz autentycznymi świadkami wydarzeń historycznych, których dotyczy temat lekcji. Dodatkowo wprowadzenie zajęć warsztatowych ma uczyć samodzielnego myślenia i szybkiego zdobywania wiedzy. Na zaję ciach uczestnicy dowiadują się, jak zdobywać samodzielnie wiedzę oraz jak stosować ją w praktyce (na zajęciach warsztatowych, a potem w życiu co dziennym). Podczas warsztatów muzealnych uczniowie uczą się logicznie my śleć, a także efektywnie wykorzystywać swoją inteligencję do samodzielnego rozwiązywania problemów i zadań. Kształtują również wytrwałość w dążeniu do celu – zauważają, że nawet jeśli coś się nie udaje, to można to osiągnąć, próbując kolejny raz, co powoduje, że nie zamykają się na krytykę. Wiedzę i umiejętności nabywane na lekcjach muzealnych uczestnicy utrwalają na zajęciach praktycznych. Podczas zajęć muzealnych uczniowie zdobywa ją takie umiejętności, jak interpretacja źródeł historycznych, uczestniczenie w dyskusji, dokonywanie analizy, syntezy oraz obserwacji. Kształtują również kreatywność, zaangażowanie, samodzielność oraz zmysł estetyczny.


Jak zamawiać lekcje? Lekcje należy zamawiać telefonicznie, dzwoniąc pod numer Centrum Edukacji Muzeum Historycznego m.st. Warszawy (+48) 22 531 38 52, od poniedziałku do piątku w godzinach 9–16, lub poprzez e-mail: edukacja@mhw.pl Podczas zamawiania zajęć będą niezbędne następujące informacje: temat i termin planowanej lekcji, liczba uczestników, nazwa i numer szkoły, numer telefonu do szkoły oraz nazwisko nauczyciela. Lekcje prosimy zamawiać z dwutygodniowym wyprzedzeniem. Zajęcia należy potwierdzić lub odwołać na 3 dni przed terminem lekcji.

Terminy zajęć Zajęcia odbywają się od wtorku do piątku w godzinach 9–14. Czas trwania lekcji waha się od 45 minut do 1,5 godziny, w zależności od wyboru lekcji.

Odpłatność za lekcje Koszt zajęć muzealnych wynosi 100 zł z podatkiem VAT. Opłatę za lekcję należy wnieść w dniu zajęć w kasie biletowej Muzeum Historycznego m.st. Warszawy lub Oddziału.

Ważne informacje Grupa może liczyć maksymalnie 30 osób. Opiekun jest zobowiązany do pozostawania z grupą przez cały czas pobytu w Muzeum. Pełna oferta edukacyjna Muzeum Historycznego m.st. Warszawy i Oddziałów znajduje się na stronie internetowej www.mhw.pl


Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Muzeum powstało w 1936 r. jako Muzeum Dawnej Warszawy, oddział Mu zeum Narodowego. Wybuch II wojny światowej w 1939 r. przerwał prace nad przenoszeniem zbiorów z gmachu Muzeum Narodowego przy Alejach Jerozolimskich do zakupionych w latach 1937–1938 kamienic staromiejskich. Zbiory ulokowane przy Rynku Starego Miasta uległy w 1944 r. zniszczeniu i rozproszeniu. Zaginęły wówczas inwentarze i katalogi, więc trudno dokład nie określić rozmiar strat. Po wojnie, w 1948 r., decyzją Zarządu Miejskiego Muzeum zostało reaktywowane jako Muzeum Historyczne m.st. Warszawy. Dziś Muzeum prowadzi szeroką działalność naukowo-wydawniczą i wysta wienniczą, dysponuje własnymi pracowniami konserwatorskimi oraz atrakcyj ną ofertą popularyzatorską i edukacyjną. W Muzeum działa kino, w którym prezentowane są filmy o Warszawie, a także biblioteka specjalizująca się w gromadzeniu publikacji na temat stolicy. Muzeum Historyczne gromadzi zbiory poświęcone historii Warszawy (varsaviana): malarstwo, grafikę, rzeźbę, obiekty archeologiczne, rzemiosło artystyczne, medale i numizmaty, plany oraz rysunki architektoniczne, fotografie, negatywy, pocztówki, archiwalia, księgozbiór, druki zwarte i czasopisma. Zbiory liczą ponad 230 tysięcy obiek tów. Są stale uzupełniane dzięki zakupom, darom i wymianom z muzeami w kraju, a także za granicą. Dzisiaj Muzeum Historyczne m.st. Warszawy oprócz siedziby w staromiejskich kamieniczkach posiada także swoje oddziały: Muzeum Woli, Muzeum Dru karstwa Warszawskiego, Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej, Ośrodek Dokumentacji i Badań „Korczakianum”, Muzeum Warszawskiej Pragi (w organizacji), Muzeum Ordynariatu Polowego oraz Muzeum – Miejsce Pa mięci Palmiry.


Oddziały Muzeum Muzeum Woli Muzeum zostało utworzone w 1974 r. Na ekspozycji stałej pt. „Warszawska Wola 1367–1996” prezentowane są dokumenty, pamiątki oraz świadectwa przemian zachodzących na warszawskiej Woli. Ważną częścią ekspozycji muzeum jest prywatny zbiór platerów Anieli i Tadeusza Wysiadeckich, prze kazany do muzeum w 1994 r. W trakcie swego istnienia muzeum zorganizo wało kilkaset wystaw, w szczególny sposób oddających atmosferę dawnej Warszawy oraz przybliżających charakter różnorodnych społeczności naro dowościowych i religijnych mieszkających na Woli. Niezmiernie istotną częścią pracy muzeum jest – i zawsze była – działalność o charakterze edukacyjnym oraz popularyzatorskim. Muzeum organizuje sesje popularnonaukowe, wykłady, spotkania, a także wieczory poetycko-muzyczne.

Muzeum Drukarstwa Warszawskiego Z okazji 500-lecia drukarstwa polskiego w 1975 r. narodziła się koncepcja utworzenia Muzeum Drukarstwa jako placówki związanej z Muzeum Histo rycznym m.st. Warszawy. 12 czerwca 1980 r. prezydent stolicy zatwierdził Muzeum Drukarstwa Warszawskiego jako oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy. Obecnie muzeum działa w tymczasowej siedzibie przy ul. Trębackiej 3. W zbiorach liczących około 20 000 eksponatów znajdują się wytwory sztuki drukarskiej: książki, grafiki, kartografia, archiwalia, akcyden sy, plakaty, oprawy artystyczne. Ważną część zbiorów stanowią materiały typograficzne: czcionki, klocki drzeworytnicze, kamienie litograficzne, klisze drukarskie, narzędzia drukarskie i maszyny typograficzne, a także dokumen tacja archiwalna oraz ikonograficzna o życiu i działalności drukarzy, wydaw ców i księgarzy. Muzeum prowadzi badania nad historią drukarstwa i technik pokrewnych, organizuje wystawy czasowe, spotkania, konkursy, konferencje, prowadzi działalność edukacyjną, kulturalną oraz naukową. Muzeum Drukar stwa Warszawskiego jest miejscem gromadzenia i opracowywania wiedzy – drukiem utrwalonej myśli ludzkiej – a także miejscem spotkania osób, śro dowisk i organizacji upowszechniających szlachetną sztukę drukarską oraz dziedziny jej pokrewne.


Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej Muzeum Farmacji powstało w 1985 r. z inicjatywy prezesa warszawskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego dr. Kazimierza Radec kiego. W 2002 r. muzeum zostało przejęte przez Muzeum Historyczne m.st. Warszawy i stanowi jeden z jego oddziałów. W 2006 r. siedziba została przeniesiona na Stare Miasto, na ul. Piwną 31/33. Wystawę stałą tworzy między innymi oryginalne wyposażenie izby ekspedycyjnej i laboratorium aptecznego z lat 30. XX w. Prezentowane są najstarsze zachowane war szawskie meble apteczne pochodzące z końca XIX w. Muzeum prezentuje zwiedzającym liczne naczynia i utensylia apteczne, a także przyrządy far maceutyczne (np. moździerze, prasy, pigulnice, perkolatory). Dzieje apte karstwa warszawskiego wzbogaca kolekcja naczyń aptecznych pocho dząca z badań archeologicznych apteki działającej od 1602 r. przy Zamku Królewskim. Farmację niekonwencjonalną reprezentuje wystawa stała pt. „Apteczki i leki japońskich wędrownych aptekarzy”, poświęcona tradycyj nemu systemowi rozprowadzania leków w Japonii. Ta wystawa powstała dzięki współpracy z Konan Women’s University w Kobe (Japonia) i jest darem rodziny Kashimoto.

Ośrodek Dokumentacji i Badań „Korczakianum” „Korczakianum” gromadzi, bada, udostępnia i popularyzuje materiały do kumentujące spuściznę życiową Janusza Korczaka (Henryka Goldszmita, 1878–1942) – jego biografię osobistą, dorobek pisarski, dzieje instytucji przez niego tworzonych i współtworzonych, losy ludzi z najbliższego otoczenia oraz polską i zagraniczną recepcję dzieła i postaci. Główne kierunki działalności Ośrodka to: gromadzenie i opracowywanie zasobów Archiwum Korczakowskiego – udział w pracach edytorskich i wydawniczych prezentujących dorobek pi sarski Korczaka (przede wszystkim w przygotowaniu wydania zbiorowego jego dzieł) oraz inne ważne i mało znane czy dostępne materiały źródłowe,  ziałalność konsultacyjna i edukacyjna, związana z udostępnianiem zbio d rów, a także z prezentacją stałej ekspozycji „Dom Sierot. 1912–1942” współpraca krajowa i międzynarodowa z osobami, instytucjami i środowi skami zainteresowanymi życiem i twórczością Janusza Korczaka.

Muzeum – Miejsce Pamięci Palmiry Głównym założeniem oddziału jest upamiętnienie tragicznych wydarzeń z okresu II wojny światowej: egzekucji w Palmirach i w Puszczy Kampinoskiej w latach 1939–1943 oraz powojennych ekshumacji i utworzenia cmentarza -mauzoleum (1945–1948). Na wystawie obok oryginalnych eksponatów są prezentowane archiwalne fotografie oraz dokumenty w formie animowanych zapisów filmowych. Dla pogłębienia przekazu informacyjnego, skierowane -


go w dużej mierze do młodzieży przybywającej licznie do Palmir i Puszczy Kampinoskiej, w sposób ogólny przedstawiono też szerszy kontekst histo ryczny – niezwykle ważną rolę, jaką tereny puszczy odegrały w dziejach walk o wolność i niepodległość Polski od powstania styczniowego po powstanie warszawskie.

Muzeum Warszawskiej Pragi Muzeum Warszawskiej Pragi powstaje jako placówka chroniąca i propagująca dziedzictwo całego obszaru prawobrzeżnej Warszawy. Zostało zlokalizowane w sercu Starej Pragi, przy ul. Targowej 50/52, w bezpośrednim sąsiedztwie bazaru Różyckiego. W zespole kamieniczek znajduje się jeden z najstarszych zachowanych obiektów mieszkalnych na tym terenie, a oficyna mieści unika towe polichromie modlitewni żydowskich. W nowym muzeum znajdować się będą m.in. ekspozycje, galeria, sala historii mówionej, sala ginących zawodów, warsztaty edukacyjne dla dzieci i młodzieży, sala konferencyjna, magazy ny zbiorów, pracownie naukowe, skomputeryzowana czytelnia, kawiarenka z praskimi specjałami, sklepik z wydawnictwami i pamiątkami. Powstające muzeum będzie miejscem dla prażan i warszawiaków oraz turystów odkry wających stolicę, kształtującym pozytywny obraz dziedzictwa kulturowego tej części miasta.

Muzeum Ordynariatu Polowego W podziemiach Katedry Polowej Wojska Polskiego mieści się Muzeum Ordy nariatu Polowego. Usytuowanie go w podziemiach Katedry Polowej należy widzieć w dwóch wymiarach: religijnym oraz kulturowym. Świątynia ta, jako świadek najważniejszych wydarzeń w dziejach stolicy i całego narodu, sta nowi istotny element krajobrazu kulturowego Warszawy. Z drugiej zaś strony jako kościół Wojska Polskiego związany jest z dziejami polskiej martyrologii wojennej. Zgromadzone w muzeum dzieła sztuki i inne zabytki kultury mate rialnej dokumentują wielowiekowe związki rycerstwa oraz żołnierzy z Kościo łem katolickim, a także podkreślają maryjny rys pobożności. W podziemiach Katedry Polowej można prześledzić historię i tradycje oręża narodu polskiego. Są one ukazane w kontekście posługi duszpasterskiej – zarówno na polu walki, jak i na polu budowania tożsamości narodowej Pola ków. Wyróżniające się wśród eksponatów szaty liturgiczne kapelanów, ołtarze polowe i inne osobiste pamiątki są namacalnym świadectwem obecności duszpasterzy w mundurach wśród żołnierzy w czasie pokoju i podczas wojny. Są też znakiem ich wierności przysiędze wojskowej. Muzeum Ordynariatu Polowego pełne jest świadectw żołnierskiej wierności Bogu, Ojczyźnie i człowiekowi. Wejście w jego progi staje się okazją do oso bistej refleksji nad pytaniem o patriotyzm i miłość do Ojczyzny.


Centrum Interpretacji Zabytku Centrum Interpretacji Zabytku ma być początkiem staromiejskiego szlaku piwnic. Planowana wystawa stała to ekspozycja przedstawiająca Stare Miasto jako zespół zabytkowy wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ekspozycja została zaprojektowana w układzie chronologicznym podzielonym na etapy historyczne. Ma być kombinacją elementów tradycyjnych, statycznych oraz dynamicznych z wykorzystaniem technik multimedialnych. W przedsionku centrum zwiedzający zobaczą fragment odkopanego przez archeologów sta romiejskiego muru. Następnie, po krótkim zapoznaniu się z historią Warszawy oraz kalendarium historycznym Starego Miasta, dowiedzą się o losach Starówki i jej mieszkańców w czasie II wojny światowej. Historia zostanie opowiedziana przez pryzmat losów wybranych kamienic, ulic i kościołów. Jedna z sal zosta nie poświęcona czasom odbudowy Starego Miasta oraz wpisowi zrekonstru owanego zespołu zabytkowego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1980 r. Oprócz wielu fotografii ukazujących czas odbudowy znajdzie się za aranżowana z autentycznych obiektów pracownia architektoniczna z lat 50. i 60. Do czasu otwarcia Centrum Interpretacji Zabytku lekcje będą prowadzone w salach Muzeum Historycznego m.st. Warszawy na Rynku Starego Miasta.

Kino Muzealne W siedzibie głównej Muzeum Historycznego przy Rynku Starego Miasta, na parterze kamienicy przy ul. Nowomiejskiej, znajduje się Kino Muzealne. Dla publiczności jest przeznaczonych 60 miejsc. Kino jest otwarte w godzinach pracy Muzeum, ale jest możliwe umówienie seansu również w innym termi nie. Dopełnieniem oferty edukacyjnej jest repertuar kina, z którego uczniowie mogą skorzystać przed lekcjami muzealnymi lub po nich.

Repertuar kina na Rynku Starego Miasta W  yblakłe fotografie – film o Warszawie czasów Bolesława Prusa (20’), i Dla szczęścia ludzkości – film o reklamach XIX w. (8’) W  arszawa nie zapomni – dokument o Warszawie 1939–1945 (20’) W  arsaw will remember – dokument o Warszawie 1939–1945 w wersji angielskiej (20’) O  Warszawie raz jeszcze – Warszawa w latach 60. i 70. XX w. (20’) W ofercie kina znajdują się również filmy: W  arszawa nie zapomni – film w wersji: niemieckiej, francuskiej, hiszpań skiej i włoskiej (20’) C  ud nad Wisłą – film o bitwie warszawskiej 1920 r. (41’) C  złowiek. Szkice do portretu S. J. Starynkiewicza – – film o Sokratesie Starynkiewiczu (50’) P  iosenka o mojej Warszawie – impresja o historii i współczesności Warszawy (30’) R  equiem dla 500 tysięcy – dokument o zagładzie Żydów (40’)


Mapa muze贸w


1

MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY Rynek Starego Miasta 28–42, 00-272 Warszawa tel. (+48) 22 635 16 25, fax (+48) 22 831 94 91 www.mhw.pl e-mail: sekretariat@mhw.pl

6

MUZEUM – MIEJSCE PAMIĘCI PALMIRY Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy Gmina Czosnów, 05-152 Palmiry tel. (+48) 22 720 80 84 www.palmiry.mhw.pl e-mail: palmiry@mhw.pl

2

MUZEUM WOLI Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ul. Srebrna 12, 00-810 Warszawa tel./fax (+48) 22 624 37 33, (+48) 22 624 38 79, (+48) 22 624 90 21 www.muzeumwoli.mhw.pl e-mail: muzeumwoli@poczta.onet.pl

7

MUZEUM WARSZAWSKIEJ PRAGI (w organizacji) Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ul. Ząbkowska 23/25, 03–736 Warszawa tel./fax (+ 48) 22 818 10 77 www.muzeumpragi.mhw.pl e-mail: muzeum.pragi@mhw.pl

MUZEUM DRUKARSTWA WARSZAWSKIEGO Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ul. Trębacka 3, 00–074 Warszawa, tel./fax (+48) 22 620 60 42 www.muzeumdrukarstwa.mhw.pl e-mail: muzeum.drukarstwa@mhw.pl

8

MUZEUM ORDYNARIATU POLOWEGO Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ul. Długa 13/15, 00–238 Warszawa tel. (+48) 22 687 35 35 www.ordynariat.mhw.pl e-mail: muzeum.ordynariatu@mhw.pl

9

CENTRUM INTERPRETACJI ZABYTKU ul. Brzozowa 11/13, 00–258 Warszawa tel. (+48) 22 695 645 095 www.ciz.mhw.pl e-mail: ciz@mhw.pl

3

4

MUZEUM FARMACJI IM. MGR ANTONINY LEŚNIEWSKIEJ Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ul. Piwna 31/33, 00–265 Warszawa tel./fax (+48) 22 831 71 79 www.muzeumfarmacji.mhw.pl e-mail: muzeum.farmacji@mhw.pl

5

OŚRODEK DOKUMENTACJI I BADAŃ KORCZAKIANUM Oddział Muzeum Historycznego m.st. Warszawy ul. Jaktorowska 6, 01–202 Warszawa tel./fax (+48) 22 632 30 27 www.korczakianum.mhw.pl e-mail: korczakianum@mhw.pl


12


Przedszkole i szkoła podstawowa


Nad Wisłą wszystko się zaczęło… – warszawskie mosty

14

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.2.d., 1.3.c., 4.1., 4.2.a., 5.6., 10.3.c. Opis lekcji: Zajęcia są poświęcone historii warszawskich mostów i roli Wisły w życiu mieszkańców stolicy w przeszłości oraz w czasach współczesnych. Dzieci poznają krótką historię Warszawy na podstawie makiety oraz legendy o Warsie i Sawie, poznają przyczyny osiedlenia się ludzi nad rzeką oraz umiejscowienie charakterystycznych budowli. Zajęciom towarzyszą zabawy ruchowe oraz projekt plastyczny związany z budową mostów.

Czas trwania lekcji: ok. 1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów)

Przedszkole i szkoła podstawowa

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Pod mostami Warszawy – piękno starej i nowej stolicy Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia plenerowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

15

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.1.c., 1.3.c., 4.1., 4.2.a., 5.7., 10.3.c. Opis lekcji: Zajęcia są kontynuacją lekcji „Nad Wisłą wszystko się zaczęło… – warszawskie mosty”. Uczniowie poznają specyfikę prawego i lewego brzegu Wisły. Uczestni czą w zabawie edukacyjnej: rozpoznają charakterystyczne budowle Warszawy na reprodukcjach obrazów z XVIII w., dostrzegają różnice między plastycznymi przedstawieniami panoramy miasta dawniej i obecnie, tworzą przestrzenną pra cę konstrukcyjną, dopasowują zdjęcia obiektów Warszawy do panoramy lewego i prawego brzegu Wisły. Uczestniczą w zbiorowej pracy plastycznej: wykonują ilu stracje znanych im warszawskich obiektów, a także tworzą panoramy lewobrzeżnej oraz prawobrzeżnej Warszawy. Na koniec wykorzystują zdobytą wiedzę w zabawie edukacyjnej: opracowują trasę wycieczki po Warszawie i opowieść przewodnika. Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny (w zależności od liczby uczniów)

Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie)


Panoramy Warszawy

16

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.3.c., 4.1., 4.2.a., 5.6. Opis lekcji: Zajęcia są poświęcone historii odczytywanej z panoramy Warszawy w różnych okresach rozwoju miasta: uczestnicy oglądają panoramy miasta (od najstarszych do najnowszych). Obserwują to, co w panoramie jest stałe i co ulega zmianie. Układają puzzle z widokami, a na koniec sami tworzą swoje panoramy stolicy. Po zajęciach uczeń ma wiedzę o wpływie wydarzeń społecznych i politycznych na widok każdego miasta, a także wie, co było przyczyną tworzenia panoram.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Dawne gry i zabawy podwórkowe Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

17

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.3.c., 5.2., 5.6., 10.3.c. Opis lekcji: Uczniowie zdobywają wiedzę o grach i zabawach, w których brały udział dzieci na podwórkach miast w latach powojennych. Oglądają prezentację multimedialną ukazującą różne rodzaje zabaw ruchowych, zręcznościowych i intelektualnych. W czasie prezentacji prowadzący wraz z chętnymi uczniami demonstruje reszcie grupy omawiane zabawy. W dalszej części zajęć wszyscy biorą udział w dwóch zabawach zręcznościowych, między innymi wykonują składankę z papieru zwaną „piekło – niebo”. Po zakończonych zajęciach uczestnicy zajęć znają realia życia dzieci (pokolenia ich dziadków i rodziców) w powojennej Warszawie i na tle przemian polityczno-społecznych PRL-u do końca lat 80., a także nazwy i przebieg zabaw, które dziś mają już tylko charakter historyczny. W czasie zajęć rozwijają swoje zdolności manualne – samodzielnie wykonują papierową zabawkę, a także zręcznościowe – uczestniczą w grze „w ciupy”.

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów)


Syrenka warszawska – trzy odsłony, jedna postać

18

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.2.a., 1.2.d., 1.3.c., 4.1., 4.2.a., 5.6. Opis lekcji: W trakcie zajęć uczniowie zapoznają się z bogactwem tradycji ustnej na podstawie kilku wersji legendy o warszawskiej Syrence. Jej postać jest ukazana w różnych rolach: opiekunki osady rybackiej, istoty kierującej losem władcy, żony rybaka – współzałożycielki miasta. Kolejnym wersjom legendy towarzyszy prezentacja odpowiadających im źródeł ikonograficznych. Pod koniec zajęć dzieci dokonują samodzielnego wyboru wersji legendy, w której Syrenka występuje jako obrończyni miasta. Uzasadniają swój wybór. Celem lekcji jest zwrócenie uczniom uwagi na elementy faktograficzne zawarte w różnych wersjach legendy. Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny

Przedszkole i szkoła podstawowa

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Wiele twarzy warszawskiej Syrenki Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

19

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.3.c., 4.1., 5.6. Opis lekcji: W czasie zajęć uczniowie zapoznają się między innymi z przedstawieniami syrenki na odciskach pieczęci z XV i XVI w., ewolucją wyobrażeń postaci w XVII w. (rozszerzenie kategorii źródeł; pół kobieta, pół ryba). Próbują wspólnie ustalić, ile syrenek mieszka w Warszawie, czyimi oczami spogląda syrenka znad Wisły (przybliżenie postaci Krystyny Krahelskiej). Po przerwie mogą wziąć udział w zajęciach plastyczno-quizowych (odgadują wierszowane zagadki i uzupełniają przedstawienia syrenek). Celem lekcji jest zapoznanie uczestników z ewolucją wizerunku warszawskiej Syrenki od XIV do XX w. i jej przyczynami (zmiana mentalności, przyczyny socjologiczne itp.).

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny

Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie)


Potwory i upiory dawnej Warszawy

20

Typ lekcji: lekcja plenerowa Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.2.a., 1.2.d., 1.3.c., 5.6.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Lekcja plenerowa ma na celu ukazanie uczniom (w formie dostosowanej do ich możliwości percepcyjnych) przenikanie się świata realnego i fantastycznego na przestrzeni dziejów. Środowiskiem zajęć jest „mała ojczyzna” – Stare Miasto. W trakcie spaceru prowadzący prezentuje kilka legend (m.in. o Bazyliszku, widmie kobiety, śmierci i burmistrzu powietrznym) w miejscach, z którymi są związane, np. Rynek Starego Miasta, Krzywe Koło, okolice Zamku Królewskiego. Dla II etapu edukacyjnego legendy są przedstawiane na tle historycznym. Po zakończonych zajęciach uczniowie mają wiedzę na temat przenikania się faktografii i legend dotyczących wydarzeń oraz postaci związanych z dziejami Warszawy, znają topografię Starego Miasta, a także potrafią się orientować w terenie. Ponadto poznają strukturę administracyjną dawnej Warszawy. Uczą się krytycznego podejścia do treści legend w zestawieniu z faktami (wprowadzenie do krytyki źródeł historycznych). Lekcja rozbudza ciekawość poznawczą i kształtuje postawy moralne. Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Legendy warszawskie Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

21

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III), szkoła podstawowa (klasy IV–VI) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej (klasy I–III): 1.1.a., 1.2.a., 1.2.d., 1.3.c., 4.1.a., 4.2.a., 5.6., 10.3.c. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej (klasy IV–VI): I., III.; 2.1.2., 8.1.

Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Zajęcia składają się z dwóch części: teoretycznej, podczas której prowadzący przedstawia dwie legendy (o Syrence warszawskiej i Bazyliszku), oraz warsztatowej, w czasie której uczniowie przedstawiają wybraną postać w formie plastycznej (rysunek). Lekcja ma na celu ukazanie uczestnikom (w formie dostosowanej do ich możliwości percepcyjnych) przenikania się świata realnego i fantastycznego na przestrzeni dziejów. W trakcie zajęć dzieci uczą się krytycznego podejścia do treści legend w zestawieniu z faktami (wprowadzenie do krytyki źródeł historycznych). Lekcja rozbudza ciekawość poznawczą oraz kształtuje postawy moralne, stwarza warunki sprzyjające wspólnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieciom o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych.


W podziemnym świecie warszawskich legend

22

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe, gra edukacyjna Miejsce realizacji: Muzeum Historycznego m.st. Warszawy – piwnice Grupa wiekowa: przedszkole, szkoła podstawowa (klasy 0–I) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej wychowania przedszkolnego: 3.3., 4.3., 9.2., 15.3. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.2.a., 1.3.c., 4.1.a., 4.2.a., 5.6., 10.3.c. Opis lekcji: Lekcja składa się z dwu części i ma formę zabawy edukacyjnej: dzieci zapoznają się z jedną z wybranych legend (o Bazyliszku, warszawskiej Syrence, Złotej Kaczce, Warsie i Sawie). Zajęcia mają formę wędrówki po podziemiach, podczas których uczestnicy między innymi szukają „magicznych” przedmiotów, używają „czarodziejskich” zaklęć, układają historyjki obrazkowe. W zależności od wyboru modułu (legendy) dzieci: unieszkodliwiają Bazyliszka, ratują Syrenkę, szukają Złotej Kaczki, a następnie wykonują prace plastyczne. Każdy aktywny uczestnik zajęć w podziemiach starej Warszawy może otrzymać odznakę „Znawcy warszawskich legend” i „Nieustraszonego tropiciela bazyliszków”, „Przyjaciela warszawskiej Syrenki”, „Dzielnego poszukiwacza skarbów” – zależnie od modułu zajęć, w którym uczestniczył.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Czas trwania lekcji: ok. 1,5 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Szlakiem legend warszawskich Typ lekcji: lekcja plenerowa Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – Stare Miasto (w obrębie murów obronnych)

23

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III), szkoła podstawowa (klasy IV–VI) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej (klasy I–III): 1.1.a., 1.2.a., 1.2.d., 1.3.c., 5.6. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej (klasy IV–VI): I., III.; 2.1.2., 8.1., 10.1. Opis lekcji: Lekcja plenerowa obejmuje wiedzę związaną z legendami warszawskimi. W trakcie spaceru uczestnicy zapoznają się z treścią 6–7 legend opowiadanych w miejscach, z którymi wiąże się ich akcja, na przykład Rynek Starego Miasta, kamienica św. Anny (legenda o Warsie i Sawie), ul. Krzywe Koło (Bazyliszek), ul. Kanonia (dzwon, który spełnia życzenia). Dla II etapu edukacyjnego legendy są ukazywane na tle historii Warszawy. Po zakończonych zajęciach uczniowie mają wiedzę na temat przenikania się faktografii i tradycji ustnej w dziejach Warszawy, znają topografię Starego Miasta, a także potrafią się orientować w terenie. Uczą się krytycznego podejścia do treści legend w zestawieniu z faktami (wprowadzenie do krytyki źródeł historycznych). Lekcja rozbudza ciekawość poznawczą i kształtuje postawy moralne.

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny


„Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój…”

24

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe, gra edukacyjna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasa III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.3.c., 3.1.a., 3.1.c., 4.1., 5.7., 9.2.c., 9.3., 10.3.c.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Lekcja jest poświęcona udziałowi dzieci w powstaniu warszawskim. Uczniowie dowiadują się o Polsce Podziemnej, Szarych Szeregach i Małym Sabotażu, godzinie W i udziale harcerzy w powstaniu, a także poznają powstańcze piosenki. Uczestniczą w grze edukacyjnej: szyją biało-czerwone opaski, dzielą się w grupach na łączniczki, sanitariuszki, żołnierzy, budują barykady z kartonowych pudeł, szyfrują wiadomości według schematu przedstawionego przez osobę prowadzącą, wykonują zespołowe ćwiczenia ruchowe, poznają powstańcze piosenki, które są tłem zabaw grupowych: „Warszawskie dzieci”, „Marsz Mokotowa”, „Sanitariuszka Małgorzatka”, „Pałacyk Michla”. Na koniec odwiedzają w podziemiach miejsce, które było świadkiem powstańczych walk. Składają hołd powstańcom (minuta ciszy, zapalenie znicza, złożenie kwiatów pod pomnikiem Małego Powstańca).

Czas trwania lekcji: ok. 1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Czar czcionki – w oficynie drukarskiej Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oficyna drukarska

25

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Opis lekcji: Celem lekcji jest przedstawienie historii pisma oraz książki ze szczególnym uwzględnieniem przełomowego znaczenia wynalazku druku i jego wpływu na rozwój ludzkości. Zajęcia stanowią połączenie lekcji muzealnej z warsztatami plastycznymi – ich tematyka obejmuje historię pisma oraz ewolucję materiałów i technik piśmienniczych. W pierwszej części lekcji prowadzący zajęcia pracownik muzeum krótko omawia dzieje pisma w starożytności i średniowieczu. Uczniowie mają okazję do zapoznania się z oryginalnymi materiałami pisarskimi stosowanymi w tych epokach: papirusem i pergaminem. Poznają także charakterystyczne elementy dawnych ksiąg, między innymi bogato zdobione inicjały. Podczas ćwiczenia warsztatowego każdy uczeń wykonuje ozdobne inicjały własnego imienia i nazwiska. Korzystając z zasobów pracowni (prasa drukarska, zestawy czcionek itp.), uczniowie mają okazję wczuć się w rolę dawnych drukarzy i zecerów. Ich zadaniem jest wykonanie odbitki fragmentu tekstu. Dzięki ćwiczeniu praktycznemu poznają metody pracy w warsztacie drukarskim oraz korzyści, które przyniósł dla piśmiennictwa wynalazek Jana Gutenberga. Podczas zajęć uczniowie sukcesywnie wykonują zadania z kart pracy, co pozwala im usystematyzować zdobyte wiadomości. Uzupełnione karty będą stanowić notatki z lekcji muzealnej. Po zakończeniu zajęć uczestnicy potrafią opisać materiały piśmiennicze stosowane w przeszłości, technikę druku i elementy budowy książki. Wyjaśniają także, na czym polega przełomowe znaczenie wynalazku Jana Gutenberga. Na przykładzie warsztatu drukarskiego opisują działalność rzemieślników w średniowiecznym mieście. Czas trwania: 1,5 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do ustalenia telefonicznego) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Realizacja wymagań ogólnych i szczegółowych z podstawy programowej do historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej: I., II.; 8.3., 9.1., 13.1.


Historia Woli

26

Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Woli Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy IV–VI) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej: I., II.; 2.1., 20.2., 23.1., 25.3.4.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Podczas zajęć uczestnicy poznają historię warszawskiej Woli, począwszy od jej powstania aż po współczesność. Dowiadują się, na czym polega proces miastotwórczy, gdy wsie i prywatne miasteczka, zwane jurydykami, stają się częścią wielkiego miasta. Uczestnicy poznają również historię rozwoju wolskiego przemysłu, dającego zatrudnienie dziesiątkom tysięcy robotników, historię samej społeczności robotniczej w aspekcie zawodowym i prywatnym (ze szczególnym uwzględnieniem słabej infrastruktury na terenach zamieszkałych przez robotników), historię wojen oraz powstań narodowych, których świadkiem była Wola, a także bezprecedensowe na skalę europejską wybory monarchy, zwane wolnymi elekcjami. W trakcie lekcji uczniowie uczestniczą w dyskusji na temat miejsc związanych z Wolą.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Powstanie listopadowe na Woli Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Woli

27

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy IV–VI) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej: I., III.; 2.2., 3.1., 23.1.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Uczniowie poznają historię powstania listopadowego (1830–1831) ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń, których świadkiem była warszawska Wola we wrześniu 1831 r. Otrzymują informacje dotyczące epilogu działań powstańczych (oblężenia stolicy) oraz postawy obrońców, a także znaczenia linii obrony słynnej Reduty nr 56, której bronił gen. Józef Sowiński. Pracują na mapie plastycznej: „odrywają” kolejne fragmenty osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, a następnie umieszczają granice Królestwa Kongresowego i zaznaczają ruchy wojsk powstańczych. Lekcji towarzyszy prezentacja oryginalnych pamiątek, a zajęcia prowadzi osoba przebrana w mundur 3. Pułku Ułanów Królestwa Kongresowego. Celem warsztatów plastycznych „Do wojska! Marsz!” jest wykonanie czaka (nakrycia głowy) – elementu munduru wojsk walczących w powstaniu listopadowym. Po zakończonych zajęciach uczniowie znają najważniejsze wydarzenia powstania listopadowego na warszawskiej Woli, rolę, jaką ta dzielnica odegrała w czasie powstania, oraz elementy umundurowania wojsk z tego okresu.


Z szafy i komody prababci

28

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Woli Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III), szkoła podstawowa (klasy IV–VI) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej (klasy I–III): 1.1.a., 1.3.c., 4.1., 4.2.a., 5.6., 9.1.b. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej (klasy I–III): II., V.; 8.3. Opis lekcji: Podczas zajęć uczniowie poznają dawne przedmioty życia codziennego, różne rodzaje ubrań, które wyszły z użytku (np. męskie podwiązki), rodzaje fotografii (na tekturkach) czy przybory do pisania (stalówka, maszyna do pisania). Wszystkie te przedmioty dziś wyglądają zupełnie inaczej niż kiedyś, wielu z nich już nie ma, a te, które przetrwały, mają zupełnie inną formę. Uczniowie uczestniczą w dyskusji na temat użyteczności i wartości przedmiotów, które można obejrzeć w muzeum, i tych, które znajdują się w domu. Na zajęciach warsztatowych odwzorowują przedmioty z epoki (rysunek flamastrami na kartonie). Po zakończonych zajęciach uczniowie znają dawne przedmioty życia codziennego, potrafią określić historyczną wartość przedmiotów znajdujących się w muzeum oraz w domu.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób


Warszawska Syrenka Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Woli

29

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.2.a., 1.2.d., 1.3.c., 4.1., 4.2.a.

Opis lekcji: Uczniowie poznają legendę o warszawskiej Syrence. Odkrywają różnice między legendą a bajką, poznają losy herbu Warszawy i zmiany jego wyglądu, a także różne syrenki znajdujące się obecnie w Warszawie. W czasie warsztatu „Moja Syrenka” po wysłuchaniu legendy każdy uczestnik otrzymuje przygotowaną z kartonu postać syrenki, koloruje ją i ozdabia różnymi materiałami plastycznymi. Na koniec jest wybierana miss syrenek (wszystkie prace mogą zostać zabrane do domów). Po zakończonych zajęciach uczniowie znają różnice między legendą a bajką, legendę o warszawskiej Syrence oraz jej zmieniające się w czasie wizerunki. Wiedzą, gdzie w Warszawie znajdują się syrenki (np. pomniki).

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów)


Historyczne targowiska Warszawy

30

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Woli Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.3.c., 5.3., 5.8., 7.8.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Uczniowie poznają historię handlu na dawnych warszawskich bazarach i targowiskach (np. Rynek na Starym Mieście, jurydyka Grzybów). Dowiadują się o targowiskach specjalistycznych (np. targ koni na Pradze), o poprawie warunków sprzedaży bazarowej (Hale Mirowskie), poznają wolski bazar na Placu Kercelego, zwany popularnie Kercelakiem. W czasie warsztatu „Zabawa w targ” uczniowie zostają podzieleni na dwie grupy i wcielają się w role sprzedających i kupujących. Następnie aranżują zakupy: jedni kupują, inni sprzedają (zamieniają się rolami), jeszcze inni mogą wymieniać towar za towar bez użycia pieniędzy. Istotną funkcję pełnią osoby, które wcielają się w urzędników państwowych: sprawują kontrolę nad prawidłowym przebiegiem transakcji oraz wyłapują oszustów. Po zakończonych zajęciach uczniowie znają historię dawnych targowisk oraz rozumieją ich znaczenie jako centralnych miejsc w mieście. Doskonalą umiejętność prowadzenia transakcji handlowych, sztuki negocjacji i pracy w zespole. Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób


Papierowy świat w kolorze – zajęcia z barwienia papieru (marmurki) Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Drukarstwa Warszawskiego

31

Grupa wiekowa: przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej wychowania przedszkolnego: 1.1.a., 1.3.c., 9.1., 9.3. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.3.c., 4.2.a., 4.3.a.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Muzeum Drukarstwa Warszawskiego prezentuje zwiedzającym tradycyjną technikę barwienia papieru, potocznie nazywaną marmurkowaniem. Uczniowie dowiadują się niemal wszystkiego o technikach barwienia papieru. Poznają bardzo starą i efektowną metodę powierzchniowego barwienia papieru tzw. marmurkowania. Dowiadują się, jak po połączeniu farby z wodą można uzyskać przepiękne wzory na papierze. Poznają zastosowanie papieru marmurkowego w życiu codziennym (tapety, oprawy książkowe itd.). Zajęcia mają być zachętą do indywidualnej wędrówki w świat produkcji i barwienia papieru. Dzięki różnego rodzaju materiałom oraz narzędziom uczniowie mają szansę poznać historię barwienia i wykorzystywania papieru. Po zakończeniu części teoretycznej rozpoczyna się część praktyczna, podczas której samodzielnie wykonują papier barwiony.


Dłutem, piórkiem, rysikiem – artystyczne zabawy graficzne

32

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Drukarstwa Warszawskiego

Grupa wiekowa: przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej wychowania przedszkolnego: 1.1.a., 1.3.c., 9.1., 9.3. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.3.c., 4.1.a., 4.3.a., 9.3.b.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: W trakcie zajęć uczniowie poznają proces twórczy artysty grafika – od fazy projektowej, przez przygotowanie matrycy linorytniczej do wykonania odbitki graficznej. Zapoznają się z różnymi rodzajami materiałów (papiery drukarskie, farby graficzne), narzędzi (wałki i prasy drukarskie, dłutka linorytnicze) oraz uczą się właściwego ich stosowania. W czasie zajęć pod okiem specjalistów mogą własnoręcznie wykonać linoryt, a później zrobić odbitkę linorytniczą na zabytkowej prasie pochodzącej ze zbiorów Muzeum Drukarstwa Warszawskiego.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Leki z polnej apteki Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej

33

Grupa wiekowa: przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III)

Opis lekcji: Uczniowie oglądają prezentację multimedialną (pokaz zdjęć czternastu roślin leczniczych z wierszykami opisującymi ich właściwości), czytają na głos wierszyki, a prowadzący tak prowadzi zajęcia, by uczestnicy zapamiętali właściwości i cechy poszczególnych roślin. Prezentację kończy wspólne rozwiązywanie krzyżówki (hasła krzyżówki sprawdzają wiedzę zdobytą w czasie zajęć). Następnie uczniowie rozwiązują zagadki na temat roślin leczniczych (ustnie lub w kartach pracy), dla przedszkolaków przygotowane są kolorowanki z roślinami leczniczymi. Karty pracy i kolorowanki są sygnowane logo Muzeum Farmacji, dzieci podpisują je i po wypełnieniu zabierają do przedszkola lub szkoły. Lekcję kończy zabawa w aptekarzy, podczas której każde dziecko samodzielnie w moździerzu rozdrabnia rośliny lecznicze – przygotowuje w ten sposób środki lecznicze na „miłość, szczęście, sprawność fizyczną, dobre wyniki w nauce i zdrowie”. Po zakończonych zajęciach uczniowie znają pojęcia: farmacja, farmaceuta, aptekarz, muzeum, historia, zabytek/eksponat, recepta, zioła/rośliny lecznicze, napar, lek, dawka, przedawkowanie, trucizna, chemia, apteczka. Potrafią rozpoznać i samodzielnie odnaleźć w otoczeniu najpopularniejsze rośliny lecznicze. W trakcie zajęć ćwiczą umiejętność poprawnego czytania i pisania, poznają nowe słownictwo, uczą się analizy treści wierszyków oraz pozyskiwania z nich informacji potrzebnych do rozróżnienia roślin i poznania ich właściwości. Czas trwania lekcji: ok. 1,5 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Realizowane wymagania podstawy programowej wychowania przedszkolnego: 1.2., 5.1., 6.4., 12.1. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej dla szkoły podstawowej: 1.1.a., 1.2.c., 1.3.c., 6.1.a., 6.9, 6.10, 10.4.b., 10.4.c., 11.6.


rsje logotypu

©

muzeum

warszawskiej p r a g i

muzeum

warszawskiej p r a g i

oddział muzeum historycznego m.st. warszawy

©

oddział muzeum historycznego m.st. warszawy

34

muzeum oddział muzeum historycznego m.st. warszawy

©

warszawskiej p r a g i

Od osady do miasteczka – jak powstawała warszawska Praga Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Warszawskiej Pragi Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy IV–VI) Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej: I., II.; 2.1., 2.2., 3.1.

Przedszkole i szkoła podstawowa

Opis lekcji: Praga nie zawsze była dzielnicą i jedną z wielu części Warszawy. Ponad 300 lat temu funkcjonowała jako osobne, niezależne miasteczko, które formalnie powstało w 1648 r. na mocy przywileju nadanego przez króla Władysława IV. Nie był to jednak sam początek istnienia Pragi – wcześniej na tych terenach rozwijały się w bliskim sąsiedztwie także inne osady. Podczas lekcji uczestnicy zapoznają się z zagadnieniem powstawania i funkcjonowania miasta. Na przykładzie Pragi dowiedzą się, czym jest miasto, jak powstaje, jakie są jego funkcje oraz cele, a także jakie prawa przysługują ich nowym mieszkańcom.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do ustalenia telefonicznego) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Warszawa wczoraj i dziś Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia plenerowe Miejsce realizacji: Centrum Interpretacji Zabytku

35

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Opis lekcji: Celem lekcji jest przedstawienie historii warszawskiej Starówki oraz przybliżenie fenomenu dzielnicy całkowicie zrekonstruowanej po zniszczeniach wojennych. Zajęcia składają się z dwóch części: wycieczki dydaktycznej i lekcji muzealnej. Trasa spaceru po Starym Mieście prowadzi przez najciekawsze miejsca znajdujące się w historycznym centrum Warszawy. Uczniowie poznają dzieje zabytkowych budowli podczas wycieczki połączonej z grą miejską. W trakcie zwiedzania wypełniają karty pracy: nanoszą na plan Starego Miasta nazwy oglądanych obiektów oraz lokalizują charakterystyczne elementy architektoniczne ukazane na zdjęciach. Część muzealna lekcji odbywa się w Centrum Interpretacji Zabytku. Podczas oglądania zgromadzonych eksponatów uczniowie porównują topografię i panoramy dawnej Warszawy ze współczesnym wyglądem stolicy. Uczestnicy zajęć poznają także skalę zniszczeń Starego Miasta podczas II wojny światowej oraz historię jego odbudowy. Podsumowanie zajęć stanowi debata, podczas której każdy z uczniów może wypowiedzieć się na temat zasadności odbudowy zniszczonego miasta. Po zakończeniu lekcji jej uczestnicy potrafią wymienić nazwy najważniejszych obiektów znajdujących się na terenie Starego Miasta w Warszawie oraz omówić architekturę tych budowli. Wyjaśniają także, jakie były losy Starówki podczas II wojny światowej, i opisują proces jej rekonstrukcji. Czas trwania lekcji: 1,5 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do ustalenia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 25 osób

Przedszkole i szkoła podstawowa

Realizacja wymagań ogólnych i szczegółowych z podstawy programowej do historii i społeczeństwa dla szkoły podstawowej: I., II.; 2.1., 2.2., 8.3., 27.5., 28.2.


36


Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne

Historia i wiedza o społeczeństwie


W cieniu cytadeli. Warszawa 1832–1861

38

Typ lekcji: lekcja muzealna, prezentacja multimedialna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: gimnazjum Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii dla gimnazjum: II., III.; 35.1., 35.2.

Opis lekcji: Zajęcia są poświęcone historii Warszawy lat między powstaniami listopadowym i styczniowym, kiedy to mimo prześladowań narodowościowych, likwidacji polskich instytucji naukowych miasto stało się najżywotniejszym i największym ośrodkiem kulturalnym oraz zaczynało przekształcać się w wielki ośrodek przemysłowy.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów)

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Historia i wiedza o społeczeństwie

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Od niewoli do wolności. Rok 1918 Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

39

Grupa wiekowa: gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii dla gimnazjum: II., III.; 39.1., 39.2., 39.3. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej wiedzy o społeczeństwie dla gimnazjum: I.; 4.3., 8.2., 9.1. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: II., III.; 2.1., 2.2. Opis lekcji: Tematem zajęć jest przedstawienie złożonej sytuacji międzynarodowej w 1918 r., kiedy załamywała się potęga państw zaborczych, i ukazanie polskich postulatów niepodległościowych w zestawieniu z żądaniami narodów sąsiednich, również dążących do realizacji swoich roszczeń narodowych. Na zajęciach uczniowie dowiadują się, jak trudne jest osiąganie założonych celów politycznych oraz jakie czynniki powodują, że niektóre plany są realizowane, a inne – nie. Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów)

Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Historia i wiedza o społeczeństwie

Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie)


Warszawa w czasie II wojny światowej

40

Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy Grupa wiekowa: gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej wiedzy o społeczeństwie dla gimnazjum: III.; 1.1.2., 9.4. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: II., III.; 8.4.

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Historia i wiedza o społeczeństwie

Opis lekcji: Wykład towarzyszący wystawie jest poprzedzony filmem „Warszawa nie zapomni”. Lekcja porusza wiele kwestii związanych z ludnością Warszawy i stolicą z czasów okupacji niemieckiej (łapanki, publiczne rozstrzelania, dewastacja przemysłu, rabunek i wreszcie zniszczenie miasta). Po zakończonych zajęciach uczeń zna historię Warszawy w najtragiczniejszym okresie jej istnienia. Zajęcia mają za zadanie kształtować postawę patriotyzmu.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Inscenizacja wyboru króla na polu elekcyjnym Typ lekcji: lekcja muzealna, inscenizacja Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Woli

41

Grupa wiekowa: gimnazjum Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii dla gimnazjum: II., III.; 20.1., 20.2., 20.3., 20.4.

Czas trwania lekcji: ok. 2 godzin Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Historia i wiedza o społeczeństwie

Opis lekcji: Podczas zajęć uczniowie, po zapoznaniu się z ogólnymi zasadami obowiązującymi w czasie wolnych elekcji lat 1573–1764, wcielają się w poszczególne role, czyli Prymasa Interrexa, Marszałka Wielkiego Koronnego oraz szlachtę. Następnie, niczym na wolskich polach przed wiekami, wybierają spośród zgłoszonych kandydatów króla, zachowując obowiązującą ówcześnie zasadę jednomyślności. Istnieje możliwość dostosowania zajęć do konkretnych postaci historycznych. Wariant I: lekcja realizowana w Muzeum Woli na wystawie stałej. Wariant II: lekcja realizowana na skwerze Electio Viritim, ul. Banderii, Sołtyka i Obozowa, w miejscu, gdzie było usytuowane Pole Elekcyjne. Po zakończonych zajęciach uczniowie zdobywają praktyczną wiedzę na temat zasad i przebiegu sejmów elekcyjnych. Rozwijają zainteresowanie historią demokracji szlacheckiej. Zdobywają również umiejętność rozwijania sztuki autoprezentacji, sztuki negocjacji, pomysłowości i pracy w zespole. Zajęcia kształtują pomysłowość, kreatywność, zaangażowanie oraz kształcą umiejętność współpracy w grupie.


Znani i nieznani. Historia polskich sportowców i olimpijczyków rozstrzelanych w Palmirach w czasie II wojny światowej

42

Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia plenerowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Miejsce Pamięci Palmiry Grupa wiekowa: szkoły ponadgimnazjalne Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej historii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: I., III.; 8.4.

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Historia i wiedza o społeczeństwie

Opis lekcji: Celem lekcji muzealnej „Znani i nieznani. Historia polskich sportowców i olimpijczyków rozstrzelanych w Palmirach w czasie II wojny światowej” jest przybliżenie uczniom sylwetek tych sportowców, którzy zginęli w Palmirach, a których groby można odwiedzić na cmentarzu przy muzeum. Ponadto lekcja ta ma na celu przekazanie wiedzy na temat pierwszych klubów sportowych, do których należeli wspomniani sportowcy.

Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do ustalenia telefonicznego) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Kult maryjny polskich żołnierzy Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Ordynariatu Polowego

43

Grupa wiekowa: szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Czas trwania lekcji: ok. 1 godziny Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: do 20 osób

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Historia i wiedza o społeczeństwie

Opis lekcji: Uczestnicy poznają historię duszpasterstwa polowego w Wojsku Polskim. Zapoznają się ze specyfiką polskiej religijności. Jej charakterystyczną cechą jest powszechny i rozbudowany kult maryjny, o czym świadczy choćby pierwszy hymn rycerstwa polskiego „Bogurodzica”. Przedstawiane są dwa centra kultu maryjnego – Jasna Góra i Ostra Brama. Uczestnicy odnajdują motywy maryjne znajdujące się na eksponowanych obiektach, poznają ich symbolizm i znaczenie. Dzięki chronologicznemu prowadzeniu zajęć mają szansę nauczyć się, jak na przestrzeni wieków zmieniał się kontekst i warunki, w jakich kult maryjny objawiał się w życiu polskich żołnierzy – od czasów husarii aż po międzynarodowe misje pokojowe w wieku XX. W trakcie zajęć uczestnicy poznają nazewnictwo oraz historię poszczególnych przedmiotów, na których przykładzie omawiany jest temat (ryngraf, szabla, płaskorzeźba, figura Matki Boskiej Ludźmierskiej, a także wiele innych). Zajęcia w wersji dla najmłodszych wzbogacone są o część warsztatową (samodzielne wykonywanie ryngrafów według otrzymanych szablonów).


44


Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne

Biologia i chemia


Tradycyjne lecznictwo w Japonii

46

Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej Grupa wiekowa: szkoły ponadgimnazjalne

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Biologia i chemia

Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej chemii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: I., II.; 3.2.

Opis lekcji: Celem lekcji jest poznanie substancji wykorzystywanych do wytwarzania leków na typowe dolegliwości, wskazanie na właściwości substancji, które mogą wpływać na ludzki organizm. Liczne świątynie buddyjskie w najstarszej stolicy Japonii – Narze – przyciągały wiernych m.in. dzięki wytwarzanym według własnych receptur lekom. Jedna z nich do dziś patronuje firmie Sankougan produkującej bardzo popularny lek stosowany w chorobach układu pokarmowego. Już w połowie XIX w. sprzedawcy leków z Nary odczuli konkurencję wędrownych aptekarzy z Toyamy, którzy rozprowadzali lek o podobnym działaniu. Doszło nawet do walk pomiędzy dystrybutorami z tych dwóch miast. Do dzisiaj leki z Nary i Toyamy, bazujące na tradycyjnym składzie, cieszą się dużym zaufaniem pacjentów. Nie są dostępne w aptekach, a jedynie przez przedstawicieli firm, które dostosowały się do współczesnych wymagań i produkują zgodnie z zasadami Good Manufacturing Practice (GMP). Ilustracją wykładu jest wystawa „Apteczki i leki japońskich wędrownych aptekarzy”. Po zakończonych zajęciach uczestnicy potrafią wymienić przykłady substancji stosowanych w tradycyjnej medycynie japońskiej, poznają pojęcia moksa i akupunktura. Dowiadują się o konieczności stosowania współcześnie zasad GMP. Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Apteka – pierwsze laboratorium chemiczne Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej

47

Grupa wiekowa: gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne Realizowane wymagania ogólne podstawy programowej chemii dla gimnazjum: I., II. Realizowane wymagania ogólne podstawy programowej chemii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: I., II.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Biologia i chemia

Opis lekcji: Celem lekcji jest poznanie przez uczniów znaczenia farmacji w rozwoju chemii, wpływu odkryć dokonanych w aptekach na możliwość zwalczania chorób oraz postępu w przemyśle spożywczym. Zanim powstał przemysł farmaceutyczny (koniec XIX w.), apteka była miejscem eksperymentów i w konsekwencji odkryć wielu substancji, które następnie były stosowane jako leki. Aptekarze-odkrywcy, badając surowce naturalne, mieli swój wkład w tworzenie i rozwój przemysłu naftowego, cukrowniczego oraz spożywczego (autorzy receptur coca-coli i pepsi-coli). Lekcja muzealna jest połączona z prezentacją multimedialną. Uczniowie otrzymują karty pracy – formularze z pytaniami dotyczącymi treści prezentacji, które po wypełnieniu będą stanowić ich notatki. Po zakończonych zajęciach uczestnicy znają pojęcia: alchemia, chemia leków oraz nazwy podstawowego sprzętu wykorzystywanego w laboratoriach aptecznych.


Historia stosowania substancji uzależniających i zapobiegania narkomanii w Polsce

48

Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej Grupa wiekowa: gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Biologia i chemia

Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej biologii dla gimnazjum: IV.; VII.2. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej biologii dla liceum i technikum do zakresu rozszerzonego: V.; V.2. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej chemii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: II.; 3.1.; 3.3. Opis lekcji: Celem zajęć jest wskazanie na właściwości substancji, które mają silny wpływ uzależniający na organizm ludzki i poznanie historii substancji uzależniających w różnych kulturach. Lekcja muzealna jest poświęcona substancjom uzależniającym, ich historii i właściwościom biochemicznym. Zajęcia rozpoczyna wykład wsparty prezentacją multimedialną. Rośliny o działaniu narkotycznym były znane wszystkim dawnym kulturom. Były wykorzystywane w obrzędach oraz jako leki. Pierwsza walka przeciwko handlowi narkotykami rozegrała się w Chinach w czasie wojen opiumowych w latach 1839–1842 i 1856–1860. Pod koniec XIX w. liczbę osób uzależnionych od narkotyków szacowało się tam na 100–120 milionów. Problem nie ominął również Europy, przede wszystkim bohemy artystycznej oraz pacjentów, którzy po kuracjach leczniczych uzależnili się od substancji narkotycznych. Po zakończonych zajęciach uczestnicy potrafią wymieć przykłady nazw substancji uzależniających, zdefiniować pojęcie narkotyki, wymienić nazwy wybranych narkotyków i opisać ich działanie na organizm. Znają i rozumieją stwierdzenie Paracelsusa „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka decyduje, że jakaś substancja nie jest trucizną”. Na zajęciach można przeprowadzić doświadczenie chemiczne – wykrywanie substancji uzależniających. Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Mgr farmacji Ignacy Łukasiewicz – twórca światowego przemysłu naftowego Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej

49

Grupa wiekowa: gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej chemii dla gimnazjum: II.; 8.1. Realizowane wymagania szczegółowe podstawy programowej chemii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: 5.1., 5.2., 5.5.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Biologia i chemia

Opis lekcji: Celem lekcji jest poznanie przez uczniów historii życia Ignacego Łukasiewicza i jego dokonań, podstawowych wiadomości o właściwościach ropy naftowej, jej przeróbce i zastosowaniach. Lekcja muzealna jest poświęcona jednemu z najwybitniejszych aptekarzy, twórcy przemysłu naftowego i wynalazcy lampy naftowej. Na lekcji oprócz charakterystyki postaci Ignacego Łukasiewicza jest prezentowana replika lampy naftowej oraz pokaz multimedialny procesu destylacji na skalę laboratoryjną i przemysłową. Uczniowie otrzymują karty pracy z zadaniami, których część uzupełniają na miejscu, a część w ramach pracy domowej. Po zakończonych zajęciach uczestnicy potrafią wyjaśnić wpływ Ignacego Łukasiewicza na rozwój przemysłu naftowego, pojęcia: ropa naftowa, nafta, oleje napędowe, benzyna, gaz rafineryjny, oraz podać zasadę procesu destylacji. Znają właściwości ropy naftowej oraz skutki jej wydobycia dla środowiska przyrodniczego. Na zajęciach odbywa się również pokaz zapalania lampy naftowej.


Otruci czy nie? Schyłek panowania Piastów na Mazowszu

50

Typ lekcji: lekcja muzealna Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej Grupa wiekowa: gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Biologia i chemia

Realizowane wymagania ogólne podstawy programowej chemii dla gimnazjum: II. Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej chemii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: II.; 3.1. Opis lekcji: Celem zajęć jest poznanie przez uczniów toksycznych właściwości różnych substancji i wzbudzenie odpowiedzialności za własne zdrowie. Lekcja muzealna jest poświęcona problemowi wiarygodności tezy o otruciu ostatnich Piastów mazowieckich Stanisława i Janusza III z zaprezentowaniem tła historycznego oraz źródeł historycznych, z uzupełnieniem o zagadnienia archeologiczno-antropologiczne (grobowiec i szczątki książąt), a także o zagadnienia związane z historią farmacji (trucizny) oraz medycyny (higiena żywieniowa, choroby). Zajęcia są prowadzone w formie wykładu połączonego z prezentacją multimedialną i pokazem eksponatów. Po zakończonych zajęciach uczestnicy są bogatsi o wiedzę na temat trucizn (co i kiedy jest trucizną) oraz wiadomości z dziedziny historii medycyny (sposób postrzegania i znajomość chorób w średniowieczu, higiena żywieniowa w Polsce średniowiecznej). Znają wycinek historii lokalnej (Mazowsza, Warszawy), mają ugruntowaną wiedzę na temat historii Polski w XV w. i XVI w., metodyki archeologii oraz antropologii fizycznej (grobowiec i szczątki doczesne książąt), sposobu formułowania wniosku na podstawie różnych danych (np. pochodzących z badań archeologicznych i antropologicznych czy z analizy źródeł pisanych). Po zakończonych zajęciach uczestnicy znają toksyczne właściwości różnych substancji oraz pojęcie dawka.

Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób


Od wierzby do aspiryny Typ lekcji: lekcja muzealna, zajęcia warsztatowe Miejsce realizacji: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oddział Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej

51

Grupa wiekowa: szkoły ponadgimnazjalne

Opis lekcji: Lekcja muzealno-eksperymentalna jest poświęcona historii i właściwościom chemicznym popularnego leku – kwasu acetylosalicylowego, znanego pod nazwą aspiryna. Zajęcia rozpoczyna wstęp poświęcony historii aspiryny. Wprowadzenie do zajęć laboratoryjnych jest przeprowadzone w formie prezentacji multimedialnej pt. „Od wierzby do aspiryny”, połączonej z krótkim wykładem, i dotyczy między innymi charakteru chemicznego aspiryny i właściwego czynnika leczniczego – kwasu salicylowego, a także historii powstania tabletek aspiryny. Uczniowie otrzymują karty pracy, na których znajdują się zadania do rozwiązania oraz instrukcja do części eksperymentalnej. Po części teoretycznej jest przeprowadzony pokaz doświadczeń chemicznych. Po zakończonych zajęciach uczestnicy potrafią wskazać, jaki jest właściwy związek aktywny powstający z aspiryny i kiedy on powstaje, a także określić sens stosowania jako leku kwasu acetylosalicylowego zamiast samego kwasu salicylowego. Podają również nazwę substancji, która jest wypełniaczem w tabletkach aspiryny. Doświadczenia chemiczne – badanie składu jakościowego tabletki aspiryny: • reakcja kwasu salicylowego z chlorkiem żelaza(III), • reakcja aspiryny z chlorkiem żelaza(III), • reakcja zhydrolizowanej aspiryny z chlorkiem żelaza(III), • wykrywanie wypełniacza – skrobi. Czas trwania lekcji: ok. 1–1,5 godziny (w zależności od liczby uczniów) Termin i godziny zajęć: wtorek–piątek (godzina do uzgodnienia telefonicznie) Maksymalna liczba uczestników: 30 osób

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne Biologia i chemia

Realizowane wymagania ogólne i szczegółowe podstawy programowej chemii dla szkół ponadgimnazjalnych do zakresu podstawowego: III.; 3.1., 3.2.


Spis zajęć Tytuł zajęć

Miejsce zajęć

Etap edukacyjny

Przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III i IV–VI) Nad Wisłą wszystko się zaczęło… – warszawskie mosty

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Pod mostami Warszawy – piękno starej i nowej stolicy

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Panoramy Warszawy

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Dawne gry i zabawy podwórkowe

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Syrenka warszawska – trzy odsłony, jedna postać

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Wiele twarzy warszawskiej Syrenki

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Potwory i upiory dawnej Warszawy

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Legendy warszawskie

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasy I–III), szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

W podziemnym świecie warszawskich legend

Muzeum Historycznego m.st. Warszawy – piwnice

przedszkole, szkoła podstawowa (klasy 0–I)

Szlakiem legend warszawskich

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – Stare Miasto (w obrębie murów obronnych)

szkoła podstawowa (klasy I–III), szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

„Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój…”

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

szkoła podstawowa (klasa III)

Czar czcionki – W oficynie drukarskiej

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy – oficyna drukarska

szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Historia Woli

Muzeum Woli

szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Powstanie listopadowe na Woli

Muzeum Woli

szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Z szafy i komody prababci

Muzeum Woli

szkoła podstawowa (klasy I–III), szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Warszawska Syrenka

Muzeum Woli

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Historyczne targowiska Warszawy

Muzeum Woli

szkoła podstawowa (klasy I–III)

Papierowy świat w kolorze – zajęcia z barwienia papieru (marmurki)

Muzeum Drukarstwa Warszawskiego

przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III)

Dłutem, piórkiem, rysikiem – artystyczne zabawy graficzne

Muzeum Drukarstwa Warszawskiego

przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III)

Leki z polnej apteki zdublowana

Muzeum Farmacji im. mgr Antoniny Leśniewskiej

przedszkole, szkoła podstawowa (klasy I–III)

Od osady do miasteczka – jak powstawała warszawska Praga

Muzeum Warszawskiej Pragi

szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Warszawa wczoraj i dziś

Centrum Interpretacji Zabytku

szkoła podstawowa (klasy IV–VI)

Tytuł zajęć

Miejsce zajęć

Etap edukacyjny

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne – Historia i wiedza o społeczeństwie W cieniu cytadeli. Warszawa 1832–1861

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

gimnazjum

Od niewoli do wolności. Rok 1918

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Warszawa w czasie II wojny światowej

Muzeum Historyczne m.st. Warszawy

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Inscenizacja wyboru króla na polu elekcyjnym

Muzeum Woli

gimnazjum

Znani i nieznani. Historia polskich sportowców i olimpijczyków rozstrzelanych w Palmirach w czasie II wojny światowej

Miejsce Pamięci Palmiry

szkoły ponadgimnazjalne

Kult maryjny polskich żołnierzy

Muzeum Ordynariatu Polowego

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Tytuł zajęć

Miejsce zajęć

Etap edukacyjny

Gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalne – Biologia i chemia Tradycyjne lecznictwo w Japonii

Muzeum Farmacji

szkoły ponadgimnazjalne

Apteka – pierwsze laboratorium chemiczne

Muzeum Farmacji

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Historia stosowania substancji uzależniających i zapobiegania narkomanii w Polsce

Muzeum Farmacji

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Mgr farmacji Ignacy Łukasiewicz – twórca światowego przemysłu naftowego

Muzeum Farmacji

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Otruci czy nie? Schyłek panowania Piastów na Mazowszu

Muzeum Farmacji

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Od wierzby do aspiryny

Muzeum Farmacji

gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne

Folder edukacyjny MHW 2013  
Folder edukacyjny MHW 2013  

Program edukacyjny Muzeum Historycznego m.st. Warszawy

Advertisement