Page 1


debian özel sayisi e-Lapis

GNU is notunix

Linux'agönül verenlerin dergisi

Debian GNU/Linux 1.Tarihçe Debian dagitimi 1993 yilinda Ian Murdock tarafindan bulunmustur. Ian Murdock o zamanlarda Debian ManifestoadialtindatamamenLinuxveGNU ruhuna bagli kalarak bu felsefeyi olusturmustur. Kendisi o zamanlar Purdue Üniversitesinde ögrenciydii."Debian"ismininortayaçikmasigeneIan Murdock'in o zamanki hayatindan bir yansimadir. O dönemde kiz arkadasi olan (simdiki esi) DEBra'nin DEB kismivekendiadi IAN kisimlarininbirlesmesiyle dogmustur. Debian Projesi ilk baslarda yavas adimlarla ilerlemistir. 1994 ve 1995 yillarinda 0.9x sürümü çikmis, diger mimarilere olan destek portlari 1995 yilinda olusturulmaya baslanmistir. 1.x sürümü 1996 yilinda duyurulmustur. 1998 yilinda glibc tabanli ilk Debian çikmistir. Bundan sonra çikan 2.x sürümleri

dahafazlaportvepaketiçermeyebaslamistir.Busüreç içerisinde APT gelistirilmis ve desteklenen mimari sayisi artmistir. 1999 yilinda ilk debian tabanli dagitimlar olusmaya baslamis ve bu anlamda genislemeyebaslamistir. 2000 yilindadebianprojesifarklibiryönde paket yönetimine geçmistir. Testing adi altinda olusturulan depolarda önemli degisiklikler yapilmaya baslanmis, böylelikle kararli sürüm olusana kadar gelistiricilerin paketler üzerinde yapacaklari testler için platform olusturulmustur. Debian 2002 yilinda duyurdugu Woodykodisimlikararlisürümüyl e5farklimimariye verdigi destekle depolarindaki paket sayisini ikiye katlamistir.16Agustos2003yilinda10.yilinikutlayan Debian Projesi, 06 Haziran 2005 tarihinde son kararli sürümü(3.1)kodismiyleSargeolarakduyurmustur.

1.1. DebianSürümleri Geçtigimiz12yilabakarsakDebianProjesininürettigisürümlerveakisisusekildedir. ? 3.1 Sarge,06Haziran2005 ? 3.0 Woody,19Temmuz2002 ? 2.2 Potato,15Agustos2000 ? 2.1 Slink,09Mart1999 ? 2.0 Hamm,24Temmuz1998 ? 1.3 Bo,02Haziran1997 ? 1.2 Rex,12Aralik1996 ? 1.1 Buzz,17Temmuz1996

1.2. DebianSürümlerininKodIsimleri ToyStory1995yilindaPixarStüdyotarafindanüretilmisilk bilgisayardestekli animasyonfilmidir.Debianileilgisinisoracakolursaniz;DebianProjesiçikardigitüm sürümlerdebuanimasyonfilmindekikarakterlerinisminikullanir. MeselaBuzzolarakgeçenveTimAllen'inseslendirdigikarakteryenibirplastik oyuncaktir. Debian'in ilkdagitimininadidir. AynisekildeHammakillidomuzcuktan bir kumbaranin ismidir. Slinkyisegene filmdeki bir köpeginismidir.Potato patates kafalibiroyuncagiifadeederken,WoodyiseTomHanks'inseslendirdigieskibatidan birseriftir. Debian'insonkararlisürümüSargeiseplastikoyuncakaskerlerdenolusan birordununbasindaolankomutandir.Genellikledigeroyuncakarkadaslarinayardim eder.

e-Lapis

debian özel sayisi

1


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Burada Debian iyi ve koruyucu karakterleri isim olarak kullanmaktadir. Yukaridaki kullanilmis kararli sürümlerin kod isimlerinin film içerisindeki islevleri hep iyidir. Buna bir diger örnek, Debian Kararsiz

sürümündevamli adiolanSid,filmiçerisindeherseyi bozan,karistiranbir islevesahipbir karakterinadidir. Bu da kararsiz sürümden yüklenecek bir paketi anlatmakiçingüzelbirseçim.

1.3. Karali Sürümün Olusmasi ve Depolarin Islevleri DebianProjesininçokniteliklivegüzelisleyenbir depo yapisi vardir. Burada ulasilan son nokta Kararli (Stable) sürümdür. Bir paket ilk olusturuldugunda denenmeküzereKararsiz(Unstable)depoyagönderilir. Buradabirüstdepoexperimentalolarakadlandirilanve kararsizsürümebilegeçmedenburayagelenpaketlerin test edildigi yerdir. Bazi .deb paketleri kararsiz sürüm yerine önce experimental olarak adlandirilan depoya girer. Kararsiz ve Experimental depolara girmis bir paketin denenmesindeki en önemli amaç Debian Projesinindestekledigitümmimarileredestekverirhale getirilmesidir. Bu süreç içerisinde ilgili paket hem kendini olusturan kisi tarafindan hem de debian gelistiricileri tarafindan yogun sekilde test edilir. Paketin her açidan yeterlilige sahip oldugu kanaatine varildiktansonraTestingisimlidepoyaaktarimiyapilir.

e-Lapis

Testing deposunda da ayni sekilde Kararsiz ve Experimental sürümde oldugu gibi paketin yeterliligi sinanir ve tüm testleri yapilir. Defalarca gözden geçirilir.Birpaketintestingdepodakalmasidahauzun birsürealacaktir.Çünküburada paketinhernekadar yeterliligi onaylansa da mimariyi olusturan diger paketlerle bagimliligi uzunca birsüretestedilir.Tabi esas önemli nedeni ise bu deponun bir sonraki aktarilacagi yerin Kararli (Stable) depo olmasidir. Daha dogrusu Testing deposundaki tüm paketlerin bagimlilik ve diger mimarilere verdigi destek tam oldugunda, Testing deposu Kararli (Stable) sürüm olarakduyurulur.KararsizdepoTestingekaydirilirve bu süreç bu sekilde devam eder. Debian paket sisteminin vedepolarinolusma sürecinin grafiksel biranlatimi;

debian özel sayisi

2


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

1.3.1KararliSürüm Yönetimsel isleve sahip sunucularda veya kurulacak belirli hizmetlerin (ftp,http,mail vs.) islemleriniyürütecekolanmakinelerdeönemletavsiye edilen, yukarida bahsedildigi gibi uzun testlersonucu kararlisürümeulasmispaketlerdenolusur.

1.3.2TestingSürüm Kararli sürümegöredahagüncelpaketleriiçeren, genelde yeterliligi belli bir noktaya kadar test edilmis sürümdür. Sunuculardanziyadedahaçok masaüstü ev kullanicilarininragbetedebilecegikararlisürümdenbir önceki sürümdür. Yukarida bahsettigimiz kararli sürümün olusmasi süreci içerisinde özellikle kararli olacak sürüm donduruldugunda ya da çikmasi

duyuruldugunda, çok daha kararli hale gelmis paketleribarindiriyorolacakvegeçilmesindeçokdaha azsorunlakarsilasilacaktir.

1.3.3KararsizSürüm Bu sürüm için bir garanti yoktur. Yukarida belirttigimizsüreçiçerisindebirpaketinhemenhemen baslangiç noktasidir. O yüzden bagimliliklari ve yeterliligi henüz tam anlamiyla test edilmemistir. Daha çok en son sürüm programlari kullanmaya hevesli masaüstükullanicilari tarafindantercih edilir. Gene tecrübeli kullanicilar Apt-Pinning ile belli ihtiyaçlarinibudepoyukullanarakgiderirler.

1.4 Bilinen Debiantabanli dagitimlar(Alfabetik olarak siralanmis) ? Adamantix

? GNUstepLIVECD

? Morphix

? APLINUX

? ImpiLinux

? PingOO

? BenHur

? Kanotix

? ProgenyLinux

? CorelLinux

? KNOPPIX

? Prosa

? DebianJP

? Libranet

? RAYSLX

? DemoLinux

? Linspire

? Stonegate

? Demudi

? Linex

? StormixTechnologies'StormLinux.

? EmbeddedDebian

? Linuxin

? TelemetryBox

? ESwareLinux

? Linux-YeS

? Ubuntu

? Euronode

? LinuxRouterProject

? Xandros

? Floppix

? MEPIS

? Gibraltar

? M.N.I.S.Linux

2.Kurulum DebianGnu/Linuxtarihçesineveyönetimsekline kisaca degindikten sonra en son kararli sürüm olan Debian Sarge 3.1'i sistemimize kuracagiz. Burada anlatilacak kurulum "linux26" komutuyla 2.6.8 çekirdegiyükleyecektemelbirkurulumolacaktir.AptgetveDebian-Installerbizimenbüyükyardimcimizve yönlendiricimiz olacaktir. Buradaki amaç standart Debian cdsiedinmisbirkullanicinin"linux26"ileboot ettikten sonra karsilasacagi standart ekranlari ve bu ekranlar karsisinda nasil bir yön çizmesi gerektigi konusundayardimciolmaktir.

e-Lapis

Kurulum için Debian Sarge cdlerine ihtiyacimiz var. Burada karsimiza iki seçenek çikiyor. Normal sartlarda Debian paketlerinin tümü 14 cdlik bir paket seklindedir. Ancak temel bir Gnome masaüstü kurulumuveyaKdemasaüstükurulumuiçinsadeceilk 2 cd internete bagimli olmaksizin yeterlidir. Bunun disinda Sarge net-install cdsi (105 mb) araciligi ile gerekli paketleri internetten edinerek kurulum yapabilirsiniz. S t a b l e sürüm S a r g e i ç i n cd i s o l a r i n a ulasabileceginiz yer http://www.debian.org/CD/

debian özel sayisi

3


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

adresidir. Bu adres üzerinden hem günlük olarak çikarilannet-installcdsinihemdedebianyansilarindan tam cd isolarina ulasabilirsiniz. Yansilar için http://www.debian.org/CD/http-ftp/ adresindeki linklerikullanabilirsiniz.Networktrafiginiazaltmakve torrent ile indirmek içinse bu adrese http://www.nl.debian.org/CD/torrent-cd/ bakabilirsiniz.Herhangibiryansiyagirdigimizdeörnek olarak; http://debian.planetmirror.com/pub/debiancd/3.1_r0a/ Debian projesinin destekledigimimarileri görürsünüz.Buradan32-bitIntelplatformuiçinisolari indirmek isteyen bir kullanici i386/ linkini tiklar ve açilan sayfada yukarida bahsettigimiz 14 cdnin iso

dosyalarini bulabilir. Gene verdigimiz örnek yansidan bubölümegirersekindirmemiz gereken cd imajlarisu sekildeolacaktir. 1.Cd http://debian.planetmirror.com/pub/debiancd/3.1_r0a/i386/iso-cd/debian-31r0a-i386-binary1.iso 2.Cd http://debian.planetmirror.com/pub/debiancd/3.1_r0a/i386/iso-cd/debian-31r0a-i386-binary2.iso Cdleri bu sekilde edindikten sonra kuruluma geçebiliriz. Bu kurulumun sonunda Debian Sarge 3.1 Gdm açilis yöneticisi ve Gnome masaüstü ile yüklenmisolacaktir.

Indirdigimiz1.DebianCdsi ilebilgisayarimiziaçtigimizdayukaridakiboot ekrani karsimizaçikacaktir.Bu ekrani direkt olarak enterlayip geçersek sistemimize 2.4 çekirdegi yüklenecektir. Bu yüzden burada "linux26"komutuyaziyoruzveosekildebootediyoruz.Debian'insistemdekimevcutdonanimitanimasiiçinkisa yazilaraktiktansonrakarsimizabuekrançikacak.

e-Lapis

debian özel sayisi

4


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Buradadilseçimimizisoracak."Turkish"olarakseçimimiziyapiyoruzvebirsonrakiekranageçiyoruz.

BuekrandaisebizeseçtigimizdileistinadenvarsayilanolarakTürkçeQDüzenigeliyor.Seçilibirakip devamediyoruz.

e-Lapis

debian özel sayisi

5


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Karsinizayukaridakiekrangelecekvesistemyüklenimiöncesicdromunuzuniçeriginitarayacak.Ve asagidakiekrandaoldugugibi önbilesenleriyükleyecek.Bunlarhizligeçenarasüreçleroldugundan sizlerinseçimyapacaginizbiruyariekranizatençikmayacak.

e-Lapis

debian özel sayisi

6


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

ArdindanAgyapilandirmasinageçeceksistemveöncesindemevcutaginiziDHCPileyapilandirmaya çalisacak. Genelde ethernet üzerinden internete çikanAdslmodemlerde dhcp donanimi mevcuttur. Çogu ev kullanicisi herhangi bir ayar yapmadan mevcut ethernet çikislarinin DHCP ile otomatik yapilandirilmasiniseçerler.

DHCPyapilandirmasisirasindaethernetkartiaraciligiileAdslmodemilesistem baglantiyageçmek ister. Bunun için deneme turlari atar. Kurulum sirasinda bu denemelerde baglanti saglayamazsa yukaridaki ekran ile karsilasabilirsiniz. Bu aginizi Dhcp ile atayamayacaksiniz anlamina gelmemektedir. Ikinci denemede %100 basariyla yapilandirma saglanir. Eger ethernet çikisiniz ve Adslbaglantinizdasorunyoksatabiiki.

e-Lapis

debian özel sayisi

7


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

BirüstekrandakarsilastigimizDhcpyapilandirmasibasarisizliklasonuçlandiekraniüzerineyukarida gördügünüz ekran gelir. Tekrar tanimasini istiyorsaniz ve otomatik yapilandirma istiyorsaniz bu asamada "Otomatik Ag Yapilandirmasini Tekrar Dene" seçip tanimasini saglayabilirsiniz. Benim Debian sistemlerinde dikkatimi çeken agi elle yapilandirmanin ve ip girilerek yapilandirmanin dhcpdenotomatiktaninmasinakarsilikdahaverimlisonuçverdigiseklindedir.Oyüzdenagayarlarini bilenkullanicilarabuasamada"AgiElleYapilandir"kisminiseçmelerinitavsiyeediyorum.

"Agi Elle Yapilandir" diye seçtikten sonra yukaridaki ekranda görüldügü üzere bana ilk önceAdsl modemüzerindekiipadresimisoracaktir. Bunu kendimiçin10.0.0.5giriyorum. Sizkendiaginizda modeminsizevermisolduguipnumarasiniburadakullanmalisiniz.

e-Lapis

debian özel sayisi

8


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Bir üst ekrani geçtikten sonra yukaridaki ekranla karsilasiyorum. Ag maskesi olarak gözüken 255.255.255.0buradavarsayilanolarakgeliyor.Hiçbiroynamayapmadandevamediyorum.

Ardindan gelen kisimsa Ag geçidi. Burada bizden istenenAdsl modemin konsol ip numarasi. Bu numara aslinda Adsl modemin konsoluna ulasmak için tarayicinizda yazdiginiz numarayla ayni. Benimmodemimiçinbu10.0.0.2veosekildegiriyorum.

e-Lapis

debian özel sayisi

9


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Alan adi sunucularinin yani Dnslerin Adsl modem üzerinden alinmasi için burayida Adsl modem konsolnumarasiylaayniolarakgeçiyorum.

Bundansonragelenekrandabizdenbirmakineadiistiyorvevarsayilanolarak"debian"yaziligeliyor. Buradaherhangibirdegisiklikyapmadangeçiyorum.

e-Lapis

debian özel sayisi

10


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Bu ekranda da herhangi bir degisiklik yapmadan kurulum sürecini devam ettiriyorum. Agi el ile yapilandirseçimimizdesonekranolarakbuekrançikiyor.

Ag yapilandirmasindan sonra kisa bir disk taramasi sonrasi karsimiza disk bölümlendirme ekrani çikacak. Özellikle bu ekranda yaptigimiz degisiklikleri bilinçli ve kendi isteklerimize göre düzenleyebiliriz.EgerDebiansisteminitümdiskinizinbiçimlenmesineistinadenkurmakistiyorsaniz direktolarak"TümDiskiSil"(yanindahangidiskoldugubilgisideekrandakigibimevcutolacaktir.) seçenegiylebuislemigerçeklestirebilirsiniz.

e-Lapis

debian özel sayisi

11


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Egerbirüstekranda"BölümlemeTablosunuElileDüzenle"seçersenizsizibuekrankarsilayacaktir. Buradadegisiklikyapmakistedigimizdiskinüstünegelipseçiyoruz.

Bu kisimda eger diskinizle ilgili bölümlendirmeyi isteginize göre yapmak istiyorsaniz "Yeni Bir Bölüm Olustur" seçenegini seçerek adim adim sizi yönlendirecek ekranlarla, diskin boyutlarini belirleyerek yapabilirsiniz. Ben burada "BosAlani Otomatik Olarak Bölümle"seçenegini seçip bu göreviDebian'abirakiyorum.

e-Lapis

debian özel sayisi

12


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

BundansonraDebianbana3farkliseçeneksunuyor.Birincisindehersey"/"Rootkullanicisaltindave ayribir/homediziniolmadan,Ikincisi(MasaüstüMakinesi)ise/rootayri/homeayrivetakasbölümü olanstandart birmasaüstümakinesibölümlemesiveÜçüncüsü/usr/varvs..gibidizinlerinayribirer bölüm olarak olusmasini saglayan çok kullanicili is istasyonu seçenegi seklinde. Burada bir ev kullanicisiolarak"MasaüstüMakinesini"seçiyoruz.

Yukarida bahsettigimiz gibi bize bir / bölümü bir /home dizini ve takas alani hazirlamis oluyor. Bölümlendirmeyi bitir ve degisiklikleri diske kaydet yaptigimizda yaptigimiz seçimlere istinaden ilgilibölümlerbiçimlenecekvekurulumageçilecek.

e-Lapis

debian özel sayisi

13


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Biçimlemeöncesibizeonayladigimizdiskbölümlemegörüntüsünüverereksononayiniisteyenekran busekildedir.Tekrarbirgözdengeçiriyoruz.Evet'iseçerekdevamediyoruz.

Debiantemelsistemikurulmayabaslaniyor.Ilgilipaketlerinaçilmasivekisabirtemelkurulumsüreci.

e-Lapis

debian özel sayisi

14


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Ayniyüklemeekranininsonunadogrucddençekirdeginalindiginiveyüklendiginigöreceksiniz.

Kisa bilesenkurulumusonrasiGrubön yükleyici kurulum ekrani karsimizaçikacaktir. Buradaeger kurulumesnasindadisktebaskabirisletimsistemibulunduysayukaridabulunanisletimsistemininadi yazacaktir. Buradaki seçimimiz eger diskin ön yüzü olan (MBR) a kurmak seklinde olacaksa Evet diyoruz. Böylelikle açilista bizi grub karsilayacak ve yüklenmesini istedigimiz isletim sistemini soracaktir.

e-Lapis

debian özel sayisi

15


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

BöylelikleDebian'inTemelSistemininkurulumunubitirmisoluyoruz.Bundansonrayüklemecdsini çikaracakveDevamdedigimizdesistemilkaçilisiçintekrarbaslatilacak.

3. Kurulum SonrasiYapilandirma

Sistem tekrar baslatildiginda bizi grub açilis ekrani karsilayacak. Burada sistemimizi açmak için üstteki kernel ismine göreolaniseçiyoruz.Onunaltindaki(recovery)yazanise sistemin açilmamasi gibidurumlardaterminaldenmüdahaleetmekiçinkullanilankurtarmamodülü.

e-Lapis

debian özel sayisi

16


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Sistemaçildiktansonraherseydüzgüngittiysebiziyukaridakihosgeldinizekranikarsiliyor. Buradandevamediyoruz.

Saat dilimini yapilandirmak için bu ekran karsimiza geliyor. Bu asamada an itibariyle gün ve saat bilgileriniveriyor.BunundogruoldugunudüsünüyorsaksaatimizUTCgösteriyordemektirveGMT'a ayarlamamizagerekyoktur.UTCkalmasiiçinhayirdeyipgeçiyoruz.

e-Lapis

debian özel sayisi

17


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Saat dilimimizegöreülke olarakhangi bölgedeoldugumuzu tespitedenbir ekran geliyorveburada verilenbilgilerbizimiçindogruysaevetdeyipdevamediyoruz.

Debian sistemimizdeki root kullanici için bir yönetici parolasi belirlememiz gereken ekranla karsilasiyoruz.Buekrandaunutmayacagimizyöneticiparolasinibelirliyoruz.

e-Lapis

debian özel sayisi

18


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Azöncegirdigimizrootsifresinidogrulamakiçinbizdentekrarrootsifresinigirmemiziistiyor.Tekrar rootsifresinigiripdevamediyoruz.

Yönetici sifresini tanimladik. Debian bizden bir kullanici hesabi olusturmamizi istiyor. Bunun ilk adimi olarak bizden bu kullanici içinTamisimistiyor. Buraya sik kullandiginiz bir takma ad veya gerçekisminizigirebilirsiniz.

e-Lapis

debian özel sayisi

19


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Verdigimizismeaitolacakkullaniciadiniyanisistemekullaniciolarakgirecekismibelirliyoruz.

Azöncegirdigimizkullaniciadiiçinbirsifrebelirliyoruz.

e-Lapis

debian özel sayisi

20


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Girdigimizkullanicisifresinidogrulamamizgerekiyor.Bununiçindogrubirsekildetekrargiriyoruz.

Root sifresi,kullanici adi ve sifresi belirlemelerindensonraApt yapilandirmasi ekranina geliyoruz. Net install cdsinden kurmadigimiz için sistem bizdenbirinci cdyiisteyecek. Netinstall ile kurulum yaparsak burada hayir seçenegini seçmemiz gerekecekti. O zaman http ve ftp yansilarindan seçim yaparak internetten depolara ulasmamizi saglayan bir yapilandirma olusacakti. Biz su an için elimizdekiikicdyievetseçenegiyletaratiyoruzveAptyetanitiyoruz.

e-Lapis

debian özel sayisi

21


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Yukaridakiekrandaoldugugibiverdigimizcdyitanimasürecinigöreceksiniz.

Apt yapilandirmasindan sonra karsimiza Debianyazilimseçimiekraniçikacaktir.Burada eger birseçim yapmakisterseniz"space"tusunu

e-Lapis

kullanip istediginizortami seçebilirsiniz.Ancak bukurulum sürecinisadeceDebian Sargeilkiki cdsiileyaptigimizigözönündebulundurursakve

debian özel sayisi

22


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

istedigimiz ortamlari daha sonra apt-get ile kolaylikla yükleyecegimizi bildigimizden burada "HIÇBIR" degisiklik yapmadan sadece enterabasarakdevamediyoruz. Eger bilgi vermek gerekirse bu asamada masaüstü ortami kde ve gnome masaüstlerini herseyiyle yüklüyor. Bu kurulumu adim adim yaptigimiz için biz herseyin yüklenmesini istemiyoruz. Ancak eger bu iki masaüstünü herseyiyle yani tüm paketleriyle tercih ediyorsaniz seçim burada size kaliyor. Arzu ederseniz yanina bir çentik koyup enterladiginizda size bu iki masaüstünü de

kuracaktir. Daha çok yeni baslayan kullanicilar için denenebilir bir seçenek diyebiliriz. Burada elle paket seçimi kismini kullanirsak aptitude araci devreye girecektir. Programin text bazli arayüzüyle apt deposunda olusmus paketleri görebilecek ve seçimlerinizi belirleyebileceksiniz. Bizim tercihimizde bu olmayacaktir. Yukaridaki ekrani enterladigimizda sistem herhangibirseçimyapmamis olmamizaragmen posta transfer araci (MTA) olarak adlandirilan Exim4 ü kuracaktir. Daha sonra servis olarak Exim4'üdevredisibirakabilirsiniz.

Debianyazilim seçimiekraninadirektolarakenterladigimizdaEximyapilandirmasi devreyegirecek vebununiçinbizeyapilandirmasorususoracaktir.IlkbastabelirttigimizgibiEximkonusundabilginiz varsa veya bir mail sunucu kurmak istiyorsaniz bu ekranda ilgili degisikleri gerektigi gibi yapabilirsiniz. Ben burada Exim ile ilgili bir degisiklik yapmayip "Su an bir yapilandirma yapma" seçeneginiseçiyorum.

e-Lapis

debian özel sayisi

23


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Eximi yapilandirmamayi seçtigimiz için bize ikinci kez yapilandirilmamis olarak mi birakilsin sorusunusoracaktir.Buradaevetyanitiniveripdevamediyoruz.

Sonolaraksistemmesajlarininalinabilmesiiçinbirpostaalicibelirlenmesigerektiginibizesöyleyen bu ekranlakarsilasacaksiniz.Buradaben kendiismimiverdim.Sizde kendi isminiz veyabirtakma isimkullanabilirsiniz.Bupostaalicihesabini/var/mail/alperolaraktutacaktir.

e-Lapis

debian özel sayisi

24


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Exim yapilandirmasini geçtiktensonraapt devreyegirecektir ve konfigürasyon sonrasiekpaketleri yükleyecektir. Bu yüklemeekraninda bizden onay isteyen bir durumla karsilasmayacagiz. Kendisi direktolarakgereklikurulumuyapacaktir.

Tüm islemleri düzgün olarak yaptigimizda son olarak yukaridaki gibi kurulumun tamamlandigini anlatan ekrani göreceksiniz. Bu ekranda dabahsettigi gibi su ana kadar uygulanan süreç içerisinde atladiginizbirnoktaoldugunudüsünüyorsaniz"base-config"iletekrarçalistirabilirsiniz.

e-Lapis

debian özel sayisi

25


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

Buasamadaöncekullaniciadimizivekullanicisifremizigiriyoruz.

Ardindan "su" ile root kullanicisna geçiyoruz ve kurulumda belirlemis oldugumuz root sifresini giriyoruz. Temel kurulumu zaten

e-Lapis

bitirmistik.SimdiilkolaraksistemimizeXfree86 kuracagiz. Temel bir xserver için yukarida görüldügüsekilde

debian özel sayisi

26


GNU is notunix

debian özel sayisi e-Lapis Linux'agönül verenlerin dergisi

$apt-getinstallx-window-system-core yazipenterliyoruz. Bizeönerdigi vetavsiye ettigi paketleri listeliyor. Sonrasinda kuracagi paketleri listeliyor. Ne kadarlik bir boyut gerektigi ve diskte ne kadar yer kaplayacagi hakkinda bilgileri veriyor. En son kisimda görüldügü üzere "Do you want to continue? [Y/n]" seklinde devam etmek i s t e y i p istemedigimizi soran bir mesajla karsilasiyoruz. Apt kullanirken bu uyariyla sikça karsilasacaksinizdir. Özellikle yeni kullanicilar soruyu "Y" olarak veya " y " olarak cevaplamaktadirlar.Ozaman"Abort"iptaledildi seklinde bir sonuçla karsi karsiya kalinmaktadir. Buasamadaistedigimizpaketve/veyapaketlerin yüklenmesi için bu kismi direkt olarak enter tusunabasarakgeçiyoruz. Böylelikle temel xwindow sistemi kuruluyor.Kurulumasamasindaxserver-xfree86 yapilandirmasidevreyegirecekveTürkçeolarak size ekran kartiniz,klavye degerleriniz,fare bilgileriniz ve monitörünüzle ilgili çözünürlük sorularini adim adim soracaktir. Bu ekranlari geçerkendikkatli birsekilde okuyarakvesistem tarafindantaninmisdegerleredokunmadantakip edebilirsiniz. Daha sonra tekrar bu konfigürasyonu çagirmak isterseniz "dpkgreconfigure xserver-xfree86" komutunu verebilirsiniz. Xwindow yüklememizi tamamladiktan sonraaçilisyöneticisinikuracagiz.Buradabenim seçimim GDM olacak. Eger Xdm,Wdm veya Kdm gibi açilis yöneticilerini kurmak isterseniz ilgilikomutlarigdmyerineverebilirsiniz. $apt-getinstallgdm yazip enterliyoruz. Gdm kurulumu tamamlaniyor. Gdm yüklendikten sonra bir kez daha "dpkg-reconfigure xserver-xfree86" çalistirmanizsaglikliolacaktir. Xwindowsisteminivebunuyönetecekaçilis yöneticisini Gdm olarak kurduk. Bu asamada

eksigimizislemlerimiziyapacagimizveelimizin altinda olacakbirlinux masaüstüdür.Seçimimiz Gnomemasaüstündenyana. Gnomemasaüstüiçin; $apt-getinstallgnome Çekirdek ve minimum bilesenlerle kurulmasiistenenbirGnomeiçin; $apt-getinstallgnome-core Elbette linuxun özgür dünyasinda seçimlerinizikendinizbelirleyebilirsinizveilgili komutu o sekilde verdiginizde kde,xfce,windowmaker,fluxbox,enlightenment vbgibidigermasaüstleriyledevamedebilirsiniz. apt-get install gnome komutu ile Gnome masaüstükurulumundabizdensirasiylabirincive ikincicdleri isteyecektir.Cddegisimlerindecdyi takip ekran üzerinde enter tusuna basmaniz yeterlidir. Gnome kurulumu sirasinda font yöneticisi olarak karsiniza çikacak "Font Yönetimini Defomaya teslim etmek istiyor musunuz" seklindeki soruyu evet olarak cevapliyoruz. Gnome kurulduktan sonra sistem terminal ekraninda root olarak login olmus sekildebekleyecektir.Masaüstünegeçmekiçin; $gdm yazmanizyeterlidir.Açilisyöneticisiekrana gelecekvebuekranaraciligiylakullaniciadinizi ve sifrenizi girip Gnome masaüstüne geçebileceksiniz. Debian kurulumu ve Gnome masaüstüne kadar olan süreç bu sekilde olmaktadir. Bundan sonraki yazimiz Gnome masaüstünde fontlarin ayarlanmasi, multimedya uygulamalarinin kurulmasi ve konfigürasyonlari, java,flash ve pluginlerin belirlenmesi ve kurulumu, tema ve ikonlarin yönetimi seklinde olacaktir. Ayrica temel Apt ve Dpkg komutlarinin bir listesini ve açiklamalarinidaedinebileceksiniz. Hazirlayan

AlperORUS alper@alperorus.com Bu döküman içerisinde verilen bilgilerin uygulanmasi tamamen kullanicinin kendi sorumlulugundadir.Burada yer alan bilgilerinuygulanmasisonucuortayaçikabilecekolumsuzdurumlardanhazirlayanveE-Lapisekibisorumlututula maz. Bue-dergiLAPISEkibitarafindanhazirlanmisolup,CClisansi[www.creativecommons.org]altindakopyalayabili r,türevlerini olusturabilirvehattaticariolarakbilekullanabilirsiniz.Fakatasilkaynaginigöstermekveolusturdugunuzsü rümüdeCClisansi yapmakzorundasiniz.Lisansinorjinalmetninehttp://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/legalcodeadresindenulasabilirsiniz.

e-Lapis

debian özel sayisi

27

Debian  

Test PDF to try out