Page 1


Clare Azzopardi

Illustrat minn Mark Scicluna

merlin


“L-uniçi nies ©enji li qatt rat id-dinja, kienu tfal imqarbin.”

Cornelius Van Deemter (Edukatur)


1

Kapitlu Saver u Klawdjo De Molizz

ku

kkuk

Fis-sitta u nofs

uk

uk

nieqes Ωew© sekondi

uk

kuk

u k u kien

idoqq l-iΩveljarin u Saver De Molizz kien jifta˙ g˙ajnejh it-tnejn b˙al dak il-©ugarell mejjet li hekk kif tag˙tih il-˙abel iqum f’salt. Kien iqum bilqieg˙da fuq is-sodda, b’dahru dritt daqs tulipan u jtajjar il-barnuΩa rrigata b’pompom abjad minn quddiem wiççu. Imbag˙ad kien ine˙˙i l-kutri l-˙oxnin minn fuq ri©lejh, jo˙ro© saqajh miksija suf iswed innukklat mis-sodda, jistira subg˙ajh ta’ saqajh bi dwiefer ma˙mu©in u mg˙aw©in ’il ©ewwa qishom bebbux rieqed, 9


i©ebbed idejh ’il fuq sa ma jmiss is-saqaf tassodda, jitfewwaq tfewwiqa ri˙a ta’ ikel tal©urnata ta’ qabel li trieg˙ed dar u jaqbeΩ ’il barra mis-sodda. Kull darba li kien jaqbeΩ mis-sodda kien ja˙bat mo˙˙u mas-saqaf tas-sodda g˙ax kull darba, imma kull darba, jinsa li s-sodda tieg˙u kellha erba’ pilastri qishom gwardjani qed iΩommu saqaf tal-injam fuq daharhom – b˙assodod tar-rejiet ng˙idilhom jien. Imma Saver De Molizz ma kienx re u allura kien jinsa li g˙andu sodda b˙al ta’ re. Fuq mo˙˙u, maΩ-Ωmien,

10


rabba marka kannella qisha kallu skur u niexef, li tfakkru f’kull filg˙odu meta j˙abbtu massaqaf tas-sodda. Saqajh imorru dritt fil-papoçç mag˙mul mill-istess drapp irrigat tal-barnuΩa – papoçç bil-ponta u bil-pompom fit-tarf. “E˙˙,” jg˙id, “x’raqda dik! Ólomt li kont qed ni©ri wara tifel Ωg˙ir u kont kwaΩi ˙taftu minn idu, meta filpront daqq l-iΩveljarin. G˙al Ωew© sekondi ma qbadtux! Il-lejl li jmiss naqbdu Ωgur u kif naqbdu nsakkru fil-kantina ...” U jinfaqa’ jid˙ak. Saver De Molizz lit-tfal ma kienx i˙obbhom! Iktar ma jkunu Ωg˙ar u iktar ma jkunu bravi, iktar ma j˙obbhomx. Imbag˙ad jekk ikollhom nuççali u mo˙˙hom ikun mimli somom ma˙dumin kollha tajbin, iktar u iktar ma j˙obbhomx. Kien imur quddiem il-mera, i˙ares lejn imnie˙ru qisu qarg˙a twila mkemmxa u jçarrat ˙alqu; Saver kien kuntent bit-tbissima wiesg˙a tieg˙u. Imbag˙ad ja˙sel wiççu bl-ilma n©azzat, jitfa’ fuqu dressing gown tal-bellus kollha suf iswed tal-qattus u jinΩel isfel fejn kien ikun hemm Rightangle qed jistennieh ˙dejn il-plattina tal-ikel ta˙t is-sink. 11


Rightangle kien il-qattus ta’ Saver. B˙al Saver kien jobg˙od it-tfal kollha u jobg˙od is-somom kollha u malli kien jara somma, sufu jqumlu xewk xewk u jsir qisu rizza sewda. Madankollu l-kelma rightangle kien jaf sew xi tfisser. Dan g˙aliex meta Saver kien g˙adu tifel imqareb ˙afna, kien i˙obb jaqfel lill-qattus (li dak iΩ-Ωmien kien jismu Tuta) ©ol-kabord ta˙t is-sink li kellu forma ta’

L. Il-kabord kellu dahar iserra˙

ma’ ˙ajt u dahar iserra˙ ma’ ˙ajt ie˙or u allura kien qisu

L Kbira. Kien i˙allih fil-kabord

g˙al xi sieg˙a, sag˙tejn, tlieta. Ìieli, miskin, anki nesieh hemm g˙al ftit sig˙at mhux ˙aΩin u darba wa˙da, nesieh g˙al ©urnata s˙i˙a u lejl s˙i˙ u meta l-©urnata ta’ wara ftakar, u mar jo˙or©u mill-kabord, il-qattus ˙are© bil-forma ta’

L. Tuta,

kien dam ftit minuti sew b’din il-forma b’Saver u Klawdjo mifqug˙in bid-da˙k kull darba li j˙arsu lejh. U kien dakinhar li Saver biddillu ismu u beda jsejja˙lu Rightangle. G˙all-bidu, Tuta ma ˙ax gost b’dan l-isem g˙ax skont hu kien isem ikrah u tqil u bl-IngliΩ. Imma maΩ-Ωmien kellu jidra. U meta dera, beda jinduna kemm kien ixxurtjat li 12


kellu ismu daqshekk ori©inali:

angle G˙all-kolazzjon, Saver kien jiekol lista twila ta’ affarijiet filwaqt li Rightangle kien ilaqqat il-fdalijiet. L-ewwel kien jibda b’bajda nejja, imbag˙ad Ωew© ˙obΩiet mixwijin b’˙afna butir u ©obon, wara erba’ bananiet mg˙aff©in u fl-a˙˙ar jispiçça b’sitt tazzi mill-kbar nett ˙alib mirroΩa tog˙ma ta’ frawli. Saver kien tant twil, li kulma jiekol kien jifflaxxjah ’l isfel ming˙ajr ma je˙xien. Fil-fatt, Saver De Molizz kien twil sitt piedi u nofs, b’wiççu ovali u twil 30 çentimetru; geddumu biss kien twil 10 çentimetri. Kien waqag˙lu xag˙ru meta kien g˙adu Ωg˙ir. Kull darba li kien jipprova jsolvi xi problema tal-matematika u ma kienx jirnexxilu, u missieru kien jg˙ajjat mieg˙u, kienet taqag˙lu xag˙ra. Imma maΩ-Ωmien, minkejja li fuq rasu ma kienx baqag˙lu xag˙ar, fuq xofftejh 13


˙alla par mustaççi rqaq u ppuntati qishom il-mustaççi Ωmien

kien

twal jilbes

ta’

Rightangle.

parrokka

G˙amel

sewda

daqs

il-ba˙ar billejl, b’nokklu nieΩel g˙al fuq mo˙˙u. Imma ma tantx dam jilbisha g˙ax, isma’ din, darba wa˙da, tajjarhielu r-ri˙ u ©iet eΩatt malwindskrin ta’ ra©el li kien qed isuq Volkswagen Polo ˙adra. Bil-qatg˙a li kien ˙a, tilef il-kontroll u baqa’ die˙el ©o trakk mill-kbar u bid-daqqa miet fuq il-post. In-nies li raw l-inçident, bdew iwa˙˙lu fil-parrokka li rawha ttir u ta˙bat malwindskrin. Kul˙add beda jistaqsi ta’ min kienet u Saver, tant beΩa’ dakinhar, li da˙˙al geddumu u mnie˙ru fil-qmis, u lebbet ’l hemm. Minn dakinhar iddeçieda li parrokka ma jilbisx aktar. Óu Saver De Molizz kien ftit iΩg˙ar minnu u ftit iktar iblah minnu wkoll. Kien jismu Klawdjo. Klawdjo De Molizz kien jg˙ix iktar fis-s˙ab milli fuq l-art. Il-lejl u n-nhar g˙alih kienu xorta wa˙da. Billejl kien jo˙lom bis-s˙ab, binhar jg˙ix fis-s˙ab. Tg˙idx kemm kien jg˙ajjat mieg˙u Saver u jtih fuq rasu forsi jinΩel imiss saqajh malart, imma mhux li kien jisma’ minnu Klawdjo. 14


Fis-sitta u nofs u ˙amsa nieqes Ωew© sekondi, Klawdjo kien ikun qed jon˙or. B’widnejh mimlija tajjar, b’rasu ta˙t l-im˙adda u saqajh mikxufin g˙al ftit arja, Klawdjo kien ikun g˙adu qed jo˙lom li qed jittajjar qalb is-s˙ab abjad tajjar. Imma miskin, fis-sitta u nofs u ˙amsa u 30 sekonda, kien ikun g˙oddu waqa’ mis-sodda bit-tfewwiqa li jkun tfewwaq ˙uh fil-kamra ta’ fuqu. “Dan it-tajjar g˙alxejn nag˙mlu jaqaw!” kien igemgem wa˙du filwaqt li jmattar saqajh u jdejh u jillima d-dwiefer kemm ta’ jdejh kif ukoll ta’ saqajh mal-injam tas-sodda b˙al qattus. Imbag˙ad kien jo˙ro© mis-sodda nofsu stordut, jimxi sal-kamra tal-banju u … x’kien ji©ri fil-kamra tal-banju ma nistax ng˙idlek g˙ax Klawdjo dejjem jag˙laq il-bieb warajh. Li naf fiç-çert hu li mill-kamra tal-banju kienet to˙ro© ri˙a tinten daqs dik tal-miΩbla fis-sajf! Jaaaaaaaqqqqq!! Kif ilesti, jinΩel isfel, jg˙id bon©u lil Saver u jie˙u l-kolazzjon. Il-kolazzjon ta’ Klawdjo kien ikun imdaqqas ukoll. Kien jibda billi jie˙u platt çereali, imbag˙ad Ωew© bajdiet moqlijin, erba’ ˙bejΩiet bil-butir u l-perΩut tal15


g˙adma u l-©obon tat-toqba, u jag˙laq ir-ritwal bi tmien larin©iet mag˙sura. Id-differenza bejn Saver u Klawdjo kienet din: Klawdjo ma kienx twil u allura l-ikel ma kienx jibqa’ nieΩel s’isfel imma kien jieqaf kollu fin-nofs u Ωaqq Klawdjo kienet tikber dejjem iktar b˙al bambalona li kif titfag˙ha fiΩ-Ωejt jag˙li, tintefa˙. B˙al ˙uh il-kbir, Klawdjo wkoll kien jobg˙od l-iskola meta kien Ωg˙ir. Kien jobg˙od l-iktar is-somom g˙ax ma kien jifhem xejn. Qatt ma seta’ jifhem kif wie˙ed u wie˙ed jag˙mlu tnejn u mhux ˙dax, u qatt ma seta’ jifhem kif tnejn u tnejn jag˙mlu erbg˙a u mhux tnejn u g˙oxrin. Missieru kien jg˙ajjat mieg˙u bl-istess mod u manjiera li kien jg˙ajjat ma’ ˙uh. “Fejn ikun mo˙˙ok Klawdjo waqt il-lezzjoni? Fis-s˙ab?” U Klawdjo kien iwie©eb, “Óeqq mhux tort tieg˙i. Is-s˙ab isejja˙li u jien immur.” Klawdjo ma kienx jaf mod ie˙or. U baqa’ hekk, ma jifhimx A minn B minn Ç minn D. Imbag˙ad darba wa˙da ©rat biçça tinkiteb. Missier Saver u Klawdjo miet. Tgerbeb it-tara© u miet. Çumm bumm! Klawdjo ddispjaçieh xi 16


ftit u rrabja wkoll g˙ax missieru kien tela’ fiss˙ab qablu. Saver, min-na˙a l-o˙ra ma tantx iddispjaçieh g˙ax sa fl-a˙˙ar kien ˙eles millg˙ajjat u t-twerΩiq u kien se jibda jg˙ix ˙ajja iktar trankwilla. Fil-verità, it-tnejn li huma bkewh xi ftit. Imma x’tista’ tag˙mel jekk ti©ik ˙aΩina minn mindu tkun Ωg˙ir? Saver kien g˙ad kellu biss ˙mistax-il sena filwaqt li Klawdjo kellu biss tnax. Min˙abba li kienu g˙adhom Ωg˙ar, ma setg˙ux jg˙ixu we˙edhom. Iz-ziju Marjo offra li jΩommhom hu. Imma ©ara li ftit xhur wara, izziju xeraq f’karawetta u miet. G˙alhekk marru joqog˙du g˙and iz-ziju Toni imma z-ziju Toni miet ftit wara z-ziju Marjo bil-qatg˙a kbira li ˙a meta ra ©urdien kbir fuq is-sodda tieg˙u. Sa fla˙˙ar, kellhom imorru joqog˙du man-nannu li kellu iktar minn 90 sena. Biex tg˙axxaqha, innannu miet eΩatt ftit wara li miet iz-ziju Toni meta kien qed jie˙u xawer u Ωelaq fis-sapuna u ˙abat rasu. G˙alhekk Saver u Klawdjo spiççaw we˙edhom. Madankollu sa ma mietu z-zijiet u n-nannu, Saver la˙aq g˙alaq 16-il sena u allura, re©a’ mar lura d-dar ta’ missieru li kienet saret 17


tieg˙u kollha kemm hi u mieg˙u ˙a lil ˙uh iΩ-Ωg˙ir biex jie˙u ˙siebu hu. Id-dar ta’ Saver u Klawdjo De Molizz kienet twila u dejqa. Mag˙mula minn kamra fuq o˙ra qisha xi torri tal-blokks li j˙obbu jibnu t-tfal meta jkunu Ωg˙ar. Isfel kien hemm il-kçina. Fuq il-kçina kien hemm is-salott. Fuq is-salott kien hemm il-kamra tal-pranzu, fuq il-kamra tal-pranzu kien hemm il-kamra tas-sodda ta’ Klawdjo u fuq il-kamra ta’ Klawdjo kien hemm il-kamra tas-sodda ta’ Saver. Fuq nett nett kien hemm il-bejt. Fuq barra kien hemm tara© tal˙adid forma ta’ spirall li jibda mit-triq u jibqa’ tiela’ sa fuq il-bejt. Kull darba li Saver u Klawdjo riedu jmorru f’kamra, kellhom bilfors jo˙or©u barra biex jitilg˙u jew jinΩlu t-tara©. Missier Saver u Klawdjo kien qabbad lil Ìo©ò Plott, perit espert li kien ˙abib tieg˙u biex jiddisinjalu d-dar, g˙ax ried li jkollu l-isba˙ dar tad-dinja. Imma, meta l-bennejja ©ew biex jibnu skont ilpjanta li kien iddisinja Ìo©ò Plott, tant kienet ikkumplikata li ma setg˙ux jifhmuha u allura bnew kif kienu jafu. Kaxxa fuq kaxxa fuq kaxxa. 18


19


U minkejja li l-perit kien kwaΩi waqqag˙ha blg˙ajjat li g˙ajjat x˙in tlestiet, missier Saver u Klawdjo g˙o©bitu g˙ax qal li kienet ori©inali xorta wa˙da u allura ma twaqqg˙etx. Baqg˙et eΩatt kif bnewha l-bennejja b’kamra fuq o˙ra, fuq o˙ra. L-iktar kamra li kienet tog˙©bu kienet il-kantina. Din il-kamra kienet ta˙t il-kçina u ftit kienu dawk li kienu jafu biha. Kien hemm bieb Ωg˙ir wie˙ed li kien jag˙ti g˙aliha u dan il-bieb kien mo˙bi sew. Fil-fatt biex tinΩel filkantina, ridt l-ewwel tifta˙ wa˙da mill-bibien tal-kabord ta’ ta˙t is-sink, tid˙ol fil-kabord, tfittex il-bieb çkejken fil-˙ajt, tift˙u u tinΩel issellum li jag˙ti g˙all-kantina. Meta Klawdjo u Saver kienu jkunu reqdin, missierhom kien jinΩel fil-kantina g˙all-kwiet. Hemmhekk kien jie˙u gost jaqra l-gazzetta u jixrob magg çikkulata s˙una. Id-dar kien semmieha g˙alih: Ó.A.Ninu De Molizz: Óektor Annetto Toninu De Molizz. Imma lilu kul˙add kien isejja˙lu Ninu. Missier Ó.A.Ninu kien waqqaf il-Fond-azzjoni Annetto

g˙at-Twaqqig˙ 20

u

r-Renovar

tal-


Ambjent Skolastiku – FATRAS. L-g˙an ta’ din il-fondazzjoni kien li twaqqa’ l-iskejjel il-koroh kollha u tibni o˙rajn ©odda u sbie˙ ˙alli t-tfal ikollhom ambjent sabi˙ fejn jitg˙allmu. Sa minn mindu kien Ωg˙ir Ninu kien i˙obb jg˙in lil missieru Annetto u jitg˙allem ming˙andu. Imbag˙ad meta kiber u sar bravu ˙afna ˙a kollox f’idejh. Ninu, fil-fatt, kien irnexxielu jwaqqa’ 20 skola u jibni 20 o˙ra sbie˙ u moderni kif jixtiquhom it-tfal, u rnexxielu wkoll jirran©a 20 skola o˙ra u j©ibhom sbie˙ daqs ˙rafa. G˙attfal kollha, Ó.A.Ninu De Molizz kien eroj. Kienu jibag˙tulu t-tgergir tag˙hom fuq kemm g˙andhom skola kerha u kies˙a, jibag˙tulu t-tpin©ijiet tag˙hom kif iridu l-iskola, jimlew il-formola twila tal-FATRAS u japplikaw g˙al skola ©dida. Imbag˙ad i˙allu f’idejn Ninu De Molizz li l-hena tieg˙u kienet li jara t-tfal bravi u kuntenti, imorru l-iskola g˙al qalbhom biex jitg˙allmu iktar u jsiru iktar bravi u kuntenti. Sfortunatament, Ninu De Molizz kellu Ωew©t itfal li ma kinux i˙obbu l-iskola. Minkejja li kienu jmorru fl-isba˙ skola tad-dinja, ma ridux 21


jafu bi skola. Wie˙ed kien mo˙˙u fis-s˙ab u l-ie˙or kien mo˙˙u dejjem biex jid˙ol f’xi gaΩiba. U din kienet tkiddu wisq lil Ninu! “Imma x’tista’ tag˙mel?” kien jistaqsih missieru Annetto. “Tinsiex li dawn it-tfal tilfu lil ommhom meta wie˙ed kien g˙ad kellu erba’ snin u l-ie˙or sena. U tinsiex li int qatt ma tkun mag˙hom, dejjem ix-xog˙ol. X’tippretendi eh?!” Iva vera, Saver u Klawdjo, kienu jippreferu joqog˙du d-dar milli jmorru l-iskola, kienu jippreferu

joqog˙du

we˙edhom

milli

ma’

missierhom irrabjat g˙alihom. Kienu jippreferu jaraw lil missierhom fuq it-televixin b’çorma tfal madwaru, milli ja˙dmu s-somom tard billejl meta kul˙add ikun rieqed fil-fond u missierhom ikun g˙adu kif da˙al id-dar. Meta Ó.A.Ninu De Molizz miet, Saver u

Klawdjo

il-Fondazzjoni r-Renovar

wirtu

kollox.

Annetto

tal-Ambjent

Wirtu

wkoll

g˙at-Twaqqig˙

u

Skolastiku, fil-qosor

il-FATRAS, u ddeçidew li meta jikbru kienu se jmexxuha u jsiru famuΩi u sinjuri b˙alma kien sar missierhom l-g˙aΩiΩ. Mhux eΩatt eΩatt 22


b˙alma kien missierhom … Imma insomma, xi ˙a©a hekk! Meta kibru, Saver u Klawdjo bdew imorru kull filg˙odu fl-uffiçini tag˙hom li kienu ftit ’l isfel mid-dar. Ma tantx kien ikollhom x’jag˙mlu! Kienu joqog˙du j˙arsu lejn xulxin jew inkella jitlewmu jew inkella jgergru fuq kemm g˙amel ©id missierhom u fuq kemm ma ˙allielhom xejn x’jag˙mlu wara mewtu. Kienu jistennew il-pustier kuljum, imma minn mindu l-kumpanija FATRAS kienet saret tag˙hom, ˙add ma kien baqa’ jibg˙at applikazzjonijiet. Kienu g˙addew ftit snin mhux ˙aΩin u donnha l-Fondazzjoni kienet intesiet g˙al kollox. Óadd ma kien g˙adu jibg˙at ilmenti. Óadd ma ried iwaqqa’ jew jirran©a l-iskola tieg˙u. Kul˙add kien kuntent. Madankollu Saver u Klawdjo kienu jmorru x-xog˙ol xorta wa˙da. Kienet dik l-istess ©urnata li Saver kien ˙olom il-˙olma tat-tifel ji©ri u hu ji©ri warajh sa ma kien kwaΩi ˙atfu ta˙t snienu u qaflu fil-kantina li kieku ma kienx g˙all-iΩveljarin. Kienet dik l-istess ©urnata. Klawdjo kien qed jittanta s-s˙ab 23


g˙addej u Saver kien qed ifittex fl-internet xi ˙a©a li lanqas hu stess ma kien jaf xiex, meta f’daqqa wa˙da kklikkjat idea brillanti f’mo˙˙u.

24


De Molizz Sampler  

Chapter 1 of Clare Azzopardi's newest book for kids (and ex-kids), "Il-Kaz (kwazi) kollu tal-Ahwa De Molizz" Out on the 23rd April 09 Publis...

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you