Page 42

Sint-Servaasgasthuis en de herberg ‘In den Vogelstruys’ op het Vrijthof 1669. Tekening Josua de Grave (1645 - 1712). | RHCL LGOG

40

bouwde de abdij van Sint Servaas voor de opvang van haar

Servaas persoonlijk ingreep en de razernij verdreef, waarop

pelgrims een gasthuis. Ook het latere, aan de Onze Lieve

David in een diepe slaap viel. ‘Van die tijd af bleef de man, zoals

Vrouwekerk verbonden kapittel kreeg zo’n inrichting.

zij die hem hebben gekend verzekeren, in de beste gezondheid tot het einde van zijn leven, tot eer van Hem, die zei:

Het gasthuis van Sint-Servaas

“Gezonden behoeven de geneesheer niet, zieken wel”.’ In de

Het Sint-Servaasgasthuis van Maastricht is het oudst bekende

hierop volgende passage ‘Genezing van een krankzinnige

gasthuis in de wijde omgeving. Het kwam tot stand op het

Lombardijn’ noemt Jocundus het Sint-Servaasgasthuis bij naam.

Vrijthof, recht tegenover de grafkerk van Sint-Servaas, tussen

Hij schrijft: ‘Op een andere tijd kwam iemand uit Lombardije in

de huidige Platiel- en Bredestraat. Daar was het voor gasthuizen

Maastricht, die eveneens ongeneeslijk krankzinnig was. Toen de

hoogst noodzakelijke stromend water beschikbaar via een tak

burgers dit merkten, werden zij van schrik vervuld, maar omdat

van het riviertje de Jeker. Men heeft de loop hiervan in de late

hij een pelgrim was, liet men hem in het gasthuis toe waar hij

jaren 1960 tijdens graafwerkzaamheden voor een parkeergarage

werd behandeld als een evenmens’. Ten slotte vermeldt

kunnen vaststellen. Behalve gezonde en zieke pelgrims konden

Jocundus het Sint-Servaasgasthuis uitdrukkelijk in de paragraaf

ook zieke kanunniken en personeelsleden van het kapittel in

‘De kreupele Walter’: ‘Een man, die in al zijn ledematen

het gasthuis terecht voor (medische) verzorging.

kreupel en verlamd was, kwam naar het graf van uw glorierijke

De uit Noord-Frankrijk afkomstige priester-schrijver Jocundus

patroon, door enige familieleden vervoerd op een wagen. Hij

maakte als eerste melding van het gasthuis. Om de bekendheid

heette Walter. Bijna heel de winter lag de man buiten de kerk,

van Sint Servaas te vergroten had het Maastrichtse kapittel hem

aan de westzijde, behalve wanneer een van de koorheren,

rond 1050 gevraagd een levensbeschrijving van de heilige te

Adelbert zaliger gedachtenis, hem soms op zijn schouders nam

maken. In de paragraaf over de ‘Genezing van de krankzinnige

en hem in zijn gasthuis opnam. Walter zou zeker van kou en

David’ lezen we: ‘Te Maastricht verbleef een man, die uit den

honger zijn omgekomen zonder de hulp van deze priester. Zo

vreemde was gekomen. Zijn naam was David. In zeker jaar (…)

bleef hij daar lijdend tot aan het feest van Sint-Servatius. In die

werd hij door een vreemde razernij overvallen. Niemand kon

nacht werd hij genezen en wel zo volkomen, als had hij zijn

hem verdragen; niemand kon hem weerstaan. ’s Nachts sloot

kwalen tevoren nooit gekend.’

men hem buiten, maar overdag sloop hij tussen de huizen rond

De verzorging van pelgrims was zeker tot 1130 een

(…) en wie hij ontmoette, viel hij aan en sloeg hij (…). Zelfs de

directe taak van het kapittel, dat een van de kanunniken

kanunniken van Sint Servaas – want daar werd hij meermalen

aanstelde als hospitaalmeester. Adelbert, die de zieke Walter

verpleegd – verwondde hij en sommige leken die zich wilden

naar ‘zijn gasthuis’ droeg, is de oudst bekende hospitaalmeester.

verdedigen, bracht hij ernstig letsel toe.’ Jocundus vervolgt dat

Ruim een eeuw na Jocundus voert Henric van Veldeke in zijn

David tijdens de Paasnacht met geweld de kerk was binnen

Sint-Servaaslegende de kanunnik Hezelo als hospitaalmeester

gedrongen en het doopwater had ontwijd vóór de kerkwachters

ten tonele. Zonder twijfel hadden de hospitaalmeesters mensen

hem eruit konden gooien. Daar bleef hij tieren en razen tot Sint

in dienst voor het dagelijkse werk. Of dat al religieuzen waren,

Van godshuis naar academisch ziekenhuis  

De Raad van Bestuur van het huidige Maastricht Universitair Medisch Centrum+ gaf de opdracht om voor het lustrumjaar 2011 de geschiedenis v...

Van godshuis naar academisch ziekenhuis  

De Raad van Bestuur van het huidige Maastricht Universitair Medisch Centrum+ gaf de opdracht om voor het lustrumjaar 2011 de geschiedenis v...

Advertisement