Page 1

vesnik za site sredno{kolci

Чetvrtok, 7.5.2015; godina III; br. 20 www.medium.edu.mk

и р о в т о а т а к и т а м е т Ма нерешени задачи

Фото: Маја Јаневска - Илиева

БоЈКот И ПРотестИ во сРеДНото оБРаЗоваНИе

ченицитесеотсутниначасовите,априсутнивоучилишнитеходници.Средношколскимаршевиипостојаноупатувањенапораката„Незареформите коиштооднаснаправијаексперименталниглувци“.ЗаканиипритисоциконученицитекоиорганизиранивоСредношколскипленумбараатпроменивообразованието. Наспротинив,Средношколскаунијакојаобвинувадекатиенемаатлегитимитетиотизадсетотоаимаполитичкимотиви.Делодфелатана просветнитеработници,пак,обединетивонивенНаставничкипле-

У

ЃоРгИ ставРИќ, ПРетставНИК оД сРеДНошКолсКИот ПлеНум

КРИстИЈаН НелКовсКИ, учеНИК во гИмНаЗИЈа ,,НИКола КаРев“

Средношколците да имаат глас во реформите во образованието

Генијален ум на располагање

str. 3

Евентуалнотововедувањенаматематикатакакозадолжителен предметзаматурана средношколцитепредизвикабурареакции кајученицитеикајнекоинаставници,коивелатдекасетотоабило капкатаводаштого прелеалосадотодкој протекоаипреостанатитепроблемисокоисе соочуваатсреднитеучилиштавоземјава.Додекасредношколците бојкотираат,аМинистерствотозаобразованиеинаукасѐуште бараизлезодкризата, социолозитекоментираатдекаквалитетотна образованиетоеставен подзнакпрашалник, декабојкототнанаставатанеенајдоброторешение,ноотииопции задругонема нум,стојатзадсвоитеученициибараатрешавањенапроблемитеи квалитетни реформи. Од Министерствотозаобразованиеинаука, институцијатаодкојапленумитебараатдагизапрелошитереформи, велатдекаимгиисполнилепоголемиотделодбарањаибараатученицитедасеврататнанастава. Вака,вонеколкуреченициможедасеопишесостојбатавокоја изминатиовпериодсенаоѓаатнекоиодсреднитеучилиштавоземјава.

str. 5

советуваме

str. 6

Онлајн-дружење и интеракција str. 8

ЗаеДНИчКИ ПРоеКт На вИсоКата шКола За НовИНаРство И За оДНосИ со ЈавНоста И На „Нова маКеДоНИЈа“, ПоДДРЖаН оД амБасаДата На саД во РеПуБлИКа маКеДоНИЈа


2

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

увоДНИК Тамара Ќупева, професорка во СУГС гимназија „Орце Николов“ - Скопје

Слободата нека биде твојот избор Да!Тежокепатотдослободатакогаживеешвосвет направила.Уштепотешкоедамугиносишнасветот своитеидеи,акотиесепоинакви,различни,нови. Да!Неелеснодасимладвовременапредизвици. Вовремекогатвоетоединственоиавтентично„јас“ требадасеборисоветерницитенаопштествотокоесе обидувадатеобликувапооднапредутврдениоттерк. Датеприсвоиидатенаправи„ист“. Тогашзапочнуватвојатабитка.Твојаталичнамисија.ТогашкогаќеразберешдекапроменитезапочнуваатодТЕБЕ.Идеканесисамнатојпат.Идекасидел одгенерацијатакојаносипролетвосвоитедела. Посветеноста,храбростаиверноставоидеитеза подобарсветтребадабидаттвојотизбор.Тиитвојата генерацијастекреаторинасветот,затоаштосамо ЗАЕДНОстенеговатаиднина.Виегосоздаватевреметовокоештоќеживеетеитворите. БидетеСВОИиимајтеСТАВ!Боретесезасвоите идеали.Невовлекувајтесеводевизатадека„патотдо променитеепремногутежок“.Младостаихраброста имаатедноистозначење. Иматереткапривилегијадаживеетевоотворен свет,воновикреативнипросторивокоиможетеслободнодагиобликуватесвоитемислења.Своитеставови. НикогашнезаборавајтедекасосебејаноситесвојатапосебностидекаВИЕстепоинаквагенерацијаод претходните. Аковашитеидеисеобликуваатсоаргументитеи вистината,тогашнезапирајте!Тогашкогавашитеделастануваатвредност,виестануватепримерзасвојатагенерација.Изаониекоиќедојдатповас.Иникој немаправодавезапиранатојпат. Слободатанекабидевашиотизбор.Слободанасрцето,намислата,назборот.Слободанаизборот.Вие требадаодлучитекојидеалјазаслужувавашатахраброст.ВасивашетонеповторливоЈАС! Секојагенерацијаводинекојасвојабитка.Виејаводитевашата.Колкуидаепотешкаодтаанавашите претходници,незаборавајтедаостанетеисправении подготвени,јасноигласнодаодговоритенахамлетовскотопрашање:Дасебидеилине! СЕГА!

БОЈКОТ И ПРОТЕСТИ

И те Ц И Н Д о Х З И Н

Повеќеодеденмесецилјадницисредношколцијабојкотираатнаставатаниз ходницитеихоловитенанивнитеучилиштаисомаршовипоулиците,барајќи даполагаатматураспоредстариотпринципишестмесецидабидеставенвомирувањеЗаконотзаекстернотестирање. ОрганизиранивоСредношколскипленум, ученицитебараатдасесменисегашниот начиннакојсеспроведуваекстернототестирање,сметајќидекатоанегоподобрува образовниотпроцес. Средношколцитесереволтиранииод игнорантскиотодноснаМинистерството заобразованиеинаука(МОН),заштоодбивадаодржисредбасонивиинсистираатнадлежнитеинституциидагивклучатводонесувањетонаодлукитеповрзанисореформитевосреднотообразование.СпоредПленумот,тоаееднаодпричинатазаштоилјадницисредношколци протестирааначетиритемаршевиорганизиранивоизминатиотмесецвоСкопје, БитолаиОхрид.Сомаршовитетиесакаат дагопоттикнатМОНнадијалогидајаанимираатпоширокатајавностзабојкототна

наставатаипроблемотсодржавнатаматураиекстернототестирање. Иаконемапрецизниподатоциибројки вокоиучилиштасебојкотира,сепроценувадекасобојкототнанаставатасеопфатениоколу20.000средношколциинивнитеродителииоколу2.000наставници. ОдСредношколскиотпленумвелатдека бојкотимаскоровоситеградовиидека наместонаставасредношколцитеимаат алтернативнипредавањаидебатинадвор одучилниците,вохоловитенаучилиштата. Средношколциодповеќескопскиучилиштатврдатдеказарадибојкототтрпат големипритисоцииуцениоддиректори-

теиоднекоиоднаставниците.Вонекои училишта,ученицитекоипротестираабеа избрканивошколскитедворовиинеим бешедозволенодавлезатвоучилишните згради.Матурантитевелатдекавоучилиштатаимсезакануваатдекааконего прекинатбојкототнанаставата,матураќе можатдаполагаатдуривоавгустидека сотоаќегоиспуштатуписниотрокзафакултетите. Средношколцитедобијаподдршказа нивнитебарањаодНаставничкиот,СтудентскиотиодПрофесорскиотпленум, какоиодилјаднициродителииграѓани коиучествуваанасредношколскитепротести.

Учениците од„Георги Димитров“ на нишкиот„Наук није баук“ Прилепски средноСредношколци тиот експеришколци на обуки одскопскотоучимент,којпостолиште„ГеоргиДијаносеодвиваво Португалија, митров“сепретсташенаштандот, вијасосвојштанд бешедокажуваГрција и Холандија наеденоднајатрањедекаовошјективнитенаучнисаеми во регионот, „Наук није баук“, што се одржа во Ниш,Србија.Осум ученициподелени вотимовиизработијатриекспериментални проекти. Првиот проект опфати истражувањезанивотонарадиоактивност сопримероциодпочватанаучилишниот двор.Вториоттимјаприкажазачудувачкатамоќнастојнитебрановииформирањетоинтереснифигурит.н.Хладниевимоделисопомошнамалкусолиедногудало.Тре-

томожедабиде одличенизвор наеднонасочна струја. Освен штогопретставијаучилиштето, учениците од„ГеоргиДимитров“видоавозбудливинаучниекспериментиидознаановиинтереснифакти.Нишкатагимназија„Светозар Марковиќ“гоорганизиранаучниотсаем седмагодинапоредиосвенодСрбија,учествувааучилиштаодуштеседумземји. АнаЈан  ев  а, СУГС„Гео  рг иДим  ит ров“

Кумановски средношколци преку проект Меѓународниот ден на спортот одбележан во„Здравко Цветковски“ го доживеаја небото над Шпанија Сосредношколскинатпреваривоодбојка-жениифутсал-мажибешеодбележанМеѓународниотденнаспортот-6април,воскопскотоучилиште„ЗдравкоЦветковски“. НанастанотприсуствуваапретседателотнаЕвропскиотолимпискикомитетипотпретседателотнаСветскиотолимпискикомитетПатрикХикеј, претседателотнаМакедонскиотолимпискикомитетВасилТопурковски, претставници од Министерствотозаобразованиеи наука,Агенцијатазамладии спорт,ГрадСкопје,директориод среднитеучилишта,професорииученици.Директорката ДрагицаКостадиновскаимврачиблагодарницинаситесоработнициипомагателивоодбележувањетонанастанот. Стев  оПавл  овс  ки,проф  ес  орво СУГС„Здрав  коЦвет ковс  ки“-Скопје

Средношколциодкумановскотоучилиште„ПероНаков“посетијамаркетинг-агенцијавоГранада,Шпанија,какоделодпроектотзаимплементацијанапрактичнанастававообразовниотпроцеспрекусоработкасобизнис-секторотиприменатанаинформациско-комуникацискитеалатки.Ученицитестекнааразбирањазамаркетингот, методитекоисекористатприуслугитеза клиентитеизаможноститедабидатидни у с п е ш н и маркетинга г е н т и . С р е д н о школц ит е се запознаасокултурата и историјата наШпанија преку разгл ед увањенапо-

Уредн  ик на„Мед  иу м“: ДејанАндонов,02/3090004 Дизајнитехн  ичк  о уреду вање:МаријаЧундева В еб: АлександарДелчевски Лек  тор  : СветланаАрсовска Марк  ет инг:тел: (02)5511727 Дистрибуција:тел: (02)5511734 www.medium.edu.mk;е-адреса:medium@medium.edu.mk

веќезнаменитости,дворцииманастириво Гранада.ТиегопосетијазамокотАлхамбра, изграденво13век,којенајпознатоделона исламскатауметностнатлотонаШпанија иеединствендворецодвреметонамаврискитевладетелиштоостаналделумносочуван.Ученицитеследеаифламингошоу,карактеристичнозаандалузискиотделод Шпанија.ВоГранада,средношколцитеснимијавидеозаучилиштето,коеќебидепромовиранонаучилишниотОтворенден.Посетата се реализираше преку програмата „Еразмус плус“наНационалната агенција за образовни програмиимобилност. Фрос  ин  аМил  ош  евс  ка, нас  тавн  ичк  апо мак  ед  онс  кијаз икили- тер  ат ур  авоСОУ„Пер  о Нак  ов“-Кум  ан  ов о

Средношколциодприлепското училиште„ОрдеЧопела“учествуваанаобукизаземјоделскопретприемништвовоПортугалија,ГрцијаивоХоландија,коитребадаги поттикнатиницијативатаипретприемништвотонаученицитеида гиподобратнивнитеможностиза вработувањеикариера.Средношколциодветеринарнатаструка беавоПортугалија,кадештосезапознаасотехникитенаодгледувањеилекувањеживотнипрекупредавањанаинженериагрономии прекупрактичнанастававосточарскафарма.Ученициоднасоката агроменаџмент,заедносопретставнициодуштечетиристручни училиштаодСветиНиколе,Ресен, СкопјеиодСтрумицаучествуваана студентскиоткампусна„Американ скулфарм“воСолун,Грција.ВоХоландија, пак, средношколци ги осознааразличнитеможностии технологии во хортикултурното производство.Наобуките,средношколцитеразменијаискуствасо нивниврсницизаструкитекоиги изучуваатисезапознаасонајновитесветскиземјоделскитехнологии инивнатапримена.ОбукитебеаорганизираниодНационалнатаагенцијазаевропскиобразовнипрограмиимобилност,ворамкитенапрограмата„Еразмусплус“,прекупроектотАГЕНТ(AGriculturalENtrepreneurshipTraining). Елиз аб  ет аПирг ан  ос  ка, проф  ес  орк  а воОСУ„Орд  еЧоп  ел  а“ -Прил  еп

Филмска вечер и предавање за кодификацијата на македонскиот јазик Окол  у ш е е с  ет ин  а ср е д н  ош  колц  и о д скопс  кот оучил  иш  те„Јос  ипБрз оТит о“го глед  аафилм  от,,Игранаимит ир  ањ  е“,што беш  епрое к  тир  анвохол  отнаучил  иш  те- то.Учил  ишн  ио  тклуб„Бид  изел  ен“прв- паторг ан  из ир  аш  ефилмс  кавеч  ер,авлез- ниц  ат асенапл  ат ув  аш  енанео б  ич  енна- чин-соедн  апразн  абат ер  ијаилипразн о плас  тичн  ошиш  е.Воклуб  отначит ат ел  и- тенагимн  аз иј ат а,пак,сеодрж  асредб а сопроф  ес  орк  ат аЛилјан  аГуш  евс  каодИн-

стит ут отзанац  ио н  алн  аистор  иј а,накоја у че н  иц  ит египрош  ир  иј асвои  т езнае њ  а заистор  иј ат отикод  иф  ик  ац  ијат анама- кед  онс  кио  тја з ик.Средн  ош  колц  ит еди- скут ир  аасопроф  ес  орк  ат акак  одасеза- чув  амак  ед  онс  кио  тјаз ик,как  одасесак а инег ув  амак  ед  онс  кат алит ер  ат ур  а,как о изадел  ат анабраќ  ат аМил  ад  ин  овц  ииПр- лич  ев,прв  ио  тмак  ед  онс  кибук  варнатај- нио  тмак  ед  онс  киком  ит етизааман  ет от наБлаж  еКон  ес  ки.


3

2

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

ФаЦа На месеЦот

Пов еќ еодеденмес ецсредн  ош  колц  иодреч и- сисит еучил иш  тавоМак ед  он  ија,предв од  ен и одСредн  ош  колс кио тплен  ум,бојк от ир аа тпо- ра д  инез ад  ов олст вот ооднов ит еизм  ен  изаек- стерн  от отес тир ањ  е.Воовојбројна„Мед  иу м“ гоинт ервјуи  р ам  еЃорг иСтав риќ,претс тавн  ик одСредн  ош  колс кио тплен  умимат ур антво скопс кот оучил иш  те„Јос ипБрозТит о“.Тојве- лидек аиак оприт ис оц  ит егиимасѐпов еќ е, средн  ош  колц  ит енепотп  аѓ аа тнанивидек а токм  упрек уформ  ир ањ  ет онанивн  ио тПлен  ум сезаб ел еж  ув асплот ен  ос тамеѓ усам  ит есред- нош  колц  и

с а л г т а а м и а д е т и ц л о к Среднош о т е и н а в о з а р б о о в е т и м р о ф е во р

ЃоРгИ ставРИќ, ПРетставНИК оД сРеДНошКолсКИот ПлеНум

Мед  иу м:Вомног усредн  иучил  иш  та нас  тав  ат аевозас  тојпор  ад  ипрот ес  ти- тезаекс  терн  от отес  тир  ањ  е.Как  ваеат- мос  фер  ат авоучил  иш  тат а? Ѓорги:Мнозинствотоодсредните училиштабојкотираат,aатмосферата етензична.Спроведенебојкотнанаставасотоаштониенесмеприсутни воучилниците,носепаксмеприсутни воучилиштата.Притисоцитедоаѓаат восекојаформа.Какоштоодминува времето,директоритеипреостанатиотперсоналсеобидуваатдагизаплашат мат урантите преку непостојни правнимеханизми.Додекакајпомладитегенерациипритисоцитеостануваатнаеднопримитивнониво,штодостигнувастепеннакористењефизичкасила,падуриипсихолошкипритисок.Некоиодпрофесоритеиречисиситедиректоригикршатмеѓународните праванадецата. Мед  иу м:Зош  тоодб  ивн  остконмат е- мат ик  ат аиекс  терн  от отес  тир  ањ  е? Ѓорги:Немаодбивностконматематикатаиекстернототестирање.Ниеверувамевослободанаизборнасекојученикиподобрувањенаекстернототестирање.Вонитуеденслучајекстернототестирањенејаодразуваправилнатаоценканазнаењетонаученикотили квалитетотнапрофесоротпорадифактотдекакакосистемнеедоброразвиенкајнас. Мед  иу м:Дал  ибојк  от отбеш  енео  п- ход  ензадасеизраз инез ад  ов  олст вот о? Как  огиком  ент ир  ашпроз ив  кит едек а единст вен  ацелвиенеп  осл  ушн  остигу- бењ  енанас  тав  ат а? Ѓорги:Тоасешпекулации,гласини идезинформирање.Сезнаатнашитебарањаисезнаезадштостоимение.Бојкототееднаодпорадикалнитемерки наштосмепринудени.Откаконѐди-

скриминирааинавредија,штобисекажалонародски,МОНиминистеротАдеми,гибаравмеподдрвоиподкамен. М ед  иу м:Дал  исредн  ош  колц  ит есе дов  олн  оздруж  ен  иког астан  ув  азборза искаж  ув  ањ  енанез ад  ов  олст вопор  ад и образ овн  ит емерк  икоисепрез ем  аа  т? Ѓорги:Нашатаорганизација,како пленум,саматапосебетоагодокажува.ВоМакедонија,дефакто,допред Средношколскиотпленумнемашеорганизацијаштогипретставувашесредношколците.Тојфактсампосебекажувадекаимамногугрешкивообразовниотсистем,деканебилесредношколцитевозамислаидекасезагрозува образованиетососетотоа.СосоздавањетонаСредношколскипленумсегледасплотеностанасредношколците. М ед  иу м:Как  офункц  ио н  ир  аСред- нош  колс  кио  тплен  ум? Ѓорги:Средношколскиотпленумима хоризонтална поставеност, т.е нема авторитетилихиерархијавонашатаорганизација.Организиранисмепоучилишта.Секоеучилиштеимапретставникнакласодсекојагодинаинатојначинседонесуваатодукинанивонаучилиште.Секоеучилиштеепретставено восогласностсоодлукатанаинтерно нивонакоординативнотело,сеизнесуваатставовитенаучилиштатаитукасе донесуваатодлукитевосогласностсо секојученик,клас,претставникикоординативец. М ед  иу м : Спор  ед теб  е , к ак  ви ре- форм  исенео  пх  одн  ивообраз овн  ио т сис  тем? Ѓорг и:Так  викад  ештопрв  ичн  оне сескрат ув  аправ  от онаизб  орнаучен  и- кот.Реф  орм  инео  пх  одн  ивообраз ов  а- ние  т осетиекад  ештоимаа  тглассред- нош  колц  ит е.

Мед  иу м:Дал  ипроф  ес  ор  ит еимда- ваа  тдов  олн  оподд  рш  канасвои  т еуче- ниц  ивопрот ес  тит епрот ивнов  ит еобра- зовн  имерк  и?Как  отиесесправ  ув  аа  тсо нез ад  ов  олст вот онасвои  т еучен  иц  и? Ѓорги:Професоритевоповеќетоучилишта,особеновооваасостојбанабојкот,сенаеденначинподелениоколу нивнитеставовизатековнатасостојба. Многупрофесорисакаатдајаизразат својатаподдршка,новотајностнамногунашипретставнициимкажуваатдеканесмеатдагонаправаттоа,најчесто порадипричинатадекабидобилеотказ или,вонајмаларака,биимбилеизреченисанкции.Одреденделпрофесори отворенонѐподдржуваатикајнивима пријавидекасевршенипритисоципорадинивнатаизлезеност.Професоритештонегоделатнашетомислењеи штонесакаатдабојкотирамевршат притисоцисокоисенарушуваатнеколкучовековиправа,новонајголемдел детските права, поради поголемиот ефектнапритисоккајпомладите. Мед  иу м:Штодок  олк  убојк  от отсепо- каж  екак  онеу сп  еш  енобидзадасепри- доб  иевним  ан  ие  т онамин  ис  тер  откон ваш  ит ебар  ањ  а? Ѓорги:Јаслично,аверувамдеказборувамизамнозинствотосредношколци,неверувамдекаеденминистер,еднаинституцијасмеедаостанебезстав коннашитебарања,особенововреме набојкоткогапоголемиотделсредни училиштанемаатнастава.Тоаеиндиректнонаштетувањенаобразованието воМакедонија. Реп  орт ер:Љуб  иц  аНик  ол  овс  ка, студ  ент канаВис  ок  ат ашкол  а занов  ин  арст воизаодн  ос  и сојавн  ос  та

Два На КваДРат влатКо васИљ, твИтеРџИЈа

Со обединети и бунтовни средношколци не треба да се плашиме за иднината Мед  иу м:Штомисл  ишзавлијан  ие  т онасоц  и- јалн  ит емреж  иикак  отиемож  атдасеискор  и- стат? Влатко: Социјалнитемрежисеодличнаалатказановипријателстваиобновувањенастарите.Покрајдружбата,тиесеиеденновплоштадна слободата,полнсоразличностивоискустватаи воразмислувањето.Нивнотовлијаниеможедакористизапобрзогрупирањеисобирањеналуѓе,потранспарентноспроведувањенаиницијативииакции.Нонекогашзнаатидададат дозанапасивност,односноакцијатадасеподдржипрекунив солајкови,ретвитовиилисподелувањенаистата,адиректнода несеучествувавоспроведувањетоитааданедобиенаинтензитетводиректнаиуличнаактивносткакоштобилапретставенанасоцијалнитемрежи.Социјалнитемрежигородијаоној пасивенактивизам,носопротеститенастудентитеинасредношколцитеинеколкухуманитарниакцииполека,носигурно сеизлегуванадворисекршитаапасивностнаактивизмот. Мед  иу м:Пер  ио д  овеактуе л  енСредн  ош  колс  кио  тплен  ум. Как  оглед  ашнатак  вио  тнач  иннаорг ан  из ир  ањ  енасредн  ош  кол- цит еиборб  азанивн  ит еправ  а? Влатко:Секојанивнаактивностзаменеелегитимна,особенокогасеборатзасвоитеправа.Онааборбенаиреволуционернамисласебудитокмувосредношколскитегодини,таму севистинскитепочетоцинанезависностакајиндивидуатаи тамукаколичностсесоздаваатпрвите„бунтовнички“иницијативи.Акосевршинеправдаконнивкакогрупаиликоннекој нивнисоученик,требаиморазаеднодасеборатпротивтоа. Тиесеникулецотнаиднинатаиакоуштеодпочетокпокажат обединетостзанекојаповисокацел,тогашнетребадасеплашимезанашатаиднина. Средношколцитеморадаседржатидружатеднисодругии когаимаатразличнимислењеипогледиконработите,занивтребададискутираатидабараатначинкакодагиставатвоистацел сокојаќепросперираат.Дачитаатмногукнигиидаслушаатквалитетнамузика.Дабидатпримерниидагипочитуваатпрофесорите,коисекогашимдаваатзнаењесокоејабудатнезависностакајличностаиразмислувањетососвојаглава,данепотклекнуваатподзакани,уцениизаплашувања.Секогашкогамислат декасевоправо,тоагласнодагокажатидасеподдржатмеѓусебно,ноидабидатспособнидагосменатставотигледиштето наработитекогаќесфататдекагрешат.Дабидешсредношколецнеесамодагоносишранецотнагрб.Дабидешсредношколецзначидекајаносишииднинатанагрб,својата,натвоитедругариинацелотоопштество.Затоаштоќедојдеденоткогаќетребадасесвртатназадидагипогледнатсвоитепостапкиштоги направилеиостварилеисетоонаштогооставилезаиднитегенерации.Далинанивќебидатгордиилиќебараатвреметодасе вратизадасепоправат,оставамсамидаодлучат,новерувамдекаќедонесатодлукиштосекорисниипоучнизаситенас. Реп  орт ер:Кат ер  ин  аСмил  ев  а, студ  ент канаВис  ок  ат ашкол  аза нов  ин  арст воизаодн  ос  исојавн  ос  та Цел  от оинт ервјунаwww.medium.edu.mk

маРЈаН геоРгИевсКИ, аКтеР

Не бидете вечни чекачи на подобро време Мед  иу м:Твои  т евид  еанаЈутјубред  овн  оимаа  типоилјад- ниц  ипос  ет ув  ањ  а.Сотоазакрат коврем  етвое  т оимесеизд  иг- навојавн  ос  та.Как  оодл  уч  идасезан  им  ав  ашсостенд  ап? Марјан:Моравдасевпуштамвотааризичназона,дасеизложампредлуѓето,моравдагоистурамгневотнасцената.Немавдругизбор.Немавгрб,моравдабидамнасценатаипоризикнапропаст.Одсамиотпочетокбевизложеннамногукритики,првичноодколегитетеатарџии,коинепознавајќигодоволножанротбеасожестокикритикипротивстендап-комедијата,противсѐонаштосетрудевдагонаправам.Поодреденовременастапувањевокнижарници,локали,библиотеки, училници,плоштади,сцени,центризакултури,салони,хали... мидонесоаповеќеод250настапинизМакедонијаибалканскитеземји...имногуискуство.Немавпоинаковизборосвен тоадасеискористамсебесиисѐонаоколумене,дагокоментирам,дагопреиспитувам,дагоисмејувам,дагопровоцирам, дагопоставамнатапетцеломоеопкружување,сѐонаштоме фрустрира,омаловажува,игнорира,сѐонаштомипредизвикуваболка-засѐтоасакамдазборувам.Засвојотлебморавда себорамсосвојотгрб,ааа....,да,и‘рбет. Мед  иу м:Штобиимпреп  ор  ач  алнасредн  ош  колц  ит е? Марјан:Мисламдекамладитеетешкодагипридвижишза различниактивностивоовавремекоегишокирасонебитни информации,гизамајуваигипасивизира,притоавметнувајќи имвоглавитегниливистини.Среќенсумкогагледаммладикои доаѓаатвотеатар,младикоиодатвобиблиотека,коиразговараатзауметност...активнимладикоинавистинасегрижатза себесиизасвојотразвој.Когагледаатдазнаатштодавидат,когаслушаатдазнааткакоиштодаслушнат.Дабидатсвои,дабидатбезобразни,заштоимстои,данеправаткомпромиси,дабидаттиекоиќеоставатбелегнасвоетовреме.Данебидаткако нас,какомојатагенерација-чекачитенаподобровреме. Реп  орт ер:Ирен  аКар  евс  ка, студ  ент канаВис  ок  ат ашкол  аза нов  ин  арст воизаодн  ос  исојавн  ос  та Цел  от оинт ервјунаwww.medium.edu.mk


4

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

БЛИ Ц- ВЕ СТ И

Возот што лебди достигна брзина од 590 километри на час Јапонскиотвозкојлевитира, месецовдостигнабрзинаод590 километриначас,остварувајќи новсветскирекорд,соштогособорипретходниот581км/ч,стар 12години.Станувазборзабрзинапоголемаодонааштојапостигнуваат помалите авиони. Компанијаташтогоконструирашевозотштолебдиизвестидекаворедовенсообраќајќебиде пуштенво2027година. M.M.

ЖРК Вардар против Будуќност во полуфиналето на Ф4 ЖРКВардарќеиграпротив екипатанаБудуќноствополуфиналетоодФ4-турниротодЛигатанашампионките.ЗаВардаркиоваќебидевторагодинапо редкакоштоќеиграатнафајналфор-турнирот,штооваагодинаќесеодрживоБудимпешта.ЖРКВардардополуфиналетостигнаоткакоуспеадаславиводвобојотсоланскиотпрвакЃер.Напрвиотмеч,којсе одигравоСкопје,Вардаркиславеасо24-18,додека,пак,вореванш-дуелотодиграанерешено со27-27соунгарскатаекипа. M.M.

Во Јапонија постои пиво што подмладува Јапонскатапиварница„Сантори“тврдидекасоздалапиво штоподмладува.Пивотонаречено„прешс“содржиколагенпротеинштојаодржувакожата затегната,свежаимладолика. Какоштолуѓетостареат,резервитенаколагенсетрошат,штое еднаодглавнитепричинизошто луѓетодобиваатбрчки.Еднаод бизарнитерекламизановотопивогласи„Мажитесегазнаатдалидевојкатапие‘прешс’“. M.M.

Ќе се произведуваат патики и велосипеди што полнат батерии во Македонија Патикиивелосипедикоигенерираателектричнаенергија заполнењебатерии,какоивирални видеа и хумористични скечевисеидеитекоибеанаграденисо10.000доларинаПрвиотклиматскикампвоМакедонија.Овојкампимашезацелда гипоттикнеграѓанитедапромовираатидеикакоможедасенамалат штетните влијанија на климатскитепроменивоурбанитесредини.Најдобритедва тимакоигидобијапаричнитенаградивоследниотпериодтреба дагиреализираатсвоитеидеи. M.M.

Одлични се во економија и право, а успешни на сите полиња КаДе Бевме?

Економијатаиправотосенавистинаинтересниобластизаизучување.Ќесеуверите вотоаособеноакодојдетевоскопскотоекономско-правноучилиште„АрсениЈовков“.А можебиидополнителноќесезаинтересирате за„АрсениЈовков“,ако дознаетезафактотдека оваепрвотостручнои единственоучилиштево Македонијаштоучествувавомеѓ ународенпроектзапретставувањена креативностанаучениците преку размена со ученицивостранствои работа во интернационалнитимови.Проектотнасловен како„Маркетингиницијативана ученицизапрофесионалнаориентацијаипрогрес(МИСПОП)“гораководипрофесоротЗоранЗлатковски. ПроектотМИСПОПеизвонреднашансадасепретставатможноститеикреативностанаучениците.Тојнудиновадимензијанасовременначинипристапнаработа, такаштопокрајобработкатанаматеријалотштосесовладуванаредовнитечасови,вклучуваидруги активности,медиумииелектронскиалатки,прекукоиученицитеможатдагипретставуваатстекнатитезнаења-изјавикоординаторот

на проектот, професорот Златковски. Покрајтоаштооваучилиштее стручноинасоченоконнудењена знаењаодобластанаекономијата иправото,„АрсениЈовков“имапосебенодносконмакедонскиотјазик.Веќечетвртагодинапоред, „АрсениЈовков“јаорганизирапретставата„Твориме,создавамеизборуваменамакедонскијазик“,накојаученицитеодтеатарскатадружинаизведуваатдраматизациинамакедонскиотјазиквомакедонската поезија,музика,народналитератураислично. МартинаПавличковаематуранткавооваучилиште.Тааза„Медиум“зборувашекаковвпечатокѝ

оставилоучилиштетозавреметоштогопоминалавонего. Јаспоминавчетиригодиниво „АрсениЈовков“иможамдавикажамдекасумучествувалаворазни секциииактивности.Професорите сетуказасèштонитреба,безразликадалиимамепотребаоднивпред илипочасовите,или,пак,завреме наодмор,постојаноможемедасметаменанив-велиПавличкова. Оваекономско-правоучилиште еактивнонамногуполиња.Воприлогнаоваговориитоадекаспортскитетимовиштогопретставуваат училиштеторедовнобележатуспеси,авредидасеспоменеидека„АрсениЈовков“ерепрезентнатоака-

котребадасесплотатразнитенационалности.Вооваучилиштеучатученициодразниетникуми,анивнатакохезијасеградипрекумногубројнитепроектинаучилиштетозамеѓуетничкаинтеграција. СЕПУГС „Арсени Јовков“ има долгогодишнаисторијаиеосновановодалечната1965година.Токму годинавасенавршијапедесетгодинипостоењенаовасредноучилиште.Потојповодучилиштетоиздадемонографија.

Млади претприемачи и амбасадори на Македонија Научилиштентеренјаразвиваатсопствената компанијаипретприемачкиотдух,апрекумеѓународнипроектизапретприемништвоуспешно гипретставуваатиучилиштетоидржавата.Тоасе средношколцитеодскопскатагимназија„РадеЈовчевски-Корчагин“,коигоизучуваатпредметотИновацииипретприемништво.Наставатакојаимовозможувапрактичнаприменанапретходнодобие- нитезнаењ  аивештинигиоспособувакорчагинциуштекакотинејџеридагиосознаатосновитеи функциитенабизнисотидасеподготватзанивнотоиднофакултетскообразованиеикариера. Ученичкатакомпанијауспешносеменаџира одсредношколциодцелотоучилиштеиорганизиранастанипрекукоисобирапариидругисредствазаразличницели.Бордотнадиректори,пак, посетувареалникомпанииодкоигицрпиискустватанавистинскитеменаџери.Средношколцитевелатдекаваквиотпристапнаучењезаниве охрабрувачки,осознавај-

ќисѐштоепотребнозауспех. -Занасоваеодличнаможностдавидимекако функционираатголемитефирми.Навистинаемногупојаснокогаќевидишкаквисеработитевопрактиката-велиученичкатаЕленаНајденовска,којаечленканаБордотнаученичкатакомпанија. -Менемеинтересирамаркетиншкиотдел. Всушност,нивнатанајголемарекламаеонааод човекначовек,атоабешеинтереснозатоаштосме навикнатинакористењетонаинтернет-просторот -гираскажувавпечатоцитесредношколкатаАнастасијаПопоска,одпосетатанаеднакомпанија. Ученичкитевелатдекаприпосетитенакомпаниитемногучестослушаатзаинтереснинастани ианегдотикоипотоагиприменуваатвоучилишнитепроекти. ЕденодуспешнитепроектипопредметотИновацииипретприемништвое„Македонија,земјабогатасоисторија,култураитрадиција“.Како

Реп  орт ер:Март инМан  ас  ков, студ  ентнаВис  ок  ат ашкол  а занов  ин  арст воизаодн  ос  и сојавн  ос  та

делоднего,групасредношколцијапосетијаприватнатагимназија„Процивитас“воХелсинбург, Шведска,којаепартнерскоучилиштенаскопскатагимназија„РадеЈовчевски-Корчагин“.Младите претприемачиовојпатбеаиамбасадоринадржавата.Корчагинцигипрезентирааприроднитеубавиниинационалнитебогатствапрекуживописни презентации,културатаимелосотпрекупеснаи танц,анивнитеврснициодШведскавкусијаидел одразновиднататрадиционалнамакедонскакујна.МакедонскитесредношколцигопосетијаиМакедонскиотклубнаиселеницивоХелсинбург,кадештоседружеаигисподелувааискустватасонивнитесонародницикоиживеатиучатвоШведска. Одовапатувањенаучивме,осознавмеипренесовмемногуновиработи.Остваривмемногуконтактикоисозадоволствоќегиодржуваме.Бевме вошведскиотградМалме,авососеднатаДанска гопосетивмеХамлетовиотзамок„Кронборг“вогратчетоХелсињор,местопреполноипребогатосоданскакултураи историјаНеможевмедагоодбиемеиповикотнамакедонскиотамбасадорвоДанска,пагопосетивмеиКопенхаген,каде штопрошетавмедоѕидотнасреќата,палататанакралицата,халатавокојасеодржуваатпознатисветскиоперииуштемногудругизнаменитостиодкоиможездивотдатизастане-раскажуваатвозбуденокорчагинци. Ученицитевелатдекапроектитеимобилноставодругиевропскидржавиим овозможувадагиуочатразликитеида направатспоредбанамакедонскиотсо образовнитесистеминапоразвиените земјиинатојначиндастекнатзнаењеи идеикоиќегикористатзанивнитеследниподвизи.


5

и р о в т о а т а к и т Матема и ч а д а з и н е нереш

Продолжение од стр. 1

МЕЃУСЕБНИ РАСПРАВАЊА И ОБВИНУВАЊА

ХронологијатананастанитепокажувадекадоизбивањетонапроблемитенаповршинадојдекогаМинистерствотозаобразованиеинауканасрединаодучебнагодинаодлучидагововедепредметотматематика како трет задолжителен предметводржавнатаматура.Вакватаодлукапредизвикареволткај средношколците,коисведочатдекаидосегаималепроблемсоизменитевополагањетонадржавнаматура,споредкои,ситепредметиги полагаателектронски,штоенефункционално. Како што велат средношколците,вотестовитесе појавуваатистипрашања,неможат дагииспрататкакоготовипополнетиелектронскитестови.Некои одпоплакитеодативонасокатадекаучилиштатанерасполагаатсосоодветнаопремаиадминистратори коибигонабљудувалетекотнаелектронскототестирање. Порадитоа,средношколцитерешијадасепобунатпротив,какошто велат,наметнатитеилоширеформикоигиугнетуваат.Обединети поднеформалнатаорганизацијанареченаСредношколскипленум,ученицитеодржаанизасредношколцимаршевивоповеќеградовиво Македонија.Нештоподоцна,одлучијадагирадикализираатпротеститеипрогласијабојкотнанаставата,авоповеќенавратидоресорнотоминистерствоиспратијаидеталнообјаснувањезоштосметаат декареформитесенефункционалнииштоточнобараат. -Одлукатазабојкототјадонесов-

менагенераленсостанокнаскопскиотразгранокнаСредношколскиотпленум,вокојбеавклучени8 средниучилишта.Бојкототгопреземавмекаконајрадикалнамерка, предсè,порадиигнорантскиотодносодстранананадлежните,коии покрајтоаштоводванавратигиподнесовменашитебарања,недадоа никаководговор.Веднашпотоаследуваамаршеви,ноитиенебеадоволенмотивминистерствотоданè повиканасредба-велисредношколецотичленнаСредношколскиот пленум,АлександарМилески. Последнатапоголемаактивност којатиејаспроведоаесредношколскиотмарш,којзавршипредзградатанаМинистерствотозаобразованиеинаука. Воиститепростории,минатиот месецна31март,министеротза образованиеинаукаАбдулаќим АдемиостварисредбасопретставницинаСредношколскатаунија. Тиеседоговоријаматематикатада бидезадолжителенпредметприполагањетонадржавнаматурасамо заученицитекоијаизбралематематичкатанасока,азапреостанатитеизборен. Токмуодовааунијавоизминатиовпериодобвинијадекапленумотепараорганизација,безлегитимитетикредибилитетиотинеманикакваправнанитуинституционалнаформа. -Тоаеспонтанагрупакојаимаполитичкацелдагизлоупотребисредношколцитеидагинаправиполитичкиинфантилниидагидеградира.Токмузатоаинатиештоденес протестираа,аинанивнитементори ќеимпорачаме–тргнетегирацете одсредношколците!Ниенесмеполитичкивазалиипрестанетеданија

ШТО СЕ СЛУЧУВА ВО ЕДЕН ОД НАЈДОБРИТЕ ОБРАЗОВНИ СИСТЕМИ?

Дод  ек  акајнассѐуштесебар  аизл  езодкриз ат а,воФинс  ка,којаго имаеденоднајд  об  рит еобраз овн  исис  тем  и,сенаја в  ув  амож  еб  иинај- рад  ик  алн  ат апром  ен  авообраз ов  ан  ие  т о,пиш  ув  аа  тстранс  кит емед  и- ум  и.Овадоа  ѓ аодрез улт ат ит енаистраж  ув  ањ  екоепок  аж  ал  одек  апо- гол  ем  ио  тделод16-год  ишн  иц  ит евер  ув  аа  тдек  аучењ  ет оепрео б  емн  о. Пор  ад  итоа,воплан  ов  ит енанадл  ежн  ит есенашл  аидејат адасевов  е- десис  темнаистраж  ув  ањ  ефен  ом  ен  и,штоќепом  огн  емлад  ит едасе зап  озн  аа  тсојаз иц  и,истор  ија,пол  ит ик  аигео  г раф  ија.Сис  тем  отеуни- фиц  ир  ан,сек  ојсегм  ентимаодред  ен  оврем  е,ацелт анасет отоаеда сеелим  ин  ир  ачес  тот опра ш  ањ  е:„Штоепое  нт ат анаонаштојасго учам?”Овиепром  ен  и,коипредв  ид  ув  аа  тнам  ал  ув  ањ  енафонд  отнача- сов  и,еплан  ир  ан  одасепрош  ир  ивосит еучил  иш  тавоФинс  кадо2020 год  ин  а. Инак  у,вонео д  амн  аизд  ад  ен  акниг азафинс  кот ообраз ов  ан  иесе збор  ув  азатоаштоправ  атфинс  кит еучен  иц  ипоучил  иш  те,соогл  една тоаштоисег атиеимаа  тпом  алфондначас  ов  иисизам  ин  ув  аа  тодучи- лиш  тепор  ан  ооднивн  ит еврсн  иц  ивоЕвроп  а.Заилус  трац  ијаедад  ен под  ат ок  отдек  аво2010-тагод  ин  аимал о 790главн  иифил  ијалн  ибибл  ио  т ек и воФинс  ка,коигод  ишн  оимал  епо 53мил  ио н  ипос  ет ит ел  ивобиб- лио  т ек  ит е.Как  оштопиш  ув а автор  от,пок  рат кот оврем  епо- мин  ат овоучил  иш  теовозм  о- жув  аучен  иц  ит епонас  тав  ат а да отид  атвобибл  ио  т ек  ит е, парк  ов  ит е, муз еи  т е и да  го проч  ит аа  тиливид  атонашто гиинт ер  ес  ир  а.

БоЈКот И ПРотестИ во сРеДНото оБРаЗоваНИе

Фото: Маја Јаневска - Илиева

A M E L I D A Z A EM

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

навредуватеинтелигенцијата.Нашатацелепостигната.Итоаезаедничкиуспех.Математикатаќесеполага алтернативно.Немадабидезадолжителназаситеучениците,тукуќеја полагаатсамоониеученицикоишто одбраледабидатматематичари-изјавизамедиумитеЗвонкоСелев,претставникнаСредношколскатаунија. Постигнатиотдоговор,вокојне учествуваапретставнициодСредношколскиотпленум,негизадоволибарањатанасредношколците. Тиезапочнаадајабојкотираатнаставата,велејќидекатоаќетраедодеканебидатповлеченилошитеизмени.Споредпоследнитестатистикинапленумот,речиси18илјади средношколцијабојкотираатформалнатанастава,носеприсутниво училишнитеходнициидворовии водветесмени,авреметогопополнуваатсовонучилишниактивности.Наставатасеблокирашеворечисиситескопскигимназии,делуменбојкотзапочнаивоучилиштатавоКуманово,Охрид,Струмицаи во Битола, а тетовските средношколциодмакедонскитеиодалбанскитепаралелкиодповеќеучилиштазаедноорганизираамарш низградотвознакнареволтодлошитеобразовниреформи. Вториотденодсредношколскиотбојкотвоучилиштатаресорниот министерветидекаќегиповикана средбасредношколцитезадаможатдагиобразложатбарањата, веднашкогаќенајдеслободенпросторвосвојатаагенда. -Јасизјавивдекасумотворенза средбиииднатанедела,возависностодагендатаиоднашитеактивностикоигиимаме,ќеможеда одредимевремезасредбисосите заинтересираниизасегнатистрани.БиапелиралдоситеданегикористатученицитезаполитичкицелиипотојповодбигоповикалиНародниотправобранителдаизлезе сосвојставзазаштитанаученицитеодполитичкизлоупотреби-речеминистеротАдеми. Меѓутоа,дозатворањетонаовој бројод„Медиум“,таанесеодржа. Безрезервнаподдршказаученицитеизразијаиделоднаставниците,коиформирааНаставнички пленум.Тиеинсистираатдабидат

вклученивосекојанареднаанализаиобработканазаконитесонивнипредлозиимислења. -Нашиотставедекаекстернототестирањеесамокапкаводаво моретоодпроблемиидекаистото никогашнемадагиподобриниту знаењетонитуодговорностакајзавршениотсредношколец.Бисакаледаистакнемедекаосвенекстернототестирање,имамеуштемногу другипроблемиповрзанисоквалитетотинедостиготодучебниците, ноисонедоволноосмисленитеи несоодветнипрограми.Досегаништоодспроведенитереформине придонесевонасоканаподобрувањенасостојбата-велатодНаставничкиотпленум. Наспротиовиепросветниции најавитезабојкотот,сејавијаиод советотнаСиндикатотзаобразование,наукаикултура(СОНК).Тиенајавијатужбипротивситепоединци илигрупиодНаставничкиотпленум,закоипостојатдоказидеканаправиленезаконскидејствапротив СОНКинеговотораководство.Какоштосоопштијаодтаму,тоаесо целорганизацијатадасезаштити однезаконскотодејствувањепротивнеа,аидасеутврдиштетата штоенанесенаврзСОНК. ВО АДОЛЕСЦЕНЦИЈА СТРЕСОТ НАЈМАЛКУ Е ПОТРЕБЕН

Воконтекстнаактуелнитеслучувања,„Медиум“разговарашесо социолозизапрашањатадалиекстернототестирањеерецептотза подобарквалитетикоје„најнеболниот“начиндасерешицелаваситуација. Одложувањетонапреговорите гоодложуваивраќањетонаученицитенаформалнатанастава.Бојкотот,всушност,ереакцијананевозможностазапостигнувањедоговор.Насредношколцитеморанекојдаимодговори,аштетаештона овојначингобараатодговорот,но немадругосредство.Ниеморада гиимамеинституциитеотворени. Тоаеживорганизамкојтребадасе приспособува,азаприспособувањетосерасправа-сметасоциологотЃорѓиТоновски. Квалитетотнаобразованиетони

еподзнакпрашалнике,пак,ставот насоциологотИлијаАцевски.Спореднего,доброештосредношколцитепраќаатсигналдеканештоне еворед,нобојкототнанаставата немадагорешипроблемот. Немасомневањедекаобразованиетоеводлабокакриза,нобојкототнанаставатанемадагореши проблемот.Доброештосоовасе испраќасигналдеканештонеево ред,меѓутоаморадасенајдатначинидасерешиовојпроблем.Се создаваеднаенигма,лошитереформиможеуштеутредагиукине власта,нопроблемотнемадасерешисотоа-велиАцески. Напрашањетокакобиможело дасенајдеизлезодконтинуиранитепроблемивообразованието,Ацескикраткореплицирашедекаодговоротнатоапрашањебитребалодагоимаатинституциитекоираководатсотојсектор. Акоекстернототестирањесе погледнеодстрананапсихолошкиотефектштосејавувакајучениците,тогашседоаѓадотоадекавлијаниетокоегоимаенегативно,сметапсихологотМилкаОлолоска. Самотоисчекувањенаовапредизвикувастрес.Сеставаатвопрашањепомнењетоивниманиетона децатакоисеинхибираат.Стариот систем,когаованепостоеше,беше добар,авоовојјаснегледампрогрес-велиОлолоска. Тааобјаснувадекавосетоовасе вмешанитристрани.Покрајучениците,сониввлегуваатинивнитесемејствакои,истотака,доживуваат стресзаедносонивнитедеца.Третатастранасенаставниците,кои чувствуваатпритисокистреснанекојученикдамујаставатзаслуженатаоценка,бидејќисеплашатод крајниотрезултатнаекстерното, споредкоесеоценуваатитие. Надецатавоовојпериоднаадолесценцијанајмалкуимепотребен стресот.Тојнегиотсликуваквалитетотикреативноста-заклучува психологот. Реп  орт ер:Алек  санд  арСам  арџ  ис  ки, нов  ин  арво„Нов  аМак  ед  он  ија“ идипл  ом  ир  анстуд  ентнаВис  ок  ат а школ  азанов  ин  арст во изаодн  ос  исојавн  ос  та


6

Генијален ум ан располагање

ХеРоЈот оД моЈата улИЦа

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

КРИстИЈаН НелКовсКИ, учеНИК во сКоПсКата гИмНаЗИЈа,,НИКола КаРев“

Човекот,какоживобитие,живеезадагиостварисвоитесоништаидагодостигневрвотнасвоитеквалитети.Токмутоагоправам јас,гоживеамсвојотсон.Овасе зборовинасредношколецотКристијанНелковски,учениквопрва годинавоскопскатагимназија,,НиколаКарев“. Неговаглавназанимацијасе машините.Тојуживавокруготна технологијатаисвојатаљубовјанаоѓатокмувопрограмирањетоироботиката.Неговатагенијалности занесотпоелектроникатаиелектронскитемашиниКристијанја надградувауштеодпрвите,,допири“соинформатиката,односноод петтоодделение.Досегаимаосвоеномногубројнинаградинанатпреварите„Макинова“и„Еконова“,какоинатпреварувањатаорганизираниодклубовизамлади техничарииприродници.Еднаод „најсвежите“наградикоигиима добиеноесребренмедалнаминатогодишниотнатпреварзароботика„Макинова“.

Тоа беше едно прекрасно искуство.Навистинанеелеснода сеиспрограмираидасеуредиеден ваковинтересениединственробот.Секако,имавцелоснаподдршкаипомошодпрофесоркатапо информатика,ЕлеонораСимоска, којанаедноеимојментор.Напроектотработевоколудвенеделии, искрено,дадовсѐодсебе-раскажуваКристијан. Неговиотгенијаленумникогаш немирува.Тој,заедносопрофесоротпогеографија,ЈованПопоски, инеколкунеговисоученицивоскоровремепланираатпроекткојсе состоивопуштањенадрониметеоролошкибалонзадасеснимат отпадоцитеидасеодрединивото назагаденостнанашиотградина околнитеместа,сонамерадаја разбудатеколошкатасвестисовесткајмладатапопулација.Покрајова,Кристијансеподготвува дагопрезентирасвоетознаењеи умешноствопоширокирамки.Тој посакувадасенатпреварувавообластанаелектроникатаироботикатаинадвородМакедонија,но

притоанепланирадасеоттргне одовдешнитеслучувања. Нашиотхеројеполнсоентузијазамисекогашгледаоптимистичнонаработите,патокмузатоана прашањетозатоакојенеговиот планзавоиднина,тојнидадемногујасенодговор:,,Сакамдаосновамсопственафирмазароботи, компјутериипрограмирање.Секако,вонајлошслучај,аконеуспеам, себесисегледамвоканцелариите на‘Мајкрософт’“,сепошегуваКристијан.Вопогледнаобразованието,тојимажелбадаспецијализиравообластанаелектроникатаи информатиката,пакакопримерза стекнувањесовисокообразование ипостигнувањенатаацелгопосочиФИНКИ. Слободнотовременаовојсредношколецеистотакаисполнетосо програмирање.Летниотраспуст планирадагопосветинанеговата замисла„Паметенград“,штоспореднегоќепретставуваеденуникатенииновативенпроект.Кристијанобожаваидачита.Негова втораљубов,покрајмашините,се научно-фантастичнитефилмовии книги. ЗазамислитенаКристијанможедасезборувадобесконечност, бидејќитојенавистиналичностсо широкигледишта.Неговатагенијалностбезсомнениееприсутнаи тојуспевавоцелостдајаискористи.

Кој пее зло не мисли НИе ИсПРашуваме

Повторнодасеродамнебибила ништодруготукупрофесор,ќекаже засебепрофесоркатапомузичкоСилванаГелевска.Веќе25годинизанеа училницатасопијано воскопскатагимназија „Јосип БрозТито“е нају б ав от о место на светот.Тукасеучи ј а з и к о т намузиката,тукасерушат стереотипите, тука учен иц ите се дружатисезаб а в у в а а т . Благодарение наенергијатако-

Запеа и почна да ги освојува срцата на слушателите

Автор:Емил  иХрис  топ  ул  у,3-7, СУГС„Ник  ол  аКар  ев“-Скопј е

АнтониаГиговскаечетиринаесетгодишнадевојкаодСкопјеи еосновкавоскопскотоучилиште „СтивНаумов“воАвтокоманда.За дасеуверитевотоаштоќевиго раскажам,випрепорачувамведнашдагопребаратеиметонаоваа девојка на Јутјуб. Антониа има огроменпотенцијалзадастане врвнапејачка,анајинтереснотое тоа што откако таа реши да го покажеталентотсонеколкунастапи,занеполнаеднагодинадоби бројнипризнанијаинаградина фестивалиинатпревари. Антониа годинава настапи на фестивалот„ОткритиеЕвропа-ОткритиеПланета“којштосеодржа воМосква,Русија.Таа сепретстависопесните„Hero“одМараја Керии„OneNightOnly“одЏениферХадсон, закоитаткотонаАнтониа, Тони Гиговски, вели дека ги извела одлично, но ни крај паметнебимудошло тоа што се случило следно. -Се делеа гран при наградивоситедисциплини во кои се натпреварувааоколу3000 учесници.Некадепред крајотнаконцертотсе слушнагласотнаофицијалниотводителкојја повиканасценатаАнтониаГиговскаодСкопје, РепубликаМакедонијада прими Гранд При на фестивалотвокатегорија естраднопеењевоконкуренција од250пеачи–велиГиговски. Антониапокажалаафинитети конпеењетопреддвегодини.Таа и нејзините родители случајно дозналезааудицијатазадетскиот хорприМакедонскатарадиотелевизија.Антониасепријавилаи билаприменавохорот,анабрзо почналадаземаичасовипопеење.Таавелидекаемногусреќна, затоа што постигнала многу за кратковреме. -Сèсеодвивашеворокодосум

месеци. Годинава ја сметам за успешна, бидејќи настапив на повеќефестивал,донесовсекако штотреба.Годадовтоаштоеод менеизадоволнасум–велиАнтониа. ДодекаАнтонианастапуваи освојуванагради,преработените песникоигиимаиспеаногислушналиМарјанКатароски,претседателнаСветскатаасоцијацијана фестивали.Воиднинатојтребада сегрижиоколуманифестациите ифестивалитенакоиќеучествува Антониа. Таткото на

Антониа вели дека Катароски се појавува во кариерите на многу балкански пеачимеѓукоиинаТошеПроески, Каролина Гочева, Јелена Томашевиќ,ВлаткоЛозановски,Јоце Пановидруги.Акогоследипатот наовиепејачи,инаАнтониаможе да ѝ претстои успешна пејачка кариера. Репортер:МартинМанасков, студентнаВисокаташкола зановинарствоизаодноси сојавноста

сИлваНа гелевсКа, ПРоФесоРКа во сугс „ЈосИП БРоЗ тИто“

јајадобиваодмладителуѓе,професоркатаГелевскаесекогашведраи насмеана. -Многуодученицитесеталентирани,музикалнииимаатчувствоза ритам.Музикатаоблагородува,нѐ правиподобри,посреќни.Незалудносевели:којпеезлонемисли-велиГелевска. Тааважизаеднаодомилените професорки,заштогимотивираученицитедаработатидагокористат нивниотпотенцијал.Спореднеа,ученикотнетребасамодасепотрудиза дагозавршипредметот,тукуивистинскидајазасакамузиката.Гелевсканеесамопрофесоркакојајаработисвојатапрофесија,тукуистотолку ијасака.Велидекамузикатаѝепрва љубов.Уштекакодетенејзинитемечтибиледастанеоперскирежисер. -Заеденчовекдабидеуспешене потребнодасесклопаттримоменти воживотот.Прватаесемејствотово коесмесеродиле,изборотнапрофе-

сијакојанѐисполнуваиизборотна брачниотдругарилипартнер.Почитувајтегосемејството,бидетечесни ивредни,ценетејаискреностаивреднувајтегилуѓетоспоредтоакакоразмислуваатиколкуљубовносатвосебекондругите-порачуваГелевска. Сомакотрпнаработаучилишниотбендвеќепеттагодинапоредпродолжувадапишувауспешнаприказназаисторијатана„ЈосипБрозТито“. Инакрајотодучебнатагодинасеработинапорно,бидејќиследуванов предизвикзаучениците.Натпревар одкојсосигурностќестекнатголема користиживотноискуство,особено акосеимапредвидљубовтаиенергијатакојајавложувапрофесоркатаГелевска. Автор  и:Емил  ијаМил  анк  ов  а, Вик  тор  ијаМицк  овс  ка, Душ  иц  аПавл  ос  ка,2-3, СУГСГимн  аз ија„Јос  ипБроз Тит о“-Скопје


ЈАС МИСЛАМ ВАКА

Ученици надвор од училиштата и училишта без ученици

васКо гИ чевсКИ, тРета гоДИНа, соу „таКИ ДасКало“ - БИтола

Подвлијаниенаигратанасудбината или,пак,подигратанасвесниот,ноне секогашразуменчовековумпреднассе поставиеднасликанаученицинадвор одучилиштатаиучилиштабезученици. Сеобвистиниеденодпострашните,но небезпоследицикошмаринапедагогијатаданесеспроведуваорганизираниотпроцеснавоспитаниеиобразование научениците,односнонанаставата. Местотонаучилиштетопоситечовековинормиисфаќањатребадаенанајвисокониво,напиедесталотнасекоеопштество,непартизирано,недиригираноодстрананаинтереситеналевитеилидесните. Многуелеснодаседаваатсоветии дасепопуваназемјитекоивосвојатарудиментирана,односно,неразвиенасостојбанемаатфункционаленсистемна образование,одваквиилитаквипричининаобразованиетогледааткаконеважнаработа.Акајнас,ниекоиседрзнувамедапопуваменадругите,ситуацијата нениеништопосјајнаоднивната. Гиприсиливмеучениците,децата,во годинитекоизанивтребадапретставуваатгодининаразвиток,насреќнимоменти.Иститесепретворијавоедентежокмоментнапресвртницаивомакедонскотоопштествоисепринуденида војуваатбиткикоисенавистинаилузорнидоколкусепогледнеодаспектотдека возраснитесетиекоитребадасепогрижатзасреќнатаисигурнаиднинанасвоитедеца.Овиедецаостанаасираци. Напрвпогледнесеслучуваништо, нокогаќесезадлабочимевосуштината ипроблематикатанацелатаовааситуацијаќевидимееднареволуцијанамало. Сепокажуваатосновинаанархизам,на неконформизам,наискажувањенасвоетојас(онанакоештосекојдневносеучимеисевоспитуваме).Сегастанапроблем запроповедницитенаовиеначела. Проблемотнемашедаземетолкуголемзамавитолкудасезадлабочидоколкувонашетоопштествопостоидијалог, парламентаризамисиметричнакомуни-

к а циј а п о меѓ у стран и т е зас егн ати од оваа проблематика. Дополнителноотежнувањенацелата овааработаеобидотзапечалењеполитичкипоен  иврзгрботнаучениците,пасеобидуваатеднитедагитргаатдесно,адругите дагиокарактеризирааткаколевиинеподобни,иобратно. Оватргањенаученицитеналевоили надеснонегипривлеченивамунитаму, тукугиоттргнааодучилиштата,сепопречивоспитно-образовниотпроцесбидејќи остана без неговиот основен и функционаленелемент,атоасевоспитаниците,односноучениците. Какоизасѐвоживотот,имарешение изаовојпроблем.Решениетоевомеѓусебниотквалитетендијалогсокој,зажал, баремзасеганеможемедасепофалиме. Требадасеусвоиеденмоделнаизработканавоспитно-образовниотсистемкој ќебидеплодназаедничкатаработана основниотифункционаленелементна тојпроцес,односновоспитаницитеина ониекоигоконтролираатигообезбедувааттојвоспитно-образовенпроцест.е. Министерствотозаобразованиеинаука. Пронаоѓањетовистинскорешениее одкруцијалноиогромнозначењекое,секако,требадасенајдезаштопократок период,бидејќисосамотооддолжување напроблемоттојстанувасѐпоголемипоболениништоповеќенемадаседобие отколкуеднаогромнаколатералнаштета,атоаќебидатученицитекоиќеостанатбезсоодветниотстепеннаедукација.Илиуштеполошо,прекунекојштетен моделнавоспитенпроцестрајноќесе осакатат,кое,пак,осакатувањеќепридонеседакуцамеизаостанувамемногу заддругитеевропскиисветскиземји.

Каква иднина би посакале

аНа ЈаНева, соу „ЈаНе саНДаНсКИ“ - стРумИЦа

Секој би посакал иднинаисполнетасо среќа,љубов,пари.Иднинавокојанизцелиотсветќевладеемир, ќепрестанатвоените судиривокоисекојденумираатмилиони луѓе,умираатмилионилуѓеиодглад,болести,насилство...Вашатаиднинајакроитесосопственитеизбори.Обидетесеодвашатаиднинаданаправитевистинскоремек-дело.Задасијасоздадетеиднината штојасакатетребадагоизвлекуватенајдобротоодсебе,дадаватесѐодсебе,доволнодасеборите. Нопонекогашќевефатистраводнеостваренисоништа.Вотојслучајтребадапреземетенешто.Еднаоднајтрагичнитецрти начовековатаприродаедекаситевиебегатеодживотот.Ситесонуватезанекојаволшебнаградинанаживототоддругатастрананахоризонтот,наместодауживатеводенешниотден.Требадабидетеупорниида иматеголемадозанасамодоверба.Морате даверуватедекастенадаренизанештоида тежнеетеконостварувањенасвоитецели. Секојчовекбаремеднашвосвојотживотзастанувапредновпатоказ.Левоодпатоказотсенаоѓапеколот,адесноужасот. Сепрашувакадедапродолжи.Избирајќи одтиедвезла,решавадагоизберенајтешкотоинајнепредвидливото,продолжува право.Онамукадештонемапат,немапатокази,неманишто.Тамујаоставасвојата трагаитргнувавокреирањенаиднинакакваштосака.Секојгоможеонаштогосака,дагоживеесонотскриенвопазувите

наживототизатоа некогашседнетенаклупатана својотживоти набљудувајтего неботокакопостојаносеменува,асепак остануваисто.Секојсекогаштрагапосвојотпатисекојјасакасвојатасудбинакако најдобратамелодијанаветрот.Верувајте восвојотчекор,негубетејанадежтаидодекаживототјапишувасвојатаприказна, отворетегипрозорцитенасвојатадушаи живејтејанеговатаубавина,живејтесовизијаисомисладекарадостасепакќедојде довас.Тежнејтеконсоздавањенаиднина какваштопосакувате. Насекојодвасживототќемуимасмисласамоакосекојагодина,секојмесец,секојденстанувасѐподобариподобар.Тоае мојотставконсоздавањенаиднинакаква штосакаме.Требасекогашдаразмислуватепоинтелигентно,даразмислуватезасекојапостапкаштојапреземате,далитааќе сеодразипозитивнововашатамисијаза креирањенаиднинакакваштосакате.За даразмислитемалкуподобро:излезетенадворвотекотнаноќтаипогледнетеоколу вас,апотоаинанебото.Тоаетукамилионигодини,новиесамонеколку.Застотина годинитоауштеќебидетука,анавашето имеверојатнонеманикојдасесеќава.За дабидетезапаметенизасекогаш,морада сепотрудитемногу,бидејќитоанедоаѓасамоодсебе.Затоасекогашстреметесекон создавањенаиднинакакваштосакате,во којаќебидетесреќнидаживеете.

7

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

ДА - за младинска политика, НЕ - за поларизација во образованиот процес во Македонија!

маРтИН НИКоловсКИ, соеу „ЈаНе саНДаНсКИ“ - БИтола

ПериодовобразованиетовоМакедонијагоодбележуваатмногубројнинастани.Протести,штрајкови,маршеви,бојкотнанастава... Некоибарањасеисполнети,аза другинитугласнесеслуша.Ученицитесеводилема:„ДалиобразовниотпроцесвоМакедонијазаминавоќор-сокак?“.Студентскипленум,Средношколскипленум,Наставничкипленум,Контрапленум, Студентскипарламент,Средношколскаунија...Секојсèнештобара,аникакодасепронајдесамиотсебе. Заремполитичкитепартиисе тиекоиќејазаменатпрофесијатанаставникилипрофесор?!Во нитуеденслучајнесмеепартискатаполитикаданавлезево образованието,аочигледнонекојгипомешалпоимите„партискаполитика“и„младинска политика“.Честополитикатасеповрзувасорешенијанапрашањакоисеповрзанисомладите, нотааемногупоширокополекоевклучуваважниаспектиодмладинскотоучество,прекунеформалнообразованиедоиновациииистражување. СпоредСоветотнаЕвропа,„целтанамладинскатаполитикаедасесоздадатусловииможностизаучењеиискуствакоиќеимовозможати обезбедатнамладителуѓедагиразвијатнивнитевештини,знаењаикомпетенциизадаучествуваатводемократскитетековиидасеинтегрираатвоопштеството“.Воприрачникотзакреирањелокалнимладинскистратегиинакоалиција СЕГА,севели:„Младинскатаполитикаезбирна меркииактивностикоисепреземаатзадасезадоволатпотребитенамладите“.Меѓутоа,вона-

шетообразованиенитуеднаод дветегоренаведенидефиниции замладинскаполитиканесепрактикува.Воекотнанајголемите протестинастудентитеисредношколците,додекатиегибараа своитеправа,имбешезабрането основноточовековоправо-правотоназдружување. СпоредКонвенцијатазаправатанадетето,којаМакедонијаја ратификувашево1993година,во член15одистатастои:„Државите-членкимугипризнаваатправатанадететозаслободаназдружувањеизаслободанамирнособирање.Неможатдасенаметнат никаквиограничувањазаостварувањенаовиеправа,освеннаоние штосевосогласностсозаконоти штосенеопходниводемократскотоопштествоивоинтереснанационалнатабезбедностилијавнатасигурност,најавниотред(ordrepublic),заштитатанаправатаислободитена другите“. СпоредистражувањетокоегоспроведоаМладинскиобразовенфорумиРеактородСкопјево 2010година,сеувидедека70отстоодсредношколцитенесезапознаенидалиимасредношколскоорганизирањевонивнитеучилишта,адодека,пак,81отстоодиспитаницитеникогашнеучествувалевоизборотнаСредношколскаунија. Новитереформикои,какоштовелатспроведувачитенаистите,нетребадајанатрупуваатвеќенатрупанатапрограманаучениците,тукуда имдадатпросторзамладинскоучество,аособенодабидатвклученивопроцесотнадонесување наодлукикоигизасегааттокмумладите.

Кои сте вие од другата страна што одлучувате за мене?

тамаРа стевКовсКа, тРета гоДИНа, сугс гИмНаЗИЈа „ЈосИП БРоЗ-тИто“

Вепрашувамбидејќисакамдазнам,анеможамдавеидентификувамипрепознаам.Почнав дачитамнатписи,изјавиипакнеоткривкоисе тиештоодлучувааткаквосредноиливисокообразованиенитреба.Можебинегипрепознавам,бидејќиочекувавтоадабидатголемиекспертиза образование.Очекувавсигурноимоитепрофесоридакажатнештозаквалитетотнасредното образование.Нонајмногуочекувавнекојимене дамепраша,бидејќизнамштоеубавоидоброво моетосреднообразование,аштонее.Панели јасгопрактикувамсекојден!Прашајтеме:Дали предавањатаниседобри?Далиучебницитесе јаснонапишани?Далиекстернототребадасекоригираикаде?Дализнаењетоштогодобиваме доволно? Ајасвепрашувамвас:Даливиештогиноситеодлукитезамоетообразованиестеексперти заобразование?Далииматемислењеодмоите професоризамоетообразование?Зоштоникој

немиобјаснилкојa ебенефицијатаод мојот модел на образование? Можебивиеод другатастранане сакате да знаете штомисламјас.Но јассакамдазнамштовиемислитезаменеимојатаиднина.Некадепрочитавтоабилеинституцииодговорниданосатзакони.Добро,тогашги прашувамтиеинституции:Зоштоненаправивте еднапрезентацијакојаќемиодговоринамоите прашања?Зоштонемидозволитедакажамшто мисламзамоделотнаучење?Зошто? Вепрашавсѐштосакамдазнам,коиидасте виесоназив„институциинасистемот“.Сегаочекувамвиедамепрашатемене. Прашајтеме.Сѐќевиодговорамитакаќебидемееднакви.

Преку читање до развивање имагинација

аНа ЃоРЃИева, III-3, сугс „геоРгИ ДИмИтРов“

Единственатагаранцијазакреативноутрениеимагинацијата.Зажал, многуродителигозаборавааттоаиимјанамалуваатимагинацијатанадецата,бидејќисопомошна Интернетотсѐимедаденобезможностзанивноекспериментирање.Истотака,воденешновремеиниесамите,средношколците,несигоприредуваметоауживање дасезамислимеволикотнакнигатакојанибилададена зачитањенаучилиштеилидасијачитамевослободно време. Когавеќестануваштинејџер,тинесезамислуваш воулогатаналикоттукусесоживувашсонего,апотоакогаќејазавршишкнигатасочитањесечувствувашкакодасиизлеголоднекоемаѓепсаноместои декасиослободенодмагијатанакнигата.Акозгасне читањетонакнигите,немадазнаемештонекојдруг мисли,сѐќемислимедеканиесмевоправо,ќесенамалиграницатанакреативноставонашитеглави,

штотребадасесменивомислењетонадругиот,како дагосменимесветот,какодагопобедименекогосо зборување,дасепочувствувачитањетонакнигитево нашитемисли. Мисламдекасекојчовекштоимаразвиенаимагинацијаипремногупрочитаникнигиенајбогатиот човекиникојнеможедагопобедидуховно.Безогледнавозраста,додекасечитакнига,сезадлабочувамедотоанивоштонашатаимагинацијанидозволувадасечувствувамедеканекоиработисеживии сеслучуваатдонас,нивонауживање,ослободување одсекојвиднастрес,заборавањенаденешниот,вчерашниотилиутрешниотден. Ние,самите,несмеемедадозволимедабидеме лишениодимагинарниотсвет,бидејќитоаеединствениотначинданесипоставувамеграницизанекоиработиидауживамевосветотвокојсакамеда бидеме.


8

ЧЕТВРТОК 7.5.2015

(Де)КоНстРуИРаЈ гИ меДИумИте

Доделени се наградите од конкурсот „Изрази се преку медиумите”

ПРоеКт За м еДИум сКа ПИсмеНост

Тритенајдобримедиумскипроизводикои пристигнаанасредношколскиотконкурс„Изрази сепрекумедиумите“беанаграденисовидеокамера,таблетипрофесионаленфотоапарат,а уштедеветсредношколцидобијапризнанијаза солидноизработенитепродукти. Прватанаграда,видеокамера, јадобиИстокЧаповски,ученикво ПриватнигимназииНОВА,којсе пријависовидеото „Марионета“.Второн аг рад ен ио т средношколецСергеј Сарчевски, од скопскатагимназија„ОрцеНиколов“ беше награден со таблет за видеото „Македонскадомаќинка“.УченикотЃорѓиДесподоводгимназијата„МирчеАцев“одПрилеп добифотоапаратзаизработенпостер.Покрај нив,пофалницизамедиумскитепродуктидобијаисредношколцитеСергејМитевски,ПетарПетрушев,ТамараСтефковска,АнаАрсовска,Иван Тодоровски,СлободанкаРесавска,ВераТрајковска,ИванаАндрееваиФилипЛафазановски. Наконкурсот„Изразисепрекумедиумите“се натпреварувааповеќеод40видеаипостерикои беаизработениодсредношколциоддваесетина училиштавоМакедонија.Ученицитеаплицираа

STRIP

софотоприказна,постерилиедноминутнoвидео натема„(Де)конструирајгимедиумите:Пораката задпораката“.Прекумедиумскитепроизводи средношколцитегооткриваазначењетонамедиумските пораки објавенинаТВ, радио,вопечатенилионлајнмедиумикако нивнитесодржини влијаат врзизборотна младитедакупатнешто,да донесатодлукиилидаразмислуваатво одреденанасока. НајдобритепроизводибеаизбраниодкомисијасоставенаодпредавачинаВисокаташколазановинарствоизаодносисојавностаиодмедиумскипрофесионалци. Целтанаконкурсот„Изразисепрекумедиумите“едасепоттикнемедиумскатаписменост кајмладите,коинакреативенначинќепокажат декаумеатдагитолкуваатикритичкиоценатмедиумскитесодржининакоипостојаносеизложени.Конкурсотсереализирашеворамкитена проектот„(Де)конструирајгимедиумите“,штого спроведеВисокаташколазановинарствоизаодносисојавноста,соподдршкаодАмбасадатана САДвоМакедонија.Д.А.

СОВЕТУВАМЕ

ОНЛАЈН-ДРУЖЕЊЕ И ИНТЕРАКЦИЈА

ЗаповеќетооднасИнтернетотстананеопходенделоднашитесоцијалниживоти:гокористимезадаостанемевоконтактсопријателите,даодржувамеврскисо семејствотоидазапознаваменовилуѓе.Зажал,ситеонлајн-интеракциинесепозитивни. РИЗ  ИЦ  ИЗАТВОЈАТ  АПРИВ  АТН  ОСТИИДЕНТ  ИТ  ЕТ Кражб  анаидент ит ет.Иакозамногуминаможедаизгледабезопасно,доволное дасепрезематсамонеколкудетали-имеипрезимеидатумотнараѓање,задаможе дасепристапидотвојотонлајн-профил.Аконееажуриранаприватностанатвојот онлајн-статус,крадцитеможедасобератдеталикоиќеимпомогнатдајаоткријат твојаталозинкаилисигурноснопрашање. Фиш  инг. Тоаемошнеочигледнаизмама,когапрекуелектронскапоракаодтебе ќебидепобаранодајаиспратиштвојаталозинкаидасенајавишнанекојаодтвоитеонлајн-адреси.СподелувањетоналичнитеподатоцинаИнтернет,дуриикогастанувазборзаработаилихоби,можедапоттикнедадобивашваквисоцијално-конструиранипораки. Идент ит етс  каизм  ам  а.Тоавклучувапретендирањедасебиденекојдругвоонлајн-сферата-некојдајапреземеконтролатанапостоенонлајн-профилилисоздавањеноввотвоеиме. НЕГ  АТ  ИВН  ИИНТ  ЕР  АКЦ  ИИСОДРУГ  ИКОР  ИСН  ИЦ  И Трол  инг.ОвастанаопшттерминштоопфаќасѐштоeнаправенонаИнтернетза дасеотежнинечијживот.Тоаможедаварираодиритирачкипоракидокампањиза клевета,малтретирање,падуриизаканизанасилство. Неп  ријат елс  кисред  ин  и.Многуонлајн-срединиможатдабидатнепријателски настроениконжени,малцинскиидругигрупипорадијазикотиставовитекоивообичаеносекористаттаму. Изм  ам  и.Иакоповеќетоонлајн-измамисемошнеочигледни,некоиоднивможе дабидатнавистинапримамливиилизастрашувачкизадасезакачитенајадицата: например,известувањедекасипобедилнанекојконкурсилипредупредувањедекатвојоткомпјутерезаразенсовирус.

Во соработка со Стрип центар на Македонија

СОВ  ЕТ  ИЗАБЕЗБ  ЕДН  ОИСИГ  УРН  ОСУРФ  Ањ  Е

www.comicscenter.mk

Автор: Марија Грчева, ученичка во СУГС Гимназија „Орце Николов“ – Скопје (по сценарио на Сара Папазова)

Одјав  исе.Секогашодјависеодонлајн-профилотпонеговотокористење.Сотоа ќегооневозможишпристапотнадругикорисницидонего. Наг од  ијаприв  атн  ос  та. Скороситесоцијалнимрежиимааталаткикоиовозможуваатдаограничишкојможедагивидиинформациитенатвојотпрофилитоаштого имашобјавено. Прак  тик  ув  ајслож  ен  илоз инк  и. Користилозинкакојаедолганајмалкуосумкарактери,сокомбинацијанаголемиималибукви,броевиилизнаци. Бид  исмир  ен. Акомислишдекасизлоупотребеноднекојкојгознаеш,неодговарај:направисликаодекранотизборувајсонеголицевлице.Акоетоанекојкојне гознаешилиакопродолжидатезлоупотребува,блокирајгоипријавигоинцидентот. Чув  ајвотајн  ост. Негисподелувајдеталитезаличнаидентификацијаштогикористишонлајн,какоштоседатумнараѓање,имеипрезиме,единственматиченброј, бројналичнакарта,домашентелефонскибројислично.Непополнувајонлајн-истражувањазакоинесисигуренилидоволнозапознаен.Никогашнеиспраќајдоверливиинформациикогакупувашонлајнилиприкористењенајавниместасодостапен Интернет. Бид  ивним  ат ел  ен. ПребарајгонаИнтернеттвоетоимезадабидешсигурендека никојнесепретставувакакотебе.Речисиситеонлајн-измамиможедасеизбегнат акопостојаносепотсетувашдека„нештоизгледапремногудоброзадабидевистина“. Разм  исл  идвапат иипров  ер  игоизв  ор  от. Преддаповерувашвонештоилидаго препратиш,најпрвопровери.Неодговарајинекликајнакојбилолинксѐдодекане бидешсигурензаштое.Дурииакопоракатадоаѓаоднекојкојгознаеш,верувајму наинстинктотаконештонееворед.

Извор: www.mediasmarts.ca

Mедиум - 07 мај 2015  
Mедиум - 07 мај 2015  
Advertisement