Page 1

Medicus

Amicus Plato, sed magis amica veritas «Մեդիկուս» ԵՊԲՀ Ուսանողական ամսաթերթ Մայիս-Հունիս N 5-6(101-102)

Իմ քաղցրանուն, Իմ բարձրանուն, Իմ տառապած, Իմ փառապանծ:

Հների մեջ՝ դու ալեհեր, Նորերի մեջ՝ նոր ու ջահել. Դու խաղողի խչմարված վազ, Վշտերըդ՝ ջուր, ինքդ ավազ. Դու՝ բարդենի սաղարթաշատ, Առուն իի վար վար փռված փռված փշատ. փշատ. Առուն Դու՝ կիսավեր կիսավեր ամրոց ամրոց ու ու բերդ, բերդ, Դու՝ Մագաղաթյա մատյանի մատյանի թերթ. թերթ. Մագաղաթյա Դու՝ Զվարթնոց Զվարթնոց -- ավեր ավեր տաճար, տաճար, Դու՝ Կոմիտասյան Ծիրանի Ծիրանի ծառ. ծառ. Կոմիտասյան Դու՝ ջրահաց ջրահաց խորունկ խորունկ ձորում, ձորում, Դու՝ Դու՝ մրգերի մրգերի շտեմարան, շտեմարան, Դու՝ Ոսկեվազյան գինու գինու մառան. մառան. Ոսկեվազյան Դու՝ թավշե թավշե դեղձ, դեղձ, դու՝ դու՝ փրփուր փրփուր հաց, հաց, Դու՝ Արտաշատյան խաղող խաղող սևաչ. սևաչ. Արտաշատյան

Դու՝ Սևանի Սևանի վառվող վառվող կոհակ, կոհակ, Դու՝ Երևանի սյուն սյուն ու ու խոյակ. խոյակ. Երևանի Դու՝ Հանգրվան, Հանգրվան, կանչող կանչող փարոս, փարոս, Դու՝ Դու՝ հայկական հայկական գերբ գերբ ու ու դրոշ. դրոշ. Դու՝ Խոսուն վկա վկա կոտորացի կոտորացի Խոսուն

ՈՒ վճիտ աչք ցամքած լացի.

Արդարության ահեղ ատյան,

Սրի պատյան,

Սիրո մատյան-

Միշտ հին ու նոր իմ Հայաստան


2

ºä´Ð ՈւԽ å³ïíÇñ³ÏÁ àõÏñ³ÇݳÛáõÙ

Մայիսի 15-16-ը Ուկրաինայի Կիև քաղաքի պետական բժշկական համալսարանում կայացել էր «Youthnanobiotech» միջազգային կոնֆերանս՝ ԱՊՀ երիտասարդ գիտնականների մասնակցությամբ: Մեր համալսարանից, որպես վերոնշյալ համագումարի նախագահության անդամ, հրավիրված էր ՈւԽ

նախագահի տեղակալ, ասպիրանտ Նարեկ Քամալյանը: Հիշեցնեմ, որ Նարեկ Քամալյանը ԱՊՀ երկրների ուսանողական գիտական կառույցների ֆեդերացիայի «Նանոտեխնոլոգիաները բժշկության ոլորտում» աշխատանքային խմբի ղեկավարն է: Առաջին օրը ներկայացվեցին զեկույցներ նանոբժշկության վերաբերյալ: Նանոբժշկության կարևոր հիմնախնդիրներին վերաբերող իր զեկույցը ներկայացրեց նաև Նարեկը: Երկրորդ օրը տեղի ունեցավ սեմինար նանոբժշկության արդիական թեմաների վերաբերյալ, որոնցից ամենահեռանկարայինը Պատոնի անվան Էլեկտրաեռակցման ինստիտուտի պրոֆեսոր, ակադեմիկոս Բ.Ա.Մովչանի մաստեր կլասն էր մետաղների էլեկտրոնաալիքային գոլորշացման մեթոդի մասին, որը կիրառում են մեզ հայտնի շատ դեղերի ստացման գործընթացում: Ըստ նրանց հետզոտության` արծաթի ատոմները բազմակի

ուժեղացնում են հակաբիոտիկների ազդեցությունը: Կոնֆերանսի շրջանակներում զեկույցներով հանդես եկավ Կիևի պետական բժշկական համալսարանի (ԿՊԲՀ) ֆարմակալոգիայի ամբիոնի վարիչ, կիևյան նանոգիտության ղեկավար Ի. Ն. Չեկմանը: Նարեկը մի քանի կարևոր քննարկումներ

ܳñ»ÏÁ åñáý»ëáñÝ»ñ Øáíã³ÝÇ և â»ÏÙ³ÝÇ Ñ»ï ունեցավ ԿՊԲՀ-ի ներկայացուցիչների հետ՝ նանոբժշկության բնագավառում համագործակցության վերաբերյալ: Մասնավորապես, ակադեմիկոս Մովչանի հետ բանակցությունների արդյունքում, հաջողվեց մեզ համար կարևոր համաձայնության գալ: Նարեկից տեղեկացա, որ շուրջ 3 մլն. դոլար արժեցող դեղարարական սարքի օգնությամբ մեր համալսարանականները կարող են հետազոտություններ կատարել Կիևում, ընդ որում, ըստ Նարեկի, Կիևը դրա դիմաց ոչինչ փոխարենը չի պահանջում: Նարեկ Քամալյանը ԵՊԲՀ գիտակոորդինացիոն խորհրդի հերթական նիստին զեկուցեց Կիև իր գործուղման արդյունքների մասին: Թեև համալսարանականների արձագանքը միանշանակ չէր, այդուհանդերձ, բոլորն էլ գիտակցում են, որ մարդկային հասարակության ապագան անխուսափելիորեն կապված է նանոգիտության հետ: Ինձ հետ իր խոսքի մեջ Նարեկը նշեց, որ երիտասարդները, թեկուզ իրենց սխալների վրա, բայց պետք է փորձեն նոր ճանապարհներ գտնել: Ժամանակին Ժյուլ Վերնին մեղադրում էին անիրատեսական օդապարիկներ և տարաբնույթ սուզանավեր հորինելու համար: Ժամանակը հակառակն ապացուցեց: Հուսով եմ, որ կարճ ժամանակ անց մեր համալսարանը նույնպես լրջորեն կզբաղվի նանոբժշկությամբ: Հարգանքով՝ Էմիլ Ավետիսյան


Բուհական գիտության հիմնահարցերը

3

«Մեդիկուսի» հյուրն է ԵՊԲՀ գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Միքայել Զաքարի Նարիմանյանը 1. ÐÐ-ում ն³Ýáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÁ Ñéã³Ïվ»É են áñå»ë ·ÇïáõÃÛ³Ý ½³ñ·³óÙ³Ý ·»ñ³Ï³ áõÕÕáõÃÛáõÝ, ë³Ï³ÛÝ Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝÁ áñ¨¿ ³Û¹ µÝáõÛÃÇ ë³ñù³íáñáõÙ ãáõÝÇ: ƱÝã ϳë»ù ³Û¹ ³éáõÙáí: -Ø»ñ

ÏñóϳÝ

Íñ³·ñ»ñÁ

դեռևս

ã»Ý

Çñ³Ï³Ý³óíáõ٠ݳÝáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ Ù³Ï³ñ¹³Ïáí: Մենք Ëáñ³å»ë ·Ç³ïÏóáõÙ »նք ³Ûë ×ÛáõÕÇ ½³ñ·³óմ³Ý ϳñ¨áñáõÃÛáõÝÁ: ºÃ» ÏÉÇÝ»Ý ³ÝÓÇù, áíù»ñ Ñ»ï-¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ ßñç³ÝáõÙ, Éñçáñ»Ý ͳÝáóݳÉáí ݳÝáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇÝ, ³å³óáõó»Ý

³Û¹åÇëÇ

հետազոտությունն»ñÇ

ϳñևáñáõÃÛáõÝÁ` áñå»ë ·ÇïáõÃÛ³Ý Éáõñç ËóÝ, ³å³ ѳٳÉë³ñ³ÝÁ ϳç³ÏóÇ ³Û¹ Íñ³·ñÇ Çñ³Ï³Ý³óÙ³ÝÁ: ¶ÇïáõÃÛáõÝÝ

³ռ³çÝáñ¹íáõÙ ¿ ³ÝÓ»ñáí` ³ÝÑñ³Å»ßï ¿

ÇÝÇódzïáñ: γñ»ÉÇ ¿ ݳ¨ Ñ»ï¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ ßñç³ÝáõÙ ³å³Ñáí»É ݳÝáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ áõëáõÙݳëÇñáõÃÛáõÝÁ` áñå»ë ¿É»ÏïÇí ³é³ñϳ: ²ß˳ï³ËáõÙµ ëï»ÕÍ»É`

Ñݳñ³íáñ ã¿ Ýß»É, ù³ÝÇ áñ ϳ½Ù³Ï»ñåã³Ï³Ý Éáõñç ËݹÇñ ¿

ïñ³Ù³¹ñ»É ï»Õ Ù»ñ ¹³ßïáõÙ:

¨ ³ÝÑñ³Å»ßï »Ý

2.

гٳÉë³ñ³Ýáõ٠ϱ³Ý ³ñ¹Ûáù å³ÛÙ³ÝÝ»ñ

»Ýó¹ñáõÙ ÙdzÛÝ ÷áñÓ³ñ³ñ³Ï³Ý ϻݹ³ÝÇÝեñÇ

ÝÛáõÃ³Ï³Ý ÙÇçáóÝ»ñ: Վիվարիումը ãÇ

»ñÇï³ë³ñ¹ ·ÇïݳϳÝÇ ÷áñÓ»ñÝ ³å³Ñáí»Éáõ ѳٳñ:

³éϳÛáõÃÛáõÝ, ³ÝÑñ³Å»ßï »Ý Ñ³ïáõÏ å³ÛÙ³ÝÝ»ñ ³Û¹

-ºä´Ð-áõÙ ·Çï³Ï³Ý ³ñÙ³ïÝ»ñÁ ß³ï ËáñÝ »Ý:

ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ Ï»Ýë³å³ÛÙ³ÝÝ»ñն ³Ñ³åáí»Éáõ ѳٳñ,

Համալսարանի ղեկավարության կողմից ³é³çݳϳñ·

ù³ÝÇ áñ համապատասխան å³ÛÙ³ÝÝ»ñÇ µ³-

ï»Õ ¿ ѳïϳóíáõ٠ѳïϳå»ë նոր գիտական կադրերի

ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ áñáß³ÏÇ Ùáï³íáñáõÃÛáõÝ ÏÙïóÝÇ ÷áñÓ»ñÇ

ձևավորմանը: àõÝ»Ýù ýÇݳÝë³íáñíáÕ Ã»Ù³Ý»ñ ¨

³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñáõÙ, ÇÝãը Ëñ³Ëáõë»ÉÇ ã¿:

·ñ³Ýï³ÛÇÝ Íñ³·ñ»ñ: ¶ñ³Ýï³ÛÇÝ Íñ³·ñ»ñ ·ïÝ»Éáõ ¨

5. ²í»ÉÇ Ñ»ßï ¿ ËÃ³Ý»É ·ÇïáõÃÛáõÝÁ ÏÉÇÝÇϳϳÝ, û±

߳ѻÉáõ ѳٳñ ѳٳÉë³ñ³ÝáõÙ ·áñÍáõÙ ¿ ѳïáõÏ

ûáñ»ïÇÏ ³ÙµÇáÝÝ»ñáõÙ:

³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ËáõÙµ, áñÁ ½µ³ÕíáõÙ ¿ ³Û¹

-»áñ»ïÇÏ,

թեպետ É³í³·áõÛÝ ï³ñµ»ñ³ÏÁ

³ß˳ï³ÝùÝ»ñáí: Àݹ áñáõÙ, ϳñ¨áñáõÙ »Ù ݳ¨

¹ñ³Ýó ÇÝï»·ñ³óÇ³Ý ¿: ÆѳñÏ», Ù»ñ Íñ³·ñ»ñÇ Ù»ç

ÇÝýáñÙ³óÇáÝ Í³é³ÛáõÃÛáõÝÁ, áñÁ Ïï»Õ»Ï³óÝÇ

ÙïÝáõÙ ¿ ÇÝãå»ë ÏÉÇÝÇϳϳÝ, ³ÛÝå»ë ¿É ýáõݹ³Ù»Ýï³É

³ÙµÇáÝÝ»ñÇÝ ·ñ³Ýï³ÛÇÝ Íñ³·ñ»ñÇ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ

·ÇïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ½³ñ·³óáõÙÁ: ²ÛÅÙ Ù»½ Ùáï ËݹÇñ ¿

Ù³ëÇÝ ¨ ¹³ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ Ïï³ Ñݳñ³íáñÇÝë Áݹ·ñÏ»É

³å³Ñáí»É µáõÑ³Ï³Ý ýáõݹ³Ù»Ýï³É ·ÇïáõÃÛ³Ùµ ½µ³ÕíáÕ

áõë³ÝáÕáõÃÛ³Ýը ï³ñµ»ñ ·Çï³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ»ñáõÙ:

³ÙµÇáÝÝ»ñÁ »ñÇï³ë³ñ¹ ϳ¹ñ»ñáí` Ýáñ խթան ¿

3. гٳÉë³ñ³ÝáõÙ ·Çï³Ï³Ý ³ß˳ï³Ýùները, áñոնց

ѳñϳíáñ, Ýáñ ϳ¹ñ»ñ, áíù»ñ Ïօ·Ý»Ý áñ³Ï³å»ë Ýáñ

Ù³ëݳÏóáõÙ »Ý áõë³ÝáÕÝ»ñÁ, գրեթե ë³ÑÙ³-

ٳϳñ¹³ÏÇ Ñ³ëóÝ»É µáõÑÇ ·Çï³Ï³Ý ٳϳñ¹³ÏÁ:

ݳ÷³ÏíáõÙ

6. àñá±Ýù »Ý ³é³çÇϳÛÇ Ձ»ñ Íñ³·ñ»ñÁ:

են

ÙdzÛÝ

àւ¶À

ϳ½Ù³Ï»ñå³Í

-Ø»Í

ÏáÝý»ñ³ÝëÝ»ñáí: ¸³ µ³í³ñ³±ñ ¿ ³ñ¹Ûáù: -àõë³ÝáÕÝ»ñÁ É³í »Ý å³ïÏ»ñ³óÝáõÙ ³éϳ

Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ

áõÝÇ

·Çï³Ï³Ý

·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý ÇÝï»·ñ³óáõÙÁ: ´áõÑáõÙ Çñ³Ï³Ý³óíáÕ

ËݹÇñÝ»ñÁ: Եë å³ï³ë³Ë³Ý³ïíáõÃÛ³Ùµ Ïѻﳽáï»Ù

·Çï³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ å»ïù ¿ Çñ»Ýó ³½¹»óáõÃÛáõÝÝ

³Ûë ѳñóÁ և ϳé³ç³ñϻ٠ѳٳå³ï³ëË³Ý ÉáõÍáõÙÝ»ñ:

áõÝ»Ý³Ý »ñÏñÇ ³éáÕç³å³Ñ³Ï³Ý óáõó³ÝÇßÝ»ñÇ íñ³ ¨

àõ¶À-Ç Ï³½Ù³Ï»ñå³Í ÏáÝý»ñ³ÝëÝ»ñÁ` ÝíÇñí³Í

Ù»Ýù ÏáõݻݳÝù ³éáÕçáõÃÛ³Ý å³Ñå³ÝÙ³Ý, í³Õ

ï³ñµ»ñ µÅßÏ³Ï³Ý Ã»Ù³Ý»ñÇ, մեծ ÇÝýáñÙ³ódz »Ý

³ËïáñáßÙ³Ý ¨ é³óÇáÝ³É µáõÅÙ³Ý ³é³í»É ³ñ¹Ç³Ï³Ý

å³ñáõݳÏáõÙ ¨ Ýå³ëïáõÙ »Ý ѻﳷ³ÛáõÙ ·Çï³Ï³Ý

ÙÇçáóÝ»ñ: ¸ñ³ ѳٳñ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ï³ñ³Ýç³ï»É

³ß˳ï³Ýùáí ½µ³Õí»É ó³ÝϳóáÕ áõë³ÝáÕÇ Ùáï ³é³çÇÝ ¨

åñ³ÏïÇÏ ³éáõÙáí ³ñÅ»ù³íáñ, ³é³í»É ³ñ¹Ç³Ï³Ý

³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñ հատկանիշի Ó¨³íáñÙ³ÝÁ` ÇÝýáñÙ³ódzÛÇ

áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ¨ ¹Ý»É Ýå³ï³Ï³áõÕÕí³Í ·Çï³Ï³Ý

ѳí³ù³·ñÙ³ÝÁ ¨ ѳٳå³ï³ë˳ݻóÙ³ÝÁ ÏáÝÏñ»ï

ٳϳñ¹³ÏÇ: ì»ñçÝ³Ï³Ý ³ñ¹ÛáõÝùÁ ûáñ»ïÇÏ ¨

ûٳÛÇÝ և նպատակին:

ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ³ÙµÇáÝÝ»ñÇ գիտական աշխատանքների

4.

²ÙµÇáÝÝ»ñÝ áõÝ»Ý

վիվարիումÇ Ï³ñÇù:

ƱÝã

·áñÍÝ³Ï³Ý ù³ÛÉ»ñ »Ý ³ñíáõÙ ³Û¹ áõÕÕáõÃÛ³Ùµ: -²Ûë ѳñóÁ åñáý»ëáñ Êáõ¹³í»ñ¹Û³ÝÇ ÏáÕÙÇó ¨ë

ÇÝï»·ñ³óÇ³Ý ¿: ԻÝï»·ñ³óÙ³Ý ևë Ù»Ï Óև ¿ ·ñ³ÝïÝ»ñ ·ïÝ»ÉÁ և ߳ѻÉÁ: ´áÉáÝÛ³Ý »é³ëïÇ×³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç առաջարկություÝÝ»ñÇó ¿ Ý³և PhD գործընթացը, áñÇ

Ù»Ï ³Ý·³Ù ß³ï Éáõñç µ³ñÓñ³óí»ó Ñ»ñóϳÝ

Ý»ñ¹ñáõÙÁ համալսարանի ղեկավարությունը ÏëÏëÇ

¶Çï³·áñÍÝ³Ï³Ý ËáñÑñ¹Ç ųٳݳÏ, ¨ ¹ñ³

ï»ë³Ï³Ý ³ÙµÇáÝÝ»ñÇó:

Çñ³Ï³Ý³óáõÙÁ Ù»ñ áõß³¹ñáõÃÛ³Ý Ï»ÝïñáÝáõÙ ¿: ijٳݳÏ

Էմիլ Ավետիսյան Սենիկ Մատինյան


4

In vivo, in vitro

1.ƱÝãÁ µ»ñ»ó Ò»½ àõÊ, ¨ DZÝã Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ ¿ áõÝ»ó»É ³ÛÝ Ò»½ ѳٳñ: 2.àõÊ-Ý, ÑÇÙݳ¹ñáõÙÇó Ç í»ñ, Ý߳ݳϳÉÇ ½³ñ·³óáõÙ ¿ ³åñ»É, á±ñ Ó»éùµ»ñáõÙÝ»ñÝ »ù ϳñ¨áñáõÙ: 3.ÈÇÝ»Éáí àõÊ Ý³Ë³·³ÑáõÃÛ³Ý ³Ý¹³Ù` DZÝã ³ß˳ï³ÝùÝ»ñ »ù ï³ñ»É ³Û¹ ϳéáõÛóÇ Ï³Û³óÙ³Ý ¨ ³é³çÁÝóóÇ Ñ³Ù³ñ: 4.ƱÝã ϳñÍÇù áõÝ»ù ³Ûëûñí³ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ, ÇÝãå»±ë »ù ·Ý³Ñ³ïáõÙ àõÊ-Ç ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ:

ÀÝï³Ý»Ï³Ý µÅßÏáõÃÛ³Ý ³ÙµÇáÝÇ ³ëÇëï»Ýï ì³ñ¹áõÑÇ è³ý³Û»ÉÇ Ê³ã³ïñÛ³Ý 1. Øáõïùë àõÊ ß³ï Ñ»ï³ùñùÇñ Ó¨áí ¿ »Õ»É. »ññáñ¹ ÏáõñëáõÙ ¿Ç, »ñµ ÙÇ ³Ý·³Ù ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³ÛÇ ¹³ë³ËáëáõÃÛ³Ý Å³Ù³Ý³Ï Ù»½ Ùáï »Ï³í àõÊ Ý³Ë³·³ÑÇ ï»Õ³Ï³É ¶³ñÇÏ Ð³ñáõÃÛáõÝÛ³ÝÁ, áí Ý»ñϳ۳óñ»ó, áñ µáõÑáõÙ ³ÛëåÇëÇ Ï³éáõÛó ¿ ·áñÍáõÙ, áñï»Õ ï³ñµ»ñ Ïáõñë»ñÇó áõë³ÝáÕÝ»ñ »Ý Áݹ·ñÏáõÙ: ÎáõñëÝ ³é³ç³ñÏ»ó ÙÇ ù³ÝÇ Ã»ÏݳÍáõÝ»ñ, ÁÝÏ»ñÝ»ñÇë åݹٳٵ ³é³ç³¹ñí»ó ݳ¨ Ç٠ûÏݳÍáõÃÛáõÝÁ: øí»³ñÏáõÃÛ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ, ëï³ó³ Ó³ÛÝ»ñÇ µ³ó³ñÓ³Ï Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛáõÝ: ²Ûëå»ë, ³é³çÇÝ Ñ³Ý¹ÇåáõÙë àõÊ-Ç Ñ»ï »Õ»É ¿ ¶³ñÇÏÇ ÙÇçáóáí: àõÊ-ÇÝ ïñ³Ù³¹ñí»É ¿ñ ÙÇ ÷áùñÇÏ ë»ÝÛ³Ï ·É˳íáñ (Ý»ñϳÛÇë µÇáùÇÙdzϳÝ) Ù³ëݳ߻ÝùáõÙ: ²ÛÝ ï³ñÇÝ»ñÇÝ Ù»Ýù »ñ³½áõÙ ¿ÇÝù Ù»Í ¨ ѳñÙ³ñ³í»ï ë»ÝÛ³Ï áõݻݳÉáõ Ù³ëÇÝ, ÁÝóóùáõÙ Ù»ñ µáÉáñ »ñ³½³ÝùÝ»ñÁ, ϳåí³Í àõÊÇ Ñ»ï, Çñ³Ï³Ý³ó³Ý: àõÊ-Ý ÇÙ ÏÛ³ÝùáõÙ ß³ï-ß³ï Ù»Í Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ ¿ áõÝ»ó»É: Ø»ñ áõëáõÙݳéáõÃÛ³Ý ï³ñÇÝ»ñÇÝ ¹³ë»ñÇó µ³óÇ ³ÛÉ ½µ³ÕÙáõÝù ãáõÝ»ÇÝù, àõÊ-Ý ³ÛÝ í³ÛñÝ ¿ñ, áñï»Õ »ë ·ï³ ѳñ³½³ï Ù³ñ¹Ï³Ýó, óáõó³µ»ñ»óÇ Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ³ÏïÇíáõÃÛáõÝ, Ù³ëݳÏó»óÇ µ³½Ù³ÃÇí ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇ, ß³ï ÁÝÏ»ñÝ»ñ Ó»éù µ»ñ»óÇ, ³Û¹ ÁÝÏ»ñáõÃÛáõÝÁ ß³ñáõݳÏíáõÙ ¿ ÙÇÝ㨠ûñë: àõÊ-Ý ÏÛ³ÝùÇ Ù»Í ¹åñáó ¿, ³Ûëï»Õ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ áñ³ÏÝ»ñ »Ý ¹³ëïdzñ³ÏíáõÙ` ³ß˳ï³ëÇñáõÃÛáõÝ, ÁÝÏ»ñ³ëÇñáõÃÛáõÝ, ÷áËû·ÝáõÃÛáõÝ, Ù»Ï áõñÇßÇ ³ß˳ï³ÝùÁ ·Ý³Ñ³ï»Éáõ áõݳÏáõÃÛáõÝ ¨,

ÇѳñÏ», ÇÝùݳÇñ³óáõÙ: ²Ûë ³Ù»ÝÁ ѻﳷ³ÛáõÙ ÇÝÓ å»ïù »Ï³í û° ÏÛ³ÝùáõÙ, û° ³ß˳ï³ÝùáõÙ: ²Ý¹³Ù³ÏóáõÙÝ àõÊ-ÇÝ ÇÝÓ ß÷Ù³Ý Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ïí»ó Ù»ñ ¹³ë³ËáëÝ»ñÇ, µáõÑÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛ³Ý, é»ÏïáñÇ Ñ»ï, ÇÝãÝ ÇÝùݳíëï³ÑáõÃÛáõÝ, ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ¨ ϳé³í³ñÙ³Ý áñ³ÏÝ»ñ ¿ Ó¨³íáñáõÙ Ù³ñ¹áõ Ù»ç: ´³óÇ ³Û¹, »ë àõÊ-áõ٠ѳݹÇå»óÇ ÇÙ ³å³·³ ³ÙáõëÝáõÝ` ²ñï³Ï ¶ñÇ·áñÛ³ÝÇÝ, áí ³ÛÝ Å³Ù³Ý³Ï àõÊ ³é³çÇÝ ÑÇÙݳ¹Çñ-ݳ˳·³ÑÝ ¿ñ, ³ÛÅÙ` å³ïí³íáñ ݳ˳·³ÑÁ: 2. àõÊ-Ç Ëáßáñ Ó»éùµ»ñáõÙÝ, ³é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ, ѳٳñáõÙ »Ù ³ÛÝ, áñ ϳéáõÛóÁ ¹³ñÓ»É ¿ áõë³ÝáÕáõÃÛ³Ý ³Ù»Ý³³ÏïÇí ¨ É³í³·áõÛÝ Ñ³ïí³ÍÇ Ñ³í³ù³ï»ÕÇÝ, áñï»Õ Ù»ñ »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÁ ϳñáÕ »Ý ÉÇáíÇÝ ÇÝùݳ¹ñë¨áñí»É: àõÊ-Ç ¹áõéÁ »ñµ»ù áã áùÇ ³éç¨ ÷³Ï ãÇ »Õ»É: ØÛáõë Ó»éùµ»ñáõÙÝ Çëϳå»ë ÇÝùݳϳé³í³ñÙ³Ý Ù³ñÙÇÝ ¹³éݳÉÝ áõ ³ÏïÇí Ï»ñåáí µáõÑÇ Ñ³ë³ñ³Ï³Ï³Ý ÏÛ³ÝùÇÝ, ϳé³í³ñÙ³Ý åñáó»ëÇÝ Ù³ëݳÏó»ÉÝ ¿: ºñµ »ë àõÊ-Ç ³Ý¹³Ù ¿Ç, ÝÙ³Ý ³é³ç³ñÏÝ»ñ ÇÝùÝ»ñë ¿ÇÝ ³ÝáõÙ µáõÑÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛ³ÝÁ, áñ áõë³ÝáÕÝ»ñÁ ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ, ·Çï³Ï³Ý ËáñÑáõñ¹Ý»ñáõÙ Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝ áõݻݳÝ: Øß³ÏáõóÛÇÝ, ·Çï³Ï³Ý, ÇÝãå»ë ݳ¨ áõëáõÙݳÏñÃ³Ï³Ý áÉáñïáõ٠ϳ½Ù³Ï»ñåíáÕ µ³½Ù³ÃÇí ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ, ³Ù»Ý³ï³ñµ»ñ ѳÕóݳÏÝ»ñÁ` ³Û¹ Ãíáõ٠гÛÏÛ³Ý Ùñó³Ý³ÏÝ»ñÁ, ÇÝãÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ Ù»ñ àõÊ-Ý ÙÇßï ׳ݳãíáõÙ ¿ñ É³í³·áõÛÝÁ, Ù»ñ ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇ å³ïÙáõÃÛ³Ý Éáõë³íáñ ¿ç»ñÝ »Ý: 3. ºñµ »ë ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹Çݳïáñ ¿Ç ¨ ³ñ¹»Ý ݳ˳·³ÑáõÃÛ³Ý ³Ý¹³Ù ã¿Ç, ï»ëÝáõÙ ¿Ç, áñ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹ÇݳïáñÝ»ñÁ ¨ ÇÝï»ñÝÝ»ñÁ ÇÝùݳϳé³í³ñÙ³Ý åñáó»ëÇó ¹áõñë »Ý, »ë Ùï³Í»óÇ, áñ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ëï»ÕÍ»É ÙÇ ³ÏáõÙµ, áñï»Õ ·³Éáí` Ýñ³Ýù ϳñáÕ ¿ÇÝ ¹ñë¨áñí»É, ÇÝãáñ Ó¨áí óáõÛó ï³É Çñ»Ýó åñ³ÏïÇÏ áõݳÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, ¨ ÇѳñÏ» ϳñáճݳÛÇÝ µ³ñÓñ³óÝ»É Çñ»Ýó Ñáõ½áÕ ËݹÇñÝ»ñ: ²Û¹ ³Ù»ÝÝ àõÊ-Ç ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõÙ Ñݳñ³íáñ ¿ñ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É: гÛï³ñ³ñáõÃÛáõÝÇó Ñ»ïá Ù»½ Ùdzó³Ý ³ÏïÇí ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹ÇݳïáñÝ»ñ ¨ ÇÝï»ñÝÝ»ñ: §²éáÕç ³åñ»É³Ï»ñåݦ ³é³çÇÝ Íñ³·ÇñÝ ¿ñ, áñÝ Çñ³·áñÍí»ó ÏÉÇÝûñ¹ÇݳïáñÝ»ñÇ ¨ ÇÝï»ñÝÝ»ñÇ ³ÏáõÙµÇ ÏáÕÙÇó: ²ÛÝ ³Ýóϳóí»ó ¹åñáóÝ»ñáõÙ` ï³ñµ»ñ Ïáõñë»ñÇ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ù³ëݳÏóáõÃÛ³Ùµ ¨ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹ÇݳïáñÝ»ñÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛ³Ùµ: ²ÛÝáõÑ»ï¨ Ï³½Ù³Ï»ñå»óÇÝù ³Ûó ¹»åÇ ²ñó³Ë, ³å³ æ³í³Ëù` ÑÇÙݳϳÝáõÙ ³ÛÝ ï³ñ³ÍùÝ»ñÁ, áñï»Õ µáõÅû·ÝáõÃÛáõÝÝ ³ÛÝù³Ý ¿É Ù³ïã»ÉÇ ã¿ñ:


Úáõñ³ù³ÝãÛáõñ ³ÛóÇ Å³Ù³Ý³Ï Ù»ñ ÏÉÇÝûñ¹ÇݳïáñÝ»ñÝ áõ ÇÝï»ñÝÝ»ñÁ ѳñÛáõñÇó ³í»ÉÇ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ ¿ÇÝ ½ÝÝáõÙ ¨ µáõÅû·ÝáõÃÛáõÝ óáõó³µ»ñáõÙ: ¸ñ³Ýù ß³ï ïå³íáñÇã áõ ÑÇß³ñÅ³Ý ³Ýó»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñ ¿ÇÝ: ¶áñÍÁÝóóÇ ÑÇÙùÝ ³ñ¹»Ý ¹ñí³Í ¿ñ, áñÇó Ñ»ïá ³ÏáõÙµÇ Õ»Ï³í³ñÇ ÉͳÏÁ ÷á˳Ýó»óÇ Ñ³çáñ¹ ݳ˳·³ÑÇÝ: 4. ÐÇÙ³ ³é³í»É ½µ³Õí³Í »Ù ÇÙ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ùµ, ³Û¹ å³ï׳éáí ¿É í»ñçÇÝ ï³ñÇÝ»ñÇÝ ÙÇ ÷áùñ Ñ»éáõ »Ù àõÊ-Çó, ë³Ï³ÛÝ ÇÙ áõë³ÝáÕÝ»ñÇó ÙÇßï Ñ»ï³ùñùñíáõÙ »Ù, û ÇÝã ¿ ϳï³ñíáõÙ àõÊ-áõÙ, ÇÝãå»ë »Ý ³ß˳ïáõÙ, ÝáõÛÝÇëÏ ß³ï»ñÇÝ Ñáñ¹áñáõÙ »Ù ·Ý³É, Ù³ëݳÏó»É ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ, ¹³éÝ³É àõÊ-Ç ³Ý¹³Ù, áñ Çñ»Ýó ÏÛ³ÝùÝ ³í»ÉÇ Ñ»ï³ùñùÇñ ¨ µáí³Ý¹³Ï³ÉÇó ÉÇÝÇ: ØÇßï ÝϳïáõÙ »Ù ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇ ³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ: ¸³ë³Ëáë³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇó »ÉÝ»Éáí`

лï¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ ß³ñáõÝ³Ï³Ï³Ý ÏñÃáõÃÛ³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ Ã»ñ³å¨ïÇÏ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³ÛÇ ¨ å³ñû¹áÝïáÉá·Ç³ÛÇ ³ÙµÇáÝÇ í³ñÇã, µ.·.Ã. ì³ñ¹³Ý ȨáÝÇ ´³Ï³ÉÛ³Ý 1.Øáõïùë àõÊ »Õ»É ¿ Ñ»ïÛ³É Ï»ñå. Ù»ñ Ïáõñëáõ٠ϳñ ÙÇ ïÕ³, áí ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇ ³Ý¹³Ù ¿ñ, ëï³óí»ó ³ÛÝå»ë, áñ ݳ áñáß»ó ¹áõñë ·³É ϳéáõÛóÇó, ¨ ÇÝÓ Ññ³íÇñ»óÇÝ ³Ý¹³Ù³Ïó»Éáõ àõÊ-ÇÝ áõ Ýñ³ ÷á˳ñ»Ý ջϳí³ñ»Éáõ ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑáõñ¹Á: àõÊ-Ý ÏÛ³ÝùÇ ¹åñáó ¿ »Õ»É, ³ÛÝ ÇÝÓ ïí»É ¿ Ýáñ ÁÝÏ»ñÝ»ñ, Ýáñ ßñç³å³ï, ϳ½Ù³Ï»ñåã³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ ÷áñÓ, û·Ý»É ¿ ³í»ÉÇ Ñ³Ù³ñÓ³Ï ÉÇÝ»É Ýáñ³ÙáõÍáõÃÛáõÝÝ»ñ ÙïóÝ»ÉÇë ϳ٠Ýáñ Ùïù»ñ ³ñï³Ñ³Ûï»ÉÇë Ù»Í Éë³ñ³ÝÇ ³éç¨, ÝáõÛÝÇëÏ »Ã» Ý»ñϳݻñÁ ѳٳϳñÍÇù ã»Ý »Õ»É: êáíáñ»óñ»É ¿ Ù³ñ¹Ï³Ýó Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ µ³ó³Ñ³ÛïáõÙ áõ ·Ý³Ñ³ïáõ٠ϳï³ñ»É, ÃÇÙ³ÛÇÝ ³ß˳ï³Ýù` ÑÇÙÝí³Í ÷áËû·ÝáõÃÛ³Ý íñ³` ѳÝáõÝ ÁݹѳÝáõñ ·³Õ³÷³ñÇ: 2. àõÊ-Ý Çñ»Ý ¹ñë¨áñ»ó áñå»ë ÇÝùݳϳé³í³ñÙ³Ý Ù³ñÙÇÝ, ϳñÍáõÙ »Ù` ë³ ¿ñ ³Ù»Ý³·É˳íáñÁ: ²ÛÝ Ù»Í ¹»ñ áõÝ»ó³í ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ÏÛ³ÝùáõÙ, ϳñáÕ³ó³í ³ÏïÇí Ï»ñåáí Ù³ëݳÏó»É Ù»ñ µáõÑÇ Ñ»ï³·³ ½³ñ·³óÙ³Ý åñáó»ëÇÝ ¨ ï»ÕÇ áõÝ»óáÕ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ: àõÊ-Ý

5

áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ Ï³ñáÕ »Ù ³ë»É, áñ µ³½Ù³ß»ñïáõÃÛáõÝ »Ù ÝϳïáõÙ. Ï³Ý ¨° ³ÏïÇí, ˻ɳóÇ, ¨° ÷áùñ-ÇÝã ³Ýï³ñµ»ñ áõë³ÝáÕÝ»ñ, û¨ ѳٳñáõÙ »Ù, áñ Ù»ñ »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÁ ÙÇßï ï³ñµ»ñíáõÙ »Ý, ³ß˳ï³ÝùÁ ͳÝñ³µ»éÝí³Í ¿ µáõÑáõÙ, ëáíáñ»ÉÝ ³ÛÝù³Ý ¿É Ñ»ßï ã¿, ë³Ï³ÛÝ ÙÇßï å»ïù ¿ å³Ñå³Ý»É Ù»ñ µáõÑÇ ³í³Ý¹áõÛÃÝ»ñÁ. µÅÇßÏ-áõë³ÝáÕÝ»ñÁ ѳÝñ³å»ïáõÃÛ³Ý »ñÇï³ë³ñ¹áõÃÛ³Ý ë»ñáõóùÝ »Ý: àõÊ-ÇÝ Ñ»ï³·³ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý ÁÝóóùáõ٠ѳçáÕáõÃÛáõÝ »Ù Ù³ÕÃáõÙ, ³é³í»É ³ÏïÇíáõÃÛáõÝ µáõÑÇ Ï³é³í³ñÙ³Ý åñáó»ëáõÙ: ²ß˳ﻰù ݳ¨ áõë³ÝáÕáõÃÛ³Ý ³ÛÝ Ñ³ïí³ÍÇ Ñ»ï, áñÝ àõÊ-Ç Ï³½ÙáõÙ ã¿, ÷áñÓ»ù Ý»ñ·ñ³í»É Ýñ³Ýó Ó»ñ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñáõÙ: سÕÃáõÙ »Ù ѻﳷ³ ½³ñ·³óáõÙ ¨ ³é³çÁÝóó:

³å³Ñáí»ó ѻﳹ³ñÓ Ï³åÝ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ¨ ¹³ë³Ëáë³Ï³Ý ϳ½ÙÇ, µáõÑÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛ³Ý ÙÇç¨, áñÝ, Ç ¹»å, ÙÇÝ㨠ݳ˳ïÇåÁ ãáõÝ»óáÕ Ï³éáõÛóÇ ëï»ÕÍáõÙÝ ³Û¹ù³Ý ¿É ³ñ¹Ûáõݳí»ï ã¿ñ, ³Û¹ å³ï׳éáí ¿É áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ñ»ï ï³ñíáÕ ³ß˳ï³ÝùÁ ãáõÝ»ñ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ³í»ÉÇ ³ñ³· ½³ñ·³Ý³Éáõ ¨ ѳñÏ »Õ³Í ¹»åùáõÙ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ ÙïóÝ»Éáõ »Õ³Í åñáó»ëÝ»ñáõÙ: 3. ØÇÝã ÇÙ ÙáõïùÝ àõÊ, ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑáõñ¹Á ¹»é¨ë ϳ۳ó³Í ϳéáõÛó ã¿ñ, ¨ ÑÇÙÝ³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ ï³ñí»óÇÝ ÃÇÙÇ Ñ³Ù³ËٵٳÝ, Ó¨³íáñÙ³Ý íñ³, áñÝ ¿É ѻﳷ³ÛáõÙ ½µ³Õí»ó ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý, ·Çï³Ï³Ý, áõëáõÙÝ³Ï³Ý áÉáñïÝ»ñÇÝ ³éÝãíáÕ ß³ï Íñ³·ñ»ñÇ Çñ³·áñÍٳٵ: Ü߳ݳϳÉÇ ¿ñ ËáñÑñ¹Ç ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÝ áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ·³ñáõÝÝ»ñÇ ¨ ³ßáõÝÝ»ñÇ Ï³½Ù³Ï»ñåÙ³Ý Ù»ç: 4. ²Ûëûñ »ë ùÇã »Ù ³éÝãíáõÙ áõë³ÝáÕáõÃÛ³Ý Ñ»ï ݳ¨ ³ÛÝ å³ï׳éáí, áñ Ù»Ýù ÑÇÙ³ ·ïÝíáõÙ »Ýù Ñ»ï¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ ý³ÏáõÉï»ïÇ Ï³½ÙÇ Ù»ç, µ³óÇ ³Û¹, ϳåÝ ³ÛÅÙ ß³ï ³ÝϳÛáõÝ ¿: γñÍáõÙ »Ù` å³ï׳éÝ ÇÝýáñÙ³ódzÛÇ å³Ï³ëÝ ¿, ¹Åí³ñ ¿ Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛ³Ý Ñ»ï ϳåí³Í áñ¨¿ µ³Ý ëáíáñ»óÝ»É áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ, ù³ÝÇ áñ ß³ï»ñÁ ÷³ëï³óÇ ³Ýï»ÕÛ³Ï »Ý Ù»ñ ³ÙµÇáÝÇ ·áÛáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ: Ðáõëáí »Ù, áñ Ýáñ áõëáõÙÝ³Ï³Ý ï³ñí³ ÁÝóóùáõÙ Ù»Ýù ³ñ¹»Ý Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ÏáõݻݳÝù Ù³ëݳÏó»Éáõ Ù³·Çïñ³ïáõñ³ÛÇ ¹³ëÁÝóóÝ»ñÇÝ ¨ Ù»ñ å³ïñ³ëï³Í ÝÛáõûñÁ Ù³ïáõó»Éáõ áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ, áíù»ñ ³ñ¹»Ý ï»ÕÛ³Ï ÏÉÇÝ»Ý, áñ ÝÙ³Ý ³é³ÝÓÇÝ Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛáõÝ, áõÕÕí³ÍáõÃÛáõÝ Ï³ ·ÇïáõÃÛ³Ý Ù»ç ¨ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ·áñͳéáõÛÃÝ»ñáõÙ: ܳ¨ Ï³Ý Ý³Ë³¹ñÛ³ÉÝ»ñ, å³ÛÙ³ÝÝ»ñ ѻﳷ³ ûñ¹Çݳïáõñ³ÛÇÝ áõëáõóÙ³Ý ¨ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ñ»ï ÷áñÓÇ ÷á˳ݳÏÙ³Ý Ñ³Ù³ñ: ²Ûë ³Ù»ÝÁ, ³Ýßáõßï, ϳÙñ³åÝ¹Ç Ù»ñ ϳåÝ áõ ß÷áõÙÝ»ñÁ: ÆëÏ àõÊ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ ï»ëÝáõÙ »Ù ³ÏïÇí Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝ ÝÇëï»ñÇÝ, ·ÇïËáñÑáõñ¹Ý»ñÇÝ, »ñ¨áõÙ ¿, áñ Ýñ³Ýó Ùáï ϳñÍÇù ¿ Ó¨³íáñíáõÙ, ÇÝãÇÝ µáõÑÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛáõÝÁ Ù»Í Ï³ñ¨áñáõÃÛáõÝ ¿ ï³ÉÇë: ²í·áõëïÇݳ ê³Ùí»ÉÛ³Ý


6

Ø»ñ É³í³·áõÛÝ áõë³ÝáÕÝ»ñÁ

ÆÝãå»ë ³Ù»Ý ï³ñÇ, ³Ûë ï³ñÇ ¨ë ï»ÕÇ áõÝ»ó³í µáõÑÇ É³í³·áõÛÝ áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ ³Ýí³Ý³Ï³Ý ÏñóÃáß³ÏÝ»ñÇ ßÝáñÑáõÙ: 2012-2013 áõë. ï³ñáõÙ ÁݹѳÝáõñ µÅßÏáõÃÛ³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ 430 ËÙµÇ áõë³ÝáÕáõÑÇ ºÉ»Ý³ ê³ñ·ëÛ³ÝÁ ¨ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ 337 ËÙµÇ áõë³ÝáÕáõÑÇ ²Ýݳ ¶¨áñ·Û³ÝÁ ³ñųݳó³Ý µáõÑÇ µ³ñÓñ³·áõÛÝ՝ ØËÇóñ лñ³óáõ ³Ýí³Ý ÏñóÃáß³ÏÇÝ: ÀݹѳÝáõñ µÅßÏáõÃÛ³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ 434 ËÙµÇ áõë³ÝáÕáõÑÇ ¶³Û³Ý» ÂáõÙÛ³ÝÝ ³ñųݳó³í èáõµ»Ý ÚáÉÛ³ÝÇ ³Ýí³Ý, ÇëÏ ÝáõÛÝ ý³ÏáõÉï»ïÇ 434 ËÙµÇ áõë³ÝáÕáõÑÇ Ü³Çñ³ ê³ñ·ëÛ³ÝÁ՝ ³Ï³¹»ÙÇÏáë ȨáÝ ÐáíѳÝÝÇëÛ³ÝÇ ³Ýí³Ý ÏñóÃáß³ÏÇ: È³í³·áõÛÝ µ³ñ»Ù³ÕóÝùÝ»ñáí ßÝáñѳíáñáõÙ »Ýù Ýñ³Ýó, ó³ÝϳݳÉáí ѻﳷ³՝ ³é³í»É µ³ñÓñ Ýí³×áõÙÝ»ñ:

ê³ñ·ëÛ³Ý Ü³Çñ³

ê³ñ·ëÛ³Ý ºÉ»Ý³

¶¨áñ·Û³Ý ²Ýݳ

ÂáõÙÛ³Ý ¶³Û³Ý»

È»õáÝ ÐáíѳÝÝÇëÛ³ÝÇ

ØËÇóñ лñ³óáõ

ØËÇóñ лñ³óáõ

èáõµ»Ý ÚáÉÛ³ÝÇ

³Ýí³Ý ÏñóÃá߳ϳéáõ

³Ýí³Ý ÏñóÃá߳ϳéáõ

³Ýí³Ý ÏñóÃá߳ϳéáõ

³Ýí³Ý ÏñóÃá߳ϳéáõ

Բանավիճային ակումբ Մայիսի 25-ին տեղի ունեցավ շուրջ մեկուկես ամիս շարունակվող բանավիճային մրցույթի եզրափակիչը: Մրցույթը կազմակերպվել էր Ուսանողական խորհրդարանի 20-ամյակին նվիրված միջոցառումների շարքում, ուսումնամեթոդական հանձնաժողովի «Էրգիր» բանավիճային ակումբի կողմից: Այս անգամ բանավեճը անցկացվում էր ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսի 12 խմբերի միջև: Բանավեճի թեմաները մեծամասամբ ուղված էին դեպի բժշկական հիմնախնդիրները: Եզրափակիչ փուլ հասած 208 և 229 խմբերն անցկացրեցին երկու պատ ասխան հանդիպումներ, որոնց արդյունքում հաղթող ճանաչվեց 208 խումբը: Հաղթողները Ուսանողական խորհրդարանի կողմից պարգևատրվեցին Նարեկացու, Մոնթե Մելքոնյանի, Դավիթ Անհաղթի և Ներսես Շնորհալու գրքերով: Շնորհակալություն ենք հայտնում բոլոր մասնակիցներին և շնորհավորում հաղթող թիմերին: Ռազմիկ Զաքարյան


7

Ուսումնափորձարարական վիրահատարան

պայմաններում բուծված ճագարների վրա: Կենդանիների վրա կատարվող փորձարարական վիրահատությունները կենդանի հյուսվածքների հետ վարվեցողության օպտիմալ մոդել են, նպաստում են վիրահատարանում ապագա բժիշկների պատշաճ պահելաձևի ձևավորմանը, ինչպես նաև կոնկրետ գործնական հմտությունների ձեռքբերմանը: Այս վիրահատություններն ուսանողներին սովորեցնում են հոգատարությամբ և խնամքով մոտենալ պացիենտներին, օգնում են յուրացնել պացիենտների հետվիրահատական վարման նրբությունները: Ձեռքային հմտությունների զարգացման համար ուսանողները սովորում են կարեր, հանգույցներ դնել, անջատել կենդանի հյուսվածքները համապատասխան վիրաբուժական գործիքներով, սովորում են Ժամանակակից բարձրագույն բժշկական կրթության ամենաանհրաժեշտ և, միևնույն ժամանակ, բարդ իրագործելի

արյունահոսություն դադարեցնել և այլն: Բոլոր ուսումնական վիրահատությունները կատար-

բաղադրյալներից է ուսանողների ձեռքային հմտությունների

վում են ամբիոնի վարիչ, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Սեմյոն Լյուդվիգի

զարգացումը: Մեր համալսարանի օպերատիվ վիրաբուժության

Օրդույանի և ամբիոնի դասախոսների անմիջական

և տեղագրական անատոմիայի ամբիոնին կից երկար տարիներ

հսկողությամբ: Դասախոսների մեծամասնությունը, լինելով

գործում էր ուսումնափորձարարական վիրահատարան

կլինիցիստներ, վիրահատության ընթացքում կարողանում են

(հանրապետությունում միակը), որտեղ իրենց վիրահատական

պատշաճ ձևով ներկայացնել վիրահատության կլինիկագործ-

առաջին փորձերն են արել հանրապետության բազմաթիվ

նական հիմնադրույթներն ու յուրահատկությունները: Վիրա-

ճանաչված վիրաբույժներ: 3 տարի ընդմիջումից հետո ամբիոնը

հատարանի աշխատանքներում ակտիվ մասնակցություն են

վերաբացվեց և բուհի ներկայիս ղեկավարությունը, խորապես

ցուցաբերում Ուսանողական խորհրդարանի ակտիվիստներ

գիտակցելով ուսումնափորձարարական վիրահատարանի

Սամվել Հովսեփյանը և Անի Գասպարյանը:Ուսանողության

կարևորությունը, վերագործարկեց նաև վերջինս: Այսօր

անունից մեր երախտագիտությունն ենք հայտնում բուհի

փորձարարական վիրահատարանում կատարվում են

ադմինիստրացիային՝ ուսանողությանն ընդառաջ ևս մեկ քայլ

շաբաթական մի քանի վիրահատություններ հատուկ

կատարելու համար: Էմիլ Ավետիսյան

Ամբիոնն անվանակոչվեց մեծանուն գիտնականի անվամբ

Մայիսի 17–ին տեղի ունցավ Ուսանողական գիտական

Նշենք, որ ախտաբանական անատոմիայի ամբիոնն

ընկերության և ախտաբանական անատոմիայի ամբիոնի

այն եզակի ամբիոններից է, որը պահպանում է ուսանողական

կողմից համատեղ կազմակերպված ներամբիոնական

գիտաժողովների ավանդույթը և, որ կարևորն է,

ուսանողական կոնֆերանսը՝ նվիրված ամբիոնի

աշխատանքների մի մասն արտացոլում են ամբիոնի

անվանակոչմանը: Հիշեցնենք, որ ամբիոնն անվանակոչվել է ի

աշխատակիցների կողմից ներկայումս կատարվող գիտական

պատիվ պրոֆեսոր Արտաշես Բեգլարյանի` մեծանուն

աշխատանքները, այս կերպով ուսանողներին մասնակից

գիտնականի, ուսուցչի և անհատականության: Ներկա էին

դարձնելով դրանց: Արդյունքում թվով 6 նորագույն տվյալներով

ամբիոնի անձնակազմը` ի դեմ ամբիոնի վարիչ, պրոֆեսոր

հագեցած զեկույցներ հնչեցին, որոնք ստացան դրական

Նելլի Խոստիկյանի, ուսումնական աշխատանքների գծով

արձագանք ներկաների կողմից: Զեկուցողներին շնորհվեցին

պրոռեկտոր Սամվել Ավետիսյանը, ներկայացուցիչներ այլ

ուսանողական գիտական ընկերության վկայագրեր: Պետք է

ամբիոններից, ուսանողներ, նաև Արտաշես Բեգլարյանի որդին`

նշել , որ այս ամենը նախորդում է ավելի հանդիսավոր

ԵՊԲՀ մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի թիվ 1 ամբիոնի

միջոցառմանը, որը կկայանա սույն թվականի նոյեմբերի 13–ին և

վարիչ Գ. Ա. Բեգլարյանը: Խոսքով հանդես եկավ ամբիոնի

կնվիրվի Ա. Բեգլարյանի ծննդյան օրվան և հիշատակին:

պրոֆեսոր, ՀՀ ԲԳԱ նախագահ Լևոն Մկրտչյանը՝

Ակնկալվում է նաև անվանակոչումը հաստատող

ներկայացնելով Ա. Բեգլարյանի կյանքը և մասնագիտական

հուշատախտակի և պրոֆ. Բեգլարյանի կիսանդրու

գործունեությունը:

տեղադրումը:

Խաչիկ Պետրոսյան


8

Þրջանավարտներ 1.ÆÝãå»՞ë ¿ »Õ»É Ò»ñ ÙáõïùÝ àõÊ, ¨ Ç՞ÝãÝ ¿ ·ñ³í»É Ò»½ ³Ûë ϳéáõÛóáõÙ: 2.Æ՞Ýã Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ ¿ áõÝ»ó»É àõÊ-Ý Ò»ñ ÏÛ³ÝùáõÙ: 3.Æ՞Ýã ³ß˳ï³ÝùÝ»ñ »ù ϳï³ñ»É àõÊ-áõÙ ¨ Ýñ³Ýó Ù»ç Ç՞ÝãÁ ѳïϳå»ë ϳé³ÝÓݳóÝ»ù: 4.Æ՞Ýã ËáñÑáõñ¹ Ïï³ù ³ÛÝ Ù³ñ¹Ï³Ýó, áíù»ñ ³é³çÇÝ ù³ÛÉ»ñÝ »Ý ³ÝáõÙ àõÊ-áõÙ: »Õµ³ÛñÝ»ñÇó

ʳã³ïáõñ سñ·³ñÛ³Ý 1 . º ë

³Ù»Ý³ï³ñ»óÝ

áõ

Ù³ñ¹Ï³Ýó

Ý»ñ·ñ³íí³ÍáõÃÛ³Ý ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó ³Ù»Ý³Ù»ÍÝ ¿: ê³ Ç Ù

Ý߳ݳÏáõÙ ¿, áñ ËݹÇñÝ»ñÝ ¿É ³Ûëï»Õ ³Ù»Ý³ß³ïÝ áõ ͳÝñÝ

ï³ñ»ÏÇóÝ»ñÇ Ñ³Ù»-

»Ý: ²é³çÇÝ ù³ÛÉë ϳï³ñ»Éáí àõÊ §¹éÝÇó¦ Ý»ñëª »ë

Ù³ï µ³í³Ï³Ý áõß »Ù

÷³ëï³óÇ ï»ë³ ·ñ»Ã» ϳ½Ù³ÉáõÍí³Í áõ ÁݹѳٻÝÁ ÙÇ

Ùdzó»É àõÊ ³ß˳-

ù³ÝÇ Ù³ñ¹Ï³Ýó ¿Ýïáõ½Ç³½ÙÇ áõ ¹»åÇ ³Û¹ ϳéáõÛóÁ áõÝ»ó³Í

ï³ÝùÝ»ñÇÝ, ÇÙ ÙáõïùÁ

³Ýë³ÑÙ³Ý ëÇñá íñ³ ÑÇÙÝí³Í ÷áùñÇÏ áõ À´ü áõë³ÝáÕÝ»ñÇ

»Õ»É ¿ ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ ß³ï

Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ áã í³Û»É »ÝóϳéáõÛó: â·Çï»ë ÇÝãáõ,

³Ýëå³ë»ÉÇ

»ñµ »ë ëÏëáõÙ »Ù Ëáë»É ³Ûë ûٳÛÇ í»ñ³µ»ñÛ³É, áñáß

áõ

å³ï³Ñ³Ï³Ý: ØÇÝã¨

Ù³ñ¹Ï³Ýó Ùáï ïáùëÇÏ ßáÏÇ Ý³Ë³Ýß³ÝÝ»ñ »Ý ¹ÇïíáõÙ,

»ññáñ¹ ÏáõñëÇ ³-

µ³Ûó »ë ¹ñ³Ý »ñµ»ù áõß³¹ñáõÃÛáõÝ ã»Ù ¹³ñÓñ»É ¨ ѳٳñ»É »Ù,

í³ñïÁ »ë µ³ó³ñ-

áñ Çñ»Ýó ÏáÕÙÇó ¹³ µÝ³Ï³Ý 黳Ïódz ¿ ë»÷³Ï³Ý

ӳϳå»ë ·áñÍ ã»Ù

³ÝÉdzñÅ»ùáõÃÛ³ÝÁ: ²Û¹ ûñí³ÝÇó ëÏëí»ó ß³ï ͳÝñ, µ³Ûó,

áõÝ»ó»É àõë³ÝáճϳÝ

÷³éù ²ëïÍá, µ»ÕÙݳíáñ ³ß˳ï³ÝùÁ, áñÇ ³ñ¹ÛáõÝùÁ

ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇ Ñ»ï,

¹³ñÓ³í Ù»ñ ûñ»ñáõÙ ·áñÍáÕ Ñ½áñ ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ

ÇëÏ »Ã» ³ÝÏ»Õͪ ³å³,

ËáñÑáõñ¹Áª ѳٳÉñí³Í Çñ»Ýó ·áñÍÁ Ñëï³Ï å³ïÏ»ñáóÝáÕ

³éѳë³ñ³Ï, ³Ý·³Ù ß³ï µ³ó³ë³Ï³Ý ϳñÍÇù áõÝ»Ç àõÊ-Ç

áõ Ýå³ï³Ï³ëɳó ϳ¹ñ»ñáí: ²Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÝ ³ÛÝ ¿, áñ ß³ï

í»ñ³µ»ñÛ³É: лﳷ³ÛáõÙ, »ñµ ÙÇ³ó³ ³Ûë Ù»Í ÁÝï³ÝÇùÇÝ,

³ñ³·áñ»Ý ϳñáÕ³ó³Ýù ¹áõñë ·³É ųٳݳϳíáñ

ѳëϳó³, áñ ¹³ ûñÇ ï»Õ»Ï³óí³Í ÉÇÝ»Éáõ ³ñ¹ÛáõÝù ¿ñ,

׷ݳųÙÇó, ÏñÏÇÝ Ñ»ï í»ñ³¹³ñÓÝ»É Ù»ñ ¹Çñù»ñÁ, ÑÇñ³íÇ

ѳëϳó³, áñ ÇÝÓ ÝÙ³Ý ß³ï »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñ ã»Ý ·ïÝáõÙ

¹³éÝ³É ³ÛÝ Ï³éáõÛóÁ, áñÁ å»ïù ¿ ÉÇÝÇ ý³ÏáõÉï»ïÇ

Çñ»Ýó Ù»ñ ß³ñù»ñáõÙ, ù³ÝÇ áñ, ³é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ, Ù»Ýù

Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ áõë³ÝáÕÇ ÏáùÇÝ: гçáñ¹ Ù»Í ³ß˳ï³ÝùÁ, áñ

ÇÝùÝ»ñë »Ýù Ù»½ áã ÉdzñÅ»ù Ý»ñϳ۳óÝáõÙ: ÀݹѳÝáõñ

»ë Ïó³ÝϳݳÛÇ ÑÇß³ï³Ï»É, ¹³ Ùáï Ù»Ï ï³ñÇ ³é³ç

³éٳٵ, àõÊ ÇÝÓ µ»ñ»ó ÇÙ í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ

ѳ۳ëï³ÝÛ³Ý µáõÑ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ ³é³çÇÝ áõ Çñ ݳ˳¹»åÁ

àõÊ-Ç Ñ³Ý¹»å, »ë »ñç³ÝÇÏ ¿Ç, áñ ûÏáõ½ ¨ ÷áùñ ÇÝã áõß, µ³Ûó

ãáõÝ»óáÕ ØÇç³½·³ÛÇÝ Ï³å»ñÇ Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ ÑÇÙÝáõÙÝ ¿ñ:

ϳñáÕ³ó³ ï»ëÝ»É ³ÛÝ Ù³ñ·³ñÇïÝ»ñÁ, áñáÝù ¹ñí³Í ÉÇÝ»Éáí

ê³ ÙÇ áõñáõÛÝ Ñ³Ù³Ï³ñ· ¿, áñáõÙ Ý»ñ·ñ³íí³Í áõë³ÝáÕÝ»ñÝ

ϳéáõÛóÇ ÑÇÙù»ñáõÙ, ëùáÕí³Í ¿ÇÝ ï³ñµ»ñ Ù³ñ¹Ï³Ýó

ÇÝùݳ¹ñë¨áñÙ³Ý Ù»Í Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñ áõÝ»Ý, ³ß˳ñÑÇ

³Ýµ³ñá ½³½ñ³ËáëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ý»ñùá: ¶³Éáí àõʪ »ë,

ï³ñµ»ñ »ñÏñÝ»ñÇ Çñ»Ýó ·áñÍÁÝÏ»ñÝ»ñÇ Ñ»ï ß÷Ù³Ý áõ

³é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ, ÇÝùë ÇÝÓ ³å³óáõó»óÇ, áñ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý

ѳٳ·áñͳÏóáõÃÛ³Ý, Çñ»Ýó µÅßÏ³Ï³Ý ¨ ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý

ϳñÍÇùÁ áã ÙÇßï ¿ ѳݹÇë³ÝáõÙ í»ñçÇÝ ³ïÛ³ÝÇ

ϳ۳óÙ³ÝÁ Ýå³ëïáÕ ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝ Í³í³É»Éáõ ÙÇçáóáí:

×ßÙ³ñïáõÃÛáõÝ, »ë ÇÝùë ÇÝÓ ³å³óáõó»óÇ, áñ ßñç³å³ïáÕ

ØÇç³½·³ÛÇÝ Ï³å»ñÇ Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÁ Ýáñ ßáõÝã,

»ñ¨áõÛÃÝ»ñÇ ëË³É ÁÝóóùÁ ÷áËáÕ áõÅÁ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÇë

Ù³ñï³Ññ³í»ñ áõ Ïáã ¿ г۳ëï³ÝáõÙ áõë³ÝáճϳÝ

Ó»éù»ñáõÙ ¿:

ϳéáõÛóÝ»ñÇ Ù»Ý»çÙ»ÝÃÇ áÉáñïáõÙ: àõ½áõÙ »Ù Ýß»É, áñ ³Ûë

2.àõÊ-Ý ÇÙ ÏÛ³ÝùáõÙ, ³é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ, µ³í³Ï³Ý

³ß˳ï³ÝùÝ»ñÝ ³Û¹å»ë ¿É ÏÙݳÛÇÝ ÃÕÃÇ íñ³, »Ã» ãÉÇÝ»ñ ÇÙ

å³ñ³ñï ÑáÕ ¿ ³ÝÓÝ³Ï³Ý áõ, ß³ï ¹»åù»ñáõÙ, óùÝí³Í

ÁÝÏ»ñÝ»ñÇ û·ÝáõÃÛáõÝÁ, Ýñ³Ýù ÙÇßï ë³ï³ñ ¿ÇÝ Ï³Ý·ÝáõÙ

ϳñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ µ³ó³Ñ³ÛïÙ³Ý ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó: âݳ۳Í,

ÇÝÓ ÇÙ ¹Åí³ñÇÝ å³Ñ»ñÇÝ áõ Çñ»Ýó ѳí³ïáí ëïÇåáõÙ

áñ ÙÇÝã ³Û¹ µ³í³Ï³Ý µ»ÕáõÝ ÏÛ³Ýù »Ù áõÝ»ó»É ¨

ãß»Õí»É ݳ˳Ýß³Í áõÕáõó:

ÇÝùݳ¹ñë¨áñÙ³Ý µ³½áõÙ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñ,

4.²ÛÝ Ù³ñ¹Ï³Ýó, áíù»ñ Ýáñ »Ý ëÏëáõÙб »ë ËáñÑáõñ¹

³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí, »ë ѳٳñáõÙ »Ù, áñ áõë³ÝáÕÇ,

Ïï³Ù ãѳÝÓÝí»É, »ñµ ³ß˳ï³Ýù¹ ùá áõ½³ÍÇ ã³÷ ãÇ

»ñÇï³ë³ñ¹Ç ÇÝùݳµ³ó³Ñ³ÛïÙ³Ý É³í³·áõÛÝ Ñ³ñóÏÁ

·Ý³Ñ³ïíáõÙ, í»ñçÇí»ñçá áã Ù»ÏÇë ÏÇë³Ý¹ñÇÝ ã»Ý

ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ ¿, ³ÝÏ³Ë Ýñ³ÝÇó ¹³ ÏÉÇÝÇ

ϳݷݻóñ»É: ºÃ» »ñÇï³ë³ñ¹Á, ³ÛÝ ¿É ³å³·³ µÅÇßÏÁ, Çñ

àõÊ ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõÙ, û ¹ñ³ÝóÇó ¹áõñë: ´³óÇ ³Û¹, àõÊ-Ý ÇÝÓ

ÏÛ³ÝùáõÙ Å³Ù³Ý³Ï ¿ ·ïÝáõ٠ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³ÝÝ Çñ áõÅ»ñÁ

ïí»ó Ù³ñ¹Ï³Ýó ׳ݳã»Éáõ ³Ñé»ÉÇ ÷áñÓ, áñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ »ë

ͳé³Û»óÝ»Éáõ ѳٳñ, ³å³ ѳٳӳÛÝ»ù, áñ ݳ,

³ÛÝåÇëÇ ÁÝÏ»ñÝ»ñ Ó»éùµ»ñ»óÇ, áñáÝó ݳ¨ ѻﳷ³ÛáõÙ ß³ï

ÙdzÝ߳ݳÏ, ³ñųÝÇ ¿ ·áí»ëïÇ áõ Ëñ³ËáõëÙ³Ý: ²Ùáõñ »Õ»ù

Ïó³Ýϳݳ٠ï»ëÝ»É ÇÙ ÏáÕùÇÝ: 3.ÀݹѳÝáõñ µÅßÏáõÃÛ³Ý ý³ÏáõÉï»ïÝ Çñ

áõ ÙÇßï ÑÇß»ù, áñ ³ÛÝ, ÇÝã Ù»½ ãÇ ëå³ÝáõÙ, ¹³ñÓÝáõÙ ¿ Ù»½ ³í»ÉÇ áõÅ»Õ:


ݳ¨

سñdz٠ØáíëÇëÛ³Ý

Ù³ëݳÏó»Éáõ

9

ѳٳÉë³ñ³ÝÇ ÏñÃáõÃÛ³Ý áñ³ÏÇ µ³ñ»É³íÙ³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ: 3. 2007Ã.-Çó ѳݹÇë³ÝáõÙ »Ù àõ¶À-Ç ¨

1. гٳÉë³ñ³Ý ÙïÝ»Éáõë Ñ»Ýó ³é³çÇÝ ûñÁ

Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ

àõëáõÙݳٻÃá¹³Ï³Ý Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ ³Ý¹³Ù, 2011Ã.-Ç

(û·áëïáëÇ 31-ÇÝ, ¹»Ï³ÝÇ

÷»ïñí³ñÇó ÙÇÝ㨠ûñë àõëáõÙݳٻÃá¹³Ï³Ý Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ

Ñ»ï

ѳݹÇåÙ³Ý

ݳ˳·³ÑÝ »Ù: àõ¶À-Ç Ï³½ÙáõÙ Ù³ëݳÏó»É »Ù ÙÇ ß³ñù

ųٳݳÏ) ѳëϳó³, áñ

ÏáÝý»ñ³ÝëÝ»ñÇ Ï³½Ù³Ï»ñåÙ³ÝÁ՝ ѳݹ»ë ·³Éáí ë»÷³Ï³Ý

àõÊ-Ý ¹³éݳÉáõ ¿ ÇÙ ÏÛ³ÝùÇ

½»ÏáõÛóÝ»ñáí: àõëáõÙݳٻÃá¹³Ï³Ý Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ Ï³½ÙáõÙ

ÙÇ Ù³ëÝÇÏÁ, áñ ß³ï ³Ý»ÉÇù

÷áñÓ»É »Ù Éë»ÉÇ ¹³ñÓÝ»É áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ËáëùÁ, í»ñ Ñ³Ý»É ³éϳ

áõݻ٠³Û¹ ϳéáõÛóáõÙ: Ø»Ï

ËݹÇñÝ»ñÝ áõ ³é³ç³ñÏ»É ÉáõÍáõÙÝ»ñ: ²é³ÝÓݳÏÇ Ï³ñ¨áñáõÙ

³ÙÇë

»Ù

µáÕáù³ñÏÙ³Ý

·áñÍÁÝóóÇÝ

áõë³ÝáÕÝ»ñÇ

³Ýó

ëÏë»óÇ

Ù³ëݳÏó»É

ý³ÏáõÉ-

Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÁ, ûÉÇÙådz¹³Ý»ñÇ í»ñëÏëáõÙÁ, µ³Ý³íÇ׳ÛÇÝ

ËáñÑñ¹Ç

³ÏáõÙµÇ ëï»ÕÍáõÙÁ, Ýáñ Ó¨³ã³÷áí ¹³ë³ËáëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ

ï»ï³ÛÇÝ

ÝÇëï»ñÇÝ, ÙÇÝ㨠ϳñáÕ³ó³ ×ßï»É àõëáõÙݳٻÃṳϳÝ

ëϽµÝ³íáñÙ³Ý

ѳÝÓݳÅáÕáíÇ ¨ àւ¶À-Ç ÝÇëï»ñÇ ï»ÕÝ áõ ųÙÁ (ÍÇͳÕáõÙ ¿):

³é³ÝÓݳѳïáõÏ Ï³ñ¨áñáõÃÛáõÝ áõÝÇ áõë³ÝáÕÝ»ñÇó Ù»ÏÇ

·áñÍÁÝóóÁ:

ÆëÏ

ÇÝÓ

ѳٳñ

ØÇßï ϳñÍ»É »Ù, áñ ó³ÝÏáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ áõë³ÝáÕÝ»ñÁ ϳñáÕ

ËáëùÁ, áñ ÙÇ ËݹñÇ` Ç ß³Ñ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ÉáõÍí»Éáõó Ñ»ïá,

»Ý ß³ï µ³Ý ÷áË»É, ã¿՞ áñ »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÝ »Ý ųٳݳÏÇ

³ë³ó. §¸áõ Ù»½ ³å³óáõó»óÇñ, áñ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ó³ÛÝÁ ï»Õ ¿

ß³ñÅÇã áõÅÁ: àõÊ-Ý ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ Ñ»Ýó ÝÙ³Ý ÙÇ Ï³éáõÛó ¿ñ:

ѳëÝáõÙ áõ Ù»½ ÉëáõÙ »Ý¦:

2. àõÊ-Ý Ï³ñÍ»ë ÏÛ³ÝùÇ ¹åñáó ÉÇÝÇ, ëáíáñ»óÝáõÙ ¿

4. ÆÙ ³é³çÇÝ ËáñÑáõñ¹Á ɳí ëáíáñ»ÉÝ ¿, å»ïù ã¿

ù»½ ß÷í»É áõ ³ß˳ï»É ï³ñµ»ñ Ù³ñ¹Ï³Ýó Ñ»ï, ÏáÕÙÝáñáßí»É

Ùáé³Ý³É, û Ù»Ýù ÇÝã Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛáõÝ »Ýù ÁÝïñ»É: ºÃ»

áõ ÉáõÍáõÙÝ»ñ ·ïÝ»É ï³ñµ»ñ µ³ñ¹ Çñ³íÇ׳ÏÝ»ñáõÙ՝

áõë³ÝáÕÁ ãÇ Ï³ñáÕ³ÝáõÙ ×Çßï ϳ½Ù³Ï»ñå»É Çñ ųٳݳÏÁ,

ѳÕóѳñ»Éáí ÙÇ ß³ñù ¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñ: ²ÛÝ ÇÝÓ û·Ý»É ¿

ѳëóÝ»É Çñ ¹³ë»ñÁ ¨ ÉáõÍ»É Çñ ËݹÇñÝ»ñÁ, ³å³ ÇÝãå»±ë ¿ ݳ

׳ݳã»É ÇÝùë ÇÝÓ, µ³ó³Ñ³Ûï»É áõ ¹ñë¨áñ»É ³ÛÝåÇëÇ

å³ïñ³ëïíáõÙ û·Ý»É ÙÛáõë áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ: ºñÏñáñ¹`

ѳïϳÝÇßÝ»ñ, áñáÝù ÙÇÝã ³Û¹ ³ÝѳÛï ¿ÇÝ ÇÝÓ: ºí

³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ëáíáñ»É ÃÇÙ³ÛÇÝ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ, 㿱 áñ àõÊ-Ý

ÁݹѳÝñ³å»ë, àõÊ-Ý ï³ÉÇë ¿ ³ÛÝ, ÇÝã ¹áõ ÇÝù¹ »ë ÷áñÓáõÙ

ÙÇ ÃÇÙ ¿: ܳ¨ ËáñÑáõñ¹ Ïï³Ù Ùï³Í»É, û ÇÝãÇ Ñ³Ù³ñ »Ý ·³ÉÇë

í»ñóÝ»É: ²ÛÝ ÇÝÓ ïí»É ¿ µáõéÝ áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ÏÛ³Ýù, ɳí

àõÊ, ¹³ ÃáõÛÉ Ïï³ ³í»ÉÇ ×Çßï å³ïÏ»ñ³óÝ»É Ñ»ï³·³

ÁÝÏ»ñÝ»ñ, Ýáñ ³ß˳ñѳ۳óù, ϳ½Ù³Ï»ñåã³Ï³Ý

³Ý»ÉÇùÝ»ñÁ ¨ Ýå³ëï»É àõÊ-Ç ³é³í»É ½³ñ·³óÙ³ÝÁ:

áõݳÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¹ñë¨áñÙ³Ý É³ÛÝ ¹³ßï, ¨ ã»Ù í³Ë»Ý³ ³ë»É,

Рубен Амбарцумян -На 3 курсе у моих друзей появилась идея участия в КВН-е.

работы были сделаны не только мной, а в этом мне усердно помогали ребята из совета.

Мы набрали команду, придумали для нас форму и название

Из наших работ скажу о

команды "Понаехали" и у нас осталось только реализовать нашу

нескольких

идею. Мы узнали, что существует структура в университете, где

п о э з и и В а а н а Те р ь я н а ,

- это Вечер

студенты проявляют свою активность - это был студпарламент. Вот

посвященный памяти Аннеты

так я и попал в студпарламент иностранного факультета. На

Ванесян; Экскурсия

следующий год меня выбрали председателем студенческого совета

первокурсников по Армении;

иностранного факультета.В этой структуре мне нравится абсолютно

Фестиваль "Дружба";

все: атмосфера, ребята, мероприятия, которые мы организовываем

СтудОсень и СтудВесна;

,благотворительность, обсуждение проблем связанные со

Благо-творительные меро-

студентами, отдых с ребятами и многое другое. В студпарламентe я

приятия; Дебаты на разные

узнал, что у студента все-таки есть право голоса в нашем

темы и т.д. Многие из этих

университете, что мне тоже очень понравилось.

мероприятий мы делаем

- В первую очередь это конечно же ребята, с которыми я познакомился. Всегда чувствуешь поддержку со стороны и не

каждый год и выделить из этого я хочу фестиваль "Дружба", в рамках которого ребята

только в студпарламенте, но и далеко за его пределами. Это работа с

университета могут познакомится с кухней, традициями,

коллективом, выработка организаторских способностей, что, я

культурами, представителями, студентами разных стран.

уверен, в будущем пригодится всем, не только мне. Вступая в

-Не бояться выражать свои идеи, так как каждая идея

студпарламент, начинаешь жить студенческим советом, ведь не зря

имеет свое место в нашем совете и если идея хорошая, конечно же,

в кабинете над дверью студпарламента весит плакат

реализуется. Не забывать об ответственности, так как она, после

"ПОЖИЗНЕННО".

того как входишь в студпарламент, становится больше, чем в

-Я в студпарламенте не долго, всего лишь год. Но за этот

обыденной жизни. Не бояться учиться у других ребят и спустя

год, в силу того, что на мне должность председателя студенческого

некоторое время уже будут учиться и брать советы у вас. Просто

совета иностранных студентов, нашим факультетом было сделано

делать все то, что нравится и получать от этого удовольствие.

много работ. Говорить, что это сделал я - неправильно, так как все


10

àõÊ-áõÙ ÇÝÓ ·ñ³í»ó ç»ñÙ ÙÃÝáÉáñïÁ, Çñ³ñ ³Ù»Ý å³Ñ ë³ï³ñ

γñÇÝ» ²µñ³Ñ³ÙÛ³Ý

ÉÇÝ»Éáõ å³ïñ³ëï³Ï³ÙáõÃÛáõÝÝ áõ ï³ñ»ñùë

1.àõÊ Ùáõïù ·áñÍ»ÉÝ

í»ñ³ñï³¹ñ»Éáõ ÑáõÛëÁ:

³Ýã³÷ å³ï³Ñ³Ï³Ý áõ, ÇÝã-

2.àõÊ-Ý ÇÙ ÏÛ³ÝùÁ Éóñ»É ¿ ³é³í»É ³ßËáõÅáõÃÛ³Ùµ:

áñ ï»Õ, ׳ϳﳷñ³Ï³Ý

гÕáñ¹»É ¿ óñÙáõÃÛáõÝ, ³ÝÁݹѳï ÇÝã-áñ ·»Õ»óÇÏ µ³Ý

¹³ñÓ³í ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ: Èë»É ¿Ç

÷Ýïñ»Éáõ áõ »ñ¨³Ý ѳݻÉáõ Ù»Í ó³ÝÏáõÃÛ³Ùµ, ãùݳÕ

¹³ë³ËáëáõÃÛ³Ý Å³Ù³Ý³Ï,

ÁÝÏ»ñÝ»ñÇë ͳÝáÃáõÃÛ³Ý §Ù»Õ³íáñݦ áõ »é³Ý¹Çë

áñ »ñ³Åßï³ë»ñÝ»ñÁ ϳñáÕ

ÏñÏݳå³ïÏÙ³Ý å³ï׳éÝ ¿ ѳݹÇë³ó»É: 3. ´³í³Ï³ÝÇÝ

»Ý ¹ÇÙ»É ³Û¹ ϳéáõÛóÇÝ, µ³Ûó

Ñ»ï³ùñùÇñ ¨ û·ï³í»ï

áãÇÝã ã¿Ç ݳ˳ӻéÝ»É: ²ÛÝ

ųٳݳÏÝ»ñ »Ýù áõÝ»ó»É: §Ø»¹áõÝÇݦ

ųٳݳÏí³ ³ÏïÇíÇëïÝ»-

¹³ñÓ»É ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ, û° Çñ å³ï»ñÇ »ñ³Åßï³Ï³Ý

ѳñ³½³ï í³Ûñ ¿

ñÇó ²ëïÕÇÏÁ §Ã¨ë ù³ß»Éáí¦

å³ñáõݳÏáõÃÛ³Ùµ, û° Çñ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ ç»ñÙ Ñá·ÇÝ»ñáí, áñáÝù

ï³ñ³í Ø²Ä Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ

ç»ñÙáõÃÛáõÝ »Ý ³éϳÛÍáõÙ: êϽµáõÙ Ù³ëݳÏó»É »Ù ß³ï

ݳ˳·³Ñ ¸³íǹ ä³ÉÛ³ÝÇ

ÙñóáõÛÃÝ»ñÇ áõ ·ñ³í»É Ùñó³Ý³Ï³ÛÇÝ ï»Õ»ñ: ²ÛÅÙ, »ñµ

Ùáï, áñ ëïáõ·»Ý Ó³ÛݳÛÇÝ

§Ø»¹áõÝǦ ¿ëïñ³¹³ÛÇÝ Ñ³ÙáõÛÃÇ ·»Õ³ñí»ëï³Ï³Ý

ïíÛ³ÉÝ»ñë: гçáñ¹ ûñÁ, ųÙÁ 10:00-ÇÝ »ë ³ñ¹»Ý ³ÛÝï»Õ ¿Ç:

ջϳí³ñÝ »Ù, ³ß˳ïáõÙ »Ù áõÝ»ó³Íë ÷áñÓÁ ÷á˳Ýó»É

àõ ÙÇÝ㨠ÑÇÙ³ ëÇñáí áõ Ù»Í µ»ñÏñ³Ýùáí »ñ·áõÙ »Ù ³ÛÝï»Õ:

µáÉáñ Ýñ³Ýó, áíù»ñ ëÇñáõÙ »Ý »ñ³ÅßïáõÃÛáõÝÝ áõ ó³ÝϳÝáõÙ »ñ·»É: áõÝ»Ý³É áñáßáõÙÝ»ñÇ

îÇ·ñ³Ý ¶ÛáÏãÛ³Ý 1. Øáõïùë »Õ»É ¿ ß³ï ³Ýëå³ë»ÉÇ ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ, ù³ÝÇ áñ

ÁݹáõÝÙ³Ý Ù»ç:

»ñµ»ù ã¿Ç ϳñÍáõÙ, áñ ÏÉÇݻ٠àõÊ-Ç ³Ý¹³Ù ¨ Ͻµ³Õí»Ù

3.²ÛÅÙ êïáÙ³-

ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ùµ: ܻϳ۳óÝáõÙ ¿Ç

ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉ-

êïáÙ³ïáÉá· áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ³ëáódzóÇ³Ý Ù»ñ

ï»ï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹Ç ݳ˳-

ѳٳÉë³ñ³ÝáõÙ ¨ ³Û¹ ÁÝóóùáõÙ ³éÝãíáõÙ ¿Ç àõÊ-Ç ï³ñµ»ñ

·³ÑÝ »Ù ¨ ØÇç³½·³ÛÇÝ

»Ýóϳéáõóí³ÍùÝ»ñÇ Ñ»ï, ѻﳷ³ÛáõÙ Ýϳï»óÇ, áñ àõÊ-Ç

ϳå»ñÇ Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ

·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÝ ÇÝÓ Ñ᷻ѳñ³½³ï ¿, ѳÙÁÝÏÝáõÙ ¿ ÇÙ

ݳ˳·³ÑÇ ï»Õ³Ï³ÉÁ,

³ß˳ñѳ۳óùÝ»ñÇ áõ Ñ»ï³ùñùñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ»ï, ¨,

ÇÝãå»ë ݳ¨ êïáÙ³ïáÉá·

ÇÝùݳµ»ñ³µ³ñ, ¹³ñÓ³ àõÊ-Ç ³Ý¹³Ù: àõÊ-áõÙ ÇÝÓ ·ñ³í»É ¿ñ

áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ÙÇç³½·³ÛÇÝ

Ýñ³ ³ÏïÇí ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ, ÁÝÏ»ñ³Ï³Ý ÙÇç³í³ÛñÁ, Ýñ³

³ëáódzóÇ³Ç å»ï³Ï³Ý

Ùï³Í»É³Ï»ñåÁ,

·Çï³Ñ»ï³½áï³Ï³Ý

Ýå³ï³Ï³ëɳóáõÃÛáõÝÁ ¨ û·ï³Ï³ñ ·áñÍ Ï³ï³ñ»Éáõ

å³ï³ë˳ݳïáõÝ: â¿Ç

³Ýѳ·ó³ÝÏáõÃÛáõÝÁ

áõ½»Ý³ ³é³ÝÓݳóÝ»É ÇÝã-

³Ý¹³ÙÝ»ñÇ

:

ËÙµ³Ï»ÝïñáÝ

2. àõÊ-Ý Ù»Í ¹åñáó ¿, áñï»Õ áõë³ÝáÕÝ»ñÁ ϳñáÕ »Ý ÇÝãå»ë

ϳï³ñ»É ѳÛñ»Ý³Ýí»ñ, µ³ñ»·áñͳϳÝ, ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý

áñ Ù»ÏÁ, ù³ÝÇ áñ µáÉáñÝ ¿É ß³ï ϳñ¨áñ ¨ Ñ᷻ѳñ³½³ï »Ý ÇÝÓ:

³ß˳ï³ÝùÝ»ñ, ³ÛÝå»ë ¿É Ó»éù µ»ñ»É Ýáñ ÁÝÏ»ñÝ»ñ, ëáíáñ»É

4. ²ÛÝ, áñ Ýñ³Ýù ϳï³ñáõÙ »Ý Çñ»Ýó ³é³çÇÝ ù³ÛÉ»ñÁ

ÃÇÙ³ÛÇÝ ³ß˳ï³ÝùÇ, ëáíáñ»É ׳ݳã»É Çñ»Ýó áõÅ»Õ ¨ ÃáõÛÉ

àõÊ-áõÙ, ¹³ ³ñ¹»Ý ·áí»ÉÇ ¿ ¨ áõñ³Ë³ÉÇ, áñ ûñ»óûñ ³Û¹

ÏáÕÙ»ñÁ, ½³ñ·³óÝ»É Çñ»Ýó ï³Õ³Ý¹Ý»ñÁ, ½³ñ·³óÝ»É áã

Ññ³ß³ÉÇ Ï³éáõÛóÇ ß³ñù»ñÁ ѳٳÉñíáõÙ »Ý: Îó³ÝϳݳÛÇ, áñ

ÙdzÛÝ Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, ³Ûɨ Ó»éù µ»ñ»É

Ýñ³Ýù ÉÇÝ»Ý Ù³ùëÇÙ³É ³½ÝÇí, å³ñ½, ³ß˳ï³ë»ñ,

ÁݹѳÝáõñ ½³ñ·³óí³ÍáõÃÛ³Ý Ù»Í å³ß³ñ, Ù³ëݳÏó»É

Ýå³ï³Ï³ëɳó, ãÙáé³Ý³Ý Çñ»Ýó Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý

ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇ՝ áõëáõÙÝ³Ï³Ý ¨ ·Çï³Ï³Ý, Éñ³ïíáõÃÛ³Ý ¨

·Çï»ÉÇùÝ»ñ Ó»éù µ»ñ»Éáõ ³é³çݳÛÝáõÃÛáõÝÁ: ²Û¹ å³ñ³·³ÛáõÙ

ï»Õ»Ï³ïíáõÃÛ³Ý, Ùß³ÏáõóÛÇÝ ¨ Ù³ñ½³Ï³Ý, ëáóÇ³É³Ï³Ý ¨

Ýñ³Ýó ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÝ àõÊ-áõÙ Ù»Í ËÃ³Ý ÏѳݹÇë³Ý³

³éáÕç³å³Ñ³Ï³Ý áÉáñïÝ»ñáõÙ, ï»ÕÛ³Ï ÉÇÝ»É Ñ³Ù³Éë³ñ³-

ÇÝãå»ë Çñ»Ýó, ³ÛÝå»ë ¿É Ù»ñ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý µ³ñ»Ï»óÇÏ

Ýáõ٠ϳï³ñíáÕ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ ¨ Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝ

³å³·³ÛÇ ³å³ÑáíÙ³ÝÁ: ï³Ï³Ù »Ù: ÆëÏ ³é³çÇÝÁ ϳéáõÛóáõÙ ÇÝÓ ·ñ³í»É ¿ ³ÛÝï»Õ

ʳãÇÏ ä»ïñáëÛ³Ý

³éϳ ÁÝÏ»ñ³Ï³Ý ÙÃÝáÉáñïÁ:

1. àõÊ ÇÙ ÙáõïùÇ Ñ³Ù³ñ

2. ²Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ Ó»éù µ»ñ³Í ß³ï ѳñ³½³ï áõ

§Ù»Õ³íáñ¦ ¿ñ àõ¶À-Ý,

·³Õ³÷³ñ³ÏÇó ÁÝÏ»ñÝ»ñÝ »Ý, ÇÝãå»ë ݳ¨ ë»÷³Ï³Ý

áñï»ÕÇó »ë ëÏë»É »Ù ÇÙ

·³Õ³÷³ñÝ»ñÝ Çñ³·áñÍ»Éáõ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÁ:

áõë³Ýáճѳë³ñ³Ï³Ï³Ý

3. ø³ÝÇ áñ ÇÙ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ ÑÇÙݳϳÝáõÙ »Õ»É »Ý

³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ, ÇÝãå»ë ݳ¨

àõ¶À-áõÙ, ³å³ ϳé³ÝÓݳóݻ٠ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í µ³½Ù³ÃÇí

ÇÙ µÝ³íáñáõÃÛáõÝÁ, ù³ÝÇ áñ

áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ·Çï³ÅáÕáíÝ»ñÁ, áñáÝù, Ç٠ϳñÍÇùáí, áã

ÇÝÓ Ñ»ï³ùñùñáõÙ ¿ ÝáñÁ, ÉÇÝÇ

ÙdzÛÝ Ñ»ï³ùñùÇñ, ³ÛÉ Ý³¨ ϳñ¨áñ ·Çï³Ï³Ý

¹³

ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝÝ»ñ »Ý ÷á˳Ýó»É Ù»ñ áõë³ÝáÕÝ»ñÇÝ:

ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝ,

û

³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ áÉáñï,

γé³ÝÓݳóÝ»Ç »ñ¨Ç гÛáó ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý Ã»Ù³Ûáí

ãÝ³Û³Í ÇÙ ³å³·³ Ù³ëݳ-

ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í »ñÏáõ ·Çï³ÅáÕáíÝ»ñÁ ¨ í»ñç»ñë ϳ۳ó³ó

·ÇïáõÃÛ³Ý Ù»ç ß³ï ѳëï³-

§ÊáëùÇ, Ó³ÛÝÇ ¨ Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý Ñá·»µ³Ý³ýǽÇáÉá·Ç³Ï³Ý


³½¹»óáõÃÛáõÝÁ¦ ûٳÛáí ·Çï³ÅáÕáíÁ:

ѳݹÇë³óáÕ àõÊ-Ç: ÂáÕ Ó·ï»Ý ݳ¨ Ñݳñ³íáñÇÝë

4. ²Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ ѳí³ï³ñÇÙ ÙÝ³É àõÊ

ÇÝùݳϳï³ñ»É³·áñÍí»É, Ó»éù µ»ñ»É ÙݳÛáõÝ

11

·³Õ³÷³ñ³ËáëáõÃÛ³ÝÁ, í»ñ³µ»ñí»É ϳéáõÛóÇÝ ÇÝãå»ë

ÁÝÏ»ñÝ»ñ, ÉÇÝ»É ³ÏïÇí, Ïñ»³ïÇí ·³Õ³÷³ñÝ»ñáí

ë»÷³Ï³Ý ³ÝÓÇÝ, »ñµ»ù ã÷áñÓ»É ë»÷³Ï³Ý ³ÙµÇódzݻñÝ

ÉÇ, ù³ÝÇ áñ àõÊ-Ý ³Ûë ³Ù»ÝÇ Ñ³Ù³ñ ³Ûëûñ ³ñ¹»Ý ÁÝÓ»éáõÙ ¿

Çñ³·áñÍ»É Ç Ñ³ßÇí Ù»ñ µáÉáñÇë ѳٳñ »ñÏñáñ¹ ïáõÝ

µáÉáñ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

ÆÝ»ëë³ Ö³Õ³ñÛ³Ý

²Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ, áñ ïí»É ¿ ÇÝÓ

1. ¸³éݳÉáí IADS å³ßïáÝ³Ï³Ý Ý»ñϳ۳óáõóÇãÁ`

àõÊ-Ý` ·ïÝ»É å³ï³ëË³Ý ¨

ѳٳÉñ»óÇ àõÊ-Ç ß³ñù»ñÁ, µ³ó³ñӳϳå»ë Ýáñ ¨ ¹»é¨ë

ÏáÕÙÝáñáßí»É ó³Ýϳó³Í

³Ý׳ݳã»ÉÇ ÙÇ Ï³éáõÛóÇ: Üáñ Ù³ñ¹ÇÏ, Ýáñ ϳÝáÝÝ»ñ, ëϽµáõÙ

Çñ³íÇ׳ÏáõÙ:

µ³í³Ï³ÝÇÝ ¹Åí³ñ ¿ñ, ë³Ï³ÛÝ Ñ»ï³·³ÛáõÙ, ÏáÕÙÝáñáßí»Éáí

3. γï³ñáõÙ »Ù

·áñÍÇ µÝáõÛÃÇ Ñ³ñóáõÙ, ÁÝÏ»ñÝ»ñÇ û·ÝáõÃÛ³Ùµ ѳÕóѳñ»óÇ

áõë³ÝáÕÝ»ñÇ` ³ñï³ë³ÑÙ³Ý

³é³çÇÝ ¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ¨ ¹³ñÓ³ ÷áùñÇÏ, µ³Ûó ß³ï áõÅ»Õ

÷á˳ݳϳÛÇÝ Íñ³·ñáí

ÁÝï³ÝÇùÇ ÙÇ Ù³ëÁ: Ü߳ݳϳÉÇ ¿ àõÊ-Ç ³ÏïÇí,

³å³ÑáíáõÙÁ, ³Ûë ï³ñÇ

Ýå³ï³Ï³ëɳó ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÝ áõ Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÁ

áõë³ÝáÕÝ»ñ »Ù ÁݹáõÝáõÙ

ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý ÏÛ³ÝùÇÝ: Ð³×³Ë Ù»ñ àõÊ-Ý Ñ³Ù»Ù³ïáõÙ

³ñï³ë³ÑÙ³ÝÇó: γñ¨áñ »Ù

»Ù Ù»ÕíÇ ÷»Ã³ÏÇ Ñ»ï. Ù»Ýù ³Ý¹³¹³ñ ³ß˳ïáõÙ »Ýù,

ѳٳñáõÙ àõÊ-Ç ßñç³Ý³կ-

Ùï³ÍáõÙ, í³½í½áõÙ,

Ý»ñáõÙ Çñ³·áñÍí³Í ëáódz-

¨, Ç í»ñçá, ·áñÍÝ ³í³ñïÇÝ »Ýù

ѳëóÝáõÙ: лÝó ëñ³ÝáõÙ ¿ Ù»ñ áõÅÁ` ³í³ñï»É ëÏë³Í

É³Ï³Ý Íñ³·ñ»ñÁ: 4. ºÕ»′ù ³éáõÛ·,

Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ݳ˳·ÇÍ: 2. àõÊ-Ç ¹»ñÝ ÇÙ ÏÛ³ÝùáõÙ… Øáõïù ·áñÍ»Éáí Ýáñ ÏÛ³Ýù` Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÝ áõÝÇ

Ï»Ýë³÷áñÓÇ Ï³ñÇù:

ìÇÏïáñÛ³ ¼³Ë³ñÛ³Ý

ѳٳñÓ³Ï, Ýáñ Ùï³Ñ³Õ³óáõÙÝ»ñáí ÉÇ ¨ íëï³Ñ ¹³ñÓ»ù Ýáñ áõ Ù»Í ÁÝï³ÝÇùÇ ³Ý¹³Ù: ÇÝãå»ë Ϲ³ë³íáñíÇ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÇ Ñ»ï³·³ ÏÛ³ÝùÁ, ³Ù»Ý Ù»ÏÝ Çñ Ñá·áõ ËáñùáõÙ ÙÇßï ÑÇß»Éáõ ¿, áñ ³Û¹ Ûáõñ³ï»ë³Ï

1. àõÊ-Ý Ý»ñËáõÅ»ó ÇÙ ÏÛ³Ýù,

§·Ý³óùáõÙ¦ Ù»Ýù ÙdzëÇÝ »Ýù »Õ»É,áõ ÙdzëÇÝ »Ýù ³Ýó»É ³Û¹

»ñµ ¹»é ¹åñáó³Ï³Ý ¿Ç` ùñáçë

׳ݳå³ñÑÁ:

ß Ý á ñ Ñ Ç í :

´ Å Ç ß Ï Ç

3. ²é³çÇÝ »ñÏáõ ï³ñÇÝ»ñÇ ÁÝóóùáõÙ ³ÏïÇíáñ»Ý

Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛáõÝÁ, ѳٳÉ-

Ù³ëݳÏó»É »Ù ³ÛÝ ³Ù»ÝÇÝ, ÇÝã ϳï³ñí»É ¿ À´üÊ-áõÙ,

ë³ñ³ÝÇ áõë³ÝáճϳÝ

Ù³ëݳÏó»É »Ù àõëáõÙݳٻÃá¹³Ï³Ý Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÇ

ÏÛ³ÝùÝ áõ àõÊ-Ç ·áñÍáõÝ»áõ-

³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ: ºññáñ¹ ÏáõñëÇó ëÏë³Í, ³é³í»É³å»ë

ÃÛáõÝÁ ¨ ѳïϳå»ë` Ù³ñ¹-

Ù³ëݳÏó»É »Ù §Ø»¹ÇÏáõëǦ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ, ÷áñÓ»É »Ù ÙÇßï

µ³½Ù³ÏáÕÙ³ÝÇ

Ýñ³ ÏáÕùÇÝ ÉÇÝ»É, ³ç³Ïó»Éª ÇÝãáí ϳñáÕ »Ù: àõÊ-áõÙ ÷áñÓ»É »Ù

§ï³ñûñÇݳϦ µ³ñÓñ áñ³ÏÝ»ñÁ ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹áõÙ

í»ñ³Ï³Ý·Ý»É áñáß ÑÇÝ áõ µ³ñÇ ³í³Ý¹áõÛÃÝ»ñ áõ Ýå³ëï»É

ϳÛÇÝ

ѳݷ»óñ»óÇÝ ÇÙ ÙdzÝß³Ý³Ï ÏáÕÙÝáñáßÙ³ÝÁ ѻﳷ³

³ñÅ»ùÝ»ñÇ å³Ñå³ÝÙ³ÝÁ: Þ³ï ϳñ¨áñáõÙ áõ ÙÇßï ÷áñÓáõÙ »Ù

ÁÝïñáõÃÛ³Ý Ñ³ñóáõÙ: êϽµÝ³Ï³Ý Ñ»ï³ùñùñáõÃÛáõÝÁ

Ù³ëݳÏÇó ÉÇÝ»É àõÊ-áõÙ Ùßï³å»ë ϳï³ñíáÕ

Ñ»ï½Ñ»ï» í»ñ³Íí»ó Ï»Ýë³Ï»ñåÇ, ѳٳÉñí»ó ³ÝÁݹѳï Ýáñ

ѳÛñ»Ý³ëÇñ³Ï³Ý ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇÝ áõ ³Ûó»ñÇÝ:

áõ Ñ»ï³ùñùÇñ ͳÝáÃáõÃÛáõÝÝ»ñáí, ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ

4. Þ÷í»Éáí µ³½Ù³ÃÇí Ù³ñ¹Ï³Ýó Ñ»ï` ëáíáñáõÙ »ë

Ó»éùµ»ñٳٵ áõ ³ñϳÍÝ»ñáí: àõÊ-Ç Ñ»ï, ùÇã û ß³ï,

׳ݳã»É áõ ÝáõÛÝÇëÏ ½·³É Ù³ñ¹Ï³Ýó: ¸Åí³ñ ¿ Ýϳñ³·ñ»É ³ÛÝ

³ÝÙÇç³Ï³Ý ϳå áõݻ٠³ñ¹»Ý Ùáï ï³ëÁ ï³ñÇ, áõ Ýñ³ Ñ»ï »Ý

§¿Ý»ñ·Ç³Ý¦, áñÁ ¹áõ ëï³ÝáõÙ »ë ù³ÛÉ»Éáí µáõÑÇ ï³ñ³ÍùáõÙ ¨

ϳåí³Í ß³ï ÑÇÝ áõ µ³ñÇ ÁÝÏ»ñÝ»ñ áõ ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ:

³Ù»Ý ù³Ûɳ÷áËÇ Ñ³Ý¹Çå»Éáí ç»ñÙáõÃÛáõÝ ×³é³·áÕ ³ÝÏ»ÕÍ

2. ¼³í»ßï³ÉÇ ÙÇ ³é»ÕÍí³Í ϳ, áñ ß³ï»ñÁ

ÅåÇïÝ»ñáí Ù³ñ¹Ï³Ýó: ²ÝÏ³Ë Ñ»é³íáñáõÃÛáõÝÇó áõ

ÏѳëϳݳÝ. àõÊ Ñ»ßï ¿ ÙïÝ»É, µ³Ûó ß³ï ¹Åí³ñ ¿ ¹áõñë ·³É:

ѳݷ³Ù³ÝùÝ»ñÇó, ³Û¹ Ù³ñ¹ÇÏ ÙÇßï ÏÙÝ³Ý ùá ÁÝÏ»ñÝ»ñÁ:

àõÊ-Ý ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ ÙÇ »ñϳñ ׳ݳå³ñÑ ³ÝóÝáÕ ·Ý³óùÇ ¿ ÝÙ³Ý:

´³ó³ë³Ï³ÝÁ ϳ ³Ù»Ýáõñ»ù, µ³Ûó µ³ó ÙÇ′ ÃáÕ»ù

²Ûëï»Õ ÙÇßï »éáõÙ ¿ ³ß˳ï³ÝùÁ, áñÇ ÁÝóóùáõÙ Ó¨³íáñíáõÙ ¿

Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÁ` µ³½Ù³å³ïÏ»Éáõ ɳíÁ Ó»ñ ÏÛ³ÝùáõÙ: ºÕ»′ù

Ûáõñ³ï»ë³Ï Ùï»ñÙáõÃÛáõÝ, Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÝ Çñ ѳٳñ ÇÝã-áñ

ÇÝùݳíëï³Ñ áõ ѳٳñÓ³Ï, µ³Ûó ÙÇ Ùáé³ó»ù, áñ ³Ù»Ý ÇÝã

Ýáñ µ³Ý ¿ ëáíáñáõÙ ¨ ÇÝã-áñ ³ë»ÉÇù áõÝÇ: àõ ³ÝÏ³Ë Ýñ³ÝÇó, û

ã³÷Ç Ù»ç ¿ ·»Õ»óÇÏ:

²ñ¨ÇÏ ê¨áÛ³Ý 1. Øáõïùë àõÊ »Õ»É ¿ ³é³çÇÝ ÏáõñëáõÙ, »ñµ ËÙµÇ ³í³· ¹³ñÓ³: ²ÛÝáõÑ»ï¨ áñáß Å³Ù³Ý³Ï ¹³¹³ñ»óÇ Ñ³×³Ë»É:

Ùݳó»É »Ý ÁÝïñÛ³ÉÝ»ñÁ: 3.ÈÇÝ»Éáí

¹»Õ³-

·Çï³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ áõë³-

²Û¹ ÁÝóóùáõÙ ß³ï ï»Õ»Ï³óí³Í ã¿Ç ³Ûë ϳéáõÛóÇ Ù³ëÇÝ:

ÝáÕáõÑÇ` Ù³ëݳÏó»É »Ù Ù»ñ

Տ»ëÝ»Éáí àõÊ-Ç ÏáÕÙÇó ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ,

ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹Ç

ó³Ýϳó³ ÇÝùë ¿É ³Û¹ ³Ù»ÝÇ ÙÇ Ù³ëÝÇÏÁ ¹³éݳÉ: 2.²í»ÉÇ ß³ï áõëáõóáÕ³Ï³Ý ¹»ñ ¿ áõÝ»ó»É. »ñµ ѳÛïÝíáõÙ »ë ÙÇ ÙÇç³í³ÛñáõÙ, áñï»Õ µáÉáñÁ ù»½ ³ÝͳÝáà »Ý,

ϳ½Ù³Ï»ñå³Í ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇÝ:

Հ³Ý¹Çë³Ý³Éáí

§Ø»¹ÇÏáõëǦ ÃÕóÏÇó, ·ñ»É »Ù

ëÏëáõÙ »ë ׳ݳã»É Ù³ñ¹Ï³Ýó, ³ß˳ï»É ÙÇ ÁݹѳÝáõñ

Ñá¹í³ÍÝ»ñ: γé³ÝÓݳóݻ٠ÇÙ

ÏáÉ»ÏïÇíáõÙ, ¹ñë¨áñ»É ÇÝù¹ ù»½: ºí, ß³ï»ñÁ ÏѳٳӳÛÝ»Ý,

³ß˳ï³ÝùÁ

àõÊ-Ý ïí»É ¿ ß³ï ÁÝÏ»ñÝ»ñ, áñáÝóÇó, ųٳݳÏÇ ÁÝóóùáõÙ,

ß³ï µáõéÝ, ɳñí³Í,

§Ø»¹ÇÏáõëáõÙ¦.


12

ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï ÇÝÓ Ñ³Ù³ñ ç»ñÙ áõ ï³ù ÙÇç³í³Ûñ ¿

Ñdzëó÷áõÃÛáõÝÝ»ñÇó, áñáíÑ»ï¨, ѳí³ï³óÝáõÙ »Ù,

³ÛÝ:

¹ñ³Ýù ÏÉÇÝ»Ý: 4.ÊáñÑáõñ¹ Ïï³Ù ÉÇÝ»É ³í»ÉÇ ³ÏïÇí,

³í»ÉÇ

áõÅ»Õ,

ѳٳËÙµí³Í,

²Ûë ³Ù»ÝÁ ÏÓ¨³Ï»ñå»Ù Ù»Ï

³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛ³Ùµ` ѳٳï»Õ»ù û·ï³Ï³ñÁ ѳ׻ÉÇÇ Ñ»ï:

ãí³Ë»Ý³É 4.ÊáñÑáõñ¹ Ïï³Ùª

îÇ·ñ³Ý ê³Ñ³ÏÛ³Ý

Ý³Ë ÇٳݳÝ, áñ àõÊ-Ý 1. ²é³çÇÝ ÏáõñëáõÙ ¿Ç ëáíáñáõÙ, »ñµ ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù

áõÕÕ³ÏÇ

ųٳݳÏ

»Ï³ àõÊ, å³ñ½³å»ë Éë»É ¿Ç ³Û¹ ϳéáõÛóÇ Ù³ëÇÝ ¨ áñáß»óÇ »ë

³ÝóϳóÝ»Éáõ í³Ûñ ã¿, ³ÛÉ ÙÇ

¿É ï»ëÝ»É Ñ³ÙÝ áõ ÑáïÁ: ºÏ³ áõ ã·Ý³óÇ... ÆÝÓ ³í»ÉÇ ß³ï

ϳéáõÛó ¿, áñï»Õ µáÉáñÇ

ϳéáõÛóÝ ¿ ·ñ³í»É, ÇëÏ Ï³éáõÛóáõÙ ·ñ³í»É ¿ ³ÛÝ, û ÇÝãå»ë

Ýå³ï³ÏÁ Ù»ÏÁ å»ïù ¿ ÉÇÝÇ`

ϳñ»ÉÇ ¿ ³ÏïÇí ³ß˳ï»É áõ ÝíÇñí»É ÙÇ ·áñÍÇ, ÇÝãÁ ù»½

·áñÍ»É ÁݹѳÝáõñÇ Ñ³Ù³ñ

ï³ÝáõÙ ¿ ÇÝùݳϳï³ñ»É³·áñÍÙ³Ý ×³Ý³å³ñÑáí:

áõ, ÇÝãù³Ý ¿É ÝíÇñí³Í ÉÇÝ»Ý

2. àõÊ-Ý ÇÙ ÏÛ³ÝùÇ ·É˳íáñ ¹»ñ³Ï³ï³ñÝ»ñÇó Ù»ÏÝ

Çñ»Ýó ·áñÍÇÝ, å»ïù ¿ ÑÇß»É,

¿, áñÇ ßÝáñÑÇí »ë ÑÇÙ³ ³ÛÝ »Ù, ÇÝã ϳÙ, áõݻ٠߳ï ɳí

áñ ëáíáñáõÙ »Ýù ºä´Ð-áõÙ,

ÁÝÏ»ñÝ»ñ áõ áñÇ ßÝáñÑÇí »ë ÑÇÙ³ ÇÝÓ ÉdzñÅ»ù Ù³ñ¹ »Ù ½·áõÙ: 3. ²Ù»Ý³ëϽµÇó »Õ»É »Ù àõÊ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý

áñÝ

³ñ¹»Ý

ß³ï

Ù»Í

å³ñï³íáñí³ÍáõÃÛáõÝ ¿

ý³ÏáõÉï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹Ç ³Ý¹³Ù, ÇëÏ 3-ñ¹ ÏáõñëáõÙ ³ñ¹»Ý ³Û¹

ï³ÉÇë Ù»½: Ø»ñ àõÊ-Ý

ËáñÑñ¹Ç ݳ˳·³ÑÝ ¿Ç, µ³Ûó ³Û¹ ÁÝóóùÁ ѳٳï»ÕáõÙ ¿Ç

É³í³·áõÛÝÝ»ñÇó Ù»ÏÝ ¿

§àõв¦ ˳ճÉáí, áñÇó Ù»Í µ³í³Ï³ÝáõÃÛáõÝ áõ ѳ×áõÛù ¿Ç

г۳ëï³ÝáõÙ ¨ ÙdzÏÝ ¿, áñ àõë³ÝáÕ³Ï³Ý ËáñÑñ¹³ñ³Ý ¿, áã

ëï³ÝáõÙ: ÆëÏ ³Ûë ï³ñÇ ³ñ¹»Ý ջϳí³ñáõÙ »Ù §Øß³ÏáõÛÃÇ ¨

û ËáñÑáõñ¹, áõ íëï³Ñ »Ù, áñ ÙÇßï ¿É É³í³·áõÛÝÁ ÏÉÇÝ»Ýù,

³½³ï ųٳÝóǦ ѳÝÓݳÅáÕáíÁ: ÎáÝÏñ»ï ³ß˳ï³Ýù ã»Ù

ù³ÝÇ ¹»é ѳëϳÝáõÙ »Ýù, û áñÝ ¿ Ù»ñ Ýå³ï³ÏÁ:

ϳñáÕ³ÝáõÙ ³é³ÝÓݳóÝ»É, áñáíÑ»ï¨ »Ã» ÇÝã-áñ µ³Ý ³ÝáõÙ

ºí í»ñçáõÙ, áõ½áõÙ »Ù ßÝáñѳíáñ»É Ù»ñ 20-³ÙÛ³

»Ù, áõñ»ÙÝ ³ÝáõÙ »Ù ѳ×áõÛùáí, ѻ勉µ³ñ µáÉáñ

àõë³ÝáÕ³Ï³Ý ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇݪ ó³ÝϳݳÉáí ¹»é ß³ï áõ ß³ï

³ß˳ï³ÝùÝ»ñÝ ¿É ϳñ¨áñ »Ý:

20-³ÙÛ³ÏÝ»ñ: 2. àõË-áõÙ ëáíáñ»É »Ù å³ï³ë˳ݳïíáõÃÛáõÝ Ïñ»É

гëÙÇÏ ´³ñë»ÕÛ³Ý

ÇÙ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ, ϳñÍáõÙ »Ù ѻﳷ³ÛáõÙ Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùáõÙ ¹³ ß³ï ³ÝÑñ³Å»ßï

1. àõÊ-Ç ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ

ѳïϳÝÇß ÏÉÇÝÇ: ÆÝãå»ë ݳ¨ ³Ûëï»Õ å³ñ½»óÇ, áñ »ë áõݳÏ

ëÏë»É »Ù Ù³ëݳÏó»É ÙdzÛÝ 3-ñ¹

»Ù ëï»Õͳ·áñÍ»Éáõ: ê³Ï³ÛÝ ³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñ ¨ ¿³Ï³Ý

ÏáõñëÇó: úñ»ñÇó ÙÇ ûñ,

Ó»éùµ»ñáõÙÝ ÇÙ ÁÝÏ»ñÝ»ñÝ »Ý, ³ÛÝ ç»ñÙ ÁÝÏ»ñ³Ï³Ý

å³ï³Ñ³µ³ñ ѳÛïÝí»Éáí

ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, áñáÝù ÏÙÝ³Ý ÇÝÓ Ñ»ï ÁݹÙÇßï:

§Ø»¹ÇÏáõë¦ Ã»ñÃÇ ËÙµ³·ñáõ-

3. ºñϳñ Å³Ù³Ý³Ï ½µ³Õ»óñ»É »Ù §Ø»¹ÇÏáõë¦ Ã»ñÃÇ

ÃÛ³Ý Ñ»ñÃ³Ï³Ý ÝÇëïÇÝ, ³ÛÝ

ËÙµ³·ñÇ ï»Õ³Ï³ÉÇ å³ßïáÝÁ, ³ÛÝáõÑ»ï¨ ÙÇ Ï³ñ×

Å³Ù³Ý³Ï ¹»é ËÙµ³·Çñ îÇ·ñ³Ý

ųٳݳϳßñç³Ý

ÐáíѳÝÝÇëÛ³ÝÝ

å³ßïáݳϳï³ñ »Ù »Õ»É:

ÇÝÓ

³ß˳ï³Ýù ѳÝÓݳñ³ñ»ó,

ËÙµ³·ñÇ

ųٳݳϳíáñ

4.ÊáñÑáõñ¹ Ïï³Ù ÉÇÝ»É ³í»ÉÇ ³ÏïÇí ¨

áñÇó Ññ³Å³ñí»É »ë ãϳñá-Õ³ó³: ÆëÏ ³ÛÝáõÑ»ï¨ ³ÏïÇí

³ß˳ï³ë»ñ, àõË-Ý Ï³ñáÕ ¿ Ýñ³Ýó ѳٳñ ³Ý·Ý³Ñ³ï»ÉÇ

Ý»ñ·ñ³íí»óÇ Ã»ñÃÇ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇ Ù»ç:

³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ÷áñÓ Ñ³Ý¹Çë³Ý³É:

껹³ гٵ³ñÓáõÙÛ³Ý 1. Øáõïùë àõÊ µ³í³Ï³ÝÇÝ áõß ¿ »Õ»É, ÇÝãÇ Ñ³Ù³ñ ³÷ëáëáõÙ »Ù: Ü»ñ·ñ³íí»Éáí àõʪ ½·³óÇ, áñ ݳËù³Ý ¹³ ϳñÍ»ë áõñÇß Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝáõÙ ëáíáñ³Í ÉÇÝ»Ç: ²Ýßáõßï, àõÊÝ Ï³ñ¨áñ ¹»ñ áõÝÇ Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝÇ Ñ³Ù³ñ. àõÊ-Ç Ï³½Ù³Ï»ñå³Í µ³½Ù³ÃÇí ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ, áñáÝó ÃíáõÙ »Ý ÏáÝý»ñ³ÝëÝ»ñÁ, áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ·³ñáõÝÝ»ñÁ, ³ßáõÝÝ»ñÁ ¨ ³ÛÉÝ, ÇÝãå»ë ݳ¨ ѳٳÉë³ñ³ÝáõÙ ³é³ç³óáÕ ËݹÇñÝ»ñÇ ÉáõÍÙ³ÝÁ àõÊ-Ç ³ç³ÏóáõÃÛáõÝÁ Ñ»Ýó ¹ñ³ ³å³óáõÛóÝ »Ý: î»ëÝ»Éáí áõ ·Ý³Ñ³ï»Éáí ¹³` »ë ÝáõÛÝå»ë ó³Ýϳó³ ÇÙ Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÝ áõÝ»Ý³É ³Û¹ ³Ù»ÝÇÝ áõ ÇÙ Ý»ñ¹ñáõÙÁ ѳٳÉë³ñ³ÝÇë ÏÛ³ÝùáõÙ: 2. سëݳÏó»Éáí àõÊ-Ç ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ` ѳ׻ÉÇ Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛ³Ý Ñ»ï Ù»Ïï»Õ áõÝ»ó»É »Ù ݳ¨ ß³ï ѳ׻ÉÇ å³Ñ»ñ, áñáÝù ³ÝÙáé³Ý³ÉÇ Ñáõß»ñ »Ý ¹³ñÓ»É: γñÍáõÙ »Ù` ÏÏñÏÝ»Ù, ë³Ï³ÛÝ ã»Ù áõ½áõÙ ãÝß»É, áñ àõÊ-Ý ÇÝÓ ³é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ ïí»É ¿ ß³ï ɳí ÁÝÏ»ñÝ»ñ, áñáÝóáí »ë ÇÝÓ ß³ï Ñå³ñï »Ù ½·áõÙ: 3. àõÊ-áõÙ Ù³ëݳÏó»É »Ù ¹»Õ³·Çï³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹Ç ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ, ·ñ»É »Ù Ñá¹í³ÍÝ»ñ §Ø»¹ÇÏáõë¦ áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ³Ùë³Ã»ñÃáõÙ, ÇëÏ ³Û¹ ³Ù»ÝÇó »ë ѳïϳå»ë ѳ×áõÛùáí ϳé³ÝÓݳóÝ»Ç àõÊ-Ç

ûñ¨ë µáÉáñ ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ ÏáÕÙÇó ëÇñí³Í ѳݷÇëïÁ ̳ÕϳÓáñáõÙ (ÑáõÙáñ): 4. ÊáñÑáõñ¹ Ïï³ÛÇ å³Ñå³Ý»É Ù»ñ ÷áñÓÝ áõ Ó»éùµ»ñáõÙÝ»ñÁ, ½³ñ·³óÝ»É áõ ëï»Õͳ·áñÍ³Ï³Ý Ýáñ Ùáï»óáõÙ óáõó³µ»ñ»É: ²ÛÝå»ë ³Ý»É, áñ àõÊ-Ç ßÝáñÑÇí, ÇÝãù³Ý Ñݳñ³íáñ ¿, µáõÑÇ ÏÛ³ÝùÁ ¹³éݳ ϳï³ñÛ³É áõ Ñ»ï³ùñùÇñ: ÈÇÝ»Ý ÝíÇñí³Í Çñ»Ýó ·áñÍÇÝ ¨ »ñµ»ù ãݳѳÝç»Ý:

²í·áõëïÇݳ ê³Ùí»ÉÛ³Ý ²½³ï γñ³å»ïÛ³Ý


13

»՞ Մենք՝ հայերս, հնագույն մշակույթ ունեցող ժողովուրդ ենք: «Էն

ավելի քան մեկ վեցերորդով լիքն էր, ինչի պատճառը ես շուտով

ժամանակ, երբ մշակույթ ունեինք` մնացած ազգերը ծառեր էին

հասկացա. մի ինչ-որ դպրոցի ղեկավարություն ստիպողաբար

մագլցում», -հաճախ սիրում են կրկնել ոմանք: Սակայն մեր

բերել էր համերգի միջնակարգ դպրոցի աշակերտների, ովքեր

օրերում ինքս հաճախ եմ լինում թատրոնում և մշակութային այլ

անընդհատ աղմկում էին և խանգարում երաժշտություն,

օջախներում` տարբեր առիթներով և պետք է փաստեմ`

իսկական երաժշտություն ունկնդրելու համար եկած

միջոցառումները, որպես կանոն, անցնում են դատարկ

սակավաթիվ մարկանց: Երեք դպրոցականներ Բախի

դահլիճների պայմաններում, ինչը ինձ, մինչև հիմա զարմացնում

երաժշտությունը թողած քննարկում էին հույժ կարևոր մի թեմա.

է: Սկզբում կարծում էի` պատճառը ժողովրդի ծանր

որն է առաջին հայկական սերիալը «Վերվարածները», թե

սոցիալական վիճակն է` մարդիկ գումար են ծախսում միայն

«Դժբախտ երջանկությունը»: Ինձ համար չստացված այդ

կենսականորեն անհրաժեշտի վրա: Սակայն հետո, երբ տեսա, թե

համերգից հետո գնացի տուն և սկսեցի հերթով փոխել

ինչպես են դասական երաժշտության համաշխարհային

հեռուստաալիքները ու հասկացա մի բան. մատաղ սերնդին

աստղերի հայաստանյան համերգներն անցնում կիսով չափ

մատուցելով ճաշակն աղավաղող «երաժշտություն» և բռնություն

դատարկ դահլիճներում` նույնիսկ ազատ մուտքի դեպքում, իսկ

ու անբարոյականություն պրոպագանդող սերիալներ`

տեղական «պսպղացող աստղերի», խոշորագույն դահլիճներում

բարոյապես ոչնչացնում ենք նրանց ու քանի դեռ հեռուստա-

կայանալիք համերգների բավականին թանկ արժեցող տոմսերը

տեսությունն ու ռադիոն մնան նույնը` մշակույթը շարունակելու

ժամերում սպառվում` հասկացա, որ պատճառն այլ է:

է անկումը:

Մշակույթի զարգացման ու տարածման խոչնդոտներից մեկի

Հ.Գ. Վերը հիշատակված միջոցառումները «համերգ» են անվանել

մասին իմացա համերգներից մեկի ժամանակ: Կամերային

վերջիններիս կազմակերպիչները

երաժշտության տանը երգեհոնային ժամ էր, որն անցկացվում է Մուշեղ Բաղդասարյան

պարբերաբար և մուտքն ազատ է լինում: Այդ համերգին դահլիճը

гݹÇåáõÙ ·»Õ»óÇÏÇ Ñ»ï

բարձրաստիճան հոգևորականներ, պաշտոնատար անձիք և բազմաթիվ հյուրեր արտասահմանից: Այնտեղ էինք նաև մենք` «Մեդիկուս» ամսաթերթի խմբագրակազմը: Երբ արևն արդեն ծվարել էր Հայաստանի վեհաշունչ լեռների հետևում` ծափահարությունների տարափը բեմ ուղեկցեց հայտնի տենորին: Սկսվեց այդքան սպասված համերգը: Հանրահայտ երգիչը կատարում էր հիանալի արիաներ իտալական օպերաներից, որոնց ուղեկցողը հայ հանդիսատեսի քար լռությունն էր: Ինչքա՜ն հույս կար այդ երգերի մեջ: Ապահոված էր հիանալի ակուստիկա: Հպարտ էինք, որ Բոչելլիին նվագակցում էին Հայաստանի սիմֆոնիկ նվագախումբը և «Հովեր» երգչախումբը: Երկինքը կարծես համաձայնել էր մեզ հետ և նրա գույները միաձուլվել էին տարածվող հզոր ձայնային ալիքի հետ:

Կյանքում քիչ են այն օրերը, որոնց հետ կապված

Շարունակական ընթացքը չարաբաստիկ ձևով հուշում էր, որ

հիշողությունները երկար են փայփայվում մեր կարոտի

այս ամենը մի պահ ավարտվելու է: Ի վերջո, «Time to say good bye»

անուրջներում: Մարտի 21-ին «Երևանը գրքի համաշխարհային

երգը վերջինը եղավ, որը կատարեց հանրահայտ մենակատարը:

մայրաքաղաք» ծրագրի մեկնարկի կապակցությամբ,

Համերգը տևեց 1.5 ժամ: Անդրեա Բոչելլին հեռացավ բեմից`

Ազատության հրապարակում մենահամերգով հանդես եկավ

հանդիսատեսի չդադարող ծափահարությունների ներքո:

աշխարհահռչակ տենոր Անդրեա Բոչելլին: Ազատության

Իսկական զարթոնք էր մեր մեջ` հիանալի տպավորությունների

հրապարակը դեռ համերգից ժամեր առաջ լեցուն էր`

տեղատարափ, և, երբ վերադարձանք տուն, բոլորիս մեջ ինչ-որ

արվեստասեր հասարակությունը շտապել էր ժամ առաջ ներկա

բան ուրախ էր:

գտնվել այդ եզակի արարին: Ներկաների թվում էին Հայաստանի

:

Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանը, Հայ Առաքելական և Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցիների

Սենիկ Մատինյան


14

àõë³ÝáÕ³Ï³Ý ¶³ñáõÝ §The Best¦ γ۳ó³í ï³ñí³ ³Ù»Ý³ëå³ëí³Í ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇó Ù»ÏÁª §àõë³ÝáÕ³Ï³Ý ·³ñáõÝÁ¦, áñÝ ³Ûë ³Ý·³Ù §The Best¦ ï³ñµ»ñ³Ïáí ¿ñ: ØÇçáó³éÙ³Ý ëϽµáõÙ »ÉáõÛà áõÝ»ó³í àõÊ Ý³Ë³·³Ñ γñ»Ý ²ÏáåÛ³ÝÁ: àÕç »ñ»ÏáÝ Ï³Ù, Çñ»Ýó ÇëÏ Ù»Ïݳµ³ÝáõÃÛ³Ùµ ³ëí³Í ó»ñ»ÏáÝ, í³ñ»óÇÝ Ê³ã³ïáõñ سñ·³ñÛ³ÝÁ (í³ñáÕ), Çñ ·áñÍÁÝÏ»ñáõÑÇ Ø»ñÇ ì³ñ¹³ÝÛ³ÝÇ (áõÑÇ) Ñ»ï ¨ îÇ·ñ³Ý ê³Ñ³ÏÛ³ÝÁ(ó³ÝáÕ) ÈáõëÇÝ» ¶áõÉÇÏÛ³ÝÇ (í³ñáÕ) Ñ»ï: ¶»Õ»óÇÏ »ñ·Ý áõ å³ñÝ ³å³Ñáí»óÇÝ §Ø»¹áõÝǦ ¿ëïñ³¹³ÛÇÝ Ñ³ÙáõÛÃÇ ¨ §Ø»¹áõÝǦ å³ñ³ÛÇÝ Ñ³ÙáõÛÃÇ Ï³ï³ñáÕÝ»ñÁ: ºÕ³í ݳ¨ ÑáõÙáñ éáõë»ñ»Ý É»½íáí, áñÇ ÁÝóóùáõÙ áÕç ëñ³ÑÁ å³ñ½³å»ë ÃݹáõÙ ¿ñ: гÛÏ³Ï³Ý ÑáõÙáñÇó »Õ³Ý §Pilaqyan show¦-Ý, ѳۻñ»Ý Ù³Ýñ³å³ïáõÙÝ»ñ ¨ ݳËáñ¹ ï³ñÇÝ»ñÇ É³í³·áõÛÝ Ñ³Ù³ñÝ»ñÁ, áñáÝó ÁÝóóùáõÙ Ù»Ýù ÇÙ³ó³Ýù, áñ áõë³ÝáÕÁ ϳ˳ñ¹³Ï³Ý ÷³ÛïÇÏ ·ïÝ»Éáõ ¹»åùáõ٠ϳñáÕ ¿ ó³ÝÏ³Ý³É ïáõÝ, ³íïáÙ»ù»Ý³ ¨, »Ã» Ñݳñ³íáñ ¿, ëï³Ý³É §å³Ã³Ý³ïǦ ùÝÝáõÃÛáõÝÁ, áñáíÑ»ï¨ §å³ÃýǽǦ ùÝÝáõÃÛáõÝÁ, ÙǨÝáõÛÝ ¿, Ñݳñ³íáñ ã¿ ëï³Ý³É ϳ˳ñ¹³Ï³Ý ÷³ÛïÇÏáí: سëݳÏÇóÝ»ñÇ ³ñÑ»ëï³í³ñÅáõÃÛáõÝÝ ³ñï³Ñ³Ûïí»ó ѳïϳå»ë áñáß ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý Ã»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ Ýñ³Ýù É³í³·áõÛÝë ³ñ¹³ñ³óñ»óÇÝ ëå³ë»ÉÇùÝ»ñÁ: §Ø»¹áõÝÇǦ »ñ·ÇãÝ»ñÇ áñáß »ÉáõÛÃÝ»ñáõ٠ϳñ ݳ¨ Ëáñ»á·ñ³ýdz, ÇÝãÝ ¿É ³í»ÉÇ Ã»Å³óñ»ó ÙÇçáó³éáõÙÁ: ØÇçáó³éÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï ï»ÕÇ áõÝ»ó³í ݳ¨ å³ïíá·ñ»ñÇ ¨ Ñáõß³Ýí»ñÝ»ñÇ Ñ³ÝÓÝáõÙ, ³Û¹ ÃíáõÙ` ýáõïµáÉÇ Ý»ñµáõÑ³Ï³Ý Ùñó³ß³ñÇ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÇ ¨ ѳÕÃáÕ ÃÇÙÇ, ȳ»ñï Ô³í³ÉÛ³ÝÇ ³Ýí³Ý ß³ËÙ³ïÇ Ý»ñý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ Ùñó³ß³ñÇ Ñ³ÕÃáÕ áõë³ÝáÕÇ ¨ §Medicus Expo¦ Éñ³ïí³Ï³Ý ¨ ï»Õ»Ï³ïí³Ï³Ý ÙÇçáóÝ»ñÇ óáõó³Ñ³Ý¹»ëÇ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÇ ¨ ѳÕÃáÕÝ»ñÇ å³ñ·¨³ïñáõÙ: ì»ñçáõÙ, áñå»ë ³ñ¹»Ý Ó¨³íáñí³Í µ³ñÇ ³í³Ý¹áõÛÃ, µ»Ù µ³ñÓñ³ó³í ºä´Ð é»Ïïáñ, åñáý»ëáñ ¸. Ð. ¸áõÙ³ÝÛ³ÝÁ, áí Çñ ËáëùáõÙ ¹ÇåáõÏ Ýß»ó, áñ ºä´Ð áõë³ÝáÕÝ»ñÁ ¨ ¹³ë³ËáëÝ»ñÁ É³í³·áõÛÝÝ »Ý ³ß˳ñÑáõÙ: ØÇçáó³éáõÙÁ ϳ½Ù³Ï»ñå»É ¿ñ àõÊ Ø²Ä Ñ³ÝÓݳÅáÕáíÁ, ÇÝãÇ Ñ³Ù³ñ ßÝáñѳϳÉáõÃÛáõÝ »Ýù ѳÛïÝáõÙ Ýñ³Ý: Երանուհի Մելիքյան Ազատ Կարապետյան


1-Á 108-Çó гñ·»ÉÇ ÁÝûñóáÕ, ³Ûë Ëáñ³·ñáõÙ Ù»Ýù Éáõë³µ³ÝáõÙ ¨ Ò»½ »Ýù Ý»ñϳ۳óÝáõ٠ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý ³ÙµÇáÝÝ»ñÁ: ºí ³Ûë ³Ý·³Ù Ù»Ýù ÑÛáõñÁÝϳÉí»É »Ýù سÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 1³ÙµÇáÝում: ²ÙµÇáÝÁ 1996-2006ÃÃ. ÏáãíáõÙ ¿ñ: §Ø³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 2¦, ÇëÏ 2006-Çó §Ø³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ¨ Ù³ÝÏ³Ï³Ý íÇñ³µáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 2 ³ÙµÇáݦ: Ü»ñϳÛáõÙë ³ÛÝ í»ñ³Ýí³Ýí»É ¿ áñå»ë سÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 1 ³ÙµÇáÝ: ²ÙµÇáÝÇ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý µ³½³Ý»ñÝ »Ý §Øáõñ³ó³Ý¦ ÑÇí³Ý¹³Ýáó³ÛÇÝ Ñ³Ù³ÉÇñÇ Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 1 ¨ ÃÇí 2 ÏÉÇÝÇϳݻñÁ: ²ÙµÇáÝÇ ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÝ ÁÝóÝáõÙ ¿ 3 ÑÇÙ³Ý³Ï³Ý áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñáíª ¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ ¨ Ñ»ï¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ ÏñÃáõÃÛáõÝ, ·Çï³Ï³Ý ¨ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝ: ´³Ï³É³íñdzïáõÙ áõëáõóáõÙÝ Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ ¿ ¹³ë³ËáëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨ ·áñÍÝ³Ï³Ý å³ñ³åÙáõÝùÝ»ñÇ Ó¨áí` ÁݹѳÝáõñ µÅßÏáõÃÛ³Ý ¨ é³½Ù³µÅßÏ³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÝ»ñáõÙ: ¸³ë³í³Ý¹áõÙÁ ϳï³ñíáõÙ ¿ ѳۻñ»Ý, éáõë»ñ»Ý ¨ ³Ý·É»ñ»Ý É»½áõÝ»ñáí: ²ÙµÇáÝáõÙ Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ »Ý Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ·áñÍÝ³Ï³Ý å³ñ³åÙáõÝùÝ»ñ Ù³·Çëïñ³ïáõñ³ÛÇ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ: лï¹ÇåÉáÙ³ÛÇÝ áõëáõóáõÙÁ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹Çݳïáõñ³ÛáõÙ ï¨áõÙ ¿ 2, ³ëåÇñ³Ýïáõñ³ÛáõÙ` 3 ï³ñÇ: ²ÙµÇáÝáõÙ í»ñ³å³ïñ³ëïíáõÙ »Ý ݳ¨ ٻͳÃÇí µÅÇßÏÝ»ñ: ì»ñçÇÝ 5 ï³ñÇÝ»ñÇÝ ³ÙµÇáÝÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÁ ϳ½Ù»É »Ý Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý Ã»Ù³ïÇÏ áõëáõÙݳٻÃá¹³Ï³Ý Ñ³Û»ñ»Ý, éáõë»ñ»Ý ¨ ³Ý·É»ñ»Ý Ó»éݳñÏÝ»ñ: 2010-ÇÝ Ññ³ï³ñ³Ïí»É ¿ §Ø³ÝϳµáõÅáõÃÛáõݦ ѳۻñ»Ý áõëáõÙÝ³Ï³Ý Ó»éݳñÏÁ: ²ÙµÇáÝÁ ϳ½Ù³Ï»ñåáõÙ ¿ ݳ¨ ·Çï³ÅáÕáíÝ»ñ áõ ë»ÙÇݳñÝ»ñ, Çñ³Ï³Ý³óÝáõÙ ÐÐ ³éáÕç³å³ÑáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³Ý ³½·³ÛÇÝ ï³ñµ»ñ Íñ³·ñ»ñ: ²ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÁ Ù»ÏÝáõÙ »Ý ݳ¨ ³ñﳷݳ ¹³ë³ËáëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, ë»ÙÇݳñÝ»ñÇ, ËáñÑñ¹³ïíáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, Ù³ëݳÏóáõÙ ÐÐ Ù³ñ½»ñáõÙ ¨ ÈÔÐáõÙ Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý µ³ó ¹éÝ»ñÇ ûñ»ñÇÝ: ²ÙµÇáÝÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÁ ï³ñ»Ï³Ý Ññ³ï³ñ³ÏáõÙ »Ý Ùáï 60 ·Çï³Ï³Ý ³ß˳ï³Ýù: гïϳÝß³Ï³Ý ¿, áñ ³ÙµÇáÝÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÝ ³ÏïÇíáñ»Ý Áݹ·ñÏí³Í »Ý áã ÙdzÛÝ áõëáõÙÝ³Ï³Ý ¨ ·Çï³Ï³Ý, ³Ûɨ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ù»ç` ³ç³Ïó»Éáí ÏÉÇÝÇϳÛÇ µÅÇßÏÝ»ñÇÝ` ³å³óáõóáÕ³Ï³Ý µÅßÏáõÃÛ³Ý Ýáñ³·áõÛÝ Ùáï»óáõÙÝ»ñÇ ÏÇñ³éٳٵ: سÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 1 ³ÙµÇáÝÁ ѳٳ·áñͳÏóáõÙ ¿ ·»ñÙ³Ý³Ï³Ý Ø³ÝѳÛÙÇ Ñ³Ù³Éë³ñ³Ý³Ï³Ý ÑÇí³Ý¹³ÝáóÇ Ù³ÝϳµáõÅ³Ï³Ý ÏÉÇÝÇϳÛÇ ¨ г۹»Éµ»ñ·Ç ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý ÑÇí³Ý¹³ÝáóÇ, ´ñÇï³Ý³Ï³Ý ³ñù³Û³Ï³Ý ùáÉ»çÇ, ³Ù»ñÇÏÛ³Ý §Spakane Sekreat heart¦ µÅßÏ³Ï³Ý Ï»ÝïñáÝÇ, §Æµý³Ý¦ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ó³ÝóÇ Ñ»ï: ¶Çï³Ï³Ý ë»ñï ϳå»ñ áõÝÇ Ý³¨ Þí»¹Ç³ÛÇ ÚáÝãáåÇÝ· ù³Õ³ùÇ ÑÇí³Ý¹³ÝáóÇ, Æï³ÉdzÛÇ ³½·³ÛÇÝ ³éáÕç³å³ÑáõÃÛ³Ý ÇÝëïÇïáõïÇ Ñ³½í³¹»å ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ï»ÝïñáÝÇ, èáõë³ëï³ÝÇ ¨ ìñ³ëï³ÝÇ ÙáõÏáíÇëóǹá½Ç Ï»ÝïñáÝÝ»ñÇ, ØáõÏáíÇëóǹá½Ç ѳٳß˳ñѳÛÇÝ Ï³½Ù³Ï»ñåáõÃÛ³Ý, ØáõÏáíÇëóǹá½Ç ÑÇÙݳ¹ñ³ÙÇ, г½í³¹»å ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ »íñáå³Ï³Ý ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÛ³Ý, ÇÝãå»ë ݳ¨ â»ËdzÛÇ µÅßÏ³Ï³Ý ·»Ý»ïÇϳÛÇ Ï»ÝïñáÝÇ, ²Ý·ÉdzÛÇ §èáÛ³É ´ñáÙåïáݦ ÑÇí³Ý¹³ÝáóÇ ³ëÃÙ³ÛÇ ¨ ÙáõÏáíÇëóǹá½Ç, ØáëÏí³ÛÇ »ñ»Ë³Ý»ñÇ ³éáÕçáõÃÛ³Ý ·Çï³Ï³Ý Ï»ÝïñáÝÝ»ñÇ Ñ»ï: ²ÙµÇáÝÁ 2008-ÇÝ Ï³½Ù³Ï»ñå»É ¿ §ØáõÏáíÇëóǹὦ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ·Çï³ÅáÕáí ¨ Ý»áݳïáÉá·Ç³ÛÇ Ñ³ñó»ñÇÝ ÝíÇñí³Í §¼³Éóµáõñ·Ç ë³ï»ÉÇï¦ ëÇÙåá½ÇáõÙ: 2010-ÇÝ Ï³½Ù³Ï»ñå»É ¿ Ñáµ»ÉÛ³Ý³Ï³Ý ÏáÝ·ñ»ë` ÝíÇñí³Í ºä´Ð 90³ÙÛ³ÏÇÝ: ²ÙµÇáÝÁ ݳ˳ï»ëáõÙ ¿ г۳ëï³ÝáõÙ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É »ñ»Ë³Ý»ñÇ` Ñ³×³Ë ¨ ѳ½í³¹»å ѳݹÇåáÕ ßÝã³é³Ï³Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ å³ï׳鳷Çï³Ï³Ý ϳéáõóí³ÍùÇÝ ¨ ÙáÉ»ÏáõÉÛ³ñ Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ³ëå»ÏïÝ»ñÇÝ í»ñ³µ»ñáÕ µÅßÏ³Ï³Ý ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñ: 2007Ã.-Çó ³ÙµÇáÝÁ ջϳí³ñáõÙ ¿ µ. ·. ¹. ÜáõÝ» ¶¨áñ·Ç ´³Õ¹³ë³ñÛ³ÝÁ, áí ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï §Øáõñ³ó³Ý¦ ÑÇí³Ý¹³Ýáó³ÛÇÝ Ñ³Ù³ÉÇñÇ Ù³ÝϳµáõÅ³Ï³Ý ÃÇí 2 ÏÉÇÝÇϳÛÇ Õ»Ï³í³ñÝ ¿: гÏÇñ× Ý»ñϳ۳óÝ»Ýù í»ñçÇÝÇë

15

Ï»Ýë³·ñ³Ï³ÝÁ: Ü. ¶. ´³Õ¹³ë³ñÛ³ÝÁ ÍÝí»É ¿ ù. ºñ¨³ÝáõÙ, 1963 Ã.: 1986Ã.-ÇÝ ³í³ñï»É ¿ ºñ¨³ÝÇ å»ï³Ï³Ý µÅßÏ³Ï³Ý ÇÝëïÇïáõïÇ Ù³ÝϳµáõÅ³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÁ: §Ø³ÝϳµáõÅáõÃÛáõݦ Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛ³Ùµ ÇÝï»ñݳïáõñ³Ý 1986-1987 ÃÃ. ³í³ñï»Éáõó Ñ»ïá, 1987-1994 ÃÃ. ³ß˳ï»É ¿ ÝáõÛÝ ÑÇí³Ý¹³ÝáóáõÙ, áñå»ë Ù³ÝϳµáõÛÅ: 1994-1996ÃÃ. áõë³Ý»É ¿ ØáëÏí³ÛÇ Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ·Çï³Ñ»ï³½áï³Ï³Ý ÇÝëïÇïáõïÇ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹Çݳïáõñ³ÛáõÙ` §ÁݹѳÝáõñ Ù³ÝϳµáõÛÅ ¨ Ù³ÝÏ³Ï³Ý Ý»ýñáÉá·¦ Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛ³Ùµ, áñÁ ·»ñ³½³Ýó ³í³ñï»Éáíª ÝáõÛÝ ï³ñáõÙ ÁݹáõÝí»É ¿ ³ëåÇñ³Ýïáõñ³: 1997-2000 ÃÃ.ÇÝ ÜáõÝ» ´³Õ¹³ë³ñÛ³ÝÝ ³ß˳ï³ÝùÇ ¿ ³Ýó»É Ø. лñ³óáõ ³Ýí³Ý ºä´Ð Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 2 ³ÙµÇáÝáõÙ` Ý³Ë ³ëÇëï»ÝïÇ, ³å³ 2005-2007ÃÃ.-ÇÝ ¹áó»ÝïÇ, ÇëÏ 20072011ÃÃ. Ø. лñ³óáõ ³Ýí³Ý ºä´Ð Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ¨ Ù³ÝÏ³Ï³Ý íÇñ³µáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 2 ³ÙµÇáÝÇ í³ñÇãÇ ¨ ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý Ù³Ýϳ-µáõÅ³Ï³Ý ÏÉÇÝÇϳÛÇ Õ»Ï³í³ñÇ å³ßïáÝáõÙ: 2011Ã.-Çó ³é ³Ûëûñ ³ß˳ïáõÙ ¿ Ø. лñ³óáõ ³Ýí³Ý ºä´Ð Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛ³Ý ÃÇí 1 ³ÙµÇáÝáõÙ, áñå»ë í³ñÇãÇ å³ßïáݳϳï³ñ ¨ §Øáõñ³ó³Ý¦ ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý ÑÇí³Ý¹³ÝáóÇ Ù³ÝϳµáõÅ³Ï³Ý ÃÇí 2 ÏÉÇÝÇϳÛÇ Õ»Ï³í³ñ: 2001Ã.-ÇÝ ÜáõÝ» ´³Õ¹³ë³ñÛ³ÝÁ å³ßïå³Ý»É ¿ ûÏݳÍáõ³Ï³Ý û½ §ÈÛ³ñ¹Ç ýáõÝÏóÇáÝ³É íÇ׳ÏÁ ·³ëïñá¹áõá¹»ÝÇïÇ ¨ Ñ»å³ïáµÇÉdzñ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï »ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï¦ Ã»Ù³Ûáí ¨ ëï³ó»É µÅßÏ³Ï³Ý ·ÇïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ã»ÏݳÍáõÇ ·Çï³Ï³Ý ³ëïÇ׳Ý: 2011Ã.-ÇÝ ¹áÏïáñ³Ï³Ý ³ï»Ý³ËáëáõÃÛáõݪ §ºñ»Ë³Ý»ñÇ ÉÛ³ñ¹Ç í³Õ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ³é³ÝÓݳ-ѳïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ÙÇ ß³ñù ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï¦ ûٳÛáí: ´³½ÙÇóë í»ñ³å³ïñ³ëïí»É ¿ ³ñï»ñÏñáõÙ, 2007Ã.ÇÝ ¶»ñÙ³ÝdzÛÇ ¸³ßݳÛÇÝ Ñ³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ø³ÕóÏ»ÕÇ ·Çï³Ñ»ï³½áï³Ï³Ý Ï»ÝïñáÝáõÙ ³Ýó»É ¿ ¹áÏïáñ³Ýïáõñ³Ï³Ý í»ñ³å³ïñ³ëïáõÙ, ÇëÏ 2010Ã.-ÇÝ Ø³ÝѳÛÙÇ Ñ³Ù³Éë³ñ³Ý³Ï³Ý ÑÇí³Ý¹³ÝáóÇ Ù³ÝϳµáõÅ³Ï³Ý ÏÉÇÝÇϳÛáõÙ: ²Ùáõëݳó³Í ¿, áõÝÇ »ñÏáõ ¹áõëïñ: §Ø³ÝϳµáõÅáõÃÛáõÝ ³é³ñϳÛÇ ¹³ë³í³Ý¹Ù³Ý Ýå³ï³ÏÝ»ñÇó Ù»ÏÝ »Ýù ѳٳñáõÙ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ Ùáï ë»ñ ¨ ѳí³ï ³é³ç³óÝ»ÉÁ, Ýñ³Ýù ϳñ¨áñ ¹»ñ áõÝ»Ý Ù»ñ ѳÝñ³å»ïáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ ³éáÕç ë»ñáõݹ ¹³ëïdzñ³Ï»Éáõ ·áñÍáõÙ: ²Ûë ѳݷ³Ù³ÝùÁ ËÇëï å³ñï³íáñ»óÝáÕ ¿ ¨, ÙdzųٳݳÏ, µ³ñÓñ³óÝáõÙ ¿ §Ù³ÝϳµáõÅáõÃÛáõݦ Ù³ëݳ·ÇïáõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ Ñ»ï³ùñùñáõÃÛáõÝÁ: àõëáõóÙ³Ý ÁÝóóùáõÙ ËÇëï ϳñ¨áñáõÙ »Ýù ï»ë³Ï³Ý ·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ ·áñÍÝ³Ï³Ý ÏÇñ³éáõÙÁ ѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý Ù»ñ ÏÉÇÝÇϳÝÝ»ñáõÙ¦, - Ù»ñ Ñ»ï ½ñáõÛóÇ Å³Ù³Ý³Ï Ýß»ó Ü. ¶. ´³Õ¹³ë³ñÛ³ÝÁ: ¸» ÇÝã, áñå»ë Ñá¹í³ÍÇ Ñ»ÕÇݳÏ, ÇÙ ËáñÁ »ñ³Ëï³·ÇïáõÃÛáõÝÝ »Ù ѳÛïÝáõÙ Ü. ¶. ´³Õ¹³ë³ñÛ³ÝÇݪ ѳ׻ÉÇ ¨ û·ï³Ï³ñ ѳñó³½ñáõÛóÇ Ñ³Ù³ñ ¨ ÏÇëíáõÙ ³ÛÝ µ³ñÓñ ïå³íáñáõÃÛ³Ùµ, áñÁ ëï³ó³ ³Ûë ³ÙµÇáÝÇó: àÕç ËÙµ³·ñ³Ï³½ÙÇ ³ÝáõÝÇó Ù³ÕÃáõÙ »Ù Ò»½ ѻﳷ³ ¿°É ³í»ÉÇ µ³ñÓñ Ýí³×áõÙÝ»ñª û° áõëáõÙÝ³Ï³Ý ¨ û° ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý µÝ³·³í³éÝ»ñáõÙ: ²½³ï γñ³å»ïÛ³Ý


16

1918 թ. Մայիսյան հերոսամարտերը

Օգտվելով նպաստավոր հանգամանքից՝ մայիսի 15-ին

Մանուկյանն էր (1879-1919թթ.): Հայ ժողովուրդը հաղթանակ

թուրքական զորքերը հանկարծակի հարձակումով գրավեցին

տոնեց նրա աննկուն կամքի և հմուտ կազմակերպչական

Ալեքսանդրապոլը (Գյումրին) և առաջ շարժվեցին երկու

ջանքերի շնորհիվ։ Սարդարապատի ճակատամարտին գրեթե

հիմնական ուղղություններով։ Թուրքական զորքերի մի

զուգընթաց, ահեղ մարտեր մղվեցին նաև Բաշ-Ապարանում և

խմբավորում Ալեքսանդրապոլից շարժվեց դեպի Արարատյան

Ղարաքիլիսայում։ Մայիսի 22-ին թուրքական մի դիվիզիա,

դաշտ՝ Երևանը և Էջմիածինը գրավելու, իսկ մյուսը ՝

գրավելով Սպիտակը, շարժվեց Բաշ-Ապարան՝ նպատակ

Ղարաքիլիսա (Վանաձոր)-Ղազախով ռազմավարական

ունենալով Երևանի վրա գրոհել հյուսիսից, մտնել Արարատյան

ուղղություն վերցրեց դեպի Բաքու։ Հայկական ազգային զորամասերն անկարող էին երկարատև դիմադրություն ցույց տալ զավթիչներին։ Հայ ժողովրդի գլխին նորից կախվեց ֆիզիկական բնաջնջման վտանգը։ Թուրքերին դիմակայելու համար կատարվեց հայկական զինված ուժերի վերադասավորում։ Ստեղծվեց Երևանյան զորախումբը, որի հրամանատարն էր գեներալ Մովսես Սիլիկյանը։ Արարատյան դաշտ ներխուժած թուրք ասկյարները մայիսի 21-ին գրավեցին Սարդարապատ գյուղն ու կայարանը։ Հայ ժողովուրդը կյանքի ու մահվան պայքարի ելավ` վճռելու իր անկախության և գոյատևման հարցը: Մայիսի 22-ին, վաղ առավոտյան եկեղեցու զանգերի ղողանջների ներքո սկսվեց Սարդարապատի պատմական ճակատամարտը։ Սարդարապատի զորաջոկատը, որի հրամանատարը գնդապետ Դանիել Բեկ-Փիրումյանն էր, հրետանային նախապատրաստությունից հետո անցավ հակահարձակման։ Հայկական զինուժը հուժկու գրոհով հետ վերցրեց թշևամու կողմից մեկ օր առաջ գրավված Սարդարապատը։ Թուրքերը, մեծ կորուստներ տալով, խուճապահար նահանջեցին մինչև Արաքս կայարանի մոտակա բարձունքները։ Իսկ մի քանի օր տևած համառ ու ծանր մարտերից հետո թուրքական 15 հազարանոց զորքը ջախջախվեց և նահանջեց դեպի Գյումրի։ Այդ հաղթանակը բարձրացրեց զորքի և ժողովրդի մարտական ոգին։ Հարկ է նշել, որ հայրենիքի պաշտպանության համար ոտքի ելավ Երևանի ու Արարատյան դաշտի ողջ հայ բնակչությունը։ Հարյուրավոր մարդիկ, անկախ կուսակցական պատկանելությունից, մասնագիտությունից, քաղաքական համոզմունքներից ու տարիքից, կամավոր մեկնում էին ճակատ։ Հերոսամարտն ստացավ համաժողովրդական բնույթ, հայ ժողովուրդը համախմբվել, մի բռունցք էր դարձել, որովհետև յուրաքանչյուր հայ գիտակցում էր, որ ինքը մարտնչում է հանուն հայրենիքի, հանուն կյանքի ու ազգային արժանապատվության։ Արարատյան դաշտի ինքնապաշտպանության ոգին Արամ

դաշտ և Սարդարապատի մոտ հայկական զորամասերին հարվածել թիկունքից։ Ստեղծվեց հայկական հարվածային խումբ։ Հայկական զորամասը, Դրոյի հմուտ ղեկավարությամբ, ոչ միայն կասեցրեց թուրքերի առաջընթացը, այլև խիզախ հակագրոհով փախուստի մատնեց թշնամուն։ Մայիսի 24-28-ն ահեղ մարտեր տեղի ունեցան Ղարաքիլիսայի մոտ։ Երկու կողմերն էլ ունեցան մեծ կորուստներ։ Չնայած թշնամին ի վերջո գրավեց Ղարաքիլիսան և շարժվեց առաջ, սակայն այնտեղ նույնպես հայերը ցույց տվեցին հիրավի հերոսական դիմադրություն։ Ղարաքիլիսայի կռիվներում աչքի ընկան սպաներ Ա. Բեյ Մամիկոնյանը, Ն. Ղորղանյանը, Գ.Նժդեհը, մարտերում հերոսաբար զոհվեց կապիտան Գ. Տեր-Մովսիսյանը և ուրիշներ։ Այսպիսով, Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերում հայ ժողովուրդը կարողացավ թշնամուն արժանի հակահարված տալ և ի չիք վերածել Արևելյան Հայաստանը զավթելու ու տեղի հայությանը ոչնչացնելու երիտթուրքերի ծրագիրը։ Մայիսյան հերոսամարտն ամբողջ հայ ժողովրդի հավաքական ուժի և ազգային միասնության հաղթանակն էր։ Եղեռն տեսած, կյանքի ու մահվան եզրին կանգնած ժողովուրդը ոչ միայն պահպանեց իր գոյությունը, այլև ստիպեց հակառակորդին հաշվի նստել իր հետ և ճանաչել իր անկախ ապրելու իրավունքը։ Մայիսյան հերոսամարտերը հիմք հանդիսացան Հայաստանի անկախության համար։ Հենց այդ հաղթանակի օրերին հռչակվեց Հայաստանի անկախությունը։ Մայիսյան հերոսամարտը դարձավ հայոց նոր ժամանակների Ավարայրը, որն իր խաղացած դերով ու նշանակությամբ, հիրավի, հայ ժողովրդի պատմության ամենահերոսական դրվագներից է։ Այս դեպքերով, կարելի է ասել, փակվում է հայ ժողովրդի ողբերգական և հերոսական իրադարձություններով հարուստ նոր պատմության շրջանը, և սկսվում նորագույն՝ հայկական պետականությունների պատմության ժամանակաշրջանը։ Հենրիկ Գրիգորյան


17

êï»Õͳ·áñÍáõÙ »Ý ëïáÙ³ïáÉá·Ý»ñÁ

«Անվերնագիր » « Սոնա Ղազարյան

«Ժամանակն ու ներկան» Ժաննա Տեր-Հովհաննիսյան

«Ծեր ուսաուցչուհին» Ալբերտ Հախումյան

سÛÇëÇ 24-26-Á ºä´Ð ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ 50-³ÙÛ³ÏÇÝ ÝíÇñí³Í ÏáÝ·ñ»ëÇ ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõÙ ï»ÕÇ áõÝ»ó³í §êï»Õͳ·áñÍáõÙ »Ý ëïáÙ³ïáÉá·Ý»ñÁ¦ Ëáñ³·ñáí óáõó³Ñ³Ý¹»ë, áñÁ ϳ½Ù³Ï»ñå»É ¿ÇÝ àõÊ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹Ç áõë³ÝáÕÝ»ñÁ: òáõó³Ñ³Ý¹»ëÇÝ Ù³ëݳÏó»óÇÝ ºä´Ð ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ áõë³ÝáÕÝ»ñ, ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ûñ¹ÇݳïáñÝ»ñ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý ³ÙµÇáÝÝ»ñÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñ,

áíù»ñ

Ý»ñϳ۳ó³Ý

Çñ»Ýó

ëï»Õͳ·áñÍáõÃÛáõÝÝ»ñáí: òáõó³Ñ³Ý¹»ëÇ ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõÙ óáõó³¹ñí»óÇÝ ³½³ï ûٳÛáí ·»Õ³ñí»ëï³Ï³Ý ÝϳñÝ»ñ և Éáõë³ÝϳñÝ»ñ: Ցուցահանդեսը ևս Ù»Ï ³Ý·³Ù ³å³óáõóáõÙ և ³Ïݳéáõ ¿ ¹³ñÓÝáõÙ µÅÇßÏÝ»ñÇ, Ù³ëݳíáñ³å»ëª ëïáÙ³ïáÉá·Ý»ñÇ Ï³åÝ ³ñí»ëïÇ Ñ»ï: ÞÝáñѳϳÉáõÃÛáõÝ »Ýù ѳÛïÝáõÙ µáÉáñ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÇÝ Çñ»Ýó Ñdzëù³Ýã

«Ատամի Հեռացում» Ջիովաննի Դոմենիկո Տիեպոլո Լուվր, Ֆրանսիա

«Արևի սիրտը» Միլենա Ներսիսյան

ëï»Õͳ·áñÍáõÃÛáõÝÝ»ñÁ óáõó³¹ñ»Éáõ ѳٳñ: Ò»½ »Ýù Ý»ñϳ۳óÝáõÙ ¹ñ³ÝóÇó ÙÇ ù³ÝÇëÁ:

«Արցունքի հետ» Նվարդ Վանյան


18

áõßÇÇ ³½³ï³·ñáõÙÁ ³ÙµáÕç ѳÛáõÃÛ³Ý ïáÝÝ ¿

Շուրջ քսան տարի է, որ «Մայիսը հաղթանակների

երբ Շուշիում տեղակայված «Գրադ» կայանքներն արդեն լռել

ամիս է» արտահայտությունն արտաբերող յուրաքանչյուր ոք

էին: Այլևս 20–ամյա վաղեմության փաստագրական կադրերը

նկատի ունի նաև Շուշիի ազատագրումը, որն իր ավարտին

վկայում են,թե ինչպես հայ ազատամարտիկները Շուշին

հասցվեց 1992թ. մայիսի 9-ի լուսաբացին: Շատերին հայտնի

գրավելուց հետո Ղազանչեցոց եկեղեցու ավերված գմբեթին

ակադեմիական ճշմարտություն է, որ Շուշիի գրավումը հայ

ծածանում են հայոց եռագույնը և հաղթանակի համար աղոթք

ազատամարտիկների ռազմական բացառիկ սխրանքն էր, որը

անում եկեղեցում: Մարտական գործողության ժամանակ

բախտորոշ ազդեցություն ունեցավ արցախյան պատերազմի

հայկական կողմն ունեցավ 57 զոհ, հակառակորդը` 250-300:

հետագա ընթացքի վրա: Թշնամին, որ գրեթե ամեն օր

Շուշիի ազատագրումից հետո հայկական զինուժն

ռմբահարում էր մայրաքաղաք Ստեփանակերտը, մայիսի 2-

ազատագրեց նաև մերձակա բնակավայրերը, Բերդաձորի

ից անցնելով լայնամասշտաբ հարձակման, նպատակադրվել

ենթաշրջանի գյուղերը, Բերձորը (Լաչին), և մայիսի 18-ին,

էր գրավել քաղաքը, ինչը հավասարազոր կլիներ

բացելով «Մարդասիրական միջանցքը», հասավ ՀՀ սահման:

պարտությանն ու Արցախի բնաջնջմանը: Ադրբեջանցիները

Պատերազմը մտավ նոր փուլ: Դրան հաջորդեց հայկական

ռազմական հենակետեր ունեին մայրաքաղաքին մերձակա

զինուժի դիմակայությունը նույն տարվա ամառվա

Ջանհասանում, Քյոսալարում, սակայն հիմնական

աննախադեպ ուժեղ գրոհներին, ապա և հակահարձակումն

«պատուհասը» Շուշին էր: Քաղաքում չկար

ու լայնածավալ առաջխաղացումը, որի արդյունքում

էլեկտրաէներգիա, վառելիք, հաց: Ջրի ու դեղորայքի պակասը

ազատագրվեցին Լաչինի, Քելբաջարի, Աղդամի, Զանգելանի,

համաճարակի բռնկման իրական վտանգ էին... Հայաստանի

Ղուբաթլուի, Ջաբրայիլի, Ֆիզուլիի շրջանները, ինչն ի վերջո

Հանրապետությունը օգնում էր` ինչով կարող էր: Հարկ է նշել,

ավարտվեց 1994թ.-ի մայիսին զինադադարի կնքմամբ: Շուշիի

որ այդ ընթացքում ՀՀ-ն ու ԼՂՀ-ն ցամաքային սահման

ռազմական գործողության փայլուն ավարտը, մանավանդ

չունեին, ու կապն ապահովվում էր միայն ուղղաթիռներով,

կորուստների և տևողության նվազագույն չափը, որ հարուցել

որոնցով, պարզ է, ծանր տեխնիկա չէր տեղափոխվի: Այս

է ռազմարվեստի մասնագետների հիացմունքը, հայ

իրավիճակից ելքը մեկն էր. դիմել հակահարձակման ու բացել

մարտիկների խիզախության, գրոհի լավ կազմակերպման

սահմանը: ՀՀ նորանկախ պատմության մեջ Շուշիի

ա ր դ յ ո ւ ն ք է ր : Շ ո ւ շ ի ի ա զ ա տա գ ր մ ա ն պատմական

ազատագրման օպերացիան կոչվում է «Հարսանիք

կարևորությունից և Ղարաբաղյան պատերազմում ունեցած

լեռներում»: Հիշեցնենք, որ գործողությունն իրականացվել է 4

շրջադարձային նշանակությունից ելնելով՝ ԼՂՀ ԱԺ-ը 1994թ.

ուղղություններով: Ամբողջ բանակը ղեկավարում էր

սահմանել է §Շուշիի ազատագրման համար¦ շքանշան: ՀՀ-

Ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատար Արկադի Տեր-

ում և ԼՂՀ-ում մայիսի 9-ը պաշտոնապես հայտարարված է

Թադեւոսյանը (Կոմանդոս): Հայկական Շուշի բերդաքաղաքի,

Շուշիի ազատագրման և հաղթանակի օր:

իսկ մինչև ազատագրումը՝ Ստեփանակերտը հրետակոծող թիվ 1 կրակակետի ազատագրման շոշափելի արդյունքը Ստեփանակերտի բնակիչներն զգացին հենց առավոտյան,

Լիլիթ Հարությունյան


Shushi Shushi is a town in the disputed region of Nagorno-Gharabakh in the South Caucasus. The earliest mentions of Shushi appear in the Middle Ages.

19

The town and fort of Shushi was mentioned as a linchpin of one of East Armenian military districts, called “syghnakhs,” which played a key role in the Armenian commander 'Avan Yuzbashis campaign against Ottoman forces in the 1720s and 1730s, during the Turkish invasion of the Southern Caucasus. The city was a major center of Armenian cultural and economic life until the closing years of World War I. With the start of Nagorno-Karabakh War in 1988 Shusha became the most important Azeri stronghold in Karabakh, from where Azeri forces constantly bombard the capital Stepanakert. On May 9, 1992 the town was captured by Armenian forces and I can proudly say that some of this young soldiers were students of Yerevan State Medical University.So 9 of May is Shushi liberation day ,which is very important for us because this page of history proves that we are very strong, mettlesome and brave nature and we can overcome any obstacle if we are united. All Armenia and The Republic of Nagorno-Gharabakh is going to celebrate this day and we invited you to be part of us in that special day.

Tatev Gasparyan

²ñÙ»Ý ¾¹áõ³ñ¹Ç ÔáõÝÛ³Ý Սխրանք կա, որ դառնում է լեգենդ, պատմություն

ու տարիներին համընթաց անցնում է բերնեբերան,

անմահացնում հերոսին... Արմեն Ղունյանը ծնվել է 1972թ. հունիսի 3-ին Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղլար (Թաղեր) գյուղում: 1979-1989թթ. սովորել և ավարտել է գյուղի Խուդյակովի անվան միջնակարգ դպրոցը: Դեռ մանկուց, հրապուրվելով զինվորական համազգեստով և ճերմակ խալաթով, Արմեն Ղունյանը երազում էր դառնալ ռազմական բժիշկ: Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո` 1989թ., ընդունվել է Երևանի պատական բժշկական համալսարանի բուժական ֆակուլտետ (այն ժամանակ դեռևս չկար ՌԲ ֆակուլտետը): Անտեսելով բոլոր հետապնդումները որպես անչափահաս` մեկնեց Մոսկվա` զենք հայթայթելու նպատակով: Սակայն անձնագիր չունենալու պատճառով նրան հետ ուղարկեցին: Բայց նրա հոգին հանգիստ չէր գտնում: Մտքով մեկ մարտադաշտում էր, մեկ զենք հայթայթելու ճանապարհին: Որոշումը կայացրել էր: Այժմ ոչինչ, ոչ մոր և տատի հեծկլտոցը, ոչ քույրերի աղաչող խոսքերը չէին կարող հետ պահել նրան հերոսանալու ճանապարհից... 1991թ. անդամագրվելով §Նիկոլ Դուման¦ կամավորական ջոկատին` որպես բուժծառայող, չորս համակուրսեցինեի հետ գնաց կռվի դաշտ: Ջլապինդ ու հաղթանդամ էր, ընկերները նրան §Զարզանդ¦ էին ասում: §Արմե ՛ն, մեր տղաների մեջ ամեինց շատը դու ես նման ֆիդայու. Նրանց նման թիկնեղ ես, բարձրահասակ, պարթև, հսկա, ազդեցիկ դեմքով¦,- Արմենի զոհվելու առթիվ սգո միտինգում հիշում էր նրա մարտական ընկերը` Մուրադ Մուրադյանը, հիշում էր և Արմենի պատասխանը. §Մենք ինչ ֆիդայի ենք , մենք ընդամենը զինվոր ենք, ֆիդայիներն ուրիշ են եղել¦: §Նիկոլ Դուման¦ ջոկատի մարտիկները պատմում են. -Երասխավանի գրավումից հետո ջոկատը դիրքացորվեց Սառնաղբյուրի (Աղբուլաղ) մատույցներում: Մինչ բանակի հիմնական ուժը ահեղ մարտեր էր մղում Շուշիում, հինգ քաջորդիներ դիրքվորվել ու պահպանում էին Սառնաղբյուրի սահմանները: 1992թ., մայիսի 10... Շուշիի հաղթանակի հաջորդ օրը

մեր ջոկատի տղաները

պետք է վերադառնային Երևան` ուսումը շարունակելու: Սակայն...

Հետախույզները լուր բերեցին, որ գյուղի վրա երեք տանկ է գալու: §Դա մեծ ուժ չէ, մեկին կխփենք, մյուս երկուսը կփաղչեն¦ - ծրագրում էր Արմենը: Բայց տանկերը ոչ երեքն էին, ոչ էլ հինգը... Տանկերից հետո էլ հետևակն էր: Տղաները` Կամոն, Մուրադը, Հարութը, Արմենն ու Աշոտը գյուղը պահեցին այնքան, ինչքան հնարավոր էր: Կարճ ժամանակում խփեցին մեկ տանկ և հետևակի երկու մարտական մեքենա, բայց թշնամին շարունակում էր առաջ շարժվել` առանց հաշվի առնելու կորուստները; Մոտակա գյուղի խաղաղ բնակչությանը թիկունք տեղափոխելուց հետո, հակառակորդի գերակշիռ ուժերի ճնշման ներքո, ստիպված եղան նահանջել: Զինակից ընկերների նահանջն ապահովելու նպատակով` Աշոտ Սահակյանն ու Արմեն Ղունյանը մնացին առաջին գծում, ինչը եղավ ճակատագրական...Թշնամու մահազդու գնդակը խոցեց գյուղի մուտքի մոտ դիրքավորված Արմենին: Հետագա կրակն իր վրա վերցրեց քիչ հեռու գտնվող Աշոտը: Իմանալով, որ թշնամին գտնելով իր վիրավոր ընկերոջը, անպայման տանջամահ կանի, կխոշտանգի, որ կռիվ չիմացող թշնամին §հերոսանում է¦ միայն վիրավոր ֆիդայիներ հանդիպելիս, նրանց դիակների մոտ, Աշոտը փորձեց թաքցնել ընկերոջ դիակը: Սակայն ուժերն անհավասար էին... Վիրավոր Աշոտին ծառից կապելով` մասնատեցին խոցված մարմինը, հետո երկու ընկերների դիակները որպես պատանդ դրեցին ի տես ջոկատի մնացած տղաների` հեռվից հեռու նրանց տեղահանելու նպատակով: Եվ երբ Ստեփանակերտից համալրում ստացած ջոկատը հարձակամ անցավ, փախուստի դիմած թուրք խուժանը, ի թիվս իր զոհերի, թողեց նաև Արմենի և Աշոտի դիակները: Տղաներն Արմենի դին հողին հանձնձցին հայրենի գյուղում` Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղլարում: Պատմում էին, թե ինչպես էր պարում Շուշիի գրավման օրը, ինչպես էր ոգևորվել…Դժվար է այսօր սովորական մահախոսական բառեր գրել քսանամյա քաջորդու մասին: Ինչպես ասում են նրան ճանաչողները, դժվար է հավատալ, որ նա չկա, թվում է` կգա, դեռ չի վերջացել նրա բաժին պատերազմը իր հայրենիքի, իր ծննդավայրի, իր արցախի համար...Հեռացավ Արմենն անդարձ` որպես §Վերջին երգ¦ թողնելով մի բանաստեղծություն, որ նրա արյունոտ գրպանում իր տեղն էր գտել անմահ հերոսի ընդհատված օրագրի վերջին էջում... Անի ՛, ճանապարհ անսկիզբ ու անվերջ, Ու խոսքներս մեկ` մենք ծով դուրս եկանք, Պտույտ, փոթորիկ անխիղճ ու անվերջ

Վճռական պահին ես ետ նայեցի, նրանց չգտա:

Շուրջս ունայն է , չկա նույնիսկ սեր.

Բացի դրանից Աստված ինձ օժտեց սիրո զգացումով,

Հիշողությունս անցած կյանքի տանջում է ինձ,

Օժտեց ու մաղթեց. §Սիրի ր՛ ու տանջվի ՛ր¦...

Ու ՞ր եք ընկերներ իմ, իմ առաջին սե ՛ր...

...Եվ գնում եմ ես, և ասում եմ Ձեզ.

Եվ ինչու՞ Աստված ստեղծեց մեզ այսպես,

-Մնացե ՛ք բարով...

Ստեղծեց ու մաղթեց. §Տանջվեցե ՛ք այդպես¦,

Արմեն Ղունյան

Որպես մխիթանաք ընկերներ տվեց, Նյութը պատրաստեց Սաթենիկ Էլոյանը


20

Սուր Ով է ավելի մեղավոր, դասախոսը, թե ուսանողը

Սև ու սպիտակ, արև ու լուսին, կրակ ու ջուր: Այս բոլոր դեպքերում զույգ կազմողներից մեկի առկայությունը ենթադրում է մյուսի բացակայություն ու թվում է, թե դրանք չեն կարող միևնույն հարթության մեջ լինել: Վերջին ժամանակներում նմանատիպ մի զգացողություն է առաջանում, երբ արտաբերում եմ դասախոս և ուսանող բառերը: Սակայն որքան էլ բողոքենք, դժգոհենք միմյանցից, քննադատենք միմյանց, միևնույնն է առանց մեկս մյուսիս չենք կարող առաջ գնալ: Այս անգամ ցանկանում եմ զուգահեռականներ անցկացնել այս երկու հասկացությունների միջև և հասկանալ ստեղծված արատավոր օղակի պատճառը: Նախ փորձեմ իմ պատկերացմամբ բնութագրել այս հասկացությունները: Դասախոս - խելացի, գիտելիքների մեծ պաշարով, իր մասնագիտությունը սիրող, դասավանդման մեթոդներին տիրապետող, ինքն իրեն հարգող, շարունակաբար իր գիտելիքները կատարելագործող անձնավորություն, ում նպատակը ուսանողներին իր գիտելիքները փոխանցելն է, ով ուսանողներին սովորեցնում է ոչ միայն տվյալ առարկան, այլ սովորեցնում է սովորել: Ոսանողների մեջ սերմանում է սեր դեպի սովորելը, դեպի տվյալ առարկան, համալսարանը և ի վերջո դեպի բժիշկ վեհանձն կոչումը: Այս ամենի հետ մեկտեղ նա իր խորհուրդներով, հորդորներով և ինչու չէ նաև օրինակով, շարունակում է ուսուցիչների դաստիրակչական աշխատանքները: ՈՒսանող տերմինը բնութագրելը մի փոքր ավելի բարդ է, քանզի ըստ իս տարիքի մեծացման հետ այն պիտի փոփոխվի: Այսինքն, եթե I-ին տարում կարելի է բնութագրել «բժիշկ» դառնալ մանկուց երազող կամ բժշկի ընտանիքում բժիշկ ծնված, իր պարտականություններն ու անելիքները ոչ այնքան լավ պատկերացնող, կյանքը վայելել ցանկացող, բայց միևնույն ժամանակ դասախոսներին հարգող և սովորելու ձգտում ունեցող պատանի, ապա V-րդ կուրսում ենթադրվում է հետևյալ բնութագիրը. հասուն, իր նպատակներն ունեցող, բավականին լուրջ տեսական գիտելիքներով, ապագա բժշկին վայել վարքագծով, նորը սովորելու ու բացահայտելու ձգտումներով երիտասարդ, ով փորձում է առավելագույնը քաղել դասերից ու դասախոսների փորձից և ստանալ հնարավորինս շատ գիտելիք: Սա այն իդեալականը, որ պետք է լիներ, իսկ հիմա եկեք միասին տեսնենք ինչ ունենք մենք: Ես այսօր անդրադառնալու եմ այս 2 տերմինների աչքի զարնող թերություններին և բացասական կողմերին: ՈՒստի ուզում եմ նախապես հայցել այն բոլոր դասախոսների ու ուսանողների ներողամտությունը, որոնք չեն դասվում իմ ստորև թվարկածների շարքին և առավելագույնս կատարում են իրենց ֆունկցիաներն ու պարտականությունները: Իդեալականին մոտ դասախոսների հետ մեկտեղ, շատ ամբիոններում ունենք դասախոսներ, · որոնք չունեն բժշկական համալսարանի ուսանողներին բավարար գիտելիք տալու համապատասխան կրթություն և գիտելիք,

Անկյուն որոնք ունեն համապատասխան գիտելիք, սակայն չունեն այդ գիտելիքները ուսանողներին փոխանցելու ցանկություն: Բնականաբար այս ամենն ունենում է տարբեր մանիֆեստացիա, քանի որ շատ ավելի հեշտ է · ուսանողների հարցերին պատասխանելու փոխարեն բղավել ուսանողների վրա կամ կրկնել «Դա ձեզ պետք չի», «Թեստերում նման հարցեր չկան» արդեն «շաբլոն» դարձած արտահայտությունները` սեփական չիմացությունը թաքցնելու նպատակով (ի դեպ նմանատիպ մի իրավիճակի շատ հաճախ կարելի է հանդիպել բողոքարկման ժամանակ, երբ դասախոսը ամեն կերպ փորձում է կասկածի տակ դնել ուսանողի գիտելիքները, իր ճշմարտացիությունը գոռալու միջոցով առաջ տանելով և դրանով իսկ ուսանողին ընկճելով), · դասի նյութը ներկայացնելու փոխարեն պատմել արտասահմանցիների հետ կատարած շրջագայությունների մասին, ընտանիքի առօրյան և anamnesis vitae-ն: · ուսանողի հարցին, թե ինչ է պատկերված նկարում, ճիշտ ախտորոշումը տալու փոխարեն պատասխանել. «Չեք ամաչում, 4-րդ կուրսի ուսանող եք, իսկ պարզ տրամաբանություն չունեք: Իհարկե տուբերկուլյոզ է, չէ որ տուբերկուլյոզի թղթապանակից եմ հանել նկարը, · բացատրելու փոխարեն, թե ինչու է միայն IgG-ն անցնում հեմատոպլացենտար պատնեշը, ասել «Ես ինչ գործ ունեմ Աստծո գործերին խառնվեմ»: · մի 10-15 րոպե ուսանողի վրա զայրանալ չսովորելու համար, մեղադրել վերին աստիճանի «դեբիլության» մեջ ու գնալ սուրճ խմելու կամ թեստեր կազմելու, զբաղվելհիվանդներով կամ շատ խիստ կարևոր գործերով, մոռանալով «դասախոս» կոչման մասին և այն մասին, որ մի քանի տարի անց այդ նույն «դեբիլ» և իրենց կողմից արհամարհված ուսանողը բուժելու է իրենց ու իրենց ընտանիքները: Իսկ ամենամեծ ցավն այն է, որ եթե «բախտդ չբերի» և քեզ նման դասախոս բաժին ընկնի, ստիպված ես մեկ կիսամյակ կամ վատագույն դեպքում մի ամբողջ տարի դասաժամիդ վայրկյանները հաշվես (բնականաբար խոսքը վերաբերվում է 1-3 կուրսերին, քանզի 4-րդից բարձր կուրսերում մի քիչ ավելի հեշտ է, սահմանափակվում ես 1-5 շաբաթներով, թեև, եթե մյուս կողմից նայենք, կորցնում ես մի հսկայական մասնագիտությունից լիարժեք գիտելիք ունենալու հնարավորությունը, էլ չեմ ասում, որ միանգամից ջնջում ես այդ մասնագետը դառնալու տարբերակը): Հուսանք, որ դասախոսների ատեստավորման և ընտրության ներկայումս ընթացող գործընթացներըառավելագույնս կնպաստեն այս իրավիճակի բարելավմանը: ·


Հիմա անցնենք ուսանողների անընդունելի ու ոչ միայն բշկական համալսարանի ուսանողին, այլ ընդհանրապես ուսանողին ոչ վայել վարքագծին: Փոքր թիվ չեն կազմում այն ուսանողները, · ում համար համալսարանը նորաձևության բեմ է և համալսարան գալիս են բեմ բարձրանալու համար՝ երբեմն նույնիսկ մոռանալով, որ ոչ թե դիմահարդարի, այլ դասախոսի առջև են նստած, · ովքեր դասախոսների հետ կռվի պատրաստ նստած սպասում են դասախոսի «սխալ» թույլ տված մի արտահայտությանը, որպեսզի հանգիստ կարողանան արտահայտել առավոտվանից կուտակված զայրույթն ու դուռը «շրխկացնելով», օրվա նպատակին հասած, հեռանալ լսարանից, · ովքեր ամեն ինչ անում են մյուսներին խանգարելու համար, հաշվի չառնելով նույնիսկ հարցում կամ քննություն, որոնք ընդհակառակը ինքնադրսևորման շատ լավ վայր են (չնայած չգիտես ինչի մեծամասամբ նման իրավիճակներում նրանց ավելի երկար են դիմանում, քան մյուսներին), · ովքեր ողջ օրն անցկացնում են թեստերի որոնման աշխատանքներ կատարելով և ի վերջո հասնում իրենց նպատակին ինչ որ մեկի անզգուշության, անտարբերության պատճառով կամ սեփական հնարամտության շնորհիվ, · ովքեր չգիտես ինչի են դասի գալիս կամ լավ էլ գիտեն՝ ընտանեկան բիզնեսը շարունակելու համար, չէ որ բժշկի մասնագիտությունը ժառանգական բնույթ է կրում: Այս թվարկումները կարելի է դեռ երկար շարունակել, բայց ավելի ճիշտ կլինի մի փոքր ավել ժամանակ թողնել հասկանալու համար, թե ինչու է ստեղծվել նման իրավիճակ և ինչու են շատացել նման դասախոսներն ու ուսանողները: Հարգելի դասախոսներ, հասկանում եմ, որ ավելի հեշտ է ասել, որ «ուսանողները ոչինչ չեն անում, դաս չեն լսում, առավել ևս չեն ուզում սովորել, ուրեմն «էլ ում համար գլուխ ցավացնեմ ու դաս անեմ», բայց փորձեք հետաքրքրություն մտցնել ձեր դասերում և միգուցե այդպես կարողանաք «արթնացնել» թեստային համակարգի քնաբեր ազդեցության ներքո գտնվող մեր ուսանողներին: Հարգելի ուսանողներ, հասկանում եմ, որ ավելի հեշտ ու հաճելի է դասի ժամին «բլոտ » կամ «մաֆիա» խաղալ, մեղադրել դասախոսներին, որ դասի չեն գալիս, դաս չեն բացատրում կամ հիվանդ ցույց չեն տալիս, բայց մի մոռացեք, որ կորցրածը հետ չես բերի, ժամանակը առավել ևս: Անիմաստ մի վատնեք ձեր ժամանակը, սովորեք, դասախոսից խնդրեք (իսկ եթե խնդրելով չի ստացվում, պահանջեք), որ ձեր հետ քննարկի դասը, խնդրեք, որ հիվանդների մոտ տանի, տարբեր դեպքեր ու իրավիճակային խնդիրներ քննարկի: Երբ բժիշկ դառնաք ու մեկը ձեզ ինչ որ հարց տա, հո չեք ասելու «այդ դասախոսը դաս չէր անում»: Հարգանքով վերաբերվեք ձեր դասախոսներին ու փորձեք վերցնել նրանցից առավելագույնս շատ գիտելիքներ:

Մարիամ Մովսիսյան

Գիտությունը 21 անհրաժեշտություն, թե... ¶³ÕïÝÇù ã¿, áñ ù³Õ³ù³ÏñÃáõÃÛ³Ý ³é³çÁÝóóÇ ÑÇÙùáõÙ ÁÝÏ³Í ¿ ·ÇïáõÃÛ³Ý ½³ñ·³óáõÙÁ, ÇëÏ µÅßϳ·ÇïáõÃÛáõÝÁ ³Û¹ ÝáõÛÝ ù³Õ³ù³ÏñÃáõÃÛ³Ý å³Ñå³ÝÙ³Ý ÑÇÙݳù³ñÝ ¿: ÆÝãù³Ýáí »Ý ³Ûë »ñÏáõ ѳëϳóáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ÷á˳¹³ñÓ Éñ³óÝáõÙ ÙÇÙÛ³Ýó ѳ۳ëï³ÝÛ³Ý Çñ³Ï³ÝáõÃÛáõÝáõÙ, ³Û¹ ÃíáõÙ Ù»ñ µáõÑáõÙ, ÙÝáõÙ ¿ ³ÝѳëϳݳÉÇ: ÆѳñÏ» Ëáë»É ·Çï³Ï³Ý µÅßϳ·ÇïáõÃÛ³Ý áÉáñïáõÙ Ù³ëßï³µ³ÛÇÝ Ý»ñ¹ñáõÙÝ»ñÇ ¨ ¹ñ³Ýó ѳٳå³ï³ëË³Ý ³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ, ÇÝãÁ ï»ëÝáõÙ »Ýù ½³ñ·³ó³Í ³éáÕç³å³ÑáõÃÛ³Ùµ »ñÏñÝ»ñáõÙ, ³ÝÇñ³Ï³Ý ¿: ´³Ûó ³Ù»Ý ¹»åùáõÙ µÅßÏáõÃÛáõÝÁ ³é³Ýó ÷áñÓ³ñ³ñ³Ï³Ý ·ÇïáõÃÛ³Ý ¹á÷áõÙ ¿ ¨ Ϲá÷Ç ÝáõÛÝ ï»ÕáõÙ: ¶ÇïáõÃÛáõÝÝ ¿É Çñ Ñ»ñÃÇÝ ÑÝáó ¿, áñÁ å³Ñ³ÝçáõÙ ¿ å³ñµ»ñ³Ï³Ý, ϳÛáõÝ ¨ ѳٳå³ï³ëË³Ý ù³Ý³ÏáõÃÛ³Ùµ í³é»É³ÝÛáõÃ, ÇëÏ Ù»Ýù ³Ûëûñ ÷áñÓáõÙ »Ýù ³é³Ýó í³é»É³ÝÛáõà ³í»É³óÝ»Éáõ, ÷ã»Éáí, ÙáËÇñÝ»ñÇó Ïñ³Ï ëï³Ý³É: ÆëÏ Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñÁ ³é³í»É ù³Ý Éáõñç ϳñáÕ »Ý ÉÇÝ»É: ijٳݳϳÏÇó ³éáÕç³å³Ñ³Ï³Ý ѳٳϳñ·Á ïÇñ³Í ³å³óáõóáÕ³Ï³Ý µÅßÏáõÃÛáõÝÁ ¨ <<åñáïáÏáÉÝ»ñÁ>> Çñ»Ýó ³ÙµáÕç ¹ñ³Ï³Ý ѳïϳÝÇßÝ»ñáí ѳݹ»ñÓ áõÝ»Ý Ù»Ï Ï³ñ¨áñ ûñáõÃÛáõÝ` ëïÇåáõÙ »Ý µÅßÏÇÝ ëÇÝû½áÕ ÙÇïù áõÝ»óáÕ ³Ýѳï³Ï³ÝáõÃÛáõÝÇó í»ñ³Íí»É ·ÇïáõÃÛáõÝÇó Ñ»éáõ Ï³Ý·Ý³Í Ù»Ë³ÝÇÏáñ»Ý µáõÅáÕ µÅßÏÇ: ØÇïùÁ ³ÛÝ ¿, áñ ³å³óáõóáÕ³Ï³Ý µÅßÏáõÃÛáõÝÁ ·Çï³÷áñÓ³ñ³ñ³Ï³Ý ¨ åñ³ÏïÇÏ ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ ѳٳϳñ·áÕ Ñ³ëϳóáõÃÛáõÝ ¿, ÇÝãå»ë ݳ¨ ¹³ë³Ï³ÝÇ Ñ³Ù»Ù³ï ųٳݳϳÏÇó µÅßÏ³Ï³Ý Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝÁ ¹³ ·Çï³åñ³ÏïÇÏ áõ ÏñÃ³Ï³Ý Ñ³Ù³ÉÇñ ¿, ÇëÏ »Ã» Ù»ñ ·Çï³Ï³Ý µ³Õ³¹ñÇãÁ ãÇ ëï³ÝáõÙ ³¹»Ïí³ï ýÇݳÝë³íáñáõÙ, ëï³óíáõÙ ¿, áñ Ù»Ýù ·áñÍáõÙ »Ýù ³é³Ýó ³é³çÇÝ µ³Õ³¹ñÇãÇ` í»ñ³Íí»Éáí áõÕÕ³ÏÇ Ï³ï³ñáÕÝ»ñÇ: ²Û¹ ¹»åùáõÙ áñ áõÕÕáõÃÛ³Ùµ Ý»ñ¹ñíÇ ³å³·³ ¨ ϳ۳ó³Í µÅÇßÏÝ»ñÇ ÇÝï»É»Ïïáõ³É·Çï³Ï³Ý Ý»ñáõÅÁ: Ü»ñϳÛÇë ·Çï³ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý µ³½³ÛÇ ¨ áã ³ÛÝù³Ý Ù»Í áõß³¹ñáõÃÛ³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõ٠ϳëϳͻÉÇ ¿ Ëáë»É ·ÇïáõÃÛ³Ý ³é³çÁÝóóÇ Ù³ëÇÝ: гçáñ¹ ϳñ¨áñ ËݹÇñÁ µÅÇßÏ-·ÇïݳϳÝÇ í³ñϳÝÇßÝ ¿, áñÁ Ù»ñ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ ³é³í»É ù³Ý ó³Íñ ¿: ¸³ áõÝÇ Çñ ûµÛ»ÏïÇí ¨ ëáõµÛ»ÏïÇí å³ï׳éÝ»ñÁ, ëÏë³Í ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ å³ÛÙ³ÝÝ»ñÇó, í»ñç³óñ³Í ëáóÇ³É³Ï³Ý ËݹÇñÝ»ñáí: âÙáé³Ý³Ýù ÙáïÇí³óÇáÝ ·áñÍáÝÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ, ÇÝã ¿ Ù»ñ ջϳí³ñáõÃÛáõÝÁ ݳËáñáßáõÙ ³ÛÝ áõë³ÝáÕÇ Ñ³Ù³ñ, áí Çñ ·»ñͳÝñ³µ»éÝí³Í ·ñ³ýÇÏÇó ¹áõñë ³ñï³Å³ÙÛ³ ÷áñÓáõÙ ¿ ½µ³Õí»É ·ÇïáõÃÛ³Ùµ: Æ í»ñçá ïíÛ³É áõë³ÝáÕÁ å»ïù ëï³Ý³ áñáß³ÏÇ ³é³í»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñ, û áã: Êáëïáí³Ý»Ýù, áñ ³Ûëûñ ·ÇïáõÃÛáõÝÁ Ññ³åáõñÇã ¹³ñÓÝ»ÉÁ ³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛáõÝ ¿: îíÛ³ÉÝ»ñ µ»ñ»É ³ÛÉ »ñÏñÝ»ñÇ µÅßÏ³Ï³Ý µáõÑ»ñÇ ·Çï³Ï³Ý µÛáõç»Ý»ñÇó ³í»Éáñ¹ ¿, ѳëϳݳÉÇ å³ï׳éÝ»ñáí: ÆëÏ Ù»ñ µáõÑáõÙ åɳݳíáñí³Í µÛáõç»Ç ·Çï³Ï³Ý µ³Õ³¹ñÇãÁ ÝáõÛÝÇëÏ ³é³ÝÓÇÝ Ýßí³Í ã¿, ³ÛÉ »ñ¨Ç å»ïù ¿ ÷Ýïñ»É <<³ÛÉ Í³Ëë»ñ>> ѳëϳóáõÃÛ³Ý Ù»ç: ì»ñç»ñë åáÉÇï»ËÝÇÏÇ é»ÏïáñÁ Ëáëï³ó»É ¿ áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ·ÇïáõÃÛ³ÝÁ ïñ³Ù³¹ñ»É 50 ÙÉÝ ¹ñ³Ù: ºÃ» ѳßíÇ ³éÝ»Ýù , áñ ºä´Ð ï³ñ»Ï³Ý µÛáõç»Ý ³Ù»Ý³Ù»ÍÝ ¿ µáõÑ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ, ³å³ ϳñáÕ »Ýù ÝÙ³Ý ù³ÛÉ ³ÏÝÏ³É»É Ý³¨ Ù»ñ µáõÑÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛáõÝÇó: Խաչիկ Պետրոսյան


´ÅÇßÏÁ ݳ ¿, áí ·Çß»ñÝ»ñÁ Éáõë³óÝáõÙ ¿ ·ñù»ñÇ ³éç¨, ù³Ûù³Û»Éáí ë»÷³Ï³Ý ³éáÕçáõÃÛáõÝÁ, áñå»ë½Ç ѻﳷ³ÛáõÙ µáõÅÇ Ó»ñÁ:

Ա

նկ

յո

ւն

22

Շատերը կհամաձայնվեն այս խոսքերի հետ, իսկ արդյո՞ք մեր այս xerox-ների պարագայում դա արդարացված է: Դանդաղ, կարևոր ինֆորմացիայի վրա ֆիքսվելով, վերադառնալով արդեն կարդացածին, բարձրաձայն պատմելով կամ տարբեր երևույթների հետ կապելով …ահա այսպես ենք մենք փորձում հիշել կարդացած ինֆորմացիան: Եվ այնուամենայնիվ 1-2 էջ կարդալուց հետո մարդիկ սովորաբար յուրացնում են ինֆորմացիայի 30-50%, ընդ որում նյութի ծավալի մեծացմանը զուգընթաց այդ մասնաբաժինը իջնում է և 50 ու ավել էջերի դեպքում կազմում ընդամենը 5-10%: Եթե ընդունենք, որ հասուն մարդու արդյունավետ կարդալու միջին արագությունը կազմում է 600 նշան 1ր-ում, ապա դժվար չի հաշվարկել, որ 30 րոպեանոց ընթերցանության դեպքում ՕԳԳ-ն կկազմի ընդամենը 4 րոպե: Ուրեմն եկեք պատկերացնենք, թե մեր կարդացած ինֆորմացիայի քանի %-ն է կարճատև հիշողությունից վերածվում երկարատև հիշողության և բարձր կուրսերում ստացած ինֆորմացիայի որ մասն ենք մեր հետ տանելու օրդինատուրա: Փորձեք երևակայել ինչ ռեժիմով պետք է կարդալ 600 էջ ուրոլոգիան, 190 էջ նյարդավիրաբուժությունը կամ մնացած մեկ շաբաթանոց առարկաները (օրինակ այնպիսի ծավալուն առարկան, ինչպիսին հեմատոլոգիան է), որպեսզի 4 օրում յուրացնես այդ ամբողջ նյութը, հաջող հանձնես քննությունդ ու գոնե մի փոքր մաս հետագայում պահես հիշողությանդ մեջ: Սա լավագույն օրինակն է վերլուծելու, թե ինչպես կարող են ուսանողները նման սթրեսային վիճակում

(ամեն շաբաթ հարցում կամ քննություն), նման ծավալի պարագայում, նման կարճ ժամանակահատվածում և թեստային համակարգի պայմաններում ինչ որ առարկայից մնայուն գիտելիք ստանալ (կարծում եմ հենց այդ պատճառով ավելի երկար շաբաթներով ցիկլերին անդրադառնալու կարիք չկա): Ուրեմն էլ ի՞նչ իմաստ ունի թերթել նման խտությամբ անթիվ առարկաների անսահմանափակ էջերը, ի՞նչ իմաստ ունի մեկ-երկու շաբաթում չհասցնել կարդալ խորությամբ տրված նյութը, որից նույնիսկ մակերեսային գիտելիք չի մնալու, ի՞նչ իմաստ ունեն այդքան քննությունները, եթե իրականում նրանք չեն ստուգում տվյալ առարկայից քո ունեցած իրական գիտելիքները: Կարծում եմ սա այն հարցերից է, երբ դասախոսների և ուսանողների հայացքները համընկնում են: Դրանում համոզվեցինք, երբ Ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետային գիտ. Խորհրդի ժամանակ ամբիոնի վարիչներից մեկի կողմից հնչեց մեր իսկ կողմից արդեն մեկ անգամ առաջարկված միտքը. «Սահմանել հստակ չափորոշիչներ տարբեր տևողության ցիկլերի համար՝ նշելով էջերի կոնկրետ քանակ»: Մեր կողմից կխնդրենք նաև վերանայել տարբեր առարկաներին հատկացված ժամաքանակը, քանզի որոշ դեպքերում քննությունից 5 րոպե առաջ հազիվ հասցնում ես կարդալ-վերջացնել տվյալ առարկայի նյութը, իսկ մեկ այլ դեպքում ժամանակը կհերիքեր մի քանի առարկաներ սովորելուն(հատկապես, որ ոչ մեկի համար գաղնիք չի, որ մագիստրատուրայում մենք ունենում ենք շատ առարկաների նյութի կրկնություն): Շատ կարևոր ենք համարում նաև այն, որ պետք է հստակ սահմանել այն գործառույթները և մինիմալ գիտելիքները, որ պետք է ստանա ուսանողը տվյալ առարկան ավարտելուց հետո, և դիմում ձեզ, հարգարժան ադմինիստրացիա՝ հույս ունենալով, որ գոնե մեզանից հետո հաջորդ սերունդները կանցնեն ավելի օպտիմալ սխեմայով : Եվ միգուցե այս փոփոխություններից և, անշուշտ, իսկապես գիտելիք տվող գրքերով սովորելուց (կարծում եմ կասկածի տեղիք չի տալիս այն հանգամանքը, որ նման xerox-ներով, ինչպիսին օրինակ թերապիայինն է, բժիշկ չեն դառնում) հետո կկարողանանք ստանալ այնպիսի մնայուն գիտելիքներ, որ սեփական առողջությանդ քայքայումը կծառայի մյուսների կյանքեր փրկելուն:

Մարիամ Մովսիսյան


Անկյուն

Սուր Îñ³ÏÙ³ñÇãÝ»ñ, û՞ Ïñ³Ï³ÛñÇãÝ»ñ ¶³ÕïÝÇù ã¿, á ñ ³ Û Ý å Ç ë Ç Ù»Í³Ù³ëßï³µ ³Õ»ïÝ»ñÇ ÏáÕùÇÝ, ÇÝãåÇëÇù »Ý çñѻջÕÝ»ñÁ, »ñÏñ³ß³ñÅÝ»ñÁ ¨ ÷Éáõ½áõÙÝ»ñÁ, Çñ»Ýó ã³ñ³µ³ëïÇÏ ï»ÕÝ »Ý ·ñ³íáõ٠ݳ¨ Ññ¹»ÑÝ»ñÁ: ÆÝãå»ë í»ñáÝßÛ³É µáÉáñ ³Õ»ïÝ»ñÇ, ³ÛÝå»ë ¿É Ññ¹»ÑÝ»ñÇ Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï ³ Ý Ñ ñ ³ Å » ß ï ϳÝ˳ñ·»ÉÇã ÙÇçáóÝ»ñÇ ³éϳ-ÛáõÃÛáõÝÁ ¨ Ù³ñ¹Ï³Ýó ï»Õ»Ï³óí³ÍáõÃÛáõÝÁ û·ÝáõÙ »Ý ÙÇ ù³ÝÇ ³Ý·³Ù Ýí³½»óÝ»É Ã»ˊ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ, ûˊ ýÇݳÝë³Ï³Ý ÏáñáõëïÝ»ñÁ: ä³ñ½íáõÙ ¿ Ù»ñ ѳٳÉë³ñ³ÝÁ ¨ë, ѳ۳ëï³ÝÛ³Ý ß³ï ³ÛÉ Ï³éáõÛóÝ»ñÇ ÝÙ³Ý, ãÇ ÷³ÛÉáõÙ Çñ ѳϳÑñ¹»Ñ³ÛÇÝ å³ßïå³ÝáõÃÛ³Ùµ: »ñ¨ë ³Ïݳéáõ ¿ ·É˳íáñ ¨ ɳµáñ³ïáñ Ù³ëݳ߻Ýù»ñÇ áñáß Ñ³ñÏ»ñáõÙ ËÇëï éÇëϳÛÝáõÃÛáõÝÁ: ²Ûë Ù³ëݳ߻Ýù»ñáõÙ áñå»ë ßÇݳÝÛáõÃ` Ñ³×³Ë û·ï³·áñÍí»É ¿ ÷³ÛïÁ, ÇëÏ Ñ³Õáñ¹³É³ñ»ñÇ áã µ³ñíáù íÇ׳ÏÁ Çñ³Ï³Ý ³Õ»ïÝ»ñÇ ³é³ç ϳñáÕ ¿ ϳݷݻóÝ»É Ù»½: ê³Ï³ÛÝ ³Ûë ³Ù»ÝÇ ÏáÕùÇÝ Ï³ ¨ë Ù»Ï Éáõñç µ³óÃáÕáõÙ` Ù³ëݳíáñ³å»ë ѳϳÑñ¹»Ñ³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ Ñ³ñóáõÙ: öáñÓ»ù ßñç»É áÕç ѳٳÉë³ñ³ÝáõÙ ¨ Ïѳëϳݳù, áñ »Ã» ¹Åµ³Ëï³µ³ñ áñ¨¿ Ññ¹»Ñ µéÝÏíÇ, ³å³ ³Û¹ «Ïñ³ÏÙ³ñÇãÝ»ñÁ» ã»Ý û·ÝÇ Ï³ÝË»É Ññ¹»ÑÇ ï³ñ³ÍáõÙÁ: ²ÝÓÝ³Ï³Ý ¹Çï³ñÏáõÙÝ»ñÇë ³ñ¹ÛáõÝùáõ٠ѳÙá½í»É »Ù, áñ ·ñ»Ã» µáÉáñ «Ïñ³ÏÙ³ñÇãÝ»ñÇ» åÇï³Ý»ÉÇáõÃÛ³Ý Å³ÙÏ»ïÝ»ñÁ í³Õáõó ³Ýó»É »Ý: ÊݹÇñÁ ݳ¨ ÝϳïíáõÙ ¿ çñó³Ý ËáÕáí³ÏÝ»ñÇ ¹»åùáõÙ, Ý³Ë áñáß í³Ûñ»ñáõÙ ¹ñ³Ýó ¹ÇñùÁ áã Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ ¿ û·ï³·áñÍÙ³Ý Ñ³Ù³ñ (ûñ.` í³ñã³Ï³Ý Ù³ëÝ. 1-ÇÝ Ñ³ñÏ): ºñÏñáñ¹` áñ¨¿ ï»Õ ÷³Ïóí³Í 㿠ûˊ ¹ñ³Ýó ·ïÝí»Éáõ í³ÛñÁ ÑáõßáÕ óáõó³å³ëï³éÝ»ñ, ûˊ ¹ñ³ÝóÇó û·ïí»Éáõ ϳñ·Á, ³ÛÝÇÝã å»ïù ¿ ÷³Ïóí³Í ÉÇÝ»ñ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ËóÇÏÇ íñ³: ¼·áõß³íáñáõÃÛáõÝÁ ³Ûë ¹»åùáõÙ »ñµ»ù ³í»Éáñ¹ ã¿: ÆÝãå»ë ß³ï ¹»åù»ñáõÙ, ³Ûë å³ñ³·³ÛáõÙ ÝáõÛÝå»ë ³í»ÉÇ Ñ»ßï ¿ ϳÝ˳ñ·»É»É, ù³Ý «µáõŻɻ: 1988 Ãí³Ï³ÝÇ »ñÏñ³ß³ñÅÇ Å³Ù³Ý³Ï ã¿ÇÝù áõݻݳ ³Û¹ù³Ý ÏáñáõëïÝ»ñ, »Ã» Ù³ñ¹ÇÏ ÉÇÝ»ÇÝ ï»Õ»Ï³óí³Í ¨ áõݻݳÛÇÝ Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý ÙÇçáóÝ»ñ: è³½ÙÇÏ ¼³ù³ñÛ³Ý

23

àñÝ ¿ñ 0,2/0,1 ·áñͳÏóÇ Ý»ñÙáõÍÙ³Ý ÇÙ³ëïÁ, »Ã» … гñ·»ÉÇ ÁÝûñóáÕ, ÇÝÓ ¨ áã ÙdzÛÝ ÇÝÓ Ù»ñ ·Ý³Ñ³ïÙ³Ý Ýáñ ѳٳϳñ·áõÙ ³Ý³ñ¹³ñ ¿ ÃíáõÙ ³ÛÝ, áñ í»ñçÝ³Ï³Ý ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÁ ÏÉáñ³ÝáõÙ ¿: ÆÝã ¿ ëï³óíáõÙ, áñ ûñÇÝ³Ï 8,45 ¨ 7,5 ÙdzíáñÝ»ñ ѳí³ù³Í áõë³ÝáÕÝ»ñÁ ëï³ÝáõÙ »Ý ÝáõÛÝ ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÁ: àõë³ÝáÕÁ ÏÇëÙÛ³ÏÇ ÁÝóóùáõÙ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ³é³ñϳÛÇó ÁݹѳÝáõñ ³éٳٵ å³ï³ë˳ÝáõÙ ¿ 200 ѳñóÇ` 50-³Ï³Ý ѳñóáõÙÝ»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï ¨ 100 ùÝÝáõÃÛ³Ý ¨ ϳñáÕ ¿ ëï³Ý³É Ù³ùëÇÙ³É 10 ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÁ: êï³óíáõÙ ¿, áñ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ѳñóÇó ݳ ѳí³ùáõÙ ¿ 0,05 Ùdzíáñ:ì»ñÁ Ýßí³Í ûñÇݳÏáõÙ Ù»Ýù ï»ë³Ýù, áñ 8,45-Ç ¨ 7,5-Ç ÙÇç¨ 0,95 ÙdzíáñÇ ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ ¿:²ÛëÇÝùÝ` 8,45 Ùdzíáñ ѳí³ù³Í áõë³ÝáÕÁ 19 ѳñóÇ ³í»É ¿ å³ï³ëÕ³ÝáõÙ ù³Ý 7,5 ѳí³ù³ÍÁ:¸» ÇëÏ ³ÛÝ Ù³ëÇÝ, áñ 19 ѳñóÁ ¹³ ÑëÏ³Û³Ï³Ý ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ ¿ ÇÝÓ ÃíáõÙ ¿ Ëáë»É ¿É ã³ñÅÇ: ¶Ý³Ñ³ïÙ³Ý ÑÇÝ` ë³Ý¹Õ³Ï³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Á í»ñ³óí»ó Ýñ³ ѳٳñ áñå»ë½Ç ·Ý³Ñ³ïáõÙÁ ÉÇÝÇ Ù³ùëÇÙ³É ûµÛ»ÏïÇí` ³ÛëÇÝùÝ, ѳñóÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï ûñÇÝ³Ï 36 ѳñóÇ ×Çßï å³ï³ëË³Ý³Í áõë³ÝáÕÁ ãëï³Ý³ ÝáõÛÝ ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÁ ÇÝã 40 ѳñóÇ å³ï³ë˳ݳÍÁ, ÇëÏ 40 ¨ 41 ѳñó»ñÇ ×Çßï å³ï³ëË³Ý³Í áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÝ»ñÝ ¿É ³Û¹ù³Ý ãï³ñµ»ñí»Ý: Üáñ ѳٳϳñ·Á ³Ýßáõßï ïí»ó Çñ åïáõÕÝ»ñÁ` ·Ý³Ñ³ïáõÙÁ ¨ë Ù»Ï ù³ÛÉáí Ùáï»ó³í ûµÛ»ÏïÇíáõÃÛ³ÝÁ: ´³Ûó ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ ë³Ý¹Õ³Ï³ÛÝáõÃÛáõÝÁ, áñÁ í»ñ³óÝ»Éáõ Ýå³ï³Ïáí ¿É ÷áËí»É ¿ñ ѳٳϳñ·Á Ùݳó` ù³Ý½Ç ¹áõù ï»ë³ù, áñ 19 ѳñóÇ ï³ñµ»ñáõÃÛ³Ùµ Ù³ñ¹ÇÏ ëï³ÝáõÙ »Ý ÝáõÛÝ ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÁ, ÇëÏ ûñÇÝ³Ï 7,45 ¨ 7,5 (1 ѳñóÇ ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ) ÙdzíáñÝ»ñ ѳí³ù³Í áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÝ»ñÁ ï³ñµ»ñíáõÙ »Ý: ²Ûëï»ÕÇó Ñ»ï¨áõÃÛáõÝ, áñ ³í»ÉÇ ³ñ¹³ñ ÏÉÇÝÇ, »Ã» ëïáõ·Ù³Ý ·ñùáõÛÏ ³Ýóϳóí»Ý ¨ ѳßí³éí»Ý áõë³ÝáÕÇ ëï³ó³Í ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÝ»ñÁ ѳñáõñ»ñáñ¹³Ï³Ý ÃíÇ ×ßïáõÃÛ³Ùµ ϳ٠ÇÝãáõ áã, ϳñ»ÉÇ ¿ ÏÇñ³é»É 100 µ³É³Ýáó ѳٳϳñ·: ÖÇßï ¿ Ç í»ñçá ¹ÇåÉáÙáõÙ µáÉáñÇë ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÝ»ñÝ ¿É ÙÇçÇݳóí»Éáõ »Ý A, B, C ϳ٠D-Ç, µ³Ûó ÙÇÝã ³Û¹ ϳ éáï³ódz, áñÇ ÁÝóóùáõÙ áõÕÕ³ÏÇ ³ÝÃáõÛɳïñ»ÉÇ ¿ ûëï³ÛÇÝ ³é³ç³¹ñ³ÝùÇ áñ¨¿ ×Çßï å³ï³ëË³Ý ³Ýï»ë»ÉÁ: ²í»É³óݻ٠ݳ¨, áñ í»ñÁ Ýßí³ÍÇ ¹ñ³Ï³Ý ÏáÕÙÁ ÏÉÇÝÇ Ý³¨ ³ÛÝ, áñ áõë³ÝáÕÁ ³Ûɨë ãÇ ³é³çÝáñ¹íÇ §É³í 8 ëï³Ý³Ù, ÏÉáñ³Ý³ ÷³ÏíÇ, Ù»Ï ¿ ¹ñ³ÝÇó ³í»É ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÁ µ³Ý ãÇ ÷áË»Éáõ¦ ³é³ç³µ³Ýáí, ³ÛÉ ÏÓ·ïÇ ³í»ÉÇÇÝ:

ºñ³ÝáõÑÇ Ø»ÉÇùÛ³Ý


24

IAD-Á ³ß˳ñÑÇ ×³Ù÷»ùÇÝ... àñï»ÕÇó »Ýù Ù»Ýù áõ áõñ »Ýù ·ÝáõÙ... Եթե Դուք սովորում եք ԵրՊԲՀ-ում ոչ նրա համար, որ

«Տերևաթափը» կլանի Ձեր անձնական գրպանումները, եթե ընթերցասրահը Ձեր համար ոչ միայն ձրի WiFi գոտի է, եթե Ձեր հեռանկարներում ամենավերջին տեղում չէ մասնագիտական կայացման հարցը, ապա այս հոդվածը Քեզ համար է, իմ պարանոցադիր բարեկամ:

ԵրՊԲՀ Ուսանողական խորհրդարանը 20 տարեկան է և դա ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, սակայն միգուցե այն, ինչի մասին մեր այսօրվա հոդվածն է ոմանց կստիպի բարի նախանձով լցվել այս հզոր կառույցի նկատմամբ և ավելի լավ ու քրտնաջան աշխատել, ոմանց կստիպի նախանձից կտորկտոր լինել, ինչպես ամանորյա խոզապուխտը, իսկ ոմանց` հաճելիորեն կզարմացնի... Ուսանողական խորհրդարանն իր գործունեության ողջ ընթացքում մեծ դեր է հատկացրել միջազգային հարաբերություններին, քանզի բոլոր ժամանակներում այստեղ հավաքված մարդիկ գիտակցել են, որ արտասահմանում մասնագիտանալը չափազանց կարևոր է ապագա բժշկի համար: Գաղտնիք չէ, որ մի շարք առաջատար երկրներ տրամադրում են բժշկական կրթության բավական լայն հնարավորություններ, որոնցից պետք է հնարավորություն ունենան օգտվելու նաև մեր ուսանողները ու հենց այս` բոլոր ժամանակների համար արդի հարցն էլ հանդիսացավ ողջ ուսանողության համար լայն հորիզոններ բացող կառույցի նախատիպը: Ըստ ձեզ լիրիկան ու ջուրծեծոցին շատ է, ըստ իս նույնպես, այդ իսկ պատճառով անցնենք բուն գործին: Ժուկով-ժամանակով բժիշկ ուսանողը սահմանափակված էր մեր չուրս պատերով, արտասահմանյան համալսարաններում տեղի ունեցողը նրա համար հեքիաթ էր, իսկ արտասահման մեկնելը` տուրիզմ: Սակայն հեռավոր 2003թ-ին այս ամենը սկսեց փոխվել ու մենք մեր հայացքը ուղղեցինք դեպի 1951թ-ին հիմնված, այսօր արդեն շուրջ 1.200.000 անդամ ունեցող աշխարհի ամենամեծ ուսանողական կառույցը, որն աշխարհի 101 երկրներում ջանք չխնայելով, ուսանողների անձնուրաց աշխատանքի շնորհիվ տարեկան շուրջ 12.000 ուսանողի հնարավորություն է տալիս բառիս բուն իմաստով օգտվելու այլ բժշկական դպրոցների ձեռքբերումներից, ինքնազարգանալ ու գիտելիքները հետագայում ծառայեցնել

ի բարօրություն սեփական երկրի: Խոսքս Բժիշկ Ուսանողների Ասոցիացիաների Համաշխարհային Ֆեդերացիայի (International Federation of Medical Students' Associations-IFMSA) մասին է: 2006-ին, մենք դարձանք այս կառույցի լիիրավ անդամ, մեր ուսանողները սկսեցին իրենց ամառային մասնա-գիտական պրակտիկան անցնել Եվրոպական երկրներում: Սակայն սա միայն ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետի համար էր, ուստի պարզ էր, որ մեր ուշադրությունից չպետք է դուրս մնային նաև ապագա ստոմատոլոգներն ու դեղագետները: Քիչ ժամանակ անց, Ուսանողական Խորհրդարանը սկսեց իր ակտիվ համագործակցությունը Ատամնաբույժ Ուսանողների Համաշխարհային Ասոցիացիայի (International Association of Dental Students'-IADS) և Դեղագետ Ուսանողների Միջազգային Ֆեդերացիայի (International Pharmaceutical Students' Federation-IPSF) հետ: Այսպիսով, մեր երկրում արդեն չկար բժշկական մասնագիտություն, որի ապագա մասնագետները հնարավորություն չունենային մասնակիցը դառնալու աշխարհի անցուդարձին: Մեզ մնում էր միայն բռնել զարգացման ուղին ու շարժվել առաջ դեպի պայծառ ապագան: Տարիներ շարունակ մենք հետևողականորեն ամրապնդում էինք մեր դիրքերը այս համաշխարհային հսկաների կազմերի մեջ, գիտակցելով, որ անգամ աշխարհի մասշտաբով շատ բժշկական ուսանողական միություններից ներկայացուցչական ենք մեր կատարած աշխատանքի ծավալով ու երկրի համար կարևորությամբ` հանդիսանալով

միակ կառույցը, որը փաստացի ապահովում էր ապագա բժիշկների շարժունակությունը: Անցան տարիներ, որոնց ընթացքում մեր իսկ ստեղծած համակարգում ձևավորվեցին այնպիսի արժեքավոր երևույթներ, ինչպիսիք են հղկված աշխատանքային ձեռագիրն ու ջանքերի արդյունավետ ուղղումը դեպի կանխորոշված վերջնանպատակը: Զուգահեռաբար ձեռք էին բերվել մի շարք միջազ-գային համաձայնագրեր, որոնք արդեն տեղային մակարդակով լրացնում էին այն բացերը, որոնք դեռևս կային համակարգում :2011թ-ի հունիսի 3-10-ը, ՀՀ Կրթության և Գիտության նախարարությունը կազմակերպել էր միջազգային ամառային դպրոց, նվիրված Բոլոնյան գործընթացի ձեռքբերումներին և ուսանողների ներգրավվածությանը


գործընթացներից տեղյակ չէ, տեղյակ չէ, թե որքան հնարավորություներ ունի ինքը: Հարցը անհապաղ

25

լուծում էր պահանջում և մենք այն բարձրաձայնեցինք խորհրդարանում:Բոլորս հասկանում էինք, որ հասունացել էր կառուցվածքային բարեփոխումների իրականացման պահը և ԵրՊԲՀ Ուսանողական խորհրդարանի ղեկավար մարմնի` նախագահության, 2011թ-ի հունիսի 22-ի նիստին որոշում ընդունվեց Ուսանողական խորհրդարանի շրջանակներում Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովի (International Affairs' Department) ստեղծման մասին: Հանձնաժողովի կազմավորման աշխատանքները հանձնարարվեցին այն դրանում: Ուսանողական խորհրդարանին հնարավորություն էր ընձեռվել մասնակցելու և հանդես գալու զեկույցով, նվիրված բժշկական կրթության ոլորտում գործընթացի առավելություններին և թերություններին: Ձևավորվեց աշխատանքային մի փոքր խումբ, որի կազմում էին Մարտիրոսյան Դավիթը, Առաքելյան Զարուհին, Մովսիսյան Մարիամը, Խաչատրյան Զարուհին և Հովսեփյան Սամվելը, խմբի ղեկավարն էր Խաչատուր Մարգարյանը: Խումբը գրեթե գիշերում էր համալսարանում, փորձելով հնարավորինս խորը ուսումնասիրել նախ թե ինչ է իրենից ներկայացնում Բոլոնյան համակարգը, հասկանալ նրա կիրառելիությունը բժշկական կրթության մեջ և ի վերջո,

ժամանակ դեռ Ընդհանուր Բժշկության ֆակուլտետի Ուսանողական խորհրդի նախագահ և Բժիշկ Ուսանողների Ասոցիացիաների Համաշխարհային Ֆեդերացիայի Հայաստանյան Ազգային Անդամակցության Կազմակերպության նախագահ` Խաչատուր Մարգարյանին: Սկիզբ դրվեց իր կառուց-վածքով, առաքելությամբ, հնարավորություններով ու վերջնանպատակներով նմանը չունեցող հսկայի կայացմանը:Իր գոյության անհրաժեշտությունն ու նպատակահարմարությունը Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովը ապացուցեց ստեղծմանը զուգահեռ: Թբիլիսիի Պետական Բժշկական Համալսարանի և մեր համալսարանի միջև

հիմնվելով արտասահմանյան փորձի վրա մշակել առաջարկների ու լուծումների սեփական փաթեթը: Այս ամենը զետեղվեց մի հոդվածում ու ներկայացվեց ամառային դպրոցի ժամանակ: Մոտ մի ամիս տևած այս աշխատանքները հաջող ավարտ ունեցան, մենք այդ դպրոցի ընթացքում բժշկական ոլորտի միակ ուսանողներն էինք և մեր կատարած հետազո-տությունների ու ձեռք բերած փորձի շնորհիվ մեր համեստ ավանդն ունեցանք ամառային դպրոցի կայացման գործում: Կարծես ամեն ինչ լավ էր, մենք լուծել էինք մեր առջև դրված խնդիրը ու ամեն բան այսքանով պիտի ավարտվեր ու դառնար մեր մասնակցած հերթական միջոցառումը, բայց ոչ այս անգամ: Աշխատանքի ընթացքում մենք մի շատ կարևոր բաց նկատեցինք: Աշխատանքների բուռն ընթացքի ժամանակ մենք չէինք դադարում մեզ հարցնել, թե ինչու ենք մենք այս ամենի մասին նոր իմանում, զուգահեռաբար գիտակցելով, որ ուսանղության մի ստվար զանգված, իրենց անմիջականորեն վերաբերող միջազգային

կնքվել էր փոխանակման համաձայնագիր, որը լայն ռեսուրսներ էր տրամադրում թե' ուսանողներին և թե' երիտասարդ մասնագետներին: Այս ծրագրի ղեկավարումը հանձնարարվեց Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովին և արդյունքը եղան ամառային ամիսներին մեր երկրում իրենց մասնագիտական պրակտիկան անցած շուրջ 20 վրացի ուսանողների գնահատանքի խոսքերը: Նրանք զարմացած էին, թե ինչպես կարող են ուսանողները` իրենց սեղմ ռեսուրսներով այս մակարդակով կազմակերպել միջպետական փոխանակում: Սա այն պարագայում, որ հանձնաժողովը դեռ կազմավորման փուլում էր: 2011-թ հուլիսի 24-28 Վրաստանի Բաթումի քաղաքում կազմակերպվեց միջազգային գիտաժողով, որին մասնակցության հրավեր ստացավ նաև մեր նորաթուխ կազմակերպությունը: Գիտաժողովին ներկա էին մի շարք երկրների ներկայացուցիչներ, այդ թվում նաև Ադրբեջանից:


26

Կազմակերպիչները կանխավ մեզ զգուշացրին դրա մասին, կարծես թե ինչ որ բանից վախենալով, սակայն մենք մեր ուժերի վրա վստահ ընդունեցինք

հրավերը: Մենք այնտեղ էլ ներկայացանք մեզ հարիր մակարդակով անկախ այն բանից, որ ադրբեջանական կողմից անընդհատ սադրանքներ էին լինում: Դրանք երբեմն վիրավորական էին, հիմնականում ցածր մակարդակի ու նողկանք առաջացնող գործողություններ էին, որոնց մենք վեհանձն էինք պատասխանում: Ելույթներից մեկի ժամանակ, երբ ադրբեջանցի երիտասարդներից մեկը

Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովի հաջորդ միջազգային այցերի մեծ գիլդիան պայմանավորված էր IFMSA, IADS և IPSF կազմակերպությունների ամենամյա ժողովներին մասնակցությունն էր: IADS ծրագրի 58-րդ ամենամյա ժողովը տեղի ունեցավ 2011թ հուլիսի 22-31-ը, Հնդկաստանի Դելի, Ագրա և Բհոպալ քաղաքներում, որին գործուղվեցին ասոցիացիայի մեր ներկայացուցչության Գիտական փոխանակման ծրագրի ղեկավար Տիգրան Գյոկչյանը, Մասնագիտական փոխանակման ղեկավար Ինեսա Ճաղարյանն ու Ստոմատոլոգիական Խորհրդի նախագահ Տիգրան Սահակյանը: Այցի շրջանակներում, Հայստանում ակտիվացվեց գիտական փոխանակման ծրագիրը, մեր պատվիրակության ղեկավար Տիգրան Գյոկչյանին առաջարկվեց IADS-ի գիտական մասի ղեկավարի պաշտոնը, ձեռք բերվեցին մի շարք նոր փոխանակային պայմանգրեր, որոնք հնարավորություն կտան հետագա տարիներին մի շարք ուսանողներին և կլինիկական օրդինատորներին իրենց մասնագիտական վերապատրաստումը անցկացնելու աշխարհի առաջատար ստոմատոլոգիական դպրոցներում: Այս մեծ ձեռքբերումը անշուշտ կապվում է մեր պատվիրակության անդամների անձնուրաց աշխատանքի և համապատասխան շրջանակներում վայելած անբեկանելի հարգանքի հետ: IPSF ամենամյա ժողովը կայացավ Թաիլանդի Յաի քաղաքում, որին ներկա էին մեր երկրում ծրագրի ներկայացուցչական կոմիտեի ղեկավարներ

մոռացել էր կրոնն ու անձնական հնարավորությունները բազմակի գերազանցող ալկոհոլ էր ընդունել, ինչի պատճառով ստիպված եղան շտապօգնության հերթափոխ հրավիրելու, մինչ հերթափոխի ժամանումը, մեր պատվիրակության ներկայացնուցիչները առաջինը օգնության հասան, ցույց տալով մեր մասնագիտական հմտություններն ու ինչn ավելի կարևոր է մարդկային արժանիքները: Այդ իրադարձության արդյունքում շատերը զարմացած էին, արտասահմանից ժամանած պատվիրակները մեզ հարցնում էին, թե ինչպես կարելի է ատել մի ազգի, բայց անհրաժեշտության դեպքում առաջինը օգնության հասնել: Արդյունքում մեր պատվիրակությունը ձեռք բերեց անխտիր բոլորի հարգանքը: Միջոցառման շրջանակներում այնտեղ էր Բժիշկ Ուսանողների Եվրոպական Ասոցիացիայի (Europian Medical Students' Association) նախագահ Տին Կնեժեվիչը: Վրաց կողմի ուղեկցությամբ, պրն. Կնեժեվիչը և մեր պատվիրակության ղեկավար Խաչատուր Մարգարյանը, մեկնեցին Թբիլիսի և գործնական հանդիպումներ ունեցան Վրաստանի Առողջապահության նախարար Էնդրյու Ուռուշաձեյի և երիտասարդություն և սպորտի փոխնախարար Գեորգի Ա վ ր լ ի ա ն ի ի

հ ե տ :

Ա յ ց ի

ը ն թ ա ց ք ո ւ մ

պայմանավորվածություններ ձեռք բերվեցին հետագա համագործակցության վերաբերյալ: Գիտաժողովի փակման պաշտոնական արարողության ժամանակ կազմակերպչական կոմիտեի նախագահի խնդրանքով, խոսքով հանդես եկավ Խ. Մարգարյանը: Նա առանձնացրեց մեր երկու երկրների միջև համագործակցության անհրաժեշտությունն ու հույս հայտնեց, որ մեր երկրները կզարգացնեն արդեն սկսված բարեկամությունը, նվաճելով նորանոր բարձունքներ:

Անժելիկա Մակինյանն ու Մարիա Դեմիրճյանը: IFMSA-ի հոբելյանական 60-րդ ամենամյա ժողովը տեղի ունեցավ 2011թ. oգոստոսի 1-8-ը Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում: Հայաստանը այնտեղ ներկայացնում էին Մասնագիտական փոխանակման ծրագիր ղեկավար Դավիթ Մարտիրոսյանն ու Ազգային Անդամակցության Կազմակերպության նախագահ Խաչատուր Մարգարյանը: Քանի որ հանդիպումը հոբելյանական էր, ընդհանուր առմամբ ներկա էին շուրջ 100 երկրներից մոտ 750 պատվիրակներ: Մեր տղաները, կարողացան ըստ հավուր պատշաճի ներկայանալ հանդիպմանը: Նրանց համաձայնեցված աշխատանքի շնորհիվ` Դավիթ Մարտիրոսյանը կարողացավ հանդիպումների ընթացքում ձեռք բերել պայմանավորվածություններ և արդյունում կնքվեցին մասնագիտական և գիտական փոխանակման 60ից ավել պայմանագրեր, ինչը մինչ այդ չլսված թիվ էր


27

մեր համար, անցյալ տարիներին առավելագույնը տարեկան շուրջ 20 ուսանող էր հնարավորություն ստանում մասնագիտանալու արտերկրում, իսկ այս անգամ այդ թիվը եռապատկվեց, ինչը միանշանակ կապված էր թիմի քրտնաջան աշխատանքի հետ: Հանդիպման ընթացքում Խաչատուր Մարգարյանը, իր չեխ և եգիպտացի կոլեգաների հետ ստեղծեցին աշխատանքնային խումբ, որը զբաղվում է IFMSA անդամ երկրների Ազգային Անդամակցության Կ ա զ մ ա կ ե ր պ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր կ ո ղ մ ի ց մ ա ս ն ա գ ի տա կ ա ն պրակտիկայի վերահսկման որակի ապահովման միջազգային ստանդարտի մշակմամբ և բուժհիմնարկների հետ համա-գործակցության միջազգային կանոնակարգի մշակմամբ, որը IFMSA բոլոր 110 երկրների համար կմիօրինակեցնի (կունիֆիկացնի) այս խրթին պրոցեսը: Հաջորդ միջազգային գործուղումը 2012թ. մարտի 29-31 Չեխիայի Բռնո քաղաքում կայացած ատամնաբույժ ուսանողների միջազգային գիտաժողովն էր, որին Հայաստանից ներկայացան ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի խորհրդի նախագահ Տիգրան Գյոկչյանը, Օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի 3-րդ տարվա օրդինատոր, ստոմատոլոգիական ֆակուլտետային խորհրդի կողմից կազմակերպված կոնֆերանս-մրցաշարի հաղթող Համլետ Գասոյանը, Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովի նախագահ Խաչատուր Մարգարյանը: Պատվիրակության ղեկավարն էր ԵրՊԲՀ Ուսանողական խորհրդարանի նախագահ` Կ ա ր ե ն Ակոպյանը: Այցի ընթացքում Հ ա մ լ ե տ Գասոյանը շատ բարեհաջող ներկայացավ գ ի տ ա կ ա ն զեկույցով, ինչն ա ն շ ո ւ շ տ կասկածից վեր է ր , ի ս կ պատվիրակության մնացյալ անդամները, համագործակցու թյան առաջարկ ներկայացրեցին

Չեխիայի հանրա-պետության Ստոմատոլոգ Ուսանողների Ասոցիացիային և Բռնոյի Մասարիկովա համալսարանի ստոմատոլոգիական ֆակուլտետին, որի արդյունքում մեր ուսանողները և կլինիկական օրդինատորները հնարավորություն ունեն գիտական փոխանակում անցկացնելու այդ համալսարանում: Մյուս այցը 2012թ ապրիլի 1-7-ը Հունաստանի Սալոնիկե քաղաքում կայանալիք Ատամնաբույժ Ուսանողների Եվրոպական Ասոցիացիայի (Europian Dental Students' Association) նիստն էր: Մեր պատվիրակության անդամներն էին Ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի խորհրդի նախագահ Տիգրան Գյոկչյանը, IADS ծրագրի հայաստանյան ներկայացուցչության մասնագիտական փոխանակման պատասխանատու Ինեսա Ճաղարյանը, Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովի նախագահ Խաչատուր Մարգարյանը և պատվիրակության ղեկավարն էր Ուսանողական Խորհրդարանի նախագահ Կարեն Ակոպյանը: Այցի շրջանակներում, Հայաստանը անդամակցեց Ատամնաբույժ Ուսանողների Եվրոպական Ասոցիացիային, դառնալով նրա լիիրավ անդամը: Սա ևս մեկ հեղինակավոր միջազգային կառույց է և փաստացի մեզ համար հասանելի վերջին ուսանողական կառույցը, որին կարող էր անդամակցել Ուսանողական խորհրդարանը Ստոմատոլոգիայի գծով: Ասոցիացիային անդամակցելը հնարավորություն կտա ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի ուսանողներին մասնակցել Եվրոպական Ճանաչողական Ծրագրերին և տեղում ծանոթանալու իրենց մասնագիտական ոլորտի նորություններին ու նորամուծություններին: Հաջորդ ոչ պակաս կարևոր այցը 2012թ. մարտի 17-23-ը Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայում կայացած IFMSA Եվրոպայի տարածաշրջանային հանդիպումն էր, որին գործուղվեցին IFMSA մասնագիտական փոխանակման ծրագրի ղեկավար Զարուհի Խաչատրյանն ու Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովի փոխնախագահ, IFMSA Ազգային Անդամակցության Կազմակերպության Գլխավոր Ք ա ր տո ւ ղ ա ր Զ ա ր ո ւ հ ի Ա ռ ա ք ե լ յ ա ն ը: Հ ա ն դ ի պ մ ա ն ընթացքում մեր պատվիրակները մասնակցել են մի շարք աշխատանքային խմբերի գործունեությանը, կիսվել փորձով և ձեռք բերել մի շարք մասնագիտական հմտություններ աշխատանքների կազմակերպման ոլորտում: Այցի ընթացքում, մեր պատվիրակները, Մեծ Բրիտանիայի, Նիդեռլանդների և մի շարք այլ երկրներից պատվիրակների հետ ձևավորել են միջազգային աշխատանքային խումբ, որն


իր աշխատանքները ուղղել է առողջապահական ապահովագրության արդի խնդիրների դուրսբերմանը և լուծման ծրագրի մշակմանը, որը այս տարի ամռանը, Հնդկաստանում կներկայացվի Առողջապահության Համաշխարհային կազմակերպությանը: Մեր վերջին այցը Վրաստանի Հանրապետություն էր: Այս տարի առաջին անգամ Թբիլիսիի Պետական Բժշկական Համալսարանի հետ մեր համալսարանի կնքած համաձայնագրի շրջանակներում, հայ ուսանողները իրենց մասնագիտական պրակտիկան անցնելու են Վրաստանի նորաբաց կլինիկաներում: Այցի շրջանակներում մեր պատվիրակությունը հանդիպեց ԹՊԲՀ կլինիկական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր Գիա Աբաձեյին, որի հետ քննարկվեցին մեր համագործակցության հետագա պլանները, շեշտ դրվեց նաև գիտական փոխանակման ոլորտի զարգացման անհրաժեշտության վրա: Այնուհետ ոչ ֆորմալ հանդիպում տեղի ունեցավ ԹՊԲՀ Ուսանողական ինքնակառավարության հետ, նախագահ Գիգա Սորդիայի ղեկավարությամբ: Քննարկվեցին մի շարք հարցեր, վրաց կողմը հետաքրքրված էր Միջազգային Կապերի Հանձնաժողովի գաղափարով և ցանկանում էր նմանատիպ

28

կառույցով համալրել իր ենթաբաժանմանունքների թիվը: Մեր պատվիրակությունը այցելեց մի շարք բժշկական հաստատություններ, մասնավորապես ԹՊԲՀ Մանկաբուժության, Ակնաբուժության և Ռեանիմատալոգիայի Սիմուլյացիոն կենտրոն, ծանոթացավ այն սարքավորումներին, մուլյաժներին և մանիկեններին, որոնց վրա մասնագիտանալու են մեր ուսանողները Վրաստանում:Քանի որ այս տարի փոխանակային ծրագրի շրջանակներում նաև ստոմատոլոգ ուսանողներ են մեկնելու հարևան երկիր, ապա մենք այցելեցինք «UniDent» համալսարանական կլինիկա, որտեղ կլինիկայի ղեկավար, բ.գ.դ., պրոֆ Մանանա Իվերռիելին և կլինիկայի տնօրեն, բ.գ.դ., պրոֆ. Մարիա Մամալաձեն ներկայացրեցին ֆանտոմային սենյակներն ու ուսանողների վարման անհատական պլանները: Պատվիրակությունը այցելեց նաև Բարձրագույն Տեխնոլոգիաների ԿենտրոնՀամալսարանական կլինիկա, որտեղ կլինիկայի փոխտնօրեն, Վրաստանի Վիրաբույժների Ասոցիացիայի Նախագահ, պրոֆ. Բաադուռ Մոսիձեն ներկայացրեց կլինիկայի հանրավորություններն ու մեր ուսանողների

ամառային պրակտիկայի պլանը: Համալսարանական կլինիկաներ այցից հետո, մենք ուղևորվեցինք Վրաստանի

Խորհրդարան, որտեղ հանդիպեցինք Առողջապահության Կոմիտեի նախագահ Օթար Տորձեյի հետ և նախնական պայմանավորվածություն կնքվեց Վրաստանում մեր վիրահայ ուսանողների ամառային պարտադիր պրակտիկայի անցկացման վերաբերյալ: Այցի ընթացքու մենք հանդիպեցինք նաև Վրաստանի առողջապահության փոխնախարար Իռակլի Գիորգիոբիանիի հետ, քննարկելցինք նրա հետ մեր երկրների բժշկական ապահովագրությունների կառուցվածքների նմանություններն ու տարբերությունները, համատեղ միջոցառումների անցկացման հեռանկարները:Այցի ընթացքում մենք գտնվեցինք նաև Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլիի նստավայրում, որտեղ մեզ ընդունող կողմը նախապատրաստել էր փոքրիկ ընդունելություն: Փորձելով օբյեկտիվորեն ամփոփել Միջազգային կապերի Հանձնաժողովի աշխատանքները ասեմ, որ գործունեության ողջ ընթացքում, ՄԿՀ ծրագրերով աշխարհի 34 երկրներում մասնագիտական պրակտիկա են անցել բժշկական համալսարանի 374 ուսանողներ և այդ թիվը միտում ունի աճելու տարեկան մոտ 60-ով: Շուրջ 210 ուսանող արտասահմանից եկել է իր մասնագիտական վերապատրաստումն անցնելու Հայաստանում: Մեր ռեսուրսներում կան մոտ 100ից ավել գիտական ծրագրեր ստոմատոլոգ և ընդհանուր պրակտիկայի բժիշկ ուսանողների և կլինիկական օրդինատորների համար: Մենք համագործակցություն ենք հաստատում Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության հետ: Մենք կազմակերպում ենք «Առաջնորդենք ապագան» միջազգային երիտասարդական ֆորումը: Մենք նախաձեռնում ենք Հարավ-Կովկասյան Բժիշկ Ուսանողների Միության ստեղծումը:

Եվ սա դեռ բեղուն ու ձեռքբերումներով աշխատանքի սկիզբն է... Միջազգային Կապերի Հանձնաժողով` այստեղ կարող ես աշխատել նաև դու...

Հարգանքով՝ ՈւԽ Միջազգային Կապերի Հանձնաժողով


ԵՊԲՀ ուսանողները մայիսյան հաղթանակները 29 տոնեցին ճանաչողական արշավով

г۳ëï³ÝÇ »ñÇï³ë³ñ¹³Ï³Ý ÑÇÙݳ¹ñ³ÙÁ և ºñև³Ýի å»ï³Ï³Ý µÅßÏ³Ï³Ý Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝÇ Ոõë³ÝáÕ³Ï³Ý ËáñÑñ¹³ñ³ÝÁ Ù³ÛÇëÇ 26-28-Á ݳ˳ӻéÝ»óÇÝ ³ñß³í՝ ºñև³Ý-»ջÝÇë É»ռ-سÛÙ»Ë ë³ñسñÙ³ñÇÏ ·»ï-ì³Ý³Óáñ-ºñև³Ý »ñÃáõÕáí: ²ñß³íÁ ÝíÇñí³Í ¿ñ Ù³ÛÇëÇ 28-ÇÝ՝ гÝñ³å»ïáõÃÛ³Ý ïáÝÇÝ և Ù³ÛÇëÛ³Ý Ñ»ñáë³Ù³ñï»ñÇÝ: ²ñß³íÇÝ Ù³ëݳÏó»óÇÝ ºä´Ð ßáõñç 20 áõë³ÝáÕÝ»ñ, ݳև µáõÑÇ É»éݳ·Ý³óÝ»ñÇ ³ÏáõÙµÇ ³Ý¹³ÙÝ»ñ:ԵñÃáõÕÇÝ å³ï³Ñ³Ï³Ý ã¿ñ ÁÝïñí³Í: ²ÛÝ ·³·³ÃÝ»ñÁ, áñáÝù ³ñß³íÇ ÁÝóóùáõ٠ѳÕóѳñ»óÇÝù, ϳñևáñ Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ áõÝ»ÇÝ, ù³ÝÇ áñ ѳÛ-Ãáõñù³Ï³Ý å³ï»ñ³½ÙÇ ÁÝóóùáõÙ ³Û¹ É»éÝ»ñáõÙ Éáõñç Ù³ñï»ñ »Ý ÁÝóó»É: àõëïÇ, ³Ù»Ý ·³·³ÃáõÙ ³Ýóϳóñ»óÇÝù Ù»Ï ·Çß»ñ՝ É»éÝ»ñáõÙ ·Çß»ñ»Éáí ßáõñç »ñÏáõ ûñ, ³ÛÝáõÑ»ïև ³Ûó»É»óÇÝù ì³Ý³Óáñ և í»ñ³¹³ñÓ³Ýù ºñև³Ý: . гïϳÝß³Ï³Ý ¿, áñ ºä´Ð É»éݳ·Ý³óÝ»ñÇ ³ÏáõÙµÝ,

³í³Ý¹áõÛÃÇ Ñ³Ù³Ó³ÛÝ, ë»åï»Ùµ»ñÇ 21-ÇÝ ¿É µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿ ²ñ³·³Í: ²Ý¹ñ³¹³éݳÉáí ³ñß³íÇ Ýå³ï³ÏÇÝ՝ ºä´Ð Ոõë³ÝáÕ³Ï³Ý ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇ Ý³Ë³·³Ñ γñ»Ý ²ÏáåÛ³ÝÁ Ýß»ó. §²ÛëåÇëÇ ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇ Ýå³ï³ÏÝ ¿ »ñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÇ ßñç³ÝáõÙ ë»ñ և ³½·³ëÇñáõÃÛáõÝ Ý»ñ³ñÏ»É å»ï³Ï³Ý ïáÝ»ñÇ Ñ³Ý¹»å, áñå»ë½Ç Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ Ñ³Û »ñÇï³ë³ñ¹ ·Çï³ÏóÇ, áñ ѳÕóݳÏÝ»ñÝ Çñ³Ï³ÝáõÙ ¹Åí³ñÇÝ áõÕáí »Ý Ó»éù µ»ñí»É¦: ²ñß³íÁ ջϳí³ñáõÙ ¿ñ سñïÇÝ Ø³ñïÇñáëÛ³ÝÁ: ²ñß³íÇ ÁÝóóùáõÙ Ù»½ ïñí»ó ï»Õ»Ï³ïíáõÃÛáõÝ Ýßí³Í í³Ûñ»ñÇ Ù³ëÇÝ, Ý»ñϳ۳óí»óÇÝ µÝ³Ï³í³Ûñ»ñÇó Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÇ ³ß˳ñѳ·ñ³Ï³Ý áõ Ï»Ýë³µ³Ý³Ï³Ý ³é³ÝÓݳѳïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ և å³ïÙ³Ï³Ý Ñáõß³ñÓ³ÝÝ»ñÁ: Լիլիթ Հարությունյուան

üƼÆàÈà¶Æ²ÚÆ ²Ø´ÆàÜÆ §Üàð²ØàôÌàôÂÚàôÜÀ¦ Ամենադժվարն ուսանողների մոտ հետաքրքրություն առաջացնելն է դասավանդվող առարկայի նկատմամբ: Ֆիզիոլոգիայի ամբիոնին կարծես թե դա հաջողվել է: Ս/թ մայիսի 8-ին համալսարանում անսովոր միջոցառում էր կազմակերպվել ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի կողմից, որն իր ձևաչափով նորություն էր: Ընդհանուր բժշկության և ստոմատոլոգիական ֆակուլտետների 5 խմբեր ներկայացնում էին իրենց խմբային աշխտանքները ֆիզիոլոգիայից: Այդ աշխատանքները 4-5 րոպեանոց ֆիլմեր էին ֆիզիոլոգիայի որևէ բաժնի վերաբերյալ: Հետաքրքրին այն էր, որ յուրաքանչյուր խումբ ինքն էր ընտրել ֆիլմի թեման ու սցենարը, և հենց ուսանողներն էլ խաղում էին ֆիլմերում: Ներկայացվող ֆիլմերի թեմաները տարբեր էին. գլյուկոկորտիկոիդներ և նարցիսիզմ, կնոջ և տղամարդու ֆիզիոլոգիական տարբերություններ, ադրենալին, էնդորֆիններ և սեր, ԲՆԳ: Մատուցված ֆիլմերը ոչ միայն ուսուցողական էին, այլև համեմված էին հումորով և հետաքրքիր դրվագներով, այդ իսկ պատճառով դահլիճից ոչ ոք ձանձրացած չհեռացավ: Ինչպես իր բացման խոսքում նշեց ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ,

պրոֆ. Դ. Խուդավերդյանը, ֆիզիոլոգիայի ամբիոնը հետամուտ է ուսանողների համար բոլոր պայմանների ստեղծման համար, որը կօժանդակի համապատասխան գիտելիքների ու կարողությունների ձեռքբերմանը: Իսկ միջոցառման կազմակերպիչ, ֆիզիոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ Գ. Համբարձումյանը նշեց, որ նման միջոցառման նպատակն էր խթանել ուսանողների թիմային աշխատանք կատարելու ընդունակությունը, խորացնել ուսանողների գիտելիքը ֆիզի-ոլոգիայից, ինչպես նաև շատ թե քիչ հետաքրքիր դարձնել ուսանողական կյանքը ու փորձել նոր ձևերով ներկայացնել մատուցվող առարկան: Միջոցառման վերջում ժյուրիի կողմից ընտրվեց լավագույն ֆիլմը: Հաղթողը 232 խմբի կողմից ներ-կայացված ՙԷնդորֆինները և սերը՚ վերնագրով ֆիլմն էր: Հաղթողները պրոֆ. Դ. Խուդավերդյանի կողմից պարգևատրվեցին պատվոգրերով, իսկ մնացած մասնակիցները ստացան խրախուսական շնորհակալագրեր: Հուսով ենք, որ նմանատիպ միջոցառումները կդառնան ավանդույթ ոչ միայն ֆիզիոլոգիայի, այլև մյուս ամբիոններում, քանի որ ՙչոր, լսարանային՚ դասավանդումն այլևս անարդարացված է: Մարիամ Մովսիսյան


30

Lege Artis

Բարև ձեզ հարգելի ընթերցողներ: Երբևէ ուշադիր եղել եք, թե որքան հետաքրքիր մարդիկ կան մեր կողքին: Նրանցից մեկի մասին է իմ այսօրվա հոդվածը: Այս համարի մեր հյուրն է Թիվ 1 «Հերացի» հիվանդանոցային համալիրի գլխավոր բժշկի ամբուլատոր գծով տեղակալ, Մանկաբուժության թիվ 1 ամբիոնի ասիստենտ և պարզապես գեղեցիկ կին ²Ýݳ ÚáõñÇÇ ´³ÉÛ³ÝÁ: Բժիշկ կայանալու ճանապարհն Աննա Յուրեվնան անցել է գյուղի տեղամասային բժշկից մինչև պոլիկլինիկայի բաժանմունքի վարիչ, համալսարանական պոլիկլինիկայի ղեկավար և այսօր Թիվ 1 Հերացի հիվանդանոցային համալիրի գլխավոր բժշկի ամբուլատոր գծով տեղակալ: Տարիներ շարունակ մինչ օրս բժիշկ-ինտերների, կլինօրդինատորների արտադրական պրակտիկայի պոլիկլինիկական ցիկլի ղեկավարն է: Առողջապահական համակարգում երկարատև, բարեխիղճ աշխատանքի համար տարբեր տարիներին արժանացել է ՀՀ ԱՆ պատվոգրերի, ԵՊԲՀ հոբելյանական «Ոսկե կրծքանշանի», ՀՀ վարչապետի շնորհակալագրի և գերատեսչական մի շարք այլ պարգևների: Ակտիվ ներգրավված է ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամի աշխատանքներում: Ունի տպագրված ավելի քան 30 գիտական աշխատանքներ և խորհրդատվական ձեռնարկներ: 1.Ի՞նչ է Ձեզ համար բժշկությունը: -Ինձ համար բժշկությունը մարդկանց օգնելու միջոց է: Այդ օգնությունը դրսևորվում է ոչ միայն պացիետների բուժմամբ և հիվանդությունների կանխարգելմամբ, այլև հնարավորին չափով հոգեբարոյական և մարդասիրական վերաբերմունքի ցուցաբերմամբ: 2.Մանկաբուժությունն ու՞նի գաղտնիքներ: - Երեխաները լինելով մեր հասարակության ապագա կերտողները, շրջապատված լինելով հոգատար ծնողներով և սրտացավ հարազատներով, կարիք ունեն առավել նրբանկատ վերաբերմունքի: Մանկաբույժը պատասխանատվություն է կրում երեխայի բոլոր հարազատների և առաջին հերթին սեփական խղճի դիմաց, չէ որ այդ մանկիկը ինչ-որ մեկի զավակն է, ուստի պետք է երեխայի հետ վարվել, ինչպես եթե նա քոնը լիներ: Մանկաբույժը պետք է կարողանա ճիշտ հաղորդակցվել և ըմբռնումով մոտենալ դիմացինին: Երեխաների խոսքը սկզբնական շրջանում զարգացած չէ, իսկ հետագայում երեխաները երբեմն միտումնավոր, երբեմն էլ անգիտակցաբար սխալ են պատասխանում բժշկի հարցերին: Այդ ամենը հաշվի առնելով պետք է պահպանել

իրատեսությունը և չխճճվել առաջացած իրադրություններում: Հաղորդակցման մշակույթում պետք է եզակի համբերատարություն և նրբանկատություն ցուցաբերել, սիրով և ըմբռնումով պետք է մոտենալ աշխատանքին, չէ որ հաճախ նույն միտքը ստիպված ես լինում ասել ոչ միայն երեխայի ծնողներին, այլև տատիկպապիկին, ծանոթ-բարեկամներին, որոնցից յուրաքանչյուրն անձամբ է ցանկանում բժշկի շուրթերից լսել երեխայի առողջական վիճակի մասին: 3. Որքանով եք կարևորում մանկաբույժի դերը երեխայի հոգեկան աշխարհի ձևավորման մեջ: - Ծնողին հավասար: Մարդկային հասարակության կենսափորձը ցույց է տալիս, որ երեխայի՝ մեր երկրի վաղվա տերերի բարոյական, հոգևոր և գիտակցական կերպարի ձևավորման չափազանց պատասխանատու հարցում ամենանշանակալի դերն ունեն ընտանիքը, մանկավարժը և բուժաշխատողը: Այդ երեք օզակներն էլ պետք հոգատար, բարյացկամ և գրագետ մոտեցում ցուցաբերեն երեխայի նկատմամբ: Նրանցից յուրաքանչյուրի դերը դժվար է գերագնահատել: Ցավով ուզում եմ նշել, որ մեր հասարակությունում բժշկին հատկացվող դերի գնահատականն արժանի մակարդակի վրա չէ: Հաճախ կարող ենք լսել, որ երեխային սաստելու նպատակով, նրան վախեցնում են, ասելով «Շունը կկծի կամ բժիշկը կսրսկի»: Անընդունելի է երեխայի մեջ մանկուց վախ սերմանել այն մարդկանց հանդեպ, ովքեր ամբողջ կյանքւմ պետք է իրենց առողջությամբ զբաղվեն: 4. Ինչպե՞ս կգնահատեք պոլիկլինիկաների դերն ազգաբնակչության առողջության պահպանման գործում: - Տարեցտարի առողջապահական ոլորտում կանխարգելման դերն ավելի է մեծանում, ամբուլատոր ծառայության դերն ավելի է աճում, սակայն աշխատավարձը չի համապատասխանում աճող դերին: Արտասահմանյան մեծաթիվ երկրներում կան մասնագիտացված բժշկասոցիալական ծառայություններ՝ նախատեսված հատուկ դեռահասների համար: Դեռահասության տարիքը չափազանց կարևոր է մարդու հետագա հոգեկերտվածքի և աշխարհընկալման ձևավորման տեսանկյունից: Այդ հիմնարկներում դեռահասները կարող են ստանալ բազմապիսի խորհրդատվություններ նրանց հուզող տարբեր թեմաներով, այդ թվում նաև սեռականության մասին: Մեր երկրում այդ խորհրդատվության իրավական հիմքերը չկան, առանց ծնողի, ծագած հարցին գրեթե անհնար է լուծում տալ, բայց չէ որ դեռահասները երբեմն խուսափում են սեռական կյանքին վերաբերվող հարցեր քննարկել ծնողների հետ և նախընտրում են իրազեկ դառնալ ավելի «փորձառու» բակային ընկերներից և այլազան ոչ կոմպետենտ էլեմենտներից: Մինչդեռ դեռահասներին բարյացկամ վերաբերմունքի կենտրոնների ստեղծումը կքանդի այդ արատավոր օղակը և կնպաստի առավել առողջ և իրազեկ հասարակություն ունենալուն: 5. Ներկայումս ի՞նչպես են ընթանում աշխատանքները պոլիկլինիկայում և ի՞նչ մոտակա ծրագրեր ունեք:


Խնդիրներ շատ կան: Որպես համալսարանական պոլիկլինիկա, մեր նպատակն է առավել բարձրորակ և մատչելի բժշկական օգնություն ցուցաբերել հանրությանը: Մեր համար ամենաբարձր գնահատականը բուժված և գոհ պացիենտներն են: Բուհի և մեր հիվանդանոցային համալիրի ադմինիստրացիայի հետևողական աշխատանքի շնորհիվ, մեր պոլիկլինիկայում ծառայությունների մատուցումը դրված է բարձր մակարդակի վրա, մենք հետևում ենք, որ մեր աշխատակիցների գիտելիքները և մասնագիտական կարողությունները մշտապես թարմ լինեն և համապատասխանեն միջազգային ստանդարտներին: Առհասարակ բժիշկը պետք է լինի գրագետ և սրտացավ՝ անկախ իրադրությունից, պացիենտի սոցիալական

Մամուլի ազատություն Մայիսյան տ ո ն ե ր ի մ ե ջ ազատասերների ու արդարամիտների համար առանձնանում է մայիսի 3-ը` մամուլի օրը, մտքի ու խոսքի ազատության օրը: Միգուցե շատերի համար այն այնքան էլ երևելի օր չէ ու շատերն անգամ չգիտեն էլ, որ մամուլին նվիրված օր կա: Բայց իրականում այս օրը օրացույցի կարևորագույն օրերից է, որովհետև մամուլ ասելով հասկանում ենք այն, ինչն առաջին անգամ մարդկային հասարակության բոլոր խավերին ընդգրկեց քաղաքականության մեջ: Մամուլ ասելով հասկանում ենք, այն պահը պատմության մեջ, երբ աշխարհի մարդիկ սկսեցին ճանաչել իրար, իրենց պետությունը, ղեկավարներին, ու կարծիքը դարձավ հրապարակախոսություն: Հենց մամուլի առաջացումով հիմք դրվեց գլոբալիզացիային: Սկզբում, ինչպես բոլոր նորությունները, մամուլն էլ լիարժեք կատարում էր իր գործառույթները, այն է՝ հրապարակայնություն, խոսքի ազատություն, անկեղծություն ու ճշմարտություն, բայց հետո նրանք, ում մասին մամուլը խոսում էր, հասկացան, որ կարելի է մամուլը օգտագործել իրենց օգտին, և այդպես ծնվեց գովազդը: Մարդիկ, իսկ ավելի ճիշտ՝ հզոր մարդիկ, գնեցին մամուլը, ու այն դարձավ խուլ ու համր: Հիմա էլ, ցավոք, մամուլը խուլ ու համր մի հաշմանդամի է նման ու նույնիսկ կուրանալու եզրին է: Մարդիկ այլևս չեն հավատում մամուլի գրածներին, նրանք հասկանում են, որ այն այլևս չի պատկանում հասարակությանը ու դարձել է մասնավոր սեփականություն: Ես բողոքական չեմ ու գիտեմ, որ դեռ պահպանվել են խոսքի ազատության ձգտող լրագրողներ, բայց նրանց լսարան է անրհրաժեշտ և հասարակության օգնությունը, որ անկախ լինեն ու չվախենան արտահայտել իրենց

31

պայմաններից և որևէ այլ գործոններից: Տեղին եմ համարում մեջբերել ռուս մեծանուն գրող, մասնագիտությամբ բժիշկ Ա.Պ. Չեխովի մտքերից մեկը. «Не успокаивайтесь, не давайте усыплять себя! Пока молоды, сильны, бодры, не уставайте делать добро». Բժիշկը պետք է արժանի լինի իր կոչմանը: Դե ինչ, սիրելի բարեկամներ, կարծում եմ յուրաքանչյուրս մեզ համար հետևություններ արեցինք այս հարցազրույցից: Եղեք ուշիմ, հետևողական, եղեք նախաձեռնող ու առաջադեմ և հաջողությունը ձեր կողքով չի անցնի: Էմիլ Ավետիսյան կարծիքը, իրենց մտքերը և այդ ժամանակ մամուլը կրկին կդառնա ողջ մարդկությանը միավորող գործոններից մեկը, այլ ոչ թե ինչ-որ ձևական աքսեսուար, ինչպիսին ժամացույցն է դարձել բջջային հեռախոս ունեցող մարդու ձեռքին: Որքանով է դա հնարավոր իրականացնել, ասելը դժվար է, բայց վաղվա օրը մերն է ու մենք հենց այսօրվանից ենք սկսել փոխել այն: Մեր ուսանողական թերթը փորձում է պահպանել իրական մամուլի բոլոր արժեքները: Սուր անկյունները մեր անկեղծ մտահոգությունների ու համարձակ մտքերի առհավատչյան են, որովհետև մենք հասկանում ենք, որ մարդկանց հաճելի է միայն անկեղծ միտքը, այն ինչը բխում է սրտից ու ինչը մենք իսկապես զգում ենք: Ես շատ ուրախ եմ, որ մեր համալսարանում մամուլն ազատ է, որ գրվում է այն, ինչն իսկապես հրատապ է ու տեղին: Ժողովուրդն զգում է, երբ իրեն խաբում են, և

պարզապես արհամարհում է խաբեբաներին, այդ պատճառով էլ թերթերի կրպակներում տարիներով չեն վաճառվում թերթերն ու այն, ինչը ժամանակին գին ուներ, գնում է խոտանվելու: Ես գիտեմ, որ կգա օրը, ու մարդիկ նորից կգնեն թերթեր: Երբ մոտենամ կրպակին ու ասեմ, որ ինձ այդ օրվա թերթն է պետք, իսկ վաճառողը պատասխանի, թե վերջացել է, այն ժամանակ ես կլինեմ անսահման երջանիկ, որ ապրում եմ ճշմարտության մթնոլորտում: Գյավազ Սլոյան


32

500-³ÙÛ³ Ñ³Û ·ÇñùÁ ²É»ùë³Ý¹ñ³åáÉ (³ÛÅÙ՝ ¶ÛáõÙñÇ): Æñ ëϽµÝ³íáñáõÙÇó ëÏë³Í, 260 ï³ñÇ Ñ³ÛÏ³Ï³Ý ïå³·ñáõÃÛáõÝÁ ½³ñ·³ó³í ûï³ñáõÃÛ³Ý Ù»ç: ֳϳﳷñÇ µ»ñáõÙáí Ñ³Û ·ÇñùÝ, Çñ ëï»ÕÍáÕ ÅáÕáíñ¹Ç ÝÙ³Ý, ¹»·»ñ»Éáí »ñÏñÇó »ñÏÇñª Çñ ѳݷñí³ÝÁ ·ï³í Ù³Ûñ ÑáÕÇ íñ³: سÛñ ѳÛñ»ÝÇùÇ áõ ³ß˳ñÑáõÙ ë÷éí³Í ѳÛáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ Ñ³Û ·ñùÇ áõ ïå³·ñáõÃÛ³Ý Ï»ÝïñáÝÁ Ý»ñϳÛáõÙë г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛáõÝÝ ¿: ²í³ñï»Éáí Ñ³Û ïå³·ñáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ å³ïÙ³Ï³Ý ³ÏݳñÏÁª ó³ÝϳÝáõÙ »Ù Áݹ·Í»É, áñ ³Ûë ϳå³ÏóáõÃÛ³Ùµ ºä´Ð-áõÙ ß³ï ·»Õ»óÇÏ ¨ ï»Õ»Ï³ïí³Ï³Ý óáõó³Ñ³Ý¹»ë »Ý ϳ½Ù³Ï»ñå»É Ù»ñ ·ñ³¹³ñ³ÝÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÁ: Ò»½ÝÇó ß³ï»ñÁ, ѳí³Ý³µ³ñ, áõß³¹ñáõÃÛáõÝ »Ý ¹³ñÓñ»É ÁÝûñó³ëñ³ÑáõÙ

ÆÝãå»ë ·Çï»ù, ³Ûë ï³ñÇ Éñ³ÝáõÙ ¿ ѳÛÏ³Ï³Ý ³é³çÇÝ ·ñùÇ 500-³ÙÛ³ÏÁ: ²é³çÇÝ Ñ³Û ïå³·ñÇãÁ гÏᵠػճå³ñïÝ ¿, áõÙ Ññ³ï³ñ³Ï³Í 5 ·ñù»ñÁ ѳۻñ»Ý ³é³çÇÝ ïå³·Çñ ÝÙáõßÝ»ñÝ »Ý: ²Û¹ ·ñù»ñÝ Çñ»Ýó íñ³ ÏñáõÙ »Ý ųٳݳÏÇ ÏÝÇùÁ՝ ÝÙ³ÝáõÃÛáõÝÁ ӻ鳷Çñ ·ñù»ñÇÝ, ½³ñ¹³ñí³Í Ëáñ³ÝÝ»ñáí, Ãéãݳ·ñ»ñáí, Éáõë³Ýó³½³ñ¹»ñáí, ÇëÏ í»ñçáõÙ áõÝ»Ý ÑÇß³ï³Ï³ñ³Ý: 1512Ã. ïå³·ñí»ó ѳۻñ»Ý ³é³çÇÝ ïå³·Çñ ·ÇñùÁª §àõñµ³Ã³·ÇñùÁ¦, áñÁ ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý µÅßϳñ³Ý ¿: ¶ÇñùÁ Ý»ñ³éáõÙ ¿ ݳ¨ Ù³ÕóÝùÝ»ñ, ³å³ùÇÝÙ³Ý ³ÕáÃùÝ»ñ: ØÇ Ñ³ïí³Í ¿É ¶ñÇ·áñ ܳñ»Ï³óáõ §Ø³ï»³Ý áÕµ»ñ·áõû³Ý¦ »ñÏÇó ¿ ïå³·ñí»É: гÏᵠػճå³ñïÇ ïå³·ñ³Í ѳçáñ¹ ãáñë ·ñù»ñÝ »Ý §ä³ï³ñ³·³ï»ïñÁ¦, §²ÕóñùÁ¦« §ä³ñ½³ïáõÙ³ñÁ¦ ¨ §î³Õ³ñ³ÝÁ¦: λ빳ñÛ³ ¹³¹³ñÇó Ñ»ïá Ñ³Û ïå³·ñáõÃÛ³Ý ·áñÍÁ ß³ñáõÝ³Ï»É ¿ Ùï³íáñ³Ï³Ý ²µ·³ñ Âá˳ûóÇÝ: ܳ áã ÙdzÛÝ Ýáñ ÏÛ³Ýù ѳÕáñ¹»ó Ñ³Û ïå³·ñáõÃÛ³Ý Áݹѳïí³Í ·áñÍÇÝ, ³Ûɨ ³ÛÝ ß³ñáõݳϻó ѳ۳߳ï Îáëï³Ý¹ÝáõåáÉëáõÙ, áñÝ ³í»ÉÇ áõߪ 18-ñ¹ ¹³ñáõÙ, å»ïù ¿ ¹³éݳñ ѳÛÏ³Ï³Ý ·ñ³Ññ³ï³ñ³ÏãáõÃÛ³Ý ·É˳íáñ Ï»ÝïñáÝÁ՝ ·»ñ³½³Ýó»Éáí ³Ý·³Ù ì»Ý»ïÇÏÇÝ: ²Ùëï»ñ¹³ÙáõÙ, 1668Ã. ÉáõÛë ¿ ï»ëÝáõÙ §²ëïí³Í³ßáõÝãÁ¦ª áõß³·ñ³í ÙÇ Ññ³ï³ñ³ÏáõÃÛáõÝ, áñÁ ѳٳñí»É ¿ Ñ³Û ÑÇÝ ïå³·ñáõÃÛ³Ý åë³ÏÁ, ó·áõÑÇÝ, ÇÝãå»ë ²ëïí³Í³ßÝãÇ

ë³Ñ³Ï-Ù»ëñáåÛ³Ý

óñ·Ù³ÝáõÃÛáõÝÁ՝ óñ·Ù³ÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ã³·áõÑÇ: Æ ¹»å, êáõñµ ·ÇñùÁ ³ß˳ñÑÇ µáÉáñ É»½áõÝ»ñáõÙ ÏáãíáõÙ ¿ ´ÇµÉdz, ¨ ÙdzÛÝ Ñ³Û»ñ»Ý ¿ ×ß·ñÇï óñ·Ù³Ýí»É ³ÛÝ՝ ²ëïí³Í³ßáõÝã՝ ²ëïÍá ËáëùÁ ¨ ËáëùÝ Áݹ ²ëïÍá: 1771Ã. ¾çÙdzÍÝáõÙ ëÏëáõÙ ¿ ·áñÍ»É Ñ³ÛÏ³Ï³Ý ³é³çÇÝ ïå³ñ³ÝÁ: 1820-³Ï³Ý Ãí³Ï³ÝÝ»ñÇÝ ÑÇÙÝí»ó ÞáõßÇÇ ïå³ñ³ÝÁ: 1876Ã.

ï»Õ³¹ñí³Í óáõó³ï³Ëï³ÏÝ»ñÇÝ, áñï»Õ µ³½Ù³ÃÇí ³ëáõÛÃÝ»ñ ¨ ѳÛïÝÇ Ù³ñ¹Ï³Ýó Ëáëù»ñ »Ý ï»Õ³¹ñí³Í: ¸ñ³Ýó ÙÇ Ù³ëÝ ³Ûë Ñá¹í³ÍÇ ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ ÏïñíÇ Ò»ñ áõß³¹ñáõÃÛ³ÝÁ: γï³ñí³Í ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇ ¨, ³éѳë³ñ³Ï, ·ñ³¹³ñ³ÝÇ ³ÛÅÙÛ³Ý µ³ñ»Ï»óÇÏ íÇ׳ÏÇ Ï³Û³óÙ³Ý ·áñÍáõÙ Ù»Í ³í³Ý¹ áõÝ»Ý Ù»ñ ·ñ³¹³ñ³ÝÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÁª ѳñ·³ñÅ³Ý í³ñÇã ²ñÙÇÝ» гñáõÃÛáõÝÛ³ÝÇ ·É˳íáñáõÃÛ³Ùµ: γñÍáõÙ »Ù, ×Çßï ÏÉÇÝÇ ³Ý¹ñ³¹³éÝ³É áõë³ÝáÕÝ»ñÇ áñáß µáÕáùÝ»ñÇ, Ù³ëݳíáñ³å»ë ëå³ë³ñÏÙ³Ý µ³ÅÝáõÙ ·áÛ³óáÕ Ñ»ñûñÇ Ï³å³ÏóáõÃÛ³Ùµ: àñå»ë ѳñóÇ ÉáõÍáõÙª ϳñáÕ »Ù Ýß»É, áñ ³ñï³ë³ÑÙ³ÝáõÙ ¨ áñáß Ñ³Û³ëï³ÝÛ³Ý ·ñ³¹³ñ³ÝÝ»ñáõÙ ÁݹáõÝí³Í ¿ ·ñù»ñÇ Ñ³ßí³éÙ³Ý ¿É»ÏïñáݳÛÇÝ ï³ñµ»ñ³ÏÁ, »ñµ ÁÝûñóáÕÁ áã û ·ñ³íáñ Éñ³óÝáõÙ ¿, û ÇÝã ·Çñù ¿ í»ñóñ»É ϳ٠ѳÝÓÝ»É, ³ÛÉ, ³é³Ýó ·ñ³¹³ñ³Ý³í³ñÇ Ù³ëݳÏóáõÃÛ³Ý, å³ñ½³å»ë ¿É»ÏïñáݳÛÇÝ áõë³ÝáÕ³Ï³Ý ù³ñïÇ ÙÇçáóáí Ùáõïù³·ñáõÙ ¿ ïíÛ³É ·ÇñùÝ Çñ ³Ýí³Ý ³éç¨: ²Û¹ å³ñ³·³Ûáõ٠ϳñáÕ »Ýù Ëáõë³÷»É ³ñÑ»ëï³ÍÇÝ ¨ Ñá·Ý»óÝáÕ Ñ»ñûñÇó: ¶ñ³¹³ñ³ÝÇ

í³ñÇãÇó

¨

ÇÝýáñÙ³óÇáÝ

ï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ µ³ÅÝÇ å»ïÇ ØÇù³Û»É ²é³ù»ÉÛ³ÝÇó ï»Õ»Ï³ó³Ýù, áñ ÙÇÝ㨠ï³ñ»í»ñç µáõÑÇ Õ»Ï³í³ñáõÃÛáõÝÁ å³ïñ³ëïíáõÙ ¿ Ý»ñ¹Ý»É ID ù³ñï³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Á, áñÁ Ç ÃÇíë ³ÛÉ ³é³í»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ Ïï³ û·ïí»É ·ñ³¹³ñ³ÝÇó ¿É»ÏïñáݳÛÇÝ ï³ñµ»ñ³Ïáí: Ð.¶. Æ ·ÇïáõÃÛáõÝ áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ·ñ³¹³ñ³ÝÝ ³ß˳ïáõÙ ¿ ÙÇÝ㨠ÑáõÝÇëÇ 23-Á ¨ Ïí»ñ³µ³óíÇ û·áëïáëÇ 27-Çó: Գրադարանը հորդորում է բոլորին ժամանակին հանձնել գրքերը՝ նոր ուսումնական տարվա գրքեր ստանալու համար:

ѳÛÏ³Ï³Ý ïå³·ñáõÃÛáõÝÁ Ùáõïù ·áñÍ»ó ºñ¨³Ý ¨ ì»ñçáõÙ Ò»½ »Ýù Ý»ñϳ۳óÝáõÙ ÙÇ ù³ÝÇ Ñ»ï³ùñùÇñ ïíÛ³ÉÝ»ñ. > Թուրքիայում առաջին թուրքերեն գիրքը լույս է տեսել 1729 թ., այն դեպքում, երբ հայերը Կոստանդնուպոլսում գիրք են սկսել տպագրել դեռևս 1665 թ.: > Իրանում առաջին պարսկերեն գիրքը տպագրվել է 1839 թ., այն դեպքում, երբ նույն Իրանում հայերը տպարան են հիմնել և գիրք տպագրել դեռևս 1640 թ.: > 19-րդ դարում հայ գրքի տպաքանակը եղել է միջին հաշվով 400-500 օրինակ: 20-րդ դարի 60-ական թվականներին լույս էր տեսնում 1000-1500 անուն գիրք, 6-7 միլիոն օրինակ տպաքանակով: > 1846թ. Փարիզում սկսել է գործել Ջանիկ Արամյանի տպարանը, որտեղ օգտագործվող տառատեսակները հետագայում կոչվել են «ԱՐԱՄՅԱՆ » : > Փետրվարի 19-ին՝ ամենայն հայոց բանաստեղծ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ծննդյան օրը մեր հանրապետությունում նշվում է ԳՐՔԻ ՕՐ:

²½³ï γñ³å»ïÛ³Ý


àõÕ¨áñáõÃÛáõÝ ¹»åÇ Èáéáõ Ù³ñ½

Èáéáõ ·»Õ»óÇÏ µÝáõÃÛáõÝÝ áõ å³ïÙ³Ùß³ÏáõóÛÇÝ µ³ñÓñ ³ñÅ»ùÝ»ñÝ ³Ýï³ñµ»ñ ã»Ý ÃáÕÝáõÙ áã áùÇ: ºí, ³Ñ³, àõÊ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ï³ÛÇÝ ËáñÑñ¹Ç ³Ý¹³ÙÝ»ñÁ áñáß»óÇÝ ³Ûó»É»É Èáéáõ Ù³ñ½ª ѳñëï³óÝ»Éáí Çñ»Ýó ÑÇßáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¹³ñ³ÝÁ ¨ë Ù»Ï ³ñÅ»ù³íáñ áõ ³ÝÙáé³ó ûñí³ Ñáõß»ñáí: سÛÇëÇ 27-Ç í³Õ ³é³íáïÛ³ ×³Ý ³ å ³ ñ Ñ ÁÝϳÝù: Ü»ñϳ ¿ÇÝ Ý³¨ ³ÛÉ

33

ý³ÏáõÉï»ïÝ»ñÇó ÑÛáõñ»ñ ¨ ëïáÙ³ïáÉá·Ç³Ï³Ý ý³ÏáõÉï»ïÇ ¹»Ï³Ý³ïÇ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÁ: ÆÝãå»ë ÙÇßï, ³ÙµáÕç ׳ݳå³ñÑÝ ³Ýó³í ÇÝï»É»Ïïáõ³É ¨ »ñ³Åßï³Ï³Ý ÙÃÝáÉáñïáõÙ: Ü³Ë ³Ûó»É»óÇÝù ê³Ý³ÑÇÝÇ, ³ÛÝáõÑ»ï¨ Ð³Õå³ïÇ í³Ýù, Ñdzó³Ýù ³Û¹ ·»Õ»óÇÏ ÏáÃáÕÝ»ñáí ¨ ß³ñÅí»óÇÝù ¹»åÇ ¸ë»Õ ·ÛáõÕª ÐáíѳÝÝ»ë ÂáõÙ³ÝÛ³ÝÇ ïáõÝ-óݷ³ñ³Ý: ֳݳå³ñÑÇÝ Ù»ñ ßáõñûñÇÝ ä. ꨳÏÇ Ñ³ÛïÝÇ ïáÕ»ñÝ ¿ÇÝ. §ê³Ï³ÛÝ ³Û¹ ÃíÇÝ Ø³Ûñ г۳ëï³ÝÇ ³ñ·³Ý¹Á »Õ³í ëñµáñ»Ý µ»ÕáõÝ, ÙÇ Ù³ÝáõÏ ÍÝí»ó Èáéí³ ¸ë»ÕáõÙ... ܳ Ñ»ïá åÇïÇ ¹³éݳ å³ï³ÝÇ, ¨ »ñÇï³ë³ñ¹, ¨ ³Ûñ ÇÙ³ëïáõÝ, ³Ýµ³Ëï سñáÛÇÝ É³óáí ëå³ÝÇ, Ù»ñ ѳé³ã³ÝùÁ ѳëóÝÇ ²ëïÍáõÝ, ÙñÙáõéÇó ¹³Õí³Í Ýñ³ µ»ñ³Ýáí ê³ñáÛÇ Ý³ÝÁ åÇïÇ áÕµ ³ëÇ, Øëñ³ ½áñùÇ Ñ»ï ¸³íÇÃÁ ËáëÇ, ¶ÇùáñÁ ϳÝãÇ. §¾ëïÇ՛ ѳٻó»ù…¦: ²Ûë ïáÕ»ñÁ Éë»óÇÝù ݳ¨ ÂáõÙ³ÝÛ³ÝÇ Ñ³Ù³·ÛáõÕ³óáõ ßáõñûñÇó, áí Ù»½ ¿ñ Ý»ñϳ۳óÝáõÙ Ù»ÍÝ Ñ³Û ½³í³ÏÇ ûç³ËÇ Ï»ñïÙ³Ý å³ïÙáõÃÛáõÝÁ: ä³ïÇí áõÝ»ó³Ýù ·ïÝí»Éáõ ݳ¨ Ñáõß³ñÓ³ÝÇ Ùáï, áñï»Õ ³Ù÷á÷íáõÙ ¿ ³Ù»Ý³ÛÝ Ñ³Ûáó µ³Ý³ëï»ÕÍÇ ëÇñïÁ: ì»ñ³¹³ñÓ³Ýù ÉÇ ÑdzݳÉÇ ïå³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñáí ¨ ³½·³ÛÇÝ Å³é³Ý·áõÃÛ³Ùµ á·»ßÝãí³Í: ÞÝáñѳϳÉáõÃÛáõÝ »Ýù ѳÛïÝáõ٠ϳ½Ù³Ï»ñåÇãÝ»ñÇݪ ÑáõÛë ѳÛïÝ»Éáí, áñ ÝÙ³Ý ·»Õ»óÇÏ áõ ׳ݳãáÕ³Ï³Ý áõÕ¨áñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ÏÉÇÝ»Ý ß³ñáõݳϳϳÝ: ²½³ï γñ³å»ïÛ³Ý


34

Ուսանողական Գիտական Ընկերություն Ներամբիոնական Կոնֆերանսներ Ա պ ր ի լ - մ ա յ ի ս ամիսներ և արդեն ավանդույթ դարձած ներամբիոնական կոնֆերանսներ: ՈւԳԸի համար էլ թեժ ու հետաքրքիր շրջան: Ներամբիոնական կոնֆերանսները կազմակերպվում են ԵՊԲՀ-ի 6 ամբիոններում (կենսաքիմիայի, հյուսվածաբանության, ախտաբանական անատոմիայի, օպերատիվ վիրաբուժության տեղագրական և անատոմիայի , ախտաֆիզիոլոգիայի և բժշկական մանրէաբանության): Ինչո՞ւ այսքան քիչ. պատասխանն ակնհայտ է: Փոքրաթիվ առաջին կուրսի պատճառով 3 ամբիոններ (բժշկական քիմիայի, բժշկական ֆիզիկայի և բժշկական կենսաբանության)

Ինտերակտիվ Դասախոսություն Մայիսի 17-ին ԵՊԲՀ ՈւԽ հիմնադրման քսանամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակներում կայացավ ՈՒսանողական Գիտական Ընկերության և հյուսվածաբանության ամբիոնի համատեղ ջանքերով կազմակերպված իր տեսակի մեջ առաջին հայալեզու ինտերակտիվ դասախոսությունը՝ §Ø³ñ¹áõ ë³ÕÙÇ ½³ñ·³óáõÙÁ¦ թեմայով: Միջոցառմանը ներկա էին պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի ներկայացուցիչներ և ուսանողներ: Դասախոսության ավարտից հետո հնչեցին գովեստի և շնորհակալական խոսքեր: Հյուսվածաբանության ամբիոնի վարիչ Կ.Թ. Սահակյանը ուրախությամբ փաստեց, որ, չնայած իրենց մտավախությանը, դասախոսությունն անցավ բարձր մակարդակով: Շնորհակալական խոսքով հանդես եկավ նաև նույն ամբիոնի պրոֆեսոր Ա.Վ. Ազնաուրյանը, ով հատկապես կարևորեց ժամանակակից տեխնոլոգիաների համադրումը դասախոսների մասնագիտական գիտելիքների հետ: Ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր Ս.Ա.Ավետիսյանը ողջունեց նմանատիպ միջոցառումների կազմակերպումը, հույս հայտնեց, որ դրանք կկրեն շարունակական բնույթ և կհարստացնեն մեր ուսանողների ֆիլմադարանը մասնագիտական

չեն մասնակցել ներամբիոնական կոնֆերանսներին: Ռեֆերատիվ աշխատանքներով մեր ուսանողները հանդես են գալիս պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի, ուսանողների առջև: Այս անգամ ՈւԳԸն ներամբիոնական կոնֆերանսները էլ ավելի հետաքրքիր դարձնելու համար առաջարկել էր գնահատման համակարգ, որի միջոցով գնահավեցին ուսանողների ելույթները 7 չափորոշիչներովներով, 5 միավորանոց համակարգով: Ուսանողները շարունակ հարցնում են. «Ինչ կտա մեզ մասնակցությունը ներամբիոնական կոնֆերանսներին»: Ոչ մի կրեդիտ և ոչ մի բարձր գնահատական: Իսկ ինչ է տալիս այն իրականում: Կարող եմ շարունակ թվարկել, բայց նշեմ ամենակարևորները՝ նյութի հետ աշխատելու ունակություն, կարևորել առաջնայինը երկրորդականից, խոսել լսարանի առջև(ցավոք թեստային համակարգով սովորելը խլել է այդ կարողությունը շատերից) և մի փոքր էլ մոտենալ գիտությանը, որը մեզ այդքան անհրաժեշտ է: Մանան Խաչատրյան նյութերով: Ուսումնամեթոդական հանձնաժողովի նախագահ Մ.Մովսիսյանը մի քանի բառով խոսեց կոմպլեքսային դասախոսությունների վերաբերյալ (որի մասին ավելի մանրամասն կարող եք կարդալ այսինչ էջում), շեշտելով, որ ՈՒԽ-ն առաջարկում է դասախոսությունների մի քանի նոր ձևաչափեր, որոնցից ամբիոնները կարող են օգտվել իրենց դասախոսությունները ավելի հետաքրքիր դարձնելու համար, իսկ ՈւԽ-ն կաջակցի այդ հարցում: ՈՒԳԸ-ի և հյուսվածաբանության ամբիոնի համատեղ աշխատանքը գնահատեց նաև պրոֆեսոր Մ.Մ. Մելքոնյանը: Իսկ վերջում ՈՒԳԸ նախագահ Գարիկ Եգանյանը ՈւԳԸ-ի և ՈւԽ-ի անունից շնորհակալագրեր հանձնեց հյուսվածաբանության ամբիոնի վարիչ պրոֆեսոր Կառմեն Սահակյանին, նույն ամբիոնի դոցենտ Գայանե Մկրտչյանին և ՈՒՏՄԱ ավագ մասնագետ Գրիգոր Վարդանյանին դասախոսության կայացմանը մեծապես նպաստելու համար: Մենք՝ ուսանողներս, ևս հայտնում ենք մեր խորին երախտագիտությունը միջոցառման կազմակերպիչներին և անհամբերությամբ սպասում հաջորդ դասախոսությանը:

Ջուլիետա Բարսեղյան


35 ØÇçѳٳÉë³ñ³Ý³Ï³Ý ·Çï³ÅáÕáí Ս.թ. մայիսի 11-13-ը Ծաղկաձոր քաղաքում տեղի ունեցավ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի ուսանողական գիտական ընկերության կողմից կազմակերպված «Ես եմ ապագայի գիտնականը» խորագրով ուսանողական սեմինար-դպրոցը: Միջոցառմանը մասնակցում էր նաև մեր համալսարանի ՈւԳԸ-ն ի դեմս նախագահ Գարիկ Եգանյանի: Սեմինարը անց էր կացվում «ազատ ժամանակատախտակ» (Camp) ձևաչափով (զեկուցողները իրենք են որոշում իրենց զեկուցման ժամը): Միջոցառմանը ներկա էր ՀՊՃՀ-ի ռեկտոր պրոֆ. Ա. Ավետիսյանը, ով իր խոսքում նշեց, որ ցանկանում է զարգացնել երիտասարդական գիտությունը և այդ

նպատակով պատրաստ է հատկացնել մինչև 50 մլն դրամ երիտասարդական գիտական ծրագրերի համաֆինանսավորման համար: ՀՊՃՀ-ի գիտական գծով պրոռեկտոր Ա. Գրիգորյանի, դասախոսների և ուսանողների զեկույցներից հետո իրենց զեկուցմամբ հանդես եկան ԵՊԲՀ ՈւԳԸ նախագահ Գ. Եգանյանը և ՈւԽ ուսումնամեթոդական հանձնաժողովի նախագահ Մ.Մովսիսյանը «Մի շարք քայլեր նանոտեխնոլոգիաների զարգացման ճանապարհին» և «Ուսանողակենտրոն Բոլոնյան համակարգ» թեմաներով: Իրենց զեկույցների ընթացքում ԵՊԲՀ ներկայացուցիչները հանդես եկան փոխհամագործակցության առաջարկներով՝ ինչպես գիտության,այնպես էլ կրթության ասպարեզներում: Մարիամ Մովսիսյանը առաջարկեց միջբուհական երկարաժամկետ ծրագիր՝ ուղղված ուսանողության շրջանում Բոլոնյան համակարգի վերաբերյալ ինֆորմացվածության մակարդակի բարձրացմանը: Մ. Մովսիսյանը նշեց, որ գիտությունն ու կրթությունը իրարից անբաժանելի է և դա է պատճառը, որ

գիտության զարգացման հետ մեկտեղ պետք է զարգանա նաև կրթության որակը: Հաշվի առնելով վերոնշյալը և այն հանգամանքը, որ Հայաստանը ստանձնելու է Բոլոնյան համակարգի քարտուղարությունը մինչև 2015 թ., հարկավոր է ձեռնարկել մի շարք քայլեր ուսանողության շրջանում այս համակարգի մասին ճշգրիտ և լիարժեք ինֆորմացիա տարածելու ուղղությամբ: Համաձայն Մ. Մովսիսյանի խոսքերի ծրագիրը կազմված կլինի մի շարք փուլերից. 1.Սոցհարցումների միջոցով ուսանողների ինֆորմացվածության մակարդակի որոշում, 2.

Դասախոսությունների, բուկլետների, սեմինարների և այլ մեթոդների օգտագործմամբ ինֆորմացվածության մակարդակի բարձրացում, 3.Ֆորումների և կլոր սեղանների միջոցով առկա խնդիրների հնարավոր լուծման մեթոդների հայտնաբերում և հնարավորության սահմաններում կիրառում: Այնուհետև Գարիկ Եգանյանը իր զեկույցով առաջարկեց համագործակցել նանոտեխնոլոգիաների զարգացման հարցում: Նա նշեց, որ այսօր ԵՊԲՀ ՈւԳԸն արդեն ունի մի շարք միջազգային համագործակցություններ, որոնցից են անդամակցությունը ԱՊՀ երկրների բժշկական բուհերի երիտասարդական գիտական կառույցների ֆեդերացիային, համագործակությունը Ստավրոպոլի բժշկական ակադեմիայի հետ և առաջիկայում սպասվող գիտական փոխանակության ծրագիրը Թիֆլիսի պետական բժշկական համալսարանի հետ: Նշվեց նաև այն, որ ֆեդերացիայի շրջանակներում ՈւԳԸ-ն ղեկավարում է նանոտեխնոլոգիաների ուսումնասիրմամբ զբաղվող աշխատանքային խումբը, իսկ Ստավրոպոլի բժշկական ակադեմիան պատրաստ է ընդունել ԵՊԲՀ ուսանողներին և դասախոսներին և անցկացնել անվճար դասընթացներ իրենց նորակառույց նանոլաբորատորիայում: Գարիկ Եգանյանը նշեց, որ ՈւԳԸ-ն պատրաստ է նմանատիպ կապեր հաստատել նաև Հայաստանյան առաջատար բուհերի հետ:


36

Առաջարկվեց համագործակցությունը սկսել բազմաէտապանի ծրագրի իրականացումով հետևյալ սխեմայով 1.ստեղծել թիմ, 2. անցկացնել ուսումնական ծրագրեր, 3. իրականացնել որևէ պիլոտային ծրագիր, 4. ֆինանսավորման աղբյուրներ գտնել, 5. սկիզբ դնել սեփական նանոլաբորատորիային, 6.զբաղվել բուն հետազոտական աշխատանքներով: Հյուրընկալող կողմը մեծ ոգևորությամբ ընդունեց

մեր առաջարկները և խոստացավ, որ այս ծրագրերը անպայման կյանքի կկոչվեն մոտ ապագայում: Հ.Գ. Վերջում կցանկանայինք շնորհակալություն հայտնել ՀՊՃՀ-ին և ՈւԳԸ-ը նմանատիպ միջոցառում կազմակերպելու և մեզ հրավիրելու համար: Հուսով ենք, որ մեր համագործակցությունը այսքանով չի սահմանափակվի:

ܳÝáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ ·Çï³ÅáÕáí

´ÅßÏ³Ï³Ý ýǽÇϳÛÇ ³ÙµÇáÝ` §êϳݳíáñáÕ ÃáõݻɳÛÇÝ Ù³Ýñ³¹Çï³Ï¦, §È³½»ñÝ»ñÁ ùí³Ýï³ÛÇÝ Ï»ï»ñáõÙ¦, ´ÅßÏ³Ï³Ý ùÇÙdzÛÇ ³ÙµÇáÝ` §Ü³Ýáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÁ ùÇÙdzÛáõÙ¦, §üáõÉ»ñ»ÝÝ»ñ¦, λÝë³ùÇÙdzÛÇ ³ÙµÇáÝ` §¸Ü ݳÝáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñ¦, §Ü³ÝáÇÙáõÝÇï»ï¦, ÇëÏ í»ñçáõÙ öÇÉÇëá÷³ÛáõÃÛ³Ý ³ÙµÇáÝÇ ÏáÕÙÇó Ý»ñϳ۳óí»ó ½»ÏáõÛó` §Ü³Ýáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ ¿ÃÇÏ³Ï³Ý ³ëå»ÏïÝ»ñÁ¦ í»ñݳ·ñáí: سëݳÏÇóÝ»ñÁ ÷áñÓáõÙ ¿ÇÝ Ñݳñ³íáñÇÝë Áݹ·ñÏáõÝ Ý»ñϳ۳óÝ»É Ã»Ù³Ý»ñÁª Ëáñ³å»ë ·Çï³Ïó»Éáí, áñ ·ÇïáõÃÛ³Ý ³Ûë ×ÛáõÕÁ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ¿ ï³ÉÇë ß³ï Ëáñù³ÛÇÝ áõëáõÙݳëÇñ»É µÅßϳ·ÇïáõÃÛ³ÝÁ í»ñ³µ»ñáÕ ÙÇ ß³ñù áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñ: ÎáÝý»ñ³ÝëÇ ÁÝóóùáõÙ Ëáëí»ó ³ÛÝ Ù³ëÇÝ, áñ ßÝáñÑÇí ݳÝá»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ ÏÇñ³éáõÃÛ³Ý µÅßÏáõÃÛ³Ý Ù»ç` áñ³Ï³å»ë Ýáñ ٳϳñ¹³ÏÇ ¿ ѳë»É Ù³ñ¹áõ å³ßïå³Ý³Ï³Ý ٻ˳ÝǽÙÝ»ñÇ Ùß³ÏáõÙÁ ¨ µáõÅÙ³Ý Ù»Ãá¹Ý»ñÇ ³ñ¹Ûáõݳí»ïáõÃÛáõÝÁ: ¼»ÏáõÛóÝ»ñÇ ïñ³Ù³µ³Ý³Ï³Ý ß³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ »Õ³í ´áñÇë ì³Ñ³ÝáíÇãÇ ³Ù÷á÷Çã ËáëùÁ, áí ¨ë Ù»Ï ³Ý·³Ù Áݹ·Í»ó áõë³ÝáÕÝ»ñÇ` ³Ûë áÉáñïáõÙ Áݹ·ñÏí³ÍáõÃÛ³Ý Ï³ñ¨áñáõÃÛáõÝÁ: ÎáÝý»ñ³ÝëÝ ³í³ñïí»ó ³ÛÝ ÑáõÛëáí, áñ ݳÝáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ µÝ³·³í³éáõÙ Ó»éù µ»ñí³Í ѳçáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ã»Ý ßñçíÇ Ù³ñ¹ÏáõÃÛ³Ý ¹»Ù: ²å³·³Ý óáõÛó Ïï³, û ÇÝãù³Ýáí ¿ ³ñ¹³ñ³óí³Í Ù³ñ¹áõ ³Ûë ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÁ µÝáõÃÛ³Ý ûñ»ÝùÝ»ñÇÝ:

ÜáõÛÝÇëÏ ¹Çïáñ¹Ç ¹»ñáõÙ ³ÝÑݳñ ¿ Ñ»ï¨»É ·ÇïáõÃÛ³Ý ³Ýݳ˳¹»å ½³ñ·³óÙ³ÝÁ: ²ÝÁݹѳï ÷áñÓ»ñ »Ý ³ñíáõÙ Ñݳñ³íáñÇÝë ÷áùñ³óÝ»É Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ßñç³Ý³ÏÁ` ѳëÝ»É ³ÛÝåÇëÇ Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ, »ñµ Ï»Ýë³µ³Ý³Ï³Ý ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó µÝáõÃÛáõÝÝ ¿³å»ë ÝáõÛÝ³Ï³Ý ¿: سÛÇëÇ »ñÏáõëÇÝ ºä´Ð γåáõÛï ¹³ÑÉÇ×áõÙ ï»ÕÇ áõÝ»ó³í ÏáÝý»ñ³Ýë §Ü³Ýáï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñ ¨ ܳÝáµÅßÏáõÃÛáõݦ ûٳÛáí: ÎáÝý»ñ³ÝëÇÝ Ý»ñϳ ¿ÇÝ Î»Ýë³ùÇÙdzÛÇ ³ÙµÇáÝÇ í³ñÇã, àõ¶À ·Çï³Ï³Ý ջϳí³ñ, µ.·.¹., åñáý. Ø.Æ.²Õ³ç³ÝáíÁ, ´ÅßÏ³Ï³Ý ýǽÇϳÛÇ ³ÙµÇáÝÇ í³ñÇã, ý.Ù.·.Ã., ¹áó»Ýï È.ê.ä»ïñáëÛ³ÝÁ, ´ÅßÏ³Ï³Ý ùÇÙdzÛÇ ³ÙµÇáÝÇ ·Çï³Ï³Ý ·Íáí å³ï³ë˳ݳïáõ ê.¶.ì³ñ¹³ÝÛ³ÝÁ, öÇÉÇëá÷³ÛáõÃÛ³Ý ³ÙµÇáÝÇ í³ñÇã ÷.·.Ã.,¹áó»Ýï è.Ê. îÇ·ñ³ÝÛ³ÝÁ: ÆÝãå»ë ÷³ëï»ó ³Û¹ ûñÁ, áõë³ÝáÕÝ»ñÇ ß³ï Ý»Õ ßñç³Ý³Ï ¿ñ Ý»ñϳ ÏáÝý»ñ³ÝëÇÝ: Ü»ñϳ۳óí»óÇÝ Ñ»ï¨Û³É ûٳݻñÁ.

ê»ÝÇÏ Ø³ïÇÝÛ³Ý

Ձեզ ենք Ý»ñϳ۳óնáõÙ àւ¶À 2012-2013áõë. ï³ñí³ 1-ÇÝ ÏÇë³ÙÛ³ÏÇ Ý³ËÝ³Ï³Ý ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÁ. ÎáÝý»ñ³Ýëներ՝ 1.§ ´áÉáñ ųٳݳÏÝ»ñÇ É³í³·áõÛÝ µÅßÏ³Ï³Ý ·ñ³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ¦ ûٳÛáí,áñÇ ÁÝóóùáõÙ ï»ÕÇ Ïáõݻݳ µÅßÏ³Ï³Ý ·ñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý óáõó³Ñ³Ý¹»ë:ÎáÝý»ñ³ÝëÁ ÝíÇñí³Í ¿ ·ñùÇ Ù³Ûñ³ù³Õ³ù ºñ¨³ÝÇÝ: 2. § ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç å³ÃáÉá·Ç³Ý»ñ¦ ûٳÛáí: 3. §Ð³ÛÏ³Ï³Ý µÅßÏáõÃÛáõݦ ûٳÛáí: 4. §Ä³Ù³Ý³Ï³ÏÇó ï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÁ µÅßÏáõÃÛ³Ý Ù»ç¦ Ã»Ù³Ûáí: 5. §´³ñÓñ³·áõÛÝ ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõݦ ûٳÛáí: 6.` è´ü-Ç Ñ»ï ѳٳï»Õ §è³½Ù³Ï³Ý Ñá·»µ³ÝáõÃÛáõݦ ûٳÛáí: Ü»ñϳ۳óí³Í Íñ³·ñ»ñÇÝ ¨ ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇÝ Ï³ñáÕ »Ý Ù³ëݳÏó»É µáÉáñ áõë³ÝáÕÝ»ñÁ:

ºä´Ð


РУССКИЙ ЯЗЫК – ЯЗЫК ДРУЖБЫ И СОТРУДНИЧЕСТВА

руководитель Представительства Россотрудничества в

37

Армении, советник Посольства Российской Федерации в Республике Армения, кандидат философских наук В.В. Кривопусков.Ереванский го сударственный медицинский университет имени Мхитара Гераци в очередной раз показал достойные всеобщего одобрения результаты: 6 студентов общемедицинского факультета университета. I и II курса, 6 прекрасных, заинтересовавших аудиторию научных работ, написанных под руководством преподавателей кафедры иностранных языков – к.п.н., доц. Налбандян С.Р., преп.Меликян Н.А., преп.Шахназарян А.М.. Участники международной научнопрактической конференции выступали как на пленарном заседании, так и в секциях. На пленарном заседании наш университет представляла студентка II-ого курса Чалабян А.Т. с докладом «Ген творец и разрушитель». Руководителями секции «Естественные науки. Медицина» были заведующий кафедрой иностранных языков, доцент Балабанян В.М, и к.п.н., доцент Налбандян С.Р. В этой секции выступили с докладами: Арутюнян Л.К. «Четвероногие доктора или Что такое пет-терапия?», Григорян Г.А. «Смерть мозга», Есаянц Л.Э. «Жизнь во сне» и Карабахцян А.П. «Клонирование.Моральные

16 мая 2012 г. в Лингвистическом государственном университете

проблемы генных технологий и клонирования». В секции

имени В.Я. Брюсова состоялась Третья международная научно-

«Лингвистика и методика» выступили Мкртчян В.С. с докладом по

практическая конференция студентов, магистрантов и аспирантов

теме: «Межличностное общение. Вербальные и невербальные

высших учебных заведений «Русский язык как средство реализации

языки» и Унанян Арег - с докладом по теме: «Армения – «страна

межпредметных связей в современной парадигме образования»,

книг».

которая была посвящена 1150-летию Российской государственности

В завершение конференции отдельную благодарно сть

и проводилась под патронатом Посольства Российской Федерации в

руководителям ЕГМУ им.Мх.Гераци выразили организаторы

Республике Армения и при содействии Министерства образования и

конференции.

науки Республики Армения. Председатель оргкомитета -

1

1886Ã. Ù³ÛÇëÇ 1-Ý ¿ñ: ²Û¹ ûñÝ ³Ù»ñÇÏÛ³Ý

âÇϳ·á ù³Õ³ùáõÙ µ³ÝíáñÝ»ñÁ ¹áõñë ã»Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ: Üñ³Ýù ³Ûɨë ã¿ÇÝ áõ½áõÙ ³ß˳ï»É ûñ³Ï³Ý 10-15 ųÙ, ³åñ»É

h»ïݳËáñß»ñáõÙ` Ï»ÕïÇ áõ Ý»Õí³ÍùÇ Ù»ç: Ø»Ïï»Õ ѳí³ùí³Í` Ýñ³Ýù ϳåÇï³ÉÇëïÝ»ñÇó å³Ñ³Ýç»óÇÝ áõÃųÙÛ³ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ûñ, ³ß˳ï³í³ñÓÇ µ³ñÓñ³óáõÙ ¨ Ï»Ýë³å³ÛÙ³ÝÝ»ñÇ µ³ñ»É³íáõÙ: ´³ÝíáñÝ»ñÇ å³Ñ³ÝçÝ»ñÇÝ Ï³åÇï³ÉÇëïÝ»ñÁ å³ï³ë˳ݻóÇÝ Ïñ³ÏáóÝ»ñáí: ¸³ Ëáñ³å»ë óÝó»ó ³ß˳ï³íáñ³Ï³Ý ²Ù»ñÇϳÝ: àÕç »ñÏñáí Ù»Ï Ï³½Ù³Ï»ñåí»óÇÝ ·áñͳ¹áõÉÝ»ñ áõ µáÕáùÇ óáõÛó»ñ: âÇϳ·áÛÇ ³ß˳ï³íáñÝ»ñÇ Ñ»ï Çñ»Ýó ѳٻñ³ßËáõÃÛáõÝÁ ¹ñë¨áñ»Éáõ, ³ñÛáõÝáï ѳßí»Ñ³ñ¹³ñÇ ¹»Ù Çñ»Ýó ½³ÛñáõÛÃÝ áõ íñ¹áíÙáõÝùÝ ³ñï³Ñ³Ûï»Éáõ ѳٳñ ö³ñÇ½Ç áõ ÈáݹáÝÇ, ´»éÉÇÝÇ áõ ØáëÏí³ÛÇ µ³ÝíáñÝ»ñÁ ÃáÕ»óÇÝ ³ß˳ï³ÝùÁ ¨ ϳñÙÇñ ¹ñáßÝ»ñáí ¹áõñë »Ï³Ý ÷áÕáó: ÆëÏ 3 ï³ñÇ ³Ýóª 1889Ã., »ñµ µ³Ýíáñ³Ï³Ý Ïáõë³ÏóáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ÙdzíáñÙ³Ý` ºñÏñáñ¹ ÇÝï»ñݳóÇáݳÉÇ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÁ ѳí³ùí»óÇÝ ö³ñǽáõÙ ·áõÙ³ñí³Í Çñ»Ýó ÏáÝ·ñ»ëÇÝ, Ýñ³Ýù áñáß»óÇÝ Ù³ÛÇëÇ 1-Á ѳٳñ»É ÙÇç³½·³ÛÇÝ ïáÝ, ѳٳÛÝ ³ß˳ñÑÇ µ³ÝíáñÝ»ñÇ »Õµ³Ûñ³Ï³Ý ѳٻñ³ßËáõÃÛ³Ý, µáÉáñ ³ß˳ï³íáñÝ»ñÇ áõÅ»ñÇ Ù³ñï³Ï³Ý ëïáõ·³ï»ëÇ ûñ: ²ß˳ñÑÇ ÙÇÉÇáݳíáñ

Лилит Арутюнян

µ³ÝíáñÝ»ñ ç»ñÙáñ»Ý å³ßïå³Ý»óÇÝ Ù³ÛÇëÇ Ù»ÏÁª áñå»ë µ³Ýíáñ ¹³ë³Ï³ñ·Ç ѻճ÷áË³Ï³Ý ïáÝ Ýß»Éáõ ³é³ç³ñÏÁ: ¼³ñ·³ó³Í ϳåÇï³ÉÇëï³Ï³Ý »ñÏñÝ»ñáõÙ ³ß˳ï³íáñÝ»ñÝ ³Û¹ ûñÁ ѳݹ»ë »Ý ·³ÉÇë ÅáÕáíñ¹³í³ñ³Ï³Ý í»ñ³÷áËáõÙÝ»ñÇ å³Ñ³ÝçÝ»ñáí: èáõë³ëï³ÝáõÙ Ù³ÛÇëÇ 1-Ý ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù Ýßí»É ¿ 1890Ã.: лﳷ³ÛáõÙ ³ÛÝ Ýßí»É ¿ ·áñͳ¹áõÉÝ»ñÇ áõ óáõÛó»ñÇ Ó¨áí. «ÎáñãÇ՛ Ùdzå»ïáõÃÛáõÝÁ», «Î»óó»՛ ѳÝñ³å»ïáõÃÛáõÝÁ» Éá½áõÝ·Ý»ñáí: ÐáÏï»Ùµ»ñÛ³Ý ëáódzÉÇëï³Ï³Ý ѻճ÷áËáõÃÛáõÝÇó Ñ»ïá ³ß˳ï³íáñÝ»ñÁ Ù³ÛÇëÇ 1-ÇÝ Çñ»Ýó ѳٻñ³ßËáõÃÛáõÝÝ »Ý ³ñï³Ñ³ÛïáõÙ ³ÙµáÕç ³ß˳ñÑÇ ³ß˳ï³íáñÝ»ñÇÝ: г۳ëï³ÝáõÙ Ù³ÛÇëÇ Ù»ÏÝ ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù Ýßí»É ¿ 1919 Ãí³Ï³ÝÇÝ, ºñ¨³ÝáõÙ: ì»Ñ³Ýáõß ÐáíѳÝÝÇëÛ³Ý


38

ԵՊԲՀ վոլեյբոլի թիմը առաջնությունը, որին մասնակցեց նաև մեր հավաքականը: Մրցաշարի հենց սկզբից պարզ դարձավ մրցավարական կողմնակալությունը ուղղված դեպի ԵՊՀ-ի թիմը: Մեր հավաքականի տղաները, մեկը մյուսի հետևից հաղթելով սլավոնական, ֆրանսիական և մանկավարժական համալսարա նների թիմերին, պատրաստ էին գրոհելու մրցանակային բարձր տեղերը` համարվելով մրցաշարի ֆավորիտը: Սակայն ինչպես ասում են. «շաբաթը ուրբաթից շուտ եկավ», գործին խառնվեցին մրցաշարի կազմա կերպիչները` խոչնդոտ դնելով մեր տղաների առջև: ԵՊԲՀ-Ագրարային խաղի ժամանակ անարդարացիորեն պատժվեց մեր թիմը, երբ թիմի ավագն ու մարզիչը, մոտենալով խաղի գլխավոր մրցավարին, խնդրեցին պարզաԹույլ տվեք ողջունել և շնրհավորել ուսխորհրդարանի

20-ամյակը, ցանկանալ երկար տարիների բեղուն աշխատանք։

բանել միավորի ոչ ճիշտ շնորհումը հակառակորդ թիմին և արժանացան դեղին քարտի: Վանաձորի մանկավարժական համալսարանի թիմը, հաղթելով ԵՊՀ-ի թիմին, պետք է

Ուրախ կլինենք, որ միշտ լինեք ուսանողի կողքին՝

հնարավորություն ստանար խաղալ մրցանակային տեղերի

լուսաբանելով առօրյան, սպորտը։

համար, սակայն մրցավարների կողմնակալ որոշմամբ

Երկու տարվա ընդմիջումից հետո վերադարձա ԵՊԲՀ

Վանաձորի թիմը արժանացավ որակազրկման՝ ինչպես ԵՊԲՀ

ֆիզդաստիարակության ամբիոն՝ ստանձնելու հավաքական

տղամարդկանց թիմը: ՀՀ վոլեյբոլի ֆեդերացիայի

թիմերի մարզչի պաշտոնը (ֆիզդաստ. դասախոս)։ Առաջին միջոցառումն անցկացվեց 01.11-29.11 ԵՊԲՀ

մրցավարական կոլեգիայի հետ չհամագործակցումը բերեց այս տարվա վոլեյբոլի մրցաշարի ձախողված համարմանը` վերը

ուսխորհրդարանի կողմից ԵՊԲՀ միջֆակուլտետային առաջ-

նշված պատճառներով: ԵՊԲՀ տղամարդկանց վոլեյբոլի

նությունը` վոլեյբոլ մարզաձևից, որին մասնակցեց 20 թիմ:

հավաքականը, ի դեմս մեր տղաների և մարզչի, չեն ընկճվում և

Դիտարժան պայքարում հաղթեց անգլալեզու ուսուցմամբ

կշարունակեն անել ամենը, որ թիմի անունն ու պատիվը միշտ

օտարերկրյա ուսանողների թիմը, լավագույն խաղացող

բարձր պահվեն: Թիմը շնորհակալություն է հայտնում ֆիզդաստիա-

ճանաչվեց Սալման Ֆերոզեն: 2012թ. մարտին ԵՊԲՀ տղամարդկանց վոլեյբոլի

րակության ամբիոնի վարիչ Ա. Կ. Մովսիսյանին, ով անընդհատ

հավաքականը մասնակցեց ՀՀ փնջային մրցաշարին` 4 թիմերի

թիմի կողքին է, մեր բուհի ղեկավարությանը՝ հանձին Դ.

մասնակցությամբ: Գրավեց 2-րդ տեղը՝ իրավունք նվաճելով

Դումանյանի, ինչպես նաև մեր թիմի երկրպագուներին, ովքեր

հանդես գալու ՀՀ վոլեյբոլի բարձրագույն խմբի առաջ-

երկրպագում էին մեզ ամբողջ մրցաշարի ընթացքում: Հուսով ենք, որ մոտ ապագայում կվերանորոգվի մեր

նությունում: 19.03-24.03 տեղի ունեցան միջբուհական հանրապետական սպորտակիադա ծրագրով վոլեյբոլի աղջիկների առաջնությունը, որին նաև մասնակցեց մեր հավաքականը: 09.04-14.04 անցկացվեց միջբուհական հանրապե-

մարզադահլիճը, որը խթան կհանդիսանա էլ ավելի լավ հանդես գալուն: Նարեկ Շիրինյան ԵՊԲՀ ֆիզդաստիարակության ամբիոն

տական սպորտակիադա ծրագրով վոլեյբոլի տղամարդկանց

Stop Smoking

Կարող է՝ իմ ծխելը ձեզ անհանգստացնում է, բայց ինձ սպանում է. Կոտեր

Մենք ապրում ենք մի միջավայրում, որտեղ մեզ շրջապատում են վնասակար նյութեր, և դրանցից օգտվելը դառնում է մեզ համար սովորություն: Այդպիսի վնասակար սովորությունններից է ծխելը, որն այսօր, ցավոք, հանդիպում է նաև դպրոցականների մոտ: Շատերը ծխում են՝ համարելով դա աչքի համար հաճելի երևույթ, ոմանք ծխում են, որպեսզի հետ չմնան իրենց շրջապատից, իսկ մյուսներն էլ` հաճույք ստանալու համար: Թե ինչու են ծխում, դա կարևոր չէ, կարևորն այն է, որ այդ փոքրիկ թույնը մտնում է օրգանիզմ և առաջացնում թե՛ ֆիզիկական, թե՛ հոգեբանական կախվածություն: Անընդհատ խոսում են ծխախոտի վտանգավոր ազդեցության մասին, բայց, կարծես, ոչինչ չի փոխվում և շարունակում է մեծանալ ծխող մարդկանց թիվը, հետևաբար մեծ թափով զարգանում են հիվանդությունները: Աշխարհում յուրաքանչյուր տասներորդ մարդ մահանում է ծխելու հետևանքով առաջացած հիվանդություններից, որը նույնն է թե ասել, որ ծխախոտից ամեն 6 վայրկյանը մեկ մի մարդ է մահանում: Ծխախոտի մեջ պարունակվում է նիկոտին և 300 տեսակի տոքսիկ նյութեր, որոնք էլ կրճատում են մեր կյանքը: Ինչևէ, կարծում եմ՝ պետք է լինել ուժեղ և մեզ ազատել այդ չարիքից, և հենց այդ նպատակով էլ մայիսի 31-ը ընդունվել է ծխախոտի դեմ պայքարի համաշխարհային օր, որին 2004 թվականի հոկտեմբերի 12-ից անդամակցում է նաև Հայաստանը: Ուրեմն, եկե՛ք այսօրվանից միասին հրաժարվենք այն ամենից, ինչը մեզ վնասում է, չէ՞ որ մենք կյանքով ենք փոխհատուցում ծխախոտի յուրաքանչյուր գլանակի համար, իսկ ինչու՞ կործանել բնության լավագույն ստեղծագործությունը` առողջ մարդուն: Եղե՛ք առողջ և պահպանե՛ք այդ առողջությունը: Լիանա Սիմոնյան


39

1

2

3

6

4

Ուղղահայաց. 1.Ռազմական թույն 2.Նախասիրտ 3.Ռազմադաշտային վիրաբուժության հիմնադիրը 4.Ազոտական աղ 5.Ընդհանուր է անկյան և կարոտիսի համար 6.Սոկոլսկու-Բույոյի հիվանդություն 8.Լեպրա 10.Գերմանացի հոգեբան,հոգեվերլուծաբան 12.Հոգեվարք 13.Բնավորության շեշտվածություն 16.Միոռելաքսանտ

5

7 8 9 10

11

12

13

14 16

15 17

18 19 20

Հորիզոնական. 6.Վիրաբուժական գործիք 7.Արական սեռական հատկանիշների զարգացում կնոջ մոտ 9.Լայն երիզորդ 10.Սալմոնելայով հարուցվող հիվանդություն 11.§Ուղիղ զարկերակ¦ 14.Նեյրոմեդիատոր 15.Պապավերին 17.Օսմոտիկ միզամուղ 18.Մկանային հյուսվածք 19.ՀՄՀ-ի §հակառակորդ¦ Խաչբառը պատրաստեց Գուրգեն Եսայանը Նախորդ համարի խաչբառի ճիշտ պատասխաններն են՝ 1.ճաճանչային, 2.գայլի երախ, 3.ֆեոքրոմացիտոմա, 4.մենինգիտ, 5.ագրանուլոցիտոզ, 6.կիսագնդեր, 7. կլոֆելին:

21

Մայիսի 28-ին ԵՊԲՀ Ուսանողական խորհրդարանի և «Հեծանիվ +» կազմակերպության կողմից մեր համալսարանի բակում բացվեց Երևանի երրորդ հեծանվային կայանատեղին: Այս առիթով կազմակերպվեց տոնական հեծանվաերթ՝ հեծանիվների «ՀՎԶ» արհեստանոցից (Լենինգրադյան 31) դեպի բժշկական համալսարան: Նախաձեռնության նպատակը երիտասարդների շրջանում առողջ ապրելակերպի քարոզն է, որը շարունակական բնույթ կկրի:

Հաշմանդամների օր Այսօր մայիսի 5-ն է, գեղեցիկ, պայծառ ու տաք օր: Այն օրերից, երբ զգում եմ, որ կյանքն իսկապես հիասքանչ է, մի՞թե չքնաղ չեն կակաչները, որ ծածկել են բոլոր դաշտերը, մի՞թե գեղեցիկ չեն ծառերին նշմարվող փոքրիկ տերևները, որ անսահման թարմությամբ են շնչում, և գարնանային ջերմ օդը, որը սիրտս ջերմությամբ է լցնում: Քայլում եմ համալսարանի բակում ու աչքս ոչ մի կերպ չեմ կարողանում կտրել մի ծառից, որ հենց վարչական մասնաշենքի մոտ է աճում: Նկատե՞լ եք արդյոք՝ ինչ չքնաղ է։ Կյանքումս հանդիպած ամենագեղեցիկ ծաղկած ծառն է դա` փոքրիկ, վարդագույն ծաղիկներով : Հրաշք է, այնպես չէ՞ : Իսկապես հրաշք է: Իսկ գիտե՞ք, թե ինչ է հրաշքը: Հրաշքն այն է, ինչը միայն մեկը կարող է իրագործել և նա Աստված է: Բայց մի վհատվեք, մենք էլ ենք ունակ հրաշք գործելու: Կհարցնեք՝ ինչպե՞ս, ասեմ. մենք քայլում ենք փողոցում, ամեն օր հանդիպում հազարավոր մարդկանց, զգում ուրախություն, տխրություն, մենք սիրում ենք, ատում, մի խոսքով՝ ապրում ենք : Իսկ գիտե՞ք, որ աշխարհում կան մարդիկ, ովքեր միայն շնչում են, բայց չեն ապրում, նրանք ապրում են մի տեղ, որքան հնարավոր է, մեզ նման երջանիկների աչքերից հեռու մի ցուրտ ու խավար անկյունում: Նրանք ոչ մի հանցանք չեն գործել, բայց թաքնվում են, նրանք ոչ մի անամոթ ու անհարիր քայլ չեն արել, բայց նրանց թվում է, թե մենք ծիծաղում ենք իրենց վրա: Նրանք տառապում են, որովհետև ծնվել են, նրանք հաշմանդամ են, ի ծնե դատապարտված նրանց սրտերը ծանրացած են դառնությամբ ու նրանք մենակ են:

Ինչու՞ քիչ առաջվա արևն այլևս այնքան ջերմ չի թվում, ինչու՞ ամպեր հայտնվեցին երկնքում, որովհետև մարդկային ցավը ցրտաշունչ ձմեռ է, ու միայն մարդիկ են ունակ ցրելու այդ ցավը, որովհետև հեկեկացող մարդուն միայն հարազատի ջերմությունն է հարկավոր: Հաշմանդամ մարդիկ տարբերվում են մեզանից ոչ միայն իրենց օրգանիզմի անատոմիական թերություններով, այլ նաև իրենց սրտի փխրունությամբ: Նրանք նման են քնքուշ ծաղիկների, որ թ ա ռ ա մ ո ւ մ ե ն անտարբերությունից: Մայիսի 5-ը նրանց պաշտպանության համաշխարհային օրն է, նրանց օգնել է պետք, հիշել ու հարգել այսօր, նրանց խղճալ պետք չէ, նրանք ուժեղ են, երբ մենք նրանց կողքին ենք։ Տարվա մեջ միայն մի օր է նվիրված հաշմանդամներին ու մենք պիտի մեծարենք նրանց այսօր, բայց հիշենք, որ մարդկային խիղճը պիտի արթուն լինի ամեն օր, որպեսզի այս աշխարհը լինի ոչ միայն երջանիկների համար, այլ նաև նրանց, ում մենք կարող ենք երջանկացնել: Ես այսօր գնալու եմ փոքրիկ հաշմանդամներին այցելելու, իսկ դու՞ք: Որոշե՛ք ու գնացե՛ք, ուր էլ գնաք, կվերադառնաք ջերմացած սրտերով: Գյավազ Սլոյան


»ñÃÇ ÑÇÙݳ¹Çñ՝ ºñև³ÝÇ ØËÇóñ лñ³óáõ ³Ýí³Ý å»ï³Ï³Ý µÅßÏ³Ï³Ý Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝÇ àõë³ÝáÕ³Ï³Ý ËáñÑñ¹³ñ³Ý (ܳ˳·³Ñ՝ γñ»Ý ²ÏáåÛ³Ý) ÊÙµ³·Çñ՝ ¾ÙÇÉ ²í»ïÇëÛ³Ý Ð³Ù³Ï³ñ·ã³ÛÇÝ Óև³íáñáõÙÁ՝ èáõµ»Ý سñïÇñáëÛ³ÝÇ և ¼³í»Ý øáÉáÛ³ÝÇ êñµ³·ñÇãÝ»ñ՝ ²½³ï γñ³å»ïÛ³Ý, ÈևáÝ ÞïáÛ³Ý Ð³ëó»ª ºñև³Ý 375025, ÎáñÛáõÝÇ 2, Ñ»é/ý³ùë (374 10) 58 92 19 medicus.amsp@gmail.com www.AMSP.am

May june 2012  

YSMU medical monthly magazine ЕГМУ студенческий журнал ԵՊԲՀ ուսանողական ամսաթերթ

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you