Page 1

Interview Adriana Esmeijer, directeur Prins Bernhard Cultuurfonds Herverkiezing Potus bij uitblijven recessie UBO-register


Inhoud

redactie

Frank van den Bergh Gerrion Biermans-Roumen

3

Voorwoord Dennis Raithel

4

Financiële markten Peter van der Hof

5

Café Restaurant Brouwerij De Beyerd Jacco Den Toonder

Bart Bontekoning Marleen Creton Yvo Dahmen Peter van der Hof Edwin Mijsen Dennis Raithel Josje Ruepert Robbert Ruijgrok Maaike Schrauwen Jacco Den Toonder hoofdredactie

Anna van Zuuren-ten Cate beursvisie

verschijnt 4x per jaar en is

een uitgave van Bank ten Cate & Cie N.V. Herengracht 130 1015 BV Amsterdam Postbus 3960 1001 AT Amsterdam telefoon: 020 6264500 fax: 020 6251242 e-mail: research@banktencate.nl internet: www.banktencate.nl opmaak en drukwerk

Auke Smits Publiciteit Van Alkemadelaan 68 2597 AN Den Haag telefoon: 070 3248025 e-mail: info@aukesmits.nl vrijwaring

Niets uit deze uitgave mag

worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming vooraf van Bank ten Cate & Cie N.V. Deze publicatie is uitsluitend

6 UBO-register Maaike Schrauwen 7 Beleggingsbeleid Frank van den Bergh 8

Herverkiezing Potus bij uitblijven recessie Yvo Dahmen

10 Interview Sarah de Clercq, Managing Director Sotheby’s te Amsterdam Gerrion Biermans-Roumen 12 Global list 14 Cliëntartikel Lisse Art Museum (LAM) een verborgen parel 16 Aandelen nader bekeken Bart Bontekoning en Edwin Mijsen 18 Interview Adriana Esmeijer, directeur Prins Bernhard Cultuurfonds Robbert Ruijgrok 20 Ten Cate Actueel

bedoeld ter informatie. Hoewel de in dit document gestelde feiten en verstrekte opinies als juist worden verondersteld, aanvaardt Bank ten Cate & Cie N.V. geen enkele aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook, voortvloeiend uit het gebruik van deze publicatie of

2

Interview Adriana Esmeijer, directeur Prins Bernhard Cultuurfonds Herverkiezing Potus bij uitblijven recessie UBO - register

de inhoud daarvan. Ontwikkelingen na sluitings­datum zijn van invloed op de juistheid van de in deze publicatie gestelde feiten en de verstrekte opinies. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. BEURSVISIE | JAARGANG 34 NUMMER 1 2020

Foto voorpagina: Wall Street Bull, New York


Voorwoord

Geachte lezer, Het afgelopen jaar is een uitstekend beleggingsjaar geweest, een echt “bull” jaar. Met name aandelen deden het zeer goed. Ondanks de onveranderd lage rente hadden ook de obligaties in 2019 nog een positief resultaat. Dat is ook terug te zien in de vermogensbeheerportefeuilles van Bank ten Cate & Cie, die een bijzonder goed rendement hebben behaald. Op macro-economisch vlak was het een hectisch jaar met de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China, de Brexit perikelen en onrust in delen van de wereld (Hongkong, Venezuela, het MiddenOosten, et cetera). Het rentebeleid van de Europese Centrale Bank kende daarentegen geen verassingen en de meeste overheidsbegrotingen zijn nog steeds op orde. Ook bedrijfseconomisch was het voor veel bedrijven een goed jaar, met stijgende omzetten en winsten. Kortom, na een teleurstellend beursjaar in 2018, kenden de financiële markten dit jaar een positief verloop. In deze Beursvisie kunt u lezen wat ons huidige beleggingsbeleid is, schrijft Yvo Dahmen over de macroeconomische ontwikkelingen en is er in het cliëntartikel een bijdrage van een uniek museum: het Lisse Art Museum (LAM) . Ik wil in dit voorwoord onze medewerkers danken voor hun inzet het afgelopen jaar. Ik heb er het volste vertrouwen in dat wij u in 2020 minstens zo goed van dienst zullen zijn. Tot slot wil ik u namens de directie en alle medewerkers bedanken dat u cliënt bent van onze bank en voor het vertrouwen dat u in ons heeft. Ik wens u en de uwen een voorspoedig en vooral gezond 2020.

Dennis Raithel Directievoorzitter

3


Financiële markten Door Peter

van der

Hof

Ondanks politieke onzekerheden hebben de financiële markten in 2019 records gebroken.

D

e markten hebben zich in 2019 ruimschoots hersteld

invloed op het positieve sentiment dat in 2019 op de

van het negatieve sentiment in het laatste kwartaal

wereldwijde aandelenmarkten heerste. De meeste beurzen

van 2018. Hoewel de onzekerheden over handelsperikelen

hebben historische niveaus behaald. Wereldwijd steeg de

en Brexit niet opgelost werden, hadden de aandelenmarkten

MSCI World Index dit jaar maar liefst 24%.

dit jaar de wind in de rug, mede gedragen door ondersteunende maatregelen van de centrale banken. Zo verlaagde de Amerikaanse Federal

Regionaal waren er echter wel verschillen. In Europa zagen we over geheel 2019 de

10-jaars rente Nederlandse Staat

Reserve de korte rente in drie

2,5

Europese Stoxx 50 index met

stappen van een kwart procent

2

bijna 25% stijgen. Onze eigen

van 2,50% tot 1,75% en deed

1,5

AEX Index liet een winst zien

daarmee de vier renteverhogingen

1,0

van 24% tot een niveau van

van 2018 bijna teniet. Hierdoor

0,5

604,58. De Engelse beurs

kwam ook de kapitaalmarktrente

0

kon maar 13% aan waarde

onder druk te staan. De 10-jaars

-0,5 jan. 2014 jul. 2014 jan. 2015 jul. 2015 jan. 2016 jul. 2016 jan. 2017 jul. 2017 jan. 2018 jul. 2018 jan. 2019 jul. 2019 dec. 2019

10-jaars Nederlandse Staatslening

Treasury rente daalde dit jaar dan ook van 2,74% naar 1,92%.

liefst 49%. Zelfs de Russische

2200

1800

rente het gehele jaar onveranderd

1600

op 0%. De kapitaalmarktrentes

1400

lieten echter wel een verrassend verloop zien door onder de 0% te belanden. De Nederlandse

beurs behaalde een enorme

2000

onder leiding van Draghi, hield de

beurs de Europese winnaar werd met een winst van maar

MSCI World 2400

De Europese Centrale Bank, nog

toevoegen, terwijl de Griekse

winst van meer dan 45%. In Azië deden ze het rustiger

1200 1000 jan. 2014 jul. 2014 jan. 2015 jul. 2015 jan. 2016 jul. 2016 jan. 2017 jul. 2017 jan. 2018 jul. 2018 jan. 2019 jul. 2019 dec. 2019

De MSCI World Index

aan met een winst voor de Japanse beurs van 18% en de Chinese beurs van 22%. Ook

10-jaars rente daalde in 2019 van 0,38% tot -0,05%, terwijl

in de Verenigde Staten zorgde het positieve sentiment voor

tussentijds zelfs een niveau van -0,58% te zien is geweest.

recordstanden met een winst voor de Dow Jones Index van 24% en voor de technologie beurs Nasdaq zelfs van

4

Mede door dit renteverschil tussen Europa en de Verenigde

38%. De Emerging Markets konden deze bewegingen niet

Staten heeft de Euro ook dit jaar weer verder terrein verloren

bijhouden met hun winst van “slechts” 17%.

ten opzichte van de Dollar en daalde van USD 1,15 tot USD 1,12. De olieprijs was grillig maar liet over het gehele

Het jaar 2020 luidt een nieuw decennium in. We zullen zien

jaar toch een stijging zien van bijna 25% tot een niveau

in hoeverre er doorgeborduurd kan worden op de mooie

van USD 66,03 voor een barrel Brent Oil. Deze hogere

resultaten van 2019!

kostenpost voor het bedrijfsleven had echter geen negatieve BEURSVISIE | FINANCIËLE MARKTEN


Café Restaurant Brouwerij De Beyerd Door Jacco Den Toonder

Deze Beursvisie ben ik op bezoek bij Café Restaurant Brouwerij De Beyerd in Breda. Ik zit aan tafel bij Orson de Jongh, een van de twee broers die het bedrijf in 1992 hebben overgenomen. Deze brouwerij is net als Bank ten Cate & Cie een familiebedrijf.

D

e wortels van het café gaan terug naar 1838. Het “huisbier” gaat zelfs terug

Het café gaat op een natuurlijke wijze over in het restaurant, waar je zicht hebt op de brouwketels en

naar 1628, het jaar waarin brouwerij “De

de drie open vergistbakken, waar de vergisting in

Drie Hoefijzers” wordt opgericht. In 1967

verschillende fases zichtbaar is. Logisch dat bier

nam de vader van Mikel en Orson (zesde

een rode draad door de gerechten vormt.

generatie) het klassieke bruine café over van zijn schoonvader. Rond de overname wilde het toeval dat verderop in de straat de “School voor Toerisme” werd geopend. Orson vertelt dat de schooldirecteur zijn vader benaderde. Er was bij de bouw geen

DRONKEN VIS IN “DEUGNIET” Recept voor vier personen. Ingrediënten: 800 gram verschillende soorten vis, groentenbouquet, room, geraspte kaas en een flesje Deugniet bier.

ruimte gemaakt waar de leerlingen, toen vooral jongedames, in de pauzes konden eten. Voor het café was een mooie uitbreiding

Recept: stoof de groenten kort, voeg de vis toe en blus na twee

gevonden.

minuten af met het bier en de room. Breng op smaak met peper en zout. Verdeel de vis over vier kommen, bestrooi met kaas en

In 1992 namen de broers het bedrijf over van hun vader. Orson

plaats 10 minuten in een oven van 200 graden Celsius.

praat daar nog met respect over: “we waren nog maar broekies (zelf 22 jaar oud) en kregen van vader toch behoorlijk de vrije hand.”

Na een mooi biercollege door Orson krijgen wij een aantal

De bierpassie van de broers bracht vanaf 2004 een nieuw

proefglaasjes, waarmee wij de drie huisklassiekers proeven.

hoofdstuk aan de rijke historie van het café. Het traditionele

Ik heb genoten van mijn bezoek en de fijne warme sfeer die

Bredase bier “De Drie Hoefijzers” verdween door de overname

De Beyerd uitstraalt.

van AB InBev. De broers De Jongh zagen een nieuwe kans en kregen van AB InBev de beschikking over de originele gist-

Café Restaurant Brouwerij De Beyerd

stalen, de ziel van een bier. Inmiddels brouwen de broers het

Boschstraat 26, 4811 GH Breda

bier genaamd “Klassiekske” (vernoemd na “De Drie Hoefijzers Klassiek”) en twee andere vaste bieren.

5

Orson vertelt mij een deel van het verhaal dat ik in Beursvisie zeker wil melden: er werden heuse aandelen De Beyerd uitgegeven. De oorsprong hiervan ligt in een crowdfunding actie uit 2004. Bij de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering wordt ook het jaarlijkse dividend uitgekeerd, een 0,75 liter fles van een wisselend gelegenheidsbrouwsel. Het dividendrendement is met 12-15% indrukwekkend! BEURSVISIE | SECTOR FOCUS


UBO-register deel 2 Door Maaike Schrauwen

Eerder schreef ik al een artikel over het op handen zijnde UBO-register (Ultimate Beneficial Owner). Op 10 januari 2020 is het UBO-register van start gegaan. Vandaar hierbij nogmaals de belangrijkste onderwerpen.

O

p grond van de vierde anti-witwasrichtlijn moeten

aan de privacy bezwaren, door UBO’s wel inzage te geven

de EU-lidstaten een UBO-register instellen. In dat

in het aantal raadplegingen. Opsporingsautoriteiten krijgen

register worden van juridische entiteiten als vennootschappen,

sowieso meer inzicht in de identiteit van de raadpleger.

stichtingen en trusts de ‘uiteindelijk belanghebbenden’ (UBO) vastgelegd. Het gaat grotendeels om persoonsgegevens.

Hoekstra refereerde ook aan de privacy bescherming volgens

Dit zal leiden tot aanpassing van de Wet ter voorkoming van

de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

witwassen en financieren van terrorisme (WWFT).

Transparantie over de raadplegers zou op gespannen voet staan met deze AVG.

Een UBO is een natuurlijk persoon die de uiteindelijke eigenaar is/- of zeggenschap heeft over een juridische entiteit (niet

Daar waar de UBO zich zorgen maakt over het op straat

beursgenoteerd). Bij vennootschappen gaat het, kort gezegd,

komen te liggen van persoonsgegevens, lijkt de raadpleger

om meer dan 25 procent van de aandelen of de stemrechten,

juist beschermd door de AVG omwille van dezelfde redenen.

danwel om feitelijke zeggenschap. In het Verenigd Koninkrijk, waar al een openbaar UBO-register

6

Al eerder, bij de aankondiging van het register, hebben

van kracht is, werd dit register in 2016-2017 maar liefst

vooral familiebedrijven hun zorgen geuit over de beoogde

meer dan twee miljard keer geraadpleegd. Het register zal

transparantie van een dergelijk register. Zij vinden dat ze op

vaak geraadpleegd worden door advocaten, notarissen en

deze wijze kunnen worden blootgesteld aan het risico van

accountants, die als poortwachter van de WWFT moeten gaan

fraude, ontvoering, chantage, geweld of intimidatie.

fungeren.

Werkgeversorganisaties als VNO-NCW en MKB-Nederland

De Kamer van Koophandel (KvK) is verantwoordelijk voor

hebben daarom gepleit om UBO’s inzage te geven in de

het bijhouden van het UBO-register. Maar hoe ver reikt die

identiteit van de raadpleger van hun gegevens. Onlangs

verantwoordelijkheid? Hoe gaat de KvK handhaven dat UBO’s

heeft minister Wopke Hoekstra van Financiën gezegd niet

correcte informatie aanleveren en dat alle UBO’s dat doen?

verder tegemoet te komen aan

Hoe gaat de KvK onderzoek

de privacy bezwaren van de

doen naar de juistheid van de

betrokken personen. Hij wijst

gegevens?

daarbij juist op het doel van het register: de strijd tegen witwassen

Kortom: er zijn nog veel onduide-

en terrorismefinanciering. Wel is

lijkheden en vragen over het

er een beetje tegemoet gekomen

register.

BEURSVISIE | FINANCIËLE PLANNING


Fase 1-akkoord Amerika-China Door Frank

van den

Bergh

Het fase 1-akkoord in het handelsconflict tussen Amerika en China heeft het sentiment op de internationale beurzen doen verbeteren, waardoor de ontwikkelingen voor het nieuwe jaar in een gunstiger daglicht komen te staan.

D

e voor 2020 verwachte economische groei van 1,6%

het afgelopen kwartaal ongewijzigd voortgezet. De lage rente

voor Amerika en 1,0% voor de Eurozone ligt onder

zorgt bij banken voor krappere marges waardoor de kans op

het niveau van 2018 en 2019. Toch is er geen reden voor groot

tegenvallende winstcijfers toeneemt. Besloten is om de weging

pessimisme, aangezien er tussen Amerika en China een eerste

binnen deze sector verder te reduceren door de verkoop

akkoord is beklonken; in 2020 zullen de gesprekken over het

van een Amerikaanse bank. Herbelegging vond plaats in de

handelsconflict worden voortgezet. Beide landen hebben be-

industriële sector en in een positie in consumentenproducten.

lang bij een eerste staakt-het-vuren, dat ze binnenlands kun-

Binnen de fin-tech sector werd van een van de posities

nen presenteren als een overwinning.

afscheid genomen. Een positie in de

Een aantrekkende economie is voor

healthcare sector, die in de afgelopen

president Xi van belang nu de groei in

kwartalen

China op een lager niveau, om en na-

heeft laten zien, werd gereduceerd.

bij 6,0%, gaat uitkomen. Voor de zelf-

De vrijgekomen middelen werden

benoemde

meesteronderhandelaar

binnen de healthcare sector belegd

Trump is een akkoord belangrijk voor

aangezien we voldoende kansen

de campagne voor de presidentsver-

binnen deze groeisector zien.

een

mooi

rendement

kiezingen van november 2020. De rente op de kapitaalmarkt liet In Europa wordt met belangstelling

zowel in Europa als in Amerika een

uitgekeken naar de koers die Christine

geringe stijging zien. Het rendement

Lagarde met de ECB gaat varen. De

op een 10-jarige Duitse staatslening

eerste signalen die de opvolgster

steeg in de afgelopen maanden van

van Mario Draghi heeft afgegeven

-/- 0,72% naar het actuele niveau

duiden op een visie die uitgaat van

Christine Lagarde

een stimulering van de economie

van circa -/- 0,35%. In dezelfde periode steeg het rendement op een

door de overheid. Dat kan zowel op fiscaal gebied als door

10-jarige Amerikaanse staatslening van 1,45% naar 1,77%.

investeringen van de overheid zelf. Als gevolg hiervan houden

Deze stijging gaf geen aanleiding om de bestaande obligatiemix

we rekening met een voortzetting van het bestaande beleid

aan te passen. Ook in de mix tussen staatsleningen en

van een zeer lage geldmarktrente.

bedrijfsleningen werden geen veranderingen aangebracht.

Het beleid om het aandelengedeelte van de portefeuille in te

De posities in alternatieve beleggingen werden ongewijzigd

vullen met zogenaamde “Blue Chip” bedrijven werd ook in

aangehouden.

BEURSVISIE | BELEGGINGSBELEID

7


Herverkiezing Potus bij uitblijven recessie Door Yvo Dahmen

“Trade wars are good and easy to win” twitterde Apprentice Potus. Maar het is inmiddels meer dan 20 maanden geleden dat hij dit deed. Sindsdien zijn de stellingen tussen de VS en China niet wezenlijk veranderd. Zelfs met een fase 1-akkoord zijn pais en vree nog niet in zicht. De Amerikaanse presidentsverkiezingen in november zullen daarom geopolitiek zorgen voor een dynamische start van het nieuwe decennium. Een recessie vormt echter geen onderdeel van ons basisscenario voor 2020.

D

e wereldeconomie heeft afgelopen jaar onmiskenbaar

de economie te testen. Zolang de Chinese werkgelegenheid

een vertraging ondergaan. De effecten van de

niet ernstig in de verdrukking komt is de weg voorwaarts die

Amerikaanse fiscale stimuleringsmaatregelen uit 2018 ebden

van meer met minder. De economie kan op bescheiden wijze

weg, de wereldvraag nam af en de verstoorde Chimerica-relatie

worden gestimuleerd via lagere reserveratio’s voor banken,

was funest voor de wereldhandel. De industriële productie in

belastingverlagingen, meer mogelijkheden tot het emitteren

de Eurozone ondervond hinder van deze ontwikkelingen en

van obligaties door lagere overheden en nieuwe stimulansen

Duitsland wist ternauwernood een technische recessie te

voor consumptie en investeringen. Al met al ziet het ernaar uit

vermijden. De westerse economieën zijn uiteindelijk blijven

dat het groeiniveau lager komt te liggen dan wat wij tot nu toe

groeien dankzij de consument wiens vertrouwen op peil bleef

gewend zijn. De belangrijke economieën, waaronder ook de

door gunstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, stijgende

Chinese, hebben nu eenmaal een zwak demografisch profiel

lonen en lage inflatie. De koopkracht kon zelfs verbeteren

en de private en publieke investeringsniveaus zijn momenteel

en dit heeft vorig jaar binnen de Eurozone in Q3 geleid tot

ondermaats. Ook de productiviteitsgroei blijft steken op een

hogere consumentenbestedingen. Het beoogde herstel

laag niveau.

van de groei duurt echter langer dan verwacht. Er zijn wel

8

lichtpuntjes. De Duitse exportcijfers waren bijvoorbeeld beter

Op geopolitiek vlak vormen de Amerikaanse presidentsverkie-

dan verwacht en diverse sentimentsindicatoren (ifo, European

zingen op drie november aanstaande een belangrijke mijlpaal.

Sentiment Index, PMI) vertonen tekenen van uitbodeming. De

Een herverkiezing van Apprentice Potus belooft dan nog meer

groei zal volgend jaar worden voortgezet. Voor 2020 rekent

America First en onplezierige tweets. Een analyse door BCA,

macro-economisch researchbureau Oxford Economics op

leverancier van strategische beleggingsresearch, becijfert de

een wereldgroei van 2,5%, terwijl de Verenigde Staten, met

kans op herverkiezing op iets meer dan 50%. In het licht van

1,6%, licht onder potentieel zal presteren. De Eurozone zal

de lopende afzettingsprocedure lijkt de president momenteel

1% groei vertonen; China stevent af op een groei om en

aangeschoten wild, maar hij is beslist niet vleugellam. Het is

nabij 6%. Een nieuw gegeven is dat de Chinese overheid

voor hem eenvoudiger om aan de kiezer voortzetting van het

een lager groeiniveau lijkt te tolereren. Nadat het afgelopen

huidige beleid te pitchen dan de moeite die de tegenkandi-

decennium de economie meerdere malen op de been

daat moet nemen om nieuw beleid geaccepteerd te krijgen.

werd gehouden dankzij buitenproportionele kredietgroei,

Herverkiezing zal stoelen op twee belangrijke voorwaarden:

lijken de consequenties van de handelsoorlog te worden

de economie mag komend jaar niet serieus gaan haperen,

aangegrepen om te rationaliseren en de weerbaarheid van

noch mag de werkloosheid plots sterk oplopen; ten tweede

BEURSVISIE | MACRO-ECONOMIE


mag zijn approval rating niet wegzakken beneden het huidige,

verandering van stemgedrag. Om kans te maken op het Witte

lage niveau, met name voor een aantal cruciale strijdstaten

Huis dienen de Democraten dezelfde staten te winnen als in

(de zogeheten swing states). Het lag daarom voor de hand

2016, plus Michigan en Florida; of in plaats van Florida, twee

om zekerheidshalve een fase 1-handelsakkoord met China

andere staten (bijvoorbeeld Wisconsin en Pennsylvania). De

te sluiten. Daarnaast, de afzettingsprocedure is maar thea-

Amerikaanse president kan zich veroorloven om Michigan, en

ter: de benodigde tweederde meerderheid in de Senaat is

nog een andere staat, te verliezen. Maar Florida zal binnen-

onhaalbaar; de republikeinen zullen politiek tumult uit de weg

boord moeten worden gehouden. Vermoedelijk wordt ander-

gaan, in de wetenschap dat de kiezer al snel zelf, in novem-

maal geboogd op wat BCA de White Hype strategie noemt.

ber, een oordeel zal kunnen vellen over de president. Onder

Thema’s als werk en immigratie zullen specifiek op de groep

kiezers ontbreekt bovendien een duidelijke meerderheid vóór

van kiezers worden gericht die gekenmerkt wordt als White

afzetting en 90% van de republikeinse kiesgerechtigden staat

& Old. Volgens een door BCA ontwikkeld kwantitatief model

achter de president.

ligt de kans op een republikeinse zege in Wisconsin, Pennsylvania en New Hampshire thans op respectievelijk 48,8%,

De strijd om het Witte Huis zal zich uiteindelijk afspelen in

50,2% en 46,9%. Deze staten blijken kop-of-munt-gevallen,

de swing states, met name de staten die in de afgelopen

want kleine waardeveranderingen voor de gebruikte indicato-

jaren aantoonbaar minder economische voorspoed hebben

ren kunnen de overwinning zomaar doen verschuiven naar de

gekend. De regio Mid-West is bijvoorbeeld sterk georiënteerd

tegenpartij. Kortom, 2020 wordt een spannend begin van het

op industriële nijverheid. Aanhoudende krimp binnen die sec-

nieuwe decennium!

tor en verdere groeiafzwakking kunnen zomaar zorgen voor

9 Uitslag presidentsverkiezingen 2016: de blauwe staten werden gewonnen door Hillary, de rode door Apprentice Potus; de zogeheten “swing states” zijn lichter gekleurd.

BEURSVISIE | MACRO-ECONOMIE


Interview met Sarah de Clercq Managing Director van het veilinghuis Sotheby’s te Amsterdam Door Gerrion Biermans-Roumen

Sotheby’s is het oudste internationale veilinghuis, begonnen met het veilen van waardevolle boeken in 1744 in Londen. Sotheby’s beschikt over 80 vestigingen in 40 landen en houdt ongeveer 250 veilingen per jaar. Sarah de Clercq is Managing Director van Sotheby’s te Amsterdam en daarnaast specialist 19e eeuwse schilderijen, impressionistische en moderne kunst. De geschiedenis van Sotheby’s

EUR 25.000 à EUR 40.000. Door de globalisering en digitali-

In 2019 vierde Sotheby’s haar 275-jarige bestaan en kent

sering wordt de wereld steeds kleiner en ook wordt het steeds

daarmee een zeer lange historie. In 1744 is Sotheby’s begon-

makkelijker en laagdrempeliger om kunst te kopen. De huidige

nen met het veilen van bijzondere boeken en in de 19e eeuw

trends in kunst zijn: hedendaagse kunst uit Afrika, vrouwelijke

kwamen daar inboedels van, met name, landhuizen bij. Na de

kunstenaars en horloges (deze zijn met name zeer gewild).

Tweede Wereldoorlog kreeg de interesse voor het verzamelen van kunst een enorme boost en groeide het bedrijf sterk. Zo

Veilinghuis Sotheby’s is in juni 2019 overgenomen door

werden er kantoren geopend in New York, Italië en Frankrijk. In

BidFair USA, het bedrijf van media- en telecomondernemer

Nederland werd het prestigieuze veilinghuis Mak van Waay in

Patrick Drahi. De Frans-Portugees-Israëlische miljardair

Amsterdam overgenomen. In de jaren 70 en 80 werd Amster-

betaalde EUR 3,3 miljard voor de overname en daarmee is

dam een belangrijk centrum voor de internationale kunstmarkt

Sotheby’s beursnotering verdwenen en privébezit geworden.

en ook werd in die tijd de eerste kunstbeurs in New York gehouden. Er ontstond vooral interesse voor impressionisten en oude

Wat waren de meest spraakmakende veilingen van Sotheby’s?

meesters. Het is bijzonder dat er voor het werk van Picasso in

Sotheby’s kent veel succesvolle en spraakmakende veilin-

de jaren 50, toen hij nog leefde, geen enkele interesse bestond.

gen sinds haar bestaan. Wekelijks worden unieke objecten

Deze interesse kwam eerst na zijn overlijden in 1973 en hij is

met een verhaal aangeboden en verkocht. Zo werd in 1823

nog altijd een van de meest gewilde kunstenaars.

de bibliotheek, die Napoleon meenam in ballingschap naar St. Helena, geveild en in 1884 veilde Sotheby’s Dante’s God-

Wat kunt u vertellen over Sotheby’s anno 2019?

delijke Komedie voor GBP 13.000. Ook hebben wij de bijzon-

Wij willen een volledig servicepakket aanbieden en zo veilen wij

dere kunstcollecties van Greta Garbo, Marilyn Monroe en Maria

een diversiteit aan objecten, zoals schilderijen, kunst, juwelen, on-

Callas geveild. Zeer bijzonder waren de veilingen van de kunst-

roerend goed, fotografie en klassieke auto’s. Daarnaast kunnen

collectie van Andy Warhol en die van David Bowie in 2016.

wij onze klanten ook financieel ondersteunen. Online veilingen zijn

10

enorm belangrijk geworden, waarmee wij een veel grotere markt

Een héél spraakmakende veiling betrof een kunstwerk van de

bereiken. Momenteel biedt 52% van de bieders tijdens onze vei-

beroemde anonieme straatkunstenaar Banksy, dat zichzelf

lingen online. Recent hadden we een online veiling van exclusieve

heeft vernietigd, kort nadat het op een veiling van Sotheby’s

Chanel items. Door deze online veilingen is ons veilinghuis toe-

in 2018 voor een recordbedrag was verkocht. In de onderkant

gankelijker geworden voor nieuwe en jonge kopers van over de

van de dikke lijst bleek een kleine versnipperaar te zijn aan-

hele wereld. De “young collectors” zijn met 36% toegenomen,

gebracht die het linnen doek voor ongeveer de helft tot lange

het betreft hier mensen jonger dan 40 jaar. De gemiddelde in-

repen reduceerde. Dit was een geweldige kunsthistorische

vestering voor een aankoop op een veiling bedraagt ongeveer

stunt van de kunstenaar en een enorme verassing voor ons.

BEURSVISIE | INTERVIEW


Spraakmakende veiling kunstcollectie David Bowie

Wat was het door Sotheby’s duurst geveilde kunstwerk ooit?

schilderen aan de Florence Academy of Art. Het leek mij goed

Dat was een prachtig liggend naakt “Nu Couché” van de razend

om te leren hoe moeilijk het is om zelf te schilderen, nadat

populaire Italiaanse schilder Amedeo Modigliani (1884-1920)

ik bijna 20 jaar schilderijen beoordeeld heb. Ik kwam er om

dat in 2018 werd geveild voor USD 157.200.000.

te leren schilderen zoals de 16e eeuwse schilders dat ook deden. In Florence heb ik Sabrina van den Heuvel leren kennen, een jonge talentvolle fotografe uit Nederland. Geïnspireerd door meesters als Michelangelo en Caravaggio, wist Sabrina exact op foto vast te leggen wat zij voor ogen had. Dit heeft geresulteerd in Corpus Dei, een fascinerend fotoboek met zwart-witte foto’s van haar muze Jacopo. Voor Sotheby’s is het van belang, naast het aanbieden van gevestigde kunstenaars, om nieuw talent te ondersteunen.

Amedeo Modigliani, “Nu Couché”

Wilt u een bijzondere anekdote met ons delen? Eigenlijk maak ik elke dag wel iets speciaals mee. Echter, heel recent heeft het Van Gogh Museum samen met het Drents Museum een bijzonder schilderij uit 1883 “de onkruidbrandende boer” van Van Gogh gekocht, op een veiling in New York. Het doek is in Nederland echt op zijn plek en kan zijn verhaal aan de volgende generatie vertellen. Het geeft een goed gevoel om kunst voor iedereen toegankelijk te maken.

11 Bij Sotheby’s was de presentatie van CORPUS DEI, het eerste

Van links naar rechts: Sarah de Clercq, Sabrina van den Heuvel en

boek van fotografe Sabrina van den Heuvel. Wat maakt haar

Gerrion Biermans-Roumen

fotoboek zo bijzonder? Voordat ik Managing Director bij Sotheby’s in Amsterdam

www.sothebys.com

werd, heb ik drie maanden in Florence gewoond om te leren

www.sabrinavandenheuvel.com

BEURSVISIE | INTERVIEW


Global list 31 december 2019 Op deze pagina's vindt u een overzicht van grote beursgenoteerde ondernemingen. Voor elk aandeel wordt een aantal voor beleggers relevante, kerncijfers

Op deze De pagina's vindt u een overzicht van grote beursgenoteerde ondernemingen. Voor elk aandeel wordt een aantal voor beleggers gegeven. in het rood afgedrukte fondsen maken deel uit van onze vermogensbeheerportefeuilles. relevante, kerncijfers gegeven. De in het rood afgedrukte fondsen maken deel uit van onze vermogensbeheerportefeuilles. Energy BP CHEVRON EXXON MOBIL Energy FUGRO BP ROYAL DUTCH SHELL CHEVRON SBM OFFSHORE EXXON MOBIL SCHLUMBERGER FUGRO TOTAL KONINKLIJKE OLIE VOPAK

SBM OFFSHORE SCHLUMBERGER Materials TECHNIP AIR LIQUIDE TOTAL AKZO VOPAK ARCELOR MITTAL

Valuta

Koers

Rend 3 mnd

Hoog 12 mnd

Laag 12 mnd

Div Rend

WPA-19T

WPA-20T

GBp Valuta USD USD EUR GBp EUR USD EUR USD USD EUR EUR EUR EUR

471,60 Koers 120,51 69,78 9,98 509,60 26,17 117,70 16,59 90,26 40,20 14,55 49,20 25,99 48,33

-7,2% Rend 3 2,6% mnd 0,0% 61,4% 15,2% -1,2% 15,5% 8,8% 4,3% 19,3% 1,0% 2,7% 19,4% 2,5%

582,50 Hoog 12 mnd 126,68 83,38 10,25 511,20 29,12 118,77 18,35 95,12 47,41 19,28 52,27 26,27 51,74

462,45 Laag 12 mnd 108,57 66,70 5,77 310,25 24,83 78,98 12,80 73,18 30,71 10,34 43,18 16,67 36,36

6,6% Div Rend 4,0% 4,9%

0,49 WPA-16 6,47 2,68 -0,03 0,18 2,24 1,28 0,70 2,17 1,46 -1,24 4,48 1,03 2,73

0,54 WPA-17T 6,82 3,60 0,57 0,39 2,61 4,59 1,11 4,24 1,72 -0,46 5,15 1,83 2,76

4,7% 3,8% 12,3% 2,4% 2,0% 2,6% 1,6% 3,7% 3,3% 1,6% 2,5% 12,7% 2,3% 1,5% 2,9% 0,8% 2,8% 1,8%

EUR USD EUR EUR EUR EUR EUR EUR

BASF Materials BAYER BHP BILLITON AIR LIQUIDE DSM AKZO FMC ARCELOR MITTAL LAFARGE HOLCIM BASF LINDE BAYER RIO TINTO BHP BILLITON NOVOZYMES DSM SHERWIN WILLIAMS LAFARGE UMICORE HOLCIM

EUR EUR AUD EUR EUR EUR USD EUR CHF EUR EUR EUR AUD AUD DKK EUR USD CHF EUR

RIO TINTO Industrials NOVOZYMES Capital Goods SHERWIN WILLIAMS ABB ASSA ABLOY SYNGENTA GEBERIT UMICORE GENERAL ELECTRIC KONE Industrials PHILIPS Capital Goods SCHINDLER ABB SCHNEIDER ELECTRIC GENERAL SIEMENS ELECTRIC

USD EUR EUR CHF CHF EUR USD EUR

14,92 83,95 67,81 126,20 48,72 90,64 44,88 15,64

18,0% 7,4% 24,0% 6,3% 17,0% 11,4% -3,9% 21,2%

15,13 86,38 68,73 126,90 48,72 91,86 48,89 21,29

9,66 61,06 36,13 93,09 35,33 73,68 36,17 11,44

67,35 72,81

5,3% 12,3%

74,51 73,80

56,19 52,52

EUR AUD DKK USD CHF SEK CHF CHF EUR

38,92 105,65 116,10 59,39 99,82 7,02 53,70 88,31 190,80 99,13 100,40 25,06 326,00 56,96 583,54 53,65 43,36 156,10 59,90 243,50 268,74 23,37 219,00 402,50 543,20 54,15

6,0% 10,7% 5,2% -0,9% 14,4% 28,8% 9,3% 16,5% 8,1% 11,3% 8,3% 12,0% 13,2% -5,3% 6,3% 2,2% 25,2% 3,6% 16,1% -16,5% -2,6% 19,2% 0,0% -5,3% 14,0% -3,0%

42,08 106,05 117,90 64,74 101,49 8,14 53,90 88,31 191,25 111,11 107,05 26,50 334,30 64,18 593,45 56,95 43,74 163,04 62,79 334,00 312,10 23,63 231,40 432,70 550,40 58,72

32,62 86,40 69,54 50,17 63,26 2,03 39,78 57,17 133,85 85,00 76,65 14,20 268,20 41,40 380,39 34,06 25,34 116,32 37,03 222,80 239,35 17,39 154,45 351,20 361,30 32,38

KONE EUR PHILIPS Commercial & Professional ServicesEUR SCHNEIDER ELECTRIC EUR ADECCO CHF SIEMENS EUR MANPOWER USD RANDSTAD EUR UNION PACIFIC CORPORATION USD

42,57 29,00 66,11 61,22 116,80 97,10 54,44 103,68

-5,8% 9,9% 6,5% 10,9% 12,1% 16,6% 20,7% 6,9%

47,73 29,07 66,11 62,84 116,80 97,36 55,30 106,33

EUR EUR

22,46 65,02

2,9% -2,9%

CHF USD EUR USD USD EUR EUR EUR USD USD USD

66,65 186,20 34,01 88,87 151,21 4,09 2,01 51,53 180,79 114,64 117,06

EUR EUR EUR USD USD EUR EUR CHF USD CHF

5,8% 6,3% 3,6% 2,0% 3,3% 5,0%

5,2% 6,5% 2,3% 1,2% 2,4% 2,9% 1,9% 5,0% 16,5% 2,2% 1,1%

1,02 1,15 4,79 5,02 3,32 3,06 2,88 0,15

0,87 1,91 3,56 5,52 4,10 4,15 2,77 1,63

KW-20T 11,7

KW-17T 17,7

19,4 18,5 16,2 11,4 25,7 16,8 21,3 23,3 10,8 14,9 17,7

18,0 43,9 19,1 23,0 12,4 22,0 16,3 11,0

3,89 6,45

4,47 7,38

15,3 9,9

2,2% 5,0% 1,4% 1,2% 3,4% 1,6% 2,7% 2,0% 2,4%

1,99 5,15 4,89 4,13 5,86 0,50 3,60 4,72 7,31 7,45 6,32 1,01 10,67 3,08 21,20 2,49 1,27 7,03 2,44 10,05 12,29 0,99 9,36 16,62 18,18 2,09

1,79 5,57 5,35 4,25 6,68 0,54 3,85 5,05 8,05 8,02 5,62 0,99 11,18 3,59 24,36 3,12 1,53 7,57 3,09 10,58 13,63 1,12 10,16 18,78 18,43 2,57

15,3 18,9 21,9 14,1 14,9 13,9 14,0 17,5 26,6 12,5 12,6 18,2 29,4 15,9 24,0 17,2 28,9 20,9 13,9 23,2 19,7 21,4 22,0 21,0 29,5 21,0

36,31 20,95 45,93 43,56 79,23 63,72 36,41 68,79

3,3% 2,7% 3,0% 4,1% 3,0% 2,2% 6,1% 2,2%

1,96 1,58 3,67 4,19 7,49 7,40 4,16 5,00

1,97 1,78 3,95 4,34 8,10 7,76 4,15 5,58

21,8 16,4 16,8 13,0 14,6 12,5 13,2 18,6

22,55 67,20

17,74 50,26

2,2% 1,6%

0,92 2,77

0,99 2,94

19,2 22,2

21,8% 6,8% 11,0% 24,2% 4,3% 1,3% -1,3% 27,1% 12,2% 5,6% -1,5%

67,60 201,02 34,91 92,83 198,15 4,89 2,51 57,53 181,41 120,16 124,30

46,40 123,18 23,54 59,90 138,39 3,01 1,43 32,58 132,68 88,70 92,92

3,6% 0,8% 3,4% 1,9%

4,50 12,07 2,14 6,13 10,97 0,48 0,17 3,66 8,49 5,82 7,53

4,56 13,57 2,49 6,45 12,55 0,45 0,24 3,78 9,54 6,17 8,11

13,6 13,7 13,8 13,8 12,0 9,2 8,6 13,9 18,9 18,6 14,4

73,14 88,75 414,20 181,40 101,31 121,72 585,20 213,30 76,06 1466,06 67,45

13,6% 18,7% 14,2% 20,5% 8,2% 6,3% 25,2% 18,8% 3,9% -0,4% 13,9%

77,71 93,26 417,60 181,40 101,57 131,60 590,70 214,35 87,12 1578,13 69,85

58,28 65,01 243,65 131,40 72,75 110,57 380,70 138,60 61,26 973,80 53,50

4,7% 3,6% 1,5% 2,0% 0,9% 3,0% 1,8% 1,9% 2,6%

2,5%

8,19 10,23 14,61 7,96 3,03 5,67 24,80 9,83 2,97 63,83 2,13

9,38 10,02 16,33 8,69 3,49 6,16 28,65 11,30 3,28 74,92 2,62

7,9 8,9 25,7 20,9 29,0 19,7 20,8 19,1 21,3 19,6 24,0

USD USD USD SEK SEK USD USD EUR USD EUR USD GBp GBp USD USD

1847,84 2053,73 749,87 190,48 253,40 218,38 134,08 31,45 119,76 32,43 197,61 123,80 255,20 206,85 118,84 69,12

6,4% 4,6% -10,4% 2,4% 4,7% -5,3% 4,8% 12,5% 9,4% -0,8% -7,4% 25,6% 7,1% 13,1% 0,6% -3,5%

2020,99 2077,44 844,36 207,90 303,90 238,85 138,77 32,15 120,23 33,37 221,15 128,35 258,90 218,70 121,28 74,30

1500,28 1649,49 482,07 126,20 236,60 168,61 111,85 22,11 91,17 26,75 173,97 82,79 190,10 139,20 92,86 60,84

5,0% 3,8% 2,5% 2,1% 2,8% 1,7% 1,8% 2,4% 2,6% 1,8% 2,9%

32,24 102,39 9,94 7,88 11,08 10,13 6,34 1,23 5,70 1,03 7,84 0,65 0,17 0,08 4,99 4,32

38,96 114,36 14,10 8,58 12,72 10,61 7,17 1,32 6,69 1,17 8,49 1,25 0,18 0,10 5,22 4,33

53,2 22,6 20,0 20,6 18,7 24,1 17,9 27,8 23,3 99,4 14,0 20,5 22,8 15,9

Media Food & Beverage RELX KONINKLIJKE AHOLD DELHAIZE VIACOM ANHEUSER-BUSCH INBEV THOMSON CARREFOURREUTERS WALT DISNEY COCA COLA WOLTERS KLUWER DANONE

EUR EUR USD EUR USD EUR USD USD EUR EUR

15,99 22,30 38,50 72,71 43,78 14,95 104,22 55,35 34,42 73,90

0,0%

DIAGEO NESTLE Consumer Staples PEPSICO Food & Beverage PERNOD RICARD KONINKLIJKE AHOLD DELHAIZE UNILEVER ANHEUSER-BUSCH INBEV

GBp CHF USD EUR EUR EUR EUR

EUR EUR

LINDE

RELX WOLTERS KLUWER Commercial Services ADECCO Transportation FEDEX DEUTSCHE POST MANPOWER FEDEX POSTNL POSTNL RANDSTAD UNION PACIFIC CORPORATION UPS UPS

ConsumerDiscretionary Discretionary Consumer Consumer Consumer Goods Goods BMW LVMH LVMH NIKE MCDONALDS KERING KERING RICHEMONT PRICELINE.COM RICHEMONT

Retail & Restaurants AMAZON Retail BOOKING HOLDINGS INC AMAZON HENNES & MAURITZ HENNES & MAURITZ HOME DEPOT HOME DEPOT INDITEX LOWE'S INDITEX MCDONALDS NETFLIX TESCO TESCO WAL-MART WAL-MART

11,16 58,28 43,52 246,20 21,48 91,50 31,60 116,54

24,9% 11,6% 2,4% 10,3% -1,5% 13,7% 7,5% 18,6%

11,58 59,14 44,34 253,20 22,49 93,74 32,93 119,90

7,28 41,77 29,10 188,90 16,04 57,58 27,45 85,00

0,4% 2,8% 1,9% 1,6% 3,4% 2,4% 2,9% 3,2%

1,7% 12,4% 3,2% 2,0% 2,7% 3,3%

0,62 1,86 1,90 8,30 1,13 4,88 1,49 7,21

0,68 2,05 2,10 9,15 1,22 5,38 1,66 8,18

16,5 28,6 21,0 26,9 17,2 17,3 19,0 14,4

47,4 18,0

Consumer Staples

CARREFOUR

12

16,34 24,41 50,18 92,71 45,35 18,14 106,60 55,77 38,60 82,00

13,65 19,50 35,15 57,47 34,62 14,62 88,85 44,69 28,49 60,84

2,6% 4,4% 3,1% 2,4% 3,1% 3,1% 1,4% 2,9% 2,2% 2,6%

0,73 1,62 3,85 4,56 2,07 1,14 5,95 2,10 2,06 3,83

0,78 1,74 4,06 4,53 2,34 1,30 6,66 2,25 2,22 4,21

17,4 13,0 9,5 18,3 18,7 11,6 15,7 24,6 15,5 17,6

3200,50 104,78 136,67 159,40 20,03 51,23 100,55

-2,9% -9,6% -15,9% 6,7% -6,9% 13,1% 2,4% -9,6% -8,6% -4,0% -3,2% 0,4% -1,3% -1,3% -6,4% -12,3%

3625,50 113,20 140,28 177,25 22,87 57,56 118,80

2701,00 81,12 107,32 136,55 18,11 46,00 93,76

2,1% 2,3% 2,8% 1,9% 9,2% 3,1% 3,6%

1,38 4,40 5,51 6,94 1,14 2,53 3,57

1,48 4,74 5,96 7,66 1,31 2,72 4,89

21,7 22,1 22,9 21,1 15,4 19,0 21,6

Household & Personal Care DANONE COLGATE PALMOLIVE DIAGEO ESTÉE LAUDER NESTLE L'OREAL PEPSICO & GAMBLE PROCTER PERNOD BENCKISER RICARD RECKITT

USD GBp USD CHF EUR USD USD EUR GBp

EUR

22,89 60,20 68,84 2110,00 206,54 73,05 264,00 104,63 124,90 102,95 6129,00 39,12

-0,8% -8,9% -5,8% -4,5% 4,1% -4,6% 2,8% -3,1% 1,1% -1,3% -3,4% -4,0%

26,65 70,25 75,57 2268,00 207,95 79,85 266,10 109,96 126,09 110,25 6688,00 42,94

21,30 58,00 58,97 1745,00 124,91 67,30 195,25 93,77 90,44 91,58 5593,00 36,39

3,0% 2,7% 2,5% 2,8% 0,9% 3,1% 1,5% 2,8% 2,4% 1,8% 2,8% 3,2%

1,60 3,05 2,83 1,04 5,95 3,42 7,78 4,80 4,92 5,52 3,34 1,85

1,82 3,36 2,99 1,13 6,63 3,62 8,48 5,18 5,23 5,94 3,30 2,01

12,9 17,9 23,0 18,6 31,2 20,2 31,3 20,2 23,9 17,4 18,8 19,6

Household & Personal Care COLGATE L'OREAL PROCTER & GAMBLE RECKITT BENCKISER

USD EUR USD GBp

65,44 173,40 84,08 6886,00

-11,2% 3,2% -5,6% -5,2%

75,27 176,20 90,00 7692,00

62,45 144,30 74,98 5847,00

2,4% 1,8% 3,2% 2,1%

2,82 6,44 3,88 2,95

3,06 6,93 4,17 3,33

21,4 25,0 20,2 20,7

UNILEVER

BEURSVISIE | GLOBAL LIST


Health Care ASTRAZENECA BIOGEN INC CELGENE Care Health

ASTRAZENECA COLOPLAST CELGENE ELI LILLY & CO GILEAD ELI LILLY & CO GLAXOSMITHKLINE GILEAD ILLUMINA GLAXOSMITHKLINE INTUITIVE & SURGICAL JOHNSON JOHNSON JOHNSON & JOHNSON MERCK MERCK NOVARTIS NOVARTIS NOVO NORDISK NOVO NORDISK PFIZER PFIZER ROCHE ROCHE SANOFI-AVENTIS SANOFI-AVENTIS STRYKER STRYKER THERMO FISHER SCIENTIFIC

Valuta

Koers

Rend 3 mnd

Hoog 12 mnd

Laag 12 mnd

Div Rend

WPA-19T

WPA-20T

KW-20T

GBp Valuta USD USD

7607,00 Koers 296,73 108,24

4,8% Rend 327,5% mnd

7808,00 Hoog 12 mnd 338,96 110,41

5325,00 Laag 12 mnd 216,71 64,09

2,8%

3,59 WPA-16 32,95 11,05

4,26 WPA-17T 32,20 12,41

KW-17T 9,2

GBp DKK USD USD GBp USD USD GBp USD USD USD USD USD CHF CHF DKK DKK USD USD CHF CHF EUR EUR USD USD USD

4437,50 826,40 115,75 131,43 64,98 73,55 1779,00 71,61 331,74 1562,00 591,15 115,21 145,87 58,87 90,95 74,10 91,90 254,70 386,65 32,48 39,18 232,60 314,00 76,90 89,62 119,81 209,94

-11,3% 1,7% 10,7% 18,2% 3,5% -7,8% 3,1% -8,9% 9,0% -3,8% 9,5% -1,8% 13,5% -5,0% 8,8% -3,0% 6,2% -7,5% 9,8% -3,1% 10,1% -3,5% 8,1% 13,7% 5,4% 3,3% -2,7%

5220,00 844,80 124,16 132,43 70,05 84,26 1818,80 102,29 378,23 1722,50 598,81 125,40 146,44 64,96 91,74 86,45 93,20 404,20 391,80 37,31 44,40 275,30 317,25 78,67 90,86 122,82 221,82

3774,00 592,20 94,85 106,79 61,62 65,97 1436,00 71,61 266,84 1344,50 450,24 95,75 125,72 48,59 72,92 68,15 73,56 220,70 300,85 28,56 34,24 220,10 247,90 67,27 72,24 87,53 152,46

11,6%

328,04

212,17

0,2%

3,75 24,16 7,08 6,77 6,93 4,07 1,22 10,79 7,06 1,11 14,05 7,13 9,09 3,85 5,62 4,94 5,75 15,78 18,84 2,61 2,78 15,75 20,64 5,54 6,27 6,40 9,03 13,61

14,5 33,9 16,3 19,4 9,4 18,1 14,6 6,6 47,0 14,1 42,1 16,2 16,0 15,3 16,2 14,7 16,5 16,4 20,8 12,4 14,1 14,8 15,2 14,1 14,5 18,7 23,2

324,87

4,25 21,80 5,92 5,81 7,02 3,54 1,25 11,43 6,46 1,01 12,61 6,71 8,67 3,77 5,15 4,73 5,27 15,06 16,45 2,42 2,95 14,74 19,95 5,64 5,91 5,78 8,22 12,33

USD USD EUR EUR EUR EUR EUR EUR CHF CHF EUR EUR EUR EUR GBp GBp EUR EUR SEK CHF CHF USD USD

22,10 35,22 6,41 4,98 4,96 3,73 60,55 52,83 14,61 13,11 17,25 6,92 27,83 33,56 656,90 591,90 13,37 10,69 31,02 46,75 100,90 126,60 12,23 15,95 53,80 55,11

41,7% 21,4% 21,0% 6,4% 27,0% 2,5% 32,3% 18,3% 14,9% 7,1% 49,1% 0,7% 5,5% 10,6% 15,0% -4,0% 21,7% 11,3% 23,4% 51,9% 9,5% 7,4% 7,9% 20,6% 7,7% 25,5%

23,16 35,52 6,76 5,60 5,03 4,62 61,70 53,56 21,31 13,81 21,80 8,17 29,59 37,07 679,60 680,60 13,73 12,05 31,40 47,50 106,75 134,60 13,72 19,21 54,46 57,29

11,16 24,56 4,76 4,21 3,30 3,40 36,91 38,86 9,92 10,77 10,55 5,88 18,87 28,23 416,15 552,30 8,55 8,34 21,13 26,39 82,66 92,00 9,94 11,90 43,38 43,75

1,1% 1,9% 5,7% 5,1% 4,0% 5,2% 3,8% 5,6% 4,8%

1,49 2,88 0,55 0,66 0,42 0,46 6,03 6,23 0,27 1,22 0,90 -0,04 2,91 3,69 0,55 0,70 1,11 1,29 3,61 4,35 8,36 8,27 1,20 1,08 4,47 4,00

1,65 3,00 0,61 0,65 0,44 0,49 5,88 6,33 1,00 1,50 1,50 0,24 2,77 3,63 0,61 0,69 1,14 1,25 3,84 4,41 8,58 7,96 1,27 1,20 4,32 4,14

13,4 11,7 10,5 7,9 11,2 7,9 10,3 8,5 14,6 8,7 11,7 30,3 10,1 9,5 13,2 11,5 11,8 8,8 8,2 10,6 12,1 16,0 9,9 13,3 12,5 13,3

Div Rend 4,5% 2,1% 2,0% 3,9% 2,8% 4,5% 2,6%

6,4% 2,7% 2,6% 3,1% 2,5% 3,6% 3,1% 2,3% 2,1% 3,7% 3,7% 3,5% 2,8% 3,8% 3,4% 1,3% 1,0%

23,7 8,7

23,9

Financials

Financials Banks BanksOF AMERICA BANK BANK OF AMERICA BANCO BILBAO VIZCAYA ARGENTARIA BANCO BILBAO VIZCAYA ARGENTARIA BANCO SANTANDER BANCO SANTANDER BNP PARIBAS BNP PARIBAS CREDIT SUISSE CREDIT SUISSE DEUTSCHE BANK DEUTSCHE BANK ERSTE GROUP BANK BANK ERSTE GROUP HSBC HSBC ING SOCIETE GENERALE GENERALE SVENSKA HANDELSBANKEN HANDELSBANKEN UBS UBS WELLS FARGO WELLS FARGO

2,0% 1,5%

1,8% 4,1% 5,7% 6,8% 4,8% 6,2% 6,9% 4,3% 5,3% 4,7% 5,7% 5,3% 3,6% 2,7%

Diversified Financials

Diversified GOLDMAN SACHS GOLDMAN SACHS JPMORGAN CHASE & CO JPMORGAN CHASE & CO S&P GLOBAL S&P GLOBAL THOMSON REUTERS

USD USD USD USD USD USD

239,45 139,40 86,29 273,05 107,54 71,60

48,9% 19,4% 30,5% 11,7% -14,8% 7,6%

243,09 139,40 87,13 274,38 127,56 72,76

139,51 97,11 53,07 164,37 80,77 46,87

1,1% 2,4% 2,1% 0,8% 1,3% 2,0%

15,80 10,35 5,89 9,40 5,30 1,26

18,18 10,60 6,42 10,40 5,83 1,95

13,2 13,1 13,5 26,2 18,5 36,8

Insurance Insurance AEGON ALLIANZ AXA

EUR EUR EUR

5,23 4,07 218,40 157,00 25,11 23,99

53,3% 6,5% 2,1% 18,8% 7,2% 26,6%

5,43 4,73 225,10 158,45 25,41 25,23

3,04 3,41 173,16 119,20 18,65 16,31

4,9% 7,3% 4,1% 4,7% 5,3% 4,6%

0,41 0,61 18,73 14,64 2,44 2,33

0,61 0,69 20,24 15,25 2,86 2,42

8,6 6,0 10,9 10,3 8,9 10,0

USD

59,42 117,13 1337,02 102,95 107,51 771,82 205,25 115,05 323,57 62,14 26,11

12,3% -3,1% 9,7% -5,2% 9,9% -0,7% 15,3% -10,3% 20,9%

59,42 125,40 1361,17 110,81 108,55 813,11 208,10 133,28 385,03 63,62 37,15

40,11 93,32 1016,06 73,85 78,71 668,26 131,09 94,16 254,59 48,43 23,64

0,6%

2,4% 3,1%

2,21 5,85 53,10 3,82 4,67 34,63 8,94 4,11 4,03 2,97 4,11

2,50 6,39 60,31 4,80 4,87 41,32 10,21 5,27 6,15 3,26 4,17

144,63

11,6%

151,64

106,33

1,2%

USD

39,08

115,82 192,44 2,63 106,65 6,23 30,22 146,76 14,84 165,99 75,87 36,27 210,57 65,20

4,7% 3,0% 10,3% -8,0% 9,2% -8,4% -3,9% -7,2% -3,6%

39,63

USD GBp EUR EUR USD GBp USD USD EUR USD USD USD

28,54 90,34 158,94 2,47 71,75 5,94 22,51 123,32 9,02

USD

229,93

11,6%

231,21

167,05

1,8%

21,86

24,05

9,6

Communication Services IT Media & Entertainment

Software & Services ACTIVISION BLIZZARD ACCENTURE ALPHABET ADOBE ELECTRONIC ARTS GOOGLE FACEBOOK FACEBOOK NETFLIX MICROSOFT VIACOM ORACLE WALT DISNEY VISA

Telecom Services Hardware & Equipment AT&T APPLE BT GROUP KPN ASML TELEFONICA CISCO SYSTEMS VODAFONE HEWLETT PACKARD

IBM IT INGENICO Software & Services INTEL ACCENTURE QUALCOMM ADOBE ADYEN

Telecom MICROSOFTServices

AT&T ORACLE BT GROUP PAYPAL SALESFORCE KPN SAP TELEFONICA SQUARE INC VODAFONE VISA

USD USD USD USD USD USD USD USD USD USD USD USD USD

USD EUR USD USD USD GBp USD USD EUR EUR USD GBp USD

38,45 78,02

8,6% -1,7% -5,5%

5,4% -2,4% -3,2% 9,9% -4,1%

329,81 731,00 157,70 42,53 52,98 366,90 108,17 162,64 2,81 120,32 8,82 62,56 199,85 187,90

19,4% 20,9% 13,8% 6,0% -3,3% -4,5% 4,4% 9,6% -4,8% 11,5% 2,0% 1,0% -8,1% 9,4%

12,12

-8,7% 31,5% 6,1% 22,8% -23,1% 16,5%

41,77 83,36

118,25 240,10 2,96 107,00 7,83 31,87 165,24 16,16 168,51 116,50 38,10 212,22 70,09 331,20 742,60 158,96 43,47 60,15 496,00 121,30 166,95 3,69 124,72 10,23 82,28 239,70 189,39

33,94 67,77

117,85 69,73 28,22 135,79 42,96

215,70 463,05 97,40 33,51 44,78 346,70 82,09 130,40 2,57 84,31 7,66 52,42 190,50 128,13

2,0%

1,6% 0,7%

2,56 5,50 3,28

2,80 6,08 3,83

23,7

18,3 22,2 21,5 22,1 18,7 20,1 21,8 52,6 19,0 6,3 13,7 23,8 20,3

5,2%

3,56

3,61

10,8

1,9% 7,9% 4,6% 1,0% 6,3% 3,3% 5,1% 3,4% 3,3% 1,7% 2,9% 1,5% 3,2%

8,97 0,24 0,13 3,22 0,59 2,37 0,09 1,59 13,50 4,12 2,66 7,86 4,74

10,05 0,24 0,14 4,07 0,70 2,48 0,10 1,63 13,90 4,59 2,80 8,59 5,02

11,5 8,1 19,6 26,2 9,1 12,2 16,8 9,1 11,9 16,7 13,0 24,5 13,0

0,97

12,5 19,7 13,3 14,0 11,0 31,1

1,2% 4,5% 1,7%

3,9% 13,6% 1,2% 8,4% 5,9% 0,6%

9,74 6,76 5,39 2,84 3,89 0,29 3,06 2,90 0,10 4,98 0,63 0,78 0,07 6,21

11,55 9,50 6,06 2,97 4,21 0,32 3,48 3,13 0,11 5,55 0,73 0,96 0,09 7,25

28,6 78,7 26,0 14,3 12,6 11,6 31,1 52,0 26,4 21,8 12,1 65,3 26,7 25,9

Utilities

Hardware & Equipment ENGIE APPLE EON APPLIED MATERIALS RWE ASML CISCO SYSTEMS Vastgoed HEWLETT PACKARD UNIBAIL-RODAMCO IBM INGENICO WERELDHAVE INTEL QUALCOMM

USD EUR USD EUR EUR USD USD EUR USD EUR USD USD

293,65 6,70 61,04 11,82 263,70 47,96 20,55 226,75 134,04 96,80 42,76 59,85 88,23

Utilities ENGIE EON RWE

EUR EUR EUR

14,40 9,52 27,35

EUR

16,33

11,26

8,2% 1,0% 7,3%

1,02

-2,2% 9,6% -5,5% -6,7% 8,2% -3,5% 16,8% 16,5%

293,65 8,46 62,35 15,92 266,90 58,05 23,91 251,75 151,36 98,30 51,70 60,08 94,03

142,19 6,05 31,54 10,27 131,74 41,07 16,03 203,70 112,91 45,00 38,31 43,46 49,40

1,4% 0,8% 2,9% 3,2% 4,3% 4,8% 1,1% 7,1% 2,1% 2,8%

13,09 0,43 3,70 1,05 6,15 3,25 2,26 11,17 12,80 4,94 3,45 4,61 4,15

14,90 0,51 4,35 1,10 8,65 3,41 2,30 11,68 13,31 5,53 3,50 4,68 6,11

14,1 8,9 19,5 10,1 17,8 12,3 12,8 14,4

-3,9% 7,1% -4,5%

15,12 10,08 28,64

12,45 8,11 19,33

5,1% 4,5% 2,6%

1,03 0,67 1,57

1,15 0,65 1,71

12,8 14,7 15,8

Div Rend Vastgoed UNIBAIL-RODAMCO-WESTFIELD KW WERELDHAVE Hoog 12 mnd

dividend van het afgelopen boekjaar gedeeld door de koers EUR - winstverhouding 140,65 5,2% 157,98 117,50 7,6% 12,05 12,12 koers EUR 20,12 29,34 17,61 12,4% 2,78 2,75 de hoogste koers in de 1,5% afgelopen 12 maanden Laag mnd dividend de laagste in de afgelopen 12gedeeld maanden Div12 Rend vankoers het afgelopen boekjaar door de koers Rend 3 KW mnd koers procentuele koersontwikkeling in het afgelopen kwartaal in de valuta van notering - winstverhouding Hoog 12 mnd T detaxatie hoogste koers in de afgelopen 12 maanden Laag 12 mnd Rend 3 mnd T

11,7 7,4

de laagste koers in de afgelopen 12 maanden procentuele koersontwikkeling in het afgelopen kwartaal in de Valuta van notering taxatie

BEURSVISIE | GLOBAL LIST

13


Lisse Art Museum (LAM) een verborgen parel

Iedere Beursvisie verschijnt er een artikel over een stichting of vereniging die gelieerd is aan een cliënt van Bank ten Cate & Cie. Ditmaal is dat het LAM museum, een gloednieuw en anders-dan-anders museum op Landgoed Keukenhof, en eigendom van de VandenBroek Foundation.

O

p het historische Landgoed Keukenhof in Lisse,

je het weet sta je te praten. Met jouw medebezoeker of een

tegenover de bloemententoonstelling, die jaarlijks

bezoeker die je niet eens kent. Hoe zou jouw jaar eruit zien?

meer dan een miljoen mensen van over de hele wereld trekt, ligt een nog onontdekte parel. Een gloednieuw kunstmuse-

De installatie heeft een prominente plek in het LAM museum

um waar alle kunst iets te maken heeft met voedsel en con-

dat nog nauwelijks een jaar open is, maar tegelijkertijd voelt

sumptie. Maar waar je bovenal anders leert kijken. Het LAM

alsof het altijd heeft bestaan.

museum neemt je mee op ontdekkingstocht. Een museum anders dan alle andere Een jaar eten & drinken

De installatie van Itamar Gilboa is een van de vele blikvan-

Enig idee wat je op een dag in je mond stopt? Wie weleens

gers in het LAM. In dit museum heeft alles te maken met

aan de lijn heeft gedaan heeft misschien een eetdagboek

voedsel en consumptie. En denk nou niet dat het hier om

bijgehouden. Een dag eten en drinken is redelijk overzichte-

het verhaal over eten en drinken gaat. Het is een criterium

lijk. Én behoorlijk confronterend. Stel je nu eens voor dat je

voor onze aankopen, een rode draad. Maar uiteindelijk is het

een jaar lang bijhoudt wat je consumeert. De in Nederland

slechts een brug naar de kijker. Iedereen heeft met eten en

wonende Israëlische kunstenaar Itamar Gilboa deed het. En

consumeren te maken en daardoor raakt een schilderij of

daar bleef het niet bij. Hij maakte er kunst van. Een gigan-

sculptuur je eerder. Vervolgens gaat het echt om het kijken,

tische installatie. 7000 objecten in wit porselein: van aard-

zegt directeur Sietske van Zanten. We zetten hier jouw ogen

beien, bloemkolen tot sushi en zalmmoten. De veelheid is

en hoofd aan. Kijk eens zo, ga op onderzoek uit, laat jouw

overweldigend. Het zet ook direct aan tot beter kijken - zie

associaties de vrije loop. En heb vooral plezier samen. Daar

jij de haringen daar liggen en herken je de merken? En voor

draait het om. Die actieve en open benadering maakt het LAM zo ontzettend leuk. Je hoeft geen kunsthistorische kennis te hebben om veel te zien en te ontdekken. Jouw beleving staat voorop.

14 Aandacht Mocht je je toch nog een beetje onwennig voelen, dan zijn daar de gastvrije medewerkers die je meteen op je gemak stellen. Zij ontvangen je met open armen en hebben alle tijd Itamar Gilboa 7000 objecten in wit porselein

BEURSVISIE | CLIENTARTIKEL

en aandacht voor je. Wil je een kijktip of -uitdaging op maat?


LAM op Landgoed Keukenhof

Geen probleem, ze helpen je graag. Zelfs voor een praatje

uitbundige figuren staan en zitten rondom de tafel. Een enke-

over iets heel anders kan je bij hen terecht. Alle medewerkers

ling ligt zelfs Ăłp tafel. Het is een dinertafel zoals je dat nooit

zijn geselecteerd op hun enthousiasme en sociale vaardighe-

eerder hebt gezien. Het werk geeft een prachtig contrast met

den, zegt Sietske. En doordat we hier met tickets met start-

de levensechte moeder met baby en boodschappen die je

tijden werken, is het nooit te druk. Wil je op bezoek gaan met

eerder tegenkomt. Haar lichaamstaal en intense blik laten

je (klein)kinderen, dan hoef je je geen zorgen te maken. Suc-

jouw adem stokken. Wat is hier aan de hand?

ces gegarandeerd. Ons museumconcept werkt het beste met een mix aan leeftijden. Hier zie je ouders, grootouders en

Naar buiten

kinderen samen op ontdekkingstocht gaan. Er mag gepraat

Weersta de verleiding en bekijk niet alles, is het advies van

en gelachen worden. We zijn al door menig kind uitgeroepen

het LAM. Zie het museum als een restaurant. Daar eet je

tot coolste museum, vertelt Sietske trots.

ook niet alle gerechten van de kaart, hoe heerlijk de opties je ook allemaal in de oren klinken. Houd het leuk en ga fris

Het water loopt je in de mond

en vol nieuwe ideeĂŤn en een paar nieuwe ogen naar buiten,

Naast de installatie van Itamar Gilboa is er nog veel meer te

onderstreept Sietske. En ze heeft gelijk. Buiten is het ook

zien. Denk aan reuze bonbons waar jouw maag van gaat

prima toeven. Een wandeling op het landgoed of naar de

knorren, een videokunstwerk van een professioneel hotdog-

kinderboerderij. En heb je net als wij honger gekregen van al

eter in training. En oh, de grote tafel vol klinkende champag-

die bonbons, aardbeien en hamburgers, ga dan op bezoek

neglazen en luxe gerechten mag je zeker niet missen. Twaalf

bij een van de restaurants in de buurt. Op steenworp afstand kan je terecht bij De Hofboerderij en op 900 meter ligt Het Tussenstation. Architectuur Vergeet niet nog even achterom te kijken. Het gebouw is een kunstwerk op zich. De vele en grote ramen, de handgemaakte bakstenen in de kleur van de herfstbladeren en het

15

voetpad dat dwars door het museum loopt; het zijn slechts een paar bijzonderheden van het gebouw. www.lamlisse.nl Volg het museum ook op Instagram @LAMLisse

BEURSVISIE | CLIENTARTIKEL


Sector health care

Door Bart Bontekoning

en

Edwin Mijsen

De Health Care sector is een belangrijke sector binnen de MSCI World Index. Onder deze sector vallen farmaceutische en biotechnologiebedrijven, maar ook bedrijven die medische apparatuur produceren. Deze laatste categorie vinden wij interessant vanuit ons beleggingsperspectief. Doorgaans domineren Amerikaanse bedrijven deze markt.

nis vanuit het Human Genome Project. Het Amerikaanse

De twee bedrijven die wij uitlichten zijn Illumina en Thermo

Illumina is op dit gebied overtuigend marktleider, Thermo

Fisher Scientific. Zij hebben met elkaar gemeen dat ze

Fisher Scientific en (in mindere mate) Roche zijn de be-

machines en aanverwante producten en diensten leveren

langrijkste concurrenten.

waarmee DNA in kaart gebracht kan worden. Beide bedrijven borduren hierbij voort op de onderzoeksresultaten van

Het gebruik van DNA-testen is in de Verenigde Staten al

het Human Genome Project.

meer gangbaar dan in veel andere landen, maar de vraag neemt naar verwachting nog verder toe, gedreven door

Het Human Genome Project

nieuwe toepassingen. Maar ook in andere landen groeit

Het Human Genome Project, ook wel menselijk genoom

de vraag gestaag, vooral door een meer actieve en pre-

project, bracht tussen 1990 en 2003 de structuur en volg-

ventieve benadering door gezondheidsinstanties.

orde van het genetisch materiaal (DNA) van de mens in

16

kaart. Het programma werd geïnitieerd door de Amerikaan-

Tot enkele jaren geleden bleven de toepassingen beperkt

se overheid en verder namen China, Frankrijk, Duitsland,

tot diagnoses in laboratoria en ziekenhuizen, maar inmid-

Japan en het Verenigd Koninkrijk deel. Het project versnel-

dels wordt DNA-onderzoek in toenemende mate ingezet

de de technologische ontwikkeling van apparatuur die de

bij de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Er is een grote

DNA-volgorde inzichtelijk maakt. Met deze DNA-sequentie-

diversiteit in soorten testen, in de Verenigde Staten zijn

analyse kunnen (erfelijke) ziektes of tumoren in een vroeg

er al meer dan 70.000 verschillende beschikbaar. Consu-

stadium ontdekt worden. Dit vergroot de kans op genezing

menten vragen ook steeds vaker om een DNA-test ge-

en bespaart kosten van latere interventies. Bovendien is het

zien de daling van de kosten per test. Genetische testen

mogelijk om individuele aanleg voor aandoeningen en de

worden in de meeste landen nog niet of slechts beperkt

gevoeligheid voor medicijnbijwerkingen vast te stellen. Dit

vergoed door de zorgverzekeraars. Geleidelijk komt hierin

stelt artsen in staat om op basis van een preciezere diag-

verandering en dat zal de vraag verder ondersteunen. Met

nose een effectiever individueel behandelplan op te stellen.

het in kaart brengen van het menselijk DNA is de kennis

Het menselijk lichaam kan al bij de geboorte defecte of ont-

over veel ziektes significant toegenomen. Hetzelfde geldt

brekende genen bevatten die ziektes kunnen veroorzaken

voor de mogelijkheden om nieuwe therapieën te ontwik-

waarvan de symptomen zich pas op latere leeftijd manifes-

kelen. DNA-sequentie kan na verloop van tijd leiden tot

teren.

aanzienlijke besparingen in de gezondheidzorg, omdat ziektes eerder kunnen worden ontdekt en sequentie helpt

In de afgelopen jaren is de sequentie-apparatuur verder

bij het selecteren van de meest effectieve therapie voor

doorontwikkeld, waarbij gebruik werd gemaakt van de ken-

een specifieke patiënt.

BEURSVISIE | AANDELEN NADER BEKEKEN


Bron: Bloomberg

Koersverloop Illumina Inc. (USD)

Koersverloop Thermo Fisher Scientific Inc. (USD)

400

340

380

320

360

Bron: Bloomberg

300

340

280

320 260 300 240

280

220

260 240 jan.2019

mrt.2019

mei.2019

jul.2019

sep.2019

nov.2019

jan.2020

ILLUMINA INC.

200 jan.2019

mrt.2019

mei.2019

jul.2019

sep.2019

nov.2019

jan.2020

THERMO FISHER SCIENTIFIC INC.

Het Amerikaanse bedrijf is, met een marktaandeel van 65-

De geschiedenis van dit Amerikaanse concern gaat terug naar

70%, marktleider in instrumenten die de DNA-volgorde inzich-

het begin van de vorige eeuw. In 1902 richtte de toen 20-jarige

telijk maken. Het bedrijf levert instrumenten en bijpassende

Chester Fisher het bedrijf Scientific Materials Co. op, later om-

verbruiksartikelen en diensten, waarbij kennis van biotechnolo-

gedoopt tot Fisher Scientific Company. De huidige naam is te

gie, software, instrumenten en complexe gegevensverwerking

danken aan de fusie in 2006 met het in 1956 door de Grieks-

wordt gecombineerd. Het management heeft concurrentie-

Amerikaanse werktuigbouwkundig ingenieur George Hatso-

voordelen weten te creëren om toenemende concurrentie te

poulos opgerichte Thermo Electron. Met een omzet van meer

weerstaan. Daarnaast stimuleert het management aangren-

dan USD 24 miljard is Thermo Fisher Scientific de mondiale

zende bedrijfsinitiatieven onder de paraplu van Illumina Ven-

marktleider op het gebied van wetenschappelijke dienstverle-

tures, waarmee het bedrijf in een vroeg stadium toegang tot

ning. De missie van de onderneming is om klanten in staat te

innovatieve technologieën en diensten krijgt.

stellen de wereld gezonder, schoner en veiliger te maken. Het zwaartepunt ligt bij de gezondheidszorg, goed voor bijna 60%

Het bedrijf is in 1998 door vier venture capitalists opgericht en

van de omzet. Zo verkoopt het bedrijf analytische instrumen-

in 2000 naar de beurs gebracht. De overname van Solexa in

ten, laboratoriumproducten en diensten aan farmaceutische

2007 voor USD 480 miljoen was cruciaal, omdat het de kern

en biotechbedrijven, ziekenhuizen en diagnostische centra.

van de huidige technologie binnenbracht. Het werd een van de meest succesvolle overnames in de farmaceutische sector. De

Thermo Fisher is een relatief grote speler in een gefragmen-

marktwaarde van Illumina is sinds deze overname gestegen

teerde markt en heeft een goede staat van dienst in het doen

van USD 1,8 miljard naar USD 47,5 miljard op dit moment.

van aanvullende overnames. Sinds de fusie in 2006 zijn dat er meer dan 90 geweest, voor in totaal ruim USD 50 miljard. Het

De klanten van Illumina zijn met name ziekenhuizen, medi-

merendeel is goed geïntegreerd en opgeschaald dankzij de fi-

sche universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijven die

nanciële middelen van het moederconcern. Door de acquisitie

consumenten DNA-diensten bieden. Op dit moment vormt

van Life Technologies in 2013 is Thermo Fisher bijvoorbeeld

de Verenigde Staten veruit de belangrijkste markt, maar de

de nummer twee geworden, achter Illumina , in DNA-sequen-

toenemende acceptatie zorgt voor goede groeivooruitzichten

tie machines. De schaalgrootte heeft de slagkracht en het

in Europa en Azië. De groeivooruitzichten blijven aantrekkelijk

R&D budget aanzienlijk vergroot en gezorgd voor een breder

omdat DNA-sequentie zich nog in de adoptiefase bevindt.

productpakket.

Naar verwachting blijft de markt de komende jaren met dubbele cijfers groeien. Verder heeft Illumina een groot en groeiend

Ook wordt geprofiteerd van de trend dat zowel farmaceuti-

aantal geïnstalleerde sequentiemachines. Dit ondersteunt een

sche ondernemingen als biotechbedrijven steeds meer van

verdere stijging van de verkoop van bijpassende verbruiksar-

hun productontwikkeling en productie uitbesteden. In dit

tikelen en services. Illumina haalt nu de meeste inkomsten uit

kader is tekenend hoe enkele maanden geleden een fabriek

het diagnostische segment. In de toekomst zullen hier twee

voor de vervaardiging van farmaceutische ingrediënten van

nieuwe segmenten aan toegevoegd worden: klinische testen

GlaxoSmithKline in Ierland is overgenomen tegen een bedrag

en analyse van DNA voor consumenten.

ver beneden de kostprijs van een nieuwe site. BEURSVISIE | AANDELEN NADER BEKEKEN

17


Interview Adriana Esmeijer: ‘koningin van het goede doel’ Door Robbert Ruijgrok

Deze middag ben ik te gast bij het Prins Bernhard Cultuurfonds waar ik Adriana Esmeijer ontmoet, de directeur van dit particuliere fonds. Het Cultuurfonds ondersteunt circa 3500 projecten per jaar, gericht op cultuur en natuur in Nederland.

A

driana Esmeijer werd begin november uitgeroepen

hij. Een mooie opdracht die ik als 35-jarige graag wilde

tot “meest invloedrijke persoon binnen de

uitvoeren.

filantropie in Nederland”. De Dikke Blauwe, gids voor de filantropie in Nederland, hield een enquête waaruit bleek

Vervolgens greep ik de uitdaging met beide handen aan. Ik

dat Adriana Esmeijer het meest heeft bewerkstelligd

creëerde veel contacten, zowel binnen als buiten Nederland.

binnen de filantropie in het afgelopen jaar. Of zoals Het

Als ik bijvoorbeeld kijk naar het Koning Boudewijn Fonds in

Financieele Dagblad het onlangs verwoordde: ze is “de

België zie ik veel overeenkomsten. Ook dat fonds is erop

koningin van het goede doel.” Ik vond het een eer om haar

gericht om dromen uit te laten komen binnen de cultuur. Het

te mogen interviewen.

Prins Bernhard Cultuurfonds zie ik als een matchmaker. Met ons hoofdkantoor in Amsterdam en onze 12 decentrale kan-

Om met de deur in huis te vallen: leg eens uit waarom

toren in het land staan wij dichtbij de gevers en de ontvangers.

je bent uitgeroepen tot meest invloedrijke persoon

Niet alleen de tientallen medewerkers van het Cultuurfonds,

binnen de filantropie van het afgelopen jaar?

ook de honderden vrijwilligers spelen een belangrijke rol bij de

Als ik het juryrapport lees van De Dikke Blauwe dan reali-

verbinding tussen gever en uitvoering.

seer ik mij dat ik veel energie heb gestoken in belangrijke overkoepelende zaken. Denk bijvoorbeeld aan inspanningen

Hoe mooi is het wanneer wij een echtpaar, dat in Friesland

richting de Haagse politiek omtrent de giftenaftrek. Of je kunt

een huisartsenpraktijk voerde, kunnen helpen om bij hun pen-

denken aan de verbetering van de infrastructuur binnen de

sionering de verkoop van de praktijk te bestemmen voor kin-

filantropie, aan onderzoek of het creëren van leerstoelen, om

deren uit hun Friese gemeentes om muziek te gaan maken?

zo de filantropie ook als wetenschappelijke discipline op de

Een droom voor het echtpaar dat het Prins Bernhard Cultuur-

kaart te zetten.

fonds heeft gerealiseerd. En de kinderen uit die gemeentes zijn natuurlijk ook heel blij.

Hoe ben je destijds (2001) directeur geworden van het

18

Prins Bernhard Cultuurfonds?

Eén van de sleutels tot dit succes: het fonds op naam, oftewel

De mix van een achtergrond in communicatie en marke-

een geoormerkte schenking. Wij koppelen daarbij de droom

ting, werkervaring als journalist en promotie in de weten-

van een gever aan mooie en bijzondere cultuur- of natuur-

schapscommunicatie resulteerde in een mooie combinatie.

projecten. Daar komt meer bij kijken dan je denkt: aanvraag-

Dat pakket trok de aandacht van oud-minister Elco

procedures, toekenning, afhandeling en monitoring van het

Brinkman, destijds voorzitter van het bestuur van het Prins

project zijn onderdelen die wij als Cultuurfonds graag facilite-

Bernhard Cultuurfonds. “Zet het fonds op de kaart”, zei

ren voor de gever en de ontvanger. Dat doen wij voor parti-

BEURSVISIE | VERENIGINGEN EN STICHTINGEN


Adriana Esmeijer

culieren, maar ook voor veel (familie)stichtingen die wij geheel

ten kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld in hun eigen provincie

kunnen ontzorgen met het bestemmen van hun gelden. Het

of woonplaats.

fonds op naam is een groot succes gebleken: wij hebben er inmiddels meer dan 450 en kunnen daar elk jaar weer dui-

Overeenkomsten tussen Bank ten Cate & Cie en het

zenden projecten uit financieren. Ook zijn wij dankzij deze

Cultuurfonds

gulle schenkers de grootste verstrekker van studiebeurzen

Ik zie veel overeenkomsten tussen Bank ten Cate & Cie en

voor jong talent.

het Prins Bernhard Cultuurfonds: beide organisaties zijn particulier, onafhankelijk, zelfstandig, transparant, hebben

Wat betekent vermogen voor het Prins Bernhard

betrokken medewerkers, kennen een rijke historie en streven

Cultuurfonds?

naar rendement – financieel c.q. cultureel – voor hun relaties.

Vermogen is de kurk waarop wij drijven. Wij kunnen onze

Het Cultuurfonds ontzorgt de gevers, de Bank ontzorgt de

mooie doelen blijvend realiseren wanneer er een goed ren-

besturen van verenigingen en stichtingen. Wat dat betreft

dement op onze beleggingen gerealiseerd wordt. De vermo-

zullen schenkers van particulieren of van stichtingen die bij

gensbeheerder heeft daarbij een belangrijke rol. Naast het

Bank ten Cate & Cie beleggen onze kwaliteiten herkennen.

gevoel voor het goede doel is het relevant dat onze vermogensbeheerder het publieke belang van de stichting onder-

Wat zijn jouw wensen voor 2020?

schrijft. Hierbij is het verdiepen in de missie relevant. Zaken

Ik wil graag onze zichtbaarheid verder vergroten, nog beter

als governance, impact investing, duurzaamheid, stake-

laten zien wat de impact van het Cultuurfonds is. Ik vind het

holders management en reputatiebehoud zijn items die daar

daarbij belangrijk om jongeren aan ons te binden en dat wij zicht

nauw mee samenhangen.

houden op wat zij ervaren aangaand het belang van cultuur en natuur. Het Cultuurfonds is in 2020 immers tachtig jaar

Welke trends zie je binnen de filantropische sector?

jong!

De vrijgevigheid van de Nederlander maakt een ontwikkeling door. Elke maand een vast bedrag geven aan een goed

19

doel is niet langer de trend. Anderzijds zie ik dat cultuur, óók bij de jonge Nederlanders, nog steeds volop in de belangstelling staat. Met nieuwe geefvormen proberen wij steeds nieuwe donateurs en schenkers aan ons te verbinden en met succes. Naast de fondsen op naam hebben wij bijvoorbeeld geefkringen opgericht, waar groepen mensen samen projec-

BEURSVISIE | VERENIGINGEN EN STICHTINGEN


Ten Cate Actueel In Ten Cate Actueel houden wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen in de organisatie binnen de bank.

Djoke van der Meulen Wij zijn verheugd te kunnen melden dat per 1 februari a.s. Djoke van der Meulen in dienst treedt als Compliance Officer. Zij heeft de afgelopen zeven jaar bij de AFM gewerkt in verschillende functies en heeft daar ervaring opgedaan met de aspecten van Compliance die in de huidige tijdsgeest belangrijk zijn (integriteitrisico’s, nieuwe wet- en regelgeving, e.d.). Daarvoor heeft zij een aantal jaren gewerkt bij verschillende advocatenfirma’s, waaronder De Brauw Blackstone Westbroek. Djoke heeft rechten gestudeerd in Groningen en daarna de Grotius opleiding Financieel Recht gedaan. Zij is 48 en woont, samen met haar dochter, in Bussum.

Annelies Jasper Helaas moeten wij ook wel eens afscheid nemen van een collega. Na bijna 13 jaar voor Bank ten Cate & Cie te hebben gewerkt heeft Annelies Jasper, een van onze twee directiesecretaresses, besloten de bank op 1 maart 2020 te verlaten. De directie vindt het enorm jammer dat Annelies vertrekt en is haar zeer erkentelijk voor haar inzet en toewijding in de afgelopen jaren. Mede dankzij Annelies heeft de bank een efficiënt, integer en accuraat directiesecretariaat. Wij wensen Annelies alle goeds voor de toekomst, samen met haar partner en zoon.

Profile for Loyals

Beursvisie jan 2020  

Beursvisie jan 2020

Beursvisie jan 2020  

Beursvisie jan 2020

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded