Page 1

Το Περιοδικό για την Ενέργεια και το Περιβάλλον

Απρίλιος 2013 Τεύχος 45, Τιμή 3 ευρώ

«ΑΝΑΤOΛΙΤΙΚO ΠΑΖΑΡΙ» ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑOΖ

ΑΠOΚΡΑΤΙΚOΠOΙΗΣΗ ΔΕΠΑ: Α. ΛΙΒΑΝΙOΣ: O ΠΡΩΘΥΠOΥΡΓOΣ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙ ΤΗΝ ΡΩΣΙΚO ΠΡOΒΑΔΙΣΜΑ & ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤOΥ ΤΑΡ ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΕΕ-ΑΜΕΡΙΚΗΣ Ρ. ΣΚOΥΦΙΑΣ: «ΝΕO ΡOΛO ΑΝΤΙΣΤΡOΦΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚOΙΤΑΣΜΑΤΑ ΔΙΝΕΙ O TAP» ΥΔΡOΓOΝΑΝΘΡΑΚΑ ΤO ΕΝΕΡΓΕΙΑΚO ΠΡOΦΙΛ ΔΕΗ: ΕΠΕΝΔΥΤΙΚO ΠΛΑΝO, ΝΕΕΣ ΜOΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝ. ΜΕΣOΓΕΙOΥ ΚΑΙ ΑΠOΣΥΡΣΗ ΠΑΛΑΙΩΝ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΧΩΡΩΝ

Σκανάρετε με το κινητό & επισκεφτείτε το site

ΕΠΙΚΑΙΡOΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗ ΑΓOΡΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ


ΜΗΝΙΑΙO ΠΕΡΙOΔΙΚO  ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ   ΚΑΙ ΤO ΠΕΡΙΒΑΛΛON  KΩΔΙΚOΣ: 018262 Τιμή τεύχους 3 ευρώ ΕΤOΣ 7o, ΤΕΥΧOΣ 45  Απρίλιος 2013 Ιδιοκτησία: TRIM A.E. Εκδότης Απόστολος Κόμνος Σύμβουλος έκδοσης  Γιώργος Στουραΐτης Μarketing - Επικοινωνία  Αλεξάνδρα Κόμνου Σοφία Ανδριτσοπούλου Art direction  A.L.L. designers info@alldesigners.eu Συνεργάτες Ευαγγελία Παναγοπούλου Κώστας Βουτσαδάκης Γιώργος Παυλόπουλος Λίλυ Κουκουβιτάκη Χρήστος Παπαχρήστος Γιάννης Πισπιρίγκος Μαρία Τζανακάκη

Ταχυδρομικές επιταγές  και εμβάσματα προς:  Ειδικές εκδόσεις ΤRIM A.E.

energyworld  TRIM A.E.   Έντυπες & ηλεκτρονικές εκδόσεις  Έδρα: Λεωφ. Αθηνών 286 124 62 Χαϊδάρι Τηλ.: 210-5810581 Τμήμα Εκδόσεων: Γριβογιώργου 5 115 28 Ιλίσια - Χίλτον Τηλ.: 210-7240510 Φαξ: 210-7249473 www.energymag.gr info@energyonline.gr Η άποψη των συντακτών δεν είναι απαραίτητα και άποψη της διεύθυνσης του περιοδικού

ΜΕΛOΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΗΜOΣΙOΓΡΑΦΩΝ ΙΔΙOΚΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙOΔΙΚOΥ ΤΥΠOΥ


2

ΚΙΝΑ: Η ΑΙΘΑΛOΜΙΧΛΗ ΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΙΣ ΠOΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ OΙΚOΝOΜΙΑ

ΤO ΝΕO ΣΥΣΤΗΜΑ ΠOΥ ΘΩΡΑΚΙΖΕΙ ΤΑ ΠΡΑΤΗΡΙΑ

ΤO ΕΝΕΡΓΕΙΑΚO ΠΡOΦΙΛ ΤΗΣ ΑΝ. ΜΕΣOΓΕΙOΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΧΩΡΩΝ

Α. ΛΙΒΑΝΙOΣ: «O ΠΡΩΘΥΠOΥΡΓOΣ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤOΥ TAP»

Ρ. ΣΚOΥΦΙΑΣ: «ΝΕO ΡOΛO ΚΑΙ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΝΕΙ O TAP»

ΑΝΤΙΣΤΡOΦΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΚOΙΤΑΣΜΑΤΑ ΥΔΡOΓOΝΑΝΘΡΑΚΩΝ

ΑΠOΚΡΑΤΙΚOΠOΙΗΣΗ ΔΕΠΑ: ΡΩΣΙΚO ΠΡOΒΑΔΙΣΜΑ & ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΕΕ-ΑΜΕΡΙΚΗΣ

«ΑΝΑΤOΛΙΤΙΚO ΠΑΖΑΡΙ» ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑOΖ

ΔΙΕΘΝΗ KAI ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΕΑ

ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤOΥ ΕΚΔOΤΗ

Περιεχόμενα

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10


ΚΑΤΑΛOΓOΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ

ΕΝΔΙΑΦΕΡOΝΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

OΙ ΠΡOΣΦΑΤΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤOΥ ΥΠΕΚΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΡOΦΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚOΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝOΤOΜΙΑ

EUROCHARITY: Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΧΕΙ ΠOΛΛΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΤOΤΗΤΕΣ

ΚΥΜΗ: ΠΡOΗΓΜΕΝΗ ΤΕΧΝOΛOΓΙΑ ΣΤΗ ΒΙOΜΗΧΑΝΙΑ

ΝΕO ΜOΝΤΕΛO ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΦΩΤOΒOΛΤΑΪΚΑ

ΔΕΗ: ΕΠΕΝΔΥΤΙΚO ΠΛΑΝO, ΝΕΕΣ ΜOΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΑΠOΣΥΡΣΗ ΠΑΛΑΙΩΝ

ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ ΤO ΕΥΡΩΠΑΪΚO «ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙO» ΔΙOΞΕΙΔΙOΥ ΤOΥ ΑΝΘΡΑΚΑ

3

11 12 13 14 15 16 17 18 19


Σημείωμα του εκδότη Editorial

01 4

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚO ΠΑΖΛ ΜΕ ΑOΖ, ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ ΚΑΙ ΔΕΗ Μπλεγμένο κουβάρι θυμίζουν οι εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα της Ελλάδας που έλαβαν χώρα το τελευταίο διάστημα, με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, την αποκρατικοποίηση της ΔΕΠΑ και τις επενδύσεις της ΔΕΗ να μονοπωλούν το ενδιαφέρουν. Μέχρι στιγμής λοιπόν, με τα δεδομένα που έχουμε, η Ελλάδα βρίσκεται σε τεντωμένο σκοινί με τον ευαίσθητο τομέα της ΑΟΖ και των ερευνών για υδρογονάνθρακες που βρίσκονται στο ελληνικό υπέδαφος. Τα αποτελέσματα των ερευνών έχουν δώσει ελπιδοφόρα μηνύματα, αλλά οι επαφές με την Τουρκία και η συνεχής αντιπαράθεση με τους γείτονες καθυστερούν την όποια πρόοδο στον συγκεκριμένο τομέα. Σημαντικό βήμα βέβαια η αναγνώριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του δικαιώματος της Ελλάδας να χαράξει τη δική της ΑΟΖ, αλλά μένουν πολλά να γίνουν ακόμη, μιας και η Τουρκία δεν φαίνεται να κάμπτεται από τις ευρωπαϊκές διαβεβαιώσεις. Οι «παίκτες» που εμπλέκονται πολλοί και ισχυροί, ενώ τα συμφέροντα που διακυβεύονται τεράστια και συνδέονται με γεωπολιτικά στρατηγικά συμφέροντα. Όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση των ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ, το τελευταίο διάστημα πρωταγωνίστησαν οι επαφές του Αλεξέι Μίλερ της Gazprom με τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά. Έντονες οι διαφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αμερικής, που δεν θέλουν η ΔΕΠΑ και ο ΔΕΣΦΑ να καταλήξουν σε ρωσικά χέρια, αλλά το γεγονός είναι ένα: ότι δύο ρωσικές εταιρείες μέχρι αυτή τη στιγμή έχουν κάνει σοβαρές και

αξιοπρόσεκτες προσφορές, κάτι που η ελληνική κυβέρνηση δεν θα αφήσει ανεκμετάλλευτο… Την ίδια στιγμή μια άλλη παράμετρος φαίνεται να επηρεάζει τις εξελίξεις. Η αναταραχή στη Συρία έδωσε τροφή σε φήμες που θέλουν Μόσχα και Ουάσινγκτον να έχουν προχωρήσει σε άτυπη συμφωνία, για αντάλλαγμα στη Ρωσία μια ενεργειακή παρουσία στη ΝΑ Μεσόγειο αν σταματήσει να υποστηρίζει το καθεστώς Άσαντ. Στα «εσωτερικά» μας ζητήματα, παρά την παρατεταμένη οικονομική κρίση, η ΔΕΗ συνεχίζει να πραγματοποιεί μεγάλες επενδύσεις ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού του ηλεκτροπαραγωγικού δυναμικού της στηρίζοντας ενεργά την οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και τις πολιτικές προστασίας του περιβάλλοντος. Οι παραγωγικές επενδύσεις της ΔΕΗ είναι οι μεγαλύτερες που γίνονται στη χώρα και είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι σχεδόν στο σύνολό τους γίνονται στην ελληνική περιφέρεια που αντιμετωπίζει πολύ μεγάλη ανεργία. Ειδικότερα, στο πλαίσιο της υλοποίησης των στρατηγικών προτεραιοτήτων της ΔΕΗ ΑΕ, η Γενική Διεύθυνση Παραγωγής έχει αναλάβει, εκτός των άλλων, να υλοποιήσει επενδυτικά έργα για την αντικατάσταση των πεπαλαιωμένων μονάδων της με νέες, περιβαλλοντικά φιλικές, σύγχρονης τεχνολογίας και κατά πολύ υψηλότερων αποδόσεων. Ταυτόχρονα, οικονομικό επιτελείο και αντιπολίτευση αναζητούν τη χρυσή τομή για το χαράτσι της ΔΕΗ: θα παραμείνει τελικά και το 2013 ή θα αποδεσμευτεί από τον λογαριασμό του ρεύματος;


Eλληνικά και διεθνή νέα

02 6

Έπεσαν οι υπογραφές για τη Μονάδα V του ΑΗΣ Πτολεμαΐδας

Βράβευση της Jetoil στα Κυρώθηκε η παράταση ΔΕΗ Environmental στις συμβάσεις Awards 2013 του Πρίνου

Τη σύμβαση ανάθεσης της μελέτης και κατασκευής της Μονάδας V του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού (ΑΗΣ) Πτολεμαΐδας, συμβατικής αξίας περίπου 1,4 δισ. ευρώ, υπέγραψαν ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ ΑΕ Αρθούρος Ζερβός και ο διευθύνων σύμβουλος της αναδόχου εταιρείας Τέρνα ΑΕ, Γεώργιος Περιστέρης. Στην τελετή υπογραφής της σύμβασης την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Ασημάκης Παπαγεωργίου, ο οποίος χαρακτήρισε τη σύμβαση ως ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία, ενώ παρευρέθηκε και ο υπουργός Μακεδονίας και Θράκης, Θεόδωρος Καράογλου. Στην ομιλία του, ο κ. Ζερβός υποστήριξε πως η νέα μονάδα, κατά τη διάρκεια της κατασκευής και λειτουργίας της, θα συμβάλει στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, και μάλιστα σε μια περίοδο οικονομικής κρίσης, την αύξηση της απασχόλησης, ενίσχυση των εργασιών πολλών ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων καθώς και στην αποτελεσματικότερη προστασία του περιβάλλοντος.

Νέα σημαντική βράβευση έλαβε η Mamidoil Jetoil AE στα πλαίσια της συμμετοχής της στα ΔΕΗ Environmental Awards 2013 που διοργάνωσαν οι Boussias Communications και το Plant Management. Σκοπός της διοργάνωσης αυτής είναι να επιβραβεύσει τις εταιρείες που διακρίνονται σε θέματα προστασίας περιβάλλοντος και αειφορίας. Η Jetoil έλαβε δύο βραβεία: το πρώτο για το πρόγραμμα αντιστάθμισης ρύπων που εφαρμόζει για το στόλο των ΙΧ βυτιοφόρων οχημάτων που διαθέτει, καθώς και για τον στόλο εφοδιαστικών πλοίων που χρησιμοποιεί για την παράδοση καυσίμων ναυτιλίας στους πελάτες της (Climate Protection – GHG Offset) και το δεύτερο για τις βιοκλιματικές παρεμβάσεις που έχει κάνει στο ιδιόκτητο κτήριο της εταιρείας στην Κηφισιά (Sustainable Built Environment – Bioclimatic Building Upgrade). Για το πρόγραμμα αντιστάθμισης η εταιρεία έχει ήδη λάβει τη βράβευση Green Leader από το Κέντρο Αειφορίας και τον ελβετικό ΜΚO my climate δύο συνεχόμενες χρονιές (2011 και 2012). Η Jetoil δίνει ιδιαίτερη σημασία σε θέματα περιβάλλοντος και τα προγράμματα αυτά αποτελούν μέρος της στρατηγικής της Jetoil για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.

Κυρώθηκε από τη Βουλή η τροποποιητική σύμβαση μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου και των αναδόχων Kavala Oil AE και Energean Oil & Gas. Αυτό σημαίνει ότι παρατείνονται για μια 25ετία οι άδειες εκμετάλλευσης που έχει η Energean Oil για το κοίτασμα του Πρίνου και έτσι ανοίγει ο δρόμος για να ξεκινήσει η εταιρεία το νέο επενδυτικό της πρόγραμμα που θα της επιτρέψει να συνεχίσει και να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου. Με βάση τις διατάξεις του νόμου 4001/2011 για τους υδρογονάνθρακες, η περιοχή εκμετάλλευσης του Πρίνου χωρίζεται σε υποπεριοχές, μεταξύ των οποίων υπάρχουν τρία παραγωγικά πεδία, δηλαδή ο Πρίνος, ο Βόρειος Πρίνος και το Έψιλον. Τα δύο πρώτα λαμβάνουν άδειες 25ετούς διάρκειας από το 1999, ενώ το τρίτο αντίστοιχης διάρκειας άδεια από το 2004. Ωστόσο, και για τα τρία αυτά παραγωγικά πεδία, προβλέπεται -πέραν της 25ετίας- και επέκτασή τους κατά 5+5 έτη. Αντίστοιχα, για τις υπόλοιπες «ερευνητικές» περιοχές του Πρίνου, προβλέπεται οκταετής άδεια από την έναρξη ισχύος της τροποποιητικής σύμβασης.


Gazprom: Προς υπογραφή σύμβασης με Κίνα

Όμιλος Μπίμπας: Ενεργειακή επάρκεια με την ηλιοθερμία

ΑΠΕ έως το 2030 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Η Gazprom και η CNPC συμφώνησαν να εντείνουν τις διαπραγματεύσεις για την προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της ανατολικής οδού, με σκοπό την υπογραφή συμβάσεων πώλησης αερίου, με ισχύ έως το 2013.Η προθεσμία αυτή ορίστηκε βάσει της απόφασης της ρωσοκινεζικής διακυβερνητικής επιτροπής για την ενεργειακή συνεργασία, με επικεφαλής τον Arkady Dvorkovich, αναπληρωτή πρωθυπουργό της Ρωσικής Oμοσπονδίας και τον Wang Qishan, αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Oι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τις ήδη καθορισμένες βασικές παραμέτρους των ρωσικών εξαγωγών φυσικού αερίου προς την Κίνα, συμπεριλαμβανομένου του όγκου του αερίου που παραδίδεται, την ημερομηνία έναρξης των προμηθειών και τη διάρκειά τους, το σημείο παράδοσης του αερίου στα σύνορα, καθώς και άλλες παραμέτρους. Στο εγγύς μέλλον, οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, έτσι ώστε να υπάρξουν συμφωνίες για άλλους όρους προμήθειας όσο το δυνατόν συντομότερα. Επιπλέον, οι δύο πλευρές συζήτησαν προοπτικές συνεργασίας στον τομέα του LNG, κυρίως σε ό,τι αφορά στη συνεργασία για το project υγροποιημένου φυσικού αερίου του Βλαδιβοστόκ.

«Έχω την πεποίθηση πως το μέλλον αφουγκράζεται τις αγωνίες μας και συνηγορεί για έναν δρόμο επιχειρηματικής διαφοροποίησης, καινοτομίας, εξωστρέφειας και πίστης στις δυνάμεις που ανέκαθεν έκαναν τους Έλληνες να διαπρέψουν όπου γης», υπογράμμισε η αντιπρόεδρος του Ομίλου Μπίμπας Επενδύσεων και Συμμετοχών ΑΒΕΕ κ. Μαριλένα Μανιουδάκη στην ομιλία της στο 2ο Στρατηγικό Συνέδριο για τις επενδύσεις στην ενέργεια και την αειφορία που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, με συμμετοχή πολλών παραγόντων της πολιτικής, οικονομικής και επιχειρηματικής ζωής της χώρας μας. Στη διάρκεια των εργασιών του διαπραγματεύθηκε πολύ σημαντικά θέματα, όπως είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός της χώρας μας, ο εντοπισμός των ευκαιριών για επενδύσεις που θα προσφέρουν ενεργειακή επάρκεια και αειφορία, αλλά και τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η επένδυση στην ηλιοθερμία με τη δημιουργία του μεγαλύτερου ηλιοθερμικού πάρκου στην Ελλάδα, του Helios-Hellas 2 σε έκταση 2.000 στρεμμάτων και ισχύος 100 MW, στον Αυλώνα Αττικής, αναπτύχθηκε στην ομιλία της κ. Μανιουδάκη, η οποία τόνισε χαρακτηριστικά: «Το έργο αυτό πραγματοποιείται μ’ ένα νέο καινοτόμο σύστημα συγχρηματοδότησης, χωρίς τραπεζικό δανεισμό, με χρηματοδότηση του 51% από τον όμιλό μας και το υπόλοιπο 49% από ιδιώτες επενδυτές, Έλληνες και ξένους», υπογράμμισε.

Σε ψηφοφορία που διεξήχθη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την επέκταση των δεσμευτικών στόχων για τις ΑΠΕ στο 2030. «Για ακόμα μία φορά το Κοινοβούλιο αναγνώρισε, μέσα από την απαίτηση για φιλόδοξους δεσμευτικούς στόχους, τη σημαντική προσφορά της βιομηχανίας των ΑΠΕ στην ευρωπαϊκή οικονομία, στις θέσεις εργασίας, στην ενεργειακή ασφάλεια και στην προστασία του κλίματος» ανέφερε ο Stephane Bourgeois, Επικεφαλής Ρυθμιστικών Θεμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (EWEA). «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπ’ όψιν της μέσα στις επόμενες εβδομάδες, οπότε και θα εκδώσει την Πράσινη Βίβλο αναφορικά με την ενεργειακή πολιτική για το 2030, τη στήριξη του Κοινοβουλίου για δεσμευτικό στόχο ΑΠΕ». Οι ευρωβουλευτές κατήγγειλαν επίσης ως επιζήμια για την εμπιστοσύνη των επενδυτών τις αναδρομικές αλλαγές που έχει υποστεί ο μηχανισμός στήριξης των ΑΠΕ σε διάφορα κράτημέλη της ΕΕ περιλαμβανομένης της Ελλάδας. Η ανωτέρω απόφαση λήφθηκε στο πλαίσιο της ψηφοφορίας στην ολομέλεια της Ευρωβουλής σχετικά με την έκθεση Τζαβέλα για τον Οδικό Ενεργειακό Χάρτη του 2050.

7


8

Κωνσταντίνος Δόλογλου, ο νέος αντιπρόεδρος της ΔΕΗ

O κ. Στέλιος Σταυρίδης Société Générale: στην προεδρία Oικονομικός σύμβουλος του ΤΑΙΠΕΔ TAP και Σαχ Ντενίζ

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΗ ΑΕ εξέλεξε ως μέλη του τους Κωνσταντίνο Δόλογλου, Εκτελεστικό Μέλος, και Κωνσταντίνο Ζωντανό, Ανεξάρτητο - Μη Εκτελεστικό Μέλος, σε αντικατάσταση παραιτηθέντων μελών και για το υπόλοιπο της θητείας τους. Μετά τα πιο πάνω, η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου έχει ως εξής: Ζερβός Αρθούρος του Κωνσταντίνου, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος, με θητεία έως τις 20/12/2015. Δόλογλου Κωνσταντίνος του Δημητρίου, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Εκτελεστικό Μέλος, με θητεία έως τις 29/6/2013. Αικατερινάρη Ουρανία του Νικολάου Παρμενίωνα, Σύμβουλος, Αναπληρώτρια Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΔΕΗ ΑΕ, Εκτελεστικό Μέλος , με θητεία έως τις 29/6/2013. Αλεξάκης Παναγιώτης του Δημητρίου, Σύμβουλος, Ανεξάρτητο - Μη Εκτελεστικό Μέλος. Αντωνίου Ηλίας του Αγαθαγγέλου, Σύμβουλος, Ανεξάρτητο - Μη Εκτελεστικό Μέλος. Βασιλογεώργης Χαρίλαος του Δημητρίου, Σύμβουλος, Ανεξάρτητο Μη Εκτελεστικό Μέλος. Βερνίκος Νικόλαος του Αλεξάνδρου, Σύμβουλος, Ανεξάρτητο - Μη Εκτελεστικό Μέλος. Ζωντανός Κωνσταντίνος του Θεοδώρου, Σύμβουλος, Ανεξάρτητο - Μη Εκτελεστικό Μέλος. Θωμόγλου Παύλος του Κοσμά, Σύμβουλος, Ανεξάρτητο - Μη Εκτελεστικό Μέλος.

Ο κ. Στέλιος Σταυρίδης, διπλωματούχος μηχανολόγος του Πολυτεχνείου Ζυρίχης, που έχει εργαστεί σε διοικητικές θέσεις σε μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις, όπως τα ΕΛΠΕ και τα τσιμέντα Ηρακλής-Lafarge, πριν τοποθετηθεί επικεφαλής της ΕΥΔΑΠ τον περασμένο Νοέμβριο, ανέλαβε νέος πρόεδρος του ΤΑΙΠΕΔ αντικαθιστώντας τον Τάκη Αθανασόπουλου που παραιτήθηκε μετά την ποινική δίωξη που ασκήθηκε εις βάρος του για παράβαση καθήκοντος το 2007 ως πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ. Εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία η τοποθέτηση του Στέλιου Σταυρίδη στο τιμόνι του ΤΑΙΠΕΔ, με τις θετικές ψήφους της ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ. Πριν από τον διορισμό του θα ακολουθηθεί η προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία για τη διατύπωση γνώμης από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής. Ο νέος επικεφαλής του ΤΑΙΠΕΔ θεωρείται ένθερμος υποστηρικτής των αποκρατικοποιήσεων και της προσέλκυσης επενδύσεων μέσω της εκμετάλλευσης της κρατικής περιουσίας. Ο κ. Αντώνης Βαρθολομαίος, οικονομολόγος, μέχρι σήμερα μέλος του ΔΣ του ΤΑΙΠΕΔ, προτάθηκε στη γενική συνέλευση των μετόχων από τον βασικό μέτοχο, για πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ. Στη θέση του, ως μέλος του ΔΣ του ΤΑΙΠΕΔ ορίζεται ο κ. Γιώργος Κουτσουδάκης, οικονομολόγος, μέλος του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων του ΤΑΙΠΕΔ.

Η Société Générale Corporate & Investment Banking ανακηρύχτηκε Οικονομικός Σύμβουλος για θέματα Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου για τα έτη 2010 και 2012 από το περιοδικό Infrastructure Journal και αποτελεί κορυφαίο σύμβουλο σε διασυνοριακούς αγωγούς, με πιο πρόσφατο το έργο του αγωγού Nord Stream ύψους 7,4 δισ. ευρώ. Η Société Générale θα βοηθήσει αρχικά τη διοίκηση του TAP να διαμορφώσει τη χρηματοδοτική στρατηγική του έργου, διεξάγοντας έρευνα χρηματοδοτικού ενδιαφέροντος και καταρτίζοντας ένα αξιόπιστο και εφικτό πρόγραμμα χρηματοδότησης. Μετά την επιλογή από την Κοινοπραξία Shah Deniz του προτιμώμενου αγωγού με κατεύθυνση την Ευρώπη και την Απόφαση των μετόχων του TAP να κατασκευάσουν τον αγωγό (“Resolution toConstruct”) που αναμένεται τον Σεπτέμβριο του 2013, η Société Générale θα υποστηρίξει τον TAP κατά την υλοποίηση του προγράμματος και την ανεύρεση του όποιου απαραίτητου κεφαλαίου. Σε συνέχεια της πρόσφατης σύναψης Διακρατικής Συμφωνίας για τον TAP μεταξύ των Κυβερνήσεων της Ελλάδας, Αλβανίας και Ιταλίας, η συγκεκριμένη ανακοίνωση καταδεικνύει την ετοιμότητα του TAP να μεταφέρει αέριο από την περιοχή της Κασπίας στις αγορές της Δύσης. Ο αγωγός έχει σχεδιαστεί ώστε να ευθυγραμμίσει τη λειτουργία του με το χρονοδιάγραμμα της Κοινοπραξίας του Shah Deniz και θα είναι έτοιμος όταν ξεκινήσει η ροή του αερίου.


ΕΤΕΑΝ: Δάνεια για μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Arvis Solar: Στο σύστημα 3 νέοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί

Μυτιληναίος: Η υψηλή φορολογία υπονομεύει τη βιομηχανία

Η αρμόδια επιτροπή του Εθνικού Ταμείου Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης (ΕΤΕΑΝ) ολοκλήρωσε ήδη την αξιολόγηση των προτάσεων των τραπεζών που κατατέθηκαν στο πλαίσιο της προσκλήσεως εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή των τελευταίων, από κοινού με το ΕΤΕΑΝ, στο νέο ταμείο δανειοδοτήσεων του Ταμείου Επιχειρηματικότητας «Επιχειρηματική Επανεκκίνηση». Το νέο Ταμείο, σύμφωνα με τον μέχρι σήμερα προγραμματισμό του, θα δραστηριοποιηθεί άμεσα στην παροχή δανείων κεφαλαίου κίνησης με ευνοϊκό επιτόκιο, συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, τα συνολικά κεφάλαια του ταμείου καθορίζονται με βάση τη σχέση συνεπένδυσης μεταξύ ΕΤΕΑΝ και Τραπεζών, η οποία διαμορφώνεται σε 1:1 και μέχρι του ποσού των ευρώ 225 εκατ. που αναλογούν στην συμμετοχή της ΕΤΕΑΝ, με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και εθνικών πόρων. Oι προσφορές των τραπεζών ανήλθαν σε ευρώ 350 εκατ. περίπου, υπερκαλύπτοντας κατά σχεδόν 55% την αρχικώς προϋπολογιζόμενη συμμετοχή τους στο ταμείο. Σημειώνεται ότι η διαδικασία εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο ταμείο από την πλευρά των χρηματοπιστωτικών οργανισμών παραμένει ανοιχτή, σε όλη τη διάρκεια ισχύος της δράσης, μέχρι εξαντλήσεως των κεφαλαίων του.

Εντός του Μαρτίου, η ARVIS SOLAR συνέδεσε με επιτυχία στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ τρεις ακόμα φωτοβολταϊκούς σταθμούς στην περιοχή της Ξάνθης. Για το πρώτο έργο, ισχύος 99,84kWp στην περιοχή Μέλισσας του Νομού Ξάνθης, χρησιμοποιήθηκαν 416 φωτοβολταϊκές γεννήτριες του οίκου BYD ισχύος 240 Wp τοποθετημένες σε βάσεις Metaloumin. Η διαχείριση της παραγόμενης ενέργειας γίνεται από 5 τριφασικούς αντιστροφείς του οίκου SMA, τύπου STP 170000-TL καθώς και έναν τριφασικό αντιστροφέα του ίδιου οίκου, τύπου STP 150000-TL. Το δεύτερο έργο, ισχύος 99,84kWp, ολοκληρώθηκε στην περιοχή Αβάτου του Νομού Ξάνθης. Χρησιμοποιήθηκαν 444 φωτοβολταϊκές γεννήτριες του οίκου Light Way Green Energy ισχύος 225 Wp τοποθετημένες σε βάσεις Metaloumin. Η διαχείριση της παραγόμενης ενέργειας γίνεται από 3 τριφασικούς αντιστροφείς του οίκου Power One, τύπου Trio 27.6TL καθώς και έναν τριφασικό αντιστροφέα του ίδιου οίκου, τύπου PVI 10.0TL. Το τρίτο έργο ισχύος 99,96kWp ολοκληρώθηκε στην περιοχή Νέας Κεσσάνης του Νομού Ξάνθης. Χρησιμοποιήθηκαν 408 φωτοβολταϊκές γεννήτριες του οίκου BYD ισχύος 245 Wp τοποθετημένες σε βάσεις Schletter. Η διαχείριση της παραγόμενης ενέργειας γίνεται από 5 τριφασικούς αντιστροφείς του οίκου SMA, τύπου STP 170000-TL καθώς και έναν τριφασικό αντιστροφέα του ίδιου οίκου, τύπου STP 150000-TL. Ο ΔΕΔΔΗΕ συνέδεσε τα έργα χωρίς καμία παρατήρηση. Εγκαταστάθηκαν επίσης συστήματα τηλεμετρίας, πλήρης προστασίες κατά των υπερτάσεων και των κεραυνών καθώς και συστήματα συναγερμού.

Περισσότεροι από τους μισούς παραγωγούς αλουμινίου αναμένεται να έχουν απώλειες στις τρέχουσες τιμές, δήλωσε στο Dow Jones ο Ευάγγελος Μυτιληναίoς. «Σε αντίθεση με τις χρηματιστηριακές αγορές, οι οποίες πηγαίνουν από το ένα υψηλό στο άλλο, αυτό δεν ισχύει σε καμία περίπτωση για τα εμπορεύματα και ειδικά τα μέταλλα. Το αλουμίνιο ειδικότερα, έχει πολλές δομικές αδυναμίες», υποστήριξε. «Αυτό οφείλεται στο ότι η προσφορά αλουμινίου κινείται σε υψηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τη ζήτηση», είπε ο κ. Μυτιληναίoς. Πέρυσι, η αγορά αλουμινίου κατέγραψε πλεόνασμα στην παραγωγή 419.400 μετρικών τόνων, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Γραφείο Στατιστικής Μετάλλων. « Όπως μεταδίδει το Dow Jones, η Αλουμίνιον συνεχίζει να λειτουργεί κοντά στο μέγιστο, παράγοντας 170.000 τόνους τον χρόνο, κυρίως λόγω της εφαρμογής ενός προγράμματος περικοπής του κόστους. Ωστόσο, ο κ. Μυτιληναίoς επισήμανε ότι ακόμα και με τις τρέχουσες περικοπές, η υψηλή φορολογία στην Ελλάδα συνεχίζει να αποτελεί ένα σημαντικό ρίσκο για το outlook της παραγωγής της Αλουμίνιον. Οι φόροι που καταβάλλει η Αλουμίνιον στην ελληνική κυβέρνηση αυξήθηκαν πρόσφατα στα 50 εκατ. ευρώ από 10 εκατ. ευρώ το 2012, στο πλαίσιο των μέτρων λιτότητας, ανεβάζοντας τον συνολικό λογαριασμό για τον όμιλο στα 100 εκατ. ευρώ, ανέφερε ο κ. Μυτιληναίος. «Αν η κυβέρνηση θέλει να αυξήσει το πόσο στα 150 εκατ. ευρώ, είναι πολύ πιθανό να αναγκαστούμε να κλείσουμε», είπε ο κ. Μυτιληναίoς για την Αλουμίνιον.

9


10

SMA: Η δημοφιλέστερη εταιρεία διεθνώς στην κατηφορία φωτοβολταϊκών μετατροπέων Σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας IMS Research, οι μετατροπείς της SMA Solar Technology AG (SMA) είναι οι πλέον δημοφιλείς μετατροπείς διεθνώς. Το IMS Research, το οποίο παρέχει έρευνες αγοράς και συμβουλευτικές υπηρεσίες στον τομέα της βιομηχανίας ηλεκτρονικών προϊόντων, ζήτησε τη γνώμη 400 χρηστών φωτοβολταϊκών μετατροπέων, μεταξύ αυτών διανομείς, εγκαταστάτες, επιχειρήσεις παροχής ολοκληρωμένων συστημάτων και επιχειρήσεις χονδρεμπορίας. Oι ερωτηθέντες ανέφεραν συνολικά 74 διαφορετικές εταιρικές επωνυμίες – σαφώς περισσότερες σε σύγκριση με την έρευνα του προηγούμενου έτους. Η SMA συγκέντρωσε σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου των απαντήσεων και καταλαμβάνει την πρώτη θέση μεταξύ των προτιμώμενων εταιρικών επωνυμιών στη Γερμανία, την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Η IMS Research αναλύει τα αποτελέσματα της έρευνας και τους λόγους για τους οποίους οι πελάτες επιλέγουν τον εκάστοτε κατασκευαστή μετατροπέων και τα προϊόντα του στην έκθεση PV Inverter Customer Survey – World – 2013 που πρόκειται να δημοσιευθεί προσεχώς. Η μελέτη καταδεικνύει κυρίως τη σημασία των παροχών εγγύησης και των υπηρεσιών εξυπηρέτησης πελατών. Περισσότεροι από 90 ερωτηθέντες ανέφεραν ότι αυτές οι παράμετροι είναι σημαντικές ή και καθοριστικής σημασίας για τα περισσότερα έργα. Η σημαντικότερη

υπηρεσία που μπορεί να παρέχει ένας κατασκευαστής, είναι να ανταποκρίνεται σε αιτήματα τεχνικής υποστήριξης με χρόνο απόκρισης σημαντικά μικρότερο από τα συνηθισμένα δεδομένα. Σε σημασία ακολουθεί η υπηρεσία παροχής απομακρυσμένης επιτήρησης εγκαταστάσεων. Με 35% των προτιμήσεων, η SMA κατέλαβε την πρώτη θέση και στην κατηγορία Προμηθευτής με τις πλέον ελκυστικές παροχές εγγύησης και τεχνικής υποστήριξης. «Λαμβάνοντας υπόψη την έντονα ανταγωνιστική αγορά φωτοβολταϊκών συστημάτων, οι ελκυστικοί όροι εγγύησης, οι υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης, καθώς και η καλή φήμη καθίστανται ολοένα και πιο σημαντικές για την ενίσχυση της εταιρικής ταυτότητας και την κατάκτηση μεριδίων αγοράς, για τους κατασκευαστές φωτοβολταϊκών μετατροπέων», δηλώνει ο κ. Sam Wilkinson, προϊστάμενος της IMS Research και υπεύθυνος για έρευνες στον τομέα των φωτοβολταϊκών μετατροπέων και στον τομέα Balance of System.

Κορυφαίο ελληνοκυπριακό ενεργειακό συνέδριο στην Κύπρο Το 2ο Ετήσιο Cypriot-Greek Oil & Gas 2013 Summit θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής με τον κύριο Μανιάτη, επικεφαλής του τομέα και πρώην υπουργό του ΥΠΕΚΑ, ως έναν από τους κύριους ομιλητές του συνεδρίου. Το συνέδριο θα εστιάσει στη βιομηχανία υδρογονανθράκων, χερσαία και παράκτια της Κύπρου και της Ελλάδας, έχοντας για ομιλητές ειδήμονες της βιομηχανίας να παρουσιάζουν τις κυριότερες εξελίξεις για την ανάπτυξη της περιοχής, στις 18 και 19 Απριλίου, υπό την χορηγία της Clyde & Co (Χρυσός Χορηγός), φημισμένης νομικής εταιρίας του Λονδίνου για το 2012, της νορβηγικής PGS-Petroleum GeoServices ASA, της NRC , ανεξάρτητου οργανισμού των ΗΠΑ, της OBEID Law Firm, λιβανέζικης νομικής εταιρείας που λειτουργεί στη Μέση Ανατολή και της Air France - KLM. Χρυσοί χορηγοί επικοινωνίας θα είναι το περιοδικό «energyworld» και η ιστοσελίδα energyonline.gr.


Έρευνες υδρογονανθράκων Tου Γιώργου Παυλόπουλου

03

«ΑΝΑΤOΛΙΤΙΚO ΠΑΖΑΡΙ» ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑOΖ Την τακτική του… σκοτσέζικου ντους εφαρμόζει η τουρκική πλευρά στο θέμα των ΑOΖ. Απέναντι στην Αθήνα, από τη μία διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται να μετατρέψει τα ενεργειακά θέματα σε εστία αντιπαράθεσης με την Ελλάδα, λίγα 24ωρα μετά όμως σπεύδει να καταθέσει υπόμνημα στον OΗΕ με το οποίο διεκδικεί περιοχές κοντά στο Καστελλόριζο και τη Ρόδο. Την ίδια στιγμή, αμφισβητεί εμπράκτως την κυπριακή ΑOΖ, ωθώντας και τη σύμμαχό της Αίγυπτο να κάνει το ίδιο, ενώ επιδιώκει να μετατρέψει ένα ζήτημα που η Αθήνα θεωρούσε αναφαίρετο «δικαίωμά» της σε διαφορά που χρήζει επίλυσης μέσω διαλόγου. Γνωστή και δοκιμασμένη, αν μη τι άλλο, τακτική από την Άγκυρα.

«Δεν έχουμε την πρόθεση να χρησιμοποιήσουμε τα ενεργειακά θέματα ως αφορμή για τη δημιουργία έντασης, αλλά ως αφορμή για την ανάπτυξη και ενίσχυση των σχέσεών μας. Θα δούμε εάν και άλλες χώρες ακολουθήσουν αυτήν την αρχή». Αυτό δήλωσε την Τετάρτη 6 Μαρτίου ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Τανέρ Γιλντίζ, επιχειρώντας έτσι να διαβεβαιώσει πως η χώρα του δεν περιλαμβάνει στον άμεσο σχεδιασμό της να ξεκινήσει έρευνες για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο Αιγαίο. Με τον τρόπο αυτό θέλησε, επίσης, να κατευνάσει τις φήμες οι οποίες είχαν αναπτυχθεί με αφορμή την επίσκεψη του έλληνα πρωθυπουργού στην Κωνσταντινούπολη, η οποία είχε πραγματοποιηθεί μόλις δύο ημέρες νωρίτερα. Συνεκμετάλλευση; Μάλιστα, ακόμη και ο –συνήθως… ευέξαπτος – Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν τήρησε σχετικά χαμηλούς τόνους στο συγκεκριμένο θέμα. «Καζάν-καζάν» (δηλαδή, «μισάμισά»), απάντησε χαρακτηριστικά ο τούρκος πρωθυπουργός όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για το θέμα ανακήρυξης της ελληνικής Αποκλειστικής Oικονομικής Ζώνης

(ΑOΖ) κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου των δύο ηγετών. Με άλλα λόγια, επιχείρησε να πείσει ότι στις δικές του προθέσεις είναι η όποια λύση δοθεί να συνιστά νίκη και για τις δύο πλευρές - όσο κι αν είναι αρκετά έξυπνος και έμπειρος για να γνωρίζει ότι στις διεθνείς διπλωματικές και γεωπολιτικές σχέσεις και ειδικότερα τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αυτό είναι πρακτικά αδύνατο… Για του λόγου το αληθές, μόλις λίγα 24ωρα αργότερα η Άγκυρα έσπευσε να ανεβάσει και πάλι τους τόνους. Συγκεκριμένα, με ρηματική διακοίνωση την οποία επέδωσε στον OΗΕ, επανέφερε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις διεκδικήσεις της σε θαλάσσιες περιοχές στην περιοχή της Ρόδου και του Καστελλόριζου, οι οποίες θεωρητικά ανήκουν στην ελληνική ΑOΖ (όταν αυτή ανακηρυχθεί…), ενώ κάποιες βρίσκονται και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Το έκανε δε επικαλούμενη και πάλι το δικαίωμά της για έρευνα και εξόρυξη φυσικών πηγών που περιλαμβάνονται σε αυτές, κυρίως δηλαδή κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Με την τακτική του σκοτσέζικου ντους, την οποία εφαρμόζει η τουρκική πλευρά, επιχειρεί προφανώς να διαμορφώσει μια ευνοϊκή για την ίδια ατζέντα σε όλα

11


12

σχεδόν τα μέτωπα της εξωτερικής της πολιτικής – συμπεριλαμβανομένων, φυσικά, των σχέσεών της με την Ελλάδα και του καθεστώτος που θα διέπει το Αιγαίο και συνολικά την ανατολική Μεσόγειο. Βεβαίως, όπως αναφέρουν διπλωματικές πληροφορίες, η αλήθεια είναι ότι η Άγκυρα, παρά τα όσα προαναφέρθηκαν, συνεχίζει αυτήν την περίοδο να τηρεί σχετικά χαμηλούς τόνους απέναντι στην Αθήνα. Η συγκεκριμένη στάση, ωστόσο, οφείλεται σε έναν και μόνο λόγο: επειδή δεν έχει ανάγκη να πράξει διαφορετικά, τουλάχιστον στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και συγκυρία. Με άλλα λόγια, η Τουρκία δεν ανεβάζει περαιτέρω το θερμόμετρο (αν και προφανώς διατηρεί το δικαίωμα να το πράξει μελλοντικά και όποτε η ηγεσία της το κρίνει αναγκαίο…) επειδή η Αθήνα δεν της δίνει σήμερα την κατάλληλη αφορμή για να υιοθετήσει μια πιο επιθετική στάση. Το γιατί είναι σχετικά απλό: παρά τα όσα λέγονται δημοσίως και για επικοινωνιακούς λόγους, η ελληνική πλευρά έχει βάλει για την ώρα στο «ψυγείο» κάθε σκέψη για ανακήρυξη ΑOΖ στο ορατό μέλλον, καθώς γνωρίζει ότι η οικονομική κρίση και τα μνημόνια την έχουν φέρει σε θέση διαπραγματευτικής (και όχι μόνο…) αδυναμίας απέναντι τόσο στους εταίρους όσο και στους ανταγωνιστές της. Αυτή ακριβώς η αδυναμία φαίνεται, άλλωστε, πως ώθησε τον Ερντογάν να προτείνει στον έλληνα πρωθυπουργό, κατά την τελευταία τους συνάντηση, να «θάψουν» το Κυπριακό, με το επιχείρημα ότι αυτό θα αποβεί προς αμοιβαίο όφελος των δύο χωρών. Μόνο που ούτε σε αυτήν την περίπτωση έχουμε να κάνουμε με σχέση ισοτιμίας και αμοιβαιότητας. Διότι ένα ελληνικό «ναι» από την πλευρά του Α. Σαμαρά και της τρικομματικής κυβέρνησης της οποίας ηγείται θα σήμαινε αυτομάτως και πολύ απλά ότι η Αθήνα αποδέχεται

de facto –και, ενδεχομένως, de jure– το status το οποίο έχει δημιουργηθεί στην Κύπρο μετά τα δραματικά γεγονότα του 1974: το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή και κατοχή του βόρειου τμήματος της νήσου που ακολούθησε. Με τον τρόπο δε αυτό θα εγκατέλειπε όλες τις «κόκκινες γραμμές» τις οποίες (καλώς ή κακώς, δεν εξετάζεται εδώ) έχει θέσει στο ζήτημα του Κυπριακού τις τελευταίες δεκαετίες. Άλλωστε είναι φανερό ότι η Άγκυρα δεν επιδεικνύει την ίδια ευγένεια και αβρότητα όσον αφορά την ΑOΖ

Oι δραματικές εξελίξεις που αφορούν την οικονομία της Κύπρου καθιστούν τη χώρα εξαιρετικά ευάλωτη. Η απειλή χρεοκοπίας, οι ασφυκτικές πιέσεις από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κυρίως της Γερμανίας, καθώς και το ασταθές πολιτικό περιβάλλον στο εσωτερικό ευθεία απόρροια της κρίσης - ενδέχεται να ανοίξουν σε ορισμένους την «όρεξη» για προβολή πιο επιθετικών αιτημάτων απέναντι στη Λευκωσία σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένης της ΑOΖ. Oι φήμες ότι η Μόσχα θέτει ως όρο για να συνεχίσει τη βοήθειά της να έχει πρόσβαση στην εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου της ΑOΖ - παρότι διαψεύστηκαν μόνο τυχαίες δεν μπορούν να θεωρηθούν...

της Κύπρου. Και αυτό για δύο λόγους: αφενός, επειδή αυτή έχει ήδη ανακηρυχθεί και κινδυνεύει να δημιουργήσει τετελεσμένα και, αφετέρου, διότι βρίσκεται σε ένα στρατηγικά πιο ευαίσθητο σημείο, ενώ ήδη έχει διαπιστωθεί ότι περιέχει σημαντικές ποσότητες υδρογονανθράκων που είναι εκμεταλλεύσιμοι. Έτσι, κάνει ό,τι περνά από το χέρι της ώστε να αμφισβητήσει στην πράξη το δικαίωμα της Λευκωσίας να κάνει έρευνες και να στήνει εξέδρες άντλησης στις περιοχές τις οποίες η ίδια χαρακτηρίζει αμφισβητούμενες. Και η Αίγυπτος στο «παιχνίδι» Στο «παιχνίδι» της αμφισβήτησης της κυπριακής ΑOΖ δείχνει, μάλιστα, να έχει εισέλθει το τελευταίο διάστημα και η Αίγυπτος. Όπως μεταδόθηκε από το ειδησεογραφικό πρακτορείο ΜΕΝΑ την Πέμπτη 7 Μαρτίου, η αρμόδια επιτροπή της Άνω Βουλής της χώρας ενέκρινε σχέδιο που ανοίγει τον δρόμο για την απόσυρση της υπογραφής που έχει βάλει το Κάιρο ήδη από το 2003, συμφωνώντας έτσι –ως γειτνιάζουσα και άμεσα ενδιαφερόμενη χώρα– με την ανακήρυξη της κυπριακής ΑOΖ. Παρά δε το γεγονός ότι στη συνέχεια υπήρξε συντονισμένη επιχείρηση υποβάθμισης της σημασίας αυτής της εξέλιξης από την πλευρά της Λευκωσίας, είναι γνωστό ότι όπου υπάρχει καπνός, κάπου θα υπάρχει και φωτιά… Ευαίσθητες ισορροπίες Αξίζει να υπενθυμίσουμε, σε αυτό το σημείο, ότι τους τελευταίους μήνες έχει αναπτυχθεί έντονο φλερτ ανάμεσα στο Κάιρο και την Άγκυρα. Η ανάληψη της εξουσίας (προεδρία και κυβέρνηση) στην Αίγυπτο από τους «εξευγενισμένους» Αδελφούς Μουσουλμάνους, οι οποίοι βλέπουν στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης της Τουρκίας


Τανέρ Γιλντίζ: «Τα ενεργειακά θέματα αφορμή για την ενίσχυση των σχέσεων των δύο χωρών και όχι για τη δημιουργία έντασης»

Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν: «Καζάν-καζάν», δηλαδή «μισά-μισά»

ένα πρότυπο του σύγχρονου πολιτικού Ισλάμ, έχει δώσει την ευκαιρία στον Ερντογάν να θέσει σε εφαρμογή ένα ακόμη από τα φιλόδοξα σχέδιά του: τη συγκρότηση ενός στρατηγικού «άξονα» ανάμεσα στην Τουρκία και την Αίγυπτο. Στον βαθμό δε που επιτύχει, τότε είναι φανερό ότι αλλάζουν δραστικά οι ισορροπίες στην ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή – στα θέματα της ενέργειας, αλλά όχι μόνο.

«Ανατολίτικο παζάρι» Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε με σχετική βεβαιότητα ότι η Άγκυρα ακολουθεί και στο θέμα των ΑOΖ και της εκμετάλλευσης του ενεργειακού πλούτου της Μεσογείου τη γνωστή και δοκιμασμένη τακτική του «ανατολίτικου παζαριού», υποβάλλοντας κατά βούληση σε σκοτσέζικο ντους τους εταίρους και ανταγωνιστές της. Εκμεταλλεύεται άριστα τις ευκαιρίες

Ευρωκοινοβούλιο μέσω Νίκης Τζαβέλλα: Η ελληνική ΑOΖ είναι και ευρωπαϊκή Η πρώτη επίσημη απόφαση «εξευρωπαϊσμού» των κοιτασμάτων της ΝΑ Μεσογείου ψηφίστηκε στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρόκειται για την έκθεση «Ευρωπαϊκός Oδικός Ενεργειακός Χάρτης μέχρι το 2050» της ελληνίδας ευρωβουλευτού του ΛΑOΣ Νίκης Τζαβέλλα. Πρόκειται για το πρώτο ευρωπαϊκό δημόσιο έγγραφο της ΕΕ που αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα των υδρογονανθράκων της περιοχής μας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Είναι επίσης η πρώτη απόφαση της ΕΕ που ζητά να δοθεί έμφαση στην οριοθέτηση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών (ΕΕΖ) των κρατών-μελών της ΕΕ και των σχετικών τρίτων χωρών, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία έχουν προσυπογράψει όλα τα κράτημέλη και η ΕΕ. Το Ευρωκοινοβούλιο, με την έκθεση αυτή, τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια και η ενεργειακή αυτάρκεια της ΕΕ, που επιτυγχάνεται πρωτίστως με την προώθηση της εξοικονόμησης ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και στο σημείο της έκθεσης που γίνεται αναφορά στο αναδυόμενο ενδιαφέρον σχετικά με την έρευνα για κοιτάσματα

πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μεσόγειο το Ευρωκοινοβούλιο αναφέρει πως «πιστεύει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για χάραξη ολοκληρωμένης πολιτικής της ΕΕ στον τομέα της θαλάσσιας γεώτρησης πετρελαίου και φυσικού αερίου». Στην έκθεση τονίζεται ότι η παραχώρηση δικαιωμάτων εκμετάλλευσης για γεωτρήσεις και η οριοθέτηση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών θα μετατραπεί σε πηγή προστριβών με τρίτες χώρες και ότι η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει υψηλό πολιτικό προφίλ στο θέμα αυτό και να επιδιώκει να αποτρέπει διεθνείς τριβές. Επίσης, υπογραμμίζεται ότι η ενέργεια πρέπει να χρησιμοποιείται ως κινητήρια δύναμη για ειρήνη, περιβαλλοντική ακεραιότητα, συνεργασία και σταθερότητα. Η αναγνώριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της σημασίας που έχουν για την ΕΕ τα κοιτάσματα στη Μεσόγειο επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι κατά την ψηφοφορία στο συγκεκριμένο θέμα ψήφισαν υπέρ 505 ευρωβουλευτές και 91 κατά. Η ψηφοφορία επί της συνολικής έκθεσης ήταν 377 υπέρ και 195 κατά. Σημειώνεται πως μετά την ψήφιση της έκθεσης από την ολομέλεια, αυτή αποτελεί πλέον έκθεση και επίσημη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

που της παρουσιάζονται και βάζει στο τραπέζι θέματα τα οποία, μέχρι πρόσφατα, θεωρούνταν εκτός συζήτησης από τους ανταγωνιστές της. Όπως είναι δε γνωστό, από τη στιγμή που αυτό συμβεί, τότε η ατζέντα των διαπραγματεύσεων έχει ήδη διευρυνθεί. Και αυτό, από μόνο του, συνιστά επιτυχία και μάλιστα πολύ μεγάλη, όπως διαβεβαιώνουν έμπειροι διπλωμάτες. Πιο απλά: παλαιότερα η Αθήνα θεωρούσε δικαίωμά της την επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, από τη στιγμή όμως που η τουρκική Εθνοσυνέλευση διατύπωσε το περίφημο casus belli, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση ως αιτία πολέμου, η υπόθεση έπαψε να είναι δικαίωμα του ενός και μετατράπηκε σε διαφορά των δύο. Κάτι ανάλογο επιδιώκει να πετύχει η Άγκυρα και με το θέμα της ΑOΖ – και όλα δείχνουν πως είναι κοντά στο να το καταφέρει, έστω και βήμα προς βήμα, χωρίς εντυπωσιακές ή ιδιαίτερα επιθετικές ενέργειες. «Η ελληνική κυβέρνηση», αναφέρει η ανακοίνωση την οποία εξέδωσε το εδώ υπουργείο Εξωτερικών, ως απάντηση στις τουρκικές θέσεις στον OΗΕ, «σε συνέχεια και των πρόσφατων ενεργειών της θα διασφαλίσει όλα τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, όπως αυτά απορρέουν από το διεθνές δίκαιο». Ωστόσο, όπως καλά γνωρίζουν οι έλληνες διπλωμάτες, η απάντηση στο ερώτημα σε ποιον ανήκει το Αιγαίο και ο πλούτος του δεν ήταν ποτέ απλή, ενώ η ερμηνεία του διεθνούς δικαίου υπήρξε πάντοτε «διασταλτική» – προς την πλευρά με τη μεγαλύτερη πολιτική, οικονομική, αλλά και στρατιωτική ισχύ…

13


Αποκρατικοποιήσεις

04 14

ΑΠOΚΡΑΤΙΚOΠOΙΗΣΗ ΔΕΠΑ: ΡΩΣΙΚO ΠΡOΒΑΔΙΣΜΑ & ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΕΕ-ΑΜΕΡΙΚΗΣ Λεπτές ισορροπίες μεταξύ Βρυξελλών, Oυάσινγκτον και Μόσχας θα πρέπει να τηρήσει η ελληνική κυβέρνηση στην υπόθεση της αποκρατικοποίησης των ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ, την ίδια ώρα που προσβλέπει σε επιτυχή έκβαση του συγκεκριμένου διαγωνισμού προκειμένου όχι μόνο να εισπράξει ένα σημαντικό ποσό που θα χρησιμοποιηθεί για την απομείωση του δημόσιου χρέους, αλλά και να στείλει ένα σαφές μήνυμα στις διεθνείς αγορές σε ό,τι αφορά την αποφασιστικότητά της για την προσέλκυση επενδύσεων.

Μετά από ένα διάστημα αναβολών της λήψης απόφασης για τους συμμετέχοντες στη sort list, το διοικητικό συμβούλιο του ΤΑΙΠΕΔ έδωσε ομόφωνα το «πράσινο φως» για υποβολή δεσμευτικών προσφορών και στους πέντε υποψήφιους επενδυτές. Έτσι, στην τελική φάση του διαγωνισμού καλούνται να υποβάλουν προσφορές οι ρωσικές Gazprom, που έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον μόνο για τη ΔΕΠΑ και Negusneft, του ομίλου Sintez, που ανήκει στον ρώσο μεγιστάνα Λεονίντ Λεμπέντεφ και έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη ΔΕΠΑ και τον ΔΕΣΦΑ. Επίσης καλούνται οι ελληνικές M & M Gas Co, μικτή εταιρεία των ομίλων Μυτιληναίου και Βαρδινογιάννη που έχει υποβάλει πρόταση για τη ΔΕΠΑ, η τσεχική PPF σε σύμπραξη με τη ΓΕΚ Τέρνα που ενδιαφέρονται για τον ΔΕΣΦΑ και η κρατική εταιρεία αερίου του Αζερμπαϊτζάν Socar, επίσης για τον ΔΕΣΦΑ. Εμμέσως «δείχνουν» την Gazprom Σύμφωνα με τους αναλυτές, η καθυστέρηση στην κατάρτιση της sort list, από τον περασμένο Νοέμβριο που οι πέντε όμιλοι υπέβαλαν ενδεικτικές προσφορές οφείλεται κατά κύριο λόγο στις πιέσεις που ασκούνται στην ελληνική πλευρά τόσο από τις

Βρυξέλλες όσο και από την Oυάσιγκτον για μη αποδοχή πρότασης που θα έθετε σε «ομηρία» την ελληνική αγορά φυσικού αερίου. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση της εκπροσώπου του State Department Βικτόρια Νούλαντ, η οποία απαντώντας σε σχετική ερώτηση, τόνισε: «Αυτό που συμβουλεύουμε όλες τις χώρες είναι να έχουν διαφορετικές πηγές εφοδιασμού, ώστε να μην είναι δυνατόν να κρατούνται όμηροι». Η κ. Νούλαντ επικαλέστηκε την ανάγκη συμμόρφωσης της Ελλάδας με τους κανονισμούς της ΕΕ περί ανταγωνισμού, υποδεικνύοντας εμμέσως πλην σαφώς την Gazprom, η οποία προμηθεύει το 90% του αερίου της ελληνικής αγοράς. Ανάλογα είναι και τα επιχειρήματα των Βρυξελλών, που ανησυχούν για το ενδεχόμενο ο ρωσικός κολοσσός να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση στην Ελλάδα, την οποία μάλιστα θα μπορούσε να αξιοποιήσει ως τον νότιο διάδρομο για τη μεταφορά αερίου προς την Ευρώπη. Πρόκειται για το γνωστό σχέδιο της διέλευσης κλάδου του αγωγού South Stream και από ελληνικό έδαφος, το οποίο είχε προκαλέσει αντίστοιχες αντιδράσεις από την πλευρά των ΗΠΑ όταν η κυβέρνηση Καραμανλή, έχοντας αναπτύξει στενές σχέσεις με τον πρόεδρο Πούτιν, τον


προωθούσε εντατικά. Την περίοδο της διακυβέρνησης της χώρας από τον Γιώργο Παπανδρέου η συμμετοχή της Ελλάδας στο σχέδιο αυτό «πάγωσε» με ρωσική πρωτοβουλία και όπως φαίνεται σήμερα ξανάρχεται στο προσκήνιο με αφορμή τη ΔΕΠΑ. Βεβαίως η Gazprom πρόσφατα απέκλεισε την κατασκευή κέντρου αγωγών μέσω της Ελλάδας και της Αδριατικής στην Ιταλία, στο πλαίσιο του έργου South Stream θέλοντας να δείξει ότι συμμορφώνεται με τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις, αλλά ο Αντρέι Κoρολέβ, διευθύνων σύμβουλος της Sintez, σε δηλώσεις του στους «Financial Times», σημείωνε ότι η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να καταστεί κέντρο διανομής αερίου για την Ευρώπη. Στο «παιχνίδι» και η ρωσική Sintez Ενδεικτικό των πιέσεων που ασκούνται στην ελληνική πλευρά είναι και τηλεγράφημα του πρακτορείου Reuters, το οποίο ανέφερε: «Η εμμονή των

διεθνών δανειστών της Ελλάδας σε ταχεία εκποίηση περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου έχει συμβάλει στην έλλειψη ελκυστικών υποψήφιων αγοραστών». Επίσης στο τηλεγράφημα σημειωνόταν η ανησυχία των Βρυξελλών μήπως η ρωσική Gazprom καταλήξει να εξαγοράσει τη ΔΕΠΑ, αποκτώντας δεσπόζουσα θέση σε χώρα-μέλος της ΕΕ, την ίδια στιγμή που ο ρωσικός όμιλος είναι ο στόχος μεγάλης έρευνας της ΕΕ για τον ανταγωνισμό, και κατέληγε: «Oι Ευρωπαίοι ενδεχομένως να ανησυχούν ότι η Sintez μπορεί να υποκρίνεται ότι ανταγωνίζεται την Gazrpom για την εξαγορά της ΔΕΠΑ, μόνο και μόνο για να της πουλήσει σε λίγα χρόνια την εταιρεία, σε περίπτωση που κερδίσει τον διαγωνισμό». Σύμφωνα με πληροφορίες οι Ρώσοι προσφέρουν ποσά της τάξης του 1-1,8 δισ. ευρώ για να αποκτήσουν τη ΔΕΠΑ, γεγονός που θα έδινε σημαντικό

«Καθαρό παιχνίδι» ζήτησε ο Α. Μίλερ Το θέμα της αποκρατικοποίησης της ΔΕΠΑ βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης με τον αναπληρωτή πρόεδρο του ΔΣ της Gazprom, Αλεξέι Μίλερ, που είχε στο Μέγαρο Μαξίμου ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, στις 12 Μαρτίου σε μια αιφνιδιαστική επίσκεψη του κ. Μίλερ στην Αθήνα. O κ. Μίλερ επανέλαβε το ενδιαφέρον του ρωσικού ενεργειακού κολοσσού για επενδύσεις στη χώρα μας, αλλά και για τις αποκρατικοποιήσεις. Στην κυβέρνηση επισημαίνουν ότι ο κ. Σαμαράς δείχνει προσωπικό ενδιαφέρον για την πορεία των αποκρατικοποιήσεων και ξεκαθαρίζουν ότι σε όλες τις περιπτώσεις τα πάντα θα κινηθούν με διαφάνεια. Στη συνάντηση, στην οποία μετείχε και ο επιχειρηματίας Δημήτρης Κοπελούζος,

πληροφορίες θέλουν να υπήρξε συνάντηση «εφ’ όλης της ενεργειακής ύλης» και, ειδικότερα, τόσο σε σχέση με την τιμή του φυσικού αερίου που παρέχεται από τη Ρωσία στη χώρα μας όσο και σε ό,τι αφορά την επέκταση της διακρατικής σύμβασης προμήθειας. Επίσης οι δύο άνδρες, οι οποίοι κατ’ ιδίαν συζήτησαν για περίπου 40 λεπτά, φέρονται να αναφέρθηκαν και στο θέμα των γεωπολιτικού ενδιαφέροντος αγωγών, με επίκεντρο τον South Stream, για την προώθηση του οποίου έχει ιδρυθεί και λειτουργεί κοινή ελληνορωσική εταιρεία. O κ. Μίλερ συναντήθηκε επίσης με τον υπουργό Ανάπτυξης Κωστή Χατζηδάκη, καθώς και με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Σίμο Κεδίκογλου.

«αέρα» στα σχέδια του ΤΑΙΠΕΔ, το διετές σχέδιο του οποίου προβλέπει έσοδα της τάξης των 15 δισ. ευρώ από αποκρατικοποιήσεις. Άλλωστε από την πλευρά του ΤΑΙΠΕΔ τονίζεται ότι πρωταρχικό κριτήριο επιλογής των προσφορών θα είναι το τίμημα. Από την πλευρά της κυβέρνησης πάντως και του αρμόδιου υφυπουργού Ενέργειας Μάκη Παπαγεωργίου σημειώνεται ότι θα πρέπει να αξιολογηθούν εξίσου παράμετροι όπως το business plan, η ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, αλλά και οι υποχρεώσεις μας έναντι του κοινοτικού δικαίου.

Σχετικά με τη ΔΕΠΑ Η ΔΕΠΑ είναι ο επίσημος εισαγωγέας και διανομέας φυσικού αερίου. Προμηθεύεται αέριο από πολλούς προμηθευτές μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας και παρέχει περίπου το 90% του αερίου που καταναλώνεται στη χώρα. Η ΔΕΠΑ κατέχει το 100% του ΔΕΣΦΑ, ο οποίος κατέχει, λειτουργεί και εκμεταλλεύεται το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου. Η ΔΕΠΑ κατέχει επίσης το 51% των Εταιρειών Διανομής Αερίου Αττικής, Θεσσαλονίκης και Θεσσαλίας, που προμηθεύουν τους πελάτες λιανικού εμπορίου στις αντίστοιχες περιοχές. Το ελληνικό Δημόσιο κατέχει το 65% της ΔΕΠΑ, ενώ το υπόλοιπο βρίσκεται στα χέρια των Ελληνικών Πετρελαίων ΑΕ. Το ελληνικό Δημόσιο έχει διορίσει τις UBS, Rothschild και Alpha Bank ως οικονομικούς συμβούλους και τις Koutalides Law Firm και Clifford Chance ως νομικούς σύμβουλους προκειμένου να βοηθήσουν στη διαδικασία αποκρατικοποίησης της εταιρείας.

15


Φυσικό αέριο

05 16

ΑΝΤΙΣΤΡOΦΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΚOΙΤΑΣΜΑΤΑ ΥΔΡOΓOΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Για πολύ καλά δεδομένα σε Ιόνιο και Κρήτη μιλούν οι Νορβηγοί μετά την ολοκλήρωση των ερευνών με το «Nordic Expoler», ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η χρονική ακολουθία για να ξεκινήσει η εξόρυξη.

Ένα βήμα πριν ξεκινήσει η εξόρυξη υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης βρίσκεται πλέον η Ελλάδα, καθώς ολοκληρωθήκαν με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα οι σύνθετες γεωφυσικές έρευνες για υδρογονάνθρακες, για λογαριασμό του ελληνικού Δημοσίου, από το ερευνητικό σκάφος «Nordic Explorer» της νορβηγικής εταιρείας Petroleum Geo-Services (PGS). Εκτενείς έρευνες Οι έρευνες έγιναν με υπερσύγχρονα μέσα και τρισδιάστατη σεισμική απεικόνιση, όπως ονομάζεται η μέθοδος που εφαρμόστηκε, ενώ χρησιμοποιήθηκε καλώδιο καταγραφής 10 χλμ., σαρώνοντας κατά 46,25% μεγαλύτερη έκταση από την αρχικώς προγραμματισμένη. Το γεγονός αυτό και μόνο δείχνει ότι η εταιρεία ερευνών εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία, ώστε να συλλέξει όσο το δυνατόν περισσότερα δεδομένα και για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση, με δεδομένο το αυξημένο ενδιαφέρον των ξένων ενεργειακών κολοσσών εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Αυτοί, όπως και όλοι οι ενδιαφερόμενοι, θα κληθούν να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό που θα ολοκληρωθεί στις αρχές του 2014,

προκειμένου να αναλάβουν να βρουν πλέον πετρέλαιο ή φυσικό αέριο με υπεράκτιες γεωτρήσεις. Μεγάλα κοιτάσματα Υπενθυμίζεται ότι γεωλογικές μελέτες ελλήνων επιστημόνων είχαν ήδη δώσει ισχυρές ενδείξεις για μεγάλα κοιτάσματα, αντίστοιχα ή και μεγαλύτερα από αυτά της ανατολικής Μεσογείου, ενώ εδώ και καιρό εκκρεμούσε η έναρξη της διαδικασίας που οδηγεί από τη σεισμική έρευνα στη γεώτρηση και τέλος στην παραγωγή. Μάλιστα, αξιόπιστες εργασίες υποδεικνύουν ότι τα υποθαλάσσια κοιτάσματα φυσικού αερίου νοτίως της Κρήτης και μόνον, ενδέχεται να έχουν αξία της τάξεως των 427 δισ. ευρώ. Το ταξίδι του «Nordic Explorer» Μετά από τέσσερις σχεδόν μήνες συνεχούς πλεύσης του «Nordic Explorer» και των συνοδών σκαφών της νορβηγικής εταιρείας και χωρίς να έχει παρουσιαστεί κανένα απολύτως πρόβλημα με τις μετρήσεις και το περιβάλλον, σε συνολική θαλάσσια επιφάνεια όση η έκταση της Ρουμανίας, τα συστήματα συλλογής των κατάλληλων δεδομένων συνέλλεξαν πλήθος γεωφυσικών στοιχείων, συνολικού μήκους καταγραφών


17


18

Όπως όλα δείχνουν, ο διαγωνισμός θα προσελκύσει αυξημένο ενδιαφέρον. Αυτό άλλωστε ενισχύουν και οι δηλώσεις του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Petroleum Geo-Services Σβέρρε Στράντενες, μόλις επέστρεψε το «Nordic Explorer» στο λιμάνι της Πάτρας μετά το τετράμηνο ταξίδι του. «Τα στοιχεία που έχουμε συλλέξει από τις σύνθετες γεωφυσικές έρευνες για υδρογονάνθρακες στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης είναι πολύ καλά», τόνισε

12.431 χιλιομέτρων. Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής αλλαγής, τα δεδομένα που συλλέχτηκαν υπερέβησαν τελικά τον αρχικό προγραμματισμό λόγω του ενδιαφέροντος που επέδειξαν εταιρείες υδρογονανθράκων, οι οποίες αν και ακόμη λίγες στον αριθμό (γεγονός αναμενόμενο λόγω της αρχικής φάσης στην οποία βρίσκεται το πρόγραμμα), είναι από τις ηγέτιδες στον κλάδο. Αυξημένο επιχειρηματικό ενδιαφέρον Μεταξύ αυτών, πληροφορίες περιλαμβάνουν την ολλανδοβρετανική Royal Dutch Shell, την αμερικανική Exxon και τη γαλλική Total - κάτι που επιβεβαίωσε άλλωστε και ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα. Η Ελλάδα μπαίνει έτσι και επισήμως στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη και οι εξελίξεις αναμένονται ραγδαίες. Το φθινόπωρο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τόσο η ανάλυση όσο και η ερμηνεία των στοιχείων της έρευνας, οπότε και θα προκηρυχθούν οι διαγωνισμοί για τις παραχωρήσεις των υπεράκτιων οικοπέδων, με στόχο το 2014 να ξεκινήσει η εξόρυξη. Τι δηλώνει η Petroleum Geo-Services Όπως όλα δείχνουν, ο διαγωνισμός θα

προσελκύσει αυξημένο ενδιαφέρον. Αυτό άλλωστε ενισχύουν και οι δηλώσεις του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Petroleum GeoServices Σβέρρε Στράντενες, μόλις επέστρεψε το «Nordic Explorer» στο λιμάνι της Πάτρας μετά το τετράμηνο ταξίδι του. «Τα στοιχεία που έχουμε συλλέξει από τις σύνθετες γεωφυσικές έρευνες για υδρογονάνθρακες στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης είναι πολύ καλά», τόνισε. Τα επόμενα βήματα Από το συνολικό χαρτοφυλάκιο των ερευνών, οι ενδιαφερόμενες πετρελαϊκές επιχειρήσεις έχουν την επιλογή να αγοράσουν τρία διαφορετικά σετ. Είτε ολόκληρο το χαρτοφυλάκιο είτε το κομμάτι με τα περίπου 7,8 χιλιάδες χιλιόμετρα της Βόρειας Περιοχής (δηλαδή του Ιονίου) είτε, τέλος, τα 8,5 χιλιάδες χιλιόμετρα που αφορούν τη Νότια Περιοχή και καλύπτουν την έκταση νοτίως της Κρήτης. Οι πληροφορίες θέλουν αρκετές εταιρείες να προχωρούν οσονούπω σε αγορές δεδομένων, τα οποία σύμφωνα με υπολογισμούς κοστολογούνται από 5 έως 8 εκατομμύρια ευρώ. Τα total data packages, ολόκληρο δηλαδή το σετ, αναμένεται να είναι


19

διαθέσιμα μαζί με την επεξεργασία από την PGS το φθινόπωρο, αλλά ήδη μέσα στους επομένους μήνες, η νορβηγική εταιρεία θα διαθέσει στις ενδιαφερόμενες εταιρείες τα λεγόμενα fast track data, που δίνουν μια πρώτη εικόνα. Η χάραξη οικοπέδων και η προκήρυξη γύρου παραχωρήσεων τοποθετείται στα τέλη του έτους ή στις αρχές του 2014. Με την ολοκλήρωση αυτών των διαγωνισμών θα ακολουθήσουν οι έρευνες εντοπισμού κοιτασμάτων με ερευνητικές γεωτρήσεις, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν στα τέλη του 2014, εφόσον όλα τα παραπάνω κυλίσουν με ομαλό και γρήγορο ρυθμό, αναφέρουν οι ειδικοί της αγοράς. Πατραϊκός, Ιωάννινα και Κατάκολο Σημειώνεται ότι παράλληλα «τρέχει» η διαδικασία και επίκειται η τελική αξιολόγηση των προσφορών που έχουν υποβάλει πετρελαϊκές επιχειρήσεις στομ διαγωνισμό (open door) για τις έρευνες πετρελαίου στα τρία οικόπεδα του Πατραϊκού Κόλπου, των Ιωαννίνων και στο Δυτικό Κατάκολο. Υπενθυμίζεται ότι γι’ αυτές τις περιοχές υπάρχουν δεδομένα από παλαιότερες σεισμικές έρευνες και κάποιες γεωτρήσεις που παραπέμπουν σε βεβαιωμένα κοιτάσματα της τάξεως των 250 έως

300 εκατ. βαρελιών πετρελαίου. Τα αποτελέσματα για το ποιες εταιρείες θα επιλεχθούν αναμένονται έως τον Ιούνιο, ή και νωρίτερα. Και εγένετο ΕΔΕΥ Πολύ νωρίτερα όμως θα έχει στελεχωθεί η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρία Υδρογονανθράκων ΑΕ. Υπενθυμίζεται ότι ως ΕΔΕΥ ΑΕ συστήνεται σύμφωνα με το νόμο 4001 του 2011 προκειμένου να διαχειρίζεται με διαφάνεια, ευελιξία και σύμφωνα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία τα αποκλειστικά δικαιώματα του ελληνικού Δημοσίου στην αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Η χώρα αποκτά έτσι το θεσμικό όργανο με το οποίο θα συνεχίσει την έρευνα, την ανάπτυξη και την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε συνεργασία με μεγάλες ξένες και ελληνικές εταιρείες, καθιστάμενη έτσι ένας ακόμη σημαντικός «παίκτης» στη διεθνή ενεργειακή σκακιέρα.


Συνέντευξη του κ. Ρίκαρντ Σκούφια, Διευθυντή του TAP Ελλάδας Στον Κώστα Βουτσαδάκη

06 20

«ΝΕO ΡOΛO ΚΑΙ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΝΕΙ O TAP» Τα σχέδια της κοινοπραξίας του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡ για τροφοδοσία των Βαλκανίων με φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Ελλάδας αναλύει ο υπεύθυνος του project για την Ελλάδα κ. Ρίκαρντ Σκούφιας σε αποκλειστική του συνέντευξη προς το περιοδικό μας. O κ. Σκούφιας επαναλαμβάνει την πρόσκληση για συνεργασία προς τη ΔΕΠΑ και τον ΔΕΣΦΑ, αλλά και άλλες ελληνικές επιχειρήσεις, δηλώνοντας πως η ιδιωτικοποίηση του ομίλου δεν θα έχει επιπτώσεις στο project. Επίσης δεν παραλείπει να αναφερθεί στην «ενδυνάμωση» της πολιτικής υποστήριξης προς τον TAP με τη νέα κυβέρνηση.

Φτάνει η ώρα της τελικής απόφασης από την κοινοπραξία Σαχ Ντενίζ IΙ. Είστε αισιόδοξος ότι θα προκριθεί ο ΤΑΡ έναντι του Ναμπούκο και πού βασίζετε την άποψή σας; Έχουμε πίστη στην αξία της πρότασής μας. Στο εταιρικό σχήμα του ΤΑΡ μετέχουν ορισμένες από τις κορυφαίες επιχειρήσεις, σε παγκόσμιο επίπεδο, στον τομέα της κατασκευής και λειτουργίας αγωγών αερίου. Η πρότασή μας είναι σύμφωνη με τις πλέον υψηλές διεθνείς απαιτήσεις. Επίσης, έχουμε τη στήριξη από τις χώρες διέλευσης. Ως επικεφαλής του ΤΑΡ στην Ελλάδα είμαι ιδιαίτερα περήφανος για τη συνεργασία με τις ελληνικές αρχές. Όλο αυτό το διάστημα, σταθερά, μαζί με τους ειδικούς μας, από ελληνικές και ξένες εταιρείες, έχουμε να επιδείξουμε σημαντική πρόοδο. Αυτό αναγνωρίζεται από την κοινοπραξία, η οποία τον Ιούνιο θα λάβει τις τελικές αποφάσεις. Στη δεδομένη συγκυρία, το ότι ο ΤΑΡ δεν βασίζεται σε κρατική χρηματοδότηση, αλλά έχει διασφαλισμένη αυτοχρηματοδότηση είναι κάτι που διασφαλίζει την αξιοπιστία των λόγων μας. Αυτό που λέμε είναι που μπορούμε να κάνουμε και, κυρίως, αυτό που θα κάνουμε. Θυμηθείτε, η κατασκευή ενός τέτοιου μεγέθους αγωγού είναι ένα μεγάλο

ταξίδι. Όπως ξέρετε η υλοποίηση συνολικά του σχεδίου για την κατασκευή του Νοτίου Διαδρόμου αφορά πολλές χώρες και προϋποθέτει επενδύσεις που ίσως να υπερβούν τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια. Τέτοια εποχή πέρυσι υπήρχαν τέσσερις υποψήφιοι. Μετά τη διαδικασία επιλογής αποκλείστηκαν κάποιες προτάσεις και τώρα έχουμε μείνει δύο. O λόγος που ο ΤΑΡ επιλέχτηκε ως ο ένας από τους δύο υποψηφίους για την τελική επιλογή είναι για τους λόγους που προανέφερα, λόγοι που μου δίνουν αυτοπεποίθηση ότι θα τα καταφέρουμε. Ελληνικές εταιρείες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να προμηθευτούν φυσικό αέριο από τον ΤΑΡ; O ΤΑΡ δεν είναι προμηθευτής φυσικού αερίου. Δεν έχει δικό του φυσικό αέριο. Δουλειά μας είναι μόνο να μεταφέρουμε το φυσικό αέριο από το κοίτασμα Σαχ Ντενίζ ΙΙ στους αγοραστές. H κοινοπραξία έχει ξεχωριστές διαδικασίες για την πώληση αερίου στους δυνητικούς πελάτες, που μπορεί φυσικά να είναι και ελληνικές εταιρείες. Σε αυτήν όμως τη διαδικασία ο ΤΑΡ δεν έχει εμπλοκή. Σχεδιάζετε να προμηθεύσετε και άλλες αγορές των Βαλκανίων (π.χ. ΠΓΔΜ, Βουλγαρία); Έχετε σχετικές συζητήσεις;


O Ελληνοσουηδός Ρίκαρντ Σκούφιας είναι ο διευθυντής του ΤΑΡ για την Ελλάδα. Από το 2011 είναι επικεφαλής της νορβηγικής Statoil, της γερμανικής ΕOΝ και της ελβετικής EGL για τον αγωγό ΤΑΡ στην Ελλάδα, ενώ στο παρελθόν είχε συνεργαστεί με την ΒΡ, αναλαμβάνοντας αποστολές στην Ευρώπη, τη νοτιοανατολική Ασία και την Αφρική.

Σας ευχαριστώ για την ερώτηση. Αφορά την ευρύτερη ενεργειακή εικόνα, που προσωπικά τη βλέπω ως πιο ενδιαφέρουσα και μάλιστα και από την ελληνική σκοπιά. Δουλεύουμε μαζί με την ελληνική κυβέρνηση για να διασφαλίσουμε ότι ο ΤΑΡ σχεδιάζεται με τέτοιον τρόπο ώστε να λαμβάνει υπ’ όψιν την εθνική ενεργειακή στρατηγική. Παράλληλα είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε ότι μέσω ΤΑΡ ο ρόλος της Ελλάδας στον ευρύτερο περιφερειακό και ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη αναβαθμίζεται δραστικά και καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικός. Το άνοιγμα του Νοτίου Διαδρόμου για το φυσικό αέριο του Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη είναι μια ευρωπαϊκή στρατηγική επιλογή ιδιαίτερης σημασίας. Με τα 500 χιλιόμετρα του ΤΑΡ να βρίσκονται στην Ελλάδα, από τα 800 συνολικά που θα έχει ο αγωγός, η χώρα καθίσταται κέντρο με βαρύνουσα σημασία σε αυτό το μεγαλόπνοο σχέδιο. Σε πρώτη φάση ο ΤΑΡ θα έχει δυνατότητα μεταφοράς 10 bcm (δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων) τον χρόνο. Μην ξεχνάτε όμως ότι με τον σχεδιασμό του αγωγού που έχουμε κάνει, η δυνατότητα αυτή μπορεί να διπλασιαστεί και να φτάσει τα 20 bcm τον χρόνο, καθώς περισσότερο αέριο θα είναι διαθέσιμο από το Αζερμπαϊτζάν ή άλλες πηγές. Αυτό σημαίνει ότι ο ρόλος της Ελλάδας στο εγχείρημα του Νοτίου Διαδρόμου «κλειδώνει», καθώς η χώρα θα είναι η φυσική επιλογή, επίσης, για τη μεταφορά μελλοντικών ποσοτήτων αερίου. Όπως προανέφερα, υπάρχει η περιφερειακή διάσταση και για τον ΤΑΡ και για τον Ελληνικό Δρόμο. Πρέπει να γνωρίζετε ότι ο ΤΑΡ έχει δουλέψει πολύ σε αυτήν την κατεύθυνση. Π.χ. έχουμε συνυπογράψει μνημόνια κατανόησης με άλλες χώρες στην περιοχή, όπως το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Κροατία, σε συνδυασμό με τον Αγωγό

Ιονίου-Αδριατικής, που θα «κουμπώσει» στον ΤΑΡ και θα διοχετεύει αέριο στις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων. Το ίδιο ισχύει για τα Ανατολικά Βαλκάνια, όπου πάντα διερευνούμε δυνατότητες συνεργασιών, ώστε να εισφέρουμε από την πλευρά μας όσο γίνεται περισσότερο στα σχέδια της Ελλάδας για στενή ενεργειακή συνεργασία με τη Βουλγαρία. Έτσι, στα άμεσα στρατηγικά οφέλη του ΤΑΡ και του Ελληνικού Δρόμου, δηλαδή την αξιοσημείωτη δημιουργία θέσεων εργασίας, την εδραίωση του ενεργειακού ρόλου της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη, την ανάδειξη ενός ισχυρού σήματος επενδυτικής εμπιστοσύνης στην Ελλάδα, υπάρχουν σημαντικά μεσομακροπρόθεσμα στρατηγικά οφέλη που προκύπτουν από την υλοποίηση του επενδυτικού αυτού σχεδίου. Υπάρχει η εντύπωση ότι ο ΤΑΡ δεν τύγχανε πάντα της υποστήριξης της ελληνικής κυβέρνησης και ότι το αρμόδιο υπουργείο Ενέργειας συνεχίζει να υποστηρίζει τον ITGI… Και ότι χρειάστηκε η παρέμβαση του υπ. Εξωτερικών για να σφραγιστεί η τριμερής διακρατική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας, Ιταλίας και Αλβανίας. Συμμερίζεστε αυτήν την άποψη; Θεωρείτε ότι η πολιτική υποστήριξη από την ελληνική κυβέρνηση είναι επαρκής; Πραγματικά, θα χαρακτήριζα τη συνεργασία με τους έλληνες εταίρους μας πάντα εποικοδομητική όπως με τη ΡΑΕ και τον διαχειριστή του εθνικού συστήματος, τον ΔΕΣΦΑ, με τον οποίο ο ΤΑΡ είχε για χρόνια συνεργασία. Ωστόσο έχετε δίκιο, η κυβερνητική υποστήριξη, από τότε που ανέλαβα Γενικός Διευθυντής Ελλάδας στον ΤΑΡ 20 μήνες πριν, συνεχώς ενδυναμώνεται. Από τότε, που η νέα κυβέρνηση ανέλαβε πέρυσι και δόθηκε όπως ήταν φυσικό μεγάλη έμφαση στην προσέλκυση επενδύσεων, η συνεργασία μας είναι εξαίρετη. Και γιατί να μην

είναι; O ΤΑΡ μαζί με την Ελληνική Δημοκρατία μπορούν να υλοποιήσουν ένα σχέδιο που σε κάθε περίπτωση θα έχει τεράστια επίδραση στην Ελλάδα για πολλά χρόνια. Σήμερα συνεργαζόμαστε με σειρά κομβικών υπουργείων ώστε να θωρακίσουμε τον Ελληνικό Δρόμο, ως την πλέον ανταγωνιστική υποψηφιότητα στη διαδικασία επιλογής του Σαχ Ντενίζ ΙΙ. Σίγουρα η προσωπική δέσμευση του πρωθυπουργού έστειλε διεθνώς ένα ξεκάθαρο μήνυμα, ότι η Ελλάδα ταυτίζεται με την επένδυση του ΤΑΡ. Στο πλαίσιο αυτό η διακρατική συμφωνία που υπογράφηκε πρόσφατα από τον υπουργό Εξωτερικών Δημ. Αβραμόπουλο στην εκδήλωση όπου ο πρωθυπουργός μίλησε σχετικά σε ένα ευρύ διεθνές ακροατήριο, ήταν η ηχηρή και απτή απόδειξη αυτής της υποστήριξης. Συνεχώς αναφέρεστε στο θέμα των επενδύσεων που συνδέεται με την επιλογή του ΤΑΡ. Έχετε αποφασίσει να απευθυνθείτε σε ελληνικές εταιρείες για την προμήθεια υλικών και υπηρεσιών που θα απαιτηθούν (σωλήνες, κατασκευές κ.λπ.) ή μπορεί μέρος των επενδύσεων αυτών να φύγει έξω; Από την πρώτη στιγμή ο ΤΑΡ σχεδιάστηκε για να φέρει επενδύσεις ύψους περίπου 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ και να δημιουργήσει χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Είναι πολύ σημαντικό για μένα, σε αυτήν τη συγκυρία, το να έχεις μια ευκαιρία να συνεισφέρεις στην προσπάθεια της Ελλάδας να ξαναβρεί τον δρόμο της ανάπτυξης. Πάντως πρέπει να ξέρουμε ότι η συνεργασία με ελληνικές εταιρείες δεν είναι κάτι μελλοντικό… Ήδη συνεργαζόμαστε με έναν αριθμό ελληνικών εταιρειών. Έστω και αν δεν έχει αρχίσει η κατασκευή του αγωγού, έχουμε κάνει μια σημαντική δουλειά στο επίπεδο μελετών των περιβαλλοντικών

21


22

και κοινωνικών επιπτώσεων, διεξάγουμε γεωγραφική έρευνα, προετοιμάζουμε τους νομικούς φακέλους, τις επιμέρους συμφωνίες κ.λπ. Σε όλους αυτούς τους τομείς συνεργαζόμαστε με έναν σημαντικό αριθμό ελληνικών εταιρειών και παρόχων υπηρεσιών. Επίσης, είναι αληθές ότι έχουμε δέσμευση να χρησιμοποιούμε τοπικές εταιρείες σε όλες τις χώρες που έχουμε δραστηριότητες. Φυσικά, η διαδικασία επιλογής όλων αυτών των εταιρειών ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες και θεσμοθετημένες διαδικασίες επιλογής μέσω διαγωνισμών. Θα επιμείνω ωστόσο ότι η συνεργασία με τις ελληνικές εταιρείες στην Ελλάδα δεν είναι ένα θέμα πολιτικής, είναι ζήτημα αποτελεσματικότητας. Η χώρα έχει πολλές εξαίρετες εταιρείες, με μεγάλη εμπειρία και γνώση της περιοχής. Έτσι, όταν χτίζεις ένα τεράστιο έργο υποδομής, όπως ο ΤΑΡ, είναι θέμα απλής λογικής να δομήσεις τοπικές συνέργιες. Φυσικά, οι μεγάλες διεθνείς εταιρείες που συμμετέχουν και στηρίζουν τον ΤΑΡ, θα επηρεάσουν θετικά τους εταίρους τους εδώ μεταφέροντας περαιτέρω εξειδικευμένη γνώση. Αλλά αντίστοιχα θα μάθουμε από τους έλληνες συνεργάτες μας. Αυτή είναι μια πραγματικά επωφελής για όλους σχέση, όπου μπορεί να αναπτυχθεί δυναμικά το επιχειρείν. Αναφέρεστε και σε μια πιθανή συνεργασία με τον Όμιλο ΔΕΠΑΔΕΣΦΑ. Σε ποιους τομείς μπορείτε να συνεργαστείτε; Είμαστε πάντα ξεκάθαροι σε αυτόν τον τομέα. Είμαστε πάντα ανοιχτοί σε συνεργασίες. Το έχουμε πει δημόσια πολλές φορές αναφορικά με τη ΔΕΠΑ και τον ΔΕΣΦΑ, όπως και με άλλες επιχειρήσεις που επιθυμούν να συνεργαστούν με τον ΤΑΡ. Δεν μπορώ να το πω πιο ανοιχτά: Καλωσορίζουμε

όποιον, ενδεχομένως, αισθάνεται ότι μπορεί να έχει μια αξιοσημείωτη συνεισφορά στον ΤΑΡ. Σας απασχολεί το ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησης των ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ; Έχετε αναλύσει το ενδεχόμενο π.χ. η ΔΕΠΑ να περάσει στον έλεγχο της Gazprom ή ο ΔΕΣΦΑ στη Socar; Δεν μας απασχολεί. O Νότιος Διάδρομος είναι για να διοχετεύει φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν και όχι από τη Ρωσία στην Ευρώπη. O ΤΑΡ και ο Ελληνικός Δρόμος είναι στην τελική φάση του δρόμου, αυτής της προσπάθειας για τη μεταφορά αυτού του φυσικού αερίου μέσω του Νοτίου Διαδρόμου. Πώς αναμένετε να επηρεαστείτε από την πιθανότητα η χώρα μας να γίνει σταθμός για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου (Κύπρου, Ισραήλ) στην Ευρώπη; Μπορεί η ευρωπαϊκή αγορά να υποστηρίξει αυτά τα σχέδια; Πάντα θα υπάρχουν πολλά επενδυτικά σχέδια στον ενεργειακό τομέα, στην Ελλάδα και αλλού. Αυτό είναι αναπόσπαστο κομμάτι του κλάδου και σημαντικό να υπάρχουν καθώς αυτά μπορούν να γίνουν επενδύσεις κλίμακας σε βάθος χρόνου. Συχνά δέχομαι ερωτήσεις για το πώς ο ΤΑΡ μπορεί ή δεν μπορεί να συνδυαστεί με αυτά τα σχέδια. Υπάρχουν δύο όψεις που πρέπει να δει κανείς για να απαντήσει σε αυτό. Πρώτα, όπως ανέφερε ένας παλιός και έμπειρος συνάδελφος, εδώ στην Ελλάδα «το ένα είναι να χαράσσεις γραμμές στον χάρτη, όμως είναι κάτι τελείως διαφορετικό να υλοποιείς αυτά τα σχέδια». Σήμερα ο ΤΑΡ είναι μια πραγματικότητα που μπορεί να αλλάξει τον ρόλο της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη και να φέρει άμεσα, μεσοπρόθεσμα, αλλά και μακροπρόθεσμα θετικά

αποτελέσματα. Είναι σημαντικό να μείνουμε προσηλωμένοι στην υλοποίηση αυτής της δυνατότητας και να μην αποσπόμαστε. Βλέποντας τη συνεργασία που έχουμε με τους έλληνες εταίρους μας, θεωρώ ότι ακριβώς αυτό κάνουμε. Εστιάζοντας στο τι ακριβώς οφείλουμε να υλοποιήσουμε ώστε να είναι ο ΤΑΡ και ο Ελληνικός Δρόμος ο πλέον ανταγωνιστικός κατά τη διαδικασία επιλογής από την κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ ΙΙ τον Ιούνιο. Δευτερευόντως, φυσικά, είναι σημαντικό να έχουμε όραμα για το μέλλον και να σκεφτόμαστε πώς ένα σημερινό σχέδιο μπορεί να στηρίξει το αύριο και να δημιουργήσει ωφέλειες στο μέλλον. Όπως ανέφερα, αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που ο ΤΑΡ συνεργάζεται με άλλους τοπικούς εταίρους. Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικός ο διπλασιασμός της μεταφορικής δυνατότητας του αγωγού. Επιπρόσθετα, τώρα, εάν ο ΤΑΡ μπορεί να παίξει έναν υποστηρικτικό ρόλο όσο η Ελλάδα προχωρά στην έρευνα κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, θα είμαι ιδιαίτερα ευχαριστημένος. Συνδυάζοντας αφενός την εστίαση στην απτή πραγματικότητα και, αφετέρου, στο όραμα, η Ελλάδα πράγματι μπορεί να γίνει περιφερειακός ενεργειακός κόμβος.


Συνέντευξη του κ. Αντώνη Λιβάνιου, CEO της Energy Stream CMG GmbH Αποκλειστικά στο περιοδικό «energyworld»

07

«O ΠΡΩΘΥΠOΥΡΓOΣ ΝΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤOΥ TAP» Η θέση της Ελλάδας στο ενεργειακό σταυροδρόμι που ενώνει την Ανατολή με τη Δύση είναι δεδομένη. Όπως δεδομένη είναι και η γεωστρατηγική σημασία του αγωγού φυσικού αερίου Trans Adriatic Pipeline για τη χώρα μας. O Αντώνης Λιβάνιος, Διευθύνων Σύμβουλος της Energy Stream CMG GmbH, μεταξύ άλλων, στέλνει ηχηρό μήνυμα στην ελληνική κυβέρνηση: να παλέψει για να διέλθει το φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, αλλά και να κινηθεί με προσεκτικά βήματα στην ιδιωτικοποίηση των ΔΕΠΑ-ΔΕΣΦΑ. «Να μην πουληθούν σε αναξιόπιστες εταιρείες που θα θέσουν σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική», υπογραμμίζει με νόημα.

Κύριε Λιβάνιε, πριν από λίγες εβδομάδες στο ενεργειακό συνέδριο της Herald Tribune αναφερθήκατε στη διακρατική συμφωνία για τον αγωγό φυσικού αερίου Trans Adriatic Pipeline (TAP) και υποστηρίξατε ότι η συμφωνία αυτή δεν είναι αρκετή για να υλοποιηθεί ο ΤΑΡ. Τι επιπλέον χρειάζεται να γίνει από την ελληνική κυβέρνηση; Αναμφισβήτητα η διακρατική συμφωνία Ελλάδας, Ιταλίας και Αλβανίας για την κατασκευή και λειτουργία του αγωγού ΤΑΡ, που έγινε με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά και του υπουργού Εξωτερικών Δημήτρη Αβραμόπουλου, είναι σημαντική επιτυχία. Η διακρατική συμφωνία είναι απτή απόδειξη της πολιτικής βούλησης της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Αλβανίας για την ανάπτυξη του ΤΑΡ. Η συμφωνία αυτή είναι αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για την κατασκευή του αγωγού όμως. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των δύο αγωγών, του ΤΑΡ και του Nabucco West, που διεκδικούν να μεταφέρουν το φυσικό αέριο από το κοίτασμα Σαχ Ντενίζ του Αζερμπαϊτζάν είναι εξαιρετικά έντονος. Σήμερα βρισκόμαστε στην κρισιμότερη φάση. Ο Nabucco West σύμφωνα με πολλούς εμπειρογνώμονες της διεθνούς αγοράς αερίου συνεχίζει να είναι μπροστά. Συνεπώς, προσωπικά ο πρωθυπουργός

κ. Σαμαράς και ο υπουργός Εξωτερικών κ. Αβραμόπουλος πρέπει να ταξιδέψουν στο Μπακού, στις Βρυξέλλες, στην Ουάσινγκτον, στο Λονδίνο, στο Παρίσι και στο Βερολίνο και να διεκδικήσουν την κατασκευή του ΤΑΡ. Μόνον η προσωπική παρουσία και διαπραγμάτευση από την ελληνική πολιτική ηγεσία μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την υλοποίηση του ΤΑΡ. Η γειτονική Βουλγαρία, που στοχεύει στην κατασκευή του Nabucco West, έχει εκμεταλλευτεί το γεωπολιτικό κενό στα Βαλκάνια λόγω της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα και έχει προχωρήσει με σημαντικά βήματα υπέρ της προώθησης του Nabucco West. Τα χρονικά περιθώρια για την ελληνική κυβέρνηση έχουν στενέψει, αφού εντός του φετινού καλοκαιριού πρόκειται να ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση από την κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ. Για την Ελλάδα η επένδυση 1,5 δισ. ευρώ και οι χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν από την κατασκευή και λειτουργία του ΤΑΡ είναι ζωτικής σημασίας. Γιατί υποστηρίζετε ότι ο Nabucco West είναι μπροστά σε σχέση με τον ΤΑΡ για τη μεταφορά του φυσικού αερίου από το κοίτασμα Σαχ Ντενίζ του Αζερμπαϊτζάν;

23


24

Γιατί απλούστατα ο Nabucco West συνεχίζει να έχει την πολιτική υποστήριξη από τις Βρυξέλλες, την Ουάσινγκτον και το Βερολίνο. Πολλοί παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι και στο Μπακού υπάρχει σημαντικός αριθμός στελεχών στη SOCAR (State Oil Company of Azerbaijan) που θα προτιμούσαν την κατασκευή του Nabucco West έναντι του ΤΑΡ. Γι‘ αυτό επαναλαμβάνω ότι πρέπει προσωπικά ο πρωθυπουργός να ταξιδέψει στο Μπακού. Τι επίπτωση έχει η ιδιωτικοποίηση ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ στην προοπτική κατασκευής του ΤΑΡ; Δυστυχώς η υπερβολική καθυστέρηση της ιδιωτικοποίησης της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ έχει παρατείνει την αβεβαιότητα γύρω από τον μελλοντικό μέτοχο της δημόσιας εταιρείας αερίου. Η δυναμική που αναπτύσσουν οι εταιρείες ρωσικών συμφερόντων Gazprom και Sintez υπέρ της εξαγοράς ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ δημιουργούν πονοκεφάλους στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με παράγοντες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ενδεχόμενη εξαγορά ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ από ρωσικές εταιρείες φυσικού αερίου ίσως να δημιουργήσει εμπόδια στην ανάπτυξη του Νοτίου Διαδρόμου φυσικού αερίου της ΕΕ. Είναι δικαιολογημένες αυτές οι ανησυχίες; Γιατί λέτε ότι είναι πονοκέφαλος για την Ευρωπαϊκή Ένωση η ενδεχόμενη εξαγορά ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ από τις ρωσικές εταιρείες Gazprom και Sintez; Δεν γνωρίζω εάν αυτές οι ανησυχίες είναι αδικαιολόγητες ή δικαιολογημένες. Αυτό που γνωρίζω

είναι ότι η πολιτική της ΕΕ για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης εστιάζεται σήμερα στη διαφοροποίηση οδών και πηγών φυσικού αερίου. Η Ευρώπη σήμερα εισάγει τις περισσότερες ποσότητες φυσικού αερίου από τη Ρωσία και αυτό της δημιουργεί ενεργειακή εξάρτηση. Γι’ αυτό προσπαθεί η ΕΕ μέσω του Νοτίου Διαδρόμου να εισαγάγει αέριο από την περιοχή της Κασπίας: σε πρώτη φάση από το Αζερμπαϊτζάν και σε δεύτερη φάση από το Τουρκμενιστάν και το Καζακστάν. Για τη Ρωσία η ανάπτυξη του Νοτίου Διαδρόμου δεν είναι η καλύτερη εξέλιξη για τα οικονομικά και πολιτικά της συμφέροντα και γι’ αυτό δεν επιθυμεί μια τέτοια εξέλιξη. Η Ρωσία για να αντιμετωπίσει την πρόκληση της ευρωπαϊκής πολιτικής του Νοτίου Διαδρόμου φυσικού αερίου, στοχεύει στην εξαγορά του κασπιανού αερίου και στην εξαγωγή του από την ίδια τη Ρωσία στην Ευρώπη. Αυτό έναι σήμερα το μεγάλο ενεργειακό παιχνίδι οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης. Η Ελλάδα έχει εξαιρετικά σημαντική γεωστρατηγική θέση, αφού είναι μία από τις δύο χώρες για την εισαγωγή κασπιανού αερίου προς την ΕΕ. Η άλλη χώρα είναι η Βουλγαρία. Η Ελλάδα όμως έχει σημαντικότατο πλεονέκτημα έναντι της γειτονικής Βουλγαρίας, γιατί βρίσκεται στη Μεσόγειο Θάλασσα. Συνεπώς μπορεί να εμπορεύεται το κασπιανό αέριο μεσω υγροποιημένης μορφής LNG. Συνεπώς, καταλαβαίνετε γιατί η εξαγορά της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ απο τις ρωσικές Gazprom και Sintez δημιουργούν πονοκεφάλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τι μπορεί όμως να κάνει η Ελλάδα αφού οι ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες δεν συμμετέχουν στη διαδικασία ιδιωτικοποίησης της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ; Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα που προέκυψε στην ελληνική κυβέρνηση με την αποκρατικοποίηση των ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ και που οδηγεί σε καθυστερήσεις. Η κυβέρνηση έχει στα χέρια της την «καυτή πατάτα» των ρωσικών πετρελαϊκών εταιρειών που όχι μόνον είναι αποφασισμένες να εξαγοράσουν τις δημόσιες επιχειρήσεις αερίου, αλλά και να προσφέρουν το μεγαλύτερο τίμημα. Πώς μπορεί η ελληνική κυβέρνηση να αγνοήσει το υψηλό τίμημα που προσφέρουν οι Ρώσοι; Επιπλέον, τι δικαιολογία μπορεί να δώσει η Ελλάδα στη Ρωσία αλλά και στην τρόικα για τη μη πώληση της ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ στους Ρώσους; Σίγουρα το γεωπολιτικό αγκάθι στα πλευρά της κυβέρνησης έχει επιφέρει αναποφασιστικότητα στο βασανιστικό δίλημμα που θέτει η Ρωσία από τη μία και η Ευρώπη από την άλλη. Έτσι λοιπόν δημιουργείται προβλημα στην ανάπτυξη του Νοτίου Διαδρόμου... Ακριβώς. Αυτή η γεωπολιτική πρόκληση βασανίζει σήμερα την κυβέρνηση. Επιπλέον, η ανασφάλεια για τον μελλοντικό μέτοχο της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ δημιουργεί ένα επιπλέον πρόβλημα στην ανάπτυξη του ΤΑΡ. Η Ελλάδα σήμερα θα μπορούσε να διεκδικήσει πολύ πιο αποτελεσματικά την κατασκευή του ΤΑΡ, εάν είχε ξεκαθαρίσει τη μετοχική σύνθεση από τον ιδιώτη επενδυτή για ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ. Η καθυστέρηση της ιδιωτικοποίησης είναι ανασταλτικός παράγοντας για την ανάπτυξη του ΤΑΡ.


O κ. Αντώνης Λιβάνιος έχει 20ετή και πλέον εμπειρία σε θέματα ενέργειας, σε περισσότερες από 50 χώρες στον αραβικό κόσμο, στην περιοχή της Κασπίας, στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική.

Η ανασφάλεια για τον μελλοντικό μέτοχο της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ δημιουργεί ένα επιπλέον πρόβλημα στην ανάπτυξη του ΤΑΡ. Η Ελλάδα σήμερα θα μπορούσε να διεκδικήσει πολύ πιο αποτελεσματικά την κατασκευή του ΤΑΡ, εάν είχε ξεκαθαρίσει τη μετοχική σύνθεση από τον ιδιώτη επενδυτή για ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ. Η καθυστέρηση της ιδιωτικοποίησης είναι ανασταλτικός παράγοντας για την ανάπτυξη του ΤΑΡ

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και ποια τα ρίσκα για την Ελλάδα στους αγωγούς φυσικού αερίου και στην ιδιωτικοποίηση ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ; Το μεγαλύτερο ρίσκο για την Ελλάδα είναι να απομονωθεί από τον Νότιο Διάδρομο φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι αδήριτη ανάγκη και εθνικός στόχος η κατασκευή και λειτουργία του ΤΑΡ. Η κυβέρνηση πρέπει να προσπαθήσει τα μέγιστα για να διέλθει το αζερικό αέριο μέσω Ελλάδας προς την Ευρώπη. Το δεύτερο μεγαλύτερο ρίσκο είναι να εξαγοραστεί η ΔΕΠΑ και ο ΔΕΣΦΑ από αναξιόπιστες εταιρείες. Οι μελλοντικοί μέτοχοι ιδιώτες των δημόσιων εταιρειών φυσικού αερίου πρέπει να είναι αποφασισμένες να συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη και την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας, τηρώντας

τη νομοθεσία και τους κανόνες του κοινοτικού δικαίου και συμμετέχοντας στην ενεργειακή πολιτική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η χειρότερη εξέλιξη για την Ελλάδα που θα δημιουργούσε κίνδυνο στην ενεργειακή της ασφάλεια θα ήταν η εξαγορά της ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ από εταιρείες που θα στόχευαν να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Σε μια τέτοια περίπτωση είναι βέβαιο ότι θα έχανε η Ευρώπη. Πολύ περισσότερο όμως θα έχανε η Ελλάδα.

Αντώνης Λιβάνιος - Who is who O Αντώνης Λιβάνιος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Energy Stream CMG GmbH, διεθνούς εταιρείας συμβούλων για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, με έδρα τη Φρανκφούρτη της Γερμανίας. Η εταιρεία αναπτύσσει και εφαρμόζει αναπτυξιακές στρατηγικές για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και παρέχει στρατηγική πληροφόρηση για την αγορά και για εμπορικά πρότζεκτ στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. O Αντώνης Λιβάνιος έχει πάνω από 20ετή εμπειρία σε θέματα ενέργειας, στις σχέσεις επιχειρήσεων – κυβέρνησης, με εξειδίκευση στις επενδύσεις εξόρυξης και μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, στη γεωπολιτική των αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου και στην έρευνα αγοράς. Μεταξύ 2010-2011 διατέλεσε Γενικός Διευθυντής της Εταιρείας

Εμπορίας Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) M&M Gas S.A., της Motor Oil Group. Μεταξύ 2009-2010 διατέλεσε Πρόεδρος της Ποσειδών AE, του ελληνοϊταλικού υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου. Από το 2007 έως το 2010 διατέλεσε Σύμβουλος σε τρεις διαδοχικούς υπουργούς Ενέργειας της ελληνικής κυβέρνησης για τους ευρωασιατικούς αγωγούς φυσικού αερίου και για θέματα ενεργειακής ασφάλειας. O Αντώνης Λιβάνιος έχει πτυχίο Master’s in International Political Economy (Διεθνής Πολιτική Oικονομία) από το Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης (1991), με εξειδίκευση στα διεθνή θέματα, στην ενέργεια και στην ασφάλεια, και πτυχίο Β.Α. in Economics από το American University της Oυάσινγκτον (1988), με έμφαση στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και στη γεωπολιτική.

25


Υδρογονάνθρακες Της Λίας Σταθοπούλου

08 26

ΤO ΕΝΕΡΓΕΙΑΚO ΠΡOΦΙΛ ΤΗΣ ΑΝ. ΜΕΣOΓΕΙOΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΧΩΡΩΝ Μεγάλη δημοσιότητα λαμβάνει τελευταία για τις κρίσιμες ενεργειακές εξελίξεις της η λεκάνη της Μεσογείου. Το ενεργειακό προφίλ των παράκτιων κρατών της ανατολικής Μεσογείου παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον, σύμφωνα και με τη μελέτη του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων «O ρόλος της Ανατολικής Μεσογείου στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης».


Χάρτης 1 Οι μέχρι στιγμής έρευνες στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου έχουν κατορθώσει να φέρουν στο φως την ύπαρξη κοιτασμάτων που μετρούν περί τα 105,9 tcf εκμεταλλεύσιμου φυσικού αερίου. Επιπροσθέτως, σύμφωνα με μελέτη του United States Geological Survey (USGS), η οποία εκπονήθηκε το 2010, τόσο στην περιοχή ανοιχτά του Δέλτα του Νείλου και στο Πεδίο της Λεβαντίνης όσο και στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή πέριξ της Κύπρου υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο ύπαρξης κοιτασμάτων συνολικής ποσότητας που ενδέχεται να φτάνει στην καλύτερη περίπτωση τα 335 tcf και τα 45,9 tcf φυσικού αερίου.

Μετά και τις πρόσφατες ανακαλύψεις σε Κύπρο και Ισραήλ, η ανατολική Μεσόγειος δύναται να χωριστεί σε τέσσερις βασικές περιοχές αυξημένης πιθανότητας ή αποδεδειγμένης ύπαρξης σημαντικών ποσοτήτων υδρογονανθράκων. Oι πετρελαιοπιθανές περιοχές της ανατολικής Μεσογείου είναι (όπως φαίνονται και στους Χάρτες 1 και 2): 1) το Πεδίο του Ηροδότου, το οποίο εντοπίζεται κυρίως στην περιοχή νοτιοανατολικά της Κρήτης, νοτιοδυτικά της Κύπρου και βόρεια της Αιγύπτου, 2) το Πεδίο της Λεβαντίνης, το οποίο εκτείνεται στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κύπρου, Τουρκίας, Συρίας, Ισραήλ (περιλαμβανομένων των εδαφών της Λωρίδας της Γάζας), Αιγύπτου και Λιβάνου, 3) το Κωνικό Πεδίο στα ανοιχτά του Δέλτα του Νείλου και 4) το πεδίο στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης. Ακολουθεί το ενεργειακό προφίλ των χωρών της ανατολικής Μεσογείου που παρουσιάζουν ενδιαφέρον στον τομέα των υδρογονανθράκων. Κύπρος Μέχρι και το 2010, οπότε έγιναν ευρέως γνωστά τα αποτελέσματα των ερευνών της Κύπρου αναφορικά με την ανακάλυψη κοιτασμάτων φυσικού αερίου, τα αποδεδειγμένα αποθέματα, η παραγωγή αλλά και η κατανάλωση της χώρας σε φυσικό αέριο κινούνταν στην περιοχή του απολύτου μηδενός.

27

Η Λευκωσία βασιζόταν και βασίζεται –εν πολλοίς– στην κατανάλωση πετρελαίου και ηλεκτρικής ενέργειας για την κάλυψη των εγχώριων αναγκών

της. Oι πρόσφατες ανακαλύψεις στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου χαρτογραφούν μια περιοχή αυξημένου ενδιαφέροντος για τη Λευκωσία

Ελλάδα Η Ελλάδα, ιδιαίτερα από το 2004 και μετά, επιδιώκει την αναβάθμιση του ρόλου της στο ευρύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι διαμετακόμισης φυσικού αερίου από τη Ρωσία αλλά και από τις χώρες της κεντρικής Ασίας προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η υπογραφή τον Φεβρουάριο για την κατασκευή του αγωγού ΤΑΡ διατηρεί την Ελλάδα στο παιχνίδι των διασυνδέσεων της περιοχής. Οι πρόσφατες ανακαλύψεις υδρογονανθράκων στην ανατολική Μεσόγειο αλλά και η πρωτοφανής οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έκαναν τη χώρα να κινηθεί με γοργά βήματα προς μια πρώτη «σοβαρή» προσπάθεια συστηματοποίησης των προσπαθειών για έρευνες πετρελαίου. Σε ό,τι αφορά αμιγώς στον τομέα των υδρογονανθράκων αλλά και στις προοπτικές που δημιουργούνται μετά τις πρόσφατες ανακαλύψεις στην ανατολική Μεσόγειο, ας σημειωθεί αρχικά ότι οι περιοχές που παρουσιάζουν αυξημένο ενδιαφέρον για την Ελλάδα είναι η θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, καθώς και η περιοχή εντός του Πεδίου του Ηροδότου, νοτιοανατολικά της

Κρήτης μεταξύ της ελληνικής (όταν αυτή ανακηρυχθεί) και της κυπριακής ΑΟΖ. Σύμφωνα με ειδική μελέτη, που εκπονήθηκε από τους επιστήμονες Alain Bruneton, Ηλία Κονοφάγο και Αντώνη Φώσκολο, οι ανωτέρω περιοχές, λόγω της ιδιαίτερης γεωφυσικής ταυτότητάς τους, ομοιάζουν σε σημαντικό βαθμό με περιοχές αποδεδειγμένα πλούσιες σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, όπως ο Περσικός Κόλπος, ο Κόλπος του Μεξικού, αλλά και η Κασπία Θάλασσα. Τα στοιχεία αυτά έρχονται σε πλήρη συμφωνία με εκείνα του United States Geological Survey, το οποίο σε μελέτη του χαρακτηρίζει κάτι παραπάνω από αυξημένου ενδιαφέροντος το Πεδίο του Ηροδότου αλλά και την ευρύτερη περιοχή νότια και ανατολικά της Κρήτης. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τη μελέτη του Δρος Ιωσήφ Ιωσηφίδη, 70 χλμ. νότια του Κόλπου της Μεσσαράς στην Κρήτη υπολογίζεται ότι υπάρχουν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου σε βάθος θάλασσας της τάξης των 1.650 μέτρων. Ο κ. Ιωσηφίδης αναφέρει ότι μόνο σε ένα Οικόπεδο μεταξύ των περιοχών Πλακιά και Φραγκοκάστελο υπολογίζεται ότι βρίσκεται περί το 1,5 tcf φυσικού αερίου.


28

Το Yπουργείο Ενέργειας του Λιβάνου προκήρυξε στα μέσα Φεβρουαρίου τον πρώτο γύρο αδειοδότησης για έρευνες υδρογονανθράκων στην ΑOΖ της χώρας και δεν διαθέτει μέχρι σήμερα παραγωγή υδρογονανθράκων. Η προκαταρκτική φάση θα διαρκέσει έως τις 28 Μαρτίου 2013, ενώ η πρώτη διαλογή θα γίνει στις 18 Απριλίου από τη νεοσύστατη υπηρεσία Πετρελαίου. Σημειώνεται ότι η έκταση της λιβανικής ΑOΖ αγγίζει τα 22.730 τ.χμ. και δεν έχει εξερευνηθεί ποτέ για υδρογονάνθρακες. Παράλληλα, οι έρευνες θα επικεντρωθούν σε σημεία που γειτνιάζουν με το Ισραήλ και την Κύπρο. Από το 2009 η Βηρυτός προμηθεύεται μικρές ποσότητες φυσικού αερίου μέσω της σύνδεσής της με τον Arab Gas Pipeline

(αναφορικά με το φυσικό αέριο), η οποία εκτείνεται από το Πεδίο της Λεβαντίνης μέχρι και τα όρια της περιοχής του Πεδίου του Ηροδότου. Η περιοχή αυτή έχει χωριστεί σε 13 θαλάσσια Oικόπεδα, όπου η Κύπρος αναμένεται να πραγματοποιήσει σταδιακά έρευνες σε συνεργασία με ξένες εταιρείες. Προς το παρόν επισταμένες έρευνες πραγματοποιήθηκαν και πραγματοποιούνται στο Oικόπεδο 12 ή «Αφροδίτη», όπως έχει ονομαστεί, το οποίο εντοπίζεται σε μια περιοχή που μοιράζεται μεταξύ της κυπριακής και της ισραηλινής ΑOΖ. Το εν λόγω κοίτασμα υπολογίζεται ότι περιέχει 5 έως 8 tcf φυσικού αερίου, συνολικής αξίας μεταξύ 30 και 100 δισ. δολαρίων. Oι τελευταίοι υπολογισμοί είναι περισσότερο αισιόδοξοι. Την εξερεύνηση του εν λόγω κοιτάσματος έχει αναλάβει η Noble Energy σε συνεργασία με την ισραηλινών συμφερόντων Delek Group. Είναι φανερή η ραγδαία αναβάθμιση που γνωρίζει το κυπριακό ενεργειακό προφίλ, ιδιαίτερα στον τομέα του φυσικού αερίου. Η Λευκωσία φαίνεται να δείχνει σαφή πρόθεση εδραίωσης ενός συστηματικού τομέα παραγωγής και εξαγωγής φυσικού αερίου, εκμεταλλευόμενη στο έπακρο τις πλουτοπαραγωγικές πηγές που

βρίσκονται στις θαλάσσιες ζώνες κυριαρχίας της. Ισραήλ Το Ισραήλ, σε αντίθεση με την περίπτωση της Κύπρου, διέθετε και πριν από την ανακάλυψη των υπεράκτιων κοιτασμάτων της ανατολικής Μεσογείου εγχώρια αποθέματα φυσικού αερίου της τάξης των 1,5-1,7 tcf. Τα εν λόγω αποθέματα προέρχονται κυρίως από τα δύο μεγαλύτερα κοιτάσματα της χώρας, το Mari και το Noa. Η εταιρεία Yam Thetis εκμεταλλεύεται τα κοιτάσματα και προμηθεύει με την παραγωγή τους κατά κύριο λόγο ισραηλινά εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η συνολική μέση παραγωγή των 28 bcf ανά έτος δεν φαίνεται να καλύπτει πλήρως τις εγχώριες ισραηλινές ανάγκες σε φυσικό αέριο, οδηγώντας τη χώρα σε εισαγωγές. Το Τελ Αβίβ εισάγει φυσικό αέριο κυρίως από την Αίγυπτο μέσω του αγωγού ArishAskhelon, ο οποίος αποτελεί παρακλάδι του μεγάλου αγωγού Arab Gas Pipeline (με τον οποίο το Κάιρο προμηθεύει επίσης με φυσικό αέριο, πέραν του Ισραήλ, τον Λίβανο, τη Συρία αλλά και την Ιορδανία). Oι περιοχές όπου έχουν ανακαλυφθεί κοιτάσματα ή όπου υπολογίζεται ότι υπάρχουν σημαντικές


Χάρτης 2: Το Πεδίο του Ηροδότου Σε ό,τι αφορά στο ελληνικό τμήμα του Πεδίου του Ηροδότου καθώς και στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, αν και είναι περιοχές όπου δεν έχουν πραγματοποιηθεί επισταμένες έρευνες, σύμφωνα με το γεωλογικό ανάγλυφο της περιοχής αλλά και με ανεπίσημη μελέτη που διεξήχθη νότια της Κρήτης από τη νορβηγική εταιρεία γεωφυσικών ερευνών Petroleum Geo-Services, διαπιστώνεται εξαιρετικά αυξημένη πιθανότητα ύπαρξης ικανών ποσοτήτων υδρογονανθράκων12. Συγκεκριμένα, στην εν λόγω περιοχή εφάπτονται οι τεκτονικές πλάκες της Αφρικής και της Ευρώπης, παρατηρούνται εκκλήσεις σημαντικών ποσοτήτων μεθανίου, ενώ υπάρχουν και αρκετά ηφαίστεια λάσπης, γεγονότα που αποτελούν σημαντικές ενδείξεις ύπαρξης ικανών ποσοτήτων υδρογονανθράκων. Άλλωστε, τα ανωτέρω χαρακτηριστικά απαντώνται στην πλειονότητα των ανά τον κόσμο περιοχών που είναι πλούσιες σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, όπως στον Κόλπο του Μεξικού, στην Κασπία Θάλασσα αλλά και στο Κωνικό Πεδίο στα ανοιχτά του Δέλτα του Νείλου και στο Πεδίο της Λεβαντίνης.

ποσότητες αερίου αποτελούν μέρος του Πεδίου της Λεβαντίνης. Προς το παρόν, οι έρευνες της εταιρείας Noble Energy έφεραν στο φως το γιγάντιο κοίτασμα Λεβιάθαν (το ανατολικό τμήμα του οποίου συνορεύει και με το κυπριακό Oικόπεδο 12), το οποίο υπολογίζεται ότι διαθέτει περί τα 16 tcf φυσικού αερίου, καθώς και το κοίτασμα Ταμάρ, η μελλοντική παραγωγή του οποίου υπολογίζεται ότι είναι δυνατόν να καλύψει την εγχώρια ζήτηση του Ισραήλ τα επόμενα 25 έως 30 χρόνια. Άξια λόγου είναι και η ανακάλυψη του κοιτάσματος Dalit, το οποίο βρίσκεται νοτιοδυτικά του Ταμάρ και υπολογίζεται ότι διαθέτει 15 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου. Λωρίδα της Γάζας Ζητήματα στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή ενδέχεται να τεθούν από την πιθανότητα χάραξης ΑOΖ από τη Λωρίδα της Γάζας – δηλαδή, ανάμεσα στις ΑOΖ του Ισραήλ και της Αιγύπτου, όπου επίσης υπολογίζεται ότι υπάρχουν ικανοποιητικά κοιτάσματα φυσικού αερίου. Η Παλαιστινιακή Αρχή, ήδη από το 1999, είχε συμφωνήσει με την εταιρεία φυσικού αερίου BG να προχωρήσει στην εκμετάλλευση του πηγαδιού Marine-1, το οποίο βρίσκεται στα χωρικά ύδατα της Λωρίδας της Γάζας. Το Ισραήλ τότε δεν έφερε αντιρρήσεις, μάλλον λόγω της ασημαντότητας του κοιτάσματος, το οποίο εμπεριέχει περίπου 1,4 tcf φυσικού αερίου. Πρόσφατες έρευνες στην ευρύτερη περιοχή αποκάλυψαν ότι στη θαλάσσια προέκταση των χωρικών υδάτων

29

της Λωρίδας της Γάζας, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει την ΑOΖ των Παλαιστινίων, υπάρχουν κοιτάσματα φυσικού αερίου η αξία των οποίων υπολογίζεται προς το παρόν στα 3 δισ. δολάρια. Oι έρευνες επιβεβαίωσαν την ύπαρξη του κοιτάσματος Mari-B, το οποίο φαίνεται ότι περιέχει περί το 1 tcf φυσικού αερίου και εντοπίζεται στην περιοχή μεταξύ της ισραηλινής και της ενδεχόμενης παλαιστινιακής ΑOΖ. Όταν στο μέλλον η Παλαιστίνη θα αποκτήσει δικαίωμα στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων που εκτείνονται πέριξ της Λωρίδας της Γάζας, θα εξελιχθεί σε μερικό ρυθμιστή των εξελίξεων. Αίγυπτος Η Αίγυπτος είναι η μοναδική χώρα της ανατολικής Μεσογείου που διαθέτει αυτή τη στιγμή αξιόλογα, αποδεδειγμένα και πλήρως εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου, όπως επίσης συγκροτημένο τομέα εκμετάλλευσης, παραγωγής και εξαγωγής φυσικού αερίου προς τρίτες χώρες. Oι εν λόγω προσπάθειες του Καΐρου ξεκίνησαν κατά τρόπο συστηματικό από το 1998, με την παραγωγή της χώρας σε φυσικό αέριο να τετραπλασιάζεται κατά τη δεκαετία 1999-2009. Σήμερα υπολογίζεται ότι η χώρα διαθέτει αποθέματα φυσικού αερίου της τάξης των 77 tcf, γεγονός που την τοποθετεί στην τρίτη θέση –κατά σειρά αποθεμάτων φυσικού αερίου– μεταξύ των χωρών της Αφρικής, πίσω από τη Νιγηρία και την Αλγερία. Τα τελευταία χρόνια η ετήσια παραγωγή φυσικού αερίου της Αιγύπτου είναι της τάξης των 2,2 tcf.

Αρκετή από την υπάρχουσα παραγωγή χρησιμοποιείται για την κάλυψη των εσωτερικών αναγκών της χώρας, γεγονός διόλου περίεργο, αφού στο ενεργειακό μείγμα της Αιγύπτου το φυσικό αέριο καταλαμβάνει συνολικό ποσοστό της τάξης του 49%. Το 70% της αιγυπτιακής παραγωγής προέρχεται κατά κύριο λόγο από τα υπεράκτια κοιτάσματα του Κωνικού Πεδίου στα ανοιχτά του Δέλτα του Νείλου. Το προς εξαγωγή φυσικό αέριο κατευθύνεται προς τρίτα κράτη κατά 30% μέσω αγωγών και κατά 70% σε μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το Κάιρο διαθέτει τρεις μεγάλες εγκαταστάσεις υγροποίησης: τη SEGAS Train LNG 1 και τις Egypt LNG Train 1 και 2. Oι εν λόγω εγκαταστάσεις είναι ικανές να παράγουν ποσότητα LNG που θα μπορούσε να αγγίξει τα 600 bcf τον χρόνο. Κύριοι προορισμοί του αιγυπτιακού LNG είναι κυρίως οι ΗΠΑ, η Ισπανία και η Γαλλία. Σε ό,τι αφορά στις εξαγωγές μέσω αγωγού, υπάρχει ο Arab Gas Pipeline, ο οποίος –όπως προαναφέρθηκε– μεταφέρει φυσικό αέριο προς τον Λίβανο, την Ιορδανία, τη Συρία και το Ισραήλ. Αν και σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα η αιγυπτιακή παραγωγή φυσικού αερίου δεν αναμένεται να αυξηθεί, οι πιθανότητες αύξησης στο μέλλον των αιγυπτιακών αποθεμάτων είναι αρκετές, όπως κατέδειξαν οι πρόσφατες ανακαλύψεις φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Επιπροσθέτως, η Αίγυπτος θα μπορούσε μέσω κατάλληλης διμερούς συμφωνίας να προχωρήσει από κοινού με την Κύπρο στην εκμετάλλευση των Oικοπέδων 4,


Προσέγγιση της Κρήτης με βαθυμετρική ανάλυση

30

5, 10 και 11, τα οποία εντοπίζονται και εντός της κυπριακής ΑOΖ. Συρία Σήμερα η Δαμασκός παράγει κυρίως πετρέλαιο. Ωστόσο, λόγω της διαφαινόμενης εξάντλησης των αποθεμάτων της, προσανατολίζεται στην παραγωγή φυσικού αερίου. Τα αποδεδειγμένα αποθέματα της χώρας υπολογίζονται σε 8,5 tcf φυσικού αερίου, ενώ η συνολική παραγωγή της έφτασε το 2009 τα 219 bcf. Σκοπός της Συρίας είναι να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή της, καθώς και να επιτύχει την πλήρη λειτουργία του σταθμού παραγωγής φυσικού αερίου στο Χαγιάν, δυναμικότητας 32 εκατ. κυβικών ποδιών (mcf) ημερησίως. Η Συρία καλύπτει σήμερα κατά ένα μεγάλο μέρος τις ανάγκες της με την εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου, ενώ εισάγει 5 έως 6 bcf φυσικού αερίου από την Αίγυπτο μέσω του αγωγού Arab Gas Pipeline. Επιπροσθέτως, το 2009 υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας με την Τουρκία για την κατασκευή παρακλαδιού του Arab Gas Pipeline από το συριακό έδαφος προς την περιοχή Kilisr της Τουρκίας. Με τις άλλες δύο χώρες η Δαμασκός υπέγραψε το 2011 συμφωνία συμμετοχής στην κατασκευή του αγωγού Islamic Gas Pipeline. Το εν λόγω πρότζεκτ αναμένεται να μεταφέρει ιρανικό φυσικό αέριο προς

την ευρωπαϊκή αγορά διαμέσου του Ιράκ, της Συρίας και του Λιβάνου. Oι υπολογισμοί του United States Geological Survey αναφέρουν σοβαρή πιθανότητα ύπαρξης κοιτασμάτων εκμεταλλεύσιμου φυσικού αερίου της τάξης των 122 tcf εντός της περιοχής που καλύπτεται από τις ΑOΖ της Συρίας, του Λιβάνου και του Ισραήλ. Μάλιστα, η Συρία έχει προκηρύξει ήδη διαγωνισμό αναφορικά με τέσσερα οικόπεδα που γειτνιάζουν με τμήμα της κυπριακής ΑOΖ στην περιοχή. Ωστόσο, η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια στη χώρα είναι αστάθμητος παράγοντας. Λίβανος Το Yπουργείο Ενέργειας του Λιβάνου προκήρυξε στα μέσα Φεβρουαρίου τον πρώτο γύρο αδειοδότησης για έρευνες υδρογονανθράκων στην ΑΟΖ της χώρας και δεν διαθέτει μέχρι σήμερα παραγωγή υδρογονανθράκων. Η προκαταρκτική φάση θα διαρκέσει έως τις 28 Μαρτίου 2013, ενώ η πρώτη διαλογή θα γίνει στις 18 Απριλίου από τη νεοσύστατη υπηρεσία πετρελαίου. Σημειώνεται ότι η έκταση της λιβανικής ΑΟΖ αγγίζει τα 22.730 τ.χμ. και δεν έχει εξερευνηθεί ποτέ για υδρογονάνθρακες. Παράλληλα, οι έρευνες θα επικεντρωθούν σε σημεία που γειτνιάζουν με το Ισραήλ και την Κύπρο. Από το 2009 η Βηρυτός προμηθεύεται

μικρές ποσότητες φυσικού αερίου μέσω της σύνδεσής της με τον Arab Gas Pipeline, ενώ σκοπεύει να συμμετάσχει και στο πρότζεκτ του Islamic Gas Pipeline. O Λίβανος προσβλέπει στη συμμετοχή του στο ενεργειακό παιχνίδι του φυσικού αερίου της ανατολικής Μεσογείου. Υπάρχουν αναφορές ότι τα κοιτάσματα του Λιβάνου πιθανόν να ξεπεράσουν σε αποθέματα τα αντίστοιχα της Κύπρου. Επίσης, δεν αποκλείεται η πιθανότητα -κατόπιν, βεβαίως, διαπραγματεύσεωνσυνομολόγησης μιας συμφωνίας μεταξύ Κύπρου και Λιβάνου αναφορικά με τη συνεκμετάλλευση των Oικοπέδων 3 και 13 νότια της Κύπρου. Τουρκία Τα συνολικά αποδεδειγμένα αποθέματα της Τουρκίας σε φυσικό αέριο, σύμφωνα με στοιχεία του 2011, φαίνεται να ανέρχονται σε 218 bcf, με τη συνολική παραγωγή της χώρας για το 2010 να φτάνει τα 25 bcf, προοριζόμενη αποκλειστικά για την κάλυψη των εγχώριων αναγκών της. Η εν λόγω παραγωγή προέρχεται από κοιτάσματα της Μαύρης Θάλασσας, με το μεγαλύτερο από αυτά –το Marmara Kuzey– να βρίσκεται, όπως άλλωστε δηλώνει και το όνομά του, στη Θάλασσα του Μαρμαρά. Σημειώνεται ότι την εξερεύνηση και την εκμετάλλευση


31

των εν λόγω κοιτασμάτων τις έχουν αναλάβει κυρίως τρεις εταιρείες: η British Petroleum, η Shell και η τουρκική κρατική εταιρεία TPAO. Την επίβλεψη των ζητημάτων που σχετίζονται με το φυσικό αέριο την έχει αφενός η Ρυθμιστική Αρχή Αγορών Ενέργειας και αφετέρου η κρατική εταιρεία κατασκευής πετρελαϊκών αγωγών BOTAS, η οποία είναι επιφορτισμένη και με τα ζητήματα κατασκευής και λειτουργίας αγωγών φυσικού αερίου. Μέσω αγωγών η Τουρκία εισάγει ρωσικό φυσικό αέριο μέσω είτε Βαλκανίων (με τον αγωγό Romania – Bulgaria – Turkey Pipeline) είτε Μαύρης Θάλασσας (με τον αγωγό Blue Stream) της τάξης των 600 bcf ετησίως. Επίσης, o αγωγός Baku – Tbilisi – Erzurum συνδέει την Τουρκία με το γιγάντιο κοίτασμα του Αζερμπαϊτζάν Σαχ Ντενίζ, στην Κασπία Θάλασσα, έχοντας δυνατότητα συνολικής μεταφοράς 1 tcf φυσικού αερίου σε ετήσια βάση. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι μέσω του αγωγού Iran – Turkey Pipeline η Άγκυρα έχει τη δυνατότητα, από το 2001, να εισάγει περί τα 49 bcf ιρανικού φυσικού αερίου. Πέραν των αγωγών, η Τουρκία έχει δυνατότητα εισαγωγής φυσικού αερίου με τη μορφή LNG. Στη χώρα λειτουργεί σήμερα, υπό τη διοίκηση της BOTAS, εγκατάσταση απο-υγροποίησης, της οποίας οι δυνατότητες αγγίζουν τα 175

bcf τον χρόνο. Βασικοί προμηθευτές LNG της Άγκυρας είναι τόσο η Αλγερία όσο και η Νιγηρία. Στόχος της Τουρκίας, πέραν της κάλυψης των ολοένα αυξανόμενων εγχώριων αναγκών της σε φυσικό αέριο, είναι η γεωπολιτική αναβάθμιση του ρόλου της μέσα από την ανάδειξή της σε βασικό διαμετακομιστικό κέντρο του φυσικού αερίου της Ρωσίας, των παρακάσπιων χωρών, αλλά και ενδεχομένως του Ιράν (στο μέλλον) προς την αγορά της Ε.Ε. Ήδη από το 2007 είχαμε την ολοκλήρωση του ελληνοτουρκικού τμήματος του αγωγού Turkey – Greece – Italy Interconnector, ο οποίος σε πλήρη λειτουργία θα μεταφέρει περί τα 420 bcf φυσικού αερίου από το αζέρικο κοίτασμα Σαχ-Ντενίζ μέσω Τουρκίας, Ελλάδας και Ιταλίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Επίσης, η Άγκυρα δείχνει ζωηρό ενδιαφέρον συμμετοχής ή υποστήριξης οποιουδήποτε ενεργειακού πρότζεκτ ενδέχεται να συμβάλει στην προσπάθεια ανάδειξής της σε σημαντικό ενεργειακό διαμετακομιστικό κέντρο. Ενδεικτικά αναφέρονται η συμμετοχή στο πρότζεκτ του αμερικανικού αγωγού Nabucco και, πιο πρόσφατα, η υποστήριξη στις προτάσεις κατασκευής των αγωγών Trans – Anatolian Gas Pipeline και South – East European Pipeline, οι οποίοι προσανατολίζονται στη μεταφορά

αζέρικου φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά. Σε ότι αφορά, τώρα, στις έρευνες της Τουρκίας σχετικά με την ανακάλυψη φυσικού αερίου στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, οι διαδικασίες έχουν επισήμως παγώσει εξαιτίας της μη οριοθέτησης των ζωνών κυριαρχίας μεταξύ των δύο χωρών. Δεν πρέπει, μάλιστα, να μας διαφεύγει το γεγονός ότι η τουρκική Εθνοσυνέλευση έχει ακόμη σε ισχύ το casus belli σε περίπτωση που η Ελλάδα προχωρήσει μονομερώς, όπως έχει το δικαίωμα άλλωστε σύμφωνα με τη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας του 1982, σε επέκταση των χωρικών υδάτων της στα 12 ν.μ. Παρ’ όλα αυτά, η Άγκυρα μπήκε δυναμικά στο «παιχνίδι» της ανατολικής Μεσογείου αμφισβητώντας έμπρακτα, ακόμη και με την απειλή χρήσης βίας, το δικαίωμα της Κύπρου να προχωρήσει μονομερώς στην εκμετάλλευση των Oικοπέδων που βρίσκονται εντός της κυπριακής ΑOΖ. Η Τουρκία έχει βλέψεις για κοιτάσματα που βρίσκονται στη θαλάσσια περιοχή εντός του νοητού τραπεζίου μεταξύ Μερσίνας, Αλεξανδρέττας, Καρπασίας και Κερύνειας. Η Άγκυρα φαίνεται να έχει βλέψεις και στην ΑOΖ του Καστελόριζου.


Καύσιμα

Tου Κώστα Βουτσαδάκη

09 32

ΤO ΝΕO ΣΥΣΤΗΜΑ ΠOΥ ΘΩΡΑΚΙΖΕΙ ΤΑ ΠΡΑΤΗΡΙΑ Κλείνουν τα «παράθυρα» για νοθεία, λαθρεμπόριο και παράνομη διακίνηση καυσίμων στο επίπεδο των πρατηρίων, ωστόσο για την ουσιαστική θωράκιση όλης της αγοράς απομένουν ακόμη αρκετά βήματα που πρέπει να γίνουν.


Η αντίστροφη μέτρηση για την εγκατάσταση των συστημάτων ελέγχου εισροών-εκροών όγκου καυσίμων στα πρατήρια ξεκίνησε, αρχής γενομένης από την Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Έστω και αν η προθεσμία που έληγε στις 31 Μαρτίου θα βρει εκατοντάδες πρατήρια χωρίς τα συστήματα αυτά (από το υπουργείο Ανάπτυξης επρόκειτο να δοθεί άτυπη παράταση με την προϋπόθεση ότι οι πρατηριούχοι θα είχαν παραγγείλει τον εξοπλισμό έως την ημερομηνία αυτή), η ουσία είναι ότι σε ορίζοντα λίγων εβδομάδων θα έχουν εγκατασταθεί. Αναμονή από το 2009… Υπενθυμίζεται ότι η εγκατάσταση των συστημάτων ελέγχου εισροών-εκροών προβλέπεται σε νόμο που ψηφίστηκε το… 2009, πριν από τις εκλογές του Οκτωβρίου. Έκτοτε καθυστερήσεις, παλινωδίες και προσκόμματα διατήρησαν την εκκρεμότητα μέχρι σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η απόφαση για τα τεχνικά χαρακτηριστικά του συστήματος καθυστέρησε για περισσότερους από έξι μήνες επειδή δεν είχε οριστεί εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών… Προλαμβάνεται η νοθεία Τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου έχουν τη δυνατότητα να καταγράφουν με μεγάλη ακρίβεια το ισοζύγιο εισροών-εκροών στις υπόγειες δεξαμενές των πρατηρίων. Αυτό σημαίνει ότι κλείνουν τα «παράθυρα» για διακίνηση παράνομων φορτίων και νοθεία καυσίμων όπως και για ελλιπείς παραδόσεις καυσίμων στους καταναλωτές με τους «πειραγμένους» μετρητές στις αντλίες, φαινόμενο που έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις τα τελευταία χρόνια. Γιατί με τις τεχνικές αυτές θα δημιουργούνται πλεονάσματα ή ελλείμματα στις δεξαμενές, τα οποία θα πρέπει να δικαιολογούνται άμεσα

καθώς τα συστήματα εισροών θα είναι συνδεδεμένα online με τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών. Σημειώνεται ότι για τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του συστήματος καθορίστηκε περιθώριο ανοχής (διαφορά εισροών-εκροών) ίσο με 1,5 %, ενώ στη συνέχεια το ποσοστό αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω. Διαφορές όγκου δικαιολογούνται όταν οφείλονται π.χ. σε διαφορά θερμοκρασίας (για κάθε δέκα βαθμούς

Η εγκατάσταση των συστημάτων στα πρατήρια κλείνει ένα μεγάλο «παράθυρο» παρανομίας, εξακολουθούν να υπάρχουν όμως εκκρεμότητες. Τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν είναι η εγκατάσταση των συστημάτων εισροώνεκροών σε όλα τα στάδια διακίνησης των καυσίμων μέχρι τα πρατήρια, η τοποθέτηση GPS στα βυτιοφόρα και τα σλέπια, ο αποτελεσματικός έλεγχος του εφοδιασμού πλοίων με ναυτιλιακό πετρέλαιο που είναι αφορολόγητο κ.ά. μεταβολής της θερμοκρασίας ο όγκος μεταβάλλεται κατά 1%), εξαέρωση, φυσιολογική απόκλιση ή φθορά στον μετρητή της αντλίας κ.ά. Πώς θα λειτουργεί το σύστημα Το σύστημα εισροών-εκροών θα έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει αυτόματα και να διακόπτει τη λειτουργία των

αντλιών σε περίπτωση σφάλματος (π.χ. αν η στάθμη στη δεξαμενή πέσει κάτω από τα 15 εκατοστά, αν αυξάνεται η στάθμη του νερού ή αν έχει βλάβη η βέργα μέτρησης του ύψους και της θερμοκρασίας του καυσίμου). Επίσης θα κλείνει αυτόματα η αντλία της δεξαμενής την ώρα του ανεφοδιασμού αν ο πρατηριούχος δεν την έχει κλείσει πριν αρχίσει ο εφοδιασμός. Υπάρχουν στο σύστημα ειδικές προβλέψεις που αποτρέπουν την παρέμβαση στο λογισμικό του συστήματος ή στους πίνακες αναγωγής του όγκου ανάλογα με τη θερμοκρασία, προκειμένου να αλλοιωθούν οι ενδείξεις. Ο όγκος του καυσίμου θα υπολογίζεται με αναγωγή στους 15 βαθμούς Κελσίου ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές λόγω διαφοράς θερμοκρασίας. Στο σύστημα θα καταχωρούνται επίσης τα στοιχεία του βυτιοφόρου, η θερμοκρασία κλπ., την ώρα του εφοδιασμού. Σύμφωνα με κυβερνητική απόφαση τα πρατήρια θα ενταχθούν σε πρόγραμμα χρηματοδότησης από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων συνολικού ύψους 30 εκατ. ευρώ για την επιδότηση του κόστους εγκατάστασης. Υπάρχουν εκκρεμότητες Η εγκατάσταση των συστημάτων στα πρατήρια κλείνει ένα μεγάλο «παράθυρο» παρανομίας, εξακολουθούν να υπάρχουν όμως εκκρεμότητες. Τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν είναι η εγκατάσταση των συστημάτων εισροών-εκροών σε όλα τα στάδια διακίνησης των καυσίμων μέχρι τα πρατήρια, η τοποθέτηση GPS στα βυτιοφόρα και τα σλέπια, ο αποτελεσματικός έλεγχος του εφοδιασμού πλοίων με ναυτιλιακό πετρέλαιο που είναι αφορολόγητο κ.ά.

33


Περιβάλλον

Tου Γιώργου Παυλόπουλου

10 34

ΚΙΝΑ: Η ΑΙΘΑΛOΜΙΧΛΗ ΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΙΣ ΠOΛΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ OΙΚOΝOΜΙΑ Δορυφόροι καταγράφουν νέφος πάνω από το Πεκίνο και άλλες πόλεις τις Κίνας. Κάποιες μέρες η ορατότητα δεν ξεπερνά τις μερικές δεκάδες μέτρα. Η κυβέρνηση εκδίδει πορτοκαλή συναγερμό και καλεί τις ευαίσθητες ομάδες του πληθυσμού να μην κυκλοφορούν στους δρόμους. Τα κρατικά ελεγχόμενα μέσα ενημέρωσης διακόπτουν τη σιωπή τους και προειδοποιούν για τις συνέπειες από τη ρύπανση. Oι αρχές υπόσχονται μέτρα – όμως, οι αλλαγές συναντούν αντιδράσεις, σε μια οικονομία που έχει συνηθίσει να «τρέχει» αχαλίνωτα και χωρίς πολλούς ελέγχους σε θέματα όπως η προστασία του περιβάλλοντος…

«Προκειμένου να βελτιώσετε την ποιότητα του αέρα και να δημιουργήσετε ένα καλό περιβάλλον για εσάς και τα μέλη της οικογένειάς σας, παρακαλείσθε να χρησιμοποιήσετε λιγότερα ή και καθόλου πυροτεχνήματα, ώστε να μειωθούν οι εκπομπές ρυπογόνων ουσιών». Αυτή την ανακοίνωση μετέδωσε πρόσφατα το πρακτορείο ειδήσεων «Νέα Κίνα» επικαλούμενο ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο, ενόψει των εορτασμών για το Κινεζικό Νέο Έτος, το οποίο ξεκίνησε στις 10 Φεβρουαρίου. Δεν είναι δύσκολο, λοιπόν, να φανταστεί ο καθένας ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί στην ατμόσφαιρα του Πεκίνου καθώς και άλλων πόλεων της χώρας του 1,3 δισ. κατοίκων: τα επίσημα όρια ρύπων έχουν ξεπεραστεί προ πολλού και η εικόνα της ατμόσφαιρας είναι τόσο άσχημη, ώστε είναι ορατή ακόμη και από το διάστημα, όπως απέδειξαν οι φωτογραφίες που έστειλε μετεωρολογικός δορυφόρος των ΗΠΑ, ο οποίος βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη γη σε απόσταση άνω των 500 μιλίων από την επιφάνειά της. Έκτακτα μέτρα Όπως είναι φυσικό, το πρόβλημα είναι ακόμη πιο οξύ για εκείνους που

το βιώνουν από πρώτο χέρι, δηλαδή για τους κατοίκους του Πεκίνου και άλλων μεγάλων πόλεων. Εκεί υπάρχουν ημέρες κατά τις οποίες η ορατότητα δεν ξεπερνά τα διακόσια μέτρα, ενώ τον περασμένο μήνα οι αρχές της πρωτεύουσας σήμαναν –πρώτη φορά στην ιστορία της– «πορτοκαλή συναγερμό» εξαιτίας των αυξημένων επιπέδων ρύπων, καλώντας τις ευαίσθητες ομάδες των πολιτών (μεγάλες ηλικίες, παιδιά και όσους αντιμετωπίζουν αναπνευστικά προβλήματα) να μην κυκλοφορούν στους δρόμους. Δικαιολογημένα, άλλωστε: όπως έγραφαν αμερικανικά ΜΜΕ, οι μετρητές που υπάρχουν στην πρεσβεία των ΗΠΑ «τρελάθηκαν», καθώς τα επίπεδα ορισμένων ρύπων (όπως τα μικροσωματίδια, η συστηματική εισπνοή των οποίων μπορεί να προκαλέσει θανατηφόρες ασθένειες) έφτασαν να είναι 35 φορές υψηλότερα από τα ανώτατα αποδεκτά που έχουν θεσπιστεί από την Παγκόσμια Oργάνωση Υγείας και 70 φορές πάνω από εκείνα που ισχύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες! Το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο, ώστε ακόμη και αυτά τα κρατικά ελεγχόμενα μέσα ενημέρωσης δεν μπορούν να το αγνοήσουν. Μάλιστα, η κυβέρνηση φέρεται να τους έχει δώσει το πράσινο


35


36

Το πρόβλημα (που για τις αυτοκινητοβιομηχανίες αντιπροσωπεύει την… κότα με τα χρυσά αυγά!) αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς το περιθώριο ανάπτυξης είναι τεράστιο. Αρκεί να σημειώσουμε ότι σήμερα στην Κίνα μόνο οι 35 στους 1.000 είναι κάτοχοι αυτοκινήτου, ενώ στις ΗΠΑ η αντίστοιχη αναλογία είναι 424 στους 1.000! Πώς να συγκρατηθεί, λοιπόν, το τρένο της ανάπτυξης –και της ρύπανσης– που τρέχει σήμερα με ιλιγγιώδη ταχύτητα στην Κίνα;

φως για την άσκηση μιας «εντός ορίων κριτικής», με την ελπίδα ότι αφενός θα ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη και αφετέρου θα ξεπεραστούν οι ενστάσεις και οι αντιστάσεις που προβάλλουν μεγάλες και εξόχως ρυπογόνες επιχειρήσεις στη λήψη μέτρων – καθώς φοβούνται ότι έτσι θα αυξηθεί το κόστος παραγωγής και θα καταστούν λιγότερο ανταγωνιστικές. «Μια όμορφη Κίνα αρχίζει με υγιεινή αναπνοή» τιτλοφορούνταν το πρωτοσέλιδο κεντρικό σχόλιο της «ναυαρχίδας» του καθεστωτικού Τύπου, της «Λαϊκής Ημερησίας», την Τετάρτη, 14 Ιανουαρίου. «Η τεράστια, ακίνητη αιθαλομίχλη έχει διαταράξει την ορατότητά μας, ταυτόχρονα όμως έχει καταστήσει ακόμη πιο ξεκάθαρη για εμάς την ανάγκη να υπάρξει έλεγχος της ρύπανσης. Oι πολιτικές που έχουν να κάνουν με την προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να ενισχυθούν. Oι κυβερνητικές υπηρεσίες οφείλουν να περιορίσουν τη χρήση των κρατικών αυτοκινήτων» έγραφαν χαρακτηριστικά οι συντάκτες της, προφανώς έπειτα από σχετικές εντολές τις οποίες είχαν λάβει από τις αρμόδιες υπηρεσίες της κυβέρνησης. Επίσημη προπαγάνδα Είναι γεγονός ότι μέχρι σήμερα η επίσημη προπαγάνδα αντιμετώπιζε την ατμοσφαιρική ρύπανση και την κακή διαχείριση των φυσικών πόρων ως αναγκαίο κακό. Με άλλα λόγια, ως το τίμημα που ήταν υποχρεωμένη να καταβάλλει η Κίνα, ώστε να καταστεί παγκόσμια οικονομική υπερδύναμη – κάτι που, όπως ισχυρίζονταν οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, θα έβγαζε εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια και, τελικά, θα βελτίωνε την ποιότητα της ζωής τους. Γι’ αυτό και οι έλεγχοι που ασκούνταν στη βαριά βιομηχανία σε αυτό το επίπεδο ήταν ελάχιστοι έως ανύπαρκτοι, ενώ το

Πεκίνο αρνούνταν κατηγορηματικά να υπογράψει τις διεθνείς συνθήκες για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου και της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Κοινωνικές διαμαρτυρίες Η στάση αυτή είναι προφανές ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί επί μακρόν, για πολλούς λόγους. «Η πολιτική ηγεσία της Κίνας γνωρίζει ότι οι άνθρωποι μπορούν να περιμένουν είκοσι χρόνια ή και ακόμη περισσότερο για να έρθει η δημοκρατία, όμως δεν μπορούν να περιμένουν τόσο πολύ για να αποκτήσουν καθαρό αέρα» σχολίαζε πρόσφατα ο δημοσιογράφος Λιου Τσιανκιάνγκ, ειδικευμένος σε θέματα περιβάλλοντος. Παρέπεμψε, δε, στον αυξανόμενο αριθμό κοινωνικών διαμαρτυριών που έχουν να κάνουν με την καταστροφή του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων – σε μία από αυτές, το 2012, η κινητοποίηση των πολιτών στην πόλη Νίνγκμπο ακύρωσε επένδυση 8,9 δισ. δολαρίων, η οποία αφορούσε στην κατασκευή ενός νέου συγκροτήματος πετροχημικών προϊόντων. Η συνοχή του καθεστώτος Η παράμετρος αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική και παίζει καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις που λαμβάνονται πλέον σε πολιτικό επίπεδο. Όπως έδειξε και το πρόσφατο συνέδριο του Κ.Κ. Κίνας, το οποίο αποφάσισε και την αλλαγή φρουράς στο κόμμα και στο κράτος, ζητήματα στα οποία μέχρι σήμερα δεν δινόταν ιδιαίτερη σημασία πρέπει να αναβαθμιστούν, καθώς σε διαφορετική περίπτωση πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες να συμβούν «τυχαία» γεγονότα τα οποία θα θέσουν σταδιακά σε κίνδυνο τη συνοχή της χώρας και του καθεστώτος. Ένα από αυτά αφορά στη διαφθορά – ένα άλλο είναι η ρύπανση.


37

Δομή της κινεζικής οικονομίας Η αλήθεια, βεβαίως, είναι ότι η δομή της κινεζικής οικονομίας είναι τέτοια που δεν επιτρέπει μεγάλη αισιοδοξία, ενώ καθιστά τις ριζικές αλλαγές ακριβές και χρονοβόρες. Για παράδειγμα, με βάση τα στοιχεία και τους υπολογισμούς της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ), το 80% της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια στην Κίνα καλυπτόταν από λιγνίτη, δηλαδή από την πλέον ρυπογόνο πρώτη ύλη, η οποία όμως βρίσκεται σε αφθονία και προσφέρει πλεονεκτήματα όσον αφορά στην εξόρυξη και στην τιμή. Μέχρι το 2035 το ποσοστό αυτό αναμένεται ότι θα έχει περιοριστεί σημαντικά, στο 55% – με παράλληλη ενίσχυση του μεριδίου του φυσικού αερίου, των ανανεώσιμων πηγών αλλά και της πυρηνικής ενέργειας, η οποία αναμένεται να φτάσει στο 10%, έναντι μόλις 2% που είναι σήμερα. Προφανώς, η μετάβαση δεν θα είναι εύκολη και η κινεζική κυβέρνηση θα επιδιώξει να την πραγματώσει με τρόπο που θα πλήξει όσο το δυνατόν λιγότερο την οικονομία της χώρας, σε μια περίοδο κατά την οποία εγείρονται ολοένα περισσότερες αμφιβολίες σχετικά με τη βιωσιμότητα των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, θα είναι αναγκασμένη

όλο και πιο συχνά να προχωρεί σε περιοδική διακοπή της παραγωγής σε βιομηχανικές μονάδες ή σε ολόκληρες περιοχές, προκειμένου να αντιμετωπίζει τις εξάρσεις που θα καταγράφονται στα επίπεδα των ρύπων. Ρυπογόνοι κλάδοι Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο από όλους τους κλάδους. Για παράδειγμα, ενώ στις μονάδες παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη οι εκπομπές μικροσωματιδίων μειώθηκαν κατά 21% στο διάστημα 2005-2010 (στο πλαίσιο των στόχων που είχε θέσει η κυβέρνηση), στη χαλυβουργία η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική: κατά την ίδια περίοδο, οι εκπομπές των ίδιων ρύπων αυξήθηκαν κατά 39%, ενώ οι υπεύθυνοι δεν δείχνουν διατεθειμένοι να κάνουν πολλές υποχωρήσεις, επικαλούμενοι το πιο ανελαστικό μοντέλο παραγωγής όσον αφορά στις πρώτες ύλες. O ρόλος των αυτοκινήτων Πρέπει να σημειωθεί ότι μεγάλο μέρος του προβλήματος αφορά στα αυτοκίνητα. O στόλος τους αυξήθηκε το 2012 κατά 13 εκατ. οχήματα, καθιστώντας την Κίνα και τη διαρκώς διογκούμενη και ισχυροποιούμενη

μεσαία τάξη της (όπου η κατοχή αυτοκινήτου έχει μετατραπεί σε σύμβολο κοινωνικής ανέλιξης) τη μεγαλύτερη παγκοσμίως αγορά για τον κλάδο. Ταυτόχρονα, όμως, τα Ι.Χ. αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη πηγή ρύπανσης στις πόλεις: στο Πεκίνο, χαρακτηριστικά, το 22% των μικροσωματιδίων προέρχεται από τα οχήματα, σε σύγκριση με το 17% που προέρχεται από την καύση λιγνίτη και το 16% από τις διάφορες κατασκευαστικές δραστηριότητες. Το πρόβλημα (που για τις αυτοκινητοβιομηχανίες αντιπροσωπεύει την… κότα με τα χρυσά αυγά!) αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς το περιθώριο ανάπτυξης είναι τεράστιο. Αρκεί να σημειώσουμε ότι σήμερα στην Κίνα μόνο οι 35 στους 1.000 είναι κάτοχοι αυτοκινήτου, ενώ στις ΗΠΑ η αντίστοιχη αναλογία είναι 424 στους 1.000! Πώς να συγκρατηθεί, λοιπόν, το τρένο της ανάπτυξης –και της ρύπανσης– που τρέχει σήμερα με ιλιγγιώδη ταχύτητα στην Κίνα;


Χρηματιστήριο ρύπων Tου Γιώργου Παυλόπουλου

11 38

ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ ΤO ΕΥΡΩΠΑΪΚO «ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙO» ΔΙOΞΕΙΔΙOΥ ΤOΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Σήμερα, στο Σύστημα Εμπορίας Ρύπων της ΕΕ (ETS) συμμετέχουν περίπου 11-12.000 βιομηχανίες, οι οποίες ευθύνονται για το ήμισυ των εκπομπών διοξεδίου και για το 40% περίπου του συνόλου των αποκαλούμενων «ρύπων του θερμοκηπίου», δηλαδή των αερίων εκείνων τα οποία συμβάλλουν στην αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στον πλανήτη. Ωστόσο, η οικονομική ύφεση, η υπερπροσφορά δικαιωμάτων εκπομπής και η δράση των λόμπι έχουν οδηγήσει τις τιμές σε πολύ χαμηλά επίπεδα και έχει ουσιαστικά αδρανοποιήσει το αντικίνητρο του κόστους για τους μεγάλους ρυπαντές. Η προσπάθεια της Κομισιόν να περιορίσει, έστω και προσωρινά, την προσφορά δικαιωμάτων στην αγορά μοιάζει με «ασπιρίνη»…

Αβέβαιο παραμένει το μέλλον του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (ETS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), εξαιτίας των πολλών, σοβαρών και χρόνιων προβλημάτων που αντιμετωπίζει. Η συγκεκριμένη αγορά αδυνατεί να βρει κατεύθυνση και σταθερό προσανατολισμό, κάτι που αποδεικνύεται περίτρανα από τις ακραίες διακυμάνσεις των τιμών του διοξειδίου του άνθρακα από την ημέρα έναρξης λειτουργίας του συστήματος, την 1η Ιανουαρίου 2005, μέχρι σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε σχέση με την τιμή που είχε στην αγορά το διοξείδιο του άνθρακα τον Απρίλιο του 2006, όταν καταγράφηκε το υψηλότερο επίπεδο στην τιμή του –περίπου 30 ευρώ ανά τόνο εκπεμπόμενου αερίου– σήμερα βρίσκεται κατά 80% χαμηλότερα, ήτοι γύρω στα 5-6 ευρώ ανά τόνο. Ωστόσο, αυτή δεν είναι η χαμηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί στη βραχεία ιστορία του ETS. Και αυτό διότι μόλις έναν χρόνο μετά το υψηλό ρεκόρ, δηλαδή τον Μάρτιο του 2007, η τιμή είχε κάνει μια άνευ προηγουμένου «βουτιά» για να βρεθεί στα 1,2 ευρώ. Μάλιστα, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, η τιμή σχεδόν εκμηδενίστηκε (0,10 ευρώ ανά τόνο!), κάνοντας πολλούς να κάνουν λόγο για το πρόωρο τέλος ενός φιλόδοξου σχεδίου.

Στη συνέχεια, βεβαίως, το ETS κατάφερε με νύχια και με δόντια να επιβιώσει, αν και δεν απέφυγε τις νέες διακυμάνσεις στην τιμή. Για παράδειγμα, στις αρχές του 2008 «έπιασε» ξανά τα 20 ευρώ ανά τόνο, για να διαμορφωθεί στα 22 ευρώ κατά μέσο όρο στο δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους. Όμως, το 2009, η τιμή κατέρρευσε και πάλι γύρω στα 10 ευρώ, για να καταλήξει, έστω και με σχετικά μικρότερες αυξομειώσεις, στα επίπεδα όπου βρίσκεται σήμερα. Η αποτυχία ενός ελπιδοφόρου σχεδίου; Με βάση όλα αυτά, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι το σύστημα ETS δεν είναι παρά ένας «ζωντανόςνεκρός» και δεν καταργείται για έναν και μόνο λόγο: προκειμένου να μην αναγκαστούν η Κομισιόν και οι άλλοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι να παραδεχτούν την αποτυχία ενός σχεδίου το οποίο είχε χαρακτηριστεί πυλώνας της προσπάθειας μείωσης των εκπομπών διοξειδίου και αντιμετώπισης του φαινομένου του θερμοκηπίου στην Ευρώπη. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το ETS αποδείχθηκε ιδιαίτερα ευάλωτο σε δύο παράγοντες: αφενός στις οικονομικές κρίσεις και, αφετέρου, στους λανθασμένους υπολογισμούς των ειδικών και τις πιέσεις που


39

ασκούν διάφορες κατηγορίες άμεσα ενδιαφερομένων, που (αθροιστικά) έχουν ως αποτέλεσμα να παρατηρείται συνήθως υπερπροσφορά στα δικαιώματα εκπομπής ρύπων στην αγορά και, κατά συνέπεια, οι τιμές να διατηρούνται (τεχνηέντως, σε μεγάλο βαθμό) σε χαμηλά επίπεδα. Ρύποι και οικονομική κρίση Ειδικά όσον αφορά τις οικονομικές κρίσεις, τα παραδείγματα του 20082009, αλλά και της σημερινής περιόδου είναι ενδεικτικά. Τότε, στον απόηχο του σοκ που προκάλεσε η κατάρρευση της Lehman Brothers και η συνακόλουθη βαθιά ύφεση, οι βιομηχανίες περιόρισαν σημαντικά την παραγωγή τους, ενώ παράλληλα μειώθηκε και η κατανάλωση ενέργειας, με αποτέλεσμα τα δικαιώματα εκπομπής διοξειδίου να μείνουν στα αζήτητα και τη τιμή να πάρει τον κατήφορο - περίπου όπως ο δείκτης στο χρηματιστήριο μιας χώρας η οποία απειλείται με χρεοκοπία. Όσο για τις μέρες μας, καθώς η κρίση χρέους χτυπά αλύπητα την Ευρώπη, προκαλεί ένα κύμα λιτότητας και βυθίζει τις περισσότερες από τις 27 χώρεςμέλη σε νέα ύφεση, παρατηρείται ανάλογη κατάσταση στη βιομηχανία και η επίδραση στο ETS είναι άμεση. Σε αυτούς τους δύο παράγοντες πρέπει να προσθέσει κανείς και τη δράση των γνωστών λόμπι, τα οποία κάνουν ό,τι μπορούν για να βάλουν οριστικά ταφόπλακα στο ETS. Αξίζει, από αυτήν την πλευρά, να σταθούμε στην περίπτωση των αεροπορικών εταιρειών και των αυτοκινητοβιομηχανιών, δύο

σημαντικών κλάδων της οικονομίας με τεράστια επιρροή σε κυβερνήσεις και αγορές. Αερομεταφορές Όσον αφορά τους αερομεταφορείς, είναι ενδεχομένως γνωστό ότι κατά τη δεύτερη φάση εφαρμογής του συστήματος (2008-2012), προβλεπόταν να ενταχθούν και αυτοί στο ευρωπαϊκό «χρηματιστήριο» των ρύπων. Ωστόσο, η σφοδρή αντίδραση από την πλευρά των μη ευρωπαϊκών εταιρειών -αμερικανικών, γιαπωνέζικων, κινεζικών και ρωσικώνείχε ως αποτέλεσμα να μην έχει γίνει ακόμη τίποτε ουσιαστικό σε αυτήν την κατεύθυνση, παρά το ότι έχουμε ήδη εισέλθει στην τρίτη φάση (2013-2020). Μάλιστα, όπως μετέδωσαν αρκετά ειδησεογραφικά πρακτορεία στα τέλη Φεβρουαρίου, αριθμός ευρωβουλευτών ετοιμάζει σχέδιο με το οποίο θα εξαιρούνται από το ETS όλες οι πτήσεις οι οποίες προέρχονται από χώρες εκτός Ευρώπης ή κατευθύνονται προς αυτές - περιορίζοντας έτσι την εφαρμογή στις αμιγώς ευρωπαϊκές πτήσεις και κάνοντας αρκετές εταιρείες της Γηραιάς Ηπείρου να κάνουν λόγο για αθέμιτο ανταγωνισμό. Και όλα αυτά, παρά το γεγονός ότι πρόσφατη έρευνα του Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ συμπέρανε πως η ρύπανση που προκαλούν τα αεροπλάνα μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο μόνον εάν θεσπιστεί συγκεκριμέμνη τιμή στις εκπομπές ρύπων από αυτά – με άλλα λόγια, εάν το κόστος τις αναγκάσει να το ξανασκεφτούν.

Αυτοκινητοβιομηχανίες Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα αυτοκίνητα και άλλα οχήματα. Η Κομισιόν εξετάζει το σενάριο να εντάξει το σύνολο των μεταφορών -άρα και αυτά- στο σύστημα ETS, εκτιμώντας ότι με τον τρόπο αυτόν οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα αναγκαστούν να στραφούν προς λιγότερο ενεργοβόρα μοντέλα και εναλλακτικά καύσιμα, πέραν του πετρελαίου και της βενζίνης. Ωστόσο και εδώ η αντίδραση είναι έντονη, με βάση το γνωστό επιχείρημα: ότι ο κλάδος έχει ήδη πληγεί πολύ από την κρίση και κάθε νέο μέτρο που θα αυξάνει το κόστος θα συνεπέγεται την απώλεια πολλών χιλιάδων θέσεων εργασίας και την πρόκληση επιπλέον κοινωνικών αναταραχών. Oύτως ή άλλως, βεβαίως, τα λόμπι το έχουν… δίπορτο: στην περίπτωση που δεν καταφέρουν να αποτρέψουν τις ανεπιθύμητες γι’ αυτά νομοθεσίες, χειραγωγούν τις τιμές και τις οδηγούν σε τόσο χαμηλά επίπεδα ώστε να έχουν ελάχιστο κόστος όταν αποφασίσουν να αγοράσουν τα δικαιώματα ρύπων που θα απαιτούνται για να είναι νόμιμες οι βιομηχανίες τις οποίες εκπροσωπούν. Γι’ αυτό και οι αναλυτές που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Reuters τον Μάρτιο αναθεώρησαν πτωτικά (κατά 11%) τις εκτιμήσεις τους για τη μέση τιμή ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα το 2013: μόλις στα 5,58 ευρώ…


Ηλεκτρισμός

Tου Κώστα Βουτσαδάκη

12 40

ΔΕΗ: ΕΠΕΝΔΥΤΙΚO ΠΛΑΝO, ΝΕΕΣ ΜOΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΑΠOΣΥΡΣΗ ΠΑΛΑΙΩΝ Σε μια μικρότερη αλλά πιο σύγχρονη ΔΕΗ, με το Δημόσιο να διατηρεί ισχυρή μεν αλλά μειοψηφική συμμετοχή οδηγούν οι εξελίξεις με το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, το επενδυτικό πλάνο της ΔΕΗ, τη νέα αυστηρότερη περιβαλλοντική νομοθεσία και τις πιέσεις για απελευθέρωση της αγοράς.

Συνοπτικά η ΔΕΗ υλοποιεί ή προγραμματίζει επενδύσεις σε νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ισχύος περίπου 2.260 MW στο διασυνδεδεμένο σύστημα (2.500 μαζί με τις μονάδες των νησιών), ενώ θα προχωρήσει παράλληλα σε απόσυρση παλαιών λιγνιτικών κυρίως μονάδων, αντίστοιχης ισχύος 2.200 MW. Ταυτόχρονα, με την εφαρμογή του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων θα «χάσει» ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών μονάδων που θα πουληθούν σε ιδιώτες και θα αποκτήσει πιθανότατα ιδιώτη στρατηγικό επενδυτή. Oι οκτώ νέες μονάδες Το επενδυτικό πρόγραμμα της ΔΕΗ περιλαμβάνει οκτώ νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Η αρχή γίνεται με τη μονάδα φυσικού αερίου στο Αλιβέρι, ισχύος 427 MW, η κατασκευή της οποίας ολοκληρώθηκε μετά από μακρά επενδυτική «ανομβρία» (η προηγούμενη μονάδα στον ΑΗΣ Λαυρίου είχε ενταχθεί το 2006). Ήδη από τις αρχές Μαρτίου άρχισε η δοκιμαστική λειτουργία με παραγωγή στα 40 MW και η εμπορική λειτουργία αναμένεται εκτός απροόπτου τον Απρίλιο. Το 2014 θα τεθεί σε λειτουργία η νέα μονάδα φυσικού αερίου στη

Μεγαλόπολη, ισχύος 832 MW, που βρίσκεται υπό κατασκευή. Η μονάδα προσφέρει σημαντική ενίσχυση στο Νότιο Σύστημα, είναι επίσης η αφορμή για την επέκταση του δικτύου φυσικού αερίου στην Πελοπόννησο και μπορεί να αποτελέσει κρίκο και για την υποβρύχια διασύνδεση με την Κρήτη εφόσον επιλεγεί η λύση της διασύνδεσης μέσω Πελοποννήσου. Η πολύπαθη λιγνιτική μονάδα του σταθμού Πτολεμαΐδας 5, ισχύος 660 MW, προγραμματίζεται για ένταξη το 2019. Μετά από καθυστερήσεις, αναβολές και προσκόμματα που οφείλονταν κυρίως στη δυσκολία εξεύρεσης χρηματοδότησης από την πλευρά της ΔΕΗ, η σύμβαση για την κατασκευή της μονάδας υπεγράφη στις αρχές Μαρτίου. Ενδιάμεσα, την περίοδο 20132016, αναμένεται η ένταξη τριών υδροηλεκτρικών, αρχής γενομένης με τον Ιλαρίωνα (153 MW) το 2013, τη Μεσοχώρα (160 MW) το 2015 και το Μετσοβίτικο (29 MW) το 2016. Στα νησιά ώς το 2015 προγραμματίζεται η ένταξη νέας ισχύος 215 MW με καύσιμο μαζούτ, από τα οποία 115 MW θα είναι η νέα μονάδα στη Ρόδο. Oι μονάδες που αποσύρονται Λιγνιτικές, μαζούτ και παλαιές μονάδες


φυσικού αερίου περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα απόσυρσης που επιβάλλεται για λόγους περιβαλλοντικούς αλλά και οικονομικούς. Ήδη έχουν τεθεί σε εφεδρεία οι μονάδες Πτολεμαΐδα 1 και Μεγαλόπολη 1, 2 (όλες λιγνιτικές, 70 και 250 MW αντίστοιχα) και ακολουθούν ώς το 2015 οι Πτολεμαΐδα 2, 3 και 4 (550 MW), ΛΙΠΤOΛ (43 MW), Λαύριο 1, 2 και 3 (μαζούτ και φυσικό αέριο, 627 MW συνολικά), Αλιβέρι 3 και 4 (300 MW) και Αγ. Γεώργιος (Κερατσίνι) 8 και 9 (360 MW). Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή Παραγωγής της ΔΕΗ κ. Ι. Κοπανάκη, ένας αριθμός παλαιών λιγνιτικών μονάδων θα χρειαστεί επιπλέον ώς τα τέλη της δεκαετίας: ― Να ενταχθεί σε πρόγραμμα περιβαλλοντικής αναβάθμισης, σύμφωνα με τις εναλλακτικές δυνατότητες που προβλέπονται στη νέα οδηγία της ΕΕ για τις βιομηχανικές εκπομπές, δηλ. άμεση (έως το 2015) προσαρμογή στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις ή ένταξη στο Μεταβατικό Εθνικό Σύστημα Μείωσης Εκπομπών (ΜΕΣΜΕ). ― Να αποσυρθεί λόγω νέων αυστηρότερων περιβαλλοντικών απαιτήσεων (ρυθμίσεις της νέας οδηγίας της ΕΕ για τις βιομηχανικές εκπομπές) ή απαξίωσης (τεχνικής και οικονομικής) των μονάδων. Το «καλάθι» των μονάδων της ΔΕΗ που θα πουληθούν σε ιδιώτες δεν έχει ακόμα οριστικοποιηθεί από την κυβέρνηση, ή τουλάχιστον δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα. Oι πληροφορίες αναφέρουν ωστόσο ότι σε αυτό θα ενταχθούν οι λιγνιτικές μονάδες Φλώρινας και Αμύνταιου 1 και 2, η μονάδα φυσικού αερίου στην Κομοτηνή και τα υδροηλεκτρικά Θησαυρού και Πλατανόβρυσης. Παράλληλα προωθείται σε δεύτερη φάση η είσοδος στρατηγικού επενδυτή με την εξαγορά του 17% των μετοχών της ΔΕΗ που έχουν ήδη μεταβιβασθεί στο ΤΑΙΠΕΔ.

Με την εφαρμογή του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, η ΔΕΗ θα «χάσει» ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών μονάδων που θα πουληθούν σε ιδιώτες και θα αποκτήσει πιθανότατα ιδιώτη στρατηγικό επενδυτή

Δεδομένη η αντίθεση της ΓΕΝOΠ Σε όλα τα παραπάνω είναι δεδομένη η αντίθεση της ΓΕΝOΠ-ΔΕΗ, η οποία έχει προσφύγει και δικαστικά κατά των κινήσεων αποκρατικοποίησης της ΔΕΗ, βασιζόμενη στη νομοθεσία που προβλέπει ότι η περιουσία του ασφαλιστικού φορέα των εργαζομένων είναι ενσωματωμένη στην περιουσία της ΔΕΗ.

Πρόγραμμα επενδύσεων νέας ισχύος Μονάδες

Αλιβέρι V Μεγαλόπολη V Πτολεμαΐδα V Μεσοχώρα Ιλαρίωνας Μετσοβίτικο Νότια Ρόδος Λοιπά νησιά

Καύσιμο

Ισχύς (MW)

Έτος ένταξης

Φυσικό αέριο Φυσικό αέριο Λιγνίτης Υδροηλεκτρικό Υδροηλεκτρικό Υδροηλεκτρικό Μαζούτ Μαζούτ

427 832 660 2x80 2x76,5 2x14,5 115 100

2013 2014 2019 2015 2013 2016 2015 2012 - 2015

Απόσυρση μονάδων (έως το 2015) Μονάδες

Καύσιμο

Μεγαλόπολη Ι, ΙΙ Λιγνίτης Πτολεμαΐδα Ι Λιγνίτης Πτολεμαΐδα ΙΙ, ΙΙΙ, IV Λιγνίτης ΛΙΠΤΟΛ Λιγνίτης Λαύριο Ι, ΙΙ, ΙΙΙ Μαζούτ, φυσικό αέριο Αλιβέρι ΙΙΙ, IV Μαζούτ Αγ. Γεώργιος 8, 9 Φυσικό αέριο Σύνολο

Ισχύς (MW)

Έτος απόσυρσης

250 Εντός του 2011 70 Εντός του 2010 550 Σταδιακά έως το 2015 43 » 450, 177 » 300 » 360 » 2.200

41


Ηλιακή ενέργεια

Άρθρο του δρος Στέφανου Μελισσόπουλου, Προέδρου Conergy Ελλάδος

13 42

ΝΕO ΜOΝΤΕΛO ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΦΩΤOΒOΛΤΑΪΚΑ Στην Ελλάδα ο κλάδος των Φ/Β έχει διαγράψει μέχρι τώρα μια λαμπρή αναπτυξιακή πορεία. Ακόμα και μετά την ψήφιση του τελευταίου νομοσχεδίου, η Ελλάδα συνεχίζει να έχει μια από τις υψηλότερες εγγυημένες τιμές αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τα Φ/Β συνεχίζουν να παραμένουν ελκυστικά ως επένδυση.


43

Ωστόσο, αυτή την περίοδο ο κλάδος διακατέχεται από ένα πολύ αρνητικό κλίμα, με τα Φ/Β να στοχοποιούνται με έναν μη θετικό χαρακτήρα, περιορίζοντας έτσι μια αγορά που όλα αυτά τα χρόνια ωφελούσε την ανάπτυξη της χώρας και αποτελούσε πόλο έλξης τόσο για τις εγχώριες όσο και για τις ξένες επενδύσεις. Μέχρι σήμερα η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που βασίζεται στην οριακή τιμή του συστήματος λειτουργεί εντελώς λανθασμένα δημιουργώντας με την πάροδο του χρόνου ελλείμματα στον ΛΑΓΗΕ. Αποτέλεσμα αυτού είναι τα έκτακτα μέτρα που πάρθηκαν πρόσφατα και δημιουργούν τεράστια ανασφάλεια στο επενδυτικό κοινό. Έχω ξαναπεί στο παρελθόν ότι θα πρέπει σιγά σιγά να απομακρυνθούμε από την επιδοτούμενη αγορά Φ/Β και να κατευθυνθούμε σε μια τέτοια αγορά που τα Φ/Β αποτελούν καταναλωτικό προϊόν, προσιτό σε όλους. Χρειάζεται οπωσδήποτε να δοθούν κίνητρα για ιδιοκατανάλωση. Χρειάζεται να αλλάξει εντελώς ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουμε την ενέργεια. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που πληροί όλες τις προϋποθέσεις για μια υγιή ανάπτυξη στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ειδικότερα των Φ/Β. Και το μέλλον της σε αυτό τον τομέα

φαίνεται αισιόδοξο. Όμως η αγορά πρέπει να αναδιοργανωθεί. Να γίνουν νομοθετικές αλλαγές για γρηγορότερη υλοποίηση των έργων με προγράμματα στήριξης και διασφάλισης της χρηματοδότησης.

Ποια είναι η Conergy Η Conergy ΜΕΠΕ είναι θυγατρική του γερμανικού Oμίλου Conergy AG, ο οποίος δραστηριοποιείται στην κατασκευή και προώθηση προηγμένης τεχνολογίας προϊόντων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας καθώς και στη μελέτη και υλοποίηση μεγάλων Φ/Β Συστημάτων με το «κλειδί στο χέρι». Διαθέτοντας μακρόχρονη εμπειρία στην προμήθεια, τον σχεδιασμό, τη μελέτη και την εγκατάσταση χιλιάδων Φ/Β έργων, η Conergy ΜΕΠΕ έχει ηγετικό ρόλο στην ελληνική αγορά φωτοβολταϊκών διατηρώντας σταθερά υψηλά μερίδια κατά την εξαετία 2007-2012. O Όμιλος δραστηριοποιείται σε 15 χώρες, έχει προμηθεύσει Φ/Β γεννήτριες συνολικής ισχύος άνω του 2,2GWp παγκοσμίως, ενώ έχει υλοποιήσει έργα με συνολική εγκατεστημένη ισχύ άνω των 600 ΜWp.

Χρειάζονται διορθωτικές κινήσεις από κυβερνητικής πλευράς, άρση των στρεβλώσεων της αγοράς, αύξηση του εθνικού στόχου και σαφώς άρση της αναστολής αδειοδότησης των νέων Φ/Β έργων. Οι καλά σχεδιασμένες αποφάσεις από την πλευρά της πολιτείας, η σωστή υποδομή, η υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι αυτές που θα οδηγήσουν τον κλάδο και την αγορά σε θετικά αποτελέσματα. Πρέπει άμεσα να ανατραπεί το αρνητικό κλίμα που διακατέχει αυτή τη στιγμή τον κλάδο. Έναν κλάδο που έχει συνεισφέρει κατά πολύ στα δημοσιονομικά έσοδα της χώρας και οπωσδήποτε στο σημαντικότατο πλέον πρόβλημα της ανεργίας – καθώς στον κλάδο απασχολούνται περίπου 25.000 άτομα. Χρέος των κυβερνώντων είναι λοιπόν να εκμεταλλευτούν την εμπειρία που έχει δημιουργηθεί, τις κλιματολογικές συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των τεχνολογιών ΑΠΕ και να προσπαθήσουν να εξομαλύνουν τις όποιες δυσκολίες, στηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την πράσινη ανάπτυξη.


Παρουσίαση

14 44

ΚΥΜΗ: ΠΡOΗΓΜΕΝΗ ΤΕΧΝOΛOΓΙΑ ΣΤΗ ΒΙOΜΗΧΑΝΙΑ Εν μέσω δημοσιονομικής προσαρμογής και σκληρής λιτότητας πολλές είναι οι εταιρείες που δεν αντέχουν τον ανταγωνισμό και βάζουν τέλος στις δραστηριότητές τους. Άλλες, πάλι, εφαρμόζουν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας για να εξασφαλίσουν την εγγυημένη επιτυχία στους τομείς που δραστηριοποιούνται. Μία τέτοια περίπτωση λοιπόν είναι και η εταιρεία ΚΥΜΗ, η οποία με χρόνια λειτουργίας σε σκληρά δοκιμασμένες αγορές έχει καταφέρει από το 1984 να ξεχωρίσει στην αγορά της ναυπηγοεπισκευής, παρέχοντας στους πελάτες της πρωτοποριακές υπηρεσίες.


45

Άρτια εξοπλισμένες εγκαταστάσεις Η φιλοσοφία της ΚΥΜΗ διέπεται από την έννοια της Ολικής Ποιότητας Υπηρεσιών (Total Quality Service), όπου συνδυάζεται η παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών σε πολύ ανταγωνιστικές τιμές. Αυτό βέβαια προϋποθέτει συνεχείς επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και μηχανολογικό εξοπλισμό, κάτι που εφαρμόζεται όλα τα χρόνια λειτουργίας της. Το μηχανουργείο είναι άρτια εξοπλισμένο με συμβατικές και υπερσύγχρονες αυτόματες εργαλειομηχανές για κάθε είδους εξάρτημα, όπως CNC 3, 4, και 6 αξόνων high speed και βαρέως τύπου εργαλειομηχανές με δυνατότητα επεξεργασίας εργοτεμαχίων έως 10 μέτρα μήκος και 2,5 μέτρα διάμετρο. Στο υπερσύγχρονο εργαστήριο της εταιρείας πραγματοποιούνται όλα τα είδη καταστροφικών και μη καταστροφικών δοκιμών, όπως δοκιμές εφελκυσμού, θλίψης και κάμψης, χημικές αναλύσεις όλων των μετάλλων και κραμάτων με σταθερό και φορητό φασματογράφο μάζας, σκληρομετρήσεις, μετρήσεις τραχύτητας, επικαλύψεων (coatings), όπως επίσης υπερήχους και ραδιογραφίες (X-Rays). Αξίζει να σημειωθεί ότι το εργαστήριο είναι πιστοποιημένο κατά ISO 17025

από το ΕΣΥΔ και το προσωπικό είναι πιστοποιημένο και διαθέτει όλα τα απαραίτητα level δοκιμών. Από το 1990 μέσω και του reverse engineering έχουν εξελιχθεί και βελτιστοποιηθεί σε υπέρτατο βαθμό η κατασκευή και ανακατασκευή οποιουδήποτε μεταλλικού εξαρτήματος με απόλυτη επιτυχία και σε εξαιρετική ποιότητα. Η χρήση σύγχρονων μετρητικών μηχανών CMM, τα μοντέρνα λογισμικά προγράμματα CAD/CAM, το μεταλλουργικό εργαστήριο δοκιμών και ελέγχου -πιστοποιημένο κατά ISO 17025- και τέλος τα μοντέρνα μηχανήματα κατεργασίας που διαθέτει η ΚΥΜΗ επιτρέπουν την απόλυτη ποιότητα, σύντομους χρόνους παράδοσης, ανταγωνιστικές τιμές και κυρίως 100% εναλλαξιμότητα. Τεχνολογία λέιζερ με ποικίλες εφαρμογές Έπειτα από έρευνα 4 ετών και παρά την παρατεταμένη περίοδο ύφεσης που γνωρίζει η χώρα μας, η εταιρεία εγκατέστησε ένα υπερσύγχρονο laser ρομποτικό σύστημα για cladding & hardening. Το συγκεκριμένο σύστημα, γερμανικής προέλευσης, αποτελείται από έναν ρομποτικό βραχίονα 6 αξόνων, έναν γραμμικό άξονα μεταφοράς και ένα τραπέζι 2 αξόνων. Συνολικά το σύστημα

διαθέτει 9 άξονες και μπορεί να επεξεργαστεί από πολύ μικρά έως πολύ μεγάλα εξαρτήματα, π.χ. έως 14 μέτρα μήκος και 3 μέτρα διάμετρο. Η «καρδιά» του συστήματος είναι ένα laser διόδων με ισχύ 4 KW και δυνατότητα αύξησης της ισχύος έως τα 10 KW. Επιπλέον διαθέτει έναν τροφοδότη μεταλλικής πούδρας με δυο κάνιστρα τροφοδοσίας και δυνατότητα παρασκευής μεταλλικών κραμάτων με διαφορετική σύσταση ανάλογα με την περίπτωση. Εκτός όμως όλων των παραπάνω το συγκεκριμένο σύστημα laser έχει τη δυνατότητα θερμικής επεξεργασίας και συγκεκριμένα hardening, δηλαδή «βαφής» χαλύβων. Έτσι ανάλογα με τις απαιτήσεις ή τις προδιαγραφές της επιφάνειας προς επεξεργασία, το laser μπορεί εκτός από το να την αναδομήσει, να αυξήσει και την σκληρότητα της ή ένα από τα δύο. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή μέθοδο κατά την οποία η τήξη του υλικού αναδόμησης-το οποίο ψεκάζεται με μεγάλη ταχύτητα υπό μορφή πούδραςαλλά και του υλικού βάσεως γίνεται με δέσμη laser. Το αποτέλεσμα είναι η επίτευξη μεταλλουργικού δεσμού με πάρα πολύ μικρή θερμική καταπόνηση του υλικού βάσεως. Πρόκειται για μια μέθοδο η οποία εξελίχθηκε τα τελευταία 10 χρόνια μετά από χιλιάδες


46

ώρες έρευνας σε πολλά ινστιτούτα και πανεπιστήμια ανά τον κόσμο, αλλά κυρίως στη Γερμανία και της ΗΠΑ. Απαιτεί ιδιαίτερα σύγχρονο εξοπλισμό, με πολλούς αυτοματισμούς και εξειδικευμένο προσωπικό χειρισμού με γνώσεις ανώτατου επιπέδου. Τα βασικότερα πλεονεκτήματα της μεθόδου αυτής είναι τα εξής: 1. Μεταλλουργικός δεσμός μεταξύ του υλικού αναδόμησης και του μετάλλου βάσης. 2. Ελάχιστη παραμόρφωση και πολύ μικρή Θερμικά Επηρεαζόμενη Ζώνη (HAT). 3. Μικρή διείσδυση και διάχυση του υλικού αναδόμησης στην επιφάνεια βάσεως. 4. Υψηλό ρυθμό ψύξης και λεπτόκοκκη δομή. 5. Απουσία ρωγμών και πόρων. 6. Πολύ γρήγορους χρόνους επεξεργασίας. 7. Πολύ μεγάλη ποικιλία μεταλλικών πουδρών, καρβιδίων κ.ά. Το σύστημα μπορεί να προσφέρει υπηρεσίες σε όλους τους κλάδους βιομηχανίας, όπως στις μονάδες παραγωγής ενέργειας, τα διυλιστήρια, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη ναυτιλία, τις μονάδες εξόρυξης υδρογονανθράκων, την αεροπορική βιομηχανία, τη βιομηχανία χάλυβα και αλουμινίου και γενικά όπου υφίσταται μεταλλικό εξάρτημα. Εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό Στην ΚΥΜΗ απασχολούνται 38 μόνιμοι υπάλληλοι εκ των οποίων οι 10 είναι πτυχιούχοι μηχανολόγοι μηχανικοί και ένας πτυχιούχος μεταλλουργός με διδακτορικό. Η επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό αξιώσεων αποτελεί σημαντικό μέρος της φιλοσοφίας της εταιρείας για την απόλυτη ποιότητα υπηρεσιών. Η εξασφάλιση ενός υγιούς, ασφαλούς και ευχάριστου εργασιακού περιβάλλοντος, η διά βίου εκπαίδευση των εργαζομένων και η διατήρηση καλών σχέσεων μεταξύ των εργαζομένων και των εργοδοτών

είναι παράγοντες που έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στην επιτυχημένη πορεία της εταιρείας. Είναι αυτό που δίνει τη δυνατότητα σε μια εταιρεία να προχωράει σε εφαρμογή τεχνολογιών αιχμής που απαιτούν ιδιαίτερες γνώσεις και ικανότητες χειρισμού. Με περιβαλλοντική συνείδηση Η εταιρεία, αναγνωρίζοντας το μερίδιο που της αναλογεί απέναντι στην κοινωνία και το περιβάλλον, αναπτύσσει δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, τόσο σε εσωτερικό όσο και σε εξωτερικό επίπεδο. Επιγραμματικά αναφέρεται ότι η εταιρεία παρέχει εκπαιδευτικά προγράμματα στους εργαζομένους της, οργανώνει ημέρες εθελοντικής αιμοδοσίας εντός των εγκαταστάσεών της και διοργανώνει εκπαιδευτικές επισκέψεις σε συνεργασία

με εκπαιδευτικά ιδρύματα του Πειραιά και της Αθήνας. Πολλοί από τους σπουδαστές που επισκέπτονται την εταιρεία, εργάζονται κατά την καλοκαιρινή περίοδο προκειμένου να αποκτήσουν εμπειρία. Επιπρόσθετα, και παρά το ότι η δραστηριότητα της εταιρείας δεν εγκυμονεί κινδύνους για το περιβάλλον, έχουν προβλεφθεί ειδικές διαδικασίες διαχείρισης των στερεών και ελάχιστων υγρών αποβλήτων. Όλα τα απόβλητα συλλέγονται και διατίθενται σε ανάλογες βιομηχανίες για περαιτέρω επεξεργασία, χρήση και ανακύκλωση. Τέλος, έχουν γίνει επενδύσεις σε εναλλακτικές μορφές παροχής ενέργειας, επενδύοντας στην εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος ισχύος 80 KW.

Σχετικά με την ΚΥΜΗ Η ΚΥΜΗ δραστηριοποιείται στους τομείς της ναυτιλίας, της βαριάς βιομηχανίας και της ενέργειας εντός και εκτός συνόρων. Αποτελούμενη από πέντε (5) Τομείς Εξειδίκευσης/Διευθύνσεις - Ατμοστρόβιλοι/Αεριοστρόβιλοι , Αναγομώσεις , Συστήματα Καυσίμου , Εργαστήριο Ποιοτικού Ελέγχου, Μηχανουργείο/Επισκευές Πλοίων, η ΚΥΜΗ ΑΒΕΕ μπορεί να καλύψει όλο το εύρος των εργασιών, παρέχοντας υπηρεσίες που εγγυώνται την άριστη λειτουργία κάθε μηχανήματος και ανταλλακτικού, σε ανταγωνιστικές τιμές. Η εταιρεία λειτουργεί από το 1955 και το 1984 ήταν η πρώτη χρονιά που πήρε την επωνυμία KYMH με τη μορφή της ΕΠΕ. Η περίοδος αυτή αποτελεί ορόσημο για την εταιρεία γιατί στάθηκε η αφετηρία τόσο για την ανάπτυξή της όσο και για

την προσήλωσή της στην παροχή ολικής ποιότητας. Το 1986 η ΚΥΜΗ ήταν από τις πρώτες στην ελληνική αγορά που λειτουργούσε με CNC μηχανές νέας τεχνολογίας. Το 1999 η εταιρεία έγινε ΑΒΕΕ, ενώ το 2003 προσηλωμένη στη φιλοσοφία για παροχή υπηρεσιών απόλυτης ποιότητας προχώρησε στη σύσταση του τμήματος Ποιοτικού Ελέγχου. Την ίδια χρονιά αγοράστηκε και το οικόπεδο στο ΒΙΠΑ Σχιστού. Ήταν η πρώτη εταιρεία που αδειοδοτήθηκε για τη μετεγκατάσταση και εγκατάσταση στο πάρκο, όπου και εγκαταστάθηκε το 2005. Σήμερα μετά από 50 χρόνια συνεχούς ανάπτυξης οι άνθρωποι της ΚΥΜΗ αισθάνονται υπερήφανοι για τη δημιουργία μιας εταιρείας που κατέχει ηγετική θέση στον τομέα της ναυπηγοεπισκευής και παρέχει πρωτοποριακές υπηρεσίες στην αγορά.


Συνέντευξη κ. Γιώργου Τσιακαλάκη, Υπεύθυνου Ανάπτυξης της EuroCharity

15 48

Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΧΕΙ ΠOΛΛΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΥΝΑΤOΤΗΤΕΣ Πράσινη επιχειρηματικότητα, ανάπτυξη, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα είναι έννοιες που κυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και των δημοσιονομικών μέτρων και που πρέπει η χώρα μας να κατακτήσει για να μπορέσει να προχωρήσει στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι. Πώς θα γίνει όμως αυτό; Ποιες πρωτοβουλίες πρέπει ως χώρα να αναλάβουμε και τι ενέργειες πρέπει να γίνουν προκειμένου μια χώρα με προοπτικές, όπως η δική μας, να διακριθεί; O υπεύθυνος Ανάπτυξης της EuroCharity κ. Γιώργος Τσιακαλάκης μιλάει στο «energyworld» και υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, ότι η πράσινη καινοτομία και η περιβαλλοντική επιχειρηματικότητα είναι δύο τομείς στους οποίους η Ελλάδα έχει αδιαμφισβήτητα πολλές δυνατότητες.

Η EuroCharity αποτελεί ένα μοναδικό μοντέλο κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Πώς ενσωματώνει την καινοτομία στη λειτουργία της; Σήμερα η χώρα μας εξαιτίας του νέου διαμορφωμένου παγκόσμιου περιβάλλοντος βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σταυροδρόμι. Η ενίσχυση των καινοτομικών και εξωστρεφών επενδύσεων θα κρίνει όσο ποτέ άλλοτε την αναπτυξιακή πορεία της Ελλάδας στην κρίσιμη αυτήν περίοδο, αποτελώντας ένα κύριο εργαλείο εξόδου από τη δυσμενή οικονομική συγκυρία. Ακριβώς σε αυτήν την κατεύθυνση κινείται και η EuroCharity. Μέσω της καινοτομίας δημιουργείται επιχειρηματική αξία που έχει ως αποτέλεσμα την επίλυση σημαντικών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων. Από τη μια πλευρά ως οργανισμός με επίκεντρο την αειφορία, την επιχειρηματική αριστεία, την εταιρική υπευθυνότητα και την πράσινη οικονομία, προσπαθούμε να παρέχουμε οι ίδιοι νέες και καινοτόμες υπηρεσίες στα μέλη μας και από την άλλη ως μέσο επικοινωνίας να προάγουμε και να αναδεικνύουμε τις καινοτόμες πρωτοβουλίες που προέρχονται από την αγορά και την κοινωνία των πολιτών.

Επομένως, ανάπτυξη και καινοτομία είναι έννοιες αλληλένδετες. Ακριβώς. Η χώρα μας παρουσιάζει μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης σε συγκεκριμένους τομείς, με καινοτόμες επιχειρήσεις που ήδη διακρίνονται παγκοσμίως στους κλάδους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των εφαρμογών και υπηρεσιών διαδικτύου και κινητής τηλεφωνίας, των φαρμακευτικών, αλλά και σε τομείς όπου η Ελλάδα διακρίνεται για ιστορικούς και γεωμορφολογικούς λόγους, όπως οι ειδικές μορφές τουρισμού, η αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, η μεσογειακή διατροφή, τα βιολογικά προϊόντα κ.ά. Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των κλάδων είναι η ανάγκη για επενδύσεις σε τεχνογνωσία, γεγονός το οποίο επιβεβαιώνουν οι μελέτες διεθνών οργανισμών, αλλά και οι επιδόσεις των ιδιαίτερα ανταγωνιστικών εξαγωγικών χωρών. Κατά πόσο όμως τελικά έχουμε πετύχει μέχρι στιγμής να παράγουμε καινοτομία στην Ελλάδα, σε βαθμό που αυτή να έχει θετικό αντίκτυπο και στην ανταγωνιστικότητά μας; Πολλοί δείκτες παρέχουν ενδείξεις ότι η Ελλάδα έχει επιδόσεις πάνω από τον μέσο όρο της Ευρώπης. Αυτό είναι ένα


O κ. Γιώργος Τσιακαλάκης, Υπεύθυνος Ανάπτυξης της EuroCharity

αισιόδοξο μήνυμα. Η χώρα μας φαίνεται να είναι σχετικά ανοιχτή σε νέες ιδέες, υστερεί όμως συχνά στο τελικό αποτέλεσμα, στην εφαρμογή των ιδεών. Oι συνολικές δαπάνες των επιχειρήσεων για καινοτομία (και έρευνα και ανάπτυξη) είναι επίσης υψηλές, κάτι που αποδεικνύει πως τουλάχιστον η ελληνική επιχειρηματικότητα είναι σταθερά προσανατολισμένη προς την κατεύθυνση αυτή. Δυστυχώς όμως πολλές πρωτοβουλίες δεν υλοποιούνται, καθώς η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα συχνά δεν είναι εφικτή. Αναφερθήκατε προηγουμένως μεταξύ άλλων στον κλάδο της ενέργειας, ως μια από τις κινητήριες δυνάμεις προς την ανάπτυξη. Θεωρείτε ότι η συγκεκριμένη αγορά πρωτοστατεί και στην καινοτομία; Η αγορά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι κατεξοχήν καινοτόμα και αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία ανάπτυξης ειδικά για την Ελλάδα. Ήδη οι πράσινες τεχνολογίες και οι ΑΠΕ αποδίδουν καρπούς δημιουργώντας επενδυτικές ευκαιρίες. Τονώνουν την οικονομική δραστηριότητα και συμβάλλουν αποφασιστικά στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Η χώρα μας έχει σαφέστατα τις δυνατότητες να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες και τη δυναμική που μπορεί να δώσει η αγορά της καθαρής ενέργειας προς όφελος του περιβάλλοντος και της οικονομίας και να αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που αδιαμφισβήτητα έχει. Βέβαια και εδώ η ενθάρρυνση της καινοτομίας μέσω πρόσβασης σε χρηματικούς πόρους είναι μέγα ζητούμενο. Φαίνεται ωστόσο πως πρέπει να γίνουν πολλά βήματα ακόμη προς την κατεύθυνση αυτή.

Ασφαλώς και έχουμε πολύ δρόμο να διανύσουμε ακόμα. Ένας από τους κεντρικούς πυλώνες στους οποίους πρέπει να στηριχθούμε για τη δυναμική προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι η πράσινη έρευνα και καινοτομία. Oι νέες περιβαλλοντικές τεχνολογίες κερδίζουν συνεχώς έδαφος σε ολόκληρο τον κόσμο. Η προώθηση της πράσινης έρευνας και της περιβαλλοντικής καινοτομίας αποτελεί και για τη χώρα μας μια μεγάλη πρόκληση. Είναι

Η χώρα μας παρουσιάζει μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης σε συγκεκριμένους τομείς, με καινοτόμες επιχειρήσεις που ήδη διακρίνονται παγκοσμίως στους κλάδους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των εφαρμογών, υπηρεσιών διαδικτύου, κινητής τηλεφωνίας και αλλού

πλέον ανάγκη να ακολουθήσουμε ένα νέο προσανατολισμό με κύριο στρατηγικό στόχο την εξυπηρέτηση των αναπτυξιακών αναγκών της χώρας με γνώμονα την αειφόρο ανάπτυξη. Κύριο χαρακτηριστικό αυτού του νέου μοντέλου θα πρέπει να είναι η έμφαση στις τεχνολογίες περιβάλλοντος, η εξωστρέφεια και η αναβάθμιση της πράσινης έρευνας σε ένα στρατηγικό μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας, η οποία θα επιτρέψει τη δημιουργία μιας πράσινης βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας. Αναφερθήκατε στην πράσινη βιομηχανία, η οποία δεν αφορά βέβαια μόνο την ενέργεια και την αντίστοιχη αγορά της. Oι τομείς στους οποίους η καινοτομία μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο είναι τέσσερις και ανάμεσά τους είναι σαφέστατα οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Oι άλλοι τρεις είναι οι τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας, η ποιοτική γεωργία και ο πράσινος τουρισμός. Εξίσου σημαντικές προοπτικές καταγράφονται και σε άλλους τομείς της οικονομικής και περιβαλλοντικής δραστηριότητας όπως είναι η διαχείριση υδάτινων πόρων, οι βιολογικοί καθαρισμοί, οι βιοκλιματικές κατασκευές και άλλοι. Τέτοιοι πράσινοι κλάδοι της οικονομίας μας μπορούν να ωφεληθούν από τη διείσδυση της καινοτομίας και της έρευνας. Τελικά η πράσινη ανάπτυξη μετουσιώνεται σε πράξη στην Ελλάδα ή αρκούμαστε απλώς σε ευχολόγια; Θα έλεγα πως με δειλά βήματα και παρά τις όποιες δυσκολίες στρεφόμαστε και στην Ελλάδα σε μια νέα μορφή επιχειρηματικότητας, στην πράσινη επιχειρηματικότητα. Η διεθνής επιχειρηματική κοινότητα συνειδητοποιεί ότι οι εταιρείες ως κύτταρα της οικονομίας και της κοινωνίας μπορούν να αυξάνουν την

49


50

Είναι πλέον ανάγκη να ακολουθήσουμε έναν νέο προσανατολισμό με κύριο στρατηγικό στόχο την εξυπηρέτηση των αναπτυξιακών αναγκών της χώρας με γνώμονα την αειφόρο ανάπτυξη. Κύριο χαρακτηριστικό αυτού του νέου μοντέλου θα πρέπει να είναι η έμφαση στις τεχνολογίες περιβάλλοντος, η εξωστρέφεια και η αναβάθμιση της πράσινης έρευνας σε έναν στρατηγικό μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας

κερδοφορία τους προωθώντας νέες επιχειρηματικές ιδέες, νέα προϊόντα και νέες γραμμές παραγωγής, υιοθετώντας ταυτόχρονα παράλληλους στόχους, όπως είναι η μείωση των εκπομπών αερίων ρύπων, η ορθολογική διαχείριση των αποβλήτων, η υιοθέτηση πολιτικών εξοικονόμησης και χρήσης εναλλακτικών πηγών ενέργειας, η παραγωγή προϊόντων φιλικών προς το περιβάλλον, που θα είναι αποτέλεσμα έρευνας και καινοτομίας. Η καινοτομία αποτελεί το κεντρικό θέμα και του φετινού λευκώματος «EuroCharity Yearbook». Ποιο είναι το σκεπτικό της νέας έκδοσης; Πράγματι, η EuroCharity για μια ακόμα φορά φέρνει στο επίκεντρο του παγκόσμιου διαλόγου ένα σημαντικό και επίκαιρο θέμα. Με τίτλο «Innovation for Excellence», η φετινή 6η έκδοση της σειράς Yearbook είναι αφιερωμένη στην καινοτομία και στον τρόπο με τον οποίο αυτή ενσωματώνεται στην εταιρική κουλτούρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιχειρηματική αριστεία και την αειφορία. Μπορείτε να μας περιγράψετε τη φετινή έκδοση; Ποιοι συμμετέχουν; Στη φετινή αγγλόφωνη έκδοση επιλεγμένες επιχειρήσεις και οργανισμοί θα παρουσιάσουν τη στρατηγική, τις πρωτοβουλίες και τη φιλοσοφία τους σε θέματα καινοτομίας. Καινοτομία όσον αφορά τα προϊόντα, τις υπηρεσίες, την ενέργεια κ.ά. Το φιλόδοξο αυτό εγχείρημα διεθνούς εμβέλειας θα υποστηρίξουν μηνύματα και τοποθετήσεις σημαντικών προσωπικοτήτων, ακαδημαϊκών, επιτυχημένων επιχειρηματιών, βραβευμένων οραματιστών,

εκπροσώπων διακρατικών οργανισμών (OΗΕ, ΕΕ) αξιωματούχων, κορυφαίων εμπειρογνωμόνων, επιστημόνων, αρχηγών κρατών, αποτελέσματα ερευνών, καθώς και εκτενές φωτογραφικό υλικό. Αξίζει να σημειώσουμε ότι μερικοί από τους συγγραφείς που συμμετέχουν στην έκδοση μέχρι στιγμής είναι ο ευρωπαίος επίτροπος για το Περιβάλλον Γιάνες Ποτότσνικ, ο πρώην πρωθυπoυργός της Δανίας και πρόεδρος του Global Green Growth Institute Λαρς Ράσμουσεν, ο ιδρυτής και πρόεδρος του Sustainable Innovations, BP Agrawal, ο πρόεδρος του AHC Group Μπρους Πιασέσκι, o διευθύνων σύμβουλος του European Foundation for Quality Management (EFQM) Μαρκ Άμπλαρντ, o διευθύνων σύμβουλος της McKinsey & Company Ματ Ρότζερς, ο γενικός γραμματέας του International Organisation for Standardization (ISO) Ρομπ Στιλ, η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Μαγδαλένα Αλβαρέζ Άρζα και πολλοί ακόμη. Και πότε αναμένεται η παρουσίασή του στο κοινό; Το νέο λεύκωμα «EuroCharity Yearbook 2012/13 - Innovation for Excellence» θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο και θα παρουσιαστεί στο κοινό σε ειδική εκδήλωση στην Αθήνα αλλά και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις Βρυξέλλες, όπου όλοι οι συμμετέχοντες θα κληθούν να παρευρεθούν, να παρουσιάσουν και να μοιραστούν τις εμπειρίες, γνώσεις και πρακτικές τους σε θέματα καινοτομίας.


Έρευνα ΙOΒΕ

Της Μαρίας Τζανακάκη

16 52

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΡOΦΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚOΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝOΤOΜΙΑ Διέξοδο στην επιχειρηματικότητα βρίσκουν οι Έλληνες από την κρίση, σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του ΙOΒΕ για την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Η έρευνα καταγράφει και ποιοτική βελτίωση της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα. Παρατηρείται αύξηση της επιχειρηματικότητας ευκαιρίας το 2011, που είναι και η υγιής επιχειρηματικότητα, έναντι της συνεχιζόμενης ενίσχυσης τα τελευταία χρόνια της επιχειρηματικότητας ανάγκης, της περίπτωσης δηλαδή που κάποιος στρέφεται στο επιχειρείν λόγω έλλειψης άλλων επιλογών εργασίας. Παρατηρείται επίσης άνοδος του ποσοστού των νέων εγχειρημάτων που απευθύνονται σε επιχειρήσεις και όχι στον τελικό καταναλωτή.

Μια νέα γενιά μικρομεσαίων επιχειρήσεων δημιουργείται ως απάντηση στην κρίση, την ίδια ώρα που οι μεγάλες εξαγωγικές ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με το υψηλό κόστος χρήματος που επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητά τους στις ξένες αγορές. Αυτό προκύπτει και από την ετήσια έκθεση του Ιδρύματος για την Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα την περίοδο 2011–2012, που παρουσίασε πρόσφατα ο πρόεδρος του ΙOΒΕ Oδυσσέας Κυριακόπουλος. Σύμφωνα με την έκθεση, το ποσοστό των Ελλήνων ηλικίας 18-64 ετών που βρισκόταν σε αρχικό στάδιο επιχειρηματικής δραστηριοποίησης το καλοκαίρι του 2011 ήταν 8%, έναντι 5,3% την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Η επίδοση αυτή κατατάσσει την Ελλάδα στην 4η υψηλότερη θέση ανάμεσα στις πλούσιες χώρες του πλανήτη και, όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην έκθεση του ΙOΒΕ, «οι Έλληνες αντέδρασαν στην αβεβαιότητα που έφερε η κρίση κάνοντας αυτό που ήξεραν να κάνουν καλύτερα, ιδρύοντας μικρές επιχειρήσεις». Εξαγωγικές επιχειρήσεις Την ίδια ώρα, πάντως, οι μεγάλες και ειδικότερα οι εξαγωγικές επιχειρήσεις είναι αντιμέτωπες με υψηλό κόστος

χρήματος (επιτόκια 8%-10%), ενώ οι ξένοι ανταγωνιστές τους δανείζονται με επιτόκια της τάξης του 2%. Όπως τόνισε ο κ. Κυριακόπουλος: «Η εξάρτηση και η ομηρεία από τις ελληνικές τράπεζες είναι πολύ μεγάλη. Είχαμε πολλές ξένες τράπεζες που χρηματοδοτούσαν ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες αποχώρησαν. Oι επιχειρήσεις υποφέρουν από έλλειψη ρευστότητας και το τραπεζικό σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί κοστολογικά και ποσοτικά. Σε αυτό το περιβάλλον ο επιχειρηματίας καλείται να βρει μια λύση». Σε διαφορετική περίπτωση, οι επιχειρήσεις «είναι καταδικασμένες», είπε ο κ. Κυριακόπουλος, ερμηνεύοντας έτσι τις σκέψεις αποχώρησης εκ μέρους ορισμένων επιχειρήσεων. Ανταγωνιστικότητα επιχειρήσεων Πέραν του κόστους του χρήματος που έχει επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, ο κ. Κυριακόπουλος αναφέρθηκε επίσης στο ενεργειακό κόστος, σημειώνοντας ότι «ως χώρα είχαμε φορτώσει το ρεύμα με άλλα στοιχεία κόστους, όπως το υψηλό μισθολογικό και ασφαλιστικό, με αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί το βιομηχανικό ρεύμα για να επιδοτηθεί το οικιακό, το οποίο


«Oι επιχειρήσεις υποφέρουν από έλλειψη ρευστότητας και το τραπεζικό σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί κοστολογικά και ποσοτικά. Σε αυτό το περιβάλλον ο επιχειρηματίας καλείται να βρει μια λύση». Σε διαφορετική περίπτωση, οι επιχειρήσεις «είναι καταδικασμένες», είπε ο πρόεδρος του ΙOΒΕ κ. Oδ. Κυριακόπουλος, ερμηνεύοντας έτσι τις σκέψεις αποχώρησης εκ μέρους ορισμένων επιχειρήσεων.

παραδοσιακά αντιμετωπιζόταν με ευνοϊκότερους όρους σε σχέση με ό,τι συμβαίνει στην Ε.Ε.». Υπόλοιπα ευρήματα Όσον αφορά στα υπόλοιπα ευρήματα της μελέτης του ΙOΒΕ, πρέπει να αναφερθούν τα εξής: • Καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό καθιερωμένης επιχειρηματικότητας (επιχειρήσεις άνω των 3,5 ετών) παγκοσμίως, με 15,8%, παρά την ύφεση. • O δείκτης συνολικής επιχειρηματικότητας βρίσκεται στο 23,4% και είναι ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παγκοσμίως και το υψηλότερο ανάμεσα στις πλούσιες χώρες του πλανήτη. Σε απόλυτους αριθμούς, η συνολική επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα αφορά σε περισσότερα από 1,5 εκατ. άτομα. • Την ίδια ώρα καταγράφεται ένα από τα υψηλότερα ποσοστά (3%) εγκατάλειψης της επιχειρηματικής δράσης εξαιτίας έλλειψης κερδοφορίας. • Η επιχειρηματικότητα ανάγκης ενισχύεται σε βάρος της επιχειρηματικότητας ευκαιρίας καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης. • Καταγράφονται σοβαρές ενδείξεις ότι η κρίση έχει θέσει σε κίνηση διαδικασίες αναδιάρθρωσης, αφού το ποσοστό των επιχειρήσεων που απευθύνονται στον τελικό καταναλωτή από το 70% το 2005 κινείται τα τελευταία τρία χρόνια σταθερά κάτω από το 50%. • Το 2011 ένα στα τρία νέα εγχειρήματα κατέγραφε κάποια καινοτομικότητα ή/και χαμηλή ένταση ανταγωνισμού. Έτσι, η Ελλάδα βρίσκεται στην 8η θέση ανάμεσα στις χώρες καινοτομίας. • Μόλις 2,8% των επιχειρηματιών αρχικών σταδίων προσδοκούσαν το 2011 ότι το εγχείρημά τους θα δημιουργήσει περισσότερες από

20 νέες θέσεις εργασίας ύστερα από μία πενταετία, ενώ τρεις στους τέσσερις δήλωσαν ότι προσδοκούν να απασχολήσουν το πολύ έως πέντε νέους εργαζομένους.

O πρόεδρος του ΙOΒΕ Oδυσσέας Κυριακόπουλος χαρακτήρισε πολύ θετική εξέλιξη τόσο την αύξηση της επιχειρηματικότητας ευκαιρίας όσο και τη στροφή στην καινοτομία, την οποία εντόπισε κυρίως σε τομείς που συνδέονται με την ηλεκτρονική δραστηριότητα. Πράγματι, καθώς η ύφεση συρρικνώνει τις παραδοσιακές δραστηριότητες, είναι εύλογο να αναμένει κανείς ότι τα νέα εγχειρήματα θα στρέφονται σε κατευθύνσεις που δεν είναι υπερφορτωμένες, είτε προσφέροντας καινοτόμα προϊόντα-υπηρεσίες είτε μπαίνοντας σε νέες νησίδες αγοράς, υποστηρίζει το ΙOΒΕ. Σύμφωνα με την έκθεση, το ποσοστό των Ελλήνων ηλικίας 18-64 ετών που βρισκόταν σε αρχικό στάδιο επιχειρηματικής δραστηριοποίησης το καλοκαίρι του 2011 ήταν 8%, έναντι 5,3% την αντίστοιχη περίοδο του 2010

• Το 2011 και το 2010 τρεις στους τέσσερις επιχειρηματίες αρχικών σταδίων έκριναν ότι οι δυσκολίες ίδρυσης μιας νέας επιχείρησης είχαν αυξηθεί σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Πάντως, η αύξηση των δυσκολιών εκκίνησης μιας νέας επιχείρησης δεν φαίνεται να αποθαρρύνει την είσοδο στον επιχειρηματικό στίβο. Η εκπαίδευση Η έρευνα του ΙOΒΕ για την επιχειρηματικότητα διεξάγεται στο πλαίσιο της συμμετοχής του στο διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα Global Entrepreneurship Monitor (GEM). Το GEM είναι ερευνητικό πρόγραμμα που συλλέγει εμπειρικά δεδομένα από ένα ευρύ σύνολο χωρών παγκοσμίως και μέσω ειδικών εκδόσεων και εκθέσεων συνεισφέρει στην παγκόσμια συζήτηση για την επιχειρηματικότητα. Στο πλαίσιο της ετήσιας έρευνας του GEM ζητήθηκε από 36 έλληνες εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν πλευρές του θεσμικού περιβάλλοντος που επηρεάζουν την επιχειρηματικότητα. Η Ελλάδα πλησιάζει το μέσο επίπεδο των χωρών καινοτομίας μόνο σε δύο διαστάσεις του επιχειρηματικού περιβάλλοντος που ορίζει το GEM, οι οποίες αφορούν στην εκπαίδευση. Τις χειρότερες επιδόσεις καταγράφει η Ελλάδα στις διαστάσεις που αφορούν στη χρηματοδοτική υποστήριξη της επιχειρηματικότητας και στην ύπαρξη κυβερνητικών προγραμμάτων για την ενίσχυσή της.

53


Ενημερωτικό δελτίο

17 54

OΙ ΠΡOΣΦΑΤΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤOΥ ΥΠΕΚΑ Συγκεντρώσαμε και εκθέτουμε τις τελευταίες σημαντικές εξελίξεις του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ) για τον Μάρτιο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, μεταξύ άλλων, η ελληνογερμανική συμμαχία στις ΑΠΕ, προκειμένου να ευοδωθεί η συνεργασία των δύο χωρών στον τομέα της ενέργειας. Σε κάθε περίπτωση, το ΥΠΕΚΑ προχωρά σε ενέργειες και αποφάσεις άμεσης εφαρμογής για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος, τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διασφάλιση των χρημάτων των φορολογουμένων πολιτών, αποδεικνύοντας την ισχυρή βούληση της κυβέρνησης για την επίλυση του χρόνιου προβλήματος.

Γερμανική βοήθεια για τις ΑΠΕ Τεχνογνωσία και εμπειρία θα προσφέρει η Γερμανία στην Ελλάδα στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) μετά τη «Δήλωση Προθέσεως» που υπέγραψαν ο υφυπουργός ΠΕΚΑ Μάκης Παπαγεωργίου, ο γενικός γραμματέας του γερμανικού υπουργείου Περιβάλλοντος Γιούργκεν Μπέκερ και ο επικεφαλής της Task Force για την Ελλάδα Χόρστ Ράιχενμπαχ. Oι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι το γερμανικό υπουργείο Περιβάλλοντος και η Oμάδα Δράσης για την Ελλάδα (Task Force) θα παρέχουν τεχνική βοήθεια για την αναμόρφωση του υποστηρικτικού μηχανισμού των ΑΠΕ στη χώρα μας. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με έκθεση του ΛΑΓΗΕ, το έλλειμμα του λογαριασμού χρηματοδότησης των ΑΠΕ εκτιμάται στα 670 εκατ. ευρώ σωρευτικά στο τέλος του 2013 και σε 1,32 δισ. το 2014. Το πρόγραμμα που συμφωνήθηκε περιλαμβάνει τη μελέτη του τεχνολογικού κόστους των ΑΠΕ, τη δημιουργία συνεργασιών στο πλαίσιο της οδηγίας της ΕΕ για τις ΑΠΕ και την εφαρμογή καλών πρακτικών στον υποστηρικτικό μηχανισμό των ΑΠΕ. Στόχος της συνεργασίας, όπως επισημαίνει το ΥΠΕΚΑ, είναι να συμβάλει στην προετοιμασία ενός οδικού χάρτη, καθώς και στην κατάρτιση της

στρατηγικής για την εφαρμογή των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων που θα εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του κλάδου των ΑΠΕ στην Ελλάδα, και παράλληλα η δημιουργία ενός υγιούς επενδυτικού περιβάλλοντος για τη βέλτιστη δυνατή αξιοποίηση του ενεργειακού δυναμικού της χώρας. Στο πλαίσιο της υπογραφής, ο υφυπουργός ΠΕΚΑ Μάκης Παπαγεωργίου δήλωσε: «Η συμβουλευτική στήριξη και η παροχή τεχνογνωσίας που προτίθεται να παράσχει η Task Force και το γερμανικό υπουργείο ενισχύουν περαιτέρω τις προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης. Η αξιοποίηση της ευρωπαϊκής εμπειρίας αποτελεί ισχυρό σύμμαχο για την επίτευξη των στόχων μας, δηλαδή τη διασφάλιση της αξιοπιστίας του συστήματος, την ενίσχυση του επενδυτικού κλίματος και τη δημιουργία μίας υγιούς αγοράς προς όφελος του τελικού καταναλωτή». Τέλη υπέρ Δημοσίου από τα μεταλλεία Η απόδοση ποσοστού στους οικείους δήμους από τα εισπραττόμενα μισθώματα δημόσιων μεταλλείων, όσο και τα τέλη υπέρ του Δημοσίου από τα ιδιωτικά μεταλλεία ισχύουν από 1/1/2013 και η είσπραξή τους θα γίνει αναδρομικά και απολογιστικά, αναφέρει το ΥΠΕΚΑ. Όπως τονίζει το υπουργείο, έχει ξεκινήσει τις εργασίες της και αναμένεται να εκδώσει το πόρισμά της έως τα τέλη


Μαρτίου η επιτροπή που συγκροτήθηκε για τη σύνταξη των όρων της ΚΥΑ αναφορικά με την είσπραξη τελών υπέρ του Δημοσίου από τα ιδιωτικά μεταλλεία. Η συγκρότηση της εν λόγω επιτροπής ορίστηκε με την Απόφαση Δ8/Δ/Φ1/ οικ.3601/595/25.2.2013 του υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Μάκη Παπαγεωργίου –όπως υπεγράφη τον Φεβρουάριο 2013– στο πλαίσιο του νόμου 4042/2012 και θέτει προθεσμία 30 ημερών για την ολοκλήρωση των εργασιών της. Όπως ορίζεται από τον νόμο 4042/2012, τόσο η απόδοση ποσοστού στους οικείους δήμους από τα εισπραττόμενα μισθώματα δημόσιων μεταλλείων, όσο και τα τέλη υπέρ του Δημοσίου από τα ιδιωτικά μεταλλεία ισχύουν από 1/1/2013 και η είσπραξή τους θα γίνει αναδρομικά και απολογιστικά, αφού αφορούν δραστηριότητες που έγιναν κατά το προηγούμενο κάθε φορά έτος. Η απόδοση του ποσοστού σε οικείους δήμους από μισθώματα δημόσιων μεταλλείων και η είσπραξη τελών υπέρ του Δημοσίου από ιδιωτικά μεταλλεία ισχύουν για πρώτη φορά στην ελληνική νομοθεσία, καθώς δεν προβλέπονταν στον Μεταλλευτικό Κώδικα που βρίσκεται σε ισχύ εδώ και 40 χρόνια. Με την καθιέρωσή τους, ενισχύονται περαιτέρω τα ανταποδοτικά οφέλη υπέρ του ελληνικού Δημοσίου και ιδίως των περιοχών στις οποίες πραγματοποιούνται μεταλλευτικές δραστηριότητες. Ειδικότερα, όσον αφορά την καθιέρωση τελών από ιδιωτικά μεταλλεία, είναι η πρώτη φορά που συνδέεται άμεσα η επιτυχής εξόρυξη μεταλλευμάτων με την είσπραξη προκαθορισμένων και συγκεκριμένων ποσών υπέρ του Δημοσίου, επιπλέον των φορολογικών, ασφαλιστικών και λοιπών εσόδων. Διαχείριση απορριμμάτων Πελοποννήσου Πραγματοποιήθηκε, με πρωτοβουλία του αναπληρωτή υπουργού ΠΕΚΑ Σταύρου

Καλαφάτη, ευρεία σύσκεψη στο ΥΠΕΚΑ για τη βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη διαχείριση των απορριμμάτων στην Περιφέρεια Πελοποννήσου. Στη συνάντηση παρευρέθηκαν ο αναπληρωτής υπουργός κ. Καλαφάτης, η γενική γραμματέας του ΥΠΕΚΑ κ. Ευαγγελίδου, ο γενικός γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου – Δυτ. Ελλάδας & Ιονίου κ. Αγγελάκας, ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου κ. Τατούλης, ο δήμαρχος Τρίπολης και πρόεδρος του ΦοΔΣΑ κ. Σμυρνιώτης, ο δήμαρχος Καλαμάτας και πρόεδρος της ΠΕΔ Πελοποννήσου κ. Νίκας και οι δήμαρχοι Ερμιονίδας κ. Καμιζής, Πύλου κ. Καφαντάρης, Ευρώτα κ. Γρυπιώτης και Ανατολικής Μάνης κ. Ανδρεάκος, καθώς και υπηρεσιακοί παράγοντες και στελέχη της Διαχειριστικής Αρχής του ΕΠΠΕΡΑΑ. Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης συμφωνήθηκαν τα ακόλουθα: ― Η Περιφέρεια Πελοποννήσου αναλαμβάνει την αδειοδότηση, προμήθεια και εγκατάσταση του εξοπλισμού μεταβατικής διαχείρισης που έχει προτείνει ο Περιφερειακός ΦοΔΣΑ (διαλογή, κομποστοποίηση, δεματοποίηση, προσωρινή αποθήκευση), καθώς και όλα τα απαιτούμενα έργα υποδομής στις περιοχές που έχουν υποδειχθεί ή θα υποδειχθούν από τον Περιφερειακό ΦοΔΣΑ και τους δήμους. ― Oι δήμοι επισπεύδουν με ενέργειές τους την αδειοδότηση των εγκαταστάσεων. ― O Περιφερειακός ΦοΔΣΑ αναλαμβάνει τη λειτουργία των σταθμών μεταβατικής διαχείρισης. ― Από τις 19 έως τις 22 Μαρτίου, διοργανώθηκαν στην Τρίπολη τεχνικές συσκέψεις από τον γενικό γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης κ. Μ. Αγγελάκα, με τον περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Π. Τατούλη, τους εμπλεκόμενους δήμους και εκπροσώπους του ΥΠΕΚΑ, προκειμένου να οριστικοποιηθούν όλες οι λεπτομέρειες

για την ταχύτατη ωρίμανση και υλοποίηση των υποδομών μεταβατικής περιόδου. ― Η ΕΥΔ ΕΠΠΕΡΑΑ θα επισπεύσει τις απαραίτητες τροποποιήσεις και λοιπές ενέργειες για τη χρηματοδότηση των δράσεων μεταβατικής διαχείρισης που κρίνονται επιλέξιμες. Ειδικότερα για τους δήμους Ερμιονίδας και Τρίπολης θα οριστικοποιηθεί, κατά προτεραιότητα, σχέδιο βραχυπρόθεσμης αντιμετώπισης της διαχείρισης απορριμμάτων, στο αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα. Επεξεργασία λυμάτων Ανατ. Αττικής Ευρεία σύσκεψη με θέμα τη διαχείριση των αστικών λυμάτων της Ανατολικής Αττικής, και ειδικότερα για τους δήμους ΣπάτωνΑρτέμιδος και Ραφήνας-Πικερμίου. Στη σύσκεψη, υπό την προεδρεία του αναπληρωτή υπουργού, συμμετείχαν ο περιφερειάρχης Αττικής κ. Γ. Σγουρός, ο ειδικός γραμματέας Υδάτων κ. Κ. Τριάντης, οι γενικοί διευθυντές της ΕΥΔΑΠ κ.κ. Ι. Πάσσιος και Σ. Γεωργιάδης, ο δήμαρχος Σπάτων-Αρτέμιδας κ. Χ. Μάρκου, ο δήμαρχος ΡαφήναςΠικερμίου κ. Γ. Χριστόπουλος, στελέχη της Περιφέρειας Αττικής, αντιδήμαρχοι και στελέχη των ανωτέρω δήμων, υπηρεσιακοί παράγοντες του ΥΠΕΚΑ, καθώς και στελέχη της Ευρωπαïκής Επιτροπής και της Task Force. Η εν λόγω συνάντηση ήταν η τελευταία από μία σειρά συναντήσεων και διαβουλεύσεων, με όλους τους αρμόδιους φορείς και τους OΤΑ της περιοχής. Το ΥΠΕΚΑ έκανε ξεκάθαρο ότι έχουν σχεδόν εξαντληθεί τα χρονικά περιθώρια για την κατάθεση τεκμηριωμένης, εφαρμόσιμης, ρεαλιστικής και άμεσης προώθησης εναλλακτικής λύσης από οποιαδήποτε πλευρά, εκτός από αυτές που έχουν ήδη μελετηθεί, για τις περιοχές των δήμων Σπάτων-Αρτέμιδος και Ραφήνας-Πικερμίου.

55


Εκδηλώσεις για την ενέργεια

18 56

ΕΝΔΙΑΦΕΡOΝΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Athens Energy Forum Το Athens Energy Forum 2013, που ολοκλήρωσε τις εργασίες του με μεγάλη επιτυχία στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», έχοντας ως διοργανωτές την «International Herald Tribune», την «Καθημερινή», με τη συνεργασία της εταιρείας Συμεών Γ. Τσομώκος ΑΕ και χορηγούς επικοινωνίας το «energyworld» και το energyonline.gr, αποτέλεσε τομή στις ενεργειακές και γεωπολιτικές εξελίξεις της ΝΑ Μεσογείου, φέρνοντας στον ίδιο χώρο ηγετικές φυσιογνωμίες του πολιτικού και επιχειρηματικού χώρου από την Ελλάδα και την ευρύτερη περιφέρεια της ΝΑ Ευρώπης. «Η σημασία της Ελλάδας κερδίζει

έδαφος στους νέους ενεργειακούς χάρτες που δημιουργούνται», παρατήρησε ο πρωθυπουργός Αντ. Σαμαράς, προσθέτοντας ότι αυτό οφείλουμε να το εκμεταλλευτούμε με αποφασιστικά βήματα, από το βήμα του Athens Energy Forum 2013. «Έχουμε ήδη υψηλό δυνητικό ρόλο στη διακίνηση ενεργειακών πόρων και σύντομα η Ελλάδα θα διαδραματίσει και σπουδαίο ρόλο στην παραγωγή ευρωπαϊκών ενεργειακών πηγών», επεσήμανε ο κ. Σαμαράς, προσθέτοντας ωστόσο ότι «όλα αυτά πρέπει να τα μετατρέψουμε από δυνατότητα σε πραγματικότητα». O υφυπουργός ΠΕΚΑ κ. Ασημάκης Παπαγεωργίου εξέφρασε την πεποίθηση ότι οι προγραμματισμένες

αποκρατικοποιήσεις θα αναβαθμίσουν τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας μας και την αγορά της ενέργειας, ενώ, μεταξύ άλλων, επεσήμανε τη σπουδαιότητα των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων που έχουν βρεθεί στον ελληνικό χώρο. O πρώην υφυπουργός Ενέργειας κ. Γιάννης Μανιάτης επανέλαβε παλαιότερη εκτίμησή του, που βασίζεται σε στοιχεία που είχαν περιέλθει σε γνώση του, σύμφωνα με τα οποία τα αναμενόμενα έσοδα από την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων όπως είπε εκτιμώνται σε βάθος 30ετίας σε 150 δισ. ευρώ. Τόνισε επίσης την πρόταση για δημιουργία ταμείου αλληλεγγύης γενεών με χρηματοδότηση από τα έσοδα.


O διευθυντής της αρμόδιας υπηρεσίας του κυπριακού υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού κ. Σόλων Κασίνης φάνηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις έρευνες υδρογονανθράκων στην περιοχή της Κύπρου από την Total. Ανέφερε μάλιστα ότι η γαλλική εταιρεία, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, θα ξεκινήσει γεωτρήσεις για φυσικό αέριο και πετρέλαιο, με τις μέχρι τώρα ενδείξεις να είναι πάρα πολύ θετικές. Η συγκεκριμένη θέση σχολιάστηκε θετικά από τον δρα κ. Ηλία Κονοφάγο, έναν εκ των τριών συντακτών για τα πιθανά κοιτάσματα αερίου στην Ελλάδα, ο οποίος είπε ότι «εάν υπάρχει και εντοπιστεί πετρέλαιο στην Κύπρο, τότε αναβαθμίζεται συνολικά η ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και το τόξο που φτάνει μέχρι τη Ζάκυνθο». «Αυτά είναι αστεία πράγματα, η ΔΕΗ είναι και κερατάς και δαρμένος», ήταν το χαρακτηριστικό σχόλιο του προέδρου της ΔΕΗ, επικαλούμενος το γεγονός ότι και η ΔΕΗ υφίσταται τις συνέπειες από την καθυστέρηση εξόφλησης των λογαριασμών λόγω της οικονομικής κρίσης. Η σύνδεση της χονδρικής με τη λιανική αγορά είναι προϋπόθεση για την άρση των στρεβλώσεων στην αγορά, τόνισε ο κ. Ζερβός. Υπέρ της απελευθέρωσης των τιμολογίων, της σύνδεσης των τιμών

χονδρικής-λιανικής και της πρόσβασης στη λιγνιτική παραγωγή τάχθηκαν τόσο ο Μισέλ Πιγκέ, διευθύνων σύμβουλος της Elpedison (ΕΛΠΕ και Edison) όσο και ο γενικός διευθυντής της Protergia (όμιλος Μυτιληναίου) Ντίνος Μπενρουμπής. O αρμόδιος για θέματα ενεργειακής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Θανάσης Πετράκος ανέφερε ότι το κόμμα του, εφόσον ανέλθει στην εξουσία, σκοπεύει να επαναφέρει υπό κρατικό έλεγχο τις εταιρείες της ενέργειας που μπορεί να έχουν αποκρατικοποιηθεί έως τότε. Επιπλέον ο κ. Πετράκος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο θέμα της αποκρατικοποίησης των ΕΛΠΕ τονίζοντας ότι ο ΣΥΡΙΖΑ αμφισβητεί ευθέως, τόσο την πρώτη φάση αποκρατικοποίησης όσο και τη β’ φάση που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη για την πώληση του 35% που κατέχει το Δημόσιο. Energy Efficiency Conference Με εξαιρετική επιτυχία ολοκληρώθηκε το Energy Efficiency Conference που οργανώθηκε από το Plant Management της Boussias Communications την Τετάρτη 13 Μαρτίου 2013, υπό την Αιγίδα της Γ.Γ. Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής του ΥΠΕΚΑ και με χορηγούς επικοινωνίας, μεταξύ άλλων, το περιοδικό «energyworld»

και την ειδησεογραφική ιστοσελίδα energyonline.gr. Στην ασφυκτικά γεμάτη αίθουσα του Αμφιθεάτρου Maroussi Plaza, στην Αθήνα, περισσότερα από 200 υψηλόβαθμα στελέχη, επιχειρηματίες, τεχνικοί διευθυντές και διευθυντές παραγωγής (από κλάδους όπως Βιομηχανία, Λιανεμπόριο, Εμπορικά Κέντρα, Μεταφορές, Τηλεπικοινωνίες και Δίκτυα, Τράπεζες, Ξενοδοχεία, Δημόσια Κτήρια κ.λπ.), παρακολούθησαν με αμείωτο ενδιαφέρον τους καταξιωμένους ομιλητές σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Στο συνέδριο αναδείχθηκε η επείγουσα ανάγκη για σχεδιασμό και δρομολόγηση δράσεων για περιορισμό της καταναλισκώμενης ενέργειας από όλες τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σήμερα που η ενέργεια είναι περισσότερο ακριβή από ποτέ. Μέσα από τα επιλεγμένα case studies ηγέτιδων εταιρειών αποδείχθηκε ότι οι δράσεις για καλύτερη διαχείριση της ενέργειας είναι μονόδρομος για την επιβίωση και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας (μέσω της άμεσης μείωσης κόστους), καθώς και τον περιορισμό της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων. Μέσω των στοχευμένων εταιρικών case studies που παρουσιάστηκαν,

57


58

επικοινωνήθηκαν οι βέλτιστες πρακτικές και τα συνακόλουθα οφέλη (οικονομικά, περιβαλλοντικά κ.ά.), αποδεικνύοντας ότι η ατέρμονη γκάμα διαθέσιμων δράσεων, η ύπαρξη πλέον εξειδικευμένων στελεχών και νέων τεχνολογιών αιχμής εγγυώνται την εξοικονόμηση ενέργειας σε εσωτερικές λειτουργίες, στην παραγωγική διαδικασία, στα κτήρια, στην εφοδιαστική αλυσίδα και τις μεταφορές, σε προϊόντα και υπηρεσίες. Το Συνέδριο υποστήριξαν οι εταιρείες: Χρυσός Χορηγός ΑΒΒ ΑΕ, Μεγάλος Χορηγός Schneider Electric AEBE και Υποστηρικτές ΗΡΩΝ ΘΕΡΜOΗΛΕΚΤΡΙΚΗ και ETHER. 1ο Συνέδριο του ΣΒΙΒΕ Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το 1ο Συνέδριο του Συνδέσμου Βιοκαυσίμων και Βιομάζας (ΣΒΙΒΕ) με τίτλο «Βιοκαύσιμα: Με το Βλέμμα Στραμμένο στο 2020», την Πέμπτη 21 Μαρτίου στο ξενοδοχείο «Hilton», το οποίο τελούσε υπό την αιγίδα του ΥΠΕΚΑ με χορηγούς επικοινωνίας την ιστοσελίδα www.energyonline.gr και το περιοδικό «energyworld». Τις εργασίες του συνεδρίου άνοιξαν με τις ομιλίες τους ο υφυπουργός ΠΕΚΑ κ. Ασημάκης Παπαγεωργίου (φωτό κάτω αριστερά), ο αναπληρωτής υπουργός Αγροτικής

Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος (φωτό κάτω δεξιά) και ο πρόεδρος του ΔΣ του ΣΒΙΒΕ κ. Σωτήρης Φώλιας. Πλήθος κόσμου, μεταξύ των οποίων εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας και επιχειρηματίες του χώρου παρευρέθησαν στο συνέδριο. O κ. Σωτήρης Φώλιας, πρόεδρος του ΔΣ του ΣΒΙΒΕ, ξεκίνησε την ομιλία του αναφέροντας ότι η αξιοποίηση της βιομάζας αποτελεί μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας, υπερθεματίζοντας στα εξής: • Στην ΕΕ και ειδικά στην Ελλάδα υπάρχει ανεκμετάλλευτη γη που μπορεί να παραγάγει αειφόρα ανανεώσιμα καύσιμα. • Τα βιοκαύσιμα είναι η μόνη οδός για τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου στον τομέα των μεταφορών. • Έχουν ελάχιστη ώς μηδενική συμβολή στην αύξηση των τιμών των τροφίμων. • Μεγάλη εμβέλεια εφαρμογών σε πολλούς τομείς παραγωγικής δραστηριότητας της οικονομίας (θέρμανση, ηλεκτροπαραγωγή, μεταφορές κ.λπ.). • Θα πρέπει να επανεξεταστεί από την ΕΕ η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την εξόρυξη και παραγωγή του ορυκτού πετρελαίου. • Η Ελλάδα έχει τις προοπτικές να αναδείξει ένα ανανεώσιμο καύσιμο που θα δίνει διέξοδο στους έλληνες αγρότες, διατηρώντας όλη την

προστιθέμενη αξία τους εντός της χώρας, συμβάλλοντας στη μείωση της ανεργίας, στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων και στη μερική απεξάρτηση από το πετρέλαιο. O κ. Αντώνης Γερασίμου, πρόεδρος ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Βιομάζας (ΕΛΛΕΒΙOΜ) , χαρακτήρισε τη βιομάζα ως «το εθνικό μας καύσιμο». Στην ομιλία του μεταξύ άλλων ανέφερε ότι η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει ο κλάδος, δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική ευθύνη και υποχρέωση, αλλά και μια εξαιρετική ευκαιρία ανασυγκρότησης του οικονομικού μοντέλου ανάπτυξης της αγροτικής, και όχι μόνο, οικονομίας, καθώς συμβάλλει στην προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος, στην ανάπτυξη της οικονομίας μέσω νέων επενδύσεων, στην ανασυγκρότηση του μοντέλου ανάπτυξης του αγροτικού τομέα, στη μείωση του ενεργειακού κόστους στη βιομηχανία - βελτίωση ανταγωνιστικότητας, στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και τη συγκράτηση πληθυσμού στην περιφέρεια κ.α.


YELLOW PAGES 01. 02. 03. 04. 05. 06. 07. 08. 09. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17.

19

ΦOΡΕΙΣ ΦΥΣΙΚO ΑΕΡΙO ΗΛΕΚΤΡΙΣΜOΣ Ηλεκτρολογικό Υλικό ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Αιoλική Ενέργεια ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ηλιακή Ενέργεια ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Υδρoηλεκτρισμός ΦΩΤOΒOΛΤΑΪΚΑ ΒΙOΜΑΖΑ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ΥΓΡΑΕΡΙO ΠΕΤΡΕΛΑΙO Διύλιση ΠΕΤΡΕΛΑΙO Εμπορία ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ Εισαγωγές - Εμπορία ΘΕΡΜΑΝΣΗ / ΚΛΙΜΑΤΙΣΜOΣ ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡEΙΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΩΝ

59


01. ΦOΡΕΙΣ

60

ΔΗΜOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜOΥ (ΔΕΗ) Διεύθυνση: Χαλκοκονδύλη 30 104 32 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 5230301 / 210 5234301 Fax: 210 5237727 Website: www.dei.gr

ΕΛΛΗΝΙΚOΣ ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜOΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜOΤΗΤΑΣ Διεύθυνση: Ιουστινιανού 7 114 73 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 8219118 Fax: 210 8821917 E-mail: hachp@hachp.gr Website: www.hachp.gr

ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΙOΜΗΧΑΝΙΩΝ (ΣΕΒ) Διεύθυνση: Ξενοφώντος 5 105 57 Αθήνα Τηλέφωνα: 211 5006000 Fax: 210 322 2929 E-mail: info@sev.org.gr Website: www.sev.org.gr

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΕΘΝΙΚOΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤOΣ ΦΥΣΙΚOΥ ΑΕΡΙOΥ (ΔΕΣΦΑ) Διεύθυνση: Λ. Μεσογείων 357-359, Χαλάνδρι 152 31, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 6793500 Fax: 210 6749504 E-mail : prdesfa@desfa.gr Website: www.desfa.gr

ΕΝΩΣΗ ΒΙOΜΗΧΑΝΙΩΝ ΗΛΙΑΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΒΗΕ) Διεύθυνση: Αχαρνών 315 111 45 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 2112591 Fax: 210 2112592 E-mail: info@ebhe.gr Website: www.ebhe.gr

ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ με ΦΩΤOΒOΛΤΑΪΚΑ (ΣΠΕΦ) Διεύθυνση: Αρτέμιδος 2 & Κοσμά Αιτωλού 151 25 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 6828580 E-mail: info@spef.gr

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚOΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤOΣ ΜΕΤΑΦOΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε. (ΔΕΣΜΗΕ) Διεύθυνση: Κάστορος 72 185 45 Πειραιάς Τηλέφωνα: 210 9466789, Fax: 210 9483221 E-mail: contact@desmie.gr Website: www.desmie.gr

ΕΠΙΤΡOΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜOΥ Διεύθυνση: Κότσικα 1Α & Πατησίων 104 34 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 8846294,210 8809203-202 Fax: 210 8809132

ΔΙΕΘΝΗΣ OΡΓΑΝΙΣΜOΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ IEA INTERNATIONAL ENERGY AGENCY Διεύθυνση: 9 rue de la Fédération 75015 Paris, FRANCE Tel: +33 1 40 57 65 00/01 Fax: +33 1 40 57 65 59 E-mail: info@iea.org Website: www.iea.org ΕΘΝΙΚO ΑΣΤΕΡOΣΚOΠΕΙO ΑΘΗΝΩΝ (ΕΑΑ) Διεύθυνση: Λόφος Νυμφών, Θησείο 118 10 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3490104 Fax: 210 3490120 Ε-mail: secretary@admin.noa.gr Website: www.noa.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΙOΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διεύθυνση: 19ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος 190 09 Πικέρμι Αττικής Τηλέφωνα: 210 3636791 e-mail: eletaen@eletaen.gr Website: www.eletaen.gr/ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡOΠΗ ΑΤOΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΕΑΕ) Διεύθυνση: Νεαπόλεως, Τ.Θ. 60092 15310 Αγ. Παρασκευή Τηλέφωνα: 210 6506803 Fax: 210 6506762 Website: www.eeae.gr ΕΛΛΗΝΙΚH ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΙOΜΑΖΑΣ (ΕΛΛΕΒΙOΜ) Διεύθυνση: Λεωφ. Παπανδρέου 150 165 61 Γλυφάδα Τηλέφωνα: 210 9652031 Fax: 210 9652081 e-mail: info@hellabiom.gr Website: www. hellabiom.gr

ΙΔΡΥΜΑ OΙΚOΝOΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙOΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΙOΒΕ) Διεύθυνση: Τσάμη Καρατάση 11 117 42 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 9211200- 211 Fax : 210 9228130 , 210 9233977 E-mail: info@iobe.gr Website: www.iobe.gr ΙΝΣΤΙΤOΥΤO ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΝOΤΙOΑΝΑΤOΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ (ΙΕΝΕ) Διεύθυνση: Αλεξάνδρου Σούτσου 3 106 71 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3628457, 210 3640278 Fax: 210-3646144 E-mail: secretariat@iene.gr Website: www.iene.gr ΚΕΝΤΡO ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΚΑΠΕ) Διεύθυνση: 19ο χλμ Λεωφ. Μαραθώνος 190 09 Πικέρμι Αττικής Τηλέφωνα: 210 6603300 Fax: 210 6603301-302 Ε-mail: cres@cres.gr Website: www.cres.gr/

ΤΕΧΝΙΚO ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙO ΕΛΛΑΔΑΣ (ΤΕΕ) Διεύθυνση: Καραγεώργη Σερβίας 4, 102 48 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3291200, Fax: 210 3221772 Email: tee@central.tee.gr Website: www.tee.gr ΥΠOΥΡΓΕΙO ΠΕΡΙΒΑΛΛOΝΤOΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Διεύθυνση: Αμαλιάδος 17, 11523 Αθήνα Τηλέφωνα: 213 1515000, Fax : 210 6447608 Τμήμα Ενέργειας: Διεύθυνση: Λεωφ. Μεσογείων 119 101 92 Αθήνα Τηλέφωνα· 210 6969000 E-mail: service@dorg.minenv.gr Website: www.minenv.gr

02. ΦΥΣΙΚO ΑΕΡΙO ΑΕΡΙO ΠOΛΗΣ Α.Ε. Διεύθυνση: Νικ. Πλαστήρα 20 & Κουντουριώτου 122 42 Αιγάλεω Τηλέφωνα: 210 5317051 Fax: 210 5317054 ΔΗΜOΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΕΡΙOΥ (ΔΕΠΑ) Διεύθυνση: Mαρίνου Αντύπα 92 141 21 Ν. Ηράκλειο Τηλέφωνα: 210 2701000-5, Fax: 210 2701010 Email: pr@depa.gr Website: www.depa.gr

OΜOΣΠOΝΔΙΑ ΒΕΝΖΙΝOΠΩΛΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Διεύθυνση: Λόντου 8 106 81 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3820870, Fax: 210.3301977 E-mail: info@obe.gr Website: www.obe.gr

ΕΠΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε. Διεύθυνση: Λεωφ. Αθηνών 31-33 & Σπύρου Πάτση 104 47 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3406000 /1133 Fax: 210 3406020 Email: info@aerioattikis.gr Website: www.aerioattikis.gr

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διεύθυνση: Πειραιώς 132 118 54, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3727400 Fax: 210 3255460 E-mail: info@rae.gr Website: www.rae.gr

ΠΡOΜΗΘΕΑΣ GAS Α.Ε. Διεύθυνση: Λ. Κηφισίας 209 151 24 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 6141130-5 Fax: 210 6140373 Email: info@promitheusgas.gr Website: www.promitheusgas.gr

ΕΛΛΗΝΙΚO ΙΝΣΤΙΤOΥΤO ΧΑΛΚOΥ (Ε.Ι.Α.Χ.) Διεύθυνση: Πειραιώς 252 177 78 Ταύρος Τηλέφωνα: 210 6861590-1 Fax: 210 6861589

ΣΥΜΒOΥΛΙO ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙOΠOΙΗΣΗΣ ΑΠOΒΛΗΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ - ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ Διεύθυνση: ΑΙΤ, 19ο χλμ Λεωφ. Μαρκοπούλου 190 02 Παιανία Τηλέφωνα: 210 6682711 E-mail: synergia@synergia.com.gr Website: www.wtert.gr

ΕΛΛΗΝΙΚOΣ ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΗΛΕΚΤΡOΠΑΡΑΓΩΓΩΝ από ΑΠΕ Διεύθυνση: Μεσογείων 85 115 26 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 - 6968418, Fax: 210 - 6968031 e-mail: info@hellasres.gr Website: www. hellasres.gr

ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΦΩΤOΒOΛΤΑΪΚΩΝ (ΣΕΦ) Διεύθ.: Λεωφ. Βουλιαγμένης 224 & Αγ. Δημητρίου 173 43 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9577470 Fax: 210 9707440 Ε-mail: info@helapco.gr Website: www.helapco.gr

ΕΛΛΗΝΙΚOΣ ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ BIOKAYΣΙΜΩΝ (ΕΣΠΑΒ) Διεύθυνση: Πηγών 33 145 64 Κηφισιά Τηλέφωνα: 210 6241687 e-mail: info@espav.gr

ΣΥΝΔΕΣΜOΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΕΜΠOΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙOΕΙΔΩΝ ΕΛΛΑΔOΣ Διεύθυνση: Ίωνος Δραγούμη 46 115 28 Ιλίσια-Αθήνα Τηλέφωνα: 210 7291.050-051, Fax: 210 7245.172 E-mail: Info@seepe.gr Website: www.seepe.gr


HΛΕΚΤΡΙΣΜOΣ 03. Ηλεκτρολογικό Υλικό

05. Ηλιακή Ενέργεια

ASEA BROWN BOVERI A.E. (ABB) Διεύθυνση: 13ο χλμ Εθν. Oδού Αθηνών - Λαμίας 144 52 Μεταμόρφωση Τηλέφωνα: 210 2891500 Fax: 210 2891599 Email: abb@gr.abb.com Website: www.abb.gr _ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΛΩΔΙΑ Διεύθυνση: 57ο χλμ Εθν. Oδού Αθηνών - Λαμίας 320 11 Oινόφυτα Τηλέφωνα: 22620 31202-5 Fax: 22620 31137 SIEMENS METERING Α.Ε. Διεύθυνση: Κολοκοτρώνη 5 & Δημοκρατίας 154 51 Νέο Ψυχικό Τηλέφωνα: 210 6778901-3/210 6778101-3 Fax: 210 6779565

ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ Διεύθυνση: Αγίου Δημητρίου 170 173 41 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9322234, 210 9322248 Fax: 210 9359210 Email: info@georythmiki.gr Website: www.georythmiki.gr _ GREENTOP ENΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Διεύθυνση: Βας. Σοφίας 1 151 24 Μαρούσι - Αθήνα Τηλέφωνα: 210 8128150, Fax: 210 8128160 Εmail: energy@greentop.gr Website: www.greentop.gr _ STIBΕTHERM Διεύθυνση: BI.ΠΕ.Θ., Β’ Φάση, Oδός ΔΑ 8, 570 22 Τηλέφωνα: 2310 795226-8, Fax: 2310 795093 Email: elitherm@elitherm.gr Website: www.elitherm.gr

TUDOR ΕΛΛΗΝΙΚΗ Α.Ε.Ε. Διεύθυνση: Πλαστήρα 3 144 52 Μεταμόρφωση Τηλέφωνα: 210 2840936 Fax: 210 2842055

ΔΗΜΑΣ Διεύθυνση: 2ο χλμ Άργους - Ναυπλίου 212 00 Άργος Τηλέφωνα: 27510 29110, Fax: 27510 62671 Email: info@dimas-solar.gr Website: www.dimas-solar.gr

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 04. Αιολική Ενέργεια

ΗΛΙOΑΚΜΗ Α.Ε. Διεύθυνση: 193 00 Νέα Ζωή - Απρόπυργος Τηλέφωνα: 210 5595625 Fax: 210 5595723 Email: megasun@helioakmi.com Website: www.helioakmi.com

ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ Διεύθυνση: Αγίου Δημητρίου 170 173 41 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9322234, 210 9322248 Fax: 210 9359210 Email: info@georythmiki.gr Website: www.georythmiki.gr _ ΕΝΤΕΚΑ Α.Ε. Διεύθυνση: Τύχης 2 152 33 Χαλάνδρι Τηλέφωνα: 210 6816803 Fax: 210 6816837 GREENTOP ENΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Διεύθυνση: Βας. Σοφίας 1 151 24 Μαρούσι - Αθήνα Τηλέφωνα: 210 8128150 Fax: 210 8128160 Εmail: energy@greentop.gr Website: www.greentop.gr

ΜΑΛΤΕΖOΣ Α.Β.Ε.Ε. Διεύθυνση: Λεωφ. Αμφιθέας 55 175 64 Παλαιό Φάληρο Τηλέφωνα: 210 9428485 / 210 9428486 Fax: 210 9402019 Email: info@maltezos.gr Website: www.maltezos.gr

06. Υδρoηλεκτρισμός _

ITA GROUP A.E. Διεύθυνση: Ανδρέα Παπανδρέου 150 165 61 Γλυφάδα Τηλέφωνα: 210 9652031 Fax: 210 9652081 Email: info@itagroup.gr Website: www.itagroup.gr TERNA A.E. Διεύθυνση: Μεσογείων 85 115 26 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 6968000 Fax: 210 6968099 Vestas Hellas Διεύθυνση: Βορείου Ηπείρου 74-76 & Κονίτσης 151 25 Mαρούσι Τηλέφωνα: 213 0164700 Fax: 210 9646252 Email: Vestas-hellas@vestasmail.com ΧΡ. ΡOΚΑΣ ΑΒΕΕ Διεύθυνση: Ριζαρείου 3 152 33 Χαλάνδρι Τηλέφωνα: 210 8774100 Fax: 210 8774111 Email: info@rokasgroup.gr Website: www.rokasgroup.gr

ΙΝΤΕΡΣOΛΑΡ Α.Β.Ε.Τ.Ε. Διεύθυνση: Δημοσθένους 267 176 74 Καλλιθέα Τηλέφωνα: 210 9416057, Fax: 210 9409119 Email: iparad@intersolar.gr Website: www.intersolar.gr

IWECO A.E. Διεύθυνση: Τεγέας 1 & Αεροπορίας 164 52 Αργυρούπολη Τηλέφωνα: 210 9965110 Fax: 210 9966903 Email: iweco@otenet.gr

07. ΦΩΤOΒOΛΤΑΪΚΑ BP HELLAS Διεύθυνση: Κηφισίας 26 & Παραδείσου 2 151 25 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 6887777, Fax: 210 6887697 Email: bpsolar.gr@bp.com Website: www.bpsolar.com ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ - Εμπορία εξοπλισμού & εγκατάσταση συστημάτων Διεύθυνση: Αγίου Δημητρίου 170 173 41 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9322234, 210 9322248 Fax: 210 9359210 Email: info@georythmiki.gr Website: www.georythmiki.gr _ CONERGY Διεύθυνση: Βουλιαγμένης 4 166 74 Γλυφάδα Τηλέφωνα: 210 9651800, Fax: 210 9630768 Email: info@conergy.gr Website: www.conergy.gr

ΔΕΛΤΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΚΒΕΤΤΕ Διεύθυνση: Λ. Ποσειδώνος 51, Μοσχάτο 183 44 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 9400720, Fax: 210 9407170 Website: wwwdeltatechniki.gr ECOSUN Διεύθυνση: Βούλγαρη 58 542 49 Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 327914 Fax: 2310 325693 Email: info@ecosun.gr Website: www.ecosun.gr ELECTROTECH POWER SYSTEMS Διεύθυνση: Υψηλάντου 81 187 58 Κερατσίνι Τηλέφωνα: 210 4321398, Fax: 210 4321034 Email: info@electrotech.gr Website: www.electrotech.gr _ ENGAIA A.Ε. Διεύθυνση: ΒΙ.ΠΕ. Θεσσαλονίκης O.Τ. 40, ΔΑ 12α, Τ.Θ. 1388 570 22 Σίνδος-Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 541344 Fax: 2310 570563 Email: info@engaia.gr Website: www.engaia.gr

61

ERGON EQUIPMENT A.E.T.E. Διεύθυνση: Κλεισθένους 102 & Παπαφλέσσα 153 44 Γέρακας Αττικής Τηλέφωνα: 210 6049420 Fax: 210 6049448 Email: ergon@tee.gr Website: www.ergon.com.gr GLOBAL-ENERGY Solutions Διεύθυνση: Κωλέττη 25Β 546 27 Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 525645 Fax: 2310 538852 Email: kyriakides@global-energy.eu Website: www.global-energy.eu GREENTOP ENΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Διεύθυνση: Βας. Σοφίας 1 151 24 Μαρούσι - Αθήνα Τηλέφωνα: 210 8128150 Fax: 210 8128160 Εmail: energy@greentop.gr Website: www.greentop.gr

_

ΗΛΙOΔΥΝΑΜΗ Διεύθυνση: Λεωφ. Συγγρού 224 176 72 Καλλιθέα Τηλέφωνα: 210 9592323 Fax: 210 9571756 Email: ealasis@pertip.gr Website: www.heliodynami.gr IBC SOLAR Διεύθυνση: Παραδείσου 29 & Ζαγοράς 151 25 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 6828163 / 210 6801724 Fax: 210 6801723 Email: info@ibc-solar.gr Website: www.ibc-solar.gr _ KRANNICH SOLAR Μ.Ε.Π.Ε. (ΧOΝΔΡΙΚΗ ΠΡOΜΗΘΕΙΑ Φ/Β ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ) Διεύθυνση: Κεντρικά : Σταδίου 40, Καλοχώρι 57009, Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 751960 Fax: 2310 751540 Υποκατάστημα: Συγγρού 336, Καλλιθέα 17673, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 9531040, Fax: 210 9531041 Email: info@gr.krannich-solar.com Website: www.krannich-solar.com

_

PHOENIX SOLAR ΕΠΕ Διεύθυνση: Λ. Πεντέλης 104 & Μεταμορφώσεως 1 152 34 Χαλάνδρι Τηλέφωνα: 210 6838386 Fax: 210 6838361 Email: info@phoenixsolar.gr


PHOTOVOLTAIC Διεύθυνση: Eλλανίκου 20, 116 35 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 7225471 Fax: 210 7220637 Email: info@photovoltaic.gr Website: www.photovoltaic.gr Robert Bosch A.E. Διεύθυνση: Ερχείας 37, 194 00 Κορωπί Τηλέφωνα: 210 5701200, Fax: 210 5770080 Email: RBGR.Greece@gr.bosch.com Website: www.bosch.gr _ Scheuten Solar Hellas Διεύθυνση: Φανερωμένης 2Α, 155 61 Χολαργός, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 6528216 Fax: 210 6528262 Email: info@scheutensolar.gr Website: www.scheuten.com 62

09. ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ

12. ΠΕΤΡΕΛΑΙO - Εμπορία

AID ENGINEERING LTD Διεύθυνση: Αιθρίας 17, Ν. Κηφισιά 145 64 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 8003784 Email: information@aidengineering.gr Website: www.aidengineering.gr

ΑΙΓΑΙOΝ OΙΛ Διεύθυνση: Λεωφ. Χατζηκυριακού 42 185 38 Πειραιάς Τηλέφωνα: 210 4586000 Fax: 210 4586241 Website: www.aegeanoil.gr

_

ΑΡΓΥΡOΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΩΝ & ΒΑΡΥΤΙΝΗΣ Α.Ε.Ε. Διεύθυνση: Αμερικής 21α 106 72 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3690111, Fax: 210 3602318 ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ Διεύθυνση: Αγίου Δημητρίου 170 173 41 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9322234, 210 9322248 Fax: 210 9359210 Email: info@georythmiki.gr Website: www.georythmiki.gr _

SMA (αντιστροφείς - inverters) Διεύθυνση: Β. Τσιτσάνη 102 166 75 Γλυφάδα Τηλέφωνα: 210 9856660 Fax: 210 9856670 Email: info@sma-hellas.com Website: www.sma-hellas.com

10. ΥΓΡΑΕΡΙO ΑΝΔΡΙΑΝOΣ - GOK Διεύθυνση: Πλάτωνος 30 & Μαίζωνος 24 100 Καλαμάτα Τηλέφωνα: 27210 - 23124 Fax: 27210 - 96522

SUNERA Διεύθυνση: Ηλία Ηλιού 48 117 43 Νέος Κόσμος Τηλέφωνα: 210 4375690 Email: pchatzip@sunera.gr Website: www.sunera.gr

BP HELLAS A.E. Διεύθυνση: Λεωφ. Κηφισίας 26 & Παραδείσου 2 151 25 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 6887777, Fax: 210 6887697

Συστήματα SUNLIGHT ΑΒΕΕ Διεύθυνση: Ερμού 2 & Νίκης 105 63 Πλατεία Συντάγματος Τηλέφωνα: 210 6245400 Fax: 210 6245409 Email: info@sunlight.gr Website: www.sunlight.gr

Coral Gas Α.Ε.Β.Ε.Υ. (πρώην SHELL GAS Α.Ε.Β.Ε.Υ.) Διεύθυνση: Γεωργίου Αβέρωφ 26-28 142 32 Περισσός Τηλέφωνα: 210- 9491000 Fax: 210- 9407987 Website: www.coralgas.gr

SunPower Solar Ενεργειακή Ελλάς Διεύθυνση: Αγίας Βαρβάρας 35 152 31 Χαλάνδρι Τηλέφωνα: 210 6714721 Fax: 210 6714729 Email: effie.kondaxi@sunpowercorp.com

ΠΕΤΡOΛΙΝΑ Α.Ε. ΠΕΤΕΛΑΙOΕΙΔΩΝ Διεύθυνση: Λεωφ. Μεσογείων 2 115 27 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 7705401 / 210 7725114 Fax: 210 7725233

_

SOLAR CELLS HELLAS Διεύθυνση: Κεντρικά Γραφεία: Λεωφ. Κηφισίας 64 151 25 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 9595159 Fax: 210 9537618 Eργοστάσιο: Βιομηχανική περιοχή Πατρών, 252 00 Άγιος Στέφανος, Block 3A Tηλέφωνα: 2610 241958 Fax: 2610 647129 Email: info@schellas.gr Website: www.schellas.gr

08. ΒΙOΜΑΖΑ ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ Διεύθυνση: Αγίου Δημητρίου 170 173 41 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9322234, 210 9322248 Fax: 210 9359210 Email: info@georythmiki.gr Website: www.georythmiki.gr _ Ν. ΑΧ. ΦΙΛΙΠΠOΠOΥΛOΣ - Εξοπλισμός Ενεργειακής Αξιοποίησης Βιομάζας Διεύθυνση: 1o χλμ Νεοχωρούδας - Θεσσαλονίκης Τ.Θ. 301, 57008 Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 785840 Fax: 2310 785841 Email: info@nphilippopoulos.gr Website: www.nphilippopoulos.gr

11. ΠΕΤΡΕΛΑΙO - Διύλιση ΕΛ.ΠΕ Α.Ε. Διεύθυνση: E.O. Αθηνών - Κορίνθου (17ο χλμ) 193 00 Ασπρόπυργος Τηλέφωνα: 210 5533000 Fax: 210-5539298 Διοίκηση: Χειμάρρας 8Α 15125 Μαρούσι Τηλέφωνο: 210 6302000, Fax: 210 6302510 Website: www.elpe.gr ΜOΤOΡ OΙΛ (ΕΛΛΑΣ) Διεύθυνση: Ηρώδου Αττικού 12α 151 24 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 8094000, Fax: 210-8094444 Website: www.moh.gr

AVINOIL Α.Β.Ε.Ν.Ε.Π. Διεύθυνση: Ηρώδου Αττικού 12α 151 24 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 8093500 Fax: 210 8093555 Website: www.avinoil.gr Coral Gas Α.Ε.Β.Ε.Υ. (πρώην SHELL GAS Α.Ε.Β.Ε.Υ.) Διεύθυνση: Γεωργίου Αβέρωφ 26-28 142 32 Περισσός Τηλέφωνα: 210 9491000 Fax: 210 9407987 Website: www.coralgas.gr Coral Hellas Α.Ε. (πρώην SHELL Hellas Α.Ε.) Διεύθυνση: 12Α Ηρώδου Αττικού 151 24 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 9476000 Fax: 210 9476500 Website: www.coralenergy.gr CYCLON Hellas Α.Ε. Διεύθυνση: Ηρώδου Αττικού 12Α 151 24 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 8093900 Fax: 210 8093999 Website: www.cyclon.gr DRACOIL S.A. Διεύθυνση: Πατησίων 48 106 82 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 8224311-3 Fax: 210 8838407 Website: www.dracoil.gr ΕΚO Α.Β.Ε.Ε. Διεύθυνση: Χειμάρρας 8Α 115 25 Mαρούσι Τηλέφωνα: 210 7705201-401 Fax: 210 7705847 Website: www.eko.gr ΕΛΙΝOΙΛ Α.Ε. Διεύθυνση: Πηγών 33 145 64 Κηφισιά Τηλέφωνα: 210 6241500 / 210 6241510 Fax: 210 6241509 Website: www.elin.gr MAMIDOIL JETOIL Α.Ε. Διεύθυνση: Ευρώτα 27 & Κηφισού 145 64 Κηφισιά Τηλέφωνα: 210 8763100, Fax: 210 8055955 Website: www.jetoil.gr Email: info@jetoil.gr REVOIL Α.Ε.Ε.Π. Διεύθυνση: Καποδιστρίου 5 166 72 Βάρη Τηλέφωνα: 210 8976000 Fax: 210 8974943 Website: www.revoil.gr

13. ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ AEGEAN OIL S.A. Διεύθυνση: Λεωφ. Χατζηκυριακού 42 185 36 Πειραιάς Τηλέφωνα: 210 4586000 Fax: 210 4586241 BP HELLAS S.A. - BP MARINE Διεύθυνση: Ακτή Μιαούλη 89 & Μαυροκορδάτου 289 185 38 Πειραιάς Τηλέφωνα: 210 4595800 / 210 4595900 Fax: 210-4595869 Email: triands@bp.com


MAMIDOIL JETOIL Α.Ε. Διεύθυνση: Ευρώτα 27 & Κηφισού 145 64 Κηφισιά Τηλέφωνα: 210 8763100, Fax: 210 8055955 Website: www.jetoil.gr Email: info@jetoil.gr

ΑΝΔΡΙΑΝOΣ A.E. Διεύθυνση: Πλάτωνος 30 & Μαίζωνος 24 100 ΚΑΛΑΜΑΤΑ Τηλέφωνα: 27210 - 23124, Fax: 27210 - 96522 Email: info@andrianos.gr Website: www.andrianos.gr

ΚΑΒΑΛΑ OΙΛ Α.Ε. Διεύθυνση: Τ.Θ. 8 - Νέα Καρβάλλη 640 06 Καβάλα Τηλέφωνα: 2510 317201 Fax: 2510-317204 Email: kavalaoil@otenet.gr

ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ Ν. & ΥΙOΙ Α.Ε. & Ε.Ε. Διεύθυνση: Σολωμού 55 104 32 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 5224719 / 210 5224735 Fax: 210 5222278

ΒΙOΛΙΓΝΙΤ Α.Μ.Ε.Τ.Β.Ε. Διεύθυνση: Ιωνίας 28 143 41 Νέα Φιλαδέλφεια Τηλέφωνα: 210-2581281, Fax: 210-2581033 ΕΣΧΑ Α.Ε.Β.Ε. Διεύθυνση: Παραλία Ασπροπύργου 193 00 Ασπρόπυργος Τηλέφωνα: 210 5574600-4, Fax: 210-5572974 ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΝΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΣΙΜΕΝΤΩΝ Διεύθυνση: Σοφ. Βενιζέλου 49-51 141 23 Λυκόβρυση Τηλέφωνα: 210 2898111 / 210 2898512 Fax: 210-2819406

ΘΕΡΜΑΝΤΙΚΗ Α.Ε.Ε. & Β.Ε. Διεύθυνση: Αχαρνών 374 111 45 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 2026655 / 210 2011698 Fax: 210 2019382- 3 ΙΝΤΕΡΚΛΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε. Διεύθυνση: 7ο χλμ Αθηνών - Λαμίας Τ.Θ. 173, 34 100 Χαλκίδα Τηλέφωνα: 22620 79902, Fax: 22620 71929

Μ.Ε.Τ.Ε. Α.Ε. Διεύθυνση: Στεφ. Δραγούμη 15 53 100 Φλώρινα Τηλέφωνα: 23850 29583, Fax: 23850 24763

AID ENGINEERING LTD Διεύθυνση: Αιθρίας 17, Ν. Κηφισιά 145 64 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 8003784 Email: information@aidengineering.gr Website: www.aidengineering.gr

ΜΠΙΤOΥΛΑΪΝ Α.Β.Ε.Ε. Διεύθυνση: Ακαδημίας 19 & Βουκουρεστίου 106 71 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 3639091, Fax: 210 3625386

ΑΣΠΡOΦΩΣ Α.Ε. Διεύθυνση: Ελ. Βενιζέλου 284 176 75 Καλλιθέα Τηλέφωνα: 210 9491600, Fax: 210 9491610

15. ΘΕΡΜΑΝΣΗ / ΚΛΙΜΑΤΙΣΜOΣ

CARRIER ΕΛΛΑΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜOΥ Α.Ε. Διεύθυνση: Άντερσεν 4 & Μωραΐτη 93 115 25 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 6773300, Fax: 210 6745487 HITACHI HOME ELECTRONICS HELLAS A.E. Διεύθυνση: Λεωφ. Κηφισίας 364 152 33 Χαλάνδρι Τηλέφωνα: 210 6837200, Fax: 210 6835694 Robert Bosch A.E. Διεύθυνση: Ερχείας 37, 194 00 Κορωπί Τηλέφωνα: 210 5701200, Fax: 210 5770080 Email: RBGR.Greece@gr.bosch.com Website: www.bosch.gr _

Adamsnet ΜΕΠΕ Δίκτυα Αυτοματισμών & Τηλεπικοινωνιών Ενεργειακών Εφαρμογών Ενεργειακοί Επιθεωρητές Κτηρίων & Βιομηχανιών Διεύθυνση: Ταξιαρχών 51 Τηλέφωνα: 210 4082291 Fax: 2104628163 Αδαμόπουλος Χ. Αλέξιος (Διπλ. Ηλ/γος & Πολ. Μηχανικός ΔΠΘ) e-mail: info@adamsnet.gr energy.inspectors@yahoo.gr www.adamsnet.gr

16. ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΕΣ / ΕΠΙΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ

ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΣΕΡΒΙΩΝ Διεύθυνση: Διονυσίου Σολωμού 13 505 00 Σέρβια - Κοζάνη Τηλέφωνα: 210 3225018, Fax: 210 3237146

CALORIA A.B.& E.E. Διεύθυνση: Ηφαίστου 57 - Μπότα Τζήμα 194 00 Κορωπί Τηλέφωνα: 210 6628068-73 Fax: 210 6623784

ΑC / DC Διεύθυνση: Κύπρου 16, Πυλαία 555 35 Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 314754 Fax: 2310 314666 Email: milonas@fotovoltaica.gr Website: www.acdc.com.gr / www.fotovoltaica.gr

ΚΛΙΜΑΤΑΙΡ Α.Ε. Διεύθυνση: Λεωφ. Βουλιαγμένης 82 167 77 Ελληνικό Τηλέφωνα: 210 9691500, Fax: 210 9691580

ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΑΧΛΑΔΑΣ Α.Ε. Διεύθυνση: Γ. Παπανδρέου 21 546 45 Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα: 2310 861411, Fax: 2310 867966

AID ENGINEERING LTD Διεύθυνση: Αιθρίας 17, Ν. Κηφισιά 145 64 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 8003784 Email: information@aidengineering.gr Website: www.aidengineering.gr

17. ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΩΝ

ΚΑΣΤΑΦΑΝΑΣ Ν. ΠΑΝ. Α.Ε.Ε.Ε Διεύθυνση: Όλγας 110 172 36 Άγιος Δημήτριος Τηλέφωνα: 210 9707032, Fax: 210 9750331

ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΑΜΥΝΤΙOΥ Α.Ε. Διεύθυνση: Ιωνίας 28 143 41 Νέα Φιλαδέλφεια Τηλέφωνα: 210 2583681, Fax: 210 2581033

_

CONTEC A.E. Διεύθυνση: Λαέρτου 22 Τ.Θ. 21092, Πυλαία Θεσσαλονίκης Τηλέφωνα: 2310 867575, Fax: 2310 887226 e-mail: secretary@conteceng.gr www.conteceng.gr ENERGO GROUP A.E. Διεύθυνση: Βεάκη 1 & Κηφισίας 115 25 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 6777825 Fax: 210 6777813 EXERGIA A.E. Διεύθυνση: Oμήρου & Βησσαρίωνος 1 106 72 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 6996185 Fax: 210 6996186 KANTOR Management Consultants Γραφεία Αθηνών Διεύθυνση: Oμήρου & Βησσαρίωνος 1 106 72 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 7297500, Fax: 210 7249528 ΚΥΜΗ ΑΒΕΕ Διεύθυνση: ΒΙΠΑ Σχιστού, Οδ. 2 Ο.Τ. 2 188 63 Πέραμα Τηλέφωνα: 210 4004757, Fax: 210 4326399 E-mail: info@kimi-sa.com Website: www.kimi-sa.com _

σιν μηχανικοί - Ισμήνη Πανοπούλου Διεύθυνση: Βασ. Κων/νου 29 106 74 Αθήνα Τηλέφωνα: 210 7234628, mob: 6937110655 e-mail: isminipano@gmail.com TECHNIPETROL ΕΛΛΑΣ Α.Ε. Διεύθυνση: Παύλου Μπακογιάννη 42 144 52 Μεταμόρφωση Αττικής Τηλέφωνα: 210 2854300 Fax: 210 2834090 E-mail: info@technipetrol.gr Website: www.technip.com

ΒΙOΣΩΛ Α.Ε. Διεύθυνση: Ελ. Βενιζέλου 3-5 & Μενεμένης 177 78 Ταύρος Τηλέφωνα: 210 3410000, Fax: 210 3421001 Email: info@biossol.gr Website: www.biossol.gr

14. ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ

ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ ΕΠΕ Διεύθυνση: Μονεμβασιάς 27 151 25 Μαρούσι Τηλέφωνα: 210 6800690, Fax: 210 6801005

_

COFELY HELLAS A.E. Διεύθυνση: θερμοπυλών 2 152 35 Βριλήσσια Τηλέφωνα: 210 6085030 Fax: 210 6084178 Email: mail@cofely-gdfsuez.com Website: www.cofely-gdfsuez.gr Γ. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ - Χ. ΣΚOΥΒΑΚΗ O.Ε. Σύμβ. Επιχειρήσεων / Μελετητική & Τεχνική Εταιρεία Διεύθυνση: Πουκεβίλ 28 26 225 Πάτρα Τηλέφωνα: 2610223349 /κινητό: 6976110398 Fax: 2610620041 e-mail: info@kscg.gr / www.kscg.gr NRG-ORION Διεύθυνση: Θεσσαλονίκης 31 145 61 Κηφισιά, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 9329770 Fax: 210 9333597 e-mail: info@nrg-orion.gr / www.nrg-orion.gr

63


Το περιοδικό για την Ενέργεια και το Περιβάλλον

ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡOΜΗ / ANNUAL SUBSCRIPTION Oνοματεπώνυμο / Νame or company ________________________________________________________________ Διεύθυνση / Address ________________________________________________________________ T.K. / Postcode: ____________________________________________________ E-mail: _ _________________________________________________________ Τηλέφωνο / Daytime Tel. _ ___________________ Fax:_ ___________________ Θα ήθελα τιμολόγιο

n

Eπάγγελμα: _______________________________________________________ Α.Φ.Μ.: _______________________ Δ.O.Υ.:______________________________ Τρόπος πληρωμής / Method of payment 1) Εσωκλείω ταχυδρομική επιταγή / I enclose a cheque made payable to TRIM A.E. 2) Παρακαλώ χρεώστε την πιστωτική μου κάρτα / Please charge my credit card

n

n Visa n Switch / Maestro n Issue number n n n n Mastercard

Αρ. κάρτας / Card n.

nnnnnnnnnnnnnnnn Valid from / Ισχύει από n n n n Expires / Έως n n n n Oνοματεπώνυμο (όπως αναγράφεται στην κάρτα) / Name on card _________________________________________________________________ Υπογραφή / Signature _______________________________________________ Hμερομηνία / Date __________________________________________________

Η ετήσια συνδρομή εσωτερικού κοστίζει 30 ευρώ και για Ευρώπη 50 ευρώ. Συμπληρώστε αυτό το κουπόνι και ταχυδρομήστε το στη διεύθυνση: Ειδικές εκδόσεις ΤΡΙΜ Α.Ε. Περιοδικό: energyworld Έδρα: Λεωφ. Αθηνών 286 124 62 Χαϊδάρι Τηλ.: 210 5810581 Ειδικές εκδόσεις: Γριβογιώργου 5 115 28 Ιλίσια - Χίλτον Τηλ.: 210-7240510 Fax: 210-7249473 info@energyonline.gr www.energymag.gr Annual subscription for Greece: 30 euros, for Europe: 50 euros Please complete this coupon and send it to the following address: TRIM S.A. energyworld Magazine Head Office: 286 Athinon Avenue 124 62 Athens - Greece Tel.: +30 210 5810581 Publishing Division: 5 Grivogiorgou Str. 115 28 Ilissia - Athens Tel.: +30 210 7240510 Fax: +30 210 7249473 info@energyonline.gr www.energymag.gr


www.energyonline.gr

Κάθε μέρα όλα τα νέα για την ενέργεια και το περιβάλλον

Σκανάρετε με το κινητό & επισκεφτείτε το site


energyworld 45  

energyworld 45 - April 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you