Page 27

verhalen vertellen in de zaal en via de ether

Openbaar bij elkaar Wat bezielt mensen om voor een vol café een persoonlijk verhaal te vertellen? Komiek Ophira Eisenberg, een van de presentatoren van storytelling-organisatie The Moth, zoekt het onder meer in de opkomst van sociale media. “Nu willen we allemaal ons verhaal kwijt.”

Door Mars van Grunsven NEW YORK – Ook als de pakweg honderd stoeltjes in het Nuyorican Poets Café in Manhattan bezet zijn, blijft het publiek binnenstromen. Totdat er werkelijk geen hond meer bij kan. Al die tijd staat het statief met microfoon er eenzaam bij op het verlichte podium. Intimiderend, ook. Stand-up comedian Ophira Eisenberg, die vanavond de story slam aan elkaar zal praten, kijkt vlak voor het begin van de avond met een schuin oog naar de microfoon. “Ik heb in mijn carrière echt wel geleerd om met podiumvrees om te gaan, maar de eerste keer dat ik een story slam bezocht, nu zo’n vijf jaar geleden, brak me spontaan het angstzweet uit,” bekent ze ongevraagd. “Het leek me doodeng om ten overstaan van honderden, vaak aangeschoten cafégangers een persoonlijk verhaal te vertellen.” De story slams van The Moth, een non-profitgroep die storytellingevenementen organiseert, werken als volgt: tien mensen krijgen elk vijf minuten om hun verhaal te vertellen, dat meteen daarna door een publieksjury met punten wordt gehonoreerd. De verhalen moeten passen binnen een vooraf vastgesteld thema – vanavond is dat ‘wetenschap’. Eisenberg opent de avond met het nieuwtje dat een happy meal van McDonald’s blijkbaar na zes maanden nog niet beschimmeld is. Kunstenares Sally Davis had het eten een halfjaar lang elke dag gefotografeerd, zonder enige verandering te constateren behalve dat het na twee dagen geen geur meer had. “Een belangrijk wetenschappelijk experiment, mijn vrienden,” besluit Eisenberg. Dan kondigt ze de eerste verhalenverteller aan: “Give it up for Uncle Frank!” Ome Frank blijkt de archetypische verhalenverteller die je in bijna elke familie aantreft: een gezonde vijftiger

met buikje, een enigszins bolle toet onder blond, licht grijzend haar in een scheiding, streepjesoverhemd boven een corduroy bandplooibroek. Zijn prettige vertelstem en luchtige humor kunnen echter niet verhullen dat Frank een diep persoonlijk en emotioneel verhaal vertelt: dat van de dood van zijn terminaal zieke vader, die zijn kinderen om hulp bij het sterven verzocht. Steeds als de vader zijn kinderen, alledrie al dik in de veertig, op pad stuurde voor pillen die hem moesten helpen definitief in te slapen, werd hij dezelfde avond naar bed gestuurd met een dozijn vitamine C-pillen. Oftewel: de kinderen wilden niet meewerken. Als de vader zijn jongste zoon Gary naar Mexico stuurt voor dodelijke pillen en toch de volgende dag weer wakker wordt, verzucht hij: “Die Mexicanen hebben onze Gary opgelicht.” Het verhaal eindigt mooi als de vader voor de zoveelste keer met een doosje placebo’s in de hand geëmotioneerd afscheid neemt van zijn kinderen en – verdomd – de volgende ochtend niet meer wakker wordt. Zo krijgt het publiek een lach en een traan. “Keep it going for Uncle Frank!” roept Eisenberg. Snel, hard en recht voor z'n raap

Toen de Canadese Eisenberg acht jaar geleden vanuit Calgary naar New York verhuisde, ontdekte ze al gauw dat stand-up comedy in haar nieuwe stad andere koek was dan ze gewend was. “Ik had altijd veel verhalen in mijn stand-up act,” vertelt ze na de show. “Maar daarin bleek het publiek hier niet zo geïnteresseerd: het moet allemaal snel, hard en recht voor z’n raap. Dus toen heb ik de verhalen uit mijn repertoire gehaald en me gericht op de anekdote met de rake punch line. Tot mijn spijt.” Van vrienden uit de radiowereld en andere solo-artiesten hoorde ze over

The Moth. Ze ging kijken en raakte gefascineerd. “Vooral omdat ik gewend was om grappig bedoelde verhalen te vertellen. Nu mag storytelling best grappig zijn, maar dat is niet het doel: het gaat om authenticiteit. Soms komen hier stand-up comedians om hun grappen uit te proberen, maar dat wordt door dit publiek niet gewaardeerd – dat wil echte verhalen. Verhalen uit het hart.” Op een avond probeerde Eisenberg het zelf. “Ik werd teruggevraagd, deed het nog eens, won een paar keer. Toen was ik verslaafd. Geleidelijk aan begon ik de mensen van de organisatie beter te kennen. Op een zeker moment vroegen ze me de avonden te presenteren. Dat doe ik nu al zo’n vier jaar, een keer per maand.” Eisenbergs favoriete verhalen bevinden zich in de ontboezemingssfeer. “Waarbij je denkt: ongelooflijk dat iemand, een vreemde, me dat zomaar vertelt. Mensen openbaren hier hun geheimen: dat ze stiekem getrouwd waren met een ander, dat ze een jaar geleden opeens ontdekten dat ze een kind hadden, dat soort dingen. Zo persoonlijk en daardoor ontroerend.” Voor sommige vaste klanten van de story slam, heeft Eisenberg een zwak – zoals een brandweerman die herinneringen heeft aan 9/11 en wiens verhalen steeds met sterfelijkheid te maken hebben. “Dat mensen hierover vertellen betekent dat ze de materie verwerkt hebben en een manier hebben gevonden om deze te delen. In die zin is storytelling ook een stap verder dan therapie. Tegen de tijd dat mensen een verhaal op het podium vertellen, staat de gebeurtenis blijkbaar ver genoeg van ze af om erover te spreken.” Veel verhalen gaan dan ook over de middelbare school, zegt Eisenberg. “Dat is lekker lang geleden. Dingen die je voor het eerst meemaakt, maken bovendien de grootste indruk. En die

Mediafonds november 2010 609 – cultuur en media 25

609 cultuur en media #6  
609 cultuur en media #6  

Mediafonds magazine - Dutch Cultural Media Fund

Advertisement