Issuu on Google+

Bożena Dobosik Zespół Szkół im. J. Kochanowskiego Doradca metodyczny S.O.D w Częstochowie

Pisemny egzamin dojrzałości z geografii – przykłady zadań Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 września 2002 r. /Dz.U nr 155 poz.1289/ geografia jest jednym z przedmiotów do wyboru na egzaminie dojrzałości - zarówno w części pisemnej jak i ustnej. Pytania i zadania do pisemnej części egzaminu przygotowywane są według wymagań zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkół ponadpodstawowych stanowiących załącznik nr 6 do Rozporządzenia MENiS z dn. 26 lutego 2002 r. /Dz. U. nr 51 poz.458/ Pisemny egzamin dojrzałości z geografii trwa 5 godzin zegarowych. Zdający otrzymuje zestaw egzaminacyjny złożony z pięciu zadań (tematów), z których wybiera i rozwiązuje trzy. Kuratorium Oświaty w Katowicach opublikowało informator „Organizacja egzaminu dojrzałości w województwie śląskim w roku szkolnym 2002/2003”.Zawiera on m.in. formę i strukturę egzaminu z geografii, wymagania egzaminacyjne oraz przykładowy zestaw egzaminacyjny wraz ze schematem oceniania. Informator dotyczący pisemnego egzaminu dojrzałości z geografii dostępny jest również na stronie internetowej Śląskiego Kuratorium Oświaty /http://ko.katowice.uw.gov.pl /. Każde zadanie (temat) składa się z dwóch części: Część I a) zestaw zadań otwartych sprawdzających opanowanie: - wiadomości, - umiejętności w zakresie posługiwania się wiedzą geograficzną b) zestaw zadań otwartych i zamkniętych, sprawdzających umiejętności korzystania z następujących źródeł informacji geograficznej: - mapy - tekstu źródłowego - danych statystycznych - rysunku - fotografii Część II – zadanie dłuższej odpowiedzi, sprawdzające opanowanie wiadomości i umiejętności w zakresie posługiwania się wiedzą geograficzną. Za udzielenie odpowiedzi do pytań z jednego wybranego zadania (tematu) można uzyskać 30 punktów – za część I - 22 punkty, za część II – 8 punktów. W celu ułatwienia przygotowania do pisemnego egzaminu dojrzałości z geografii uczniom i nauczycielom przygotowałam propozycję zestawu egzaminacyjnego składającego się z pięciu zadań wraz ze schematami oceniania. Sprawdzają one wymagania zawarte w podstawie programowej i dotyczą jej następujących treści: Zadanie I – 2 i 7 Zadanie II – 1 Zadanie III – 2 Zadanie IV – 4, 5 i 10 Zadanie V – 8 i 10 Do rozwiązania pytań z zadania I należy wykorzystać barwną mapę fragmentu Wyżyny Olkuskiej w skali 1 : 50 000 zamieszczoną w Informatorze maturalnym.


ZADANIE I Środowisko geograficzne Wyżyny Olkuskiej Część I Pytanie 1 (3 pkt) Rozpoznaj na podstawie opisu następujące obiekty: a) wzniesienie o wysokości 458 m n.p.m. położone na SW od zamku w Ojcowie b) wieś, na obszarze której znajduje się enklawa OPN c) jaskinia położona w najbliższej odległości od drogi E 40 Pytanie 2 (3 pkt) Oblicz różnicę wysokości pomiędzy jaskinią Dziewiczą (A4), a Skałą Grodzisko (B3) Pytanie 3 (4 pkt) Opisz Dolinę Sąspowską. W opisie uwzględnij ukształtowanie powierzchni, wody oraz roślinność. Pytanie 4 (3 pkt) Uzupełnij graficzny model przyczynowo-skutkowy obrazujący rozwój rzeźby południowej części Wyżyny Olkuskiej, wpisując w odpowiednie miejsca właściwe litery: a) nasilenie się erozji wgłębnej b) utworzenie rowu krzeszowickiego c) powstanie głęboko wciętych dolin dopływów Rudawy d) obniżenie podstawy erozyjnej potoków e) zwiększenie spadku rzek f) intensywne procesy krasowe

Pytanie 5 (3 pkt) Podaj cztery argumenty świadczące o dużej atrakcyjności turystycznej Ojcowa. Pytanie 6 (1 pkt) Chcesz zwiedzić najsłynniejszą jaskinię w OPN – Grotę Łokietka. Na którym parkingu zostawisz samochód. Odpowiedź uzasadnij.


Materiał źródłowy do pytań 7 - 8 Tab. 1 Średnie miesięczne i roczne temperatury powietrza oraz opady w Ojcowie w okresie 1990-2001 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok -2,1 -1,6 1,7 6,9 12,1 14,8 16,6 15,9 11,2 6,9 1,8 -2,0 6,9 39 41 53 64 98 89 102 72 76 50 52 42 778

Pytanie 7 (2 pkt) Oblicz roczną amplitudę temperatur powietrza w Ojcowie.

Pytanie 8 (3 pkt) Na podstawie danych z tabeli narysuj diagram klimatyczny.

Część II Pytanie 9 (8 pkt) Rzeźba przedstawionego na mapie terenu jest efektem m.in. procesów krasowych. Opisz ich przebieg oraz występujące w Polsce formy rzeźby krasowej.


ZADANIE I Nr pytaPrzewidywana odpowiedź nia 1. a) Złota Góra b) Smardzowice c) Żytnia 2. j. Dziewicza 440 m Grodzisko 512,8 m różnica 72,8 m 3. np. ma wąskie dno i strome zbocza – zwłaszcza na odcinku od wylotu do j. Zbójeckiej; na południowym zboczu występują liczne skałki np. Czubatka. Innymi formami krasowymi są jaskinie. Dnem doliny płynie potok Sąspówka. W górnym odcinku znajduje się źródło Ruskie. Prawie cała dolina jest zalesiona. 4. A

B

D

E

C F

5. np. -ciekawe formy rzeźby krasowej -zabytkowe obiekty (zamek, „kaplica na wodzie”) -muzeum -liczne szlaki turystyczne 6. np. na parkingu w Czajowicach ponieważ położony jest najbliżej 7. 16,6 - (-2,1) = 18,7°C

8. Wykres zgodny z danymi

Pkt 0-3

Kryteria zaliczenia Za każdy rozpoznany obiekt

0 - 3 Za odczytanie wysokości każdego punktu Za obliczenie 0 - 4 Za opis: ukształtowania powierzchni wód roślinności

1 pkt

1 pkt 1 pkt 1-2 pkt 1 pkt 1 pkt

0 - 3 Za poprawną kolejność: 3 elementów 4 elementów 6 elementów 0 - 3 Za podanie: 2 argumentów 3 argumentów 4 argumentów

1 pkt 2 pkt 3 pkt

0 - 1 Za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem

1 pkt

0 - 2 Za odczytanie skrajnych temperatur Za obliczenie 0 - 3 Za narysowanie: temperatury opadów za opis wykresu

1 pkt 2 pkt 3 pkt

1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt


ZADANIE II Ruchy Ziemi i ich konsekwencje Część I Pytanie 1 (3 pkt) Podaj po trzy konsekwencje ruchu obrotowego i obiegowego Ziemi. Materiał źródłowy do pytań 2-3

Pytanie 2 (2 pkt) Uzupełnij zdania: a) w dniu przesilenia zimowego Słońce góruje na równiku na wysokości ....... b) noc polarna na kole podbiegunowym trwa ....... c) w dniu 22 grudnia Słońce góruje w zenicie na ........... d) równoleżnikiem, na którym w ciągu roku występują najmniejsze różnice w długości trwania dnia i nocy jest ........ Pytanie 3 (3 pkt) Na podstawie rysunku i własnej wiedzy opisz oświetlenie Ziemi w dniu 22 czerwca

Pytanie 4 (3 pkt) Oblicz różnicę czasu pomiędzy górowaniem słońca w Limie (77°03'W) i Brukseli (4°22'E). Gdzie jest ono wcześniej? Wyjaśnij dlaczego. Pytanie 5 (3 pkt) Oblicz na jakiej długości geograficznej leży Nowy Jork, wiedząc, że gdy w Krakowie (20°E) jest południe słoneczne, to w Nowym Jorku jest 544 miejscowego czasu słonecznego.


Pytanie 6 (4 pkt) W Warszawie (21°E) w dniu 1.I. 2004 r. jest godz. 700 miejscowego czasu słonecznego. Która godzina czasu słonecznego i jaka data jest w Chicago (87°38'W). Pytanie 7 (3 pkt) Określ współrzędne geograficzne miejsca, w którym w dn. 21. III Słońce góruje po północnej stronie nieba na wysokości 31°, a południe słoneczne jest 4 godziny później niż w Częstochowie (19°E). Pytanie 8 (1 pkt) Z podanych punktów wypisz te, które mają ten sam czas strefowy: A ( 82ºN, 31ºW); B ( 47ºS, 39ºW); C (1ºN, 2ºE ); D (16ºN, 23ºW); E ( 47ºS, 15ºW ) Część II Pytanie 9 (8 pkt) Uzasadnij, że Słońce rządzi rytmem życia na Ziemi


ZADANIE II Nr pytaPrzewidywana odpowiedź nia 1. np. Ruch obrotowy -dobowe następstwo dnia i nocy -zmiana wysokości Słońca nad horyzontem -dobowa rachuba czasu Ruch obiegowy -zjawisko dni i nocy polarnych -zmiana długości trwania dni i nocy -zmiana wysokości górowania Słońca 2. a) 66°33' b) 24 h c) Zwrotnik Koziorożca d) równik 3. np. Słońce góruje w zenicie na zwrotniku Raka. Na półkuli pół. jest to data najdłuższego dnia i najkrótszej nocy, zaś na półkuli południowej odwrotnie. Na obszarze od koła podbiegunowego pół. do bieguna N występuje dzień polarny, jednocześnie na południe od koła podbiegunowego pd występuje noc polarna. 4. 7703' + 4°22'= 81°25' 81°25' – 5h 25 min 40sek Bruksela – ponieważ przy ruchu obrotowym Ziemi z zachodu na wschód górowanie Słońca jest wcześniej w punktach położonych bardziej na wschód 5. 1200- 544= 616 616 - 94° 94° - 20° = 74° λ 74°W 6. 87°38' + 21° = 108°38' 108°38' – 7h 14 min 32 sek. czas słoneczny 234528sek data 31.XII.2003 r. 7. h° = 90° - φ φ = 90° – h φ = 59°S 60° -19° = 41° λ= 41°W 8. A i D

Pkt

Kryteria zaliczenia

0-3

Za podanie dla obu ruchów 1 konsekwencji 1 pkt 2 konsekwencji 2 pkt 3 konsekwencji 3 pkt

0 - 2 Za uzupełnienie: 2-3 luk 4 luk

1 pkt 2 pkt

0 –3

za określenie miejsca zenitalnego górowania 1 pkt Słońca za podanie różnic w długości 1 pkt trwania dni i nocy za określenie obszarów występowania dnia i nocy 1 pkt polarnej

0-3

Za obliczenie różnicy długości geograficznej Za obliczenie czasu Za wyjaśnienie

0-3

0-4

0-3

0-1

Za obliczenie różnicy czasu długości geograficznej za określenie długości geogr. Za obliczenie różnicy długości geogr. różnicy czasu czasu słonecznego za podanie daty Za : obliczenie szerokości geogr. określenie szer. S obliczenie długości geogr. Za poprawną odpowiedź

1 pkt 1 pkt 1 pkt

1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt 1 pkt


ZADANIE III Strefy klimatyczno – glebowo - roślinne świata Część I Pytanie 1 (2 pkt) Wymień cztery czynniki glebotwórcze.

Pytanie 2 (2 pkt) Przyporządkuj typy gleb do podłoża: /wybierając z podanych poniżej gleb/ czarne ziemie, czarnoziemy, szaroziemy, bielice, mady, rędziny a) wapienie - .................................. b) aluwia rzeczne - ........................................... c) piaski polodowcowe- ...........................d) lessy - ................................................. Pytanie 3 (2 pkt) Określ jakie gleby występują na Wielkich Równinach w Ameryce Północnej oraz na Nizinie Amazonki. Materiał źródłowy do pytania 4

Pytanie 4 (4 pkt) Opisz rozmieszczenie lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych strefy umiarkowanej na Ziemi.

Pytanie 5 (4 pkt) Porównaj roślinność tundry i tajgi. Wyjaśnij przyczyny różnic.


Pytanie 6 (2 pkt) Dopisz do formacji roślinnych odpowiedni typ genetyczny gleby: a) step ..............................., b) las liściasty strefy umiarkowanej ................................... , c) pustynia ............................... . Pytanie 7 (2 pkt) Podaj nazwę formacji roślinnej typowej dla klimatu: a) równikowego wilgotnego b) śródziemnomorskiego c) umiarkowanego ciepłego suchego Pytanie 8 (4 pkt) Przerysuj i uzupełnij tabelę:

Strefa klimatyczna

Typ klimatu

klimatów okołobiegunowych

Gleba bielica

Roślinność tundra

podrównikowy suchy

Część II Pytanie 9 (8 pkt) Scharakteryzuj trzy dowolne gleby strefowe i przedstaw ich przydatność rolniczą.


ZADANIE III Nr pytaPrzewidywana odpowiedź nia 1. np. Skała macierzysta, warunki klimatyczne, warunki wodne, roślinność, ukształtowanie powierzchni 2. wapienie – rędziny aluwia – mady piaski polodowcowe – bielice lessy - czarnoziemy 3. Wielkie Równiny – czarnoziemy, kasztanowe Nizina Amazonki – czerwonoziemy i żółtoziemy 4. np. Lasy równikowe występują w klimacie równikowym wilgotnym oraz zwrotnikowym monsunowym. Największy obszar zajmują na Nizinie Amazonki, w Kotlinie Kongo, na wyspach Archipelagu Malajskiego oraz pól. Indochińskim i Malajskim. Lasy liściaste i mieszane strefy umiarkowanej występują na południe od tajgi. Największe obszary zajmują w Ameryce Pół. (Kordyliery, rejon Wielkich Jezior), w Europie (zwłaszcza w górach) oraz w Japonii i wschodnich Chinach 5. np. Tajga to formacja drzewiasta – głównie drzew iglastych , a tundra to formacja bezleśna. Okres wegetacji dłuższy jest w tajdze. W tundrze i częściowo w tajdze występuje wieczna zmarzlina. Przyczyny zróżnicowania: Tajga znajduje się w klimacie chłodnym strefy umiarkowanej a tundra w klimacie subpolarnym strefy okołobiegunowej. Na obszarze tundry występuje zjawisko nocy polarnych, a krótkie lato i silne wiatry pozwalają na wegetację tylko niskich roślin. 6. a) czarnoziem b) brunatna c) szaroziem, inicjalna

Pkt 0- 2

Kryteria zaliczenia Za podanie 2-3 czynników 4 czynników

0 - 2 Za przyporządkowanie: 2-3 gleb 4 gleb 0- 2

1 pkt 2 pkt

1 pkt 2 pkt

Za każdą poprawną odpowiedź /min. 1 typ gleby/ 1 pkt

0 - 4 Za opis lasów równikowych lasów strefy umiarkowanej

0 - 4 Za porównanie Za wyjaśnienie różnic

0 – 2 Za podanie typów gleb: dwóch trzech

1-2 pkt 1-2 pkt

1-2 pkt 1-2 pkt

1 pkt 2 pkt


7. a) las równikowy b)roślinność twardolistna i makia c) step 8. np. s.k. umiarkowanych – chłodny –tajga subpolarny – gleby tundry s.k. równikowych – czerwone – sawanna

0 – 2 Za podanie 2 formacji 3 formacji 0 - 4 Za poprawne wpisanie do tabeli: 2-3 elementów 4-5 elementów 6-7 elementów 8 elementów

1 pkt 2 pkt

1 pkt 2 pkt 3 pkt 4 pkt


ZADANIE IV Współczesne procesy osadnicze w Polsce i na świecie Część I Pytanie 1 (2 pkt) Podaj dwa przykłady zależności rozwoju osadnictwa na świecie od warunków środowiska przyrodniczego. Pytanie 2 (2 pkt) Wyjaśnij na czym polega : a) urbanizacja w znaczeniu demograficznym b) urbanizacja wsi Pytanie 3 (3 pkt) Wyjaśnij co to jest suburbanizacja i podaj dwa przykłady regionów, w których ten proces zachodzi. Pytanie 4 (4 pkt) Przedstaw i wyjaśnij rozmieszczenie na świecie miast (zespołów miejskich) liczących powyżej 10 mln mieszkańców. Materiał źródłowy do pytań 5-6 „Przenoszenie się i osiedlanie w innym miejscu kraju, czyli jak to się fachowo nazywa – migracje wewnętrzne, to zjawisko w dużym stopniu wymykające się statystykom (jaka objazdowa ekipa budowlańców koczujących miesiącami w obcych miastach zgłasza się do urzędu meldunkowego?). Kreślony przez liczby obraz wędrówek, chociaż niepełny nie jest jednak fałszywy. Wedle tego obrazu Polak w ciągu ostatnich kilkunastu lat przenosi się zdecydowanie rzadziej, częściej niż kiedyś z miasta na wieś (a raczej na wiejskie obrzeża miasta tworzące podmiejskie pierścienie), zdecydowanie natomiast rzadziej ze wsi do miasta, co jeszcze do lat 80. było główna trasą migracyjną. A najchętniej – to nowość – przenosi się teraz z miasta do miasta.(...) W latach 90. ludzi wypycha z rodzinnych stron bezrobocie. Ale głównie dotyczy to młodych, dynamicznych, dyspozycyjnych i coraz częściej dobrze wykształconych. Zasysają wielkie miasta. Czy teraz zaczynają one ich odpychać? W 2002 r. wymeldowało się o 4 tys. 214 osób więcej, niż zameldowało.(...) -Człowiek nie jest taki głupi, żeby zamiast wygody i przyrody woleć spaliny – wyrokuje Wiesław Łagodziński. Stąd też, wedle rzecznika GUS, zjawisko podmiejskich pierścieni. Sytuowane wzdłuż głównych ciągów komunikacyjnych stworzą pajęczą siatkę podmiejskich osad. W dużej mierze to właśnie pierścienie nabijają obecnie statystyczne punkty wymeldowań z miast na korzyść wsi. -Pierścienie powstają wokół większości miast powyżej 150 tys. mieszkańców – potwierdza dr Marek Kupiszewski, dyrektor środkowoeuropejskiego Forum Badań Migracyjnych. Najbardziej ostatnio ruchliwym powiatem jest podwarszawskie Piaseczno – klasyczny pierścień. Fenomen łatwo wyjaśnić: położone kilkanaście kilometrów od stolicy, z przemysłem lokalnym i gruntami budowlanymi pozwala pracownikom , nadciągającym z terenu do Warszawy za pracą, taniej wynająć mieszkanie, natomiast zamożnym , zwykle jeszcze młodym warszawiakom z małymi dziećmi, oferuje luksusowe tereny willowe w Konstancinie – „prestiżowe obszary submiejskie”. Źródło: Niezgoda A. Życie na orbicie, POLITYKA nr 14, 5 kwietnia 2003


Pytanie 5 (2 pkt) Oceń prawdziwość poniższych zdań pisząc literę P przy zdaniu prawdziwym i F przy zdaniu fałszywym: a) tempo migracji wewnętrznych ludności Polski znacznie wzrosło w ostatnich latach b) do dużych miast migrują głównie ludzie młodzi i wykształceni c) w 2002 r. zanotowano w dużych miastach Polski ujemne saldo migracji wewnętrznych d) wokół małych i średnich miast Polski tworzą się podmiejskie pierścienie Pytanie 6 (3 pkt) Na podstawie tekstu źródłowego i własnej wiedzy oceń współczesne procesy urbanizacyjne w Polsce. Ocenę uzasadnij trzema argumentami. Pytani 7 (2 pkt) Oblicz wskaźnik urbanizacji województwa śląskiego w 2002 r. wiedząc, że liczyło ono 4742,9 tys. mieszkańców, z których 3751,6 tys. mieszkało w miastach. Zapisz wykonywane obliczenia. Materiał źródłowy do pytania 8 województwo ludność w tysiącach A B C D

2 199 1 698 5 124 2 907

wskaźnik urbanizacji w % 47 69 65 71

Pytanie 8 (2 pkt) W tabeli podano dane /2002 r./ dotyczące województw lubelskiego, mazowieckiego, dolnośląskiego i zachodniopomorskiego. Przyporządkuj województwa do danych. Materiał źródłowy do pytania 9 Wskaźnik urbanizacji w Polsce (%) 1946 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2002 32,8 36,9 43,5 48,0 49,5 52,1 55,3 58,4 60,1 61,7 61,9 61,8 61,8 Pytanie 9 (2 pkt) Narysuj wykres liniowy lub słupkowy zmian wskaźnika urbanizacji w Polsce w latach 1946-2002 Część II Pytanie 10 (8 pkt) Przedstaw poziom rozwoju urbanizacji w Polsce i porównaj go z innymi krajami Europy.


ZADANIE IV Nr pytaPrzewidywana odpowiedź nia 1. np. gęstość sieci osadniczej zwiększa się wraz z żyznością gleb i zasobnością w surowce mineralne najlepsze warunki dla osadnictwa występują w klimacie umiarkowanym i podzwrotnikowym na ogół w górach siec osadnicza jest rzadsza niż na obszarach równinnych 2. np. a) wzrost liczby ludności w miastach b) wzrost liczby ludności zatrudnionej w zawodach pozarolniczych, upowszechnienie się miejskiego stylu życia 3. np. Jest proces szybkiego wzrostu liczby ludności miast- głównie w wyniku żywiołowej migracji ludności wiejskiej- i rozrastanie się ubogich dzielnic peryferyjnych Kraje Ameryki Łacińskiej, Afryki, część krajów Azji np. Indie i Indonezja 4. np. Najwięcej dużych miast jest w Azji – m.in. Chinach, Indiach, Japonii, Indonezji, Korei Pd. W Ameryce Pół. Są to Meksyk i Nowy Jork, a w Ameryce Pd. Sao Paulo, Rio de Janeiro i Buenos Aires. Jedynym miastem Afryki jest Kair. Brak jest takich miast w Europie i Australii. Przyczyny: Najwięcej jest w krajach rozwijających się będących w fazie suburbanizacji 5. a) F b) P c) P d) F

Pkt 0-2

Kryteria zaliczenia Za podanie: 1 przykładu 2 przykładów

1 pkt 2 pkt

0 - 2 Za każde wyjaśnienie

1 pkt

0 - 3 Za wyjaśnienie

1-2 pkt 1 pkt

Za podanie przykładów

0 - 4 Za przedstawienie rozmieszczenia miast Za wyjaśnienie

0 - 2 Za poprawna ocenę: 2-3 zdań 4 zdań

1-2 pkt 1-2 pkt

1 pkt 2 pkt


6. np oceniam pozytywnie, bo: -uzyskiwanie praw miejskich przez miejscowości liczące poniżej 5 tys. mieszkańców może wpłynąć na ich rozwój gospodarczy -przenoszenie się ludności z miast w strefę podmiejską wpływa na rozwój infrastruktury i usług -proces urbanizacji wsi wpływa na poprawę warunków życia ludzi, korzystny jest także wzrost zatrudnionych w zawodach pozarolniczych 7. 79,1% 8. A-lubelskie B- zachodniopomorskie C-mazowieckie D- dolnośląskie 9. Wykres zgodny zdanymi

0 - 3 Za ocenę z: 1 argumentem 2 argumentami 3 argumentami

1 pkt 2 pkt 3 pkt

0 - 2 Za zapis działania Za obliczenie 0 - 2 Za rozpoznanie: 2 województw 4 województw

1 pkt 1 pkt

0 - 2 Za narysowanie Za opis

1 pkt 1 pkt

1 pkt 2 pkt


ZADANIE V Transport kolejowy i samochodowy w Polsce. Część I Pytanie 1 (3 pkt) Przedstaw i wyjaśnij zróżnicowanie gęstości linii kolejowych w Polsce

Pytanie 2 (2 pkt) Przedstaw dwa szlaki kolejowe o dużych przewozach pasażerów lub towarów podając ich nazwy i przebieg. Materiał źródłowy do pytań 3 - 6 Tab. 1 Przewozy ładunków transportem kolejowym i samochodowym w Polsce w mln t transport 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2002 kolejowy 150 224 274 329 371 453 473 413 278 224 187 223 samochodowya 110 289 408 569 863 1743 2168 1394 1057 1087 1083 1002 a do 1990 r. bez transportu prywatnego Pytanie 3 (4 pkt) Na podstawie danych z tabeli 1: a) podaj maksymalną wartość przewozu ładunków transportem kolejowym oraz rok, w którym ona wystąpiła b) podaj 5 letni przedział czasu, w którym nastąpił największy wzrost przewozu ładunków transportem kolejowym c) podaj przedziały czasu, w których wystąpił wzrost przewozu ładunków transportem samochodowym. d) rok, od którego więcej ładunków przewożonych jest transportem samochodowym Pytanie 4 (2 pkt) Korzystając z danych w tabeli narysuj wykres słupkowy przedstawiający zmiany wielkości przewozu ładunków transportem samochodowym w Polsce po II wojnie światowej. Pytanie 5 (2 pkt) Oblicz: a) % wzrost wielkości przewozu ładunków transportem samochodowym w latach 1950- 1980 b) maksymalny spadek wielkości przewozu ładunków transportem kolejowym w mln t. Pytanie 6 (3 pkt) Porównaj zmiany wielkości przewozu ładunków w Polsce po II wojnie transportem kolejowym i samochodowym. Pytanie 7 (4 pkt) Podaj przyczyny wzrostu przewozów ładunków transportem samochodowym w Polsce oraz jego przyrodnicze i gospodarcze konsekwencje.


Materiał źródłowy do pytania 8 „W ciągu 30 ostatnich lat w krajach Europy Zachodniej – dzisiejszej Unii Europejskiejdługość autostrad się potroiła. W Polsce przybyło ich tylko kilkadziesiąt kilometrów. Efekt jest nietrudny do przewidzenia. Jak wynika z analiz Światowego Forum Ekonomicznego, miedzy innymi z tego powodu Polska straciła swoja atrakcyjność wśród inwestorów zagranicznych, spadając z 35. miejsca na 41. wśród tzw. grupy luksemburskiej. Wyprzedzili nas Węgrzy, Czesi i Słowacy, którzy maja znacznie lepsze drogi (...) setki tysięcy ton asfaltu i betonu, tysiące kilometrów kabli, tysiące ton wyrobów stalowych – to tylko niektóre produkty potrzebne do budowy autostrad. Na budowie dróg zarobi co najmniej jedna trzecia polskich przedsiębiorstw. (...) -Każde 100 mln USD wydanych na budowę nowej arterii komunikacyjnej przyczynia się do powstania 4,7 tys. stałych miejsc pracy w gospodarce, wynika z przeprowadzonych w USA badań mówi Eugeniusz Mróz, prezes Agencji budowy i Eksploatacji Autostrad. Uważa on, że w Polsce bezpośrednio przy obsłudze kilometra autostrady znajda pracę co najmniej dwie osoby (czyli nie mniej niż 3,5 tys. pracowników). Można też liczyć na dodatkowe inwestycje (stacje benzynowe, stacje obsługi pojazdów, motele i restauracje).” źródło: Grzegrzółka K. Arteria Rzeczpospolitej, WPROST 24 marca 2002 Pytanie 8 (2 pkt) Na podstawie tekstu źródłowego i własnej wiedzy podaj cztery argumenty za budową autostrad w Polsce.

Część II Pytanie 9 (8 pkt) Porównaj poziom rozwoju transportu kolejowego i samochodowego w Polsce z innymi krajami Europy.


ZADANIE V Nr pytaPrzewidywana odpowiedź nia 1. np. śr. gęstość linii kolejowych wynosi 6,6 km na 100 km2. Największą gęstość mają województwa śląskie, dolnośląskie i opolskie, a najmniejszą województwa we wschodniej Polsce – podlaskie i lubelskie. Przyczyny: - względy historyczne –prowadzona przez zaborców polityka gospodarcza -czynniki ekonomiczne: poziom urbanizacji, zaludnienia i uprzemysłowienia 2. np. magistrala węglowa – Tarnowskie Góry – Inowrocław – Gdynia CMK – Śląsk – Zawiercie - Warszawa 3. a) 473 mln t, 1980 b) 1970-75 c) 1950-80 i 1990-2000 d) 1955 4. Wykres zgodny z danymi w tabeli 5. a) 1871% b) 286 mln 6. np. podobieństwa – wzrost przewozów w obu transportach w latach 1950-1980, spadek od 1980do 2000 w transporcie kolejowym i do 1990 w transporcie samochodowym różnice – znacznie większa dynamika wzrostu przewozów w transporcie samochodowym np. w okresie 19501980 prawie 20-krotny wzrost, od 2000r. wielkość ładunków przewożonych koleją nieznacznie wzrosła, a samochodami zmniejszyła się

Pkt

Kryteria zaliczenia

0- 3

Za podanie obszarów o dużej i małej gęstości 1 pkt Za wyjaśnienie 1-2 pkt

0 - 2 Za każdą poprawną odpowiedź

1 pkt

0 - 4 Za każdą poprawną odpowiedź

1 pkt

0- 2

Za wykonanie wykresu Za opis

0 - 2 Za każde obliczenie 0 - 3 Za wskazanie: podobieństw różnic

1 pkt 1 pkt 1 pkt

1 pkt 1-2 pkt


7. np. 0–4 -przewóz „od drzwi do drzwi” -większa szybkość przewozu niż koleją -likwidacja wielu linii kolejowych konsekwencje: -zanieczyszczenie powietrza -hałas -pogorszenie stanu dróg -wzrost wypadków -przeciążenie dróg -rozwój usług wzdłuż głównych tras 8. np. 0-2 -podniesienie komfortu jazdy -wzrost bezpieczeństwa na drogach -stworzenie nowych miejsc pracy -rynek zbytu dla wielu przedsiębiorstw -źródło dochodu /opłaty za przejazd/

Za podanie: -przyczyn -minimum 1 konsekwencji przyrodniczej gospodarczej

Za podanie: 2-3 argumentów 4 argumentów

1-2 pkt 1 pkt 1 pkt

1 pkt 2 pkt


/goegraf