Page 1

1


2013 - 2

Mede Modelbouwers, Begin Februari mochten wij Adriaan Verschoor uit Alblasserdam en Jacco Speksnijder uit Krimpen aan de Lek inschrijven als nieuwe Leden. Heren, van harte Welkom in ons midden, en dat jullie maar snel je draai binnen de MBVA mogen vinden. Zoals de omslag al doet vermoeden is dit het 200e nummer van ons clubblad, daarom op pagina 6 een korte terugblik. Her en der vinden jullie nog wat oude (nog steeds actuele) zaken. Verder in dit nummer de (ver)bouw van een diorama, het Jaarverslag over 2012, de bouw van een directie- en onderzoeksvaartuig door Johan heijkoop enz, enz, enz. In de rookruimte is door Chris een krachtige rookafzuiging gemonteerd dus wat dat aangaat voldoen we aan alle wet en regelgeving !! Zoals de Voorzitter ook al aangeeft in zijn schrijven is de betimmering van de ingang op wat afwerking na ook klaar, het schilderen van dit geheel valt onder de regie van de eindredacteur. Als 1e staat nu de schoonmaak van de aanhanger op het programma zodat we ook dit jaar met zijn allen weer netjes voor de dag kunnen komen (mits het weer meewerkt ?) Veel lees en kijkplezier.

vr.gr. De Redactie

2


Beste leden het is al weer enige tijd geleden dat ik wat heb van mij heb laten horen, dus doe ik dat nu op deze mooie Zaterdagmorgen, voordat ik naar de club ga. Ik schrijf de stukjes “van de voorzitter” voor het boekje zodat iedereen op de hoogte is van wat er zoal gebeurt op onze mooie vereniging. We hebben inmiddels de Algemene Leden Vergadering, de belangrijkste vergadering van het jaar, weer achter de rug, waar ik (Maarten Kikkert) weer ben herkozen als voorzitter en Paul de Lange als activiteiten man om de demo’s te verzorgen zoals we dat gewend zijn. Rinus Stevens is gekozen als tweede secretaris, waarmee de eerste secretaris Hans de Deugd het ook wat makelijker krijgt in zijn functie. Er komt best wat voor kijken om alles in goede banen te leiden, vergissen jullie je daar niet in, naast al het werk van Hans in en aan ons clubgebouw vraagt het steeds tweemaandelijks op tijd weer met een clubblad komen dat er wezen mag, ook best een aantal uurtjes van je tijd. (Noot van de redactie: het zou best helpen als er van de kant van de leden zo af en toe ook eens een bijdrage kwam voor “hun” boekje!!!). De namen van het voltallige bestuur zijn nog steeds te vinden op de eerste pagina van ook deze Brulboei. Ik heb van de redactie begrepen dat dit een speciaal boekje wordt, want het is de 200 ste uitgave sinds de oprichting van onze modelbouwvereniging en dat mag je natuurlijk niet ongemerkt voorbij laten gaan, maar daar schrijft iemand anders over dus hier laat ik het bij. Van de entree van ons clubgebouw is de betimmering aan de binnen kant nu bijna klaar, zodat het er een stuk beter uit ziet als je straks binnen komt. Met het leggen van de laatste hand word daar driftig aan gewerkt door Hans. Nog even wat anders! Als je op de trap staat zit aan de linker kant van de deur op de post een deurbel. Graag even aanbellen, anders kan je niet binnen want de deur is afgesloten. Wij zijn namelijk een besloten club, waar niet iedereen zo maar binnen kan lopen (Alleen mensen die door iemand van ons worden uitgenodigd en onze club is dus niet voor iedereen vrij toegankelijk ). Alle spotjes die op de club aanwezig zijn zullen worden vervangen door led lampjes. Dat schijnt beduidend goed koper te zijn in stroomverbruik zegt men. Ja, beste leden, wij moeten ook op de kleintjes letten net als iedereen. Even een melding tussendoor: we hebben voor de zaterdagmiddag, als de club open is, een nieuwe barman kunnen strikken die middags de bar bediend: Henk van Gils .

3


Zo, dan het vaarseizoen dat bijna weer voor de deur staat. Ik heb begrepen van de activiteitencommissie dat, zoals het er nu uit ziet, de eerste demo op 30 April in het Bax park in H.I. Ambacht plaats vindt. Ik hoop dat iedereen zijn bootjes op tijd klaar heeft staan, zodat ze weer te water gelaten kunnen worden. De bootjes voor de kinderen, die in de het bassin kunnen worden gebruikt, zijn bijna klaar, zodat ze tijdens een “demo met bassin” kunnen worden ingezet. Met de pakhuisjes, welke langs het bassin kunnen worden geplaatst, zijn de jeugd leden driftig bezig, zodat het aanzien van het bassin ook wat meer verfraaid wordt en er niet alleen maar een vuurtoren in het midden van het bazin met z’n verlichting staat te draaien. Ook Klaas de Groot heeft zijn steentje bijgedragen in de aankleding van het bassin, hij heeft namelijk een heuse windmolen gebouwd, zie foto, Klaas, bedankt !!

Ik heb begrepen van Chris dat hij al aardig opschiet met de nieuwe decoratie van een kraan die kan hijsen, toppen en “happen” met een knijper er aan gemonteerd, zodat we weer wat nieuws kunnen laten zien tijdens een demo . Ja beste leden, dit was het wel zo’n beetje. Ik wens iedereen nog veel bouw- en vaarplezier toe dit jaar, veel gezellige clubavonden en niet te vergeten zaterdag- middagen, als wij open zijn omdat we geen demo hoeven te verzorgen. Maarten Kikkert.

4


Zoals de omslag al duidelijk aangeeft, zit, staat, loopt of ligt u nu het 200e nummer van De Brulboei te lezen. Al zeer snel na de officieele oprichting van de vereniging (13 januari 1980) verscheen in dat zelfde jaar de 1e Brulboei, letterlijk met de hand geschreven door de toenmalig redacteur Dhr. J. Zuidervliet.

5


Daar het handgeschreven vervaardigen van elke twee maanden een nieuwe Brulboei een enorm tijdrovende bezigheid was werd er door de redacteur al snel overgegaan tot de aanschaf van een typemachine, zodat het 2e nummer er al direct een stuk strakker en gelikter uitzag. In al de jaren dat “ De Brulboei ” inmiddels verschijnt is er door de diverse redactieleden voordurend geschaafd en gesleuteld aan zowel de inhoud als de omslag, mede door de snelle opkomst van de diverse druktechnieken werd het mogelijk om met name afbeeldingen steeds fraaier weer te geven. Het stencilen, kopiëren en rondjes om de tafel lopen lag nu (gelukkig) achter ons en het clubblad werd nu gedrukt en volautomatisch geniet en schoongesneden zoals dat heet, dit leverde niet alleen, telkens, een veel fraaier exemplaar op maar scheelde de redactie en de leden ook enorm veel tijd !! Ook ontstonden er diverse “ vaste “ rubrieken zoals: de vaaragenda, de verjaardagskalender en de twee “ info “ pagina’s voorin elk blad.

Met de opkomst van de PC, zette de vereniging, en dus ook de redactie voorzichtig de eerste schreden in het digitale tijdperk. Na het wat voorzichtig en aarzelend aftasten van de diverse geboden mogelijkheden, alles was immers nieuw, werd er gestart met het volledig digitaal opmaken van “ De Brulboei “ dit werd pas echt goed zichtbaar in ons 25e jubileumjaar met de volledig in kleur gedrukte omslag zoals we die nu nog hanteren. Inmiddels wordt het gehele clubblad volledig digitaal vervaardigd en is er geen papieren versie meer tussen, redactie, eindredactie en de drukkerij, behalve het eindresultaat uiteraard. 6


Eeen Brulboei pagina uit 1991

7


De mogelijkheden zijn nu dus eigenlijk onbegrensd en het bekende en jarenlang gehanteerde knip en plakwerk behoort nu tot de voorgoed verleden tijd !! Naast de papieren uitgave van “ De brulboei “ bestaat er ook nog een roodkoperen/messing exemplaar genaamd “ De Wisselboei “ deze is vervaardigd door Ger de Goede en de bedoeling is dat een van de leden deze mee naar huis neemt (zie het als een tijdelijk sierraad op de kast of het dressoir) en onderwijl een stukje schrijft voor de papieren versie van ons clubbblad. Kom op !! Mannen of Vrouwen, we horen verhalen genoeg dus er moet ook best wel het een en ander op papier gezet kunnen worden, dit alles uiteraard ter lering ende vermaack !! Door de al eerder aangehaalde onbegrensde mogelijkheden zijn excuses als, ik kan niet schrijven of ik ben niet zo goed in spelling, heden ten dage, absoluut niet meer van toepassing en daardoor dus ook absoluut niet meer geloofwaardig.

8


“ De Brulboei “ is immers al sinds het 1e nummer

“ Van en Voor de Leden “ wij rekenen dus op jullie steun in deze !! Dit nummer is jammer genoeg te klein om alle artikelen in de reeds, ruim 6000, verschenen pagina’s nog eens te behandelen, gelukkig heeft de redacteur van het eerste uur de 1e 25 jaar van de MBVA al eens op papier gezet in de vorm van een extra uitgave. Is hier interesse voor dan zijn er nog een aantal exemplaren beschikbaar, navraag bij de redactie. Na het doorlezen van alle 200 nrs !! zijn er toch wel een paar artikelen geschikt voor herplaatsing, deze komen dan ook, als het zo uitkomt, nog een keer aan bod. Tot slot: De redactie en eindredactie vinden het nog steeds een uitdaging en ontzettend leuk om elke twee maanden weer een fraai clubblad te maken, wij zijn echter wel zo realistisch, dat wij niet het eeuwige leven hebben en dus op voorhand nu al op zoek naar nieuw bloed zoals dat zo mooi heet. Wij zijn dus op zoek naar een 3e redactie lid, die mee kan groeien en op termijn, beide, redactieleden tijdens vacantie’s e.d. tijdelijk kan vervangen, wij zijn zeer benieuwd !! De redactie

Velen hebben mond genoeg om iemands werk te kraken, maar zelden hand genoeg om béter werk te maken. 9


Juni 1980 10


"De Nepos" Lengte tll: Breedte: Holte: Diepgang:

21.15m 5.30m 2.65m 2.10m

De Nepos is gebouwd in 1950 voor de directeur van de scheepswerf Smit in Kinderdijk als vluchtship tijdens de "koude oorlog". Sinds 1955 is het schip gebruikt door Rijkswaterstaat als directie- en onderzoeksvaartuig tijdens al het werk aan het Deltaplan. De naam werd "Delta". In 1991 heeft de huidige eigenaar het schip naar eigeninzicht verbouwd en gebruikt als explorer-jacht. Nu ligt het schip al geruime tijd te koop.

www.boatsalemarket.com/1950-explorer-vessel-delta.com Ik ben al enige tijd bezig met de bouw van dit schip in de schaal 1:25, dit nadat ik in het archief van mijn vader het algemeenplan en de waterlijntekening had gevonden. De romp en de techniek zijn zo goed als klaar, nu ben ik bezig met de opbouw en de detaillering. Ik hoop om dit schip medio dit jaar klaar te hebben. wel ben ik nog op zoek naar foto`s en de kleuren die behoren bij het schip zoals het van de werf kwam. Johan Heijkoop 11


12


De

CUTTY

SARK

In de jaren rond 1860 voeren thee-klippers van Shanghai naar Londen, volgeladen met het snel aan bederf onderhevige thee. Hoge premies werden betaald voor de eerste scheepslading van het seizoen, die in Engeland gelost werd. De rivaliteit tussen de thee-klippers was groot en de jaarlijkse “thee-race” was een belangrijke gebeurtenis. Niemand was beter in staat deze race te winnen dan John Willis, een Schotse scheepseigenaar en ervaren zeezeiler. Hij liet de meest perfecte klipper bouwen, die de wereld ooit gezien had. Hij bouwde hem om de “Thermopylae”, de ongeslagen kampioen in de Chinese zeehandel, te verslaan meesterstuk was de “CUTTY SARK”. Als men de fijne lijnen bekijkt en de scherpe boeg, heeft men het gevoel eerder een jacht voor zich te zien dan een vrachtschip. Ze heeft een lengte van 65 meter, een breedte van 11 meter en een diepgang van 6,5 meter. Het zeiloppervlak bedraagt ca. 3000 vierkante meter, waarmee een snelheid van meer dan 17 knopen kan worden bereikt; een prestatie waar “mechanisch” een machine van minstens 3000 PK voor nodig is. Alleen de allerbeste en voor die tijd modernste materialen waren goed genoeg voor de bouw van dit schip, zodat voor het meeste houtwerk teak werd gebruikt, terwijl de kiel van Amerikaanse iep werd vervaardigd. De ramen waren van staal, maar romp en dekken van hout, waarbij de romp onder de waterlijn bovendien met koperplaat was overtrokken. De bovenste mastdelen waren van Oregon den; de onderste delen daarentegen van staal. Bijna al het staande “touwwerk” was van staaldraad; het want ging over in de reling, al met al een zeer bijzondere constructie voor die tijd. Schotland is ook voor de naam van het schip verantwoordelijk, want “cutty sark” is de naam van het hemdje dat de heks Nanni, uit het Schotse gedicht “Tam O’Shanter”, droeg. Zij stelt ook het boegbeeld voor, waarbij ze haar armen naar de hoofdfiguur Tam uitstrekt.

13


Het was een gewoonte, dat de bemanning de resten van een paardenstaart in de handen van Nanni, het boegbeeld, legden, als ze een haven naderden. De CUTTY SARK had eind november 1869 voor het eerst water onder de kiel, in de rivier de Clyde; haar maagdentrip ging in februari 1870 van Londen naar Shanghai. Haar eerste kapitein was George Moodi, die van de CUTTY SARK zei dat ze het snelste schip aller tijden was, waarlijk een groots schip. In 1872 vond de eerste race tegen de THERMOPYLAE plaats. Beide schepen hadden in Shanghai hun lading ingenomen en zeilden tegelijkertijd, onder dezelfde omstandigheden, uit. Toen ze de Indische Oceaan bereikten, had de THERMOPYLAE een voorsprong van anderhalve mijl; 26 dagen later echter had de CUTTY SARK een voorsprong van 400 mijl ! Daarop kwam er een zware storm, waarbij alleen de stalen ramen de CUTTY SARK bijeen hielden, toen ze keer op keer tegen de hoge golven rolde. Het roer versplinterde en de storm dreef het schip volledig uit haar koers. Er moest een noodroer worden gemaakt, maar ook gemonteerd, hetgeen bij die zware zee geen geringe opgave was. Eindelijk bereikte ook de CUTTY SARK haar haven van bestemming - één week ná de THERMOPYLAE. 14


De tijd van de China-klippers liep echter ten einde. Stoomschepen konden de ladingen uit het Verre Oosten, door de nieuwe, kortere route via het Suezkanaal, sneller overbrengen en zo de klippers gemakkelijk verslaan. De zeilschepen, die de wind van de open zee nodig hadden, moesten daarom de langere route om Kaap de Goede Hoop nemen, waardoor de handel met China niet langer winstgevend was. De CUTTY SARK moest andere lading zoeken, zoals wol of kolen. Dit was een keerpunt in de geschiedenis van de CUTTY SARK en daarmee begon tevens een ongelukkige tijd voor haar. Na kapitein Moodi waren er andere kapiteins gevolgd en in 1879 nam kapitein J.S.Wallace het commando over. Hij was een uitstekend vakman en geïnteresseerd in een goede opleiding van de nieuwe bemanningsleden, maar vóór alles was hij een zeeman in hart en nieren. Een gebeurtenis aan boord die aan muiterij grensde, ging hem echter zo aan het hart, dat hij zelfmoord pleegde. De volgende kapitein was een mengeling van wreedheid, dronkenschap en medelijden en tegenover het schip zo onverschillig, dat de CUTTY SARK meestal aan zichzelf was overgeleverd. Onder deze kapitein werd het schip een bedelaar op zee, die van voorbijvarende schepen alles aftroggelde wat ze nodig hadden of konden gebruiken. Eindelijk, in 1885, trof de CUTTY SARK de man, waarop ze al die tijd had gewacht - kapitein Richard Woodget. Onder hem werd ze als Australische wol-klipper wereldberoemd en versloeg de THERMOPYLAE met ruim één week tijdens een race van Port Jackson in Australië naar Engeland. Men kan de CUTTY SARK bezichtigen, in het speciaal voor haar gebouwde droogdok, aan de Greenwich Pier in Londen. Ger

15


Ook het bovenstaande is nog steeds actueel na al die jaren, graag jullie medewerking in deze !! mvg. Bart Schouten 16


Jaarverslag 2012 Geachte aanwezigen, van harte Welkom op deze ALV behandelend het jaar 2012. Het afgelopen jaar was, zoals de meesten van jullie wel weten, heel zacht uitgedrukt, een enerverend jaar voor de vereniging, de hoofdpunten wil ik hier dan ook nog even met jullie doornemen. Mochten er vragen zijn, dan kunt U deze aan het eind van dit verslag stellen. Ledental: Het ledental van de MBVA is en blijft gelukkig nog steeds redelijk stabiel, en schommelt al weer een aantal jaren zo rond de 50 Leden, ieder jaar zijn er wel opzeggingen en inschrijvingen. Het afgelopen jaar zijn er 6 Leden uitgeschreven en 1 geroyeerd er zijn 3 nieuwe Leden ingeschreven, en het jaar eindigde met 49 Leden. Bestuur en vergaderingen: Het Bestuur vergaderd in principe eens in de twee maanden, gezien het feit dat de bestuursleden elkaar, bijna, op wekelijkse basis spreken, is dit meer dan voldoende om het reilen en zeilen van de vereniging in zo goed mogelijke banen te kunnen leiden. Het afgelopen jaar echter is het bestuur 8 keer bijeen gekomen, inderdaad 2 keer meer dan we gewend zijn. De 1e, extra vergadering was noodzakelijk vanwege de gedragingen en uitlatingen van onze ex Penningmeester gezien eerder voorgevallen conflicten is tijdens deze vergadering unaniem besloten tot het royeren van voornoemde persoon, en daarop volgend het aanstellen van bestuurslid Dhr. B. Schouten , op dat moment Alg. Adjunct, als Penningmeester.

17


Aangezien het bestuur altijd uit een oneven aantal moet bestaan is Dhr. W. Dekker bereid gevonden om de taak van Alg. Adjunct op zich te nemen. Kort daarna gaf Dhr A. Schwagermann te kennen zijn functie als 2e secretaris niet meer te kunnen verenigen met gezin en werk en deze teruggaf aan het bestuur. Het Bestuur heeft als vervanger Dhr. R. Stevense bereid gevonden deze functie op zich te nemen. Zowel Dhr. W. Dekker als Dhr. R. Stevense zijn als interim Bestuurslid toegetreden zij zijn dus beide vanavond officieel verkiesbaar. De 2e extra vergadering had het bestuur wederom te danken aan de ex Penningmeester, deze vond het noodzakelijk om eens flink na te trappen en heeft een klacht ingediend bij de NVWA met betrekking tot het roken en het schenken van alcohol binnen het clubgebouw. 9 Oktober van het afgelopen jaar heeft er namelijk een controle plaatsgevonden door de eerder genoemde instantie, om nu een lang verhaal kort te houden is de MBVA een boete opgelegd vanwege een overtreding van de tabakswet, namelijk het roken in een openbare gelegenheid ? Ondanks een uitgebreid verweerschrift heeft dit toch geleid tot een boete van 600.= die we ongeacht wat dan ook moeten voldoen. Inmiddels zijn er al diverse maatregelen genomen: Van de bestuurskamer is een rookruimte gemaakt en met betrekking tot het schenken van (licht) alcoholische dranken is er een vergunning aangevraagd bij de gemeente Alblasserdam, ook is er met betrekking tot de brandveiligheid advies ingewonnen, zodat we als vereniging (weer) ? aan alle eisen voldoen.

18


Activiteiten commissie: De activiteiten commissie heeft in 2012 (zo mogelijk) nog meer haar best gedaan dan in het jaar daarvoor, met een 11 demo,s en een ruime opbrengst is dat best een applaus waard, zeker in deze tijd. Ook is de vorig jaar aangeschafte partytent al in goed en slecht weer getest en door de leden van het vaarteam als een welkome aanvulling ervaren. De clubbootjes gaan dit jaar (eindelijk) ook mee tijdens een demo, we zijn benieuwd hoe dat gaat verlopen en hoe de reacties zijn. Ook de nieuwe T-shirts zien er met de sponsoring van Modelbouwshopflevoland goed uit, trek dit shirt aan tijdens een demo, het ziet er niet alleen netjes en uniform uit maar we komen ook meer als een team over hier wordt door winkeliersverenigingen e.d. wel degelijk naar gekeken. De 1e demo voor dit jaar staat al vast, dus het begin is er !! Een prognose voor dit jaar wordt door Paul gegeven. t,Ruim: Het clubbezoek in ‘t Ruim op Dinsdagavond is onveranderd groot, daar tegenover is het op de Zaterdagen wat minder geworden. Dit jaar krijgen we voor het eerst sinds jaren nieuwe buren, onze collega modelbouwers van de Navro hebben namelijk het achterste gedeelte van de zolderverdieping gehuurd en betrekken binnenkort hun nieuwe onderkomen. Niet alleen fijn voor hen maar ook met betrekking tot de brandveiligheid een mooie bijkomstigheid, zodat wij dat over en weer veilig kunnen stellen. De Barcommissie, wat moet ik er over zeggen, woorden schieten te kort !! Ger, ik weet dat je niet op veren ook al zijn ze uiterst goed bedoeld zit te wachten, maar een welgemeend Dankjewel en applaus is wel het minste !!

19


De entree is aan de buitenzijde inmiddels vernieuwd zodat we er weer even tegen kunnen, het hout voor de binnenkant is inmiddels in bestelling, zodat we dat ook netjes af kunnen werken, verder is er in het kader van het besloten zijn als vereniging een bel geplaatst naast de voordeur en is ter verhoging van het gluurgehalte een mooie grote patrijspoort in de tussendeur geplaatst. Zoals jullie in De Brulboei hebben kunnen lezen is het meubilair aan het eind van het jaar grotendeels vernieuwd en is mede daardoor ook de werkplaats weer eens flink onderhanden genomen. Clubblad “De Brulboei”: De 2 personen die er al jaren grotendeels voor zorgen dat er elke 2 maanden een nieuwe Brulboei uitkomt zijn in de volle overtuiging dat zij (bijna) perfect werk afleveren, er komt namelijk nooit een klacht of opmerking binnen dat er iets, wat dan ook, niet goed is. Gelukkig beschikken ze over voldoende zelfkennis om te beseffen dat perfectie niet bestaat en hoogstens gezien kan worden als een mooi uitganspunt. Beiden zouden het zeer op prijs stellen als er zo af en toe vanuit de leden eens wat reacties op zouden komen, De Brulboei wordt namelijk al sinds het prille begin VOOR EN DOOR de leden van de vereniging gemaakt, een klein beetje medewerking in deze zou dan ook heel fijn zijn. Mocht je dus een leuk, informatief artikel weten of ergens gezien hebben, geef het door !! de redactie bewerkt het wel zodanig dat het goed leesbaar wordt geplaatst. Website: De MBVA website werd in het afgelopen jaar met een gemiddelde van zo’n 400 unieke bezoekers per maand goed bezocht, een reden te meer om hier blijvende aandacht aan te besteden, zie het als het visitekaartje van de MBVA.

20


Met name de verkoop van tekeningen is hierdoor duidelijk gestegen, geen schokkende bedragen maar alles is mooi meegenomen. Zijn er met betrekking tot de website nog vragen? Op of aanmerkingen ? Wensen ? Laat maar horen !!

Conclusie: De MBVA kan, zij het met gemengde gevoelens terugkijken op een goed 2012 en wel om de volgende reden: Qua ledental zitten we ongeveer gelijk en financieel is er een kleine winst. Het aantal verzorgde demo’s en de daarbij behorende opbrengsten zijn in 2012 weer behoorlijk gestegen en voor dit jaar ziet het er in eerste instantie ook weer veelbelovend uit !! Het bovenstaande houdt niet in dat we rustig achterover kunnen leunen, ook wij merken de gevolgen van de wereldwijde economische malaise en moeten veel meer moeite doen om demo’s te mogen verzorgen en adverteerders te werven. Gelukkig zit de penningmeester bovenop de portemonnee zodat we ons niet rijker rekenen dan dat we zijn !! Een lang verslag, maar soms wel eens noodzakelijk.

Met dank voor jullie belangstelling, Hans de Deugd, Secretaris MBVA

21


Het BAANHOEK diorama Tijdens één van mijn bezoekjes aan het Nationale Bagger Museum in Sliedrecht kreeg ik de vraag of ik zin had in een klusje in het Sliedrechts Museum en je kan het geloven of niet, maar dat staat eveneens in Sliedrecht. Nu was het niet zo verwonderlijk dat ik deze vraag in het NBM te horen kreeg, want deze musea “bijten” elkaar niet en bovendien is er één PR-man voor beide musea, Remco van der Ven, die de vraag dan ook stelde. Wat is er aan de hand? Wel, in het Sliedrechts Museum staat in de kelder een grote vitrine met een diorama, voorstellende de “Baanhoekbrug” in Sliedrecht, de spoorbrug over de Beneden Merwede in de oorspronkelijke Betuwe spoorlijn. Nu heeft een museum naast de vaste tentoongestelde collectie regelmatig zo genaamde “thematentoonstellingen” gedurende een bepaalde tijd en een van deze komende tentoonstellingen gaat over het openbaar vervoer in Sliedrecht en/of de Drechtsteden. Daarin zou de Baanhoekbrug natuurlijk uitstekend passen. Op de brug staat echter al sinds jaar en dag een treintje en nu heeft men bedacht dat het leuk zou zijn als dat treintje, mede ter gelegenheid van eerder genoemd thema, ook echt zou rijden. Zo, en dat is dan het eerder genoemde klusje dat uitgevoerd diende te worden. Voordat je “Ja!” tegen zoiets zegt is het heel verstandig om eerst nog eens te gaan kijken hoe dat diorama, dat ik al een paar keer gezien en bewonderd had, er nu eigenlijk uitziet met het oog op het ogenschijnlijk eenvoudige klusje. Omdat het Sliedrechts Museum alleen op woensdag- en zaterdagmiddag geopend is, had ik voorafgaande aan het bezoek even de tijd om op Wikepedia te snorren. Allereerst de betekenis van “Diorama”, die kan verwijzen naar: # diorama, een kijkkast # Diorama, een miniatuurwereld in de Efteling # Diorama, een stad in Brazilië # diorama, model van een op zichzelf staande afbeelding van een landschap # Diorama, een Duitse band In ons geval gaat het om nummer vier, de afbeelding van een landschap, waarbij het aparte is dat Wikepedia aangeeft dat er nog geen artikel met deze naam “diorama”, in de betekenis van model, bestaat. Dan maar zonder het www. en gewoon in Sliedrecht gaan kijken. Nou, dat is meer dan de moeite waard. Het diorama, met een oppervlakte van zo’n 3.5 m bij 1.5 m, staat tegen een wand op een houten tafel, met tussen de tafel en de zijmuren nog “werk”-ruimtes van ongeveer 80 en 60 cm. Het diorama zelf staat ook tegen de achterwand, terwijl de voorzijde is afgesloten met glazen schuifdeuren van tafel tot plafond.

22


Gelukkig is er op het museum het een en ander over de maker en het ontstaan van het diorama bekend. De Sliedrechtse modelbouwer Koos van Hof (†2005) begon in 2002 met zijn bouwwerk vanwege een dioramawedstrijd van het tijdschrift Rail Magazine. Het thema was “spoor en water”. Het diorama is een weergave van Baanhoek rond de jaren ’30 van de vorige eeuw. Er zijn natuurlijke materialen gebruikt en een aantal modelletjes/installaties worden aangedreven. Opmerkelijk is dat de schaal variabel is, waarbij de voorwerpen vooraan op het diorama groter zijn dan de voorwerpen achterin, waardoor het effect van “diepte” ontstaat. Het diorama van Koos won de eerste prijs in de wedstrijd van Rail Magazine en was verder te zien op het Nationaal Modelspoor in Sneek en tijdens Dordt in Stoom van 2004. Oorspronkelijk bestond het diorama alleen uit de brug en het stukje rivier, maar is door Koos later naar links en rechts uitgebouwd, zodat het spoor nu echt de Merwede kruist. Links is met behulp van een loswal met loopkraan, een schip en een smalspoorbaan uitgebeeld hoe schip en trein samenwerken. Daarbij staat ook een dragline in vol bedrijf en schuift een bulldozer eindeloos grond voor zich uit. Aan de rechterzijde loopt het spoor over de spoordijk door een polderlandschap met weiden en boerderijen waar overal grote bedrijvigheid heerst. Het zijn vooral de perfecte en geraffineerde details die maken dat je nooit op de taferelen raakt uitgekeken.

23


Zo is er, naast een aantal eveneens prachtige boerderijen, een miniatuur van het huidige museum “De Koperen Knop” in Giessenburg aanwezig en is men volop bezig met dorsen met behulp van een oude dorsmachine die wordt aangedreven door een “echte” stoomtractor, terwijl de strobalen met een transportladder op de zolder worden geschoven. Net naast de brug ligt de aanlegplaats van de veerboot van de rederij Fop-Smit, die toentertijd een dienstregeling onderhield tussen Gorinchem-Dordrecht-Rotterdam, met op de oever het prachtige veerhuis. Op de spoordijk, net naast de brug, is ook het oude station te zien van de voormalige HSM spoorlijn tussen Dordrecht en Geldermalsen, dat tot 15 mei 1938 dienst heeft gedaan.

Nou daar sta je dan voor dit schitterende diorama, compleet met een rivier waarover een spoorbrug ligt, waarop weer een treintje staat, gewoon een zwart stoomlocomotiefje met vier wagentjes, en “mag” jij dat laten rijden. Dat is natuurlijk een zoals dat heet “koud kunstje”, ware het niet dat er een paar kleinigheidjes dat kunstje iets warmer maken of zelfs gloeiend heet. Het treintje steeds heen en weer laten rijden is geen optie, dus moet het een ronde baan worden, achter het diorama langs. Alleen is er achter het diorama nog geen centimeter ruimte, dus wat nu?

24


Gelukkig staat het hele diorama “los” op een tafel en is er aan de voorzijde tot aan het glas vijf centimeter ruimte. Dat zou precies genoeg zijn, want de trein heeft aan 4,5 centimeter “genoeg”. Dank zij het perfecte onderhoud in het museum is de onderrand van het diorama en de tafel na plaatsing keurig geverfd. Nu is algemeen bekend dat gedroogde verf als kleefmiddel “haars gelijke niet kent”, kortom de zaak zat echt muurvast op elkaar en dan valt er niet zo veel te schuiven. Geduldig als ik ben derhalve met een niet te breed plamuurmes voorzichtig diorama en tafel uit hun innige omhelzing proberen te gescheiden en dat lukte. Toen met een lat geprobeerd om het diorama die broodnodige 5 centimeter naar voren te schuiven en zowaar ook dat lukte, zodat in elk geval de eerste hobbel genomen was: de rails en daarmee de trein kon achter het diorama langs. Het volgende probleempje zat in de vorm van de spoordijk, met name van bovenaf gezien. De dijk, met daarop het spoor, loopt in het diorama in een grote S-vorm. Links buigt het spoor heel flauw naar voren, zodat aankoppeling van een redelijk ruime lus van rails achterom het diorama mogelijk is en voor de trein geen probleem vormt. Rechtsom is een heel ander verhaal. De bocht rechts komt bijna aan de voorzijde van het diorama naar buiten, zodat de rails eerst een bocht terug moet maken en dan nog eens een halve lus om achter het diorama te komen en daar was domweg geen plaats voor, omdat de zijmuur in de weg zit. Als enige oplossing bleef dan een aftakking maken van het spoor in de bocht met behulp van een wissel. Nu heb je ook, net als in het “echt”, bij modelspoorbanen zowel linkseals rechtse wissels en voor de aftakking was een linkse wissel nodig. Omdat het een “oude” baan betreft, die vergeleken met de huidige nieuwe rails toch een iets andere opbouw heeft, zocht ik dus ook een oude wissel. Gelukkig had ik deze nog ergens liggen, die “oude” wissel bedoel ik, maar helaas, het was een rechtse. Eindeloos wachten tot het weer woensdagmiddag was en terug naar het diorama. Een beetje eigenwijs en bij gebrek aan een alternatief deze wissel toch met veel kunst en vliegwerk tussen de bestaande rails op de dijk geplaatst en met een paar railbochten, wat rechte stukken en een stuk buigbare rails aan de slag gegaan, maar hoe ik ook schoof en boog, het bleef zeer krap.

25


Toen een “tunneltje” in de wand van het diorama gezaagd, zodat de rails gelegd kon worden en toch maar geprobeerd om een railverbinding tot stand te brengen. Het leek te lukken, maar de locomotief dacht er anders over. Het beestje kon de bocht net niet nemen en liep in die te krappe bocht steeds uit de rails. De enige manier om de trein letterlijk op de rails te houden was door het locomotiefje achterstevoren te laten rijden. Omdat het motortje aan de achterzijde zat was de loc daar iets zwaarder en bleef hij in de bocht net op de rails, maar dat was natuurlijk geen oplossing. Positief was gelukkig wel dat het treintje, door steeds de loc weer op de rails te plaatsen, keurig zijn baantjes draaide. Er moest echter met spoed een “oude” linkse wissel gevonden worden. Hier komt dan de levensgrote, beruchte factor GELUK om de hoek. Ten einde raad probeerde ik het bij “Het Oude Station”, de modelbouwzaak in Papendrecht en William vertelde dat hij net een grote kartonnen doos met oude rails van een klant had gekregen die los te koop waren. Ik dook hoopvol met een snoeksprong in de doos en ja hoor, er zat een zo fel begeerde “oude linkse wissel” bij!

Snel met mijn schat terug naar het museum. Ik was er inmiddels achter dat ik ook op donderdagmorgen op het museum terecht kon, want dat was de “werkdag” voor de vrijwilligers. Best gezellig trouwens, want er was belangstelling genoeg van mensen die even willen zien of dat treintje nu werkelijk gaat rijden en waarschijnlijk ook om gewoon even een babbeltje te maken met deze vreemde eend in de bijt. 26


Ik hetwas “oude” er inmiddels gat in deachter tunnelwand dat ik moest ook opook donderdagmorgen weer dicht, terwijl op ook het museum de tunnelgaten terecht“voor kon, want het mooi” dat was eendebeetje “werkdag” gecamoufleerd voor de vrijwilligers. diende te worden. Best Tenslotte gezellig de trouwens, afwerking want van de er was tweebelangstelling nieuwe omleidingen. genoeg van Zoals mensen in vrijwel die even alle willen musea zien welke of voor dat treintje het publiek nu werkelijk toegankelijk gaat rijden zijn streeft en waarschijnlijk men voor ook (bijna) om alles gewoon wateven gemaakt een babbeltje wordt naar te de maken uitvoering: met deze “hufter-proof”. vreemde eendDat in de is bijt. helaas nodig gebleken. Deze omleidingen zijn aan de zijkant van het diorama zichtbaar voor het publiek en In moesten het begin daardoor vond ikhelaas het trouwens aan het gezicht best vervelend onttrokken dat worden, ik thuis altijd zoalsheel dat zo goed mooi moest heet. denken Daarmee watis ik weer allemaal, een klus vooral geklaard, aan gereedschap, waaraan ik met nodig heel hadveel en mee plezier moest mocht nemen werken, voordat met ik dank naarvoor Sliedrecht alle steun reed, vantotbestuur ik ontdekte en vrijwilligers dat ze ooken daar vooral overvoor een de keurige, lekkere goed bakjes voorziene koffie! werkplaats Tot zover beschikken. de geschiedenis Maarvan al doende het rijdende leert men, (model)spoor nietwaar? over de Sliedrechtse Baanhoekbrug. Terug Het diorama naar deisinmiddels na het overlijden beruchte van linkse bouwer wissel.Koos De rechtse van Hofwissel door vervangen de nabestaanden door zijn aan linkse het museum broertjegeschonken, en, logisch natuurlijk waar het zijn bij een huidige, grotere vrijwel bocht,permanente na een tweede plaats, tunnel heeft gekreuitgezaagd gen. te hebben, bleek er een soepele ruimere bocht in de retour lus te zijn verkregen. Gezien de eerder genoemde technische hoogstandjes welke Koos in het diorama heeft Het verwerkt, mooiegekoppeld was daarbij aandat de de verhalen locomotief die iknu hoorde zonder en vreemd las en daar gedrag bovenop keurig nog opeens de rails mijn bleef vrij grote en datnieuwsgierigheid de vraag: “Kan de naar trein alles rondjes wat naar om knutseltechniek het diorama maken?” wijst, nu zoupositief ik graag willen beantwoord weten of alles koninderdaad worden. (nog) werkt. Iedereen Helaas heeft blij, de zelfs geestelijke de voorzitter vaderen vanRemco, het diorama, maar ja, Koos, er waren door zijn tochplotselinge nog een paar overlijden kleine vraagjes. niet door kunnen geven wát hij precies in “zijn” diorama heeft verwerkt en het SliedZo rechts is het Museum zinloos heeft dat hetdoor treintje tijdsgebrek eindeloos vanwege rondjes de blijft vele rijden, werkzaamheden zeker als er op nog datgeen pomoment ging gedaan géénom bezoekers daar achter bij te hetkomen. diorama zijn. Nu is er een stationnetje en zou het niet leuk Wel zijn stond alserhet onder treintje de tafel daar van een vaste het diorama halte had? een houten De volgende kistje, vraag dat een betrof bedieningspaneel de wagentjes bleek te zijn, achter maar dewat locomotief. er preciesNu mee is gedaan het een kan goederentrein, worden is niet maar bekend. het zou eigenlijk een personentrein Misschien dat(liefst ik, met vantoestemming rond 1930!) moeten van het zijn. Museum, Kan dat? binnenkort nog eens mag gaan Wat zoeken de wat laatste die vraag mogelijkheden betreft zalzijn. er “op Maardedat markt” wordtgekeken een verhaal moeten op zich. worden over welk materieel Het verslag wevan praten mijnenbevindingen of dat nog verkrijgbaar zal te zijner is. tijd in de Brulboei verschijnen. Aan het stoppen van de trein is wel wat te doen. Ger Ik heb één rails net voorbij het station, waar de locomotief moet stoppen, op twee plaatsen, ongeveer15 cm van elkaar, doorgeslepen en met een draad de beide uiteinden van de baan doorverbonden en gesoldeerd. Aan het aldus ontstane “uitgeslepen” stukje stroomloze rail is eveneens een nu wat langere draad gesoldeerd die, met behulp van de lange armen van Jo, “onzichtbaar” is weggewerkt en naar een drukknop tegen de tafel aan de voorkant van het diorama voert. De trein draait nu zijn rondje en de locomotief stopt net voorbij het station, zodat de wagens of rijtuigen precies vóór het perron stil staan. Om weer verder te rijden moet een paar tellen op de drukknop gedrukt worden en de trein maakt opnieuw een rondje, waarna hij weer vóór het perron tot stilstand komt. Met andere woorden: de trein rijdt alleen op verzoek! Toen dat eenmaal klaar was moest het diorama weer netjes bijgewerkt worden.

27


De dijk ter hoogte van het wissel moest bijgewerkt worden, onder de rails vanaf het wissel tot aan de nieuwe tunnelopening in de wand moest een stukje nieuwe dijk komen en het “oude” gat in de tunnelwand moest ook weer dicht, terwijl ook de tunnelgaten “voor het mooi” een beetje gecamoufleerd diende te worden. Tenslotte de afwerking van de twee nieuwe omleidingen. Zoals in vrijwel alle musea welke voor het publiek toegankelijk zijn streeft men voor (bijna) alles wat gemaakt wordt naar de uitvoering: “hufter-proof”. Dat is helaas nodig gebleken. Deze omleidingen zijn aan de zijkant van het diorama zichtbaar voor het publiek en moesten daardoor helaas aan het gezicht onttrokken worden, zoals dat zo mooi heet. Daarmee is weer een klus geklaard, waaraan ik met heel veel plezier mocht werken, met dank voor alle steun van bestuur en vrijwilligers en vooral voor de lekkere bakjes koffie! Tot zover de geschiedenis van het rijdende (model)spoor over de Sliedrechtse Baanhoekbrug. Het diorama is na het overlijden van bouwer Koos van Hof door de nabestaanden aan het museum geschonken, waar het zijn huidige, vrijwel permanente plaats, heeft gekregen. Gezien de eerder genoemde technische hoogstandjes welke Koos in het diorama heeft verwerkt, gekoppeld aan de verhalen die ik hoorde en las en daar bovenop nog eens mijn vrij grote nieuwsgierigheid naar alles wat naar knutseltechniek wijst, zou ik graag willen weten of alles inderdaad (nog) werkt. Helaas heeft de geestelijke vader van het diorama, Koos, door zijn plotselinge overlijden niet door kunnen geven wát hij precies in “zijn” diorama heeft verwerkt en het Sliedrechts Museum heeft door tijdsgebrek vanwege de vele werkzaamheden nog geen poging gedaan om daar achter te komen. Wel stond er onder de tafel van het diorama een houten kistje, dat een bedieningspaneel bleek te zijn, maar wat er precies mee gedaan kan worden is niet bekend. Misschien dat ik, met toestemming van het Museum, binnenkort nog eens mag gaan zoeken wat die mogelijkheden zijn. Maar dat wordt een verhaal op zich. Het verslag van mijn bevindingen zal te zijner tijd in de Brulboei verschijnen. Ger

28


29

De Brulboei 2013-2  
De Brulboei 2013-2  

De Brulboei is het tweemaandelijks contactorgaan van de Modelbouwvereniging ALBLASSERDAM.

Advertisement