Page 1

De

AJAX.

Helaas beginnen sommige mensen alleen bij het lezen van het tweede woord al te steigeren, dus direct maar de geruststelling (of voor anderen de teleurstelling): Neen !!!, daar gaat het niet over. Waarover dan wel?.

Let op. Op een dinsdagavond, onze clubavond, komt er een meneer binnen die zoekend om zich heen kijkt. Hij ziet mij achter de bar staan, druk, druk, druk, maar denkt kennelijk: dat is een harde werker, die moet ik hebben, die zoek ik nu net. De rest zit toch maar te . . . (zelf in te vullen, valt geheel buiten de verantwoordelijkheid van de redactie). De meneer stelt zich voor, André Blom, van D&C Engineering, bijna onze buurman aan de Staalindustrieweg. Hij vertelt dat het bedrijf binnenkort gaat verhuizen naar een nieuw pand in het Nieuwlandpark. Zij zijn in het bezit van een model van een (drijvende) bok, gebouwd rond 1955 door Dubbelman in Slikkerveer. Nu wil D&C het model in het nieuwe pand een ereplaats geven, maar daarvoor moet het eerst een “facelift” ondergaan. Zoeken op internet levert o.a. de Modelbouw-vereniging “Alblasserdam” op, voor hem dus ook een buurman, en daar is hij dan met de vraag: “Kunnen jullie dat en willen jullie dat?” In overleg met Hans en na informatie van Maarten wordt besloten dat Hans en ik op zeer korte termijn bij D&C gaan kijken om te zien waar we precies over praten, aangezien de verhuizing al zeer nabij is en de tijd dus dringt. André is daar voorlopig mee tevreden en wij branden van nieuwsgierigheid. De afspraak wordt de volgende dag al snel gemaakt en wij krijgen de AJAX te zien in het oude kantoor aan de Staalindustrieweg. De bok staat op een stalen frame, waarop een houten tafelblad ligt, onder een glazen kap.

1


We zijn wel even stil bij deze eerste aanblik. Anderhalve meter lang, één meter tien hoog en een halve meter breed, dat is niet niks. Op een koperen plaat is te lezen dat de bok “AJAX” inderdaad in 1955 bij de firma Kloos in Kinderdijk is gebouwd in opdracht van W.A. van der Tak’s Bergingsbedrijf N.V. te Rotterdam en op een klein bescheiden plaatje staat dat de bouwer van het model niemand minder is dan N.V. v/h Fa. C. Dubbelman in Slikkerveer. Het model ziet er dan ook schitterend uit. Later blijkt op navraag het verband tussen D&C Engineering en de bok AJAX: D&C is voortgekomen uit het voormalige Kloos in Kinderdijk, de bouwer van de bok en zodoende . . . .! Natuurlijk zijn het de 56 jaren aan te zien. Hier en daar zijn soldeerverbindingen los, heeft stof en vuil zijn weg ondanks de stolp naar de bok weten te vinden en zijn er wat hijsdraden los en/of gebroken. Dit laatste is niet zo verwonderlijk, want indertijd is er kennelijk gekozen voor witte, katoenen draden, die nu bijna verteerd zijn. Hans en ik hoeven niet lang na te denken. Deze klus is te mooi om te laten liggen en er worden met André gelijk spijkers met koppen geslagen. 2


Om te voorkomen dat er na de restauratie iets beschadigd, wordt al snel besloten het model eerst, in de huidige toestand, naar het nieuwe pand op het Nieuwlandpark te brengen en er daar aan te werken. Omdat de glazen kap loeizwaar is en lastig te hanteren, stelt Ger voor om de vier dubbele zuignappen van het Nationaal Baggermuseum in Sliedrecht voor dit karwei te lenen en deze de volgende dag te bezorgen. Het voorstel wordt zonder hoofdelijke stemming aangenomen. Voordat we weggaan zien we echter nog iets bijzonders in de gang van het oude kantoorgebouw: aan één wand is over een lengte van circa 10 meter op ooghoogte het hele productieproces, van toen nog één andere “buurman”, NKF, nu Nedstaal en FN-Steel, schematisch in beeld gebracht. Het begint met het schroot lossen vanuit een schip in de Noord en loopt via staalfabriek en walserijen naar de draadopslag. Het kantoorgebouw blijkt in 1968 geplaatst te zijn als verkoopkantoor van NKF en bij de opening is dat productieschema aangeboden. Ger zal zien of er in geval van sloop van het gebouw, indien mogelijk, belangstelling voor het schema is. (Helaas blijkt dat beide directies geen interesse hebben en zal het kunstwerk onder de hamer van de sloper komen.) De kap blijft voorlopig in het oude pand en André zorgt voor het vervoer naar het nieuwe pand. Inderdaad staat de bok de volgende dag al in het nieuwe pand, in de nieuwe vergaderzaal. We hoeven geen sleutel of codenummer voor het alarm, want er zijn elke dag nog buitenfirma’s bezig. Natuurlijk kijken Hans en ik de eerste keer even rond en zijn onder de indruk. Een fantastisch mooi gebouw, drie verdiepingen met kelder en aan de buitenzijde hagelwit geverfd. De vergaderzaal mag er ook wezen en daar staat de bok op een tafel, met alleen het houten blad. Dat blad blijkt uit twee delen te bestaan: een soort frame dat op het stalen onderstel past en waarop ook de glazen kap geplaatst en gecentreerd wordt. In dat frame is een demontabele plaat van teakhout gedeeltelijk verzonken, waarop de bok geplaatst is. Het frame wil André wit geverfd hebben, waarvoor hij een ander idee heeft. De volgende dag is het frame al onderweg naar een spuiter, omdat dat het mooiste resultaat oplevert. Nu ons alleen nog de bok op zijn onderplaat rest, beginnen we maar met het nemen van een ruim aantal 3


foto’s, gewoon om te weten hoe we hem later weer in elkaar moeten zetten, waarbij we het steken van de juiste draad over de juiste schijf niet geheel onbelangrijk achten. Vervolgens worden heel zorgvuldig de vele onder-delen, die met koperen spijkertjes op de onderplaat zijn aangebracht, losgemaakt. Gelijktijdig wordt nagegaan of er iets aan het onderdeel mankeert, zodat het direct gerepareerd kan worden. Een kleine twee uur later verlaten Hans en ik het gebouw met slechts een plastic tasje met “bok” en de houten onderplaat, brengen dit in het clubgebouw in veiligheid en sorteren de onderdelen op eventuele schade. Ger neemt de kapotte delen mee naar huis ter reparatie, Hans de rest om te kuisen. De onderplaat wordt in de werkplaats los gemaakt, het zijn twee delen, en daar geschuurd tot de oude, gescheurde vernislaag er helemaal af is en daarna driemaal in de lak/ vernis gezet: zijdeglans! Het herstellen en reinigen van de onderdelen is een nauwgezet werkje, maar levert geen problemen op. Een volgende stap, die trouwens al eerder genomen was,

4


betreft het vinden van (hijs)draden van een juiste kleur: ze moeten ook echt op staaldraad lijken, nog beter het moet echt staaldraad zijn! Daarnaast moet de diameter kloppen en mogen de draden, meervoud want we denken drie verschillende diameters nodig te hebben, niet te stug te zijn. Na heel wat zoekwerk komt Hans met de mogelijke oplossing, via internet (wat anders), bij een ons welbekende modelbouwartikelenleverancier uit de Flevopolder, Frank van der Haring van de Modelbouw Shop Flevoland, die ons wellicht kan helpen. We zoeken de afmetingen ongeveer 0,4, 0,6 en 0,8 mm. Hij heeft daarin drie verschillende soorten, maar de vraag is of het draad soepel is of stug. Bovendien is de eerste aanbieding in stukken van 2 meter en daar hebben we gewoon niets aan. Ondertussen hebben we van AndrĂŠ groen licht gekregen voor wat betreft de kleur van de bok. Er was namelijk even sprake van verschillende kleuren voor de lieren en nog wat onderdelen. Tenslotte was de uitspraak: alles egaal lichtgrijs. Gekozen is voor de kleur marine grijs, ook wel dek grijs genoemd, waar ik toevallig nog een paar liter van had staan.

5


Inmiddels had Henk op verzoek zijn gehele Air Brush installatie meegebracht naar de club, zodat we de onderdelen op de mooist mogelijke manier van het gewenste kleurtje kunnen voorzien. De planning was om de onderdelen te spuiten in de periode woensdag tot zaterdag, omdat er dan niemand in het clubhuis hoeft te zijn. We konden nauwelijks het geduld opbrengen tot het zover was dat we alle benodigdheden verzameld hadden, maar die woensdag kwam! Nadat de spuitplaats was ingericht moest als eerste de verf op spuitdikte verdund worden, een secuur werkje. Toen kon het feest beginnen en dat was het ook. Als je ziet hoe de onderdelen met dat flinterdunne verflaagje weer een nieuw jasje krijgen en als nieuw tevoorschijn komen is geweldig. Om te voorkomen dat de laag te dik zou worden is de eerste laag, nou ja, zeg maar laagje, die woensdag aangebracht en de tweede laag de donderdag daarop. Het ziet er weer schitterend uit. Inmiddels zijn de twee teakhouten planken, die samen de onderplaat oftewel het bokdek vormen, weer op elkaar geschroefd en kunnen de verschillende onderdelen op het dek bevestigd worden. Dit is niet al te moeilijk, want de oorspronke-lijke spijkergaatjes zijn nog goed zichtbaar. Het wachten is nu op het dunne staaldraad dat aan onze verwachtingen voldoet. Gelukkig hoefden we niet zo lang te wachten, want de week daarop komt Frank met zijn “handel” en natuurlijk een paar monsters staaldraad op de clubavond. Het draad blijkt perfect en de bestelling wordt geplaatst. Levering begin december in de afmetingen 0,45, 0,63 en 0,81 mm. Ondertussen is Hans heel secuur bezig om het loopwerk van de lieren, alsmede de hijshaken aan de blokken, matzwart te verven. Tijdens één van mijn regelmatige bezoeken aan Rotterdam heb ik in de Metaalwinkel RVS-draad van 1 mm gevonden en er uiteraard enkele meters van gekocht. Dit draad is inmiddels op de trommels van de lieren gewikkeld om een realistische indruk van “volle trommels” te krijgen. Het effect is er! Ook zijn de masten na een kritische controle hier en daar, waar nodig, nog even van een laagje verf voorzien met de Air Brush, zodat deze ook terug kan naar de uitlener Henk. Bij dezen: dank! 6


Omdat we even moeten wachten tot de bodemplaat terug is van de spuiterij, is, om de tijd te doden ĂŠn omdat onze club-entree er gewoon schunnig uitzag, een deel van de resterende grijze verf maar op deze wanden gesmeerd. Ziet dit deel van ‘t Ruim er ook weer netjes uit. Half december is het zover: D&C Engineering verhuist naar haar nieuwe, schitterende kantoor. De onderplaat en de losse onderdelen liggen op de club te wachten om ook naar het nieuwe pand van D&C te verhuizen, waarna we de bok kunnen gaan opbouwen en optuigen.

Het wachten is echter op de staaldraden: 15 meter 0,81 mm, 15 meter 0,63 mm en 5 meter 0,45 mm. Het probleem zit een beetje in de post. Als bij ModelbouwShop Flevoland het draad binnen is, kan Frank de rekening opsturen van Almere naar de MBVA, wij sturen de giro-opdracht naar de bank, de bevestiging van de bank gaat weer per post naar Almere en tenslotte kan Frank het draad opsturen naar de MBVA. En zeker tegen de Kerstdagen vraagt dat wat tijd. Uiteindelijk is het draad binnen en wordt het wachten beloond met schitterende draden. Toch moeten we ons ongeduld nog wat inhouden, want de

7


laatste week van december bleek D&C gesloten en gaan de deuren op 3 januari pas open. Maar de officiële opening is “pas” op 20 januari, zodat we denken dat we nog tijd genoeg hebben. Natuurlijk stond deze jongen op 4 januari even letterlijk en toen figuurlijk op de stoep en na enkele welgemeende Nieuwjaarswensen in de vergaderzaal. André bleek een paar weken vakantie te genieten en zodoende was er geen verandering in de situatie gekomen. Maar dat was snel verholpen en met behulp van de wederom geleende, onvolprezen zuignappen (dank je wel NBM!) bleek de volgende dag alles in de door Hans en mij gewenste montageopstelling te staan, zodat ’s anderendaags gestart kon worden met de wederopbouw. Dat werd dus gereedschap verzamelen en met de “nieuwe” onderdelen naar het Nieuwlandparc. Gauw nog even wat “sleeves” gekocht, dat zijn kleine busjes om de staalkabel te klemmen, zoals we die al van Rinus hadden gekregen, maar nu één maat dunner. Tijdens de montage beslissen we wel of we gaan lijmen of solderen. Vrijdag ’s ochtends begon al goed, want we werden door de heer en mevrouw de Jong persoonlijk ontvangen met koffie én gebak in de personeelskantine op de tweede verdieping. Ook die ziet er perfect uit. Uiteindelijk toch maar begonnen, want er moest tenslotte gewerkt worden. FF een drijvende bok opbouwen is niet niks! Maar alles ging vlot, want het had tenslotte allemaal al in elkaar gezeten. Over belangstelling hadden we ook niet te klagen, want regelmatig stak “iemand” van D&C zijn of haar hoofd om de hoek om te kijken wat die “twee gasten” daar aan het rommelen waren. Het serieuze werk begon bij het steken van de staaldraden, wat een heel ander verhaal is. Dat spul kronkelt als een lintworm. (Oh ja? Kronkelen die dan?). Maar ook dat secure werkje lukte, mede dank zij de correcties van een van de toeschouwers en van de hengelsport “busjes”(de sleeves), waarmee we heel simpel de draden konden klemmen. Tussen de middag ff een uitsmijter(tje) gegeten in Truckstop – Catering “DO-CK-22”, bij het nieuwe vrachtwagenparkeerterrein op het Nieuwland Parc. Prima te eten en we waren er even uit. Daarna snel weer terug, want onze handen jeukten nog steeds. Zo zijn we op de eerste 8


montagedag lekker opgeschoten en denken nog een halve dag nodig te hebben. Dat wordt de dinsdag daarop, maar eerst “weekenden”. Het laatste rukje verliep ook zonder narigheid en tenslotte was de bok weer voorzien van alle benodigde stalen hijsdraden in de vereiste diameters. “Voor het gezicht” bleek het nodig om wat spanning op de draden te zetten om ze realistisch strak te krijgen. Daarvoor is dankbaar gebruik gemaakt van wat nylondraad en een paar stalen veertjes. Toen pas konden Hans en ik met enige (nou ja!) trots naar de bok kijken en met de oorspronkelijk, lees vóór onze bemoeienis, staat in gedachten, hadden we daarover best een tevreden gevoel. Maar omdat we deze restauratie voor een deel namens de Modelbouwvereniging Alblasserdam hebben uitgevoerd, zijn we zo vrij geweest om dat te laten blijken, door in de top van de kraan onze clubvlag te hijsen. Nu waren wij pas echt klaar! Voor D&C is het wachten nog op de te leveren, bijpassende tafel, waarna ook de stofkap er weer op kan, waarmee deze opknapbeurt ook symbolisch is afgesloten. Het was een leuke klus bij gezellige mensen. Ger 9


10

Profile for Modelbouwvereniging ALBLASSERDAM

Bouwverslag van de bok Ajax  

Een bouwverslag van de vakwerkbok Ajax

Bouwverslag van de bok Ajax  

Een bouwverslag van de vakwerkbok Ajax

Profile for mbva
Advertisement